Kinh

Đại Bát Niết Bàn

Tịnh Xá Minh Ðăng Quang, Hoa Kỳ Xuất Bản 1990

Việt Dịch HT Trí Tịnh

---o0o---

Nguồn

http://www.thuvienhoasen.org

Chuyển sang ebook 24-06-2009

Người thực hiện :

Nam Thiên - namthien@gmail.com

Link Audio Tại Website http://www.phatphaponline.org

Mục Lục

LỜ Ớ TH U

.PHẨM TỰ THỨ NHẤT

https://thuviensach.vn

.PHẨM THUẦN ĐÀ THỨ HA

.PHẨM A THÁN THỨ BA

V.PHẨM TRƢỜN THỌ THỨ TƢ

V.PHẨM K M CAN THÂN THỨ NĂM

V .PHẨM DANH TỰ CÔN ĐỨC THỨ SÁU

V .PHẨM TỨ TƢỚN THỨ BẢY

V .PHẨM TỨ Y THỨ TÁM

X.PHẨM TÀ CHÁNH THỨ CHÍN

X.PHẨM TỨ ĐẾ THỨ MƢỜ

X .PHẨM TỨ ĐẢO THỨ MƢỜ MỘT

X .PHẨM NHƢ LA TÁNH THỨ MƢỜ HA

X .PHẨM VĂN TỰ THỨ MƢỜ BA

X V.PHẨM Đ ỂU DỤ THỨ MƢỜ BỐN

XV.PHẨM N UY T DỤ THỨ MƢỜ LĂM

XV .PHẨM BỒ TÁT THỨ MƢỜ SÁU

XV .PHẨM ĐẠ CHÚN SỞ VẤN THỨ MƢỜ BẢY

XV .PHẨM H N BỊNH THỨ MƢỜ TÁM

X X. PHẨM THÁNH HẠNH THỨ MƢỜ CHÍN

XX.PHẨM PHẠM HẠNH THỨ HA MƢƠ

XX .PHẨM ANH NH HẠNH THỨ HA MƢƠ MỐT

XX .PHẨM QUAN M NH B ẾN CH ẾU CAO QUÝĐỨC VƢƠN BỒ

TÁT THỨ HA MƢƠ HA

XX .PHẨM SƢ TỬ HỐN BỒ TÁT THỨ HA MƢƠ BA

XX V.PHẨM CA D ẾP BỒ TÁT THỨ HA MƢƠ BỐN

XXV.PHẨM K ỀU TRẦN NHƢ THỨ HA MƢƠ LĂM

XXV .PHẨM D ÁO THỨ HA MƢƠ SÁU

XXV .PHẨM ỨN TẬN HƢỜN N UYÊN THỨ HA MƢƠ BẢY

XXV .PHẨM TRÀ TỲ THỨ HA MƢƠ TÁM

XXV X.PHẨM CÚN DƢỜN XÁ LỢ THỨ HA MƢƠ CHÍN

BỔ KHUYẾT TÂM K NH MA HA BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA TÂM

KINH

---o0o---

LỜ Ớ TH U

Tam Tạng kinh điển của nhà Phật mênh mông nhƣ rừng, nhƣng tất cả

đều có cùng một mục đích là từng bƣớc, chỉ cho chúng sinh con đƣờng tháo bỏ gông cùm của vô minh phiền não tham sân si, vƣợt qua dòng sinh tử luân https://thuviensach.vn

hồi, đến đƣợc bờ hoàn toàn giải thoát, hội nhập lại bản thể chân nhƣ giác tánh.

Tùy theo tâm bệnh của chúng sinh, mỗi bộ kinh lại nhấn mạnh về một vấn đề, cũng nhƣ tùy bệnh cơ thể mà ngƣời lƣơng y lại cho một loại thuốc đặc chế theo loại vi trùng của bệnh đó. Cho nên, cũng có những bộ kinh đặc biệt để trị bệnh chúng sinh ở một giai đoạn nào đó.

Ðại Bát Niết Bàn là tên bộ kinh do Phật Thích Ca thuyết trƣớc khi Ngài Niết Bàn. Có hai bản Kinh Niết Bàn của Phật iáo Nam Tông và Phật iáo Bắc Tông. Kinh Ðại Bát Niết bàn của Nam Tông, đƣợc tìm thấy trong Kinh Trƣờng Bộ, [Kinh Ðại Bát Niết Bàn, (Hệ Pali), Việt dịch: Hòa Thƣợng Thích Minh Châu, Viện Nghiên Cứu Phật Học Việt Nam ấn hành năm 1991]. Còn Kinh Ðại Bát Niết Bàn của Phật iáo Bắc Tông bao gồm hai bản: (1) Phật Thuyết Phƣơng Ðẳng Bát Nê Hoàn Kinh, do ngài Dharmaaksa (265-316), đời Tây Tấn dịch và (2) Ðại Bát Nê Hoàn Kinh, do ngài Pháp Hiển và Buddhabadhra đời Ðông Tấn (317-420) dịch. Bản Việt ngữ của Phật iáo Bắc Tông do Hòa Thƣợng Thích Trí Tịnh dịch từ bản Hán văn, Tịnh Xá Minh Ðăng Quang, Hoa Kỳ tái Xuất Bản năm 1990, dầy 1500 trang gồm tất cả hai mƣơi chín phẩm (chƣơng), đƣợc phân ra làm hai quyển, quyển 1

từ phẩm 1 đến phẩm thứ 21 và quyển hai từ phẩm 22 đến phẩm 29.

Kinh Ðại Bát Niết bàn, vì là lời nói sau cùng của Ðức Phật, trƣớc khi Ngài Niết Bàn, nên bao quát hầu nhƣ đủ mọi thắc mắc của chúng sinh. Vì thời gian có hạn nên lời Ngài dạy rất cô đọng, nhƣng minh bạch, rõ ràng. Thí dụ

nhƣ nơi Phẩm Kim Cang Thân thứ năm và Phẩm Nhƣ Lai Tánh thứ

mƣời hai, ngài giải thích cặn kẽ về Chân Ngã hay Phật Tánh, đó chính là bản thể thanh tịnh thƣờng hằng bất biến của tất cả mọi loài chúng sinh, mênh mông nhƣ hƣ không, thƣờng trụ bất hoại, tuy vậy bản thể ấy không phải tất cả chúng sinh là một, nhƣng cũng không phải là khác, vƣợt ra khỏi tƣ tƣởng suy nghĩ thông thƣờng của đời sống tƣơng đối hiện tƣợng, cho nên gọi là bất khả tƣ nghị, tức không thể nghĩ bàn, nhƣng chính là cái chân thật của mọi chúng sinh, không phải là cái "Tôi" ô nhễm tham sân si, đầy vƣớng mắc khổ

vui vô thƣờng này. Bản thể ấy tràn ngập khắp nơi nhƣng chúng sinh bị trói buộc vì phiền não, tham sân si nhiễm ô che mờ nên không thấy đƣợc. Bản thể ấy luôn luôn sẵn sàng, tịch tĩnh hiện diện, nên gọi là Nhƣ Lai.

Vấn đề Hộ Pháp. Phật tử chúng ta thƣờng quan niệm rằng hộ pháp là đến chùa làm công quả hoặc đem tiền bạc vật chất đến chùa cúng dƣờng là tròn bổn phận. Trong kinh, đức Phật dạy rằng Ngài giao cho tứ chúng Phật tử

https://thuviensach.vn

gồm Tỳ Kheo, Tỳ Kheo ni, nam Cƣ sĩ và nữ Cƣ sĩ, tất cả đều phải có nhiệm vụ hộ pháp, nghĩa là giữ gìn sao cho chánh pháp khỏi bị mang tiếng oan vì những ngƣời phá giới, khiến cho ngƣời đời mất niềm tin, mất cơ hội thấm nhuần dòng sữa Phật pháp. Ðó mới là chân chính hộ trì chánh pháp. Ðạo Phật là đạo bình đẳng, không khi nào dung dƣỡng một loại ngƣời đặc biệt nào đƣợc quyền phá hoại uy tín của đạo Phật một cách tự do, thoải mái, mà mọi ngƣời vẫn phải nhắm mắt bịt tai lại mà cung kính cúng dƣờng. Nếu nhƣ

thế tức là a dua, đồng lõa với kẻ phạm pháp. Chữ Tăng ở câu kính Phật trọng Tăng phải hiểu nghĩa là thanh tịnh Tăng.

Về vần đề đức Thích Ca sơ sinh bƣớc bẩy bƣớc và nói "Thiên thƣợng Thiên hạ duy Ngã độc tôn", nơi Phẩm Tứ Tƣớng thứ bẩy, ngài cũng nói rõ rằng Ngã đây chính là Nhƣ Lai, là Chân Tâm, Phật Tánh, là thân Kim Cang bất hoại, chứ không phải là Ngã của Thái Tử Tất Ðạt Ða. Cũng trong phẩm đó, vấn đề ăn thịt cũng đƣợc Ngài căn dặn rất kỹ lƣỡng.

Bộ kinh Ðại Bát Niết Bàn đƣợc ngài nói khi sắp thị hiện Niết Bàn. Biết rằng Ngài không còn tại thế để hằng ngày giải đáp thắc mắc cho chúng sinh nữa, nên chƣ đệ tử đã hỏi và Ngài đã giảng gần nhƣ đủ loại vấn đề. Ngài còn dặn kỹ rằng vì phƣơng tiện độ sanh, tùy theo thời điểm và tâm chúng sinh đƣơng thời, nên đôi khi có những lời dạy Ngài phải giản lƣợc, chƣa đi tới đƣợc rốt ráo, cho nên có những kinh ngài gọi là kinh bất liễu nghĩa. Nay, lời cuối cùng, nơi Phẩm Tứ Y thứ 8, ngài dặn lại rằng chúng sinh phải y chỉ kinh liễu nghĩa, là kinh với mục tiêu tối hậu, nói về iác Tánh của chúng sinh, về

Trí tuệ bát nhã, chỉ cho chúng sinh con đƣờng hội nhập lại bản thể thƣờng hằng bất biến, giải thoát hoàn toàn.

Chúng tôi thiết tha mong mỏi chƣ vị dành thì giờ xem toàn thể bộ kinh, tất cả mọi phẩm, tất cả đều là cam lộ thủy, xem rồi lắng tâm suy nghĩ cảm nhận sâu xa từng lời dạy cuối cùng của Ðức Phật, tâm càng an tịnh thì lời dạy càng thấm thía, càng thấy ánh sáng của lời kinh rọi vào đủ loại thắc mắc, lấn cấn trong tâm, sẽ thấy bừng sáng lên lời giải đáp, sẽ thấy tín tâm càng tăng trƣởng, càng tích cực cố gắng "không làm điều ác, siêng làm điều lành, thanh tinh hóa tâm ý" hơn nữa.

Cuối cùng, chúng con xin cung kính đảnh lễ Hòa Thƣợng Thích Trí Tịnh, tri ơn công đức dịch kinh của Ngài, nhờ vậy, chúng con mới có đƣợc cơ duyên càng thấm nhuần hơn nữa những lời dạy quý giá của Ðức Bổn Sƣ Nhƣ Lai. Cũng xin chân thành cảm ơn Thầy Thích Đồng Bổn và Đạo hữu Lệ Diệu đã giúp đánh máy vi tính bộ kinh này.

https://thuviensach.vn

Tâm Diệu

---o0o---

I.PHẨM TỰ THỨ NHẤT

(Hán bộ trọng quyển thứ nhất)

Nhƣ vậy, tôi nghe : một lúc nọ, đức Thích-Ca-Mâu-Ni Phật ở tại rừng Ta-La Song-Thọ nơi thành Câu-Thi-Na1, cùng với tám mƣơi ức trăm ngàn vị

đại Tỳ-Kheo.

Bấy giờ nhằm ngày rằm tháng hai vào lúc sáng sớm sắp nhập niết-bàn, đức Phật dùng thần lực vang ra tiếng lớn thấu khắp các nơi, suốt đến trời Hửu-đãnh2 theo từng ngôn-ngữ của mỗi loài mà bảo rằng : ― Đƣc Nhƣ-Lai Vô-Thƣợng-Đẳng, Chánh-giác thƣơng mến che chở chúng-sanh, là ngôi nhà to rộng cho chúng sanh, về nƣơng, xem chúng-sanh đồng nhƣ La-Hầu-La.

Đấng Đại- iác Thế-Tôn sắp nhập Niết-bàn, tất cả chúng-sanh nếu có chổ

nghi nay đều nên bạch hỏi, củng là lần hỏi cuối cùng!

Từ mắt, mũi, miệng, đức Thế-Tôn phóng ra các thứ ánh sáng. Những ánh sáng ấy có nhiều mầu : Xanh, vàng, đỏ, trắng, màu pha-lê, màu mã- não, chiếu khắp cõi đại-thiên3, cũng lại chiếu suốt cả mƣời phƣơng. Lục-đạo chúng-sanh4, ai gặp đƣợc ánh sáng nầy chiếu đến mình thời tất cả tội- cấu phiền-não đều tiêu trừ. Những chúng sanh nầy thấy ánh sáng cùng nghe lời tuyên-bố trên đây, tất cảđều rầu lo, buồn khóc nức nở : ―Than ôi! còn gì đấng Từ-Phụ : Thƣơng thay khổ thay !‖

Lúc đó khắp đại-địa, núi non biển cả thảy đều chấn động.

Các chúng sanh bảo nhau rằng : ― Chúng ta gắng dằn lòng chớ quá buồn khổ. Phải kíp đến thành Câu-Thi-Na, nơi rừng Ta-La đảnh lễ Phật, cầu thỉnh đức Nhƣ-Lai trụ thế thêm một thờigian ―.

Mọi ngƣời lại nắm tay nhau mà nói rằng : ―Chúng sanh hết phƣớc, thế gian trống rỗng, những ác nghiệp thêm nhiều.

Đức Nhƣ-Lai sắp nhập Niết-bàn. Các ngài mau đến hầu Phật‖.

Rồi lại cùng than rằng :‖Thế gian trống rỗng ! Thế gian trống rỗng ! Chúng ta từ nay không chỗ phụng thờ, không ai cứu hộ, côi cút nghèo cùng. Một https://thuviensach.vn

mai xa lìa đấng Vô-Thƣợng- iác, nếu có chỗ nghi lầm, chúng ta sẽ bạch hỏi với ai ?‖

Bấy giờ các vị đại Tỳ-kheo5 : Tôn-giả Ma-Ha-Ca-Chiên-Diên, Tôn-giả Bạc-Câu-La, Tôn-giả Ƣu-Ba Nan-Đà v.v… chạm phải ánh sáng của Phật, thân của các ngài liền run giật, tâm tƣởng mê loạn, hốt hoảng kêu la.

Lại có tám trăm vạn vị Tỳ-kheo đều là bực vô-lậu A-La-Hán, tâm đƣợc tự

tại, chỗ làm đã xong, rời các phiền-não, điều-phục các căn, có oai-đức lớn, thành tựu không-huệ, đã khỏi sanh tử, tất cả đều là chơn Phật-tử. Sáng hôm ấy, lúc mặt trời vừa mọc, các ngài đang nhăn nhành dƣơng, thấy ánh sáng của Phật chiếu đến, các ngài hối nhau súc miệng, rửa tay. Toàn thân của các ngài đều rởn óc máu nổi đỏ nhƣ bông ba-la-xa, hai mắt đầy lệ, lòng rất buồn khổ. Vì muốn lợi-lạc cho chúng sanh, thành tựu hạnh đệ-nhứt-không của Đại-thừa, cùng muốn hiển phát giáo-pháp phƣơng tiện bí mật của Nhƣ-Lai, để các cuộc thuyết pháp chẳng đoạn tuyệt và cũng vì muốn làm nhơn duyên điều phục chúng sanh, nên các ngài vội đến trƣớc Phật, cúi đầu lạy chơn Phật, nhiễu Phật trăm ngàn vòng, rồi chắp tay cung kính ngồi qua một bên.

Lại có sáu mƣơi ức vị Tỳ-kheo-ni, nhƣ Thiện-Hiền Tỳ-kheo-ni, Ƣu-Ba Nan-Đà Tỳ-kheo-ni, Hải-Y Tỳ- kheo-ni, v.v…., đều là bực Đại-A-La-Hán, đả

sạch phiền-não, tâm đƣợc tự tại, chỗ làm đã xong, các căn điều –phục có oai đức lớn, thành tựu không –huệ.

Các Tỳ-kheo-ni ấy cũng vào buổi sáng sớm, lúc mặt trời vừa mọc, toàn thân rởn ốc, máu nổi đỏ nhƣ bông ba-la-xa, đôi mắt đầy lệ, lòng rất buồn khổ, cũng vì muốn lợi lạc cho chúng sanh, và làm nhơn duyên điều-phục, nên các Tỳ-kheo-ni ấy vội đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chơn Phật, nhiễu Phật trăm ngàn vòng, rồi chắp tay cung kính, ngồi qua một bên. Trong chúng Tỳ-kheo-ni nầy, có những vị Bồ-Tát đến bực thập-địa an-trụ bất-động. Vì hóa độ chúng sanh nên hiện thân phụ nữ, nhƣng thƣờng tu tập bốn tâm vô-lƣợng6, đặng sức tự-tại có thể biến-hóa làm Phật.

Bấy giờ lại có một hằng-hà-sa đại Bồ-Tát7 chứng bực thập địa an trụ bất động, phƣơng tiện hiện thân. Danh hiệu của các vị Thƣợng thủ là : Hải Đức Bồ tát, Vô Tận Ý Bồ Tát v.v… Các ngài thảy đều kính trọng Đại thừa, an trụ

Đại thừa, hiểu sâu Đại thừa, ƣa thích Đại thừa, gìn giữ Đại thừa. Các ngài khéo tùy thuận đƣợc tất cả thế gian mà lập thệ rằng : ― Những ai chƣa giải thoát, sẽ làm cho đƣợc giải thoát‖.

https://thuviensach.vn

Các ngài từ vô lƣợng kiếp về quá khứ tu trì giới pháp thanh tịnh, khéo đem chỗ đã làm dạy lại cho ngƣời chƣa hiểu, nối thạnh ngôi Tam Bảo8 làm cho chẳng đoạn tuyệt, sau này sẽ chuyển pháp luân, dùng đại trang nghiêm mà tự

trang nghiêm, thành tựu vô lƣợng công đức nhƣ thế, xem chúng sanh đồng nhƣ con một. Các vị đại Bồ Tát này cũng vào lúc sáng sớm gặp ánh sáng của Phật chiếu đến cả mình rởn ốc, máu đỏ nổi kên nhƣ bông ba-la-xa, đôi mắt tràn lệ, lòng rất đau xót, vì muốn lợi lạc cho chúng sanh, thành tựu hạnh đệ

nhứt không của Đại thừa, hiển phát giáo pháp phƣơng tiện bí mật của Nhƣ –

Lai, cho các cuộc thuyết pháp chẳng đoạn tuyệt, cùng làm nhơn duyên điều phục cho chúng sanh, nên các ngài vội đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chơn Phật, đi nhiễu Phật trăm ngàn vòng, chắp tay cung kính ngồi qua một bên.

Bấy giờ lại có hai hằng hà sa vị Ƣu-bà-tắc9 thọ trì ngũ giới10 đầy đủ oai nghi, các ôÂâng Oai Đức Ƣu-Bà-Tắc , Thiện Đức Ƣu-Bà-Tắc v.v… làm thƣợng-thủ trong số ấy. Tất cả đều thích quan sát sâu kỹ các môn đối-trị nhƣ các môn khổ, vui, thƣờng, vô-thƣờng, tịnh, bất-tịnh, ngã, vô ngã, thiệt, bất thiệt, qui y, phi qui y, chúng sanh, phi chúng sanh, hằng, phi hằng, an, phi an, vi, vô vi, đọan, bất đoạn, niết bàn, phi niết bàn, tăng thƣợng, phi tăng thƣợng v.v…. Cũng thích muốn nghe vô- thƣợng đại-thừa, nghe rồi có thể giảng lại cho ngƣời khác, khéo giữ gìn giới luật thanh tịnh, khát ngƣỡng đại- thừa, đã tự đầy đủ lại có thể làm đầy đủ kẻ khác, khéo nhiếp thủ trí-huệ vô-thƣợng, ƣa thích và gìn giữ đại-thừa. Khéo tùy thuận tất cả thế gian, độ ngƣời chƣa đƣợc độ, dạy ngƣời chƣa đƣợc hiểu, nối giống Tam-Bảo cho khỏi đoạn tuyệt, sau nầy sẽ chuyển pháp-luân, dùng đại trang-nghiêm mà tự trang-nghiêm, tâm các vị ấy luôn say sƣa nơi giới-hạnh thanh-tịnh, thành-tựu nhữngø công đức nhƣ thế, đối với chúng sanh phát tâm đại-bi bình-đẳng xem nhu con một.

Sáng sớm hôm ấy, vì muốn làm lễ trà-tỳ11 thân của Nhƣ-lai, nên mỗi ngƣời đem vạn bó gỗ thơm : gỗ chiên-đàn trầm-thủy, gỗ ngƣu-đầøu chiên-đàn, gỗ

thiên -mộc-hƣơng v.v…. Do thần lực của Phật nên các bó gỗ thơm áy chiếu ra nhiều màu xanh vàng đỏ trắng rất sáng đẹp. ỗ thơm ấy đều ƣớp bằng các thứ dầu thơm. Các thứ hoa sen đơm trên những bó gỗ, cùng treo những lá phan năm màu mịn đẹp. Chở gỗ là các thứ xe bằng loại thất bảo12 thắng bốn ngựa hùng tráng. Trên xe tàn lọng che giăng, rủ những tràng hoa sen đẹp đủ

màu, làm bằng vàng ròng và kim cƣơng, các loại ong đen vui vẻ bu họp trong hoa vang ra tiếng diễn nói những pháp vô-â thƣờng, khổ, không, vô –

ngã và thuật đạo hạnh của Bồ- Tát tu tập ngày trƣớc. Lại có các thứ âm nhạc hòa tấu thành tiếng buồn than : ―Khổ thay ! Khổ thay ! Thế gian trống rỗng

!‖ Trƣớc mỗi xe có Ƣu-Bà-Tắc bƣng hƣơng-án bằng vàng, bạc, lƣu ly, pha https://thuviensach.vn

lê, trên án xông các thứ hƣơng thơm thƣợng hảo, cùng chƣng các thứ hoa sen đẹp đủ màu. Các vị Ƣu- Bà-Tắc nầy vì muốn cúng dƣờng Phật cùng chƣ

tăng, nên đã dự sắmõ các thứ thực phẩm nấu bằng củi chiên-đàn trầm thủy.

Những thực phẩm ấy thơm ngon đủ sáu vị : mặn, ngọt, chua, cay, đắng, lạt cùng đủ ba đức ; mềm dẽo, sạch sẽ, đúng pháp. Khi đến rừng Ta-La, họ lấy mạt vàng ròng rải khắp các nơi, rồi trải gấm lụa lên trên rộng đến mƣời hai do-tuần. Họ thiết tòa sƣ tử cao lớn bằng bảy báu để thỉnh Phật và chƣ Tăng ngồi. Họ đem dầu thơm quý thoa vào thân cây trong rừng rồi treo các lá phan, các tàn lọng xinh đẹp họ rải những thứ hoa đẹp thơm vào các khoảng giữa cây cách nhau. Các Ƣu-Bà-Tắc nầy đều suy nghĩ rằng :

― Tất cả chúng sanh nếu ai có chỗ thiếu hụt : cần thức ăn, tôi sẽ cho ăn; cần uống, cho uống; cầnđầu, cho đầu; cần mắt, cho mắt; bất luận là cần dùng thứ

gì, tôi sẽ cho thứ ấy. Lúc bố-thí nhƣ thế tôi sẽ không có lòng tham sân ác độc nhơ-nhớp. Tôi không hề móng niệm cầu phƣớc lộc thế gian mà chỉ nhứt tâm cầu quả vô-thƣợng bồ-đề‖.

Các vị Ƣu-Bà-Tắc nầy đều đã an-trụ nơi đạo bồ-đề. Các ông nghĩ thầm : Hôm nay đức Nhƣ-Lai thọ thực của chúng tôi xong sẽ nhập Niết-Bàn‖. Vừa nghĩ đến đây, cả mình các ông đều rởn ốc, máu đỏ nổi lên nhƣ bông ba-la-xa, đôi mắt tràn lệ, lòng rất buồn khổ. Các ông lật đật đem những đồ cúng dƣờng dâng lên đức Phật, cúi đầu lạy chơn Phật đi nhiễu trăm ngàn vòng, khóc lóc nức nở, tiếng động trời đất, nƣớc mắt nhƣ mƣa. Các ông than với nhau rằng : Thế gian sẽ trống rỗng, thế gian sẽ trống rỗng, rồi cac ông lại nhào lăn trƣớc Phật, vừa khóc vừa bạch Phật :‖ Cúi xin Đức Nhƣ-Lai xót thƣơng chúng con mà nhận lễ cúng dƣờng cuối cùng nầy‖.

Đức Thế-Tôn biết giờ nên yên-lặng không nhận. Các ông yêu cầu ba phen mà Phật vẫn không hứa nhận. Không đƣợc đức Phật nhận, các ông rất đau khổ nhƣ ngƣời có con một phải bệnh chết vừa mới chôn xong. Các ông đem những đồ cúng an trí một nơi rồi cùng nhau ngồi qua một bên.

Bấy giờ lại có ba hằng-hà-sa Ƣu-Ba-Di thọ-trì ngũ-giới đầy đủ oai nghi, trong số đó có tám vạn bốn ngàn vị thƣợng –thủ, nhƣ các bà Thọ-Đức Ƣu-Bà-Di, Đức-Man Ƣu-Bà-Di, Tỳ-Xá-Khƣ Ƣu-Ba-Di v.v…Chƣ Ƣu-Bà-Di nầy đều kham hộ trì chánh pháp, vì độ chúng sanh mà hiện thân phụ nữ. Thƣờng chê trách gia pháp. Tự xem thân mình nhƣ bốn rắn độc : thân nầy thƣờng là món ăn của vô số vi trùng, thân nầy hôi thúi bị ràng trong ngục tham dục, thân nầy đáng ghét dƣờng nhƣ thây chó chết, thân nầy nhơ nhớp, chín lỗ

chảy luôn. Thân nầy nhƣ thành trì : da mỏng bọc trên máu thịt gân xƣơng, https://thuviensach.vn

tay chân là gậy gộc ngăn địch, đôi mắt là lỗ hở, đầu là cung điện chỗ của tâm vƣơng ngự. Những ác quỷ gian tham, dâm dục, sân hận, thù ghét, si mê, tà kiến cƣ ngụ trong thành nầy. Đây là chổ vất bỏ của chƣ Phật Thế Tôn, ma phàm phu ngu si lại mê say. Thân nầy là vật không bền chắc, khác nao bọt nƣớc, cây chuối, cọng lau. Thân nầy vô thƣờng niệm niệm không dừng nhƣ

làn chớp, nƣớc dốc, nhƣ ảo thuật, ngọn lửa, lằn vẽ trên nƣớc. Thân này dễ

hƣ rã nhƣ cây bên bờ sông lở. Thân nầy không mấy chốc sẽ là thức ăn của sói, cồn quạ, kên, chó đói. Có ai là ngƣời trí mà ƣa thích thân nầy. Đem hết nƣớc biển đựng trong dấu chân trâu còn không khó bằng kể cho đủ những sự

vô thƣờng, nhơ nhớp hôi thúi của thân nầy. Vò quả địa cầu làm cho nhỏ lại bằng trái táo, bằng hạt đình lịch, bằng hạt bụi, là việc dễ hơn kể hết những tội lỗi tai hại của thân nầy. Thế nên phải nhàm bỏ thân nầy nhƣ nhàm bỏ

đàm mũi, vì những nhơn duyên ấy, các Ƣ-Bà-Di đây thƣờng tu pháp không, vô-tƣớng, vô-nguyện. Các bà rất thích học hỏi kinh điển đại –thừa, thủ hộ

đại thừa và cũng có thể giảng dạy lại cho ngƣời khác. Dầu là hiện thân nữ, mà các bà đều là Bồ-Tát, khéo hay tùy thuận tất cả thế gian, độ ngƣời chƣa đƣợc độ, dạy ngƣời chƣa đƣợc hiểu. Các bà nối giống Tam-Bảo khiến chẳng đoạn tuyệt, sẽ chuyển pháp –luân nơi đời vị lai, dùng đại trang nghiêm để tự

trang nghiêm. Đối với chúng sanh phát tâm đại bi bình dẳng, xem nhƣ con một. Sáng sớm hôm ấy, các bà bảo nhau đến rừng Ta- La. Các bà đem rất nhiều đồ cúng dƣờng cùng đến trƣớc Phật, cúi đầu lễ chơn Phật, đi nhiễu trăm ngàn vòng rồi bạch Phật rằng : ― Thế-Tôn ! Hôm nay chúng con sắm sửa đồ cúng dƣờng kính dƣng lên đức Thế-Tôn và chƣ Tăng. Ngƣỡng mong Đức Nhƣ-Lai thƣơng xót nhận cho‖. Các bà ba phen khẩn cầu mà đức Phật yên lặng không nhận. Các bà than thở ngồi qua một bên.

Bấy giờ nơi thành Tỳ-Gia-Ly, các quyến-thuộc trai gái già trẻ của dòng Ly-Xa và những quyến thuộc của vua chúa ở các nƣớc, vì cầu chánh pháp nên khéo tu giới hạnh, đầy đủ oai- nghi, trừ dẹp các môn dị học làm tổn hại chánh phápø. Họ thƣờng bảo nhau rằng :‖ Chúng ta phải dùng vàng bạc kho đụn làm cho tạng chánh-pháp thâm-áo còn mãi nơi đời. Nguyện cho chúng ta thƣờng đƣợc tu học. Nếu có ai khinh chê chánh pháp của Phật thời phải cắt lƣỡi ngƣời đó‖. Họ lại nguyện rằng :‖ Ngƣời xuất gia nếu phá hƣ giới cấm, chúng ta bắt phải thôâi tu, huờn tục, để làm tôi mọi. Còn bực hộ-trì chánh pháp giới đức tinh nghiêm, chúng ta phải kính trọng phụng thờ nhƣ

cha mẹ. Nếu chƣ Tăng có thể tu theo chánh pháp, chúng ta phải tùy hỉ tán trợ cho những vị ấy đƣợc thế lực‖. Những hoàng tộc nầy rất thích nghe kinh điển đại thừa, và cũng có thể giảng giải lại cho ngƣời khác những pháp đại thừa mà họ đã đƣợc nghe. Tất cả đều thành tựu những công đức nhƣ vậy.

Danh hiệu của họ là : Tịnh Vô Cấu Tạng Ly Xa Tử. Tịnh Bất Phóng Dật Ly https://thuviensach.vn

Xa Tử, Vô Cấu Tịnh Đức Ly Xa Tử, v.v… Họ bảo nhau kíp đến chỗ Phật cùng đem vô số đồ cúng dƣờng với vô số châu minh nguyệt, gỗ trầm, chiên đàn, chở bằng những thớt tƣợng lớn và những cỗ xe báu tứ mã. Trên xe trang hoàng vô số phang lọng. Lúc đến trƣớc Phật, họ cúi đầu lạy chơn Phật, đi nhiễu trăm ngàn vòng, rồi bạch rằng :‖ Thế Tôn ! Hôm nay chúng con sắm các phẩm vật cúng dƣờng đức Phật và chƣ Tăng. Ngửa mong đức Nhƣ

Lai thƣơng xót nhận cho‖.

Đức Phật yên lặng không hứa nhận. Các hoàng tộc chẳng đƣợc toai nguyện, lòng rất buồn khổ, do thần lực của Phật, họ bay lên cao cách đất bảy cây đa la rồi yên lặng mà trụ giữa hƣ không.

Bấy giờ lại có vô số Đại Thần Trƣởng iả kính trọng đại thừa, ủng hộ đại thừa, dẹp trừ các phái dị học, nhƣ mƣa đá tuôn nát cỏ cây. Các ông Nhựt Quang Trƣởng giả, Hộ Thế Trƣởng giả, Hộ Pháp, Trƣởng giả, v.v… là bực thƣợng thủ trong hàng ngƣời ấy. Họ sắm vô số đồ cúng dƣờng cùng đem nhau đến trƣớc Phật, cúi đầu lạy chơn Phật, đi nhiễu trăm ngàn vòng rồi bạch rằng :‖ Thế Tôn ! Hôm nay chúng con sắm các phẩm vật dƣng cúng đức Phật và chƣ Tăng. Ngửa mong đức Nhƣ Lai thƣơng xót nhận cho‖.

Đức Phật yên lặng chẳng hứa nhận. Các vị Trƣởng giả không đƣợc toại nguyện, lòng rất buồn khổ. Do thần lực của Phật, họ bay lên cao cách đất bảy cây đa la rồi yên lặng trụ giữa hƣ không.

Bấy giờ vua thành Tỳ-Xá-Ly và vua các nƣớc, trừ vua A-Xà-Thế và phu nhơn, mỗi vua cùng với các bà phu nhơn và thần dân đem theo vô số cúng phẩm đến rừng Ta-La.ù Các vua và phu nhơn đây đều đã an trụ nơi chánh pháp, kính trọng và rất mến đại thừa, thƣơng chúng sanh đồng nhƣ con một.

Lúc đến trƣớc Phật, các vua và phu nhơn bạch rằng :‖ Bạch đức Thế Tôn !

Hôm nay chúng con sắm phẩm vật dƣng cúng đức Phật và chƣ Tăng.Ngửa mong đức Nhƣ Lai thƣơng xót nhận cho‖.

Đức Phật tự biết chƣa phải lúc, nên cũng chẳng hứa nhận. Các vua và phu nhơn không đƣợc toại nguyện, lòng rất buồn khổ, ngồi qua một bên.

Bấy giờ có vô số Thiên –Nữ. Thƣợng thủ Quảng-Mục Thiên-Nữ bảo rằng :‖

Chị em xem kia ! Đại chúng sắm phẩm vật muốn cúng dƣờng Phật và chƣ

Tăng. Chúng ta cũng nên đem phẩm vật dƣng lên đức õPhật, đức Phật thọ

xong sẽ nhập Niết-bàn. Chị em nên biết, Phật xuất thế rất khó, đƣợc cúng dƣờng Phật lần cuối cùng càng khó hơn. Nếu Phật nhập Niết bàn thời thế

gian sẽ trống rỗng‖.

https://thuviensach.vn

Hàng Thiên Nữ nầy đều giữ gìn giới hạnh, đầy đủ oai nghi, rất thích tu học và hộ trì đại thừa, khéo hay tùy thuận tất cả thế gian, độ ngƣời chƣa đƣợc độ, dạy ngƣời chƣa đƣợc hiểu, sẽ chuyển pháp luân ở vị lai, dùng đại trang nghiêm để tự trang nghiêm bình đẳng thƣơng chúng sanh đồng nhƣ con một.

Vì muốn lợi lạc cho chúng sanh, thành tựu hạnh đệ-nhứt-nghĩa-không của đại thừa hiển phát giáo pháp phƣơng tiện bí mật của Nhƣ Lai, mà cũng muốn các sự thuyết pháp không đoạn tuyệt, nên các Thiên Nữ sắm vô số đồ

cúng dƣờng ở cõi trời và vô số thứ hƣơng trời, chở trên những xe báu trần thiết vô số lọng báu, phan báu, bửu châu, kỹ nhạc, rải vô số hoa trời, cùng nhau đến trƣớc Phật, khóc lóc lạy chơn Phật, đi nhiễu trăm ngàn vòng rồi bạch rằng :‖ Ngửa mong đức Nhƣ Lai thƣơng xót nhận phần cúng dƣờng cuối cùng của chúng con‖.

Đức Phật yên lặng chẳng nhận. Các Thiên Nữ chẳng đƣợc toại nguyện, lòng rất buồn khổ, ngồi qua một bên.

Bấy giờ có vô số chƣ Thiên- Tử, Thiên- Vƣơng, tứ Thiên- Vƣơng, vô số

Thiên Thần, Tỳ- Sa-Môn- Thiên-Vƣơng làm thƣợngû thủ; vô số Long Vƣơng Hòa-Tu-Kiết-Long- Vƣơng, Nan-Đà-Long-Vƣơng, Bạt-Nan-Đa Long-Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số Kim-Sí-Điểu- Vƣơng, Hàng-Oán-Điểu-Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số Càn-Thát Bà- Vƣơng Na-La- Đạt- Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số Khẩn-Na-La- Vƣơng, Thiện-Kiến- Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số Ma-Hầu-La- ià Vƣơng, Đại-Thiện-Kiến Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số A-Tu-La Vƣơng, Viêm-Bà-Lợi- Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số Đà-Na-Bà-Vƣơng, Vô-Cấu-Hà-Thủy-Vƣơng, Bạt-Đề-Đạt-Đa Vƣơng làm thƣợng thủ, vô số La-Sát Vƣơng, Khả- Úy Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số Thọ-Lâm-Thần-Vƣơng, Lạc-Hƣơng-Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số Hải- Thần, Hà-Thần, vô số Trì-Chú-Vƣơng, Đại-Huyễn-Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số

Quỷ-My, Thiện- Kiến-Vƣơng làm thƣợng thủ, vô số Quỷ-Vƣơng, Bạch-Thấp-Vƣơng làm thƣợng thủ; vô số Tƣợng- Vƣơng; vô số Sƣ-Tử-Vƣơng; vô số Điểu-Vƣơng; vô số Ngƣu-Vƣơng; vô số Phong-Vƣơng; vô số Vân-Vũ-Vƣơng; vô số Thần-Tiên v.v… Đại- chúng trên đây đều đem vô số phẩm vật, vô số hƣơng hoa, vô số nhũ mật hảo hạng đến lễ Phật cúng dƣờng.

Đức Nhƣ-Lai đều chẳng hứa nhận. Họ rất buồn khổ ngồi qua một bên.

Chƣ Tỳ-Kheo, Tỳ-Kheo-Ni thảy đều họp đủ, chỉ thiếu mặt hai chúng Ma-Ha-Ca-Diếp va A-Nan- Đa.

https://thuviensach.vn

Hôm ấy toàn rừng Ta-La bỗng đổi màu trắng nhƣ lông bạch hạc. Trên hƣ

không tự nhiên có tòa nhà thất bửu, dƣới tòa nhà có ao suối mọc đầy hoa sen xinh đẹp, nhƣ vƣờn hoan hỉ ở Thiên-cung Đao- Lợi. Cả rừng Ta-La cũng biến thành trang nghiêm xinh đẹp khác thƣờng.

Trời Đế-thích, cũng nhƣ Tứ-Thiên-Vƣơng, và chƣ thiên trong dục giới đều đem phẩm vật thƣợng hảo dƣng lên đức Phật, mong Phật nhận phần cúng dƣờng cuối cùng của mình hầu đƣợc sớm thành tựu pháp bố- thí ba-la-mật, nhƣng đức Phật vẫn không hứa nhận. Chƣ Thiên-Dục giới không đƣợc toại nguyện, lòng rất buồn khổ, ngồi qua một bên.

Đại Phạm-Thiên-Vƣơng cùng Chƣ Thiên sắc giới đến lễ Phật, tha thiết dƣng phẩm vật cõi sắc. Phật không hứa nhận. Đại Phạm-Thiên và Chƣ-Thiên sắc giới không đƣợc toại nguyện, lòng rất buồn khổ ngồi qua một bên.

Bấy giờ Ma-Vƣơng Ba-Tuần cùng quyến thuộc vô lƣợng đại chúng mở cửa địa ngục ban nƣớc thanh- tịnh, nhơn đó bảo đại chúng rằng : Nay đây các ngƣời không làm gì đƣợc, chỉ nên chuyên niệm Nhƣ- Lai Ứng-Cúng Chánh-Biến-Tri, trần thiết lễ tùy hỉ cúng dƣờng cuối cùng, các ngƣời sẽ đƣợc an vui mãi mãi‖ . Liền đó, Ma-Ba-Tuần dẹp bỏ dao gƣơm v.v… , những độc cụ

trong địa ngục cùng làm mƣa to dập tắt ngọn lửa đang cháy hừng. Do thần lực của Phật, Ma-Vƣơng lại phát tâm lành truyền lệnh cho toàn thể quyến thuộc ma đều bỏ hết binh khí, rồi mang vô số cúng phẩm cùng nhau đến chổ

Phật, cúi đầu lạy chơn Phật mà bạch rằng :‘ Chúng con từ nay ƣa thích và gìn giữ đại thừa. Bạch Thế- Tôn ! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhơn vì cúng dƣờng, vì sợ hải, vì phỉnh ngƣời, vì tiền của, vì tùy theo ngƣời v.v… mà thọ

lấy pháp đại thừa này hoặc chơn hoặc ngụy chúng con nói chú nầy để trừ

diệt sợ hải của ngƣời đó : ― Sá chỉ, trá trá la sá chỉ, lô ha lệ, ma ha lô ha lệ, a la, giá la, đa la, tóa ha‖.

Bài chú nầy có thể làm cho ngƣời điên cuồng, ngƣời kinh sợ, ngƣời thuyết pháp, ngƣời chẳng dứt chánh pháp đều đƣợc an ổn. Vì hàng phục ngoại đạo, vì gìn giữ thân mình, vì hộ trì chánh pháp, vì hộ trì đại-thừa, mà chúng con nói bài chú nầy. Nếu ngƣời nào thọ trì chú nầy thời không còn sợ voi dữ

làm hại; hoặc đi đến rừng hoang, đầm trống, những nơi nguy hiểm chẳng sanh sự kinh sợ; cũng không có những tai nạn nƣớc, lửa, sƣ tử, cọp, sói, trộm, cƣớp, vua, quan. Bạch đức Thế-Tôn ! Nay đây, chúng con không vì dua nịnh mà nói những việc nầy. Ai thọ trì bài chú nầy thời con sẽ chí thành ủng hộ làm cho thêm thế lực. Ngửa mong đức Nhƣ-Lai thƣơng xót nhận phần cúng dƣờng cuối cùng của chúng con‖.

https://thuviensach.vn

Đức Phật bảo Ma-Vƣơng Ba-Tuần rằng :‖ Nhƣ-Lai không nhận thực phẩm của nhà ngƣơi dƣng, mà chỉ nhận lấy thần chú của ngƣời nói, vì Nhƣ-Lai muốn cho chúng sanh và bốn bộ chúng đƣợc an vui‖.

Ma Vƣơng cầu thỉnh ba lần, mà đức Phật vẫn không hứa nhận. Ma Ba-Tuần không đƣợc toại nguyện, lòng rất buồn khổ, ngồi qua một bên.

Đại-Tự-Tại-Thiên-Vƣơng cùng vô lƣợng Chƣ-Thiên sắm những cúng phẩm trội hơn tất cả thứ phẩm vật của các đại chúng trời ngƣời đã thuật ở trƣớc, cho đến phẩm vật của Phạm-Thiên Đế- Thích sánh với những cúng phẩm nầy thời nhƣ khối mực đen sánh với đống châu ngọc, một cây lọng báu nhỏ

nhứt giƣơng ra có thể che trùm cả cõi đại thiên. Đại-Tự-Tại Thiên Vƣơng cùng Chƣ-thiên đem những cúng phẩm ấy đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chơn Phật đi nhiễu trăm ngàn vòng rồi bạch rằng :‖ Thế-Tôn ! Cúng phẩm của chúng con dƣng lên đây rất hèn mọn khác nào con muỗi dƣng cho Chu-Thiên. Lại cũng nhƣ đem một bụm nƣớc đổå vào biển lớnù , thắp một cây đèn nhỏ giúp sáng cho trăm ngàn mặt trời, cầm một cái bông thêm vào vƣờn bông giữa mùa xuân muôn hoa đua nở, đặt một hột đình lịch thêm lớn cho núi Tu-Di. Nào có ích gì cho biển rộng, mặt trời, vƣờn hoa, núi lớn. Cúng phẩm của chúng con đối với đức Phật cũng nhƣ thế.

Dầu mang cả hƣơng hoa, kỹ nhạc, phan lọng đầy khắp cõi đại thiên đến cúng dƣờng Nhƣ-lai còn không đáng kể. Vì sao vậy ? Vì đức Nhƣ-Lai thƣờng ở địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh trong các ác thú thọ nhiều sự khổ để

cứu vớt mọi loài. Xin đức Thế-tôn thƣơng xót nhận phần cúng dƣờng của chúng con.

Đức Phật yên lặng không hứa nhận. Đại-Tự-Tại Thiên-vƣơng cùng chƣ

Thiên không đƣợc toại nguyện lòng rất buồn khổ, ngồi qua một bên.

Bấy giờ phƣơng đông cách đây vô lƣợng vô số a-tăng-kỳ hằng hà sa vi trần thế giới, nơi cõi Ý- Lạc-Mỹ-Âm, có Phật hiệu Hƣ-Không-Đẳng Nhƣ-Lai Ứng-Cúng Chánh-Biến-Tri Minh-Hạnh- Túc Thiện-Thế Thế gian-giải Vô-thƣợng-sĩ Điều ngự trƣợng-phu Thiên-nhơn-sƣ Phật Thế-Tôn, bảo vị đệ tử

lớn nhứt là Vô-Biên-Thân Bồ-Tát rằng : ― Thiện- nam- tử nên qua Tây phƣơng Ta-Bà thế giới. Cõi ấy có Phật Thích-Ca-Mâu-Ni đủ mƣời đức hiệu sắp nhập niết bàn. Ông đem cơm thơm ăn vào an ổn nơi cõi nầy qua dƣng lên Phật Thích-Ca-Mâu-Ni, Phật thọ rồi sẽ nhập niết bàn. Nhơn đó ông có thể lễ kính Phật cầu giải quyết những điều nghi‖.

https://thuviensach.vn

Vô-Biên-Thân Bồ-Tát tuân lời Phật dạy, liền cùng vô lƣợng chúng Bồ-Tát đồng đến cõi Ta- Bà. Lúc ấy toàn cõi Ta-Bà chấn động sáu cách. Đại chúng nơi rừng Ta-La : Phạm-Thiên Đế-thích, Tứ Thiên- Vƣơng, Ma-Vƣơng-Ba-Tuần, Đaiï-Tự-Tại-Thiên v.v… Thấy đất rúng động, cả mình rỡn ốc, cổ lƣỡi khô khan tự thấy thân mình không còn ánh sáng mất cả oai đức, kinh hãi run rẫy đều muốn giải tán.

Văn-Thù-Sƣ-Lợi Bồ-Tát liền đứùng dậy bảo đại chúng rằng :‖Mọi ngƣời chớ sợ ! Cách đây về phƣơng đông vô lƣợng vô số a-tăng-kỳ13 hằng-hà-sa vi-trần thế giới14 có cõi Ý-lạc-Mỹ- Âm. Phật Hƣ- Không-Đẳng đủ cả mƣời đức hiệu. Nơi cõi đó có đại Bồ-tát tên Vô-Biên-Thân cùng vô lƣợng Bồ-Tát sắp đến đây. Bởi oai đức của đại Bồ-Tát ấy làm oai quang của mọi ngƣời phải ẩn đi. Mọi ngƣời nên vui mừng đừng kinh sợ‖.

Liền đó mọi ngƣời đều thấy rõ chúng đại Bồ-tát nơi cõi Mỹ-Âm, nhƣ nhìn trong gƣơng tự thấy thân mình.

Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát lại bảo đại chúng : ― Nay đây, mọi ngƣời thấy chúng đại Bồ-Tát đó nhƣ thấy đức Phật Thích-Ca. Do thần lực của Phật sẽ

đƣợc thấy vô-lƣợng chƣ Phật ở chín phƣơng‖.

Bấy giờ đại chúng đều thấy Vô-Biên-Thân Bồ-Tát cùng quyến thuộc của ngài. Nơi mỗi lỗ chơn lông của Vô-Biên-Thân Bồ-Tát đều xuất sanh một hoa sen lớn, mỗi hoa sen đều có bảy muôn tám ngàn thành ấp rộng nhƣ

thành Tỳ-Gia-Ly. Vách thành hào thành toàn bằng thất bảo, cây báu hàng liệt bông trái sum sê.

Gió nhẹ thổi động vang ra tiếng hòa nhã nhƣ tiếng nhạc trời. Nhơn dân trong những thành ấy nghe tiếng gió reo liền đặng hƣởng tho nhiều sự vui vẻ.

Nƣớc trong hào thành trong sạch thơm tho nhƣ chơn luy-ly, trên mặt nƣớc có thuyền thất bảo, chúng nhơn ngồi thuyên dạọ chơi tắm gội rất mực vui sƣớng. Trong hào lại có vô lƣợng hoa sen đủ màu : xanh, vàng, đỏ, trắng, lớn nhƣ bánh xe. Trên bờ hào lại có vƣờn rừng, trong mỗi vƣờn có năm ao suối đầy hoa sen bốn màu, hƣơng thơm ngào ngạt. Nƣớc ao sạch trong có các loài chim bơi lội. Trong vƣờn lại có nhiều lâu đài, mỗi tòa lâu đài rộng bốn do-tuần, vách cột mặt đất toàn bằng các chất báu, vàng, bạc, lƣu ly, pha lê, trong ấy có nhiều ao suối thất bảo, bực thang bằng vàng ròng, vàng Diêm-Phù-Đàn làm cây, không khác vƣờn Hoan-ỷ ở cung trời Đao-Lợi. Nơi mỗi thành ấp ấy có vô số dân chúng luôn luôn vui sƣớng. Dân chúng nầy chỉ

nghe tiếng pháp vô-thƣợng đại-thừa, không nghe danh từ gì khác. Có vị

https://thuviensach.vn

quốc vƣơng ngự trên tòa sƣ tử15 dùng pháp đại-thừa giáo hóa nhơn dân.Và nhơn dân biên chép đọc tụng, tu hành theo kinh điển đại-thừa. Nhờ thần lực của Bồ-Tát mà đại chúng đƣợc thấy các sự biến hóa ấy. Thân của Bồ-Tát cao lớn vô-lƣợng vô-biên đồng hƣ không, trừ Phật, không ai có thể thấy ngằn mé thân của ngài. Vô-Biên-Thân Bồ-Tát cùng vô-lƣợng Bồ-Tát thị-hiện thần-thông nhƣ thế rồi, đem vô lƣợng cúng phẩm và thức ăn thơm ngon đến chỗ Phật, ai ngửi đến mùi thơm của thức ăn nầy thời phiền não đều tiêu diệt, đảnh lễ chơn Phật mà bạch rằng :‖ Ngửa mong đức Thế-Tôn thƣơng xót nhận đồ cúng dƣờng của chúng con‖.Các Bồ-Tát ba phen dƣng bạch, đức Phật biết chƣa phải lúc nên không hứa nhận. Vô-Biên-Thân Bồ-Tát cùng chúng Bồ-Tát ngồi qua một bên.

Các cõi Phật ở Nam-phƣơng, Tây-phƣơng, Bắc-phƣơng, cũng có vô lƣợng Vô-Biên-Thân Bồ- Tát va vôø lƣợng đại Bồ-Tát ở mƣời phƣơng đều đến rừng Ta-La. Bốn bộ chúng ở Diêm-Phù- Đề16 hội về đông đủ, trừ Ma-Ha-Ca-Diếp, A-Nan-đà, vua A-Xà-Thế và quyến thuộc của vua nầy. Thần Đà-Na-Bà, A-Tu-La nhẫn đến mƣời sáu loài ác độc, rắn, rít, bò cạp, bọ hung v.v… đều bỏ ác niệm mà sanh lòng nhân từ xem nhau nhƣ cha mẹ, chị em.

Tất cả chúng sanh trong cõi Đại- thiên sanh lòng nhân từ đối với nhau cũng nhƣ thế, trừ hạng Nhứt-xiển-đề.

Hôm ấy, cả đại thiên thế giới do thần lực của Phật, biến thành trang nghiêm đẹp sáng nhƣ cõi Cực lạc của Đức Vô-Lƣợng-Thọ Phật ở phƣơng Tây17.

Đại-chúng trong pháp-hội Ta-La đều thấy rõ các thế giới của chƣ Phật ở

mƣời phƣơng, nhƣ thấy mình trong gƣơng sáng.ï

Lúc ấy ánh sáng năm màu từ mặt Phật phóng ra bao trùm đại hội rồi thâu vào miệng Phật. Cả chúng-hội trời, ngƣời, a-tu-la v.v… thấy ánh sáng thâu vào miệng Phật, thời cả kinh mà nói rằng : ―Đức Phật phóng ánh sáng rồi thâu vào nơi miệng, chắc có duyên cớ. Hay chính là tƣớng sắp nhập Niết-Bàn khổ thay !

Khổ thay ! Sao Đức Thế-Tôn lại rời bỏ bốn tâm vô-lƣợng, chẳng nhận sự

cúng dƣờng của Trời, của ngƣơiø. Mặt trời Thánh-huệ từ nay sắp tắt hẳn, thuyền pháp vô-thƣợng từ nay sắp chìm mất. Thế gian rất khổ. Than ôi ! Đau lòng lắm thay ! Than xong, đại chúng nhào lăn kêu khóc, nƣớc mắt hòa máu rơi đầy nơi đất.

---o0o---

https://thuviensach.vn

II.PHẨM THUẦN ĐÀ THỨ HA

(Hán bộ phần đầu quyển thứ hai)

Bấy giờ trong đại hội có vị ƣu-bà-tắc, con nhà thợ thuyền trong thành Câu-Thi-Na, tên là Thuần-Đà cùng với mƣời lăm bạn đồng nghiệp, vì muốn đem qủa lành đến cho ngƣời đời nên đến trƣớc Phật, quỳ gối chắp tay cúi lạy chơn Phật, buồn khóc rơi lệ, bạch rằng : ― Ngửa mong đức Thế- Tôn và Tỳ-Kheo-Tăng thƣơng xót nhận phần cúng dƣờng cuối cùng của chúng con, cho vô-lƣợng chúng sanh đƣợc độ.

- Bạch Thế-tôn ! Chúng con từ nay nghèo cùng đói khổ không ai cứu giúp, không nơi nƣơng nhờ, muốn xin phƣớc lộc tƣơng lai ở Đức thế-Tôn18. Cúi xin xót thƣơng nhận chút lễ mọn rồi sẽ nhập Niết-bàn. Bạch Thế-Tôn ! Ví nhƣ có ngƣời nghèo cùng đến xứ xa lạ ra sức làm ruộng, đặng trâu cày giỏi, ruộng đất tốt màu, bằng phẳng sạch cỏ, chỉ còn chờ trời mƣa.Trâu giỏi dụ

cho bảy nghiệp của thân và miệng, ruộng tốt bằng phẳng dụ cho trí huệ, sạch cỏ dụ cho trừ sạch phiền não. Bạch Thế-tôn ! Nay đây con đã có trâu giỏi ruộng tốt sạch cỏ, chỉ còn trông chờ trận mƣa pháp cam-lồ của Nhƣ-Lai.

Ngƣời nghèo kia chính là con đây,nghèo nơi của báu pháp-bảo vô-thƣợng.

ngửa mong xót thƣơng dứt trừ sự nghèo cùng khốn khổ của chúng con và cả

vô-lƣợng chúng-sanh. Cúng phẩm của con dầu kém mọn, cũng mong đức Nhƣ-Lai và chƣ Tăng dùng đƣợc đủ. ngày nay con không nơi nƣơng nhờ, không ai nƣng đỡ, xin đức Thế-tôn rủ lòng thƣơng xót coi con nhƣ La-Hầu-La19.

Đức Thế-Tôn, bực nhứt-thiết chủng- trí vô- thƣợng điều-ngự, bảo Thuần-Đà rằng:― Lành thay !Lành thay ! Hôm nay Nhƣ-Lai trừ sự nghèo cùng cho ông, mƣa pháp vô-thƣợng xuống cho ruộng thân tâm ông mọc mầm pháp. Ông muốn cầu thọ-mạng, sắc, lực, an-lạc vô ngại, biện-tài nơi Nhƣ-Lai. Nhƣ-Lai sẽ ban cho ông các thứ ấy. ― Thuần-Đà ! Thí- thực có hai, đồng một quả

báo; một là thọ xong liền chứng vô-thƣợng chánh-đẳng chánh-giác, hai là thọ xong liền nhập Niết-Bàn. Hôm nay Nhƣ-Lai nhận phần cúng dƣờng cuối cùng của ông, cho ông đầy đủ bố-thí ba-la-mật‖20.

Thuần-Đà liền bạch Phật rằng : ― Nhƣ Đức Thế-Tôn vừa dạy rằng hai lúc cúng-thí quả-báo đồng nhau, theo ý con nghĩ, e rằng không đúng ngĩa. Vì vị

thọ-thí trƣớc là bực chƣa sạch phiền não, chƣa chứng nhứt-thiết-chủng-trí21

cũng chƣa có thể làm cho chúng sanh đầy đủ bố-thí ba-la-mật. Còn vị thọ thí sau là bực nhứt-thiết chủng-trí, đã sạch phiền-não, có thể làm cho khắp chúng sanh đầy đủ bố-thí-ba-la-mật‖.

https://thuviensach.vn

Vị thọ-thí trƣớc còn là chúng sanh, vị thọ-thí sau là bực trời trong các trời.

Vị thọ-thí trƣớc là thân tạp-thực, thân phiền-não, thân vô-thƣờng cuối cùng; vị thọ-thí sau là thân kim-cang không phiền- não, là pháp-thân chơn-thƣờng vô cùng. Sao lại cho rằng hai sự cúng-thí quả báo đồng nhau ?

Vị thọ thí trƣớc chƣa đƣợc đầy đủ đàn-ba-la-mật nhẫn đến bát-nhã ba-la-mật, chỉ có nhục nhãn chƣa có huệ nhãn nhẫn đến Phật-nhãn22. Vị thọ thí sau đã đƣợc đầy đủ cả sáu ba-la-mật nhẫn đến Phật-nhãn. Sao lại cho rằng hai sự

cúng-thí đƣợc quả-báo đồng nhau ?

- Bạch đức Thế-Tôn ! Vị thọ-thí trƣớc, thọ xong ăn nuốt vào bụng tiêu hóa đặng sống còn, đặng sức khỏe, xinh đẹp, an vui, vô-ngại-biện. Vị thọ thí sau chẳng ăn chẳng tiêu, không năm sự quả. Sao lại cho rằng hai sự cúng thí đƣợc quả báo đồng nhau ?‖

Đức Phật phán ;‖ Thuần-Đà ! Nhƣ-lai đã từ vô-lƣợng vô-biên vô số kiếp 23

không có những thân ăn uống, thân phiền não, thân sau cùng, mà là thân chân-thƣờng, thân kim- cang, là pháp- thân.

- Thuần-Đà ! Ngƣời chƣa thấy Phật- tánh gọi là thân tạp-thực, phiền mão, cuối cùng. Lúc đó Bồ- tát thọ đồ ăn uống rồi nhập kim-cang tam-muội, đồ ăn tiêu hóa xong liền thấy Phật-tánh, chứng vô- thƣợng chánh đẳng chánh giác.

Vì lẽ ấy nên Nhƣ-Lai nói hai sự cúng-thí đƣợc quả báo đồng nhau.

Lúc thành đạo, Bồ-tát phá hoại bốn ma24, nay nhập Niết-bàn cũng phá hoại bốn ma , nên Nhƣ-Lai nói hai quả-báo không sai khác.

Lúc trƣớc dẫu Bồ-tát chẳng rộng giảng-diễn mƣời hai bộ kinh nhƣng đã thông đạt rồi, nay nhập Niết- bàn rộng vì chúng sanh phân biệt giảng dạy. Vì thế nên Nhƣ-Lai nói hai quả báo đồng nhau.

- Thuần-Đà ! Thân của Nhƣ-Lai đã từ vô-lƣợng vô số kiếp chẳng thọ sự ăn uống. Vì hàng Thanh-Văn mà nói rằng trƣớc thọ cháo sửa của hai nàng chăn bò là Nan-Đà và Nan- Đà Ba- La, rồi sau mới chứng quả vô- thƣợng chánh-giác, nhƣng chính thiệt Nhƣ-Lai không ăn. Hôm nay vì đại-chúng trong hội nầy, mà Nhƣ-Lai nhận sự cúng dƣờng cuối cùng của ông dƣng.

thiệt ra Nhƣ-Lai không ăn‖.

Đại-chúng nghe đức Thế-Tôn khắp vì đại-hội mà nhận sự cúng dƣờng cuối cùng của Thuần-Đà, đều vui mừng hớn hở. Đồng rập tiếng khen rằng : Lành thay ! Lành thay ! Hi hữu thay cho Thuần- Đà ! Thiệt ông không uổng tên là https://thuviensach.vn

Thuần-Đà. Vì hai chữ Thuần-Đà là ―hiểu diệu-nghĩa‖. Ông nay kiến lập diệu-nghĩa nhƣ thế, cứ nghĩa đặt tên gọi là Thuần-Đà. Hiện đời đây ông đƣợc đầy đủ cả danh tiếng, tài lợi, đức hạnh, chí nguyện. Rất lạ cho ông Thuần-Đà ! Sanh trong loài ngƣời lại đƣợc quả lành vô- thƣợng rất khó đƣơc. Lành thay cho Thuần-Đà ! Trong đời khó có ngƣời thứ hai. khác nào hoa Ƣu-Đàm25. Đức Phật ra đời là rất khó. ặp Phật sanh lòng tin, đƣợc nghe chánh pháp, lại là rất khó. Đức Phật sắp nhập Niết-Bàn, thỉnh đƣợc đức Phật nhận phần cúng dƣờng cuối cùng lại càng khó hơn.

Nam-mô Thuần-Đà ! Nam-mô Thuần-Đà ! Nay ông đã đầy đủ bố-thí ba-la-mật. Đại chúng liền nói kệ rằng :

Ông dầu sanh nhơn đạo

Đã siêu trời thứ sáu

Tôi cùng tất cả chúng

Nay xin yêu cầu ông :

Đấng tối-thắng trong ngƣời

Nay sẽ nhập Niết-bàn,

Ông nên thƣơng chúng tôi

Xin kíp thỉnh đức Phật

Ở lâu lại thế gian

Diễn thuyết pháp vô-thƣợng

Mà bực trí tán thán

Hầu lợi ích chúng sanh.

Nếu ông không thỉnh Phật

Mạng tôi ắt khó toàn

Ông nên vì chúng tôi

https://thuviensach.vn

Đãnh lễ đức Điều-Ngự.

Thuần-Đà vui mừng hớn hở nhƣ ngƣời có cha mẹ vừa chết bỗng sống lại.

Ông đãng lễ Phật mà nói kệ rằng :

Vui thay đƣợc lợi mình !

Khéo thọ nơi thân ngƣời

Dẹp trừ tham sân si

Thoát hẳn ba ác đạo26

Thích thay đƣợc lợi mình !

Đƣợc gặp kho vàng báu

ặp gỡ đức Điều-Ngự

Chẳng sợ đọa súc sanh

Phật nhƣ hoa Ƣu-Đàm

Khó gặp gỡ tin kính

ặp rồi trồng căn lành

Dứt hẳn khổ ngạ-quỷ,

Laị cũng hay tổn giãm

Chủng loại A-Tu-La.

Hột cải ghim đầu kim27

Phật ra đời khó hơn,

Tôi đã đủ đàn độ 28

Độ thiên nhơn sanh tử.

Phật chẳng nhiễm việc đời

https://thuviensach.vn

Nhƣ hoa sen ở nƣớc

Khéo dứt giống tam-giới29

Thoát hẳn giòng sanh tử,

Sanh làm ngƣời là khó

ặp đời Phật cũng khó

Dƣờng nhƣ trong biển lớn

Rùa mù gặp bọng cây.

Nay tôi dƣng thực phẩm

Nguyện đặng báo vô thƣợng

Xô phá phiền –não kiết

Tất cả không bền chắc.

Nay tôi ở nơi đây

Chẳng cầu thân nhơn thiên

Dầu có đƣợc thân ấy

Cũng không lòng ham thích

Đƣợc Phật nhận cúng phẩm

Con vui sƣớng không lƣờng

Khác nào bông Y-Lan30

Ngát mùi hƣơng chiên đàn.

Thân tôi nhƣ Y-Lan

Thế-Tôn nhận cúng phẩm

https://thuviensach.vn

Nhƣ ngát hƣơng chiên đàn

Vì thế tôi vui mừng.

Tôi nay đƣợc hiện báu

Chỗ tối-thắng thƣợng-diệu

Đế-Thích31 cùng Phạm-Thiên32

Đều đến cúng dƣờng tôi,

Tất cả các thế gian

Đều sanh lòng buồn khổ

Vì biết Phật Thế-tôn

Muốn nhập đại-niết-bàn

Đồng cất tiếng xƣớng to :

Đời sẽ không Điều-Ngự

Chẳng nên bỏ chúng sanh

Phải xem nhƣ con một

Phật ở giữa chƣ tăng

Diễn thuyết pháp vô thƣợng

Nhƣ núi báu Tu-di

Cao vọi giữa biển cả.

Trí Phật vay khéo dứt

Tối vô-minh của tôi

Dƣờng nhƣ giữa hƣ không

https://thuviensach.vn

Mây nổi đặng mát mẻ

Nhƣ –Lai khéo dứt trừ

Tất cả các phiền não33

Nhƣ mặt trời mọc lên

Tan mây sáng khắp soi

Các loài chúng sanh đây

Khóc than sƣng cả mắt

Đều bị dòng sanh tử

Đẩy trôi rất khốn khổ.

Đức Thế-Tôn cần phải

Thêm căn lành chúng sanh

Vì dứt khổ sanh tử

Ở nán lại thế gian.

Phật bảo Thuần-Đà:‖ Đúng nhƣ lời ngƣơi nói. Phật ra đời là khó nhƣ hoa Ƣu-đàm. ặp Phật sanh lòng tin lại khó hơn. Phật sắp nhập Niết-Bàn, dƣợc cúng dƣờng lần cuối cùng đầy đủ bố-thí ba-la-mật, lại là việc rất khó gấp bội.

Nay ông chớ buồn khổ, nên phải vui mừng vì đã đƣợc dịp cúng dƣờng Nhƣ-Lai lần cuối cùng, do đây thành-tựu bố-thí ba-la-mật. Ông chẳng nên thỉnh Phật ở lại nơi đời, mà phải quan sát cảnh giới của chƣ Phật thảy đều vô-thƣờng, tánh và tƣớng của các hành-pháp cũng nhƣ vậy‖.

Đức Phật liền vì Thuần-Đà mà nói kệ rằng :

Tất cả các thế gian

Có sanh đều có tử,

https://thuviensach.vn

Dầu thọ-mạng vô-lƣợng

Tất có kỳ phải hết.

Có thạnh tất có suy,

Sum hiệp có biệt ly,

Tuổi trẻ chẳng dừng lâu

Khỏe mạnh bị bịnh xâm,

Sự chết nuốt mạng ngƣời

Không có gì thƣờng còn.

Bực vua chúa tự-tại

Thế-lực không ai bằng

Tất cả đều dời đổi

Mạng sống cũng nhƣ vậy.

Sự khổ xoay không ngằn

Lƣu-chuyển không thôi dừng

Ba cõi đều vô thƣờng

Mọi loài không có vui.

Tánh tƣớng của pháp có

Tất cả đều trống không,

Pháp sanh diệt lƣu-chuyển

Luôn có những lo khổ,

Sợ sệt, các lỗi ác,

https://thuviensach.vn

ià, bịnh, chết, buồn rầu.

Những khổ ấy không ngằn

Hƣ rã nhiều tai hại,

Phiền não bao gói kín

Khác nào tầm ở kén,

Là ngƣời có trí huệ

Đâu nên thích chốn nầy.

Các khổ nhóm nơi thân

Tất cả đều nhơ nhớp,

Tai nạn, ghẻ nhọt thảy

Cội gốc của khổ đau,

Dầu là thân chƣ-Thiên

Đều cũng giống nhƣ vậy.

Dục ái đều vô-thƣờng

Nên Phật chẳng tham ƣa,

Ly dục khéo tƣ duy

Đặng chứng quả chơn thiệt

Rốt ráo dứt sanh tử

Nay sẽ vào Niết-bàn.

Phật đãvƣợt bờ kia

Đã thoát hẳn các khổ

https://thuviensach.vn

Vì thế nên hiện nay

Thuần hƣởng những diệu-lạc,

Do các nhơn duyên ấy

Chứng quả vị chơn thiệt

Dứt hẳn những triền phƣợc

Hôm nay vào Niết-bàn.

Phật không già, bịnh, chết,

Thọ mạng vô cùng tận,

Phật nay vào Niết-bàn

Nhƣ ngọn lửa lớn tắt.

Thuần-Đà ! Ông chẳng nên

Suy lƣờng nghĩa Nhƣ-Lai,

Nên xét tánh Nhƣ-Lai

Dƣờng nhƣ núi Tu Di.

Phật nay vào Niết-bàn

Thọ-trì bệ nhứt lạc,

Pháp chƣ Phật nhƣ vậy

Các ông chớ nên khóc.

Thuần-Đà bạch Phật rằng : Bạch đức Thế-Tôn ! Đúng nhƣ lời Phật dạy. Trí huệ của con kém nhỏ nhƣ muỗi mòng, đâu có thể nghĩ bàn đƣợc nghĩa Niết-bàn sâu kín của Nhƣ-Lai.

Bạch Thế-Tôn ! Ví nhƣ ngƣời tuổi thơ ấu mới xuất gia, dầu chƣa thọ giới cụ-túc, mà đã đƣợc dự vào số chúng tăng. Con nay cũng vậy, nhờ thần lực https://thuviensach.vn

của Phật và BồTát, mà con đƣợc dự vào số đại Bồ-Tát, đã đƣợc cùng hàng với các bực Đại-Long-Tƣợng34 dứt phiền não, nhƣ ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi Pháp-Vƣơng –Tử v.v…

Thế nên hôm nay con muốn đức Nhƣ-Lai thƣờng ở nơi đời mà chẳng vào Niết-bàn .

Văn-Thù Sƣ-Lợi Pháp-Vƣơng-Tử35 bảo Thuần-Đà rằng : Ông chẳng nên nói rằng muốn đức Nhƣ-Lai thƣờng ơ nơi đời mà chẳng vào Niết-bàn. Ông phải quán-sát tánh tƣớng của hành pháp, quán sát nhƣ thế đặng ―không‖ tam-muội. Muốn cầu chánh pháp nên học pháp quán-sát nhƣ vậy.

Thuần-Đà nói : ―Thƣa ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi ! Đức Nhƣ-Lai là bực cao cả

nhứt trong ngƣời trên trời. Đức Nhƣ-Lai nhƣ thế há lại là hành pháp sao ? 36

.Nếu là hành- pháp thời là pháp sanh diệt. Ví nhƣ bóng nƣớc chóng nổi chóng tan, qua lại xoay vần nhƣ bánh xe lăn, các hành- pháp cũng thế. Tôi nghe chƣ Thiên sống rất lâu, tại sao đức Thế-Tôn là bực trời trong các trời mà lại sống chẳng đầy trăm tuổi.

Cách hành-pháp là pháp sanh tử, nếu đức Nhƣ-Lai nhập diệt thời đồng với hành-pháp, đâu đƣợc gọi là bực trời trong các trời, là pháp vƣơng tự- tại. Vì thế chẳng nên xem đức Nhƣ-Lai đồng với hành-pháp.

Đức Nhƣ-Lai hàng phục phiền- não ma, ngũ-ấm ma, thiên-ma, tử ma do nhơn duyên ấy mà thành-tựu đầy đủ vô-lƣợng công-đức chơn thiệt, nên hiệu là Nhƣ-Lai Ứng-Cúng Chánh-Biến- Tri, hiệu là Tam- iới-Tôn.

- Thƣa ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi : Chẳng nên ức-tƣởng phân biệt mà đem pháp Nhƣ-Lai cho đồng với các hành pháp. Ví nhƣ phú ông sanh con trai, nhà tƣớng số xem trẻ ấy có tƣớng đoản mạng. Phú ông biết rằng trẻ ấy không thể

nối lấy gia nghiệp, nên chẳng ái trọng. Vả kẻ đoản thọ thời chẳng đƣợc mọi ngƣời kính trọng. Nếu đức Nhƣ-Lai đồng với các hành-pháp, ắt chẳng đƣợc sa-môn bà-la-môn tất cả trời ngƣời kính thờ, mà pháp chơn thiệt bất biến bất dị của Nhƣ-Lai dạy ra cũng không ai tín thọ. Vì lẽ ấy, ngài chẳng nên nói rằng Nhƣ-Lai đồng với các hành-pháp.

- Thƣa ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi ! Nhƣ bần-nữ đang có mang mà lại đói khát không nhà cửa, đẻ nhờ dƣới mái nhà kia, chủ nhà xua đuổi, bần nữ bồng con muốn đến xứ khác để mƣu sinh. Dọc đƣờng phải lội qua con sông, ra giữa dòng bị nƣớc chảy, xoáy mạnh, không nỡ buông con nên mẹ con đồng bị

chết đuối. Vì tấm lòng từ ái ấy, bần nữ đƣợc sanh lên cõi phạm- thiên.

https://thuviensach.vn

Nếu có thiện-nam-tử muốn hộ trì chánh-pháp, chớ nói Nhƣ-Lai đồng với các hành-pháp hay chẳng đồng với các hành-pháp. Chỉ nên tự trách mình ngu si không có huệ- nhãn, chánh-pháp của Nhƣ-Lai không thể nghĩ bàn, không nên tuyên nói Nhƣ-Lai quyết định là hữu-vi, hay vô-vi. Nếu là ngƣời chánh-kiến nên nói Nhƣ-Lai quyết định là vô- vi. Vì sao thế ? Vì nói Nhƣ- Lai là vô-vi thời có thể sanh pháp lành cho chúng sanh.

Thiện-nam-tử hộ-trì chánh-pháp thà chết chớ chẳng nói Nhƣ-Lai đồng với pháp hữu-vi, mà chỉ nên nói Nhƣ-Lai đồng với pháp vô-vi. Nhơn vì hộ- trì chánh-pháp nói Nhƣ-Lai đồng với pháp vô-vi mà đặng quả vô-thƣợng chánh-giác. Nhƣ bần-nữ thà chết đuối giữa dòng chớ không chịu buông con, nhơn đó mà đƣợc sanh lên cõi phạm-thiên. Thiện nam-tử này chẳng cầu giải thoát mà giải thoát tự đến. Khác nào bần nữ kia chẳng cầu sanh phạm-thiên mà quả phạm- thiên tự đến.

- Thƣa ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi ! Nhƣ ngƣời đi xa giữa đƣờng mỏi mệt, nghỉ

nhờ nhà ngƣời. iữa lúc ngũ, nhà ấy bổng bốc lửa to. Ngƣời ấy choàng dậy biết chắc phải chết, lòng hổ thẹn sọ thân thể lõa lồ bèn lấy y áo vấn thân mà chết, liền đƣợc sanh lên cõi trời Đạo-Lợi. sau đó tám mƣơi đời làm Đại-Phạm-Vƣơng, trăm ngàn đời làm Chuyển- Luân- vƣơng, ngƣời ấy mãi hƣởng phƣớc lành nhƣ vậy, hẳn không bị đọa vào ác đạo. Vì duyên cớ ấy, nếu là ngƣời có tâm tàm-quý chẳng nên xem Nhƣ-Lai đồng với các hành-pháp.

Bọn ngoại đạo tà-kiến mới đƣợc nói Nhƣ-Lai đồng với pháp hữu-vi.

Là Tỳ-Kheo trì-giới đâu nên có quan niệm rằng Nhƣ-Lai là pháp hữu-vi.

Nếu nói Nhƣ-lai là pháp hữu-vi, đó chính là vọng-ngữ. Phải biết ngƣời nầy sẽ đọa địa ngục.

- Thƣa ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi ! Nhƣ-Lai chơn thiệt, chính là pháp vô-vi, chẳng nên lại nói là hữu-vi. Từ nay ở trong đƣờng sanh tử, ngài nên bỏ vô-trí mà cầu nơi chính-trí. Phải biết Nhƣ-Lai chính là vô-vi. Đƣợc chánh- quán nhƣ thế, sẽ đầy đủ ba mƣơi hai tƣớng, chóng thành tựu quả vô-thƣợng bồ-đề.‖

Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát khen Thuần-Đà rằng : ―Lành thay ! Lành thay !

Nay ông đã tạo nhơn duyên trƣờng thọ, ông biết đƣợc Nhƣ-Lai là pháp thƣờng-trụ, là pháp chẳng biến-dị, là pháp vô-vi. Nay ông khéo che đậy https://thuviensach.vn

tƣớng hữu-vi của Nhƣ-Lai, sau nầy ông sẽ đặng đầy đủ ba mƣơi hai tƣớng, tám mƣơi tùy hình, mƣời tám pháp bất cộng, thọ mạng vô-lƣợng, luôn đƣợc an vui, không còn sanh tử sẽ thành bực Ứng-Cúng Chánh-Biến-Tri. Nhƣ

ngƣời lữ khách bị lửa thiêu mà có lòng hổ thẹn lấy y áo vấn thân, nhờ tâm lành ấy nên đƣợc sanh lên cõi Đao-Lợi, lại nhiều đời làm Phạm-Vƣơng, Chuyển- Luân-Vƣơng, luôn đƣợc an vui chẳng sa ác đạo.

Tôi cùng ông cũng đều nên che đậy tƣớng hữu-vi của Nhƣ-Lai. Lát nữa đức Thế-Tôn sẽ giảng rộng về ý nghĩa ấy.

Nên để hữu-vi vô-vi lại đó. Ông nên kíp lo cúng-dƣờng cơm nƣớc cho kịp giờ, và cũng nên sắm sữa đồ cần thiết cho hàng tứ-chúng từ xa hội về đang mõi mệt. Cúng đƣờng nhƣ thế chính là đầy đủ chủng-tử căn-bổn của đàn-ba-la-mật.

Thuần-Đà ! Nếu cúng dƣờng đức Phật và chƣ Tăng lần cuối cùng, hoặc nhiều hay ít, đủ hay thiếu đều phải sớm lo cho kịp giờ. Đức Nhƣ-Lai sẽ nhập Niết-bàn‖.

Thuần-Đà nói : ― Thƣa ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi ! Sao ngài lại tham chút uống ăn mànói hoặc ít hoặc nhiều, đủ hay chẳng đủ, rồi bảo tôi lo cho kịp giờ ?

Xƣa kia đức Nhƣ-Lai khổ hạnh trọn sáu năm còn chịu nổi, huống là giây lát hôm nay. Ngài thiệt cho rằng đức Nhƣ-Lai chánh giác thọ đồ uống ăn nầy ƣ

? Tôi thời biết quyết định thân Nhƣ-Lai chính là pháp-thân, không phải thực-thân.

Phật bảo Văn-thù Sƣ-Lợi :‘ Thật đúng nhƣ lời của Thuần-đà ! Lành thay Thuần-Đà ! Ông đã thành-tựu đại trí-huệ, khéo thâm nhập kinh- điển đại-thừa‖.

Văn-Thù Sƣ-Lợi nói với Thuần-Đà : ― Ông cho rằng Nhƣ-Lai là vô-vi, thân Nhƣ-Lai là trƣờng-thọ, hiểu biết nhƣ vậy đức Phật rất hài lòng‖.

Thuần-Đà nói :‖ Đức Nhƣ-Lai chẳng riêng gì hài lòng nơi tôi, mà cũng hài lòng với tất cả chúng sanh‖.

Văn-Thù Sƣ-Lợi nói :― Đức Nhƣ-Lai đối với ông, với tôi, với tất cả chúng sanh, đều hài lòng‖.

Thuần-Đà nói :― Ngài chẳng nên nói đức Nhƣ-Lai hài lòng. Luận về hài lòng, chính là đảo-tƣởng. Phàm có đảo-tƣởng thời là sanh tử, có sanh tử thời https://thuviensach.vn

là pháp hữu-vi. Vì lẽ ấy ngài chẳng nên cho Nhƣ- Lai là hữu-vi. Nếu nói Nhƣ-Lai là hữu-vi thời ngài cùng tôi đều điên-đảo cả.

- Thƣa ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi ! Đức Nhƣ-Lai không có ái- niệm. Luận về ái-niệm , nhƣ trâu mẹ kia ái-niệm con của nó, dầu là đói khát đi tìm cỏ nƣớc, hoặc no hay chƣa no, bỗng nhiên nhớ con liền trở về. Chƣ Phật Thế-Tôn không có ái-niệm nhƣ vậy, bình đẳng xem tất cả chúng sanh nhƣ La-Hầu-La.

Từ-niệm bình đẳng nhƣ vậy chính là cảnh-giới trí-huệ của chƣ Phật.

- Thƣa ngài Văn-thù Sƣ-Lợi ! Ví nnƣ quốc vƣơng ngự trên xe tứ mã, có ngƣời muốn cho xe bò theo kịp xe vua, tất không thể đƣợc. Ngài cùng tôi muốn cùng tận chỗ vi-mật thâm-áo của Nhƣ-Lai cũng không thể đƣợc.

Ví nhƣ Kim-Sí-Điểu37 bay vọt trên cao vô lƣợng do-tuần, nhìn xuống biển cả thấy rõ những loài thủy tộc cùng loài rồng và bóng của nó. Kẻ phàm tục trí kém, không thể suy lƣờng chỗ thấy của Kim-Sí-Điểu. Cũng thế, ngài cùng tôi không thể suy lƣờng đƣợc trí huệ của Nhƣ-Lai‖.

Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-tát bảo Thuần-Đà rằng : ― Đúng nhƣ lời ông vừa nói.

Đối với những việc ấy không phải là tôi không hiểu. Chẳng qua vì muốn đem việc của Bồ-Tát thử ông đó thôi‖.

Bấy giờ đức Thế-tôn từ trên mặt phóng ra nhiều tia sáng chiếu thân ngài Văn-Thù. Ngài Văn- Thù liền bảo Thuần-Đà rằng :‖ Nay đây đức Nnhƣ-Lai hiện thoại-tƣớng từ trên mặt phóng ra nhiều tia sáng nhƣ thế chẳng phải là không duyên cớ, đó là điềm đức Phật sắp nhập Niết-bàn. Ông phải sớm lo dƣng lễ cúng dƣờng lên đức Phật và chƣ Tăng cho kịp giờ.‖

Đức Phật bảo Thuần-Đà :‖ Đã phải giờ cho ông dƣng thực phẩm cúng dƣờng Phật và đại- chúng. Nhƣ-Lai sẽ nhập Niết-bàn.‖

Đức Phật bảo luôn ba lần nhƣ vậy.

Thuần-Đà nghe đức Phật dạy nhƣ vậy, bất giác nghẹn ngào khóc than nức nở:

― Khổ thay ! Khổ thay ! Thế gian sẽ trống rỗng.‖ Rồi ông lại thƣa cùng đại-hội :

― Hôm nay chúng ta phải đồng tha-thiết đảnh lễ cầu đức Phật đừng nhập Niết-bàn.‖

https://thuviensach.vn

Đức Thế-Tôn lại bảo Thuần-Đà :‖Ông chớ nên khóc than tiều-tụy nhƣ vậy.

Ông phải quán sát thân nầy nhƣ cây chuối, nhƣ ánh nắng, nhƣ bọt nƣớc, nhƣ

huyễn-hóa, nhƣ thành Càn-thát-bà, nhƣ đồ gốm chƣa hầm, nhƣ làn chớp, nhƣ hình vẽ trên nƣớc, Nhƣ tù sắp hành hình, nhƣ trái muồi, nhƣ cục thịt, nhƣ bức dệt đã hết khổ, nhƣ chày giã lên xuống. Phải quán sát các hành-pháp nhƣ món ăn lẫn chất độc, pháp hữu-vi nhiều tai hại.‖

Thuần-Đà bạch Phật :‖ Đức Thế-Tôn chẳng muốn ở lại đời làm sao con không buồn khóc cho đƣợc. Khổ thay ! Khổ thay ! Thế-gian sẽ trống rỗng.

Ngữa mong Đức Thế-Tôn thƣơng xót chúng con và chúng sanh mà ở luôn nơi đời, chẳng nhập Niết-bàn‖.

Phật bảo Thuần-Đà : Ông chẳng nên nói rằng thƣơng xót các ông mà ở luôn nơi Đời. Chính vì thƣơng xót ông và các chúng sanh mà hôm nay Phật mới muốn nhập Niết-bàn. Vì sao thế ? Chƣ Phật pháp-nhĩ nhƣ vậy. Pháp hữu-vi cũng thế. Nên chƣ Phật nói kệ rằng :

Các pháp hữu-vi

Tánh nó vô thƣờng

Sanh rồi chẳng trụ

Tịch-diệt là vui.

- Thuần-Đà ! Ông nên quán-sát các hành pháp là tạp độc. Các pháp hữu-vi là vô-ngã vô-thƣờng chẳng trụ. Tấm thân nầy có rất nhiều tai hại nhƣ bóng nƣớc. Vì lẽ ấy ông chớ nên khóc lóc‖.

Thuần-Đà bạch Phật :‖ Thật đúng nhƣ lời Thế-Tôn dạy. Mặc dầu con vốn biết đức Nhƣ-Lai phƣơng tiện thị-hiện nhập Niết-bàn, nhƣng con không làm sao ngăn sự buồn thảm đƣợc. iờ đây tự suy xét, con lại sanh lòng vui mừng.‖

Phật khen Thuần-Đa :‖ Lành thay ! Lành thay ! Ông có thể rõ biết Nhƣ-Lai thị-hiện đồng với chúng sanh mà phƣơng tiện nhập Niết-bàn.

- Thuần-Đà ! Ông nên nghe đây : Nhƣ mùa xuân chim ta-la-tà đều nhóm nơi ao A-Dậu-Đạt. Chƣ Phật cũng thế đều đến chỗ ấy. Ông chẳng nên suy nghĩ

chƣ Phật là trƣờng thọ hay đoản thọ. Tất cả các pháp đều nnhƣ tƣớng huyễn-https://thuviensach.vn

thuật. Nhƣ-Lai ở trong ấy do sức phƣơng tiện không có nhiễm trƣớc. Vì sao thế ? Vì chƣ Phật pháp-nhĩ nhƣ vậy.

Thuần-Đà ! Nay Nhƣ-Lai nhận phần cúng dƣờng của ông là vì muốn cho ông thoát khỏi các dòng sanh tử trong ba cõi. Hàng nhơn-thiên ở nơi sự cúng dƣờng cuối cùng đối với Nhƣ-Lai đây, đều sẽ đƣợc quả-báo bất động, luôn đƣợc an vui. Vì sao thế ? Vì Nhƣ-Lai là phƣớc điền tốt của chúng sanh. Nếu ông muốn vì chúng sanh mà làm phƣớc-điền, thời phải kíp sắm sửa cúng phẩm, chẳng nên để trể‖.

Bấy giờ Thuần-Đà vì các chúng sanh đƣợc độ thoát nên cúi đầu lau lệ mà bạch Phật :‖ Lành thay đức Thế-Tôn ! Nếu lúc con kham có thể làm phƣớc-điền, thời có thể biết rõ Nhƣ-Lai là nhập Niết- bàn hay chẳng phải nhập Niết-bàn. Nay trí huệ của chúng con cùng Thanh-Văn Duyên- iác nhỏ kém nhƣ kiến muỗi, thiệt không thể suy lƣờng Nhƣ-Lai nhập Niết-bàn hay chẳng phải nhập Niết-bàn‖.

Bạch xong, Thuần-Đà cùng quyến thuộc buồn rầu khóc lóc, thiêu hƣơng rải hoa, hết lòng cung kính, rồi liền cùng ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát đi lo sắm sữa thực phẩm.

---o0o---

III.PHẨM A THÁN THỨ BA

(Hán bộ phần sau quyển thứ hai)

Ông Thuần-Đà ra đi không bao lâu, khắp cả đại-địa nhẫn đến trời phạm thiên bỗng chấn động sáu cách38. Phàm địa động có hai : đại động và tiểu động. Có tiếng nhỏ, chỉ riêng nơi mặt đất chấn động, chỉ động một chiều, đây là tiểu địa động. Có tiếng lớn, cả đất liền cùng núi biển sông rạch cây cối đều động, động xoay nhiều chiều, lúc động có thể làm động cả tâm chúng sanh, đây là đại địa động. Đức Phật ra đời có những lần đại địa động

: Từ cung trời Đâu-Suất giáng thần xuống nhơn gian, sơ sanh, xuất gia, thành đạo, chuyển pháp luân, và nhập Niết-bàn. iờ đây Nhƣ-Lai sắp nhập Niết-bàn nên có điềm đại-địa-động nhƣ vậy.

Thiên-Long bát bộ39 cả mình rởn ốc, đồng thanh buồn khóc mà nói kệ

rằng :

Cúi đầu lạy Thế-Tôn

https://thuviensach.vn

Chúng con đồng khuyến thỉnh,

Chúng con mà xa Phật

Thời không ai cứu hộ.

Đức Phật nhập Niết-bàn

Chúng con chìm biển khổ

Khác nào nghé mất mẹ

Sầu lo rất buồn khổ,

Nghèo cùng không ai giúp

Cũng nhƣ ngƣời bịnh ngặt

Không lƣơng y săn sóc

Tự ý ăn uống lầm

Chúng sanh bịnh phiền não

Thƣờng bị kiến-chấp hại

Xa lìa đấng y-vƣơng40

Uống ăn thuốc tà độc

Ngửa mong Phật Thế-Tôn

Chớ bỏ rơi chúng con.

Ví nhƣ mặt trời mọc

Quang minh rất sáng chói

Đã có thể tự soi

Cũng từ tất cả tối,

https://thuviensach.vn

Phật phóng thần thông quang

Trừ khổ não chúng sanh

Ở giữa các chúng hội

Ví nhƣ núi Tu-di41

- Bạch Thế-Tôn ! Ví nhƣ quốc-vƣơng sanh các vƣơng tử diện mạo xinh đẹp, Vua rất yêu mến dạy cho rành nghề văn nghiệp võ rồi sai ngƣời đem giết.

Ngày nay chúng con là con của Phật, nhờ Phật dạy dổ có đủ chánh kiến, xin chớ bỏ con. Nếu bỏ chúng con thời chúng con khác nào các vƣơng tử kia.

Ngửa mong đức Phật ở luôn nơi đời, chớ nhập niết-bàn.

- Bạch Thế-tôn ! Ví nhƣ có ngƣời học giỏi nơi các bộ luận rồi lại sanh lòng sợ đối với các bộ luận ấy, cũng thế, đức Nhƣ-Lai thông đạt các pháp mà lại sợ các pháp. Nếu đƣợc đức Nhƣ-Lai ở luôn nơi đời giảng pháp cam lồ cho chúng sanh đƣợc thấm nhuần đầy đủ, thời các chúng sanh đây chẳng còn lại sợ phải bị sa vào địa ngục.

- Bạch Thế-tôn ! Ví nhƣ có ngƣời mới vừa học làm nghề, kế bị quan bắt giam vào ngục, có hỏi thăm hiện tại thế nào ? Ngƣời ấy tất đáp : Nay tôi rất buồn khổ. Nếu ngƣời ấy đƣợc thả, thời đƣợc an vui. Cũng thế, đức Thế-Tôn vì chúng con mà tu các khổ hạnh, hiện nay chúng con chƣa đƣợc thoát khỏi sanh tử, thế sao đức Nhƣ-Lai đặng thọ hƣởng an vui.

- Bạch Thế-Tôn ! Ví nhƣ y vƣơng hiểu rành các phƣơng thuốc, đem phƣơng bí truyền dạy riêng cho con mình, mà khôngh dạy cho các trò khác. Cũng thế, đức Nhƣ-Lai đem tạng pháp thậm thâm bí mật dạy riêng cho Văn-Thù Sƣ-Lợi, mà chẳng thƣong chẳng dạy cho chúng con. Nhƣ ông thầy thuốc kia vì lòng còn riêng tƣ thân sơ, nên sự dạy không bình đẳng rộng rãi, chỉ dạy riêng cho con mình môn bí-phƣơng, mà không truyền cho các trò khác. Đức Nhƣ-Lai trọn không có lòng thân sơ tƣ vị, tại sao chẳng dạy dổ chúng con.

Ngửa mong đức Phật ở lâu nơi đời, chớ nhập Niết-bàn.

- Bạch đức Thế-Tôn ! Ví nhƣ những ngƣời già trẻ bịnh khổ đi nơi đƣờng hiểm rất khốn khó gian lao, có bực dị nhơn thấy vậy xót thƣơng bèn chỉ cho con đƣờng tốt bằng thẳng. Chúng con cũng nhƣ vậy. Ngƣời trẻ dụ cho những kẻ chƣa tăng trƣởng pháp thân, ngƣời già dụ cho những kẻ nặng https://thuviensach.vn

phiền não, bịnh khổ dụ cho sanh tử, đƣờng hiểm nạn dụ cho tam giới. Cúi xin đức Nhƣ-Lai chỉ dẫn con đƣờng chơn chánh giải thoát cho chúng con, ở

lâu nơi đời, chớ nhập Niết-bàn.‖

Đức Thế-Tôn bảo các Tỳ-kheo :‖ Các thầy đừng ƣu sầu khóc kể nhƣ hàng trời ngƣời phàm phu kia.

Các thầy phải siêng năng tinh tấn giữ vững chánh niệm‖.

Nghe đức Phật phán nhƣ vậy, hàng trời ngƣời bát bộ liền nín khóc.

Đức Thế-Tôn vì đại chúng mà nói kệ rằng :

Đại chúng phải sáng suốt

Chẳng nên quá sầu khổ.

Chƣ Phật đều vậy cả

Vì thế nên im lặng,

Thích nơi hạnh tinh tấn

ìn lòng giữ chánh niệm

Xa lìa các điều quấy

Hớn hở đƣợc an vui.

- Lại nầy các thầy Tỳ-kheo ! Nếu có chỗ nào nghi ngờ đều phải bạch hỏi. Ở

trong những pháp không,bất không, thừơng, vô thƣờng, khổ, phi khổ, y, phi y, khứ, bất khứ, quy, phi quy, hằng, phi hằng, đoạn, phi đoạn, chúng sanh, phi chúng sanh, hữu, vô hữu, thiệt, bất thiệt, chơn, bất chơn, diệt, bất diệt, mật, bất mật, nhị, bất nhị, v.v… nếu còn nghi ngờ nay nên bạch hỏi, Nhƣ-Lai sẽ giải quyết cho. Nhƣ-Lai trứơc nói pháp cam-lộ cho các thầy rồi, sau mới nhập Niết-bàn.

- Nầy các thầy Tỳ-kheo ! Phật ra đời là khó, thân ngƣời khó đƣợc, gặp Phật sanh tín- tâm, việc đây cũng khó, nhẫn sự khó nhẫn lại là khó hơn, đầy đủ

giới hạnh chứng quả A-La-Hán42 cũng là việc khó. Nhƣ tìm cát vàng cùng hoa ƣu-đàm-bát-la.

https://thuviensach.vn

Các thầy khỏi bát nạn đƣợc thân ngƣời là sự khó, nay gặp Nhƣ-Lai chẳng nên để luống uổng. Ngày xƣa, Nhƣ-Lai tu nhiều hạnh khổ, nay đƣợc phƣơng tiện vô thƣợng nhƣ thế, trong vô lƣợng kiếp vì các thầy mà xả thí thân thịt tay chơn đầu mắt tủy não. Ví thế các thầy chẳng nên phóng dật.

- Nầy các thầy Tỳ-kheo ! Thành báu chánh pháp trang nghiêm, đầy đủ các thứ công đức trân bảo, giới, định, và trí huệ làm tƣờng thành và hào thành.

Nay các thầy gặp đƣợc thành báu Phật pháp, chẳng nên lƣợm lấy những vật hƣ ngụy. Ví nhƣ nhà thƣơng mãi gặp thành chơn bảo, lƣợm lấy ngói sạn rồi trở về nhà. Các thầy chớ để tâm hạ liệt, cam đủ nơi chút ít pháp mọn. Các thầy dầu xuất gia mà không ham mộ pháp đại thừa. Thân các thầy dầu đƣợc đắp cà sa mà tâm chƣa đƣợc nhuộm pháp đại thừa thanh tịnh. Các thầy dầu khất thực ở nhiều nơi mà chƣa từng khất pháp-thực đại- thừa. Các thầy dầu cạo bỏ râu tóc mà chƣa vì chánh pháp cạo sạch kiết-sử.

- Nầy các thầy Tỳ-kheo ! Nay Nhƣ-Lai bảo thiệt các thầy, hiện nay Nhƣ-Lai đại chúng hòa hiệp pháp tánh chơn thiệt chẳng điên đảo. Vì thế các thầy phải nhiếp tâm dõng mãnh tinh tấn xô dẹp các kiết sử. Khi mặt trời Phật huệ lặn mất rồi, các thầy sẽ bị vô minh trùm đậy.

- Nầy các thầy ! Ví nhƣ những cỏ thuốc trên mặt đất để chúng sanh dùng, Phật pháp cũng vậy, sanh ra pháp vị cam lồ diệu thiện làm thuốc hay chữa bịnh phiền não của chúng sanh. Nay Nhƣ-Lai sẽ làm cho tất cả chúng sanh cùng bốn bộ chúng đều đƣợc an trụ trong tạng bí mật. Cũng nhƣ chữ y, nếu ba điểm đứng chung hàng, hoặc đứng ngay, hoặc khác nhau đều không thành chữ y. Ba điểm phải nhƣ ba con mắt trên mặt Đại-Tự-Tại-Thiên mới thành chữ y. Nhƣ-Lai cũng thế, pháp giải thoát không phải Niết- bàn, thân Nhƣ-Lai không phải Niết-bàn, ma-ha-bát-nhã cũng không phải Niết-bàn, ba pháp đều khác nhau cũng không phải Niết-bàn. Nhƣ-Lai này an trụ ba pháp ấy, vì chúng sanh mà nói là nhập Niết-bàn, nhƣ chữ y trong đời.‖

Các Tỳ-kheo nghe đức Phật Thế-Tôn nói quyết định sẽ nhập Niết-bàn, ai nấy đều lo rầu, cả mình rởn ốc, lệ tràn đầy mắt, cúi lạy chơn Phật mà bạch rằng :‘ Đức Thế-Tôn khéo dạy vô thƣờng, khổ, không, vô-ngã.

- Bạch Thế-Tôn ! Ví nhƣ các dấu chƣn của muông thú, dấu chƣn voi là hơn cả. Vô thƣờng quán cũng lại nhƣ vậy là pháp quán tƣởng bực nhứt trong các pháp quán tƣởng. Nếu ai tinh cần tu tập pháp nầy, thời có thể trừ tất cả sự ái nhiễm cõi dục, cõi sắc và cõi vô sắc, trừ vô minh kiêu mạn và vô thƣờng tƣởng. Đức Nhƣ-Lai nếu đã lìa hẳn vô thƣờng tƣởng thời nay chẳng nên https://thuviensach.vn

nhập Niết-bàn. Còn nếu chẳng lìa hẳn, cớ sao lại dạy rằng tu vô thƣờng quán trừ đƣợc sự ái nhiễm ba cõi, vô minh, kiêu mạn và vô thƣờng tƣởng.

- Bạch Thế-Tôn ! Ví nhƣ đế vƣơng biết mạng sắp chết, bèn ân xá ngục tù trong thiên hạ rồi sau mới băng. Ngày nay đức Nhƣ-Lai cũng nên nhƣ vậy, độ cho tất cả chúng sanh thoát khỏi lao ngục vô tri vô minh rồi sẽ nhập Niết-bàn. Hiện tại chúng con đều chƣa đƣợc giải thoát, sao đức Thế-Tôn lại vất bỏ mà muốn nhập Niết-bàn ?

- Bạch Thế-Tôn ! Nhƣ ngƣời say rƣợu mê loạn nói xàm, không còn biết thân sơ, mẹ con, chị em,nằm vùi trong phẩn nhơ, nhờ lƣơng y cho uống thuốc, ói sạch rƣợu ra mới đƣợc tỉnh lại, lòng rất hổ thẹn tự răn trách lấy mình, rƣợu là thứ hại, là cội gốc của các tội lỗi, nếu chừa đƣợc rƣợu thời khỏi tội lỗi.

Chúng con cũng thế, từ nhiều đời đến nay luân chuyển sanh tử, tình sắc làm say mê tham đắm trong ngũ dục, không phải mẹ, tƣởng là mẹ, không phải con, chị, em, mà tƣởng là con, chị, em, không phải chúng sanh mà tƣởng là chúng sanh, vì cớ ấy nên luân chuyển chịu khổ sanh tử, nhƣ ngƣời say kia nằm trong phẩn nhơ. Nay đức Nhƣ-Lai nên ban pháp dƣợc cho chúng con uống để ói rƣợu độc phiền não, chúng con còn chƣa đƣợc tỉnh ngộ, sao đức Nhƣ-Lai lại vất bỏ mà muốn nhập Niết- bàn.

- Bạch Thế-Tôn ! Không có cớ gì khen cây chuối là cứng chắc đƣợc. Chúng sanh cũng thế, không co cớ gì khen ngã, nhơn, chúng sanh, thọ mạng, dƣỡng- dục, tri- kiến, tác-giả, thọ-giả là chơn thiệt đƣợc. Chúng con tu vô ngã quán cũng nhƣ vậy.

- Bạch Thế-Tôn ! Vì nhƣ bã xác không còn dùng đƣợc, bông thất diệp không có mùi thơm, cũng vậy, thân thể của ngƣời không ngã không chủ. Chúng con thƣờng tu tập pháp quán tƣởng vô ngã nhƣ vậy.

Nhƣ đức Phật từng dạy tất cả các pháp không ngã và không ngã sở, các Tỳ-kheo phải tu tập. Tu nhƣ đây thời trừ ngã mạn, rời ngã mạn thời chứng Niết-bàn. Bạch Thế-Tôn ! Không bao giờ có dấu chim bay nơi hƣ không. Ngƣời hay tu tập pháp quán vô-ngã không bao giờ có các kiến-chấp‖.

Đức Phật khen các Tỳ-kheo : Lành thay ! Lành thay ! Các thầy khéo hay tu tập pháp quán vô- ngã.‖

Các Tỳ-kheo bạch Phật : Bạch Thế-Tôn ! Chẳng những chúng con tu pháp quán vô-ngã tƣởng, mà chúng con cũng tu tập các pháp quán khác nhƣ : khổ, vô thƣờng.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế-Tôn ! Nhƣ nguời say, tâm trí mê loạn thấy nhà cửa cây cỏ núi sông thảy đều xoay lộn.

Ngƣời không tu các pháp quán khổ, vô thƣờng, vô ngã thời chẳng gọi là bực Thánh, ngƣời nầy nhiều phóng dật trôi lăn trong vòng sanh tử. Vì thế nên các con khéo tu tập các quán ấy‖.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo : ― Lóng nghe ! Lóng nghe ! Vừa rồi các thầy trình bày ví dụ ngƣời say đó, các thầy chỉ biết danh tự mà chƣa hiểu thấu

―thật nghĩa‖. Thế nào là ―thật nghĩa‖ ? Nhƣ ngƣờ say kia thấy nhà cửa núi sông vốn thiệt không xoay lộn, mà tƣởng cho là xoay lộn. Cũng vậy, bị

những phiền não vô minh trùm đậy nên chúng sanh khởi tâm điên đảo : ngã cho là vô ngã, thƣờng cho là vô thƣờng, tịnh cho là bất tịnh, lạc cho là khổ.

Vì mắc phải phiền não trùm che, nên dầu nghĩ tƣởng nhƣ vậy mà không thấu rõ thật nghĩa‖, nhƣ ngƣời say kia đối với sự không xoay lộn mà tƣởng cho là xoay lộn.

―Ngã‖ chính là thật nghĩa của ―Phật‖, ―Thƣờng‖ chính là thật nghĩa của‖Pháp-Thân‖, ―Lạc‖ là thật nghĩa của ―Niết-bàn‖, ―Tịnh‖ là thật nghĩa của ―Pháp‖.

Các thầy sao lại nói ngƣời có ngã thời kiêu-mạn cống-cao lƣu chuyển sanh tử. Nếu các thầy nói rằng, tôi cũng tu tập pháp quán vô thƣờng, khổ, vô ngã.

Ba môn tu tập này không có thiệt nghĩa‖.

Nhƣ-Lai sẽ nói ba pháp tu đặc thắng.

Khổ cho là vui, vui cho là khổ, là pháp điên đảo. Vô thƣờng cho là thƣờng, thƣờng cho là vô thƣờng, là pháp điên đảo. Vô-ngã cho là ngã, ngã cho là vô ngã, là pháp điên đảo. Bất tịnh cho là tịnh, tịnh cho là bất tịnh, là pháp điên đảo. Có bốn pháp điên đảo nhƣ vậy thời là ngƣời chẳng rõ pháp tu chơn chánh.

Các thầy ở trong pháp khổ tƣớng cho là vui, ở trong vô thƣờng tƣởng cho là thƣờng, ở trong vô-ngã tƣởng cho là ngã, ở trong bất tịnh tƣởng cho là tịnh.

Thế gian cũng có thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Xuất thế cũng co thƣờng, lạc, ngã tịnh. Pháp thế gian có văn tự mà không thật nghĩa. Xuất thế có văn tự có thật nghĩa. Tại sao vậy ? Vì pháp thế gian có bốn sự điên đảo nên chẳng biết thật nghĩa. Lại có tƣởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Vì có ba sự điên đảo nầy nên ngƣời thế gian ở trong lạc thấy là khổ, trong thƣờng thấy vô https://thuviensach.vn

thƣờng, trong ngã thấy vô ngã, trong tịnh thấy bất tịnh, đây gọi là điên đảo.

Vì điên đảo nên thế gian biết văn tự mà chẳng biết thật nghĩa.

ì là thật nghĩa? Vô ngã gọi là sanh tử, còn ngã gọi là Nhƣ-Lai. Vô thƣờng là Thanh-văn Duyên- giác, còn thƣờng là Nhƣ-Lai pháp thân. Khổ là tất cả

ngoại đạo, còn lạc là Niết-bàn. Bất tịnh là pháp hữu vi, còn tịnh là chánh pháp của chƣ Phật và Bồ-Tát. Đây gọi là chẳng điên đảo. Vì chẳng điên đảo nên biết văn tự biết thật nghĩa. Nếu muốn lìa khỏi bốn sự điên đảo thời phải rõ biết thƣờng, lạc, ngã, tịnh nhƣ vậy.

Các Tỳ-kheo bạch Phật :‖Bạch Thế-Tôn ! Nhƣ lời đức Thế-Tôn dạy rằng dứt lìa bốn sự điên đảo ấy thời đƣợc rõ biết thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Nay đức Nhƣ-Lai trọn không có bốn sự điên đảo thời đã rõ biết thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Nếu đã rõ biết thƣờng, lạc, ngã, tịnh sao đức Nhƣ-Lai không ở đời một kiếp hoặc nửa kiếp để dạy dổ chúng con, cho chúng con khỏi lìa bốn sự điên đảo, mà lại vất bỏ chúng con muốn nhập Niết-bàn. Nếu đƣợc đức Nhƣ-Lai đoái thƣơng dạy bảo, chúng con sẽ hết lòng tuân lời tu tập. Nếu đức Nhƣ-Lai nhập Niết-bàn, chúng con không thể mang thân độc hại nầy mà tu phạm hạnh. Chúng con cũng sẽ nhập Niết-bàn theo Phật.‖

Phật bảo các Tỳ-kheo :‖ Các thầy chớ nói nhƣ vậy. Bao nhiêu vô thƣợng chánh pháp của Phật, Nhƣ-Lai đều đem giao phó cho Ma-Ha-Ca-Diếp. Ma-Ha-Ca-Diếp sẽ là chổ y-chỉ hoàn toàn cho các thầy, cũng nhƣ đức Nhƣ-Lai là chổ y-chỉ của tất cả chúng sanh.

Ví nhƣ quốc vƣơng lúc đi tuần du, đem quốc sự giao phó cả cho đại thần.

Cũng vậy, Nhƣ-Lai đem chánh pháp giao phó cho Ma-Ha-Ca-Diếp.

Các thầy nên biết rằng chỗ tu pháp khỗ vô thƣờng trƣớc kia chẳng phải là chơn thật. Ví nhƣ mùa xuân, có một nhóm ngƣời chơi thuyền trong hồ lớn làm rớt chìm ngọc lƣu ly.Nhóm ngƣời ấy ,liền cùng nhau hụp lặn tìm ngọc, bóc nhằm hòn sõi viên đá, bụng mừng cho là ngọc, đến lúc đem ra khỏi nƣớc mới rõ là không phải. Lúc ấy ngọc lƣu ly vẫn ở dƣới nƣớc, do thế lực của ngọc mà nƣớc hồ đều đứng trong. Bấy giờ nhóm ngƣời ấy mới nhìn thấy viên ngọc. Có một ngƣời trí tìm cách khéo chẫm rãi lặn xuống tìm vớt đƣợc ngọc.

Các thầy chớ nên cho sự tu tập pháp quán vô thƣờng, khổ, vô ngã, bất tịnh nhƣ vậy là thật nghĩa

https://thuviensach.vn

Nhƣ nhóm ngƣời kia lặn xuống nƣớc bốc nhằm sạn đá mà cho là ngọc. Các thầy phải khôn khéo nơi nơi chỗ chỗ .luôn tu pháp quán ngã, thƣờng, lạc, tịnh. Lại cần nên biết tƣớng mạo tu tập bốn pháp trƣớc kia đều là điên đảo.

Muốn đƣợc chơn thiệt tu các pháp quán, tức là quán ngã, thƣờng, lạc, tịnh thời phải nhƣ ngƣời trí khéo vớt đƣợc ngọc kia.

Các Tỳ-kheo bạch Phật :‖ Bạch Thế-Tôn ! Ngày trƣớc đức Phật dạy rằng các pháp vô ngã, các ông phải tu học. Tu học pháp vô ngã sẽ lìa sự chấp ngã, lìa chấp ngã thời lìa kiêu mạn, lìa kiêu mạn, thời chứng Niết-bàn. Nghĩa ấy thế

nào ?

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo : ― Lành thay ! Lành thay ! Nay các thầy có thể

bạch hỏi nghĩa ấy để tự dứt chỗ nghi ngờ.

- Nầy các thầy ! Ví nhƣ quốc vƣơng kém sáng suốt, tin dùng một y sƣ vụng về, tánh tình lại cao ngạo, Phàm trị bịnh gì cũng thuần dùng sửa để làm thuốc cả , thêm nỗi chẳng rõ căn do của bịnh, dầu biết dùng sửa mà chẳng hiểu rành, chẳng biện biệt sửa tốt xấu, lành, không lành. Một hôm, từ

phƣơng xa lại một minh y thông cả tám nghề, rành các phƣơng thuốc, trị

bịnh rất giỏi. Cựu-y vì sẵn tánh cống-cao khinh mạn nên không đếm xỉa tới.

Minh y thấy vậy, bèn hạ mình thỉnh cựu-y làm thầy, nhơn đó đƣợc vào hầu quốc vƣơng. Minh y trình bày lên quốc vƣơng các phƣơng thuốc và những nghệ thuật khác. Bấy giờ quốc vƣơng tỉnh ngộ, xét biết cựu y là hạng vụng về cao ngạo, liền biếm truất đi, rồi trọng dụng minh y. Minh y mới yêu cầu quốc vƣơng cấm dân chúng uống thuốc sửa của cựu-y, vì thuốc ấy độc hại, làm thƣơng tổn ngƣời bịnh, quốc vƣơng chuẩn lời, ra lệnh cấm hẳn, nếu ai dùng sửa để trị bịnh sẽ bị tử hình. Minh y cứ theo phƣơng dƣợc chế các thứ

thuốc, phàm dân chúng có bịnh gì đều trị lành cả.

Ít lúc sau, quốc vƣơng phải bịnh nặng, truyền vời minh y điều trị. Sau khi khám bịnh, biết rằng quốc vƣơng phải dùng thuốc sửa, minh y liền tâu rằng :

― Ngày trƣớc tôi yêu cầu cấm dùng sữa làm thuốc, đó là đại vọng ngữ. Nếu uống thuốc sữa rất có thể trị đƣợc bịnh. Hiện nhà vua đang phải bịnh nóng, chính nên dùng sữa‖.

Vua bão :‖ Có lẽ ông điên cuồng hay bị bịnh loạn óc rồi, mới nói rằng uống sữa trị đƣợc bịnh của ta. Cựu-y dùng sửa, ông cho là độc, bảo ta biếm truất và cấm hẳn, nay trở lại nói sửa là tốt hay trị đƣợc bịnh.

Ông muốn khi dối ta ƣ ? Cứ theo lời ông nói thời cựu-y có thể hơn ông rồi‖.

https://thuviensach.vn

Minh y tâu : ― Thƣa Đại-Vƣơng ! Nhƣ mối ăn gỗ ngẫu nhiên thành chữ, con mối nầy tự nó không biết là chữ hay không phải chữ. Ngừơi trí xem thấy trọn không bao giờ tuyên xƣớng rằng con mối biết chữ và cũng chẳng lấy làm lạ.

Cũng vậy, cựu-y không hiểu căn bịnh, bịnh gì cũng dùng thuần sữa để trị, lại không biết sữa là tốt hay xấu, là lành hay không lành‖

Vua nói :― Xin ông giải thích cho ta rõ‖

Minh y tâu :― Thuốc sữa kia cũng là độc hại, cũng là cam lộ. Thế nào là thuốc sữa cam lộ ? Nếu là bò cái không ăn bã hèm trấu cặn, con nghé của nó rất điều thiện, chỗ thả chăn không phải cao nguyên cũng không quá thấp ƣớt, nƣớc uống trong sạch, chẳng cho chạy nhảy, chẳng cho chung bầy với bò đực, cho nó ăn uống đi đứng vừa chừng phải cách. Sửa của bò nầy trị đƣợc nhiều bịnh gọi là cam lộ. Ngoài ra các thứ sửa khác thời gọi là độc hại.

Nghe minh y giảng giải, vua khen rằng :‖ Hay lắm ! Hay lắm ! Nay ta mới rõ thế nào là sửa tốt, xấu, lành, cùng chẳng lành ―.

Sau khi đƣợc uống thuốc sửa của minh y, vua đƣợc lành mạnh, vua liền truyền lịnh cho dân chúng đƣợc dùng sửa để trị bịnh. Dân chúng không vừa lòng với thái độ của nhà vua, nên hội đến hoàng cung để cật vấn.

Quốc vƣơng bảo dân chúng :‖ Mọi ngƣời chẳng nên oán trách nơi ta, về vấn đề thuốc sữa nên uống hay không nên uống đều là ý của y sƣ cả không phải lỗi của ta‖.

Dân chúng vui lòng tuân lời minh y dùng thuốc sữa tốt trị bịnh, đƣợc nhiều kết quả tốt.

- Này các Tỳ-kheo ! Các thầy nên biết đức Nhƣ-Lai Ứng-Cúng Chánh-Biến-Tri, Minh-Hạnh- Túc, Thiện-Thệ Thế-Gian- iải Vô-Thƣợng-Sĩ Điều-Ngự

Trƣợng-Phu Thiên-Nhơn-Sƣ Phật Thế-Tôn cũng lạ nhƣ vậy. Là bực đại y vƣơng hiện ra nơi đời hàng phục tất cả tà y ngọai đạo. iữa dại chúng xƣớng rằng ta là y vƣơng, vì hàng phục ngọai đạo nên nói không ngã, không nhơn, không chúng sanh, không thọ giã. Các thầy nên biết ngoại đạo mà nói là ngã đó, nhƣ mối ăn cây ngẫu nhiên thành chữ thôi. Vì thế nên trong Phật pháp đức Nhƣ-Lai nói là vô ngã để điều phục chúng sanh, và vì là lúc phải n ói là vô ngã. Rồi cũng vì có nhơn duyên nên cũng nói có ngã. Nhƣ minh y kia biết rõ nơi sữa phải thuốc, hay không phải thuốc. Chẳng phải nhƣ chỗ chấp https://thuviensach.vn

ngô ngã của phàm phu. Phàm phu chấp ngã lớn nhƣ ngón tay cái, hoặc nhƣ

hột cải, hoặc nhƣ vi trần. Ngã của Nhƣ-Lai nói đều không phải nhƣ vậy, vì thế nên nói các pháp không ngã, mà chính thiệt chẳng phải là không ngã.

Thế nào là thiệt ? Nếu Pháp là thiệt, là chơn, là thƣờng, là chủ, là sở-y, tánh không biến đổi, đó gọi là nga.õ Nhƣ minh y kia hiểu rành thuốc sửa. Cũng vậy, Nhƣ-Lai vì chúng sanh mà nói trong các pháp chơn thiệt có ngã.

Bốn bộ đệ tử của Nhƣ-Lai đều phải tu pháp quán chơn ngã nhƣ vậy.

---o0o---

IV.PHẨM TRƢỜN THỌ THỨ TƢ

(Hán bộ phần đầu quyển thứ hai)

Đức Phật lại bảo các vị Tỳ-kheo : ―Các thầy ở nơi giới luật có chỗ

nào Nghi ngờ , cho phép các thầy hỏi Nhƣ-Lai sẽ giải thích cho. Tất cả các pháp bổn- tánh không-tịch. Nhƣ-Lai đã tu học rành rẽ thông đạt. Các thầy chớ nghĩ rằng Nhƣ-Lai chỉ tu các pháp bổn-tánh không-tịch. Ở nơi giới luật có chỗ nào nghi ngờ, các thầy nên hỏi‖.

Các Tỳ-kheo bạch Phật :‖ Bạch Thế-Tôn ! Chúng con không đủ trí huệ để

hỏi đức Nhƣ-Lai Ứng-Cúng Chánh-Biến-Tri. Vì cảnh giới của Nhƣ-Lai không thể nghĩ bàn, thiền định của Nhƣ-Lai không thể nghĩ bàn, lờ phán dạy của Nhƣ lai không thể nghĩ bàn. Vì cớ ấy nên chúng con là hạng không đủ trí huệ để hỏi đức Nhƣ-Lai

- Bạch Thế-Tôn ! Ví nhƣ ông già trên trăm tuổi đang phải bịnh trầm trọng nằm liệt trên giƣờng sẽ chết mất nay mai. Một ngƣời giàu kia có duyên sự

muốn đến xứ khác, đem trăm cân vàng gởi cho ông già ấy mà giao ƣớc rằng

: hoặc mƣời năm hoặc hai mƣơi năm chừng nào tôi trở về thời ông huờn số

vàng nầy lại cho tôi. Ông già nhận giữ vàng, không bao lâu thời chết, ông già lại không ngƣời kế tự, số vàng gởi kia đều thất lạc cả. Lúc ngƣời chủ

vàng trở về không biết đòi hỏi ai, đành chịu mất vàng. Chủ vàng là kẻ vô trí, khi gửi vàng không biết chọn nơi đáng gử , nên phả mất vàng. .

Cũng vậy, hàng Thanh-Văn chúng con dầu nghe đức Nhƣ-Lai ân cần dạy bão mà chúng con không thể thọ trì khiến chánh pháp đƣợc bền lâu, khác nào ông già kia nhận vàng của ngƣời gởi, rồi không sống đƣợc mà giữ gìn.

Chúng con vô trí, ở nơi giới luật sẽ hỏi những gì !‖

https://thuviensach.vn

Đức Phật nói : ― Nếu nay các thầy hỏi Nhƣ-Lai thời có thể đem lại sự lợi ích cho chúng sanh, nên Nhƣ-Lai mớ bảo các thầy có chỗ nào nghi thờ cho phép hỏi‖.

Các Tỳ-kheo bạch Phật :‖ Bạch Thế-tôn ! Ví nhƣ một ngƣời trai trẻ khỏe mạnh lối hai mƣơi lăm tuổi, nhà giầu có, cha mẹ vợ con quyến thuộc đông đủ.. Có ngƣời đem vàng bạc đến gởi cho ngƣời trai trẻ nầy mà nói rằng :‖

Tôi có duyên sự cần phải đi xa. Khi tôi trở về, anh sẽ huờn số vàng bạc nầy lại cho tôi.‖ Ngƣời trai trẻ nhận vàng bạc và cất giữ kỹ-lƣỡng. Ít lúc phải bịnh, ngƣời trai trẻ dặn thân quyến rằng số vàng bạc nầy là của ông già gởi, khi nào ông ấy đến hỏi thời giao đủ cho ông ấy. Thời gian sau, ngƣời gởi vàng bạc trở về đƣợc thân quyến của ngƣời trai trẻ huờn đủ số đã gửi. Đây là ngƣời có trí, biết chọn chỗ đáng gởi nên khỏi mất của.

Cũng vậy, nếu đức Thế-Tôn đem pháp-bảo giao phó cho A-Nan và các Tỳ-kheo ắt chẳng đặng lâu dài, vì tất cả hàng Thanh-Văn và Ma-Ha-Ca-Diếp đều sẽ vô thƣờng, nhƣ ông già trƣớc kia. Đức Nhƣ-Lai nên đem Phật pháp vô-thƣợng giao phó cho Bồ-Tát. Vì hàng Bồ-Tát đủ trí huệ có thể hỏi Nhƣ-Lai, pháp bảo sẽ đƣợc lâu dài hƣng thạnh lợi ích cho chúng sanh, nhƣ ngƣời trai trẻ trƣớc kia. Vì những lẽ ấy, nên chỉ có hàng Bồ- tát là có thể hỏi đức Nhƣ-Lai thôi. Trí huệ của chúng con nhƣ mòng muỗi, làm sao hỏi đƣợc pháp thâm diệu của Nhƣ lai.‖

Bạch xong, các Tỳ-kheo đều ngồi yên lặng.

Đức Phật khen các Tỳ-kheo rằng :― Lành thay ! Lành thay ! Các thầy khéo đƣợc tâm vô lậu, tâm A-La-Hán. Nhƣ-Lai cũng đã suy xét hai duyên cớ mà các thầy vừa trình bày, nên đem pháp đại thừa giao phó cho hàng Bồ-Tát, khiến diệu pháp nầy đƣợc còn lâu nơi đời‖.

Đức Phật bảo toàn thể đại chúng : ― Thọ-mạng của Nhƣ-Lai không thể tính lƣờng, biện tài cũng chẳng thể cùng tận. Đại chúng phải nên tùy ý bạch hỏi hoặc nơi giới luật, hoặc nơi pháp quy-y‖.

Đức Phật tuyên bố luôn ba lần nhƣ vậy.

Bấy giờ trong đại chúng có một vị đại Bồ-Tát tuổi còn trẻ, vốn là ngƣời trong tụ-lạc Đa-La, họ Đại-Ca-Diếp giòng Bà-La-Môn, do thần lực của Phật, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch vai áo bên hữu, cung kính nhiễu Phật, gối hữu chấm đất, chắp tay hƣớng Phật mà bạch rằng :― Nay con có chút việc muốn bạch hỏi, xin đức Thế-Tôn hứa khả cho‖.

https://thuviensach.vn

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát :―Nhƣ-Lai Ứng-Cúng Chánh-Biến-Tri cho phép ông hỏi. Nhƣ Lai sẽ giải quyết chỗ nghi của ông, cho ông vui mừng. ‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật :‖ Đức Thế-Tôn xót thƣơng đã cho phép, nay con sẽ hỏi . Nhƣng trí huệ của con rất kém. Đạo đức của Thế-Tôn cao vòi vọi, thân của Nhƣ-lai nhƣ chơn kim cang màu nhƣ ngọc lƣu ly. Trong đại hội đây, các vị đại Bồ-Tát thảy đều thành tựu vô lƣợng vô biên thâm diệu công đức. Ở trƣớc một đại hội nhƣ thế nầy, đâu dám bạch hỏi. Nay con nƣơng sức thần thông của Phật và nhơn thiện-căn oai-đức của đại chúng mà bạch hỏi ít điều thôi‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát liền ở trƣớc Phật, nói kệ rằng :

Thế nào đƣợc trƣờng thọ

Thân kim cang chẳng hoại ?

Lại do nhơn duyên gì

Đặng sức kiên cố lớn ?

Thế nào rơi kinh nầy

Rốt ráo đến bờ kia?

Nguyện Phật vì chúng sanh

iảng bày nghĩa kín nhiệm.

Thế nào đặng rộng lớn

Làm y-chỉ cho chúng ?

Thiệt chẳng phải La-Hán

Mà đồng hàng La-Hán ?

Thế nào biết thiên ma

Làm lƣu nạn cho chúng ?

Lời Phật, lời Ba-Tuần,

https://thuviensach.vn

Thế nào phân biệt biết ?

Thế nào bực Điều-Ngự

Hoan hỷ nói chơn đế

Đủ thành tựu chánh thiện

Diễn nói bốn điên đảo ?

Làm nghiệp lành thế nào

Xin Thế-Tôn dạy bảo.

Thế nào các Bồ-tát

Thấy đƣợc tánh khó thấy ?

Nghĩa mãn-tự, bán-tự

Phải hiểu nhƣ thế nào ?

Thế nào cộng thánh hạnh

Nhƣ chim Ta-La-Ta ?

Thế nào chƣa phát tâm

Mà gọi là Bồ-Tát ?

Thế nào giữa đại chúng

Mà đặng không kinh sợ

Nhƣ vàng Diêm-Phù-Đàn

Không ai chỉ trích đƣợc ?

Thế nào ở đời trƣợc

Chẳng nhơ nhƣ hoa sen ?

https://thuviensach.vn

Thế nào ở phiền não Phiền não chẳng nhiễm đƣợc,

Nhƣ y-sƣ trị bịnh

Chẳng bị bịnh truyền lây ?

Thế nào làm lái thuyền

Ở giữa biển sanh tử ?

Thế nào thoát sanh tử

Nhƣ rắn lột da cũ ?

Thế nào xem Tam-Bảo

Dƣờng nhƣ cây Thiên-Ý ?

Ba thừa nếu vô tánh

Thế nào mà nói đặng,

Nhƣ sự vui chƣa có

Sao lại nói thọ vui ?

Thế nào các Bồ-Tát

Mà đặng chứng bất-hoại ?

Thế nào vì ngƣời mù

Mà làm ngƣời chỉ đƣờng ?

Thị hiện nhiều đầu kia

Xin Phật giải rõ cớ.

Thế nào ngƣời thuyết pháp

https://thuviensach.vn

Thêm lớn nhƣ trăng mọc Thế nào lại thị hiện

Rốt ráo nơi Niết-bàn ?

Thế nào bực dũng kiện

Hiện nhơn, thiên, ma, đạo ?

Thế nào biết pháp tánh

Mà thọ nơi pháp lạc ?

Thế nào các Bồ-Tát

Xa lìa tất cả bịnh ?

Thế nào vì chúng sanh

Diễn thuyết nơi bí mật

Thế nào nói rốt ráo

Và cũng chẳng rốt ráo ?

Nhƣ kia dứt lƣới nghi

Tại sao nói bất định ?

Thế nào là đặng gần

Đạo tối thắng vô thƣợng ?

Con nay thỉnh Nhƣ-Lai

Vì các hàng Bồ-Tát

iảng nói pháp thậm thâm

Các hạnh vi-diệu thảy

https://thuviensach.vn

Trong tất cả các pháp Đều có tánh an lạc

Cúi xin đấng Thế-tôn

Phân biệt dạy chúng con.

Bực nƣơng tựa của chúng

Diệu-dƣợc Lƣỡng-Túc-Tôn !

Nay muốn hỏi các ấm

Mà con không trí huệ

Các Bồ-Tát tinh tấn

Cũng lại chẳng biết đƣợc.

Cảnh giới của chƣ Phật

Rất sâu mầu nhƣ vậy.

Đức Phật khen Ca-Diếp Bồ-tát : ― Lành thay ! Lành thay ! Nay ông chƣa đƣợc nhứt thiết chủng trí, Nhƣ-Lai đã đƣợc, nhƣng bí tạng rất sâu của ông vừa hỏ đồng nhƣ chỗ hỏ cùa bực nhất thiết trí.

- Này thiện nam tử ! Lúc ta mới thành đạo chánh giác nơi cội Bồ-đề, có vô lƣợng Bồ-Tát ở mƣời phƣơng thế giới cũng từng đến hỏi Nhƣ-Lai những nghĩa thậm thâm ấy. Văn nghĩa công đức đã hỏi ngày trƣớc cùng với của ông hôm nay đồng nhau không khác.

Hỏi nhƣ vậy có thể đem sự lợi ích lại cho vô lƣợng chúng sanh‖.

Ca- Diếp Bồ-Tát bạch Phật: ―Bạch Thế Tôn ! Con không đủ trí để hỏi Nhƣ

Lai về những thâm nghĩa ấy.

Ví nhƣ muỗi mòng chẳng thể bay qua đến bờ kia của biển cả, cùng lƣợn khắp hƣ không. Cũng vậy, con không thể bạch hỏi Nhƣ Lai về những nghĩa biển cả trí huệ và hƣ không pháp tánh rất sâu nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Ví nhƣ quốc vƣơng đem viên minh châu trong búi tóc giao cho quan giữ

kho. Quan giữ kho lãnh châu hết lòng cung kính gìn giữ. Cũng vậy, con hết lòng cung kính giữ gìn nghĩa lý đại thừa rất sâu của Nhƣ-Lai truyền dạy. Vì nghĩa lý ấy làm cho con đƣợc trí huệ sâu rộng‖.

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát: ―Lóng nghe ! Lóng nghe ! Nhƣ –Lai sẽ vì ông mà nói nghiệp nhơn trƣờng thọ của Nhƣ-Lai đã đƣợc. Do nơi nghiệp nhơn nầy mà Bồ Tát đƣợc thọ mạng dài lâu. Nếu hạnh nghiệp có thể làm nhơn cho quả

Bồ-Đề thời phải nên thành tâm nghe kỹ và lãnh thọ nghĩa ấy. Đã tự lãnh thọ

rồi nói lại cho ngƣời khác. Do tu tập hạnh nghiệp ấy mà Nhƣ-Lai đặng thành vô thƣợng chánh giác. Nay lại vì ngƣời mà giảng rộng ý nghĩa ấy.

Ví nhƣ vƣơng tử phạm tội bị giam vào ngục, nhà vua rất nhớ thƣơng con, đích thân ngự đến ngục thất. Cũng vậy, muốn đƣợc trƣờng thọ, Bồ Tát phải nên hộ niệm tất cả chúng sanh, xem nhƣ con ruột, sanh lòng đại từ, đại bi, đại hỉ, đại xả, truyền cho giới bất sát, dạy cho tu pháp lành. Cũng nên để tất cả chúng sanh ở nơi ngũ giới thập thiện. Lại đến địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, a-tu-la v.v…, để cứu vớt những kẻ khổ não trong các nơi ấy. iải thoát kẻ chƣa giải thoát, cứu độ ngƣời chƣa đƣợc cứu độ. Ngƣời chƣa chứng Niết bàn làm cho chứng Niết bàn. An ủi tất cả ngƣời đang ở trong cảnh kinh sợ.

Do các nghiệp nhơn trên đây mà Bồ Tát đƣợc thọ mạng dài lâu. Nơi các trí huệ đƣợc tự tại. Sau khi maïng chung sanh lên cõi trên‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật: ―Bạch Thế Tôn ! Bồ-Tát Ma-Ha-Tát bình đẳng xem chúng sanh đồng nhƣ con ruột, nghĩa ấy rất sâu, con chƣa hiểu đƣợc.

Đức Thế Tôn chẳng nên nói Bồ Tát đối với chúng sanh tu tâm bình đẳng xem đồng nhƣ con, vì trong Phật pháp có ngƣời phá giới, có kẻ phạm tội nghịch, có kẻ hủy báng chánh pháp. Sao lại với những hạng ấy mà xem đồng nhƣ con ?‖.

Phật dạy: ―Phải đấy ! Nhƣ Lai đối với chúng sanh thiệt xem đồng là con nhö La-Hầu-La‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật: ―Trƣớc kia ngày rằm lúc Chƣ Tăng đang bố tát .

Có một đứa trẻ không khéo tu tập ba nghiệp thân, khẩu, ý, núp ở chỗ kín rình nghe chƣ Tỳ-kheo-tăng thuyết giới. Mật-Tích Lực-Sĩ nƣơng thần lực của Phật lấy chày kim cang đập đứa trẻ ấy nát ra nhƣ bụi. Bạch Thế Tôn ! Vị

thần Kim Cang ấy rất là bạo ác mới giết đƣợc đứa trẻ. Thế sao Nhƣ Lai xem các chúng sanh đồng nhƣ là La Hầu La?‖

https://thuviensach.vn

Phật dạy: ―Ông không nên nói nhƣ vậy. Đứa trẻ ấy chính là ngƣời biến hóa, chẳng phải ngƣời thiệt. Vì muốn xua đuổi những kẻ phá giới hủy pháp ra ngoài chƣ Tăng nên hiện nhƣ vậy. Thần Kim Cang kia cũng là biến hóa thôi.

Hạng hủy báng chánh pháp cùng nhứt- xiển-đề hoặc có ngƣời sát sanh nhẫn đến tà kiến, và cố ý phạm giới, Nhƣ Lai đối với những hạng ấy đều thƣơng xót nhƣ con là La-Hàu-La.

Nhƣ quốc vƣơng đối với bầy tôi phạm phép thời cứ tội tru lục mà chẳng tha.

Nhƣ-Lai Thế-Tôn không phải nhƣ vậy; với hạng hủy pháp, làm pháp yết-ma khu-khiển, quở trách, cử tội v.v… Sở dĩ Nhƣ-Lai làm các pháp yết-ma trừng trị những hạng hủy báng chánh pháp nhƣ vậy là vì muốn chỉ rõ những ngƣời ác hạnh thờ có quả báo.

Ông phải biết Nhƣ-Lai là vị ban bố sự vô úy cho chúng sanh ác. Nếu Nhƣ-Lai phóng ra một tia sáng, hoặc hai, năm tia sáng, kẻ nào gặp đƣợc thời đề

xa lìa tất cả các điều ác. Nay Nhƣ lai đầy đủ vô lƣợng thế lực nhƣ vậy.

Pháp chƣa đƣợc thấy, nếu ông muốn thấy, nay sẽ vì ông nói tƣớng mạo đó.

Sau khi Nhƣ-Lai nhập niết bàn, nơi nào có Tỳ-Kheo trì giới đầy đủ oai nghi hộ trì chánh pháp, thấy ngƣời hoại pháp bèn có thể khu-khiển quở trách trừng trị. Phải biết Tỳ kheo ấy đặng phƣớc vô lƣợng không thể tính kể.

Ví nhƣ quốc vƣơng chuyên làm việc bạo ác, rồi mang bệnh nặng. Vua nƣớc láng giềng nghe biết tình hình đem binh đến đánh, trách tội muốn giết. Vua ác bịnh ấy vì không thế lực sợ hãi ăn năn chừa lỗi mà làm lành. Vua láng giềng kia đƣợc phƣớc vô lƣợng. Cũng vậy, Tỳ kheo giữ phép khu-khiển quở

trách ngƣời phạm giới cho họ chừa lỗi làm lành thời đặng phƣớc vô lƣợng.

Ví nhƣ nhà cửa ruộng vƣờn của ông trƣởng giả mọc lên những cây gai độc.

Trƣởng giả biết đƣợc bèn chặt đốn sạch cả.

Lại nhƣ ngƣời trai trẻ đầu có tóc bạc, vì hỗ thẹn nên nhổ bỏ chẳng cho ra dài.

Cũng vậy, Tỳ kheo giữ pháp thấy có ngƣời phá giới hủy hoại chánh pháp, bèn nên khu-khiển quở trách cử tội. Tỳ kheo nầy là đệ tử của Nhƣ-Lai, là chơn thật Thanh-Văn. Nếu thấy mà bỏ qua, thời nên biết Tỳ kheo nầy là ngƣời hại Phật pháp‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát lại bạch Phật rằng: ―Bạch Thế Tôn ! Cứ nhƣ lời Phật dạy thời là không bình đẳng xem tất cả chúng sanh đồng nhƣ con là La-Hầu-La.

https://thuviensach.vn

Bạch Thế Tôn ! Nếu có một ngƣời cầm dao hại Phật, lại có một ngƣời đem nƣớc chiên đàn thoa thân Phật. Nhƣ-Lai đối với hai ngƣời nầy nếu là tâm bình đẳng, sao lại bảo rằng phải trừng trị kẻ phạm luật. Nếu trừng trị kẻ

phạm luật thời lời dạy kia có lỗi.‖

Phật nói : ― Nhƣ quốc vƣơng, đại thần tể tƣớng có bốn ngƣời con trai diện mạo khôi ngô, thông minh sáng suốt, đem giao cho giáo sƣ dạy dổ và dặn rằng : Thầy gắng dạy chúng nó cho đựơc toàn vẹn cả tài lẫn đức. Nếu chúng nó ngỗ nghịch, thầy phải nghiêm trị, dầu ba đứa bị đòn chết, còn một đứa đƣợc nên, chúng tôi cũng vui lòng.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ vậy thời cha và thầy của các trẻ có phải tội sát sanh chăng ?

Ca-Diếp Bồ-Tát thƣa : ― Bạch Thế-Tôn, không ! Vì lòng thƣơng muốn cho các trẻ đƣợc nên, chớ chẳng phải ác tâm. Dạy dỗ nhƣ thế đặng phƣớc vô lƣợng‖.

Phật nói : ― Cũng vậy, Nhƣ-Lai đối với kẻ phạm pháp xem đồng nhƣ con cả.

Nay Nhƣ-Lai đem chánh pháp vô thƣợng phó chúc các vua, đại thần, tể

tƣớng, Tỳ-kheo, Ty-ø kheo ni, Ƣu-Bà-Tắc, Ƣu-Bà-Di. Các vua, quan và bốn bộ chúng phải nên khuyên răn khích lệ các học chúng, khiến đặng tăng thƣợng giới, định, trí huệ. Nếu ngƣời nào không tu học ba phẩm pháp nầy lƣời biếng phá giới, hủy hoại chánh pháp, thời vua quan, bốn bộ chúng phải nên nghiêm trị.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ vậy các vua, quan, bốn bộ chúng có mắc tội chăng?‘

Ca-Diếp Bồ-tát thƣa : ―Bạch Thế Tôn. Không !‖

Phật nói : ― Các vua quan và bốn bộ chúng ấy còn không tội, huống là Nhƣ-lai.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ-Lai khéo tu đức bình đẳng nhƣ vậy, xem các chúng sanh đồng là con cả. Tu nhƣ vậy gọi là Bồ-Tát tu tâm bình đẳng nơi các chúng sanh xem đồng là con. Bồ-Tát tu tập hạnh nghiệp bình đẳng nầy thời đƣợc thọ mạng lâu dài, lại cũng khéo biết những việc đời trƣớc‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Nhƣ lời Phật dạy nếu Bồ-Tát tu tâm bình đẳng đối với chúng sanh xem nhƣ con ruột thời đƣợc thọ mạng dài lâu. Đức Nhƣ-Lai chẳng nên dạy nhƣ thế.

https://thuviensach.vn

Nhƣ ngƣời biết phép, có thể giảng nói các hạnh hiếu thuận, khi về đến nhà lại lấy ngói đá ném đánh cha mẹ. Mà cha mẹ là ruộng phƣớc lớn có ơn nhiều nên phải cúng dƣờng, trở lại đánh đập, thời ngƣời biết phép nầy lời nói cùng hành động trái ngƣợc nhau.

Lời dạy của Nhƣ-Lai cũng vậy. Bồ-Tát tu tâm từ bình đẳng đƣợc thọ mạng dài lâu biết đƣợc túc mạng, thƣờng ở nơi đời không có đổi dời. Nay đây do duyên cớ gì mà đức Thế-Tôn thọ mạng rất ngắn đồng nhơn-gian ƣ ? Hay là Nhƣ-Lai có oán ghét chi chúng sanh ? Ngày trƣớc Nhƣ-Lai làm nghiệp ác gì, giết chết mấy mạng, mà mắc báo đoản thọ sống không đầy trăm tuổi ƣ ?‖

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-tát : ― Nay duyên cớ gì mà ông nói lời thô ở trƣớc Nhƣ-Lai nhƣ thế ? Nhƣ-Lai trƣờng thọ rất hơn hết trong các tuổi thọ. Nhƣ-Lai chứng đƣợc pháp thƣờng trụ hơn hết trong các pháp thƣờng trụ‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ―Bạch Thế-Tôn ! Đức Nhƣ-Lai đƣợc thọ mạng dài lâu thế nào?‖

Phật nói : ― Nhƣ tám con sông lớn : một là sông Hằng, hai là sông Diêm-Ma-La, ba là sông Tát-La, bốn là sông A-Lợi-La, năm là sông Ma-Ha, sáu là sông Tân-Đầu, bảy là sông Bác-Xoa, tám là sông Tất-Đà. Tám con sông nầy cùng các sông nhỏ đều chảy vào biển lớn.

Cũng vậy, tất cả con sông thọ mạng của ngƣời, của trời, của đất, của hƣ

không, đều vào trong biển thọ mạng của Nhƣ-Lai. Vì vậy, nên Nhƣ-Lai thọ

mạng vô lƣợng.

Ví nhu ao A-Nậu chảy ra thành bốn con sông lớn. Cũng vậy, Nhƣ-Lai xuất sanh tất cả thọ mạng.

Ví nhƣ trong các pháp thƣờng trụ, hƣ không là đệ nhứt. Cũng vậy, ở trong các pháp thƣờng trụ, Nhƣ-Lai là đệ nhứt.

Nhƣ trong các vị thuốc, vị đề-hồ là đệ nhứt. Cũng vậy, trong các chúng sanh, thọ mạng của Nhƣ-Lai là đệ nhứt.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Nếu thọ mạng của Nhƣ-lai dài lâu nhƣ vậy, thời Nhƣ-Lai nên ở nơi đời hoặc một kiếp, hoặc ít hơn để

thƣờng tuyên diệu pháp, nhƣ tuôn mƣa lớn‖.

https://thuviensach.vn

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! ông chẳng nên ở nơi Nhƣ-Lai có quan niệm là diệt tận.

- Nầy Ca-Diếp ! Nếu có Tỳ-Kheo, Tỳ-Kheo ni, Ƣu-Bà-tắc, Ƣu-Ba-Di, nhẫn đến ngoại đạo ngũ thông thần tiên, hạng đƣợc tự tại, hoặc sống một kiếp hay ít hơn, ở giữa hƣ không đi đứng nằm ngồi tự tại, nách tả phun lửa, nách hữu vọt nƣớc, thân tuôn khói lửa, nếu muốn sống lâu, thời đƣợc nhƣ ý muốn.

Đối với mạng sống hoặc dài hoặc ngắn đều tự tại. Ngƣời đƣợc ngũ thông còn đặng thần lực tùy ý nhƣ vậy, huống là Nhƣ-Lai đặng sức tự tại đối với tất cả pháp, mà lại không thể ở đời hoặc nửa kiếp, hoặc một, hai kiếp, hoặc trăm ngàn kiếp, hoặc vô lƣợng kiếp sao ? Vì những nghĩa ấy, phải biết rằng Nhƣ-Lai là pháp thƣờng trụ chẳng biến đổi. Thân của Nhƣ-Lai đây là thân biến hóa chẳng phải thân tạp thực. Vì dộ chúng sanh nên thị hiện đồng với chúng. Vì vậy, nên thị hiện bỏ thân mà nhập Niết-bàn.

Ông nên biết rằng Phật là pháp thƣờng trụ, là pháp không biến đổi.Ở trong đệ nhứt nghĩa nầy, các ông phải nên siêng năng tinh tấn nhứt tâm tu tập.

Mình đã tu tập và vì ngƣời khác mà giảng nói‖.

Ca-Diếp Bồ-Tá thƣa : ― Bạch Thế-Tôn ! Có sự sai khác gì giữa xuất-thế-pháp cùng thế pháp ? Nhƣ lời Phật dạy : Phật là pháp thƣờng trụ, là pháp không biến đổi. Ngƣời đời cũng nói Phạm-Thiên là thƣờng, Tự-Tại-Thiên là thƣờng, không biến đổi, họ cũng nói Ngã là thƣờng, Tánh là thƣờng, Vi-Trần cũng thƣờng.

Nếu nói Nhƣ-Lai là pháp thƣờng trụ, cớ sao Nhƣ-lai chẳng thƣờng hiện nơi đời ? Nếu không thƣờng hiện nơi đời thời có khác gì nghĩa thƣờng của thế

gian . Vì Phạm-Thiên nhẫn đếùn vi trần cũng chẳng hiện‖.

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : Ví nhƣ nhà trƣởng giả kia có nuôi nhiều bò, màu lông khác nhau, đồng chung một bầy. Trƣởng giả giao bầy bò cho ngƣời chăn thả đi ăn cỏ uống nƣớc, chỉ vì vị đề-hồ chớ chẳng cầu sữa bơ. Ngƣời chăn ấy vắt sữa rồi tự uống. Trƣởng giả chết, bao nhiêu bò đều bị bọn cƣớp đoạt cả. Bọn cƣớp tự vắt sữa ra uống, rồi bàn với nhau rằng ông Trƣởng giả

nuôi bầy bò nầy chỉ muốn đặng vị đề-hồ chớ không cầu sữa bơ. Chúng ta làm cách gì để đặng đề-hồ. Đề-hồ là phẩm vật quý nhứt trong đời. Chúng ta không có gì đựng, dầu vắt đƣợc sữa cũng không chỗ chứa. Chúng lại bàn đựng sữa trong túi da. Dầu có đồ đựng nhƣng vì không biết cách làm, nên bơ

còn không đƣợc thành, huống là đề-hồ . Vì muốn đƣợc đề-hồ, bọn cƣớp đổ

https://thuviensach.vn

thêm nƣớc vào túi sữa, vì quá nhiều nƣớc nên chẳng những không đƣợc đề-hồ, bơ, mà cả sữa cũng mất.

Phàm phu cũng vậy, dầu có pháp lành nhƣng đều là pháp thừa của Nhƣ-Lai.

Sau khi Thế-Tôn nhập Niết-bàn, họ trộm pháp lành thừa của Nhƣ-Lai hoặc, giới, định, hoặc huệ. Nhƣ bọn cƣớp đoạt bầy bò. Hạng phàm phu dầu lại đặng giới, định, trí huệ, nhƣng không có phƣơng tiện nên chẳng giải thuyết đƣợc. Vì nghĩa nầy nên họ không thể đặng thƣờng giới, thƣờng định, thƣờng huệ giải thoát. Nhƣ bọn cƣớp kia chẳng biết phƣơng tiện không đƣợc đề-hồ, rồi vì đề-hồ mà đổ nƣớc vào sữa. Cũng vậy, hạng phàm phu vì giải thoát mà nói Ngã hoặc Phạm-Thiên, Tự-Tại-Thiên, nhẫn đến Phi-Tƣởng, Phi-Phi-Tƣởng-Thiên chính là Niết-bàn kỳ thiệt họ chẳng đƣợc giải thoát Niết-bàn.

Nhƣ bọn cƣớp kia không đƣợc đề-hồ.

Hạng phàm phu ấy có chút ít phạm hạnh, cúng dƣờng cha mẹ, nhờ đây đƣợc sanh lên trời hƣởng một ít an lạc, nhƣ bọn cứop kia đƣợc sữa pha với nƣớc.

Mà hạng phàm phu ấy thiệt chẳng biết là do tu ít phạm hạnh, cúng dƣờng cha mẹ đặng sanh lên cõi trời, họ lại chẳng biết đƣợc giới, định, trí huệ, quy-y Tam-bảo, rồi do chẳng biết mà nói thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Dầu lại nói thƣờng, lạc, ngã, tịnh, mà thiệt ra thời họ chẳng biết. Vì thế nên sau khi ra đời, Nhƣ-Lai vì chúng sanh mà diễn nói thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Nhƣ vua Chuyển-Luân ra đời, do sức phƣớc đức của vua nên bọn cƣớp tan vỡ, bầy bò vẫn còn nguyên vẹn. Nhà vua bèn giao bầy bò cho ngƣời chăn rành nghề, do đó mà đƣợc đề-hồ, và nhờ đề-hồ ma nhơn dân khỏi bịnh khổ.

Lúc đấng Pháp-Vƣơng ra đời, hạng phàm phu không thể diễn thuyết giới, định, trí huệ kia liền tan rã nhƣ bọn cƣớp. Bấy giờ Nhƣ-Lai khéo giảng thế-pháp và xuất-thế-pháp. Vì chúng sanh mà khiến các vị Bồ-tát theo đó để

diễn thuyết. Chƣ đại Bồ-tát đã đƣợc đề-hồ, lại làm cho vô số chúng sanh đƣợc pháp-vị cam-lộ vô-thƣợng, tức là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, của Nhƣ-lai.

- Nầy Ca-Diếp ! Vì những nghĩa ấy, nên Nhƣ-Lai là thƣờng, là pháp không biến đổi. Chẳng đồng hạng ngƣời ngu trong đời gọi Phạm-Thiên v.v… là pháp thƣờng còn.

ọi là pháp thƣờng trụ thời phải là Nhƣ-Lai chớ chẳng phải pháp nào khác.

Ông phải hiểu biết thân Nhƣ-Lai là nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Ca-Diếp ! Mọi ngƣời nên thƣờng chuyên lòng tu hai chữ nầy : Phật là

―Thƣờng-trụ‖. Nếu thiện-nam-tử, thiện-nữ-nhơn nào tu hai chữ nầy, nên biết ngƣời ấy đi theo đƣờng Phật đi, đến chỗ Phật đến.

- Nầy Ca-Diếp ! Nếu ngƣời tu tập hai chữ nầy làm tƣớng tịch diệt, nên biết Nhƣ-Lai thời là nhập Niết-bàn đối với ngƣời ấy.

- Nầy Ca-Diếp ! Nghĩa Niết-bàn chính là pháp tánh của chƣ Phật‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Pháp tánh của chƣ Phật nghĩa thế nào ? Nay con muốn biết nghĩa của pháp tánh. Cúi mong Đức Nhƣ-Lai xót thƣơng giải rộng cho.

Vả pháp tánh tức là xả thân, xả thân gọi là vô-sở-hữu, nếu vô-sở-hữu thời thân làm sao còn. Thân nếu còn tại sao lại nói thân có pháp tánh ? Thân có pháp tánh sao thân lại còn ?

Nay con phải hiểu nhƣ thế nào về nghĩa ấy ?‖

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Nay ông chẳng nên nói diệt là pháp tánh. Pháp tánh không có diệt.

Ví nhƣ vô-tƣởng-thiên thành tựu sắc ấm mà không có sắc tƣởng. Chẳng nên hỏi rằng các ông trời ấy sung sƣớng hƣởng vui thế nào ? Nghĩ tƣởng những gì ? Thấy nghe thế nào ?

- Nầy Ca-Diếp ! Cảnh giới của Nhƣ-lai chẳng phải là chỗ biết của ThanhVăn Duyên- iác. Chẳng nên nói rằng thân của Nhƣ-Lai là pháp diệt.

- Nầy Ca-Diếp ! Pháp diệt nhƣ thế là cảnh giới của Phật, chẳng phải hàng Thanh-Văn Duyên-Giác biết đƣợc.

Nay ông không nên nghĩ lƣờng Nhƣ-Lai ở chỗ nào, đi chỗ nào, thấy chỗ

nào, vui chỗ nào ? Những nghĩa ấy, cũng chẳng phải các ông biết đƣợc.

Pháp thân của Phật, các thứ phƣơng tiện chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Ca-Diếp ! Nên phải tu tập Phật, Pháp và Tăng mà quán tƣởng là thƣờng. Ba pháp ấy không có dị tƣởng. Không vô thƣờng tƣởng, không biến dị tƣởng. Nếu ở nơi ba pháp tu dị-tƣởng, phải biết rằng tam quy thanh tịnh của những ngƣời nầy thời không chỗ y-nƣơng, cấm giới của họ đều chẳng https://thuviensach.vn

đầy đủ. Trọn chẳng chứng đƣợc quả Thanh-Văn, Duyên- iác, Bồ-Đề. Nếu có thể ở nơi bất khả tƣ-nghị nầy tu thƣờng-tƣởng thời có chỗ quy-y.

- Nầy Ca-Diếp ! Ví nhƣ nhơn nơi cây thời có bóng cây. Cũng vậy, vì Nhƣ-Lai có pháp thƣờng trụ thời có chỗ quy-y, chớ chẳng phải là vô thƣờng. Nếu cho rằng Nhƣ-Lai là vô thƣờng thời Nhƣ-Lai không phải là chỗ quy-y của ngƣời và của trời‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Ví nhƣ trong tối có cây mà không có bóng‖.

Phật nói : ―Này Ca-Diếp ! Ông không nên nói có cây mà không có bóng, Chỉ

vì nhục nhãn không thấy đó thôi. Cũng vậy, tánh Nhƣ-lai là thƣờng trụ, la không biến đổi. Ngƣời không có con mắt trí huệ thời không thấy đƣợc.

Nhƣ trong tối không thấy bóng cây. Cũng vậy, sau khi Phật nhập diệt, hạng phàm phu nói Nhƣ-Lai là vô thƣờng. Nếu cho rằng Phật khác với Pháp và Tăng thời chẳng thành chỗ của ba Pháp quy- y. Nhƣ cha mẹ của ông mỗi mỗi sai khác, nên thành vô thƣờntg‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát lại bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Bắt đầu từ nay, con sẽ đem ba pháp thƣờng trụ Phật, Pháp và Tăng để khai ngộ cho cha mẹ, nhẫn đến cha mẹ trong bảy đời đều khiến phụng trì.

- Bạch Thế-Tôn ! Nay con phải học Phật, Pháp, Tăng bất-khả-tƣ-nghị. Tự

mình học rồi lại sẽ vì ngƣời mà giảng giải những nghĩa ấy. Nếu ngƣời nào không tin không nhận, thời nguời đó là kẻ tu pháp vô thƣờng đã lâu. Con sẽ

làm sƣơng móc, làm mƣa giá cho hạng ngƣời nầy‖.

Phật khen Ca-Diếp Bồ-Tát : ―Lành thay ! Lành thay ! Nay ông khéo có Thể

hộ trì chánh pháp. Hộ pháp nhƣ vậy thời là không khinh khi ngƣời. Do nơi nghiệp nhơn không khinh khi ngƣời mà đƣợc quả báo trƣờng thọ, biết rành những đời đã qua‖

---o0o---

V.PHẨM K M CAN THÂN THỨ NĂM

(Hán bộ phần giữa quyển thứ ba)

Bấy giờ đức Phật lại bảo Ca Diếp Bồ Tát: "Nầy Ca Diếp! Thân Nhƣ

Lai là thân thƣờng trụ, thân bất hoại, thân kim cang chẳng phải là thân tạp thực. Chính là pháp thân".

https://thuviensach.vn

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch thế tôn! Những thân của Phật nói đó con đều chẳng thấy, con chỉ thấy những thân vô thƣờng, phá hoại, vi trần, tạp thực thôi, vì rằng đức Nhƣ Lai sắp nhập niết bàn".

Phật dạy: "Nầy Ca Diếp! Ông chớ cho rằng thân của Nhƣ Lai hƣ hoại không bền, nhƣ thân phàm phu."

"Ông nên biết rằng thân Nhƣ Lai trong vô lƣợng ức kiếp luôn bền chắc không hƣ hoại, không phải thân ngƣời, thân trời, không phải thân sợ sệt, chẳng phải thân tạp thực. Thân của Nhƣ Lai chẳng phải thân mà là thân, chẳng sanh chẳng diệt, chẳng tập chẳng tu, vô lƣợng vô biên, không có dấu vết, vô tri vô hình, rốt ráo thanh tịnh, không có lay động, không phải thọ

hành, chẳng trụ chẳng làm, không mùi vị không xen tạp, chẳng phải hữu vi, chẳng phải nghiệp, chẳng phải quả, chẳng phải dời chẳng phải diệt, chẳng phải tâm vƣơng tâm sở, chẳng thể nghĩ bàn, thƣờng chẳng thể nghĩ bàn, không thức, rời tâm cũng chẳng rời tâm, tâm đó bình đẳng không có mà cũng có, không đến đi mà cũng đến đi, chẳng phá hoại, chẳng đoạn tuyệt, chẳng sanh diệt, không chủ mà cũng là chủ, chẳng phải hữu vô, chẳng phải giác quán, chẳng danh tự chẳng phải không danh tự, chẳng phải định chẳng phải không định, không thể thấy mà cũng thấy rành rành, không nơi chỗ

cũng là nơi chỗ, không tối không sáng, không tịch tịnh mà cũng tịch tịnh, là vô sở hữu, chẳng nhận lấy chẳng ban cho, trong sạch không nhơ, không tranh đua, dứt tranh đua, trụ nơi vô trụ, chẳng chấp lấy chẳng sa mắc, chẳng phải pháp chẳng phải phi pháp, chẳng phải phƣớc điền chẳng phải không phƣớc điền, vô tận bất tận, lìa tất cả tận, là rỗng không rời rỗng không, dầu chẳng thƣờng trụ mà cũng thƣờng trụ, chẳng phải niệm niệm diệt, không có cấu trƣợc, không danh tự rời danh tự, chẳng phải tiếng chẳng phải nói, cũng chẳng phải tu tập, chẳng phải cân lƣờng, chẳng phải nhứt dị, chẳng phải hình tƣợng, chẳng phải tƣớng mạo mà đủ tƣớng tốt trang nghiêm, chẳng phải dõng mãnh, chẳng phải sợ sệt, không tịch chẳng tịch, không nhiệt chẳng nhiệt, không thể xem thấy không có tƣớng mạo.

Nhƣ Lai độ thoát tất cả chúng sanh vì không ai độ thoát cho. Nhƣ Lai có thể

làm cho chúng sanh đƣợc hiểu biết đƣợc giác ngộ, vì không ai giác ngộ cho.

Nhƣ Lai thuyết pháp đúng nhƣ thật vì không có hai, chẳng thể nghĩ lƣờng vì không sánh bằng, bình đẳng nhƣ hƣ không chẳng có hình mạo, đồng tánh vô sanh chẳng đoạn chẳng thƣờng, thƣờng hành nhứt thừa chúng sanh thấy là ba, chẳng thối chẳng chuyển, dứt tất cả kiết sử, chẳng gây chẳng chạm, chẳng phải tánh mà trụ nơi tánh, chẳng phải hiệp chẳng phải tan, chẳng phải dài chẳng phải vắn, chẳng phải tròn chẳng phải vuông, chẳng phải ngũ ấm https://thuviensach.vn

lục nhập, thập bát giới mà là ấm, nhập, giới, chẳng phải thêm chẳng phải tổn, chẳng phải hơn chẳng phải thua. Thân của Nhƣ Lai thành tựu vô lƣợng công đức nhƣ vậy, không có ai biết không ai chẳng biết, không ai thấy không ai chẳng thấy, chẳng phải hữu vi chẳng phải vô vi, chẳng phải thời gian chẳng phải không thời gian, chẳng phải làm chẳng phải chẳng làm, chẳng phải nƣơng chẳng phải không nƣơng, chẳng phải tứ đại chẳng phải không tứ đại, chẳng phải nhơn chẳng phải chẳng nhơn, chẳng phải chúng sanh chẳng phải chẳng chúng sanh, chẳng phải Sa Môn chẳng phải Bà La Môn, là sƣ tử là đại sƣ tử, chẳng phải thân chẳng phải chẳng thân, chẳng thể

tuyên thuyết, trừ một pháp tƣớng không tính đếm đƣợc, lúc nhập niết bàn chẳng nhập niết bàn. Pháp thân của Nhƣ Lai thảy đều thành tựu vô lƣợng công đức nhƣ vậy.

- Nầy Ca Diếp! Chỉ có Nhƣ Lai mới biết tƣớng ấy, chẳng phải hàng Thanh Văn Duyên iác biết đƣợc. Những công đức nhƣ vậy thành thân của Nhƣ

Lai, chẳng phải thân do tạp thực nuôi lớn.

- Nầy Ca Diếp! Chơn thân của Nhƣ Lai có công đức nhƣ vậy, đâu lại có các bịnh hoạn mỏng manh chẳng bền nhƣ đồ gốm chƣa hầm kia ƣ? Sở dĩ Nhƣ

Lai thị hiện có sự khổ là vì muốn điều phục các chúng sanh.

Nay ông phải biết thân Nhƣ Lai là thân kim cang. Từ ngày nay ông phải chuyên tâm suy nghĩ nghĩa ấy, chớ nghĩ là thân tạp thực. Cũng nên vì ngƣời mà giảng nói thân Nhƣ Lai tức là pháp thân".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Ðức Nhƣ Lai thành tựu công đức nhƣ vậy, sao thân Nhƣ Lai phải có bịnh khổ vô thƣờng phá hoại?

Từ ngày nay, con phải thƣờng suy nghĩ thân của Nhƣ Lai là pháp thân thƣờng trụ, là thân an lạc. Con cũng sẽ nói rộng nghĩa ấy cho ngƣời khác cùng nghe biết.

Kính bạch Thế Tôn! Pháp thân của Nhƣ Lai Kim Cang bất hoại, mà con chƣa rỏ nguyên do thế nào."

Phật dạy: "Nầy Ca Diếp! Vì nhơn duyên hay hộ trì chánh pháp nên đƣợc thành tựu thân Kim Cang này.

- Nầy Ca Diếp! Do vì ngày trƣớc Nhƣ Lai hộ pháp nên nay đƣợc thân Kim cang thƣờng trụ bất hoại này.

https://thuviensach.vn

- Nầy Ca Diếp! Ngƣời hộ trì chánh pháp chẳng thọ năm giới, chẳng tu oai nghi. Phải cầm binh khí hộ trì Tỳ Kheo giữ giới thanh tịnh".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu có Tỳ Kheo rời sự hộ trì, ở

riêng nơi vắng vẻ, bên gò, dƣới cây, thời nên gọi vị này là chơn Tỳ Kheo.

Nếu có ngƣời theo giữ gìn, phải biết vị này là cƣ sĩ trọc."

Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát: "Ông chớ nói là Cƣ sĩ trọc. Nếu có Tỳ Kheo tùy ở

chỗ nào nuôi thân vừa đủ, đọc tụng kinh điển, tƣ duy tọa thiền. Có ai đến thƣa hỏi đạo pháp, thời giảng nói phƣớc đức trì giới, bố thí, ít muốn biết đủ.

Dầu hay thuyết pháp nhƣ vậy mà vẫn không thể tuyên thuyết pháp đại thừa, không có đồ chúng đại thừa, không hàng phục đƣợc kẻ ác phi pháp. Tỳ Kheo này không có thể đem lợi ích lại cho chính mình và chúng sanh. Phải biết Tỳ

Kheo này lƣời nhác biếng trễ. Dầu hay giữ giới gìn hạnh thanh tịnh mà không làm đƣợc việc gì.

Nếu có Tỳ Kheo nuôi thân đầy đủ, giữ gìn cấm giới đã thọ, có thể giảng rộng giáo lý vi diệu đại thừa trong chín bộ kinh, để lợi ích an lạc các hạng chúng sanh. Xƣớng lên rằng: Trong kinh Niết Bàn, đức Phật bảo các Tỳ

Kheo chẳng đƣợc chứa nuôi tôi tớ trâu bò dê lợn, những vật phi pháp. Nếu có Tỳ Kheo nào chứa nuôi những vật bất tịnh ấy thời phải răn trị. Ðức Nhƣ

Lai ở trong bộ kinh khác đã từng nói có Tỳ Kheo nuôi chứa những vật phi pháp ấy, bị quốc vƣơng y cứ pháp trừng trị bắt phải hoàn tục.

Nếu có Tỳ Kheo lúc tuyên thuyết những lời nhƣ trên đây, những kẻ phá giới nghe đƣợc rất oán giận bèn hại vị pháp sƣ này. Dầu bị giết chết, nhƣng vị

pháp sƣ này vẫn đƣợc gọi là bực trì giới lợi mình lợi ngƣời. Vì do duyên này nên Nhƣ Lai cho phép vua quan, cƣ sĩ hộ trì ngƣời thuyết pháp. Nếu ai muốn đƣợc hộ trì chánh pháp phải nên học nhƣ vậy.

- Nầy Ca Diếp! Ngƣời phá giới chẳng hộ trì chánh pháp, gọi là cƣ sĩ trọc.

Chẳng phải ngƣời trì giới mang phải danh từ ấy.

- Nầy Ca Diếp! Về đời quá khứ đã vô lƣợng vô biên vô số kiếp, nơi thành Câu Thi Na này có Phật ra đời hiệu Hoan Hỉ Tăng Ích Nhƣ Lai đủ cả mƣời đức hiệu. Lúc ấy cõi nƣớc rộng lớn tốt đẹp giàu vui, nhơn dân đông đầy ấm no nhƣ chƣ Bồ Tát ở cõi An Lạc. Phật Hoan Hỉ Tăng Ích ở đời rất lâu, cơ

duyên đã mãn, Ngài nhập Niết Bàn, nơi rừng Ta La. Sau khi Phật Hoan Hỉ

Tăng Ích nhập Niết Bàn. Chánh pháp còn ở đời vô lƣợng ức năm, lúc còn lại bốn mƣơi năm cuối cùng, bấy giờ có một Tỳ Kheo trì giới hiệu là iác Ðức có đông đồ chúng. Tỳ Kheo iác Ðức hay tuyên thuyết chín bộ kinh. Cấm https://thuviensach.vn

các Tỳ Kheo không đƣợc chứa nuôi tôi tớ trâu bò heo dê, những vật phi pháp. Bấy giờ có các Tỳ Kheo phá giới oán ghét theo làm hại iác Ðức.

Quốc vƣơng Hữu Ðức nghe đƣợc việc ấy, vì hộ pháp nên nhà vua liền vội đến đấu chiến với bọn phá giới, nhờ đó mà pháp sƣ iác Ðức khỏi nạn. Nhà vua cả mình bị thƣơng rất nặng. Pháp sƣ iác Ðức liền khen vua rằng:

"Lành thay! Lành thay! Nay vua thiệt là ngƣời hộ pháp, đời sau, thân vua sẽ

là vô lƣợng pháp khí". Vua nghe lời ấy lòng rất vui mừng, rồi liền chết sanh về cõi Phật A Súc làm vị đệ tử thứ nhứt. Quân lính nhơn dân hoặc ngƣời theo vua chiến đấu, hoặc tùy hỉ đều đƣợc không thối chuyển tâm bồ đề, sau khi chết họ cũng đƣợc sanh về nƣớc của Phật A Súc. Pháp sƣ iác Ðức khi mãn thọ cũng sanh về cõi ấy làm vị đệ tử thứ hai trong chúng Thanh Văn của Phật A Súc.

- Nầy Ca Diếp! Quốc Vƣơng trƣớc kia là tiền thân của Nhƣ Lai đây, Pháp sƣ

iác Ðức là tiền thân của Phật Ca Diếp.

Nếu lúc chánh pháp sắp diệt phải nên hộ trì nhƣ vậy. Ngƣời hộ pháp đƣợc vô lƣợng quả báo, vì thế nên nay Nhƣ Lai đƣợc nhiều tƣớng tốt để tự trang nghiêm, thành tựu pháp thân không biến hoại".

Ca Diếp Bồ Tát lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Thân chơn thƣờng của Nhƣ Lai cũng nhƣ khắc chạm vào đá".

Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát: "Nầy Ca Diếp! Vì nhơn duyên nhƣ vậy nên Tỳ

Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ƣu Bà Tắc, Ƣu Bà Di phải siêng năng hộ trì chánh pháp.

Hộ pháp đƣợc quả báo rộng lớn vô lƣợng.

- Nầy Ca Diếp! Vì những cớ ấy nên hàng Ƣu Bà Tắc v.v... phải cầm binh khí ủng hộ vị Tỳ Kheo trì pháp nhƣ iác Ðức kia. Nếu cứ thọ trì ngũ giới chẳng đặng gọi là ngƣời đại thừa. Ngƣời hộ trì chánh pháp nên phải cầm binh khí hầu ngƣời thuyết pháp."

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu chƣ Tỳ Kheo làm bạn với hàng Ƣu Bà Tắc cầm binh khí nhƣ vậy, là có thầy hay không có thầy? Là trì giới hay phá giới?".

Phật nói: "Ông chớ nói những ngƣời ấy là phá giới.

- Nầy Ca Diếp ! Sau khi ta nhập niết bàn đời trƣợc ác, cõi nƣớc hoang loạn, đánh cƣớp lẫn nhau, nhơn dân đói khổ. Bấy giờ có ngƣời vì đói khổ nên phát tâm xuất gia, ngƣời nhƣ vậy gọi là ngƣời trọc. Hạng trọc ấy thấy Tỳ Kheo https://thuviensach.vn

thanh tịnh giữ giới oai nghi đầy đủ hộ trì chánh pháp, bèn xua đuổi hoặc giết hại".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : "Bạch Thế Tôn ! Nếu nhƣ vậy thời Tỳ Kheo trì giới hộ trì chánh pháp, làm thế nào vào tụ lạc thành ấp để giáo hóa".

Phật nói : "Vì vậy nên Nhƣ Lai cho phép Tỳ Kheo trì giới cùng làm bạn với hàng cƣ sĩ cầm khí giới. Trong trƣờng hợp trên đây, các quốc vƣơng, đại thần, trƣởng giả, Ƣu Bà Tắc v.v... vì hộ pháp mà cầm binh khí. Nhƣ Lai gọi họ là ngƣời trì giới. Dầu cầm binh khí, nhƣng chẳng nên giết chết ngƣời, nếu đƣợc nhƣ vậy thời đƣợc gọi là ngƣời trì giới bực nhứt.

- Nầy Ca Diếp ! Ngƣời đủ chánh kiến có thể giảng rộng kinh điển đại thừa, trọn nắm cầm tàng lọng của hàng vƣơng giả, bình dầu, gạo thóc, các thứ dƣa trái. Chẳng vì lợi dƣỡng mà thân cận vua, quan, trƣởng giả. Ðối với các đàn việt tâm không đua vạy, đầy đủ oai nghi, phục trừ hạng ác phá giới, đây gọi là bực thầy trì giới hộ pháp. Ngƣời này có thể làm chơn thiện tri thức cho chúng sanh. Tâm ngƣời này rộng lớn nhƣ biển cả.

- Nầy Ca Diếp ! Nếu có Tỳ Kheo vì cầu lợi mà thuyết pháp cho ngƣời. Ðồ

chúng quyến thuộc của Tỳ Kheo nầy cũng bắt chƣớc thầy mà cầu lợi, Tỳ

Kheo này bèn là tự phá hoại tăng chúng.

- Nầy Ca Diếp ! Tăng chúng có ba hạng: một là phạm giới tạp tăng, hai là ngu si tăng, ba là thanh tịnh tăng. Hạng phá giới tạp tăng thời d phá hoại.

Hạng tăng thanh tịnh trì giới thời lợi danh không làm hƣ đƣợc.

Thế nào là phá giới tạp tăng ? Nếu thầy Tỳ Kheo dầu là giữ gìn giới cấm, mà vì cầu lợi nên cùng với ngƣời phá giới ở chung, ngồi chung, đi chung, sự

nghiệp chung, đây gọi là phá giới cũng gọi là tạp tăng.

Thế nào là ngu si tăng ? Nếu có Tỳ Kheo ở nơi A Lan Nhã, tâm trí tối khờ

đần độn, thiểu dục đi khất thực. Ðến ngày thuyết giới ngày tự tứ, bảo các đệ

tử thanh tịnh sám hối. Thấy ngƣời không phải đệ tử phạm giới không có thể

bảo thanh tịnh sám hối, mà bèn chung thuyết giới tự tứ. Ðây gọi là hạng ngu si tăng.

Thế nào là thanh tịnh tăng ? Có Tỳ Kheo Tăng không bị trăm ngàn loài ma làm trở hoại. Ðại chúng Bồ Tát nầy bổn tánh thanh tịnh, có thể điều phục đƣợc hai bộ chúng trên làm cho đều an trụ trong chúng thanh tịnh. Ðây gọi là bực đại sƣ Hộ Pháp vô thƣợng.

https://thuviensach.vn

Ngƣời khéo trì luật vì muốn điều phục lợi ích chúng sanh, rõ biết hành tƣớng hoặc khinh hoặc trọng của giới, không phải luật thời không chứng biết, còn phải là luật thời bèn chứng biết.

Thế nào là điều phục lợi ích chúng sanh? Nếu là Bồ Tát vì giáo hóa chúng sanh mà thƣờng vào xóm làng chẳng chọn thời tiết, hoặc đến nhà của góa phụ, dâm nữ mà cùng ở chung nhiều năm. Ðây gọi là điều phục lợi ích chúng sanh. Nếu là hàng Thanh Văn thời không nên làm nhƣ vậy.

Thế nào gọi là giới trọng ? Nếu thấy đức Nhƣ Lai nhơn sự chế giới, từ ngày nay ông phải cẩn thận chớ lại phạm, nhƣ bốn giới trọng ngƣời xuất gia không nên làm mà bèn cố ý làm là không phải là Sa Môn, không phải hàng Thích tử, đây gọi là trọng.

Thế nào là giới khinh? Nếu phạm tội nhẹ, ba lần can gián, nếu hay bỏ đƣợc, đây gọi là khinh. Chẳng phải luật không chứng biết, là khi có ngƣời khen nói những vật không thanh tịnh nên thọ dùng thời không ở chung với ngƣời ấy.

Phải là luật thời chứng biết, là khéo học giới luật, chẳng gần ngƣời phá giới, thấy ai thật hành thuận với giới luật thời lòng vui mừng, khéo hay giải thuyết thế nào là chỗ làm của Phật pháp, đây gọi là luật sƣ. Khéo hiểu nhứt tự, khéo gìn khế kinh cũng lại nhƣ vậy.

- Nầy Ca Diếp ! Phật pháp vô lƣợng chẳng thể nghĩ bàn. Nhƣ Lai cũng vậy chẳng thể nghĩ bàn".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn ! Ðúng nhƣ lời đức Phật dạy, Phật pháp vô lƣợng chẳng thể nghĩ bàn. Nhƣ Lai cũng vậy chẳng thể nghĩ

bàn. Vì thế nên biết Nhƣ Lai thƣờng trụ chẳng biến đổi chẳng hƣ hoại. Nay con khéo học và cũng sẽ giảng rộng cho ngƣời về nghĩa ấy".

Phật khen Ca Diếp Bồ Tát : "Lành thay! Lành thay! Thân Nhƣ Lai là thân Kim Cang bất hoại. Bồ Tát phải khéo học nhƣ vậy, thấy chơn chánh biết chơn chánh nhƣ vậy. Nếu có thể thấy biết rành rẽ nhƣ vậy, thời là thấy thân kim cang không hƣ hoại của Phật, nhƣ thấy hình sắc trong gƣơng sáng".

---o0o---

VI.PHẨM DANH TỰ CÔN ĐỨC THỨ SÁU

(Hán bộ phần sau quyển thứ ba)

https://thuviensach.vn

Bấy giờ đức Nhƣ-Lai lại bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ―- Nầy Ca-Diếp ! Nay ông nên khéo thọ trì danh tự chƣơng cú cùng công đức của kinh nầy. Nếu có ai đƣợc nghe tên kinh nầy, thời không còn phải sanh vào bốn đƣờng ác.

Vì kinh nầy là chỗ tu tập của vô-lƣợng vô-biên chƣ Phật. Nay Nhƣ-Lai sẽ

nói về chỗ đƣợc công đức.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Kinh nầy tên gì ? Đại Bồ-Tát phụng trì thế nào ?‖

Phật dạy : ― Kinh nầy tên là Đại-Bát-Niết-Bàn‖. Tất cả lời hoặc thƣợng, hoặc trung, hoặc hạ đều lành cả. Nghĩa vị thâm thúy, văn trong kinh cũng lành, tinh-thuần đầy đủ phạm-hạnh thanh tịnh, Bửu-tạng kim cang đầy đủ

không thiếu. Nay ông khéo nghe, Nhƣ-Lai sẽ nói.

- Nầy Ca-Diếp ! Nói là Đại đó gọi là Thƣờng, nhƣ tám sông lớn đều chảy về

biển cả. Kinh nầy hàng phục các kiết sử phiền não và các tánh ma, rồi cần phải ở nơi Đại-bát Niết-bàn mà buông bỏ thân mạng. Vì thế nên tên là Đại-Bát-Niết-Bàn.

Lại nhƣ Y-sƣ có một bí phƣơng, nhiếp cả các phƣơng thuốc khác. Cũng vậy, bao nhiêu môn diệu pháp thâm-áo bí mật đều vào nơi ―Đại-Bát Niết-Bàn‖. Vì thế nên gọi là ―Đại-Bát-Niết-Bàn‖.

Ví nhƣ nông phu, tháng mùa xuân gieo giống thƣờng có hy vọng lúc đã gặt hái xong thời không hy vọng nữa.

Cũng vậy, tất cả chúng sanh tu học các thứ kinh khác thƣờng hy vọng mùi vị, nếu đƣợc nghe kinh Đai-Bát-Niết-Bàn nầy, thời sự hy vọng mùi vị nơi các kinh kia thảy đều dứt hẳn.

Đại-Niết-Bàn đây có thể làm cho chúng sanh qua khỏi các giòng hữu-lậu trong ba cõi.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ trong các dấu chƣn, dấu chƣn voi là hơn cả. Cũng vậy, kinh nầy là đệ nhứt nơi các kinh Tam-muội.

Nhƣ cày ruộng, mùa thu cày là hơn cả, cũng vậy, trong các kinh, kinh nầy là hơn cả.

Nhƣ trong các vị thuốc, vị đề-hồ là thứ nhứt hay trị bịnh nhiệt não loạn tâm của chúng sanh, cũng vậy, kinh Đại-Bát-Niết-Bàn là thứ nhứt.

https://thuviensach.vn

Nhƣ bơ ngọt đủ cả tám mùi. Cũng vậy, kinh nầy đầy đủ tám vị. Những gì là tám ? Một là ―thƣờng‖, hai là ―hằng‖, ba là ―an‖, bốn là ―thanh lƣơng‖, năm là ―chẳng già‖, sáu là ―chẳng chết‖, bảy là ―không nhơ‖, tám là ―khoái lạc‖ .

Vì đầy đủ tám vị nên gọi là ― Đại-Bát-Niết-Bàn‖.

Nếu các đại Bồ-Tát an trụ trong đây thời lại có thể thị hiện Niết-bàn ở nhiều nơi. Vì thế nên gọi là ―Đại-Bát-Niết-Bàn‖.

- Nầy Ca-Diếp ! Nếu ngƣời nào muốn ở nơi Đại-Bát-Niết-Bàn đây mà Niết-Bàn thời phải học nhƣ vầy : Nhƣ-Lai thƣờng-trụ, Pháp và Tăng cũng thƣờng-trụ.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-tôn ! Công đức của Nhƣ-Lai chẳng thể nghĩ bàn. Pháp và Tăng cũng không thể nghĩ bàn. Đại-Niết-Bàn đây cũng không thể nghĩ bàn.

Nếu có ngƣời tu học kinh điển nầy thời đặng pháp môn chơn chánh, có thể

làm lƣơng y. Nếu là chƣa học, nên biết ngƣời nầy đui mù không con mắt trí huệ bị vô minh che đậy‖.

---o0o---

VII.PHẨM TỨ TƢỚN THỨ BẢY

(Hán bộ trọn quyển thứ tƣ và thứ năm)

Ðức Phật lại bảo Ca Diếp Bồ Tát: "Vị Ðại Bồ Tát phân biệt khai thị

Ðại Bát Niết Bàn có bốn tƣớng nghĩa: một là tự chánh, hai là chánh tha, ba là hay tùy vấn đáp, bốn là khéo hiểu nghĩa nhơn duyên.

Thế nào là "Tự Chánh" ? Nếu đức Nhƣ Lai thấy các nhơn duyên mà có chỗ

đáng dạy bảo. Nhƣ có Tỳ Kheo thấy cụm lửa lớn bèn nói rằng: thà rằng tôi tự ôm lấy cụm lửa nầy, trọn chẳng dám ở nơi chỗ đức Nhƣ Lai giảng thuyết mƣời hai phần kinh và tạng bí mật, mà hủy báng là của ma Ba Tuần nói chứ

không phải Phật. Thà lấy dao bén cắt đứt lƣỡi mình, không bao giờ nói Nhƣ

Lai, Pháp và Tăng là vô thƣờng. Hoặc nghe ngƣời khác nói nhƣ vậy tôi cũng không tin nhận mà còn thƣơng xót cho kẻ ấy.

Nhƣ Lai, Pháp và Tăng chẳng thể nghĩ bàn, nên thọ trì nhƣ vậy. Tự xem thân mình nhƣ cụm lửa. Ðây gọi là Tự Chánh".

https://thuviensach.vn

Thế nào là "Chánh Tha" ? Lúc nọ Phật đang thuyết pháp, có một ngƣời nữ

vào lạy Phật rồi ngồi qua một bên. Ðức Thế Tôn biết mà cố ý hỏi rằng: Có phải nàng vì quá thƣơng con, mà mớm cho con ăn nhiều chất bơ, rồi không biết có tiêu hoá hay không tiêu hoá? - Ngƣời nữ liền bạch Phật: "Lạ lùng thay! đức Thế Tôn biết đƣợc tâm niệm của con. Bạch Thế Tôn! Sớm mai này tiện nữ cho con ăn nhiều chất bơ, lòng tiện nữ sợ rằng không tiêu hoá đƣợc, nó sẽ phải bệnh. Ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai chỉ dạy cho." - Phật dạy:

"Con nàng ăn thức ấy đã tiêu hoá tốt, nó sẽ đƣợc khoẻ mạnh". Ngƣời nữ

nghe đức Phật nói, thời vui mừng hớ hở và thốt lời rằng: "Vì đức Nhƣ Lai nói đúng nhƣ thiệt nên con vui mừng".

Ðức Thế Tôn vì muốn điều phục các chúng sanh, mà khéo phân biệt nói tiêu hay chẳng tiêu, cũng nói các pháp vô ngã, vô thƣờng. Nếu Phật nói "thƣờng"

trƣớc, các đệ tử sẽ cho rằng pháp nầy đồng với ngoại đạo mà không chịu tin theo, vì hàng thanh văn đệ tử sẽ chẳng tiêu đƣợc pháp thƣờng trụ, nên Nhƣ

Lai trƣớc dạy pháp "khổ", "vô thƣờng". Khi mà hàng thanh văn đệ tử đã đầy đủ công đức, đủ sức tu tập kinh pháp đại thừa, Nhƣ Lai ở kinh nầy nói sáu vị: Một là "Khổ", vị chua; hai là "vô thƣờng", vị mặn; ba là "vô ngã", vị

đắng; bốn là "lạc", vị ngọt; năm là "ngã", vị cay; sáu là "thƣờng", vị lạt.

Trong thế gian kia có ba vị: vô thƣờng, vô ngã, và khổ, phiền não làm củi, trí huệ làm lửa, do các nhơn duyên đó mà thành cơm niết bàn tức là "thƣờng, lạc và ngã", làm cho các đệ tử đều đƣợc nếm mùi ngọt ngon.

Phật lại bảo ngƣời nữ rằng: "Nếu nàng có sự duyên muốn đến xứ khác, thời phải đuổi đứa con trai hung ác ra khỏi nhà, rồi đem gia nghiệp giao cho đứa con trai hiền lành." Ngƣời nữ bạch Phật rằng: "Thiệt đúng nhƣ lời đức Thế

Tôn dạy, gia nghiệp nên giao cho đứa con hiền, chớ chẳng nên giao cho đứa con dữ." Phật nói: "Nhƣ Lai cũng vậy, lúc nhập niết bàn, đem tạng pháp vô thƣợng phó chúc cho các vị Bồ Tát, chớ không giao cho hàng Thanh văn, vì hàng Thanh văn tƣởng là Nhƣ Lai thiệt diệt độ. Còn các vị Bồ Tát thời nhận rằng Nhƣ Lai thƣờng trụ không biến đổi. Mà quả thiệt Nhƣ Lai không có diệt độ. Nhƣ lúc nàng xa nhà chƣa trở về, đứa con ác kia bèn nói là nàng đã chết mất rồi, còn đứa con hiền vẫn tin tƣởng là nàng còn sống. Mà chính thiệt thời nàng còn sống.

Nếu có chúng sanh nào nhận rằng Phật là thƣờng trụ không biến đổi, phải biết nhà kẻ ấy thời là có Phật.

Ðây gọi là Chánh Tha.

https://thuviensach.vn

Thế nào là Hay Tùy Vấn Ðáp? Nếu có ngƣời đến hỏi Phật rằng: tôi phải làm thế nào không mất tiền của mà đƣợc gọi là Ðàn Việt đại bố thí? Phật dạy:

"Ðem tôi trai tớ gái bố thí cho những bực Sa Môn, Bà La Môn thiểu dục tri túc chẳng nhận chẳng chứa các vật bất tịnh. Ðem ngƣời nữ thí cho vị tu phạm hạnh. Ðem rƣợu thịt thí cho ngƣời đã dứt rƣợu thịt. Ðem thực phẩm phi thời thí cho ngƣời không ăn phi thời. Ðem đồ trang sức thí cho ngƣời không trang sức. Bố thí nhƣ vậy rất có danh tiếng, mà của tiền khỏi mất hào ly."

Ðây gọi là Hay Tùy Vấn Ðáp.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Với ngƣời ăn thịt chẳng nên đem thịt đến cho. Vì con thấy ngƣời không ăn thịt đƣợc công đức lớn."

Phật khen: "Lành thay! Lành thay! Nay ông có thể khéo biết ý của Nhƣ Lai.

Bồ Tát hộ pháp phải nhƣ vậy.

Nầy Ca Diếp! Bắt đầu từ ngày nay trở đi Nhƣ Lai không cho phép hàng thanh văn đệ tử ăn thịt, nếu đàn việt đem đến dƣng thí, phải xem thịt ấy nhƣ

thịt con mình".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Tại sao đức Nhƣ Lai không cho phép ăn thịt?"

Phật dạy: "Nầy Ca Diếp! Luận về ngƣời ăn thịt thời dứt mất giống đại từ".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Duyên cớ gì ngày trƣớc đức Nhƣ Lai cho phép hàng Tỳ Kheo ăn ba thứ tịnh nhục?" Phật dạy: "Nầy Ca Diếp! Ba thứ tịnh nhục ấy chỉ là theo việc mà tạm chế thôi".

Ca Diếp Bồ Tát lại bạch: "Bạch Thế Tôn! Duyên cớ gì mà mƣời thứ bất tịnh nhẫn đến chín thứ thanh tịnh, Nhƣ Lai lại chẳng cho phép?

Phật nói: "Cũng là nhơn nơi sự mà lần lƣợt chế. Nên biết chính là nghĩa đoạn nhục hiện nay".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Cớ sao Nhƣ Lai khen ngợi ngƣ nhục là món ăn ngon?"

https://thuviensach.vn

Phật dạy: "Nhƣ Lai cũng chẳng nói loài ngƣ nhục là món ăn ngon, mà Nhƣ

Lai vẫn nói mía, đƣờng, gạo, tất cả thứ lúa, bắp, sữa, bơ, dầu, là những thức ăn ngon.

Dầu rằng Nhƣ Lai nói đƣợc chứa các thứ y phục, mà đều phải hoại sắc, huống lại tham ƣa nơi vị ngƣ nhục kia"

Ca Diếp lại bạch Phật: "Ðức Nhƣ Lai nếu chế không đƣợc ăn ngƣ nhục, thời những thứ sữa, bơ, dầu, v.v... và các thứ y phục kiều xa gia, đồ bằng da thú, ngọc ngà, bồn chậu bằng vàng bạc, cũng đều chẳng nên dùng".

Phật dạy: "Nầy Ca Diếp! Chẳng nên có kiến chấp đồng với bọn lõa thể ngoại đạo kia. Bao nhiêu giới cấm của Nhƣ Lai chế ra đều có dị ý. Vì dị ý nên cho ăn ba thứ tịnh nhục. Vì dị ý nên cấm ăn mƣời thứ thịt. Vì dị ý nên cấm tất cả

thứ thịt đều không đƣợc ăn, dầu là thịt của con vật tự chết.

- Nầy Ca Diếp! Từ nay Nhƣ Lai cấm các đệ tử không đƣợc ăn tất cả thứ thịt.

- Nầy Ca Diếp! Ngƣời mà ăn thịt, hoặc đi đứng nằm ngồi chúng sanh nào nghe đến hơi thịt thời kinh sợ. Ví nhƣ ngƣời ở gần sƣ tử, đi đến đâu, mọi ngƣời nghe mùi hôi của sƣ tử đều kinh sợ. Nhƣ ngƣời ăn tỏi, không ai dám gần ngƣời ấy vì tanh mùi tỏi. Kẻ ăn thịt cũng vậy, tất cả chúng sanh nghe hơi thịt, thảy đều kinh sợ, nghĩ đến sự chết, các loài cá trạnh, muôn thú cùng chim chóc, đều chạy tránh xa, đều có quan niệm rằng ngƣời ấy là kẻ hại ta.

Vì thế nên Bồ Tát không ăn thịt, vì độ chúng sanh mà thị hiện ăn thịt. Dầu thị hiện ăn thịt mà thật ra thời không có ăn.

- Nầy Ca Diếp! Hàng Bồ Tát nầy còn không ăn những thức ăn thanh tịnh, huống lại ăn thịt.

Sau khi Nhƣ Lai nhập niết bàn, các bực tứ quả Thánh Nhơn đều lần lƣợt nhập niết bàn. Sau khi chánh pháp diệt, trong thời tƣợng pháp, sẽ có các Tỳ

Kheo in tuồng trì luật, ít đọc tụng kinh, tham ƣa ăn uống, lo bồi bổ thân thể, y phục mặc trên thân thô xấu hôi dơ, hình dung tiều tụy không có oai đức, chăn nuôi bò dê vác củi gánh cỏ, tóc râu để dài, đầu mặc cà sa mà nhƣ thợ

săn, dầu ngó xuống đi chậm rãi mà nhƣ mèo rình chuột. Thƣờng tự xƣớng rằng ta chứng đƣợc quả A La Hán, mang nhiều bệnh khổ nằm lăn trên phẩn uế, ngoài thời hiện ra tƣớng hiền thiện, trong thời đầy lòng tham sân nhƣ bà la môn, thọ phép câm, thiệt chẳng phải Sa môn mà hiện tƣớng Sa môn, tà kiến xí thạnh, chê bai chánh pháp. Những ngƣời nhƣ vậy phá hoại giới luật, chánh hạnh oai nghi của Nhƣ Lai chế, và quả giải thoát của Nhƣ Lai nói.

https://thuviensach.vn

Họ rời pháp thanh tịnh và làm hƣ hoại giáo pháp thậm thâm bí mật. Họ theo ý riêng, nói ngƣợc với kinh luật rằng đức Phật cho phép chúng tôi ăn thịt.

Họ đều tự xƣng là Sa môn Thích tử.

- Nầy Ca Diếp! Bấy giờ lại có các hàng Sa môn chứa thóc, nhận lấy thịt cá, tay tự nấu ăn, cầm xách bình dầu ăn, cùng giày dép bàng da và lọng báu, thân cận quốc vƣơng, quan lớn, nhà giàu sang, xem tƣớng, coi sao, siêng học nghề thuốc, chứa nuôi tôi tớ, vàng bạc bảy báu, các thứ dƣa trái, học tập các nghề: nghề vẽ, nghề nắn, làm sách dạy học, gieo trồng, chú thuật, chế thuốc, đờn ca xƣớng hát, hƣơng hoa trang điểm, cờ bạc, học các nghề thợ.

Nếu có Tỳ Kheo nào hay tránh lìa các việc ác nhƣ trên, nên nói ngƣời ấy thật là đệ tử của Nhƣ Lai.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Các Tỳ Kheo, Tỳ Kheo ni, Ƣu bà tắc, Ƣu bà di, nhơn ngƣời khác giúp mà sống. Lúc khất thực, nếu đặng món ăn lộn với thịt, phải làm cách nào để ăn đúng với pháp thanh tịnh?

Phật dạy: "Nầy Ca Diếp! Nên lấy nƣớc rửa sạch thịt rồi hãy ăn. Nếu đồ đựng bị thịt làm dơ, chỉ làm cho không có vị thịt thời cho phép đƣợc dùng không tội. Nếu thấy trong thức ăn có nhiều thịt thời không đƣợc nhận. Tất cả thứ

thịt đều không đƣợc ăn. Ngƣời ăn thịt thời phải tội.

Nay Nhƣ Lai xuống điều chế đoạn nhục nhƣ vậy, nếu giảng rộng thời không thể hết. iờ niết bàn gần đến phải nói lƣợc."

Ðây gọi là "Hay tùy vấn đáp".

- Nầy Ca Diếp! Thế nào là Khéo Hiểu Nghĩa Nhơn Duyên?

Nhƣ có bốn bộ chúng đến hỏi Nhƣ Lai rằng: những nghĩa nhƣ vậy, thuở đức Nhƣ Lai mới ra đời, cớ sao chẳng vì vua Ba Tƣ Nặc nói pháp môn nghĩa lý thâm diệu, hoặc có lúc nói thâm, có lúc nói thiển, hoặc gọi là phạm, hoặc gọi là không phạm, thế nào gọi là đọa? Thế nào gọi là luật? Thế nào là Ba-la-đề-mộc-xoa?

Phật dạy: " Ba-la-đề-mộc-xoa gọi là tri túc, thành tựu oai nghi, không cất chứa, cũng gọi là tịnh mạng.

Ðọa đó gọi là bốn ác thú, và lại đọa đó là đọa nơi địa ngục, nhẫn A Tỳ, luận về chậm mau thời hơn nơi mƣa to. Ngƣời nghe sợ hãi bèn giữ chặt cấm giới https://thuviensach.vn

không phạm oai nghi, tu tập tri túc, chẳng thọ lấy tất cả vật bất tịnh. Và lại đọa là thêm lớn địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ. Vì những nghĩa ấy nên gọi là đọa.

Ba-la-đề-mộc-xoa là lìa nghiệp tà bất thiện của thân, khẩu, và ý.

Luật là các giới, oai nghi, nghĩa hay trong các kinh thâm diệu, ngăn thọ tất cả vật bất tịnh, và nhơn duyên bất tịnh, cũng ngăn bốn trọng tội, mƣời ba tội tăng tàn, hai tội bất định, ba mƣơi tội xả đọa, chín mƣơi tội đơn đọa, bốn pháp hối quá, các pháp học, bảy pháp diệt tranh.

Hoặc có ngƣời phá tất cả giới, nghĩa là bốn pháp trọng nhẫn đến bảy pháp diệt tránh. Hoặc có ngƣời chê bai chánh pháp, những kinh điển thậm thâm, và hạng hoàn toàn nhứt-xiển-đề. Những ngƣời trên đây tự nói mình thông minh nhiều trí, che dấu tất cả những tội nặng nhẹ, che dấu điều xấu ác nhƣ

rùa dấu cả sáu chi. Vì che dấu mãi không chịu sám hối nên tội lỗi càng lớn thêm lần. Nhƣ Lai biết nhƣ vậy nên lần lƣợt mà chế giới, chẳng đồng thời chế cả thảy đƣợc.

Bấy giờ có ngƣời đến hỏi: "Bạch Thế Tôn! Ðức Nhƣ Lai từ lâu đã biết trƣớc những sự ấy, sao không chế trƣớc, phải chăng đức Thế Tôn muốn để chúng sanh mắc tội đọa địa ngục ƣ? Ví nhƣ có nhóm ngƣời muốn đến xứ khác, quên đƣờng, đi lạc, mà vẫn không tự biết là lạc đƣờng, lại không gặp ai để

hỏi là phải hay không phải. Cũng vậy, chúng sanh mê tối nơi Phật pháp chẳng thấy con đƣờng chánh chơn. Ðáng lẽ đức Nhƣ Lai nên trƣớc dạy đạo chơn chánh. Bảo các Tỳ Kheo này là phạm giới, nầy là trì giới, phải chế giới nhƣ vậy. Vì đức Nhƣ Lai là bực chánh giác chơn thiệt thấy rõ đạo chơn chánh. Chỉ có đức Nhƣ Lai là đấng trời trong các trời, hay nói pháp thập thiện công đức tăng thƣợng và nghĩa vị của pháp ấy. Thế nên khải thỉnh đức Thế Tôn chế giới trƣớc.

Phật nói: "- Nầy Thiện nam tử, nếu ông đã nói rằng đức Nhƣ Lai hay vì chúng sanh mà dạy pháp thập thiện công đức tăng thƣợng, thế thời Nhƣ Lai xem các chúng sanh nhƣ La Hầu La, sao ông lại nạn rằng phải chăng Nhƣ

Lai muốn chúng sanh phải đọa địa ngục! Nhƣ Lai thấy một ngƣời có nhơn duyên đọa A Tỳ địa ngục, còn vì ngƣời ấy mà trụ một kiếp, hoặc không đầy một kiếp. Nhƣ Lai có lòng đại từ bi đối với chúng sanh, đâu có cớ gì lại phỉnh gạt kẻ mà Nhƣ Lai đã xem nhƣ con ruột, làm cho nó bị sa vào địa ngục!

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử! Nhƣ ngƣời vá áo, thấy áo có lỗ rách vậy sau mới vá.

Cũng vậy, thấy chúng sanh có nhơn duyên sa vào A Tỳ địa ngục, Nhƣ Lai bèn dùng giới lành mà vá đó.

Ví nhƣ vua Chuyển Luân trƣớc dạy nhơn dân mƣời nghiệp lành, về sau có ngƣời làm ác, vua bèn theo mỗi sự mà dứt ác lần lần, khi sự ác đã dứt rồi, pháp luật của nhà vua tự hành trong dân chúng. Cũng vậy, Nhƣ Lai dầu có thuyết pháp mà không đƣợc chế luật trƣớc, phải do nơi Tỳ Kheo làm phi pháp, mới theo sự mà chế lần lần. Những ngƣời thích chánh pháp, tu hành theo lời dạy của Nhƣ Lai, hạng ngƣời này mới có thể thấy pháp thân của Nhƣ Lai.

Nhƣ luân bửu của vua Chuyển Luân không thể nghĩ bàn. Nhƣ Lai, Pháp và Tăng cũng không thể nghĩ bàn. Ngƣời hay thuyết pháp và ngƣời nghe pháp cũng không thể nghĩ bàn.

Ðây gọi là Khéo Hiểu Nghĩa Nhơn Duyên.

Bồ Tát phân biệt khai thị nghĩa của bốn điều nhƣ vậy, đây là nghĩa nhơn duyên trong Ðại Thừa đại niết bàn.

Lại còn có nghĩa thế nầy: "Tự Chánh" là đƣợc đại bát niết bàn đây.

"Chánh Tha" là Nhƣ Lai vì Tỳ Kheo mà nói rằng Nhƣ Lai thƣờng còn không biến đổi.

"Tùy vấn đáp" là, nầy Ca Diếp! Nhơn ông hỏi mà Nhƣ Lai mới đƣợc dịp vì đại chúng giảng nói nghĩa lý thậm thâm vi diệu trên đây.

"Nghĩa nhơn duyên" là, hàng Thanh văn Duyên giác không hiểu đƣợc nghĩa rất sâu nhƣ vậy, chẳng nghe chữ y do ba điểm mà thành, giải thoát cùng niết bàn và Ma ha bát nhã thành tạng bí mật.

Nay Nhƣ Lai ở nơi đại hội đây xiển dƣơng phân biệt, khai phát huệ nhãn cho hàng Thanh văn. iả sử có ngƣời nói rằng bốn sự nhƣ vậy là một, thế nào chẳng phải hƣ vọng ƣ? Thời nên gạn trở lại rằng hƣ không đây, không chỗ

có, không ngại, không động, bốn sự nhƣ vậy có gì là khác. Ðâu gọi là hƣ

vọng đƣợc!"

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Các câu nhƣ vậy chính là một nghĩa, đó là nghĩa không.

https://thuviensach.vn

Tự chánh, chánh tha, hay tùy vấn đáp và hi¬u nghĩa nhơn duyên, cũng lại nhƣ vậy, đồng là đại niết bàn cả"

Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát: "Nếu có ngƣời nói thế này: Nhƣ Lai vô thƣờng.

Biết là vô thƣờng, vì nhƣ lời Phật dạy diệt các phiền não gọi là niết bàn, cũng nhƣ lửa tắt thời không chỗ có, dứt các phiền não gọi là niết bàn cũng lại nhƣ vậy, thế sao Nhƣ Lai là pháp thƣờng trụ không biến đổi ƣ? Lại nhƣ

Phật dạy, rời các cõi hữu lậu, bèn gọi là niết bàn, trong niết bàn đây không có các cõi hữu lậu, thế sao Nhƣ Lai là pháp thƣờng trụ không biến đổi ƣ?

Nhƣ cái áo hƣ rách hết, chẳng còn gọi là món vật. Cũng vậy, niết bàn dứt các phiền não chẳng gọi là vật gì. Thế sao Nhƣ Lai là pháp thƣờng trụ không biến đổi ƣ? Ðức Phật cũng dạy: ly dục tịch diệt gọi là niết bàn, nhƣ ngƣời bị

chém đứt đầu thời không còn có đầu, cũng vậy, ly dục tịch diệt rỗng trống, không chỗ có nên gọi là niết bàn. Thế sao Nhƣ Lai là pháp thƣờng trụ không biến đổi ƣ? Phật từng dạy rằng:

Nhƣ sắt nƣớng đỏ

Ðập văng mạt lửa

Văng ra liền tắt,

Chẳng biết ở đâu!

Ðƣợc chánh giải thoát.

Cũng lại nhƣ vậy.

Ðã lìa dâm dục,Ữ

Các cõi hữu lậu.

Ðƣợc quả vô động,

Không rõ đến đâu!

Thế sao Nhƣ Lai là pháp thƣờng trụ không biến đổi?

- Nầy Ca Diếp! Nếu ai hỏi gại nhƣ vậy, gọi là lời gạn tà. Ông cũng chẳng nên suy nghĩ rằng tánh Nhƣ Lai là diệt tận.

- Nầy Ca Diếp! Dứt hết phiền não không còn gọi là vật, vì đã trọn rốt ráo hẵn, thế nên gọi là "Thƣờng". Câu này tịch tịnh không có gì hơn. Dứt hết các tƣớng không có thừa sót. Câu đây trắng sạch thƣờng trụ không thối chuyển.

Thế nên niết bàn gọi là thƣờng trụ. Nhƣ Lai thƣờng trụ không biến đổi cũng lại nhƣ vậy.

Mạt lửa để dụ phiền não, văng ra liền tắt không biết ở đâu, để chỉ Nhƣ Lai đã dứt phiền não, chẳng ở trong năm loài. Thế nên Nhƣ Lai là pháp thƣờng trụ không có biến đổi.

https://thuviensach.vn

- Nầy Ca Diếp! Chánh pháp là chỗ tôn thờ của chƣ Phật, nên Nhƣ Lai cung kính cúng dƣờng. Vì pháp là thƣờng trụ nên chƣ Phật cũng thƣờng trụ".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Nếu lửa phiền não tắt, Nhƣ Lai cũng tắt, thế thời Nhƣ Lai không có chổ thƣờng trụ, nhƣ mạt sắt kia, mất ánh lửa đỏ rồi chẳng biết văng đến đâu. Nhƣ Lai phiền não cũng vậy, diệt rồi thời vô thƣờng. Lại nhƣ trên thanh sắt kia, hơi nóng và màu đỏ tắt rồi thời không còn có, Nhƣ

Lai cũng vậy diệt rồi thời vô thƣờng. Diệt lửa phiền não bèn nhập niết bàn, nên biết Nhƣ Lai tức là vô thƣờng"

Phật nói: "Nầy Ca Diếp! Thanh sắt là nói các phàm phu. Ngƣời phàm dầu diệt phiền não, diệt rồi sanh lại, nên gọi là vô thƣờng. Nhƣ Lai chẳng phải nhƣ vậy, diệt rồi không còn sanh lại nên gọi là thƣờng".

Ca Diếp Bồ Tát lại bạch: "Nhƣ nơi thanh sắt, màu lửa đỏ đã tắt, đem thanh sắt để lại trong lửa, thời màu đỏ sẽ sanh lại. Nếu nhƣ vậy, Nhƣ Lai lẽ ra sanh phiền não lại, nếu phiền não sanh trở lại bèn là vô thƣờng".

Phật nói: "Nầy Ca Diếp! Ông không nên nói Nhƣ Lai vô thƣờng, vì Nhƣ Lai là thƣờng trụ.

Nhƣ đốt gỗ, khi gỗ hết lửa tắt thời còn tro, phiền não diệt rồi bèn có niết bàn.

Các điều dụ nhƣ áo hƣ, chém đầu, lọ vỡ cũng nhƣ vậy.

- Nầy Ca Diếp! Nhƣ sắt nguội có thể làm nóng lại. Nhƣ Lai không phải nhƣ

vậy, dứt phiền não rồi rốt ráo thanh lƣơng, lửa phiền não chẳng còn sanh trở

lại.

Vô lƣợng chúng sanh nhƣ thanh sắt kia Nhƣ Lai dùng lửa mạnh trí tuệ đốt sắt kiết sử phiền não của chúng sanh".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Lành thay! Lành thay! Con nay thật biết rõ chƣ

Phật là thƣờng trụ".

Phật nói: "Nầy Ca Diếp! Ví nhƣ Thánh Vƣơng vốn ở trong cung, hoặc có lúc dạo chơi nơi vƣờn; dầu lúc ấy vua không có ở giữa đám cung phi, cũng chẳng đƣợc nói là vua đã chết. Cũng vậy, Nhƣ Lai dầu nhập vào trong niết bàn không hiện nơi cõi Diêm Phù, chẳng gọi là vô thƣờng. Nhƣ Lai ra khỏi vô lƣợng phiền não vào nơi niết bàn an vui, dạo chơi vui vẻ nơi các vƣờn hoa chánh giác".

https://thuviensach.vn

Ca Diếp Bồ Tát lại hỏi: "Nhƣ đức Phật đã dạy: Từ lâu Nhƣ Lai đã vƣợt khỏi biển phiền não. Duyên cớ gì lại cùng ia Du Ðà La sanh La Hầu La? Do cớ

đây mà biết rằng Nhƣ Lai chƣa vƣợt khỏi biển cả phiền não. Cúi xin Nhƣ

Lai nói về nhơn duyên đó".

Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát: "Ông chẳng nên nói Nhƣ Lai từ lâu đã vƣợt khỏi biển cả phiền não, duyên cớ gì lại cùng ia Du Ðà La sanh La Hầu La, vì cớ

đây nên biết Nhƣ Lai chƣa vƣợt khỏi biển cả phiền não.

- Nầy Ca Diếp! Ðại niết bàn đây hay kiến lập sự nghĩa to lớn. Nay các ông nên chí tâm lóng nghe, rồi rộng vì ngƣời mà giảng thuyết, chớ sanh lòng nghi ngờ.

Nếu có vị đại Bồ Tát trụ đại Niết bàn, có thể đem núi Tu Di cao rộng để vào trong vỏ hột đình lịch. Các loài ở tại núi Tu Di không bị chật hẹp, vẫn y nhƣ

thƣờng, cũng không có quan niệm gì khác, chỉ có ngƣời đáng đƣợc độ mới thấy vị Bồ Tát ấy đem núi Tu Di để vào vỏ hột đình lịch, rồi đem để lại chỗ

cũ.

- Nầy Ca Diếp! Lại có vị đại Bồ Tát trụ đại niết bàn, có thể đem cả cõi đại thiên để vào vỏ hột đình lịch, chỉ có ngƣời đáng đƣợc độ là thấy việc làm nầy, ngoài ra tất cả chúng sanh đều không hay biết cũng không thấy chật hẹp, vẫn y nhƣ cũ. Cho đến đem cõi đại thiên để vào lỗ chƣn lông cũng nhƣ

vậy.

Lại có vị đại Bồ Tát trụ đại niết bàn ngắt lấy nhiều thế giới ở mƣời phƣơng để nơi đầu mũi kim, nhƣ ghim lá táo, rồi ném để nơi thế giới khác. Những chúng sanh trong các thế giới bị ném đó không hay không biết, chỉ có ngƣời đáng đƣợc độ là thấy việc làm nầy, và cũng thấy Bồ Tát đem thế giới đã ném để lại chỗ cũ.

Lại có vị đại Bồ Tát trụ đại niết bàn, bức lấy các thế giới ở mƣời phƣơng để

trên bàn tay mặt, rồi ném vụt qua khỏi vô lƣợng thế giới khác. Cũng có vị

đại Bồ Tát trụ đại niết bàn đem vô lƣợng thế giới ở mƣời phƣơng để vào trong thân mình, hoặc để vào trong một vi trần, vẫn không chật hẹp. Chúng sanh trong các cõi ấy không bị bức ngộp, cũng chẳng hay chẳng biết, chỉ có ngƣời đáng đƣợc độ mới thấy biết việc làm nầy, và cũng thấy Bồ Tát đem những thế giới để lại chỗ cũ.

- Nầy Ca Diếp! Vị đại Bồ Tát trụ đại niết bàn thời có thể thị hiện vô lƣợng thần thông biến hoá, vì thế nên gọi là đại bát niết bàn.

https://thuviensach.vn

Tất cả chúng sanh không có thể suy lƣờng đến đƣợc. Nay ông làm thế nào biết Nhƣ Lai gần nơi ái dục sanh La Hầu La?

- Nầy Ca Diếp! Nhƣ Lai từ lâu đã trụ nơi đại niết bàn , thị hiện vô lƣợng thần thông biến hoá, ở trong cõi đại thiên trăm ức mặt trời mặt trăng, trăm ức Diêm Phù Ðề nầy, thị hiện vô lƣợng thần thông biến hoá, nhƣ trong kinh Thủ Lăng Nghiêm đã có nói nhiều. Hoặc ở Diêm Phù Ðề thị hiện nhập niết bàn, mà chẳng rốt ráo nhập niết bàn. Hoặc ở Diêm Phù Ðề thị hiện vào thai mẹ, làm cho cha mẹ tƣởng là con trai của mình sanh đẻ, mà thân của Nhƣ

Lai đây trọn hẳn chẳng từ nơi ái dục hoà hiệp mà sanh. Nhƣ Lai đã lìa ái dục từ nơi vô lƣợng kiếp rồi. Thân của Nhƣ Lai đây chính là pháp thân, vì tùy thuận thế gian mà thị hiện vào thai mẹ.

- Nầy Ca Diếp! Nơi vƣờn Lâm Tỳ Ni, thị hiện từ nơi mẹ là Ma-Gia sanh ra, vừa sanh liền đi qua hƣớng đông bảy bƣớc xƣớng lên rằng: — trong hàng trời, ngƣời, A Tu La, ta là bực tôn thƣợng hơn cả.

Cha mẹ và trời ngƣời thấy thế vừa sợ vừa mừng cho rằng hi hữu. Mà mọi ngƣời nói là đứa trẻ nhỏ. Nhƣng chính thiệt thời thân của Nhƣ Lai đã lìa cách trên đây từ vô lƣợng kiếp.

Thân của Nhƣ Lai tức là pháp thân, chẳng phải thân thịt máu mạch gân xƣơng tủy hiệp thành. Vì thuận cách sanh của chúng sanh mà thị hiện làm đứa trẻ. Ði qua hƣớng Nam bảy bƣớc là thị hiện muốn làm phƣớc điền vô thƣợng cho chúng sanh. Ði qua hƣớng Tây bảy bƣớc là thị hiện thân nầy là thân cuối cùng không còn sanh tử nữa. Ði qua hƣớng Bắc bảy bƣớc là thị

hiện đã qua khỏi sự sanh tử của các cõi. Ði qua hƣớng Ðông bảy bƣớc là thị

hiện làm đạo sƣ cho chúng sanh. Ði qua bốn hƣớng cạnh bảy bƣớc là thị

hiện dứt diệt các thứ phiền não và bốn loài ma, mà thành đấng Nhƣ Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri. Ði lên bảy bƣớc là thị hiện không bị vật dơ làm ô nhi¬m, nhƣ hƣ không. Ði xuống bảy bƣớc, là thị hiện rƣới mƣa pháp dập tắt lửa địa ngục, cho chúng sanh hƣởng vui an ổn.

Nơi Diêm Phù Ðề, sau khi sanh bảy ngày lại thị hiện cạo tóc, mọi ngƣời đều cho rằng Nhƣ Lai là đứa trẻ mới cạo tóc lần đầu. Kỳ thiệt, tất cả trời, ngƣời, ma vƣơng, Sa môn, Bà la môn, không một ai có thể thấy đƣợc đảnh tƣớng của Nhƣ Lai, huống là có ngƣời cầm dao đến cạo tóc đƣợc. Trong vô lƣợng kiếp lâu xa về trƣớc, Nhƣ Lai đã cạo bỏ râu tóc rồi. Vì muốn tuỳ thuận theo pháp thế gian, nên Nhƣ Lai thị hiện cạo tóc.

https://thuviensach.vn

Cha mẹ đem ta đến miếu thờ trời, ra mắt Ðại Tự Thiên. Lúc Ðại Tự Thiên thấy Nhƣ Lai, liền chấp tay cung kính đứng qua một bên. Từ lâu xa vô lƣợng kiếp, Nhƣ Lai đã bỏ lìa cách vào miếu trời, nhƣng vì tuỳ thuận thế gian mà thị hiện nhƣ vậy.

Ở cõi Diêm Phù Ðề, Nhƣ Lai thị hiện xỏ lỗ tai, kỳ thiệt, tất cả chúng sanh không ai có thể xỏ lỗ tai Nhƣ Lai đƣợc, vì tùy thuận thế gian mà thị hiện nhƣ

vậy.

Lại lấy các châu báu làm bông tai sƣ tử để đeo vào, kỳ thiệt từ vô lƣợng kiếp, Nhƣ Lai đã bỏ lìa đồ trang điểm, nhƣng vì muốn tuỳ thuận thế gian mà thị hiện việc nhƣ vậy.

Rồi vào học đƣờng học tập chữ nghĩa, võ nghệ, nghề nghiệp v.v... kỳ thiệt từ

vô lƣợng kiếp Nhƣ Lai đã hoàn toàn rành rẽ tất cả những môn ấy. Xem khắp cả ba cõi, không một ai có khả năng làm thầy của Nhƣ Lai đƣợc, vì muốn tùy thuận thế gian mà thị hiện vào học đƣờng. Vì thế nên gọi là đấng Nhƣ

Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri.

Ở cõi Diêm Phù Ðề, tùy thuận thế gian mà thị hiện làm Thái Tử, mọi ngƣời đều thấy Nhƣ Lai là Thái Tử con trai lớn vua Tịnh Phạn và Hoàng Hậu Ma ia, hƣởng sự vui sƣớng trong cảnh ngũ dục43. Kỳ thiệt trong vô lƣợng kiếp, Nhƣ Lai đã bỏ lìa sự vui ngũ dục rồi.

Nhà tƣớng số đoán rằng Thái Tử nếu chẳng xuất gia thời sẽ làm Chuyển Luân Thánh Vƣơng cai trị Diêm Phù Ðề, mọi ngƣời đều tin lời đoán ấy. Kỳ

thiệt, từ vô lƣợng kiếp, Nhƣ Lai đã bỏ vị Chuyển Luân Thánh Vƣơng mà làm bực Pháp Vƣơng.

Thị hiện nhằm lìa cảnh vui ngũ dục, dạo thành gặp ngƣời già, bịnh, chết cùng vị Sa môn, rồi vƣợt thành xuất gia hành đạo. Mọi ngƣời đều cho rằng Thái Tử Sĩ Ðạt Ða mới xuất gia. Nhƣng từ vô lƣợng kiếp Nhƣ Lai đã xuất gia hành đạo rồi.

Thị hiện thọ giới cụ túc, tinh tấn tu hành đạo, chứng quả Tu Ðà Hoàn, quả

Tƣ Ðà Hàm, quả A Na Hàm, quả A La Hán. Mọi ngƣời thấy vậy đều nói quả

A La Hán d¬ đƣợc không khó. Nhƣng từ vô lƣợng kiếp Nhƣ Lai đã thành tựu quả A La Hán rồi.

Vì muốn độ thoát mọi loài chúng sanh, mà thị hiện trải cỏ làm tòa, ngồi nơi đạo tràng dƣới cội Bồ Ðề hàng phục Ma quân. Ðại chúng đều cho rằng Nhƣ

https://thuviensach.vn

Lai mới thành đạo, hàng phục Ma quân. Nhƣng từ vô lƣợng kiếp Nhƣ Lai đã hàng phục Ma quân rồi. Vì muốn hàng phục chúng sanh cang cƣờng nên thị

hiện nhƣ vậy.

Nhƣ Lai lại thị hiện đại tiện, tiểu tiện, thở ra, hít vào. Mọi ngƣời đều cho rằng Nhƣ Lai có đại tiện, tiểu tiện và thở. Kỳ thiệt thân của Nhƣ Lai đây đều không có những việc ấy, vì tùy thuận thế gian mà thị hiện nhƣ vậy.

Lại thị hiện thọ thực phẩm của ngƣời dƣng cúng, nhƣng thiệt ra thân của Nhƣ Lai đều không có sự đói khát. Lại thị hiện ngủ nghỉ đồng nhƣ chúng sanh, nhƣng từ vô lƣợng kiếp, Nhƣ Lai đầy đủ trí huệ thâm diệu, xa lìa tất cả

những sự thế gian nhƣ đi, đứng, nằm, ngồi, đau đầu, đau bụng, đau lƣng, rửa tay, rửa mặt, súc miệng v.v..., mọi ngƣời đều cho rằng Nhƣ Lai có các oai nghi nhƣ vậy. Nhƣng thân của Nhƣ Lai đều không có những sự ấy, tay chơn trong sạch nhƣ hoa sen, hơi miệng thơm sạch nhƣ mùi thơm ƣu-bát-la.

Ðại chúng cho rằng Nhƣ Lai là nhơn loại, mà thiệt thời Nhƣ Lai không phải nhơn loại.

Lại thị hiện nhận lấy y phấn tảo, giặt giủ may nhuộm, nhƣng từ lâu Nhƣ Lai chẳng cần đến cái y ấy.

- Nầy Ca Diếp! Dầu Nhƣ Lai luôn thị hiện nhập niết bàn tại Diêm Phù Ðề

nầy. Kỳ thiệt Nhƣ Lai chẳng rốt ráo nhập niết bàn, mà chúng sanh cho rằng Nhƣ Lai thiệt diệt độ. Phải biết tánh Nhƣ Lai thiệt chẳng diệt hẳn, là pháp thƣờng trụ, là pháp không biến đổi.

- Nầy Ca Diếp! Ðại Niết bàn là pháp giới của Phật Nhƣ Lai.

Nhƣ Lai thị hiện ra đời thành Phật, chúng sanh đều nói Nhƣ Lai mới thành Phật; nhƣng thiệt ra Nhƣ Lai chỗ làm đã xong từ vô lƣợng kiếp rồi, vì tùy thuận thế gian mà thị hiện nhƣ vậy.

- Nầy Ca Diếp! Ở Diêm Phù Ðề có lúc Nhƣ Lai thị hiện chẳng giữ giới cấm, phạm tứ trọng tội, nhƣng từ vô lƣợng kiếp Nhƣ Lai giữ chặt cấm giới chẳng một mảy thiếu xót.

Có lúc thị hiện làm gã nhứt-xiển-đề, nhƣng thiệt ra không phải nhứt-xiển-đề.

Làm gì có nhứt-xiển-đề mà thành bực vô thƣợng chánh giác!

https://thuviensach.vn

Có lúc thị hiện phá hoà hiệp tăng, có lúc thị hiện hộ trì chánh pháp, mọi ngƣời đều phải kinh quái.

Có lúc thị hiện làm Ma vƣơng Ba tuần, nhƣng từ vô lƣợng kiếp, Nhƣ Lai đã lìa ma sự, trong sạch không nhi¬m nhƣ hoa sen.

Có lúc thị hiện thân gái thành Phật, mọi ngƣời đều nói, rất lạ cho ngƣời nữ

mà có thể thành Phật. Phải biết Nhƣ Lai trọn hẳn không thọ thân gái, vì muốn điều phục vô lƣợng chúng sanh nên hiện thân gái. Và cũng vì thƣơng xót chúng sanh mà hiện nhiều thứ thân, cho đến hiện thân A Tu La, Súc Sanh, Ngạ Quỷ, Ðịa Ngục, để độ chúng sanh trong các loài ấy.

Lại thị hiện làm Phạm Thiên Vƣơng để cho ngƣời thờ Phạm Thiên vào trong chánh pháp, nhẫn đến thị hiện các thân trời khắp các miếu trời cũng vì mục đích ấy. Nhƣng thiệt ra Nhƣ Lai không phải Phạm Thiên, không phải thân trời.

Có lúc thị hiện vào nhà gái dâm, nhƣng Nhƣ Lai thiệt không có niệm dục, lòng Nhƣ Lai trong sạch không nhiểm ô nhƣ hoa sen, vào đấy để tuyên thuyết diệu pháp cho hạng ngƣời say mê sắc dục.

Lại thị hiện vào nhà thanh y, để giáo hóa hạng nô tỳ cho chúng nó đƣợc trụ

nơi chánh pháp.

Lại thị hiện làm bác sĩ để dạy học trò, thị hiện chơi bài bạc để độ hạng ngƣời bài bạc, thị hiện thân chim thứu để độ loài thứu, lại thị hiện làm trƣởng giả

để an lập mọi ngƣời trụ nơi chánh pháp, thị hiện làm vua, làm quan, để dìu dắt nhơn dân tu chánh pháp.

Lại thị hiện tật dịch44 tại nơi Diêm Phù đề, rồi trƣớc thí thuốc cho bịnh nhơn, sau giảng dạy đạo pháp. Lại thị hiện cơ cẩn tai, trƣớc bố thí cơm áo, sau tuyên truyền diệu pháp. Lại thị hiện đao binh tai, rồi thuyết diệu pháp Lại thị hiện vì hạng chấp thƣờng mà giảng pháp vô thƣờng, vì hạng chấp lạc mà giảng pháp khổ, vì hạng chấp ngã mà giảng pháp vô ngã, vì hạng chấp tịnh mà giảng pháp bất tịnh. Vì ngƣời tham chấp ba cõi, mà thuyết pháp cho họ xa lìa ba cõi, vì độ chúng sanh mà tuyên thuyết diệu pháp vô thƣợng, trồng cây pháp dƣợc vô thƣợng để thay cây phiền não, di¬n nói chánh pháp để cứu bọn ngoại đạo tà kiến. Dầu thị hiện làm thầy chúng sanh, nhƣng Nhƣ

Lai trọn không có quan niệm là Thầy.

https://thuviensach.vn

Ðức Nhƣ Lai chánh giác an trụ đại bát niết bàn nhƣ vậy, nên gọi là thƣờng trụ không biến đổi.

Cũng nhƣ thị hiện ở Diêm Phù Ðề, ở Ðông Thắng Thần Châu, Tây Ngƣu Hóa Châu, Bắc Cu Lô Châu, nhẫn đến ở khắp cõi đại thiên, Nhƣ Lai đều thị

hiện nhƣ vậy. Nhƣ kinh Thủ Lăng Nghiêm đã nói rộng. Vì lẽ ấy nên gọi là đại bát niết bàn.

Nếu có vị đại Bồ Tát an trụ đại bát niết bàn nhƣ vậy, thời có thể thị hiện vô lƣợng thần thông biến hóa nhƣ trên, mà trọn không có chút chƣớng ngại cùng e sợ.

- Nầy Ca Diếp! Do nhơn duyên trên đây, ông chẳng nên nói rằng La Hầu La là con trai của Phật, vì từ vô lƣợng kiếp. Nhƣ Lai đã lìa hẵn dục nhi¬m, nên Nhƣ Lai gọi thƣờng trụ không biến đổi".

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Nhƣ lời Phật nói: nhƣ ngọn đèn đã tắt thời không có phƣơng sở. Cũng vậy, Nhƣ Lai diệt độ rồi thời không phƣơng sở.

Thế nào Nhƣ Lai gọi là thƣờng trụ?"

Phật nói: "Nầy Ca Diếp! Ví nhƣ ngƣời đời thắp đèn dầu, theo số dầu còn thời ngọn đèn cháy, khi dầu hết thời ngọn đèn tắt, ngọn đèn tắt dụ cho lửa phiền não dứt. Ngọn đèn tắt mà bình đèn vẫn còn. Cũng vậy, phiền não dầu dứt mà Nhƣ Lai pháp thân thƣờng còn.

- Nầy Ca Diếp! Ngọn đèn cùng bình đèn có cùng tắt dứt cả không?"

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, không ạ! Tuy không cùng tắt dứt cả, nhƣng là vô thƣờng. Nếu đem pháp thân dụ với bình đèn, thời pháp thân cũng vô thƣờng".

Phật nói: "Nầy Ca Diếp! Ông không nên nạn nhƣ vậy. Ðồ vật thế gian là vô thƣờng, Nhƣ Lai không phải vô thƣờng. Trong tất cả pháp niết bàn là thƣờng, Nhƣ Lai tức niết bàn nên gọi là thƣờng.

- Nầy Ca Diếp! Nói đèn tắt đó, là nói niết bàn của bực A La Hán chứng, vì A La Hán dứt tham ái phiền não nên dụ nhƣ đèn tắt. Bực A Na Hàm gọi là có tham, vì có tham nên chẳng đƣợc gọi là đồng với đèn tắt. Do nghĩa ấy nên ngày trƣớc Nhƣ Lai nói dụ nhƣ đèn tắt, chớ chẳng phải đại niết Bàn đồng với đèn tắt. Bực A Na Hàm chẳng còn lại thọ thân trong ba cõn nữa, chẳng còn lại thọ thân hôi nhơ, thân trùng, thân ăn uống, thân độc khổ, nên gọi là A https://thuviensach.vn

Na Hàm. Nếu còn thọ thân thời gọi là Na Hàm, không còn thọ thân mới gọi là A Na Hàm. Nếu còn khứ lai thời gọi là Na Hàm, không còn khứ lai mới gọi là A Na Hàm.

Bấy giờ Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nhƣ lời Phật dạy "Chƣ

Phật Thế Tôn có tạng bí mật!" Nghĩa nầy không phải. Vì chƣ Phật Thế Tôn chỉ có mật ngữ mà không có mật tạng. Nhƣ nhà ảo thuật điều khiển ngƣời máy. Mọi ngƣời dầu thấy ngƣời máy co duỗi cúi ngửa, nhƣng chẳng biết bộ

phận trong thế nào. Phật pháp không phải nhƣ vậy, Phật pháp làm cho chúng sanh đều hiểu đều biết. Thế sao lại bão rằng chƣ Phật Thế Tôn tôn có tạng bí mật?"

Phật khen: "Lành thay! Lành thay! Ðúng nhƣ lời ông vừa nói. Nhƣ Lai thiệt không có tạng bí mật. Nhƣ trăng tròn giữa đêm thu, trời trong không mây mù, mọi ngƣời ai cũng thấy rõ vầng trăng sáng. Lời của Nhƣ Lai cũng khai phát hiển lộ rõ ràng, kẻ ngu kia tự không hiểu rồi cho là tạng bí mật. Ngƣời trí suốt thấu thời không gọi là tạng.

- Nầy Ca Diếp! Ví nhƣ có ngƣời để dành vàng bạc đến số ức triệu, vì lòng bỏn xẻn nên chẳng ban ơn bố thí cho kẻ nghèo cùng, chứa của nhƣ vậy mới gọi là dấu kín. Nhƣ Lai thời không phải thế, từ vô lƣợng kiếp chứa để vô lƣợng diệu pháp, lòng không bỏn xẻn, thƣờng đem ban bố cho mọi loài chúng sanh, đâu có thể gọi là Nhƣ Lai bí tạng đƣợc.

Nhƣ có ngƣời tật nguyền, hoặc một mắt, cụt tay, què chơn, vì hổ thẹn mà không cho ngƣời thấy, vì thế nên gọi là núp kín. Nhƣ Lai thời không phải thế, bao nhiêu chánh pháp đầy đủ không thiếu đều cho ngƣời thấy cả nên pháp của Nhƣ Lai không gọi là bí tạng đƣợc.

Nhƣ ngƣời nghèo thiếu nợ nhiều, vì sợ chủ nợ đòi mà ẩn trốn, nên gọi là trốn kín. Nhƣ Lai thời không phải thế, Nhƣ Lai không có nợ chúng sanh về pháp thế gian. Dầu đối với chúng sanh có nợ xuất thế, nhƣng cũng chẳng ẩn mặt, vì Nhƣ Lai luôn xem chúng sanh nhƣ con đẻ, mà thƣờng di¬n thuyết pháp nghĩa vô thƣợng.

Nhƣ trƣởng giả giàu có nhiều của, chỉ có một ngƣời con trai, trƣởng giả rất mến yêu con, bao nhiêu tiền của châu báu đều chỉ cho con biết. Cũng vậy, Nhƣ Lai xem chúng sanh đồng là con một.

https://thuviensach.vn

Nhƣ ngƣời đời vì nam căn, nữ căn45 xấu xí nên dùng y phục để che đậy nên gọi là phúc tàng. Nhƣ Lai không phải thế, đã dứt hẳn thứ căn ấy, vì không căn nên không chỗ phúc tàng.

Nhƣ dòng Bà La Môn có những điều luận nói, trọn không muốn cho ngƣời trong dòng Sát Lợi, Tỳ Xá, Thủ Ðà46 nghe biết, vì trong các luận điều của họ

có chỗ lỗi ác. Chánh pháp của Nhƣ Lai thời không phải nhƣ vậy, tất cả đều là lành là phải, vì thế nên chẳng đƣợc gọi là bí tạng.

Nhƣ trƣởng giả47 rất cƣng yêu đứa con trai một, dắt đến nhà trƣờng ý muốn cho học, sau vì sợ con không đƣợc mau thành tài nên lại dắt về. Vì thƣơng con nên trƣởng giả ngày đêm ân cần dạy cho nó về bán tự, mà không dạy luận Tỳ ià La, vì nó còn nhỏ tuổi quá, chƣa đủ sức học.

Nầy Ca Diếp! iả sử trƣởng giả dạy về bán tự xong, đứa con trai ấy có thể

liền đặng hiểu biết luận Tỳ ià La không?

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn không!"

Phật hỏi: "Nhƣ vậy trƣởng giả có bí tàng đối với con của ông không?"

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn không! Vì đứa con còn thơ ấu, nên trƣởng giả không dạy, chớ chẳng phải vì bí tàng lẩn tiếc mà không dạy.

Nếu có lòng tật đố lẩn tiếc mới gọi là bí tàng. Nhƣ Lai không nhƣ vậy, sao lại gọi là Nhƣ Lai bí tàng đƣợc."

Phật nói: "Lành thay! Lành thay! Ðúng nhƣ lời ông nói. Nếu có lòng tật đố

giận hờn lẩn tiếc mới gọi là bí tàng. Nhƣ Lai không có những lòng quấy ấy đâu gọi là bí tàng đƣợc.

Nầy Ca Diếp! Ông trƣởng giả trên kia là chỉ cho Nhƣ Lai, đứa con trai một của ông là chỉ cho tất cả chúng sanh. Nhƣ Lai xem tất cả chúng sanh nhƣ

con một. Dạy con trai một là nói hàng Thanh văn đệ tử. Còn bán tự48 đó là nói chín bộ kinh Tiểu Thừa. Luận Tỳ ià La là nói về kinh điển Phƣơng Ðẳng49 Ðại Thừa. Vì hàng Thanh văn không đủ sức trí huệ nên Nhƣ Lai dạy cho họ bán tự chín bộ kinh điển mà chẳng dạy luận Tỳ ià La kinh điển Phƣơng Ðẳng Ðại Thừa.

Nầy Ca Diếp! Nhƣ đứa con trai kia tuổi đã lớn, đủ sức học tập, mà trƣởng giả không dạy luận Tỳ ià La mới có thể gọi trƣởng giả là bí tàng. Nếu hàng Thanh văn50 đủ sức lãnh thọ Ðại Thừa mà Nhƣ Lai lẩn tiếc không dạy, mới https://thuviensach.vn

có thể gọi Nhƣ Lai có tạng bí mật. Nhƣng thiệt ra Nhƣ Lai không phải nhƣ

vậy, nên Nhƣ Lai không có bí tàng.

Nhƣ trƣởng giả sau khi dạy bán tự xong, kế vì con mà di¬n nói Luận Tỳ ià La. Cũng vậy, Nhƣ Lai vì các đệ tử giảng nói bán tự chín phần kinh xong, kế

vì giảng nói luận Tỳ ià La Phƣơng Ðẳng Ðại Thừa, chính là diệu lý Nhƣ

Lai thƣờng còn không biến đổi.

Nầy Ca Diếp! Nhƣ tháng mùa hạ, kéo mây nổi sấm xối mƣa lớn, khiến nhà nông cày cấy đặng mùa. Ngƣời không gieo trồng thời không chỗ đƣợc, chẳng phải lỗi của Long Vƣơng, mà Long Vƣơng cũng không chổ tiếc dấu.

Nhƣ Lai đây cũng nhƣ vậy, xối mƣa pháp lớn: Kinh Ðại Niết Bàn. Nếu các chúng sanh gieo hột lành thời đƣợc mầm trái trí huệ. Nếu không gieo hột lành thời không chỗ đƣợc. Ðây không phải là lỗi ở Nhƣ Lai, mà Phật Nhƣ

Lai cũng không chỗ bí tàng."

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Nay con quyết định rõ biết Nhƣ Lai không chỗ

bí tàng. Nhƣ lời Phật nói: Luận Tỳ ià La là nói Phật Nhƣ Lai thƣờng còn không biến đổi. Nghĩa đây không phải. Vì sao? Vì ngày trƣớc Phật có nói kệ:

Chƣ Phật cùng Duyên giác

Nhẫn đến chúng đệ tử

Còn bỏ thân vô thƣờng

Huống là hạng phàm phu.

Nay Phật nói là thƣờng còn không biến đổi, nghĩa đây nhƣ thế nào?

Phật dạy: "Nầy Ca Diếp! Nhƣ Lai vì hàng Thanh văn đệ tử mà dạy về bán tự

nên nói kệ vô thƣờng ấy.

- Nầy Ca Diếp! Xƣa kia, vì mẹ chết nên vua Ba Tƣ Nặc rất thƣơng nhớ buồn khổ, đến thăm Nhƣ Lai. Nhƣ Lai liền hỏi cớ sao nhà vua lại quá buồn khổ

nhƣ vậy? - Vua đáp: "Bạch Thế Tôn hôm nay Thái hậu thăng hà. iả sử có ngƣời nào làm cho mẹ tôi sống lại, tôi nhƣờng ngôi và đem của tiền châu báu cùng thân nầy để thƣởng tặng cho ngƣời ấy xử dụng. "Nhƣ Lai khuyên:

"Nầy Ðại Vƣơng! Nhà vua chớ nên quá sầu khổ. Tất cả chúng sanh hể thọ

mạng hết gọi là chết. Chƣ Phật, Duyên giác, Thanh văn còn bỏ thân nầy, huống là phàm phu!

- Nầy Ca Diếp! Vì dạy bán tự cho vua Ba Tƣ Nặc nên Nhƣ Lai nói bài kệ

ấy.

https://thuviensach.vn

Nay Nhƣ Lai vì các hàng Thanh văn đệ tử giảng nói luận Tỳ ià La, tức là Nhƣ Lai thƣờng còn không biến đổi."

Ca Diếp Bồ Tát lại bạch Phật: "Nhƣ lời Phật dạy: Không chỗ chứa nhóm

Nơi ăn biết đủ

Nhƣ chim bay không

Dấu không thể tìm.

Bạch Thế Tôn, những nghĩa nầy là thế nào? Trong chúng hội đây ai đƣợc gọi là không chỗ chứa nhóm? Ai đƣợc gọi là nơi ăn biết đủ? Ai đi nơi hƣ

không chẳng thể tìm dấu? Mà sự đi nầy là đến phƣơng nào?

Phật dạy: "Luận về chứa nhóm là nói về của báu.

Nầy Ca Diếp! Chứa nhóm có hai thứ: một là hữu vi, hai là vô vi. Chứa nhóm hữu vi là hạnh Thanh văn, chứa nhóm vô vi là hạnh Nhƣ Lai.

- Nầy Ca Diếp! Tăng cũng có hai hạng: một là hữu vi, hai là vô vi. Hữu vi Tăng gọi là hàng Thanh văn. Thanh văn Tăng không có chứa nhóm những tôi tớ đồ vật phi pháp, kho đụn lúa gạo, muối, mè, đậu, bắp. Nếu có ngƣời nói Nhƣ Lai cho chứa tôi tớ các đồ vật nhƣ vậy, ngƣời ấy sẽ bị báo rút lƣỡi.

Hàng Thanh văn đệ tử của Nhƣ Lai gọi là không chứa nhóm, cũng đƣợc gọi là nơi ăn biết đủ. Nếu có tham ăn gọi là chẳng biết đủ.

Ngƣời khó tìm dấu thời là bực gần đạo vô thƣợng bồ đề. Nhƣ Lai nói ngƣời nầy dầu đi mà không chỗ đến."

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Hàng hữu vi Tăng còn không chứa nhóm huống là vô vi Tăng. Vô vi Tăng chính là Nhƣ Lai. Thế sao Nhƣ Lai phải có chứa nhóm. Và chứa nhóm đó gọi là cất dấu. Thế nên Nhƣ Lai phàm có nói ra đều không lẫn tiếc, thế nào gọi là dấu cất?

Không thể tìm ra dấu vết đó, gọi là niết bàn. Trong niết bàn không có mặt trời, mặt trăng, tinh tú, lạnh nóng gió mƣa. Sanh già bịnh chết, hai mƣơi lăm cõi, lìa các sự lo khổ và các phiền não. Niết bàn nhƣ vậy là chỗ Nhƣ Lai ở

thƣờng không biến đổi. Vì nhơn duyên ấy, Nhƣ Lai đến trong rừng Ta La nơi đại niết bàn mà nhập đại niết bàn."

https://thuviensach.vn

Phật nói: "Nầy Ca Diếp! Chữ Ðại đó tánh ấy rộng lớn. Nhƣ ngƣời sống lâu vô lƣợng tuổi thời gọi là đại trƣợng phu. Ngƣời nầy nếu có thể an trụ nơi chánh pháp thời gọi là bực siêu thăng trong loài ngƣời. Nhƣ tám điều giác ngộ của bực đại nhơn mà Nhƣ Lai đã dạy, là một ngƣời có đủ hay nhiều ngƣời có đủ. Nếu một ngƣời đủ cả tam thời là rất siêu thăng. Nói rằng niết bàn đó, không có tỳ vết.

- Nầy Ca Diếp! Nhƣ ngƣời bị xuông tên độc đau nhức lắm, gặp đƣợc lƣơng y nhổ tên độc ra rồi truyền cho thuốc hay, ngƣời ấy hết đau nhức đƣợc an vui. Vị lƣơng y nầy liền đi nơi thành ấp và các xóm làng, h¬ chỗ nào có ngƣời bị thƣơng đau khổ liền đến điều trị.

Cũng vậy, Nhƣ Lai thành bực Ðẳng Chánh iác làm vị đại Y Vƣơng, thấy chúng sanh khổ não nơi Diêm Phù Ðề, từ vô lƣợng kiếp bị tên độc phiền não, dâm nộ, si mê làm đau nhức, bèn nói kinh Ðại Thừa cam lộ pháp dƣợc.

Ðiều trị nơi đây rồi, Nhƣ Lai lại đến xứ khác, nơi có tên độc phiền não, thị

hiện làm Phật để điều trị. Thế nên gọi là đại bát niết bàn.

Ðại bát Niết Bàn đó gọi là chỗ giải thoát. Tùy nơi nào có chúng sanh đáng đƣợc điều phục, thời Nhƣ Lai ở trong ấy mà thị hiện. Vì nghĩa chơn thiệt thậm thâm nầy nên gọi là đại bát niết bàn."

Ca Diếp Bồ Tát lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Y sƣ trong đời có thể

điều trị thƣơng tích cho tất cả chúng sanh chăng?"

Phật nói: "Nầy Ca Diếp! Thƣơng tích của ngƣời đời phàm có hai thứ: một là bịnh có thể trị, hai là bịnh không thể trị. Bịnh có thể trị thời y sƣ trị đƣợc, còn bịnh không thể trị thời y sƣ không trị đƣợc."

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Cứ nhƣ lời Phật dạy, thời Nhƣ Lai đã trị bịnh cho chúng sanh nơi Diêm Phù Ðề nầy rồi. Nếu nói đã trị rồi, sao nơi đây còn có chúng sanh chƣa đƣợc niết bàn? Nếu chƣa đƣợc niết bàn cả, sao Nhƣ Lai nói rằng điều trị đã xong mà muốn đến xứ khác?"

Phật nói: "Nầy Ca Diếp! Chúng sanh trong Diêm Phù Ðề nầy có hai hạng: một hạng tin và một hạng không tin. Hạng có lòng tin thời gọi là trị đƣợc, vì sẽ không phiền não quyết định đƣợc niết bàn, thế nên Nhƣ Lai nói trị chúng sanh nơi Diêm Phù Ðề rồi. Hạng không lòng tin gọi là nhứt-xiển-đề. Hạng nhứt-xiển-đề gọi là không trị đƣợc. Trừ hạng nhứt-xiển-đề, ngoài ra đều đã trị xong, thế nên niết bàn gọi là không thƣơng tích."

https://thuviensach.vn

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Những gì gọi là niết bàn?"

Phật nói: "Nầy Ca Diếp! Niết bàn đó, gọi là giải thoát."

- Bạch Thế Tôn! Chỗ nói giải thoát, là sắc hay chẳng phải sắc?"

- Nầy Ca Diếp! Hoặc là sắc, hoặc là chẳng phải sắc. Thanh văn, Duyên giác giải thoát là không phải sắc. Chƣ Phật Nhƣ Lai giải thoát là sắc.

- Nầy Ca Diếp! Thế nên giải thoát cũng sắc cũng chẳng phải sắc. Nhƣ Lai vì hàng Thanh văn đệ tử nói là chẳng phải sắc.

- Bạch Thế Tôn! Thanh văn Duyên giác nếu chẳng phải sắc thời thế nào đƣợc trụ?

- Nầy Ca Diếp! Nhƣ trời phi tƣởng phi phi tƣởng cũng phải là sắc chẳng phải sắc, Nhƣ Lai cũng nói là chẳng phải sắc. Nhƣ có ngƣời nạn rằng Trời phi tƣởng phi phi tƣởng nếu chẳng phải sắc thế nào đƣợc trụ, đi lại, cử

động? Những nghĩa nầy là cảnh giới chƣ Phật. Chẳng phải Thanh văn Duyên giác biết đƣợc. iải thoát cũng vậy là sắc chẳng phải sắc nói là chẳng phải sắc, cũng là tƣởng chẳng phải tƣởng nói là chẳng phải tƣởng. Những nghĩa nhƣ vậy là cảnh giới của chƣ Phật, chẳng phải hàng Thanh văn Duyên giác biết đƣợc.

Bấy giờ Ca Diếp Bồ Tát lại bạch Phật rằng: "Ngƣỡng mong đức Thế Tôn thƣơng xót nói rộng lại những nghĩa hạnh đại niết bàn giải thoát."

Phật khen: "Lành thay! Lành thay! Nầy Ca Diếp! Ngƣời chơn giải thoát gọi là xa lìa tất cả hệ phƣớc. Nếu chơn giải thoát lìa các hệ phƣớc thời không có sanh cũng không hòa hiệp. Ví nhƣ cha mẹ hòa hiệp sanh ra con. Ngƣời chơn giải thoát thời không phải nhƣ vậy, thế nên giải thoát gọi rằng chẳng sanh.

- Nầy Ca Diếp! Nhƣ đề hồ, tánh nó thanh tịnh. Cũng vậy, Nhƣ Lai chẳng phải nhơn cha mẹ hòa hiệp mà sanh, tánh Nhƣ Lai thanh tịnh, sở dĩ thị hiện có cha mẹ là vì muốn hóa độ các chúng sanh. Ngƣời chơn giải thoát tức là Nhƣ Lai. Nhƣ Lai cùng giải thoát không hai không khác.

Ví nhƣ tháng mùa xuân gieo các hột giống, đặng hơi ẩm ƣớt liền mọc mầm lên cây. Ngƣời chơn giải thoát thời chẳng nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Lại giải thoát gọi là hƣ vô. Hƣ vô tức là giải thoát, giải thoát tức là Nhƣ Lai, Nhƣ Lai tức là hƣ vô, chẳng phải năng tác sở tác. Phàm là tác giả dƣờng nhƣ

thành quách lầu nhà để ngăn kẻ địch, chơn giải thoát thời chẳng nhƣ vậy.

Thế nên giải thoát tức là Nhƣ Lai.

Lại giải thoát tức là pháp vô vi. Ví nhƣ thợ gốm làm đồ rồi lại bị bể. iải thoát chẳng nhƣ vậy. Chơn thiệt giải thoát chẳng sanh chẳng diệt. Thế nên giải thoát tức là Nhƣ Lai. Cũng vậy, Nhƣ Lai bất sanh bất diệt, chẳng già, chẳng chết, chẳng hƣ chẳng hoại, chẳng phải pháp hữu vi. Do những nghĩa nầy nên gọi Nhƣ Lai nhập đại niết bàn.

ià là dời đổi, tóc bạc, mặt nhăn, chết là thân hƣ mạng hết, trong giải thoát không hai thứ nầy. Vì không già chết nên gọi giải thoát. Nhƣ Lai cũng không tóc bạc mặt nhăn các pháp hữu vi dời đổi, thế nên Nhƣ Lai không có già. Không có già thời không có chết.

Lại giải thoát gọi rằng không bịnh. Bịnh là bốn trăm lẽ bốn bịnh và các thứ

bịnh ở ngoài đến xâm tổn nơi thân. Nơi đây không có các bịnh ấy nên gọi là giải thoát. Không tật bịnh là chơn thiệt giải thoát, chơn thiệt giải thoát tức là Nhƣ Lai. Nhƣ Lai không bịnh cho nên pháp thân cũng không có bịnh.

Không bịnh nhƣ vậy tức là Nhƣ Lai.

Chết là thân hƣ mạng hết. Nơi đây không chết tức là cam lộ. Cam lộ nầy là chơn thiệt giải thoát, chơn giải thoát tức là Nhƣ Lai.

Nhƣ Lai thành tựu công đức nhƣ vậy, thế sao lại nói Nhƣ Lai vô thƣờng?

Không có lẽ gì nói Nhƣ Lai là vô thƣờng đƣợc. Là thân kim cang thế nào vô thƣờng! Thế nên Nhƣ Lai không gọi là chết.

Nhƣ Lai thanh tịnh không có cấu nhơ. Thân Nhƣ Lai chẳng bị nhơ nhớp trong thai, nhƣ hoa sen trắng bổn tánh trong sạch. Nhƣ Lai giải thoát cũng lại nhƣ vậy. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ Lai. Thế nên Nhƣ Lai thanh tịnh không cấu nhơ.

Lại giải thoát trọn không còn sót thừa những phiền não lỗi lầm. Cũng vậy, Nhƣ Lai không có tất cả phiền não lỗi lầm.

Lại giải thoát không có đấu tranh. Ví nhƣ ngƣời đói, thấy kẻ khác ăn uống thời sanh lòng tham đoạt. iải thoát không phải nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Lại giải thoát gọi là an tịnh. Ngƣời phàm tục cho rằng an tịnh là Ðại Tự Tại thiên, đây là lời hƣ vọng. Chơn thiệt an tịnh là rốt ráo giải thoát, rốt ráo giải thoát tức là Nhƣ Lai.

Lại giải thoát tức là an ổn. Nhƣ chỗ nhiều giặc cƣớp chẳng gọi an ổn. Nơi thanh bình mới gọi là an ổn. Trong giải thoát không có bố úy nên gọi là an ổn. Thế nên an ổn tức là chơn thiệt giải thoát, chơn giải thoát tức là Nhƣ Lai.

Nhƣ Lai tức là pháp vậy.

Lại giải thoát không có bạn đồng hàng. Có bạn đồng hàng nhƣ quốc vƣơng có các lân quốc. Không bạn đồng hàng nhƣ Chuyển Luân Thánh Vƣơng không có vua nào đứng ngang hàng. Cũng vậy, giải thoát không có đồng hạng. Không có đồng hàng là chơn giải thoát. Chơn giải thoát là Nhƣ Lai Chuyển Pháp Luân Vƣơng. Thế nên Nhƣ Lai không bạn đồng hàng.

Lại giải thoát không ƣu sầu. Có ƣu sầu nhƣ Quốc Vƣơng sợ nƣớc láng giềng mạnh nên ƣu sầu. iải thoát không nhƣ vậy. Nhƣ phá đƣợc oán địch thời không còn lo sợ nữa. Cũng vậy, giải thoát không có lo sợ, không lo sợ tức là Nhƣ Lai.

Lại giải thoát là không lo mừng. Ví nhƣ ngƣời đàn bà chỉ có một đứa con trai, có việc xa nhà, thoạt có tin con bị nạn chết thời rất sầu khổ, về sau lai nghe rằng còn sống thời rất vui mừng. Trong giải thoát không có sự lo mừng nhƣ vậy. Không lo mừng là chơn giải thoát, chơn giải thoát tức là Nhƣ Lai.

Lại giải thoát không có bụi nhơ. Nhƣ tháng mùa xuân sau khi mặt trời lặn, gió nổi bụi mù. Trong giải thoát không có việc ấy. Không bụi mù dụ cho chơn giải thoát, chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Nhƣ viên minh châu trong búi tóc của Thánh-Vƣơng không có nhơ bợn.

Tánh giải thoát cũng không nhơ bợn. Không nhơ bợn dụ cho chơn giải thoát.

Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Nhƣ chất vàng không lộn cát đá mới gọi là vàng ròng, ai đƣợc vàng ròng thời tự biết là mình có của.

Cũng vậy, tánh giải thoát nhƣ chất vàng ròng. Vàng ròng kia dụ cho chơn giải thoát, chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Nhƣ bình sành bị bể, tiếng nghe lạch cạch. Bình bằng kim cang bửu thời chẳng nhƣ vậy. iải thoát cũng không diếc bể. Bình báu kim cang dụ cho https://thuviensach.vn

chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai. Thế nên thân Nhƣ-Lai không hƣ hoại.

Tiếng lạch cạch nhƣ hột đu đủ dầu phơi trong nắng, nổ tiếng lạch cạch. iải thoát không có nhƣ vậy.Nhƣ bình báu kim cang không có tiếng bể lạch cạch.

iả sử trăm ngàn ngƣời, cùng đua nhau bắn, không ai làm bể đƣợc. Không tiếng bể lạch cạch dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Nhƣ ngƣời nghèo thiếu nợ, bị chủ nợ đòi hỏi kiện thƣa, gông cùm trói nhốt.

Trong giải thoát không có các việc ấy. Nhƣ Trƣởng giả giàu lớn có vô số

vàng bạc châu báu, thế lực tự tại, chẳng mang nợ ai. iải thoát cũng nhƣ

vậy, chứa vô lƣợng của pháp bảo, thế lực tự tại, không có nợ thiếu. Không nợ thiếu dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại chơn giải thoát gọi rằng không bức ngặt. Nhƣ mùa xuân lần nóng, mùa hạ oi bức, mùa đông rét lạnh. Trong chơn giải thoát không có những sự

chẳng vừa ý nhƣ vậy. Không bức ngặt dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Ví nhƣ ngƣời ăn cá đã no mà lại uống sữa, ngƣời nầy thời là gần sự chết.

Trong chơn giải thoát không có sự nhƣ vậy. Ngƣời nầy nếu đƣợc thuốc hay cam lồ thời đƣợc khỏi bịnh. Chơn giải thoát cũng nhƣ vậy. Thuốc hay cam lồ dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Thế nào là bức ngặt, và không bức ngặt ? Nhƣ ngƣời phàm ngã-mạn tự cao cho rằng không ai hại đƣợc mình, bèn ở chung với rắn cọp độc trùng, nên biết ngƣời nầy sẽ bị hoạnh tử. Đây là bức ngặt. Trong chơn giải thoát không có việc nhƣ vậy.

Không bị bức ngặt là nhƣ thần châu của vua Chuyển Luân trừ đƣợc chín mƣơi sáu thứ độc trùng, ai nghe đƣợc thần châu nầy thời các thứ độc đều tiêu diệt. Chơn giải thoát cũng lại nhƣ vậy xa lìa cả hai mƣơi lăm cõi. Tiêu độc dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại không bức ngặt nhƣ hƣ không. iải thoát cũng vậy. Hƣ không kia dụ

cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại bức ngặt nhƣ gần cỏ khô mà đốt đèn lửa thời bị cháy lan. Trong chơn giải thoát không có sự nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Lại không bức ngặt, ví nhƣ mặt trời mặt trăng không bức chúng sanh. Cũng vậy, giải thoát không bức ngặt chúng sanh. Không bức ngặt đây dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là pháp vô-động., vô động là không oan không thân. Nhƣ

vua Chuyển-Luân-Vƣơng không có vị Thánh vƣơng khác để làm thân hữu.

iải thoát cũng vậy. Thánh vƣơng không thân hữu dụ cho chơn giải thoát.

Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai. Nhƣ-Lai tức là pháp vậy.

Nhƣ áo trắng dễ nhuộm màu. iải thoát không nhƣ vậy, nên giải thoát là vô-động.

Nhƣ hoa bà-sƣ, muốn có mùi hôi và màu xanh thời không thể đƣợc. Cũng vậy, muốn trong giải thoát có mùi hôi và có các màu thời không thể đƣợc, nên giải thoát là pháp vô-động. iải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là hi hữu. Nhƣ trong nƣớc mọc hoa sen thời không phải hi hữu. Trong lửa mọc hoa sen mới là hi hữu, ai thấy cũng đều vui mừng. Cũng vậy, ai đƣợc thấy chơn giải thoát cũng đều vui mừng.

Hi hữu kia dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai, Nhƣ Lai tức là pháp thân.

Nhƣ trẻ nít chƣa mọc răng, khôn lớn lần răng mới mọc. iải thoát chẳng phải vậy. Không có sanh cùng bất sanh.

Lại giải thoát gọi là hƣ-tịch, vô-hữu, bất-định. Bất-định là nhƣ hạng nhứt-xiển-đề không phải rốt ráo chẳng dời, nhƣ ngƣời phạm tội trọngkhông phải rốt ráo chẳng thành Phật. Nếu có lòng tin trong sạch ở nơi chánh pháp, hoặc đƣợc làm Ƣu-Bà-Tắc thời diệt nhứt-xiển-đề. Còn ngƣời phạm tội trọng, khi diệt tội ấy thời đƣợc thành Phật. Nếu nói là rốt ráo không dời, rốt rtáo chẳng thành Phật-đạo thời là không đúng.

Trong chơn giải thoát đều không có sự diệt tận nhƣ vậy.

Lại hƣ-tịch thuộc về pháp-giới, nhƣ pháp-giới tánh tức là chơn giải thoát.

Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại nhứt-xiển-đề nếu diệt tận thời chẳng đƣợc gọi là nhứt-xiển-đề. Những gì gọi là nhứt-xiển-đề. Hạng nhứt-xiển-đề đoạn diệt tất cả căn lành, tâm họ

không vin niếu tất cả pháp lành, nhẫn đến không sanh một niệm lành. Trong https://thuviensach.vn

chơn giải thoát đều không có sự nhƣ vậy. Không các việc ấy tức là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là chẳng thể lƣờng đƣợc. Ví nhƣ đống thóc, có thể biết số

cân lƣợng. Chơn giải thoát thời chẳng nhƣ vậy. Ví nhƣ biển lớn thời không thể đo lƣờng đƣợc. Cũng vậy, giải thoát không thể đo lƣờng. Không thể đo lƣờng là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là vô-lƣợng pháp. Nhƣ một chúng sanh có nhiều nghiệp báo. Cũng vậy, giải thoát có vô lƣợng quả báo. Vô lƣợng quả báo là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là rộng lớn. Nhƣ biển lớn không gì sánh bằng. Cũng vậy, giải thoát không gì sánh bằng. Không gì sánh bằng là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là tối thƣợng, nhƣ hƣ không cao hơn cả không gì sánh.

Cũng vậy, giải thoát cao hơn cả không gì sánh. Cao không gì sánh tức chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là không gì qua. Ví nhƣ chỗ ở của sƣ tử, các loài thú không con nào qua đƣợc. Cũng vậy, giải thoát không gì qua đƣợc. Không gì qua đƣợc là chơn giải thoár. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là vô thƣợng. Nhƣ phƣơng Bắc là trên cả các phƣơng.

Cũng vậy, giải thoát là không còn gì trên. Không gì trên là chơn giải thoát.

Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là vô-thƣợng-thƣợng. Nhƣ phƣơng Bắc qua nơi phƣơng Đôntg là vô-thƣợng-thƣợng. Cũng vậy, giải thoát là vô-thƣợng-thƣợng. Vô-thƣợng-thƣợng là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là pháp hằng. Nhƣ thân của Trời ngƣời chết, đây gọi là hằng, chẳng phải không hằng. Cũng vậy, giải thoát chẳng phải không hằng.

Chẳng phải không hằng là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là cứng chắc. Nhƣ Khƣ-đà-la chiên-đàn trầm-thủy, tánh của nó cứng chắc. Cũng vậy, tánh của giải thoát cứng chắc. Tánh cứng chắc tức là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

https://thuviensach.vn

Lại giải thoát gọi là không rỗng bộng. Nhƣ thân cây tre lau rỗng bộng. iải thoát không phải nhƣ vậy, nên biết giải thoát tức là Nhƣ-lai.

Lại giải thoát gọi là không ở đƣợc. Nhƣ tƣờng vách khi chƣa sơn phết thời ruồi muỗi đáp đậu trên đó, lúc sơn phết rồi, côn trùng nghe mùi sơn bèn không đến đậu ở. Không ở nhƣ vậy dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là vô biên. Ví nhƣ tụ-lạc đều có biên giới. iải thoát không phải nhƣ vậy, không có biên-tế nhƣ hƣ không. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là không thể thấy. Ví nhƣ khó thấy dấu chim bay trên hƣ

không, khó thấy nhƣ vậy dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là thậm thâm. Vì hàng Thanh-Văn Duyên- iác không thể

vào đƣợc. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại thậm thâm đó là chỗ cung kính của Phật và Bồ-Tát. Ví nhƣ hiếu tử cúng dƣờng cha mẹ công đức rất sâu. Công đức rất sâu, dụ cho chơn giải thoát.

Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là không thấy đƣợc. Nhƣ ngƣời đời không thấy đƣợc đỉnh đầu của mình. Cũng vậy, hàng Thanh-Văn Duyên- iác không thấy đƣợc giải thoát. Chơn giải thoát đây tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là không nhà cửa. Ví nhƣ hƣ không, không có nhà cửa. Nói nhà cửa là dụ cho hai mƣơi lăm cõi. Không nhà cửa dụ cho chơn giải thoát.

Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là chẳng thể nắm lấy. Nhƣ trái a-ma-lặc, ngƣời nắm lấy đƣợc. iải thoát không thể nắm lấy. Không thể nắm lấy là chơn giải thoát.

Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là không thể cầm. Ví nhƣ vật huyễn không thể cầm. Không thể cầm là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-lai.

Lại giải thoát không có thân thể. Ví nhƣ thân ngƣời sanh các thứ ghẻ lác, ung nhọt, điên cuồng, gầy ốm. Trong chơn giải thoát không có những bịnh nhƣ vậy. Không bịnh dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

https://thuviensach.vn

Lại giải thoát gọi là một vị. Nhƣ sữa có một vị. Một vị nhƣ vậy là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là thanh tịnh. Nhƣ nƣớc không bùn đứng lặng trong sạch.

Đứng lặng trong sạch là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là nhứt vị thanh-tịnh. Nhƣ giọt mƣa nơi hƣ không nhứt vị

thanh-tịnh. Nhứt vị thanh-tịnh dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là trừ dẹp. Ví nhƣ trăng tròn không mây mù. Không mây mù là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là tịch-tịnh. Ví nhƣ ngƣời mang bịnh nóng khi đƣợc lành mạnh thời thân tịch- tịnh. iải thoát cũng vậy, thân đƣợc tịch-tịnh. Thân đƣợc tịch-tịnh tức chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-lai.

Lại giải thoát tức là bình đẳng. Ví nhƣ ruộng hoang, loài rắn độc lang sói đều có tâm sát hại. iải thoát không nhƣ vậy, không có tâm sát hại. Không tâm sát hại là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại bình đẳng đó, nhƣ lòng bình đẳng của cha mẹ đối với các con. iải thoát cũng vậy, tâm ấy bình đẳng. Tâm bìng đẳng tức chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là không chỗ khác. Ví nhƣ có ngƣời chỉ ở nơi tòa nhà cao đẹp sạch sẽ, không có chỗ ở nào khác. iải thoát cũng vậy, không có chỗ

nào khác. Không chỗ nào khác là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là tri-túc. Ví nhƣ ngƣời đói gặp đƣợc món ăn ngon thời ăn mãi không nhàm. iải thoát không phải nhƣ vậy. Nhƣ ăn cháo sữa thời không cần món gì nữa. Không cần món gì dụ cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là đoạn tuyệt. Nhƣ ngƣời bị trói dứt dây đƣợc thoát khỏi.

Cũng vậy,, giải thoát dứt đứt tất cả sự trói buộc của lòng nghi ngờ. Đoạn nghi nhƣ vậy là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

https://thuviensach.vn

Lại giải thoát gọi là đến bờ kia. Ví nhƣ con sông lớn có bờ bên nầy bờ bên kia. iải thoát không nhƣ vậy. Dầu không bờ bên nầy mà có bờ bên kia. Có bờ bên kia đó là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là im lặng, không phải nhƣ biển lớn vang tiếng ồ-ạt của thủy triều. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là mỹ-diệu. Ví nhƣ các thứ thuốc trộn với trái A-lê-lặc thời có vị đắng. iải thoát không nhƣ vậy, vị nhƣ cam lồ. Vị nhƣ cam lồ dụ

cho chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát trừ các phiền não. Ví nhƣ lƣơng y hòa hiệp các thứ thuốc trị

lành các bịnh tật. Cũng vậy, giải thoát trừ đƣợc các phiền não. Trừ phiền não tức chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là không hẹp. Ví nhƣ căn nhà nhỏ không dung đƣợc nhiều ngƣời. iải thoát không phải nhƣ vậy, dung chứa đƣợc nhiều. Dung đƣợc nhiều là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là diệt những tham ái, chẳng xen dâm dục. Ví nhƣ ngƣời nữ nhiều sự tham dục. iải thoát không nhƣ vậy. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai. Nhƣ-Lai không có những phiền não, tham dục, sân hận, ngu si, kiêu mạn v.v…

Lại giải thoát gọi là không ái nhiễm. Ái có hai thứ : một là ngạ quỷ ái, hai là pháp ái. Chơn giải thoát lìa nơi ngạ quỷ ái. Vì thƣơng xót chúng sanh mà có pháp ái. Pháp ái nhƣ vậy là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-lai.

Lại giải thoát lìa ngã và ngã sở. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai. Nhƣ-Lai tức là Pháp vậy.

Lại giải thoát tức là diệt tận, lìa sự tham trong ba cõi. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai. Nhƣ-Lai tức là Pháp vậy.

Lại giải thoát gọi là cứu hộ. Hay cứu hộ tất cả những kẻ sợ hãi. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai. N hƣ-Lai là Pháp vậy.

Lại giải thoát tức là chỗ về. Nếu về nƣơng nơi giải thoát nhƣ vậy thời chẳng cầu nƣơng chỗ khác. Ví nhƣ có ngƣời nƣơng tựa nơi vua, chẳng cầu nƣơng tựa chỗ khác. Dầu nƣơng tựa nơi vua mà có động chuyển. Về nƣơng nơi giải https://thuviensach.vn

thoát không có động chuyển. Không động chuyển là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai. Nhƣ-Lai là pháp vậy.

Lại giải thoát gọi là tòa nhà. Ví nhƣ có ngƣời đi nơi rừng vắng thời có hiểm nạn. iải thoát không nhƣ vậy, chẳng có hiểm nạn. Chẳng có hiểm nạn tức chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát là vô sở úy. Nhƣ sƣ tử chúa không sợ trăm thú. Cũng vậy, giải thoát không sợ các loài ma. Không sợ sệt là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát không có chật hẹp. Ví nhƣ con đƣờng hẹp không dung đƣợc hai ngƣời đi ngang nhau. iải thoát chẳng nhƣ vậy. iải thoát ấy tức là Nhƣ-Lai. Ví nhƣ có ngƣời bị cọp rƣợt té xuống giếng sâu. iải thoát không nhƣ

vậy. iải thoát ấy tức là Nhƣ-Lai.

Lại không chật hẹp, nhƣ đi thuyền vƣợt biển an ổn, lòng đƣợc vui mừng.

iải thoát cũng vậy, tâm đƣợc vui mừng. Đƣợc vui mừng là chơn giải thoát.

Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát là lìa các nhơn duyên. Ví nhƣ nhơn sữa đƣợc lạc, nhơn lạc đƣợc tô, nhơn tô đƣợc đề-hồ. Trong chơn giải thoát đều không có những nhơn ấy. Không nhơn là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại chơn giải thoát hay phục kiêu-mạn. Ví nhƣ Đại-vƣơng kiêu mạn đối với Tiểu-vƣơng. iải thoát không phải nhƣ vậy. iải thoát ấy tức là Nhƣ-Lai, Nhƣ-Lai tức là pháp vậy.

Lại giải thoát phục các phóng dật. Ngƣời phóng dật thời có nhiều tham dục.

Trong chơn giải thoát không có tên gọi ấy. Không tên gọi ấy là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát hay trừ vô minh. Nhƣ thứ tô thƣợng hạng lọc sạch cả cạn nhơ

bèn gọi là đề-hồ. Cũng vậy, giải thoát trừ sạch vô minh sanh ra chơn minh.

Chơn minh ấy tức là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là tịch-tịnh, thuần một không hai. Nhƣ voi nơi đồng hoang trống, riêng một mình không bạn bầy. Cũng vậy, giải thoát thuần một không hai, thuần một không hai là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

https://thuviensach.vn

Lại giải thoát gọi là cứng đặc. Nhƣ tre, lau, thầu dầu, cọng cây rỗng bộng mà hột thời cứng đặc. Trừ Phật Nhƣ-Lai, tất cả trời ngƣời đều không cứng đặc.

Chơn giải thoát xa lìa tất cả các dòng hữu lậu. iái thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là bỏ các hữu-lậu, nhƣ có ngƣời ăn rồi mà ói ra. Bỏ các hữu lậu là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là quyết định, nhƣ mùi thơm hoa bà-sƣ không có trong hoa thất-diệp. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giãi thoát gọi là thủy-đại. Ví nhƣ thủy-đại thắng hơn các đại khác, hay nhuận hột giống của tất cả cỏ cây. Cũng vậy, giải thoát hay nhuận tất cả loài có sự sanh sống. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là vào. Nhƣ có cửa nẻo thời thông vào hầm vàng, có thể

đƣợc vàng. Cũng vậy, giải thoát nhƣ cửa nẻo kia. Ngƣời tu vô ngã thời đƣợc vào trong. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là hay giỏi. Ví nhƣ học trò theo bên thầy, làm đúng theo chỗ thầy dạy bão thời đƣợc gọi là hay giỏi. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là pháp xuất-thế, ra khỏi hơn nơi tất cả pháp. Nhƣ vị của sữa và tô hơn vị của các thứ khác. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là bất động. Nhƣ ngạch cửa gió không làm động đƣợc.

iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là không sóng dợn. Nhƣ nƣớc biển cả luôn có sóng dợn.

iải thoát không phải nhƣ vậy. iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là có chỗ dùng. Nhƣ vàng Diêm-phù-đàn dùng đƣợc nhiều việc. Không ai nói đƣợc chỗ xấu dở của vàng nầy. Cũng vậy, giải thoát không có xấu dở. Không có xấu dở là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát bỏ hạnh anh-nhi, nhƣ ngƣời lớn bỏ hạnh trẻ nít. Cũng vậy, giải thoát trừ bỏ năm ấm. Trừ bỏ năm ấm là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

https://thuviensach.vn

Lại giải thoát gọi là rốt ráo. Nhƣ ngƣời bị trói, đƣợc mở thả, tắm rửa sạch sẽ

rồi về nhà. Cũng vậy, giải thoát là rốt ráo thanh tịnh. Rốt ráo thanh tịnh là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là sự vui vô-tác, vì đã ói sạch tham dục, sân hận cùng ngu si. Ví nhƣ có ngƣời uống nhầm thuốc độc, phải uống thuốc ói, khi ói hết chất độc thời thân đƣợc an vui. iải thoát cũng vậy, ói các độc phiền não kiết phƣợc, thân đƣợc an-vui gọi là sự vui vô-tác. Sự vui vô-tác tức là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là đoạn tất cả pháp hữu-vi xuất sanh tất cả vô-lậu thiện-pháp. Đ.oạn bít các đạo : Hoặc là ngã, vô-ngã, phi-ngã, phi vô-ngã. Chỉ đoạn sự chấp lấy, chớ khôngh đoạn ngã-kiến. Ngã kiến đó gọi là Phật tánh. Phật tánh tức là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là chẳng không mà không. Phàm không – không gọi là vô-sở-hữu, vô-sở-hữu là sự vọng chấp – giải thoát của các nhà ngoại đạo Ni-kiền-tử, mà thật ra không có giải thoát nên gọi là không-không. Chơn giải thoát thời không nhƣ vậy nên gọi là chẳng không mà không. Chẳng không mà không là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là không mà chẳng không. Nhƣ bình đựng nƣớc đựng sữa, dầu không nƣớc không sữa nhƣng vẫn đƣợc gọi là bình nƣớc, bình sữa. Các thứ bình đây không thể gọi là không hay chẳng không đƣợc. Nếu nói là không thời không đƣợc có sắc, hƣơng ,vị, xúc. Nếu nói là chẳng không thời lại không có nƣớc sữa. iải thoát cũng vậy không thể nói là sắc cùng với chẳng phải sắc. Chẳng thể nói là không cùng với chẳng không. Nếu nói là không thời chẳng đƣợc có thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Nếu nói là chẳng không thời ai thọ thƣờng, lạc, ngã, tịnh nầy. Vì những nghĩa ấy nên không thể nói là không cùng với bất không. Không là nói không hai mƣơi lăm cõi và các phiền não, tất cả sựï khổ, tất cả tƣớng, tất cả hạnh hữu-vi. Nhƣ bình không nƣớc thời gọi là không. Chẳng không là nói chơn thiệt thiện sắc : thƣờng lạc, ngã, tịnh, chẳng động, chẳng biến. Nhƣ sắc, hƣơng, vị, xúc của cái bình, thời gọi là chẳng không. Vì vậy nên giải thoát dụ nhƣ cái bình kia. Cái bình kia gặp duyên thời bị bể hƣ. iải thoát không hề bị hƣ hoại. Không thể hƣ hoại là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát gọi là lìa ham muốn. Ví nhƣ có ngƣời lòng ham muốn ngôi Thiên-Đế, Phạm-Vƣơng, Tự-Tại-Thiên-vƣơng. iải thoát không nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Khi đã thành bực Vô-thƣợng Chánh-giác rồi thời không ai không nghi.

Không ai không nghi là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Lại giải thoát đoạn sự ham muốn của ba cõi, đoạn tất cả tƣớng, tất cả hệ

phƣợc, tất cả phiền não, tất cả sanh tử, tất cả nhơn duyên, tất cả quả báo.

iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-lai. Nhƣ-Lai tức là Niết-bàn.

Tất cả chúng sanh vì sợ phiền não sanh tử nên thọ tam quy-y. Ví nhƣ bầy nai sợ thợ săn, nhảy khỏi một nhảy dụ cho một quy-y, nhảy ba nhảy dụ ba quy-y. Do nhảy khỏi ba nhảy mà đuợc thoát nạn an vui. Chúng sanh cũng vậy vì sợ bốn loài ma mà thọ tam quy-y. Do tam quy-y nên đƣợc an vui. Đƣợc an vui tức là chơn giải thoát. Chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai. Nhƣ-Lai tức là Niết-bàn. Niết-bàn tức là vô tận. Vô tận tức là Phật tánh. Phật tánh tức là quyết định. Quyết định tức là Vô-thƣợng Chánh- iác.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Nếu Niết-bàn, Phật tánh, quyết định và Nhƣ-Lai là một nghĩa, thế sao nói rằng có ba quy-y ?‖

Phật dạy : ― Nấy Ca-Diếp ! Tất cả chúng sanh sợ sanh tử nên cầu tam quy-y.

Vì do tam quy-y ,mà biết Phật tánh, quyết định, Niết-bàn.

- Nầy Ca-Diếp ! Có pháp , tên thời một mà nghĩa thời khác. Có pháp, tên cùng nghĩa đều khác. Tên một nghĩa khác nhƣ Phật thƣờng, pháp thƣờng, tăng tbhƣờng, Niết-bàn, hƣ không cũng đều thƣờng. Tên cùng nghĩa đều khác: Nhƣ Phật gọi là giác, pháp gọi là bất giác, tăng gọi là hòa hiệp, Niết-bàn gọi là giải thoát, hƣ không gọi là phi-thiện cũng gọi là vô-ngại.

- Nầy Ca-Diếp ! Tam quy-y danh nghĩa đều khác, thế nên Nhƣ-Lai bảo Ma-Ha-Ba-Xà-Ba-Đề rằng: Nầy Kiều Đàm-Di chớ cúng dƣờng Nhƣ-Lai, nên cúng dƣờng Tăng, nếu cúng dƣờng Tăng thời đƣợc cúng dƣờng tam quy đầy đủ. Ma-Ha-Ba-Xà-Ba-Đề thƣa rằng trong chúng tăng không Phật không Pháp, sao cho rằng cúng dƣờng Tăng thời đƣợc đầy đủ cúng dƣờng tam-quy

? Nhƣ-Lai dạy : Bà tuân lời Nhƣ-Lai đó là cúng dƣờng Phật. Vì giải thoát là cúng dƣờng Pháp. Chúng Tăng nhận lãnh là cúng dƣờng Tăng.

- Nầy Ca-Diếp ! Thế nên tam quy chẳng đƣợc là một.

- Nầy Ca-Diếp ! Hoặc có lúc Nhƣ-Lai nói một làm ba, nói ba làm một.

Nghĩa ấy là cảnh giới của Chƣ Phật, chẳng phải là hàng Thanh-Văn cùng Duyên- iác biết đƣợc.

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Nhƣ lời Thế-Tôn nói rốt ráo an vui gọi là Niết-bàn, nghĩa nầy nhƣ thế nào ? Luận về Niết-bàn thời bỏ thân, bỏ trí, nếu bỏ thân trí ai sẽ thọ vui ?‖

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Ví nhƣ có ngƣời ăn xong buồn nôn, bèn đi ra ngoài mà ói, ói rồi trở vào nhà. Bạn bè hỏi anh đã lành mạnh chƣa mà trở

vào nhà. Ngƣời ấy đáp đã lành, thân tôi đƣợc an vui. Nhƣ-lai cũng vậy, rốt ráo xa lìa hai mƣơi lăm cõi, trọn đƣợc chỗ Niết-bàn an lạc không thể động chuyển, không có diệt tận, dứt tất cả thọ, gọi là sự vui không thọ. Không thọ

nhƣ vậy gọi là sự vui thƣờng trụ. Nếu nói Nhƣ-Lai có thọ sự vui thời là không đúng. Thế nên rốt ráo vui tức là Niết-bàn, Niết-bàn tức là chơn giải thoát, chơn giải thoát tức là Nhƣ-Lai.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Bất sanh bất diệt là giải thoát ƣ ?‖

Phật nói : ― Phải ! Bất sanh bất diệt tức là giải thoát, giải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Nếu bất sanh bất diệt là giải thoát, thời tánh hƣ-không cũng không sanh diệt lẽ ra là Nhƣ-Lai. Nhƣ tánh Nhƣ-Lai tức là giải thoát‖.

Phật nói : ― - Nầy Ca-Diếp ! Việc ấy không phải vậy. N hƣ tiếng hót rất thanh diệu của chim Ca-Lăng-Tần-Già cùng chim Mạng-Mạng, chừng có đồng với tiếng hót của chim quạ, chim khách chăng ?‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật: ― Bạch Thế-Tôn ! Trăm ngàn muôn lần tiếng hót của chim quạ, chim khách sánh cũng không bằng tiếng hót của chim Ca-Lăng-Tần- ià cùng chim Mạng-Mạng.

Bạch Thế-Tôn ! Tiếng của chim Ca-Lăng-Tần- ià rất thanh diệu, thân cũng khác, sao đức Thế-Tôn lại đem so sánh với chim quạ, chim khách. Khác nào đem hột đình lịch sánh với núi Tu-Di. Phật sánh cùng hƣ-không cũng lại nhƣ

vậy. Tienág của chim Ca-Lăng-Tần-Già có thể dụ cho tiếng nói của Phật.

Không thể đem dụ với tiếng của chim quạ, chim khách.‖

Phật khen : ― Hay thay ! Hay thay ! Nay ông khéo hiểu đƣợc pháp rất sâu khó hiểu.

https://thuviensach.vn

Có lúc vì một nhơn duyên mà Nhƣ-Lai dẫn nhƣ không để dụ cho giải thoát.

iải thoát nhƣ vậy tức là Nhƣ-Lai.

Chơn giải thoát, tất cả trời ngƣời không ai có thể sánh ví đƣợc. Mà hƣ không kia thiệt cũng chẳng phải là ví dụ. Nhƣng vì giáo hoá chúng sanh nên đem sự chẳng phải ví dụ để làm dụ. Phải biết giải thoát tức là Nhƣ-Lai. Tánh Nhƣ-Lai tức là giải thoát. iải thoát cùng Nhƣ-Lai không hai, không khác.

- Nầy Ca-Diếp ! Chẳng phải ví-dụ, nhƣ vật không gì sánh không thể dẫn làm dụ. Vì có nhơn duyên có thể dẫn làm dụ. Nhƣ trong khế-kinh có nói diện mạo đoan chánh dƣờng nhƣ mặt trăng tròn. Voi trắng sạch sẽ nhƣ núi tuyết.

Trăng tròn không đồng với gƣơng mặt. Núi tuyết chẳng đƣợc tức là voi trắng.

- Nầy Ca-Diếp ! Chẳng thể đem dụ nào để ví dụ cho chơn giải thoát. Chỉ vì giáo hoá chúng sanh mà làm ví dụ thôi. Do nơi ví dụ mà biết các pháp-tánh cũng lại nhƣ vậy‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Cớ sao đức Nhƣ-Lai nói hai thuyết nhƣ thế ?‖

Phật nói : ―â - Nầy Ca-Diếp ! Ví nhƣ có ngƣời lòng giận tức tay cầm dao gƣơm muốn hại Nhƣ-Lai. Nhƣ-Lai vẫn hòa vui không có vẽ giận hờn. Ngƣời ấy có thể hại đƣợc Nhƣ-Lai để thành tội nghịch chăng ?‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ―Bạch Thế-Tôn ! Không thể đƣợc. Vì thân Nhƣ-Lai không thể phá hại. Bởi thân Nhƣ-Lai vốn không thân chỉ có pháp-tánh.

Tánh của pháp-tánh chẳng thể phá hoại. Ngƣời ấy đâu hại đƣợc thân Phật.

Do vì có lòng ác hại mà ngƣời ấy thành tội vô-gián.

Do nhơn duyên nầy dẫn các thứ ví dụ để đƣợc biết pháp chơn thiệt.

Phật khen : ― Hay thay ! Hay thay ! Lời ông vừa nói chính là chỗ Nhƣ-Lai muốn nói .

- Nầy Ca-Diếp ! Lại nhƣ đứa con ác muốn hại mẹ nó. Nhằm lúc nó ở bên đống thóc, mẹ nó đem cơm đến. Nó thấy mẹ liền đi mài dao để giết mẹ. Mẹ

nó biết ý bèn chui vào đống thóc để trốn. Nó cầm dao chém khắp đống thóc, tự cho là đã giết đƣợc mẹ nên rất vừa lòng. Lát sau mẹ nó lén chui ra khỏi đống thóc và trở về nhà.

Ông nghĩ thế nào, đứa con ấy có thành tội vô gián không ?‖

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ―Bạch Thế-Tôn ! Không quyết định đƣợc. Nếu nói là thành tội thời mẹ nó chƣa bị giết chết. Nếu nói là không tội, thời chính nó tự cho là đã giết đƣợc mẹ và rất vừa lòng. Ngƣời ấy dầu chẳng đầy đủ tội nghịch, mà cũng là nghịch. Do nhơn duyên nầy, nên dẫn các ví dụ để đƣợc biết pháp chơn thiệt.‖

Phật khen : ― Hay thay ! Hay thay ! - Nầy Ca-Diếp ! Vì nhơn duyên ấy nên Nhƣ-Lai nói các phƣơng tiện ví-dụ để dụ giải thoát. Dầu nói vô-lƣợng vô số

ví-dụ, mà thiệt không thể đem dụ để sánh đƣợc. Hoặc có nhơn duyên cũng nói ví dụ. Hoặc có nhơn duyên chẳng nói ví dụ. Thế nên giải thoát thành tựu vô lƣợng công đức nhƣ vậy, thẳng đến Niết-bàn. Niết-bàn Nhƣ-Lai cũng có vô lƣợng công đức nhƣ vậy. Do vì thành tựu viên-mãn vô lƣợng công đức nhƣ vậy nên gọi là Đại-Niết-Bàn.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Nay con mới biết chỗ đến của Nhƣ-Lai là không có cùng tận. Nếu chỗ đã không cùng tận, phải biết thọ

mạng cũng phải không cùng tận.‖

Phật nói : ― Hay thay ! Hay thay ! - Nầy Ca-Diếp ! Nay ông khéo hay hộ trì chánh pháp. Nếu có ngƣời nào muốn đoạn trừ phiền não kiết-phƣợc, phải nên hộ trì chánh pháp nhƣ vậy.‖

---o0o---

VIII.PHẨM TỨ Y THỨ TÁM

(Hán bộ trọn quyển thứ sáu)

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp : Trong kinh Đại-Niết-Bàn vi diệu nầy có bốn hạng ngƣời hay hộ trì chánh pháp, kiến-lập chánh pháp, ức-niệm chánh pháp. Thƣơng xót và làm lợi ích an lạc nhiều cho thế gian và làm chỗ nƣơng tựa cho thế gian,

Một là bực xuất thế đủ tánh phiền não.

Hai là bực Tu-Đà-Hoàn và Tƣ-Đà-Hàm.

Ba là bực A-Na-Hàm.

Bốn là bực A-La-Hán.

https://thuviensach.vn

Bốn hạng ngƣời trên đây hiện ra nơi đời có thể xót thƣơng làm nhiều điều lợi ích an-lạc cho thế gian, cho trời, cho ngƣời, làm chỗ y chỉ cho thế gian.

Thế nào gọi là đủ tánh phiền não ? Nếu có ngƣời hay phụng trì giới cấm, đầy đủ oai nghi, kiến lập chánh pháp. Nghe hiểu lời Phật dạy, rồi đem phân biệt tuyên thuyết cho ngƣời khác. Chỗ gọi rằng thiểu dục là đạo, đa dục không phải đạo. Rộng giảng nói tám điều giác ngộ của bực đại nhơn nhƣ vậy. Có ai phạm tội thời chỉ bão cho phát lồ sám hối để trừ tội. Khéo biết pháp bí mật của Bồ-Tát phƣơng tiện ra làm. Hạng ngƣời nầy gọi là phàm phu chớ không phải ngƣời bực thứ tám. Ngƣời bực thứ tám không phải phàm phu gọi là BồTát, không gọi là Phật.

Hạng thứ hai là bực Tu-Đà-Hoàn và bực Tƣ-Đà-Hàm. Hạng nầy nếu đƣợc chánh pháp thời thọ trì chánh pháp. Nghe pháp nơi Phật, đúng theo chỗ đã đƣợc nghe bèn biên chép thọ-trì đọc tụng, rồi nói lại cho ngƣời khác. Không bao giờhạng ngƣời nầy nghe pháp rồi mà không chép không thọ không nói, và cũng không bao giờ nói Phật cho chứa vật bất-tịnh nhƣ tôi tớ v.v…Hạng thứ hai đây chƣa đƣợc bực thứ ba. Trụ nơi bực thứ ba gọi là Bồ-tát, đã đƣợc thọ ký.

Hạng ngƣời thứ ba gọi là bực A-Na-Hàm. Bực nầy không có những việc phỉ

báng chánh pháp, cho chứa tôi tớ các vật bất-tịnh , thọ trì sách luận ngoại đạo; cũng không bị khách trần phiền não làm chƣớng, cựu phiền não che ngăn; cũng không dấu chơn thiệt xá lợi của Nhƣ-Lai; không bị bịnh ngoài làm não hại, không bị bốn thứ rắn độc xâm nhiễu mà luận nói là ngã.

Thƣờng nói lý vô-ngã. Không bao giờ nói tham luyến thế pháp, mà thƣờng nói pháp đại thừa nối luôn không dứt. Thân thể của vị nầy không có tám vạn hộ-trùng, đã lìa hẳn dâm dục, nhẫn đến trong giấc mộng chẳng chảy bất tịnh.

Lúc sắp chết không sợ hãi. A-Na-Hàm nghĩa là gì ? Vị nầy không còn trở

lại, những sụ lỗi lầm không làm nhơ nhớp đƣợc ngƣời, là bực Bồ-Tát đã đƣợc thọ ký, sắp sẽ thành bực vô thƣợng chánh giác. Đây gọi là hạng thứ ba.

Hạng ngƣời thứ tƣ là bực A-La-Hán. Bực nầy dứt hẳn phiền não, giải thoát sanh tử, việc làm đa õxong là Bồ-Tát trụ-địa thứ mƣời, đặng trí huệ tự tại, có thể hiện bất cứ thân hình nào mà mọi loài ƣa thích. Muốn thành Phật liền có thể đƣợc thành. Trọn nên vô lƣợng công đức nhƣ vậy nên gọi là A-La-hán.

Trên đây là bốn hạng ngƣời xuất hiện nơi đời, xót thƣơng ngƣời đời, đem nhiều lợi ích an vui cho thế gian, là chỗ thế gian nƣơng tựa, là bực rất tôn quý của cõi trời cõi ngƣời, không khác gì đức Nhƣ-Lai.

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Nay con không nƣơng tựa nơi bốn hạng ngƣời ấy. Vì rằng trong kinh Cù-Sƣ-La, đức Phật từng bảo ông Xà-Sƣ-Lê : Nếu có thiên ma vì muốn phá hoại chánh pháp mà biến ra hình Phật, đủ cả tƣớng tốt oai nghiêm, cũng viên quang, cũng bạch hào, ông phải kiểm giảo là giả hay thật. Đã rõ là ma thời phải hàng phục.

Bạch Thế-Tôn ! Bọn ma còn biến làm thân Phật đƣợc huống là thân của bốn hạng ngƣời trên với những thần thông : Nằm ngồi giữa hƣ không, nách bên tả tuôn nƣớc, nách bên hữu phun lửa, cả thân ra khói lửa v.v… Vì lẽ ấy nên lời tuyên nói của các hạng ngƣời trên đây, lòng con không dám tin cùng bẩm thọ, con cũng không có quan niệm kính mến để nƣơng tựa theo.

Đức Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Cho đến đối với lời nói của Nhƣ-Lai mà có lòng nghi ngờ còn không nên thọ trì, huống là lời của các hạng ngƣời ấy.

Vì thế nên phải khéo phân biệt cho rõ là lành hay chẳng lành, nên làm hay chẳng nên làm. Đƣợc nhƣ vậy mới có kết quả an lạc lâu dài. - Nầy Ca-Diếp Ví nhƣ con chó gian trộm, đêm tối lén vào nhà ngƣời, ngƣời trong nhà nếu hay đƣợc phải liền la đuổi, chó ấy sợ bỏ đi không dám trở lại. Cũng thế , từ

nay các ông phải theo cách ấy mà trị loài thiên ma. Bảo thiên ma rằng : Nầy Ba-tuần, nhà ngƣơi không đƣợc dối hiện ra các thân hình ấy, nếu còn hiện, ta sẽ dùng năm món trói buộc để trói nhà ngƣơi. Ma nghe rồi sẽ bỏ đi không trở lại phá nữa.

Ca-Diếp bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Nhƣ Phật vì ông Cù-Sƣ-La mà dạy rằng : Nếu có thể hàng phục thiên ma nhƣ vậy thời cũng có thể đƣợc gần Đại-Niết-Bàn. Thế thời đức Nhƣ-Lai cần gì nói bốn hạng ngƣời trên đây là chỗ quy-y của mọi ngƣời. Lời nói của bốn hạng ngƣời trên đây chƣa ắt đáng tin.‖

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ-Lai vì hàng Thanh-Văn nhục nhãn mà nói là hàng phục loài thiên ma, chớ chẳng phải vì ngƣời tu học đại thừa mà nói.

Hàng Thanh-Văn dầu có thiên nhãn, nhƣng vẫn gọi là nhục nhãn. Ngƣời tu học đại-thừa dầu có nhục nhãn nhƣng gọi là Phật nhãn. Vì kinh điển đại-thừa gọi là Phật-thừa, là trên tất cả và hơn tất cả.

- Nầy Ca-Diếp ! Ví nhƣ vị đại-kiện-sĩ khuyên bão những ngƣời nhút nhát theo mình rằng : Các ngƣơi phải học tập bắn cung múa kiếm nhƣ thế nầy, phải có dạn dỉ đừng khiếp sợ, xem ai cũng yếu kém chỉ có mình là mạnh mẽ.

Nếu có kẻ vốn hèn yếu giả là lực sĩ mang cung đeo kiếm đến dọa nạt hò hét, https://thuviensach.vn

ngƣơi chớ lo sợ, kẻ dối giả ấy thấy ngƣơi không có vẻ kinh hãi tất sẽ tự rút lui không dám khuấy phá, nhƣ con chó gian trộm kia.

- Nầy Ca-Diếp, cũng thế, đức Nhƣ-Lai bảo hàng Thanh-Văn chớ sợ ma Ba-Tuần. Nếu ma Ba-Tuần hiện hình Phật đến trƣớc các ông, thời các ông phải tinh tấn gìn chánh niệm cho vững chắc, ma kia tất lo sầu mà bõ đi.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ vị đại kiện sĩ không bắt chƣớc ai, ngƣời học Đại-Thừa cũng vậy. Khi đƣợc nghe các kinh điển thâm-mật, lòng họ vui thích không hề kinh sợ. Vì ngƣời tu học Đại-Thừa ấy từ trƣớc đã từng cúng dƣờng, cung kính, lễ bái vô-lƣợng muôn ức đức Phật. Dầu có vô số loài ma muốn đến phá khuấy, cũng không chút kinh sợ.

Ví nhƣ ngƣời đƣợc thuốc A-già-đà thời không sợ tất cả rắn độc, và sức thuốc ấy cũng trừ đƣợc tất cả chất độc. Kinh điển Đại-Thừa cũng vậy, không sợ tất cả loài ma độc mà lại có thể hàng phục loài ma, không cho nó làm quấy.

- Nầy Ca-Diếp ! Ví nhƣ loài độc long lúc muốn hại ai, hoặc lấy mắt độc nhìn, hoặc dùng miệng hà hơi độc. Tất cả muông thú sƣ tử, cọp, sói đều kinh sợ độc long, nếu suông nhằm hơi độc thời đều bị hại. Có ngƣời giỏi thần chú có thể điều phục loài độc long cùng các ác thú, dùng làm con vật để cỡi.

Cũng vậy, ngƣời học Đại-Thừa thấy hàng Thanh-Văn sợ những sự làm hại của ma Ba-Tuần, đối với pháp Đại-Thừa, không chịu tin, bèn dùng phƣơng tiện hàng phục loài ma trƣớc, rồi nhơn đó rộng nói các môn diệu-pháp. Hàng Thanh-Văn kia thấy đã hàng phục đƣợc loài ma nên hết sợ, mới có lòng tin đối với chánh pháp vô thƣợng của Đại-Thừa, và bảo nhau rằng : Từ nay trở

đi, ở trong pháp Đại-Thừa chúng ta chớ có làm chƣớng ngại.

- Nầy Ca-Diếp ! Hàng Thanh-Văn cùng Duyên- iác rất sợ phiền não. Ngƣời học Đại-Thừa đều không sợ phiền não. Vì ngƣời học Đại-Thừa có oai lực nhƣ vậy, nên lời ta nói thuở trƣớc chính là để khuyến khích hàng Thanh-Văn cùng Duyên- iác điều phục các loài ma, chớ chẳng phải nói với ngƣời học Đaiï-Thừa.

Kinh điển vi diệu Đại-Niết-Bàn đây rất kỳ lạ, rất đặc biệt. Nếu có ngƣời đƣợc nghe mà kính tin thọ trì cùng tin chắc Nhƣ-Lai là pháp thƣờng trụ thời ngƣời nầy rất là hi hữu nhƣ hoa Ƣu-Đàm. Sau khi Nhƣ-Lai vào Niết-bàn, nếu có ngƣời đƣợc nghe kinh điển vi dịệu Đại-Thừa nầy mà sanh lòng kính tin, nên biết ngƣời nầy trăm ngàn ức kiếp về sau không bị sa vào ác đạo.

https://thuviensach.vn

- Nầy Ca-Diếp ! Sau khi ta vào Niết-bàn, sẽ có vô lƣợng chúng sanh chẳng tin và chê bai kinh điển vi diệu Đại-Niết-Bàn nầy.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Sau khi Phật diệt độ chừng bao lâu sẽ có hạng ngƣời chê bai ấy ? Và có bực thuần-thiện nào cứu vớt dƣợc kẻ chê bai ấy chăng ?‖.

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Sau khi ta vào Niết-bàn trong khoảng bốn mƣơi năm, kinh nầy sẽ đƣợc lƣu bố rộng trong cõi Diêm-Phù-Đề, rồi sau sẽ ẩn mất trong đất.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ xứ nào có gạo thơm, mía, đƣờng, sữa, đề-hồ, ngƣời xứ

ấy tất cho các thực phẩm ấy là món ăn ngon nhứt. Nếu chốn nào mà ngƣời bổn xứ chỉ ăn ròng những gạo hẩm, hột cỏ, tất họ cũng sẽ cho món họ ăn là ngon nhứt, vì đây là những ngƣời bạc phƣớc, nghiệp báo của họ khiến nhƣ

vậy. Nếu là ngƣời có phƣớc đức lớn thì chỉ hƣởng những thực phẩm qúy : Cơm ngon, mía, đƣờng, sữa, đề-hồ, trọn đời nghe đến tên cơm hẩm hột cỏ, Cũng vậy, đối với kinh điển vi diệu Đại-Niết-Bàn đây, hàng nhị thừa độn căn bạc phƣớc

Chẳng ƣa chẳng thích, còn ngƣời học đại thừa thời kính tin vui mừng khi đã nghe đƣợc.

- Nầy Ca-Diếp ! Ví nhƣ có một vị Quốc-vƣơng ở trong núi hiểm trở, dầu có mía, đƣờng, gạo nếp, nhƣng vì khan hiếm nên không dám ăn, cứ lo chứa cất, ma chỉ ăn những rau cỏ. Vua nƣớc láng giềng nghe biết vừa thƣơng vừa cƣời, bèn cho xe chở gạo, nếp, mía, đƣờng sang biếu tặng. Quốc-vƣơng đƣợc tặng phẩm liền phân phát cho nhơn dân cả nƣớc cùng ăn. Nhơn dân đƣợc ăn đều vui mừng và nói rằng nhờ vua láng giềng mà chúng ta đƣợc món ăn rất ngon lạ.

- Nầy Ca-Diếp ! Bốn hạng ngƣời y-chỉ trên đây cũng vậy, là đại tƣớng của pháp Đại-thừa vô thƣợng. Trong bốn hạng ngƣời nầy, hoặc có một ngƣời thấy xứ khác có vô-lƣợng Bồ-Tát dầu học kinh điển Đại-thừa, hoặc biên chép, hoặc khuyên bão ngƣời biên chép, nhƣng vì lợi dƣỡng, vì danh vị, vì tự-độ, vì y-chỉ, nên đem đổi các kinh điển khác, mà không đem pháp Đại-thừa tuyên dạy cho mọi ngƣời, bèn đem kinh Đại-Niết-Bàn gởi tặng cho các vị Bồ-tát ấy, cho các vị nầy phát tâm và an trụnơi đạo Bồ-đề vô-thƣợng. Vị

Bồ-Tát ấy khi đƣợc kinh nầy rồi, liền đem tuyên dạy lại mọi ngƣời, làm cho vô lƣợng chúng sanh đặng lãnh thọ pháp vị Đại-thừa, mọi ngƣời đều nhờ nơi https://thuviensach.vn

sức của một vị Bồ-Tát nầy mà đƣợc nghe thứ kinh vi diệu chƣa từng nghe.

Nhƣ nhơn dân trong nƣớc kia, nhờ sức vua mà đƣợc hƣởng các thức ăn ngon lạ.

- Nầy Ca-Diếp ! Phàm chỗ nào có kinh điển vi diệu Đại-Niết-Bàn nầy lƣu-bố, phải biết chốn ấy là kim-cang, ngƣời ở chỗ ấy cũng nhƣ kim cang.

Ngƣời đƣợc nghe kinh nầy thời chẳng thối chuyển nơi đạo vô thƣợng chánh giác, đều đƣợc thành tựu những điều mong muốn. Nhƣ những điều mà Nhƣ-Lai đã tuyên nói đây, chƣ Tỳ-Kheo phải khéo thọ trì. Chúng sanh nào không nghe đƣợc kinh điển nầy thời thật là hạng đáng thƣơng hại, vì họ không thọ

trì đƣợc nghĩa lý sâu xa của kinh điển Đại-thừa nhƣ thế nầy.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Sau khi Nhƣ-Lai diệt độ, trong khỏang bốn mƣơi năm, kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy sẽ rộng truyền ở cõi Diêm-Phù-Đề, qua thời gian ấy sẽ ẩn mất vào đất.Vậy chẳng biết chừng nào kinh nầy sẽ lại xuất hiện ?‖

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Lúc chánh pháp của Nhƣ-Lai còn thừa tám mƣơi năm, bốn mƣơi năm đầu là thời gian mà kinh nầy lại đƣợc thạnh truyền‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát lại thƣa : ―Bạch Thế-Tôn ! Lúc chánh pháp diệt, chánh giới hƣ, phi pháp tăng trƣởng, chúng sanh tệ ác, thời ai là ngƣời có thể nghe hiểu thọ trì đọc tụng nhuần thuộc, cùng cúng dƣờng cung kính biên chép giải nói kinh điển Đại-thừa nầy. Mong Nhƣ-Lai xót thƣơng chỉ bảo, cho các hàng Bồ-Tát đƣợc bực bất thối tâm vô-thƣợng bồ-đề.‖

Phật khen : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Ca-Diếp ! Chúng sanh nào đã từng phát tâm bồ-đề ở chổ chƣ Phật nhiều bằng số cát của một sông Ni-Liên mới có thể nơi đời ác thọ trì kinh điển nhƣ thế nầy mà không phỉ báng.

Chúng sanh nào đƣợc phát tâm bồ-đề nơi chƣ Phật bằng số cát của một sông Hằng,vậy sau mới có thể ở trong đời ác ƣa thích pháp Đaiï-thừa nầy, nhƣng chẳng thể giảng giải cho mọi ngƣời. Chúng sanh nào từng ở trƣớc chƣ Phật bằng số cát của hai sông Hằng phát tâm bồ-đề, mới có thể ở trong đời ác chẳng phỉ báng kinh nầy, mà tin hiểu chơn chánh cùng ƣa thích thọ trì đọc tụng, nhƣng cũng chẳng thể giảng rộng cho ngƣời. Chúng sanh phát tâm bồ-đề nơi chƣ Phật bằng số cát của ba sông Hằng, mới có thể ở đời ác tin hiểu thọ-trì đọc tụng và giảng nói kinh nầy, nhƣng chƣa hiểu thâm nghĩa. Chúng sanh phát tâm bồ-đề nơi chƣ Phật bằng số cát của bốn sông Hằng, mới có thể

ở đời ác tin ƣa đọc tụng kinh nầy và giảng nói một phần trong mƣời sáu https://thuviensach.vn

phần thâm nghĩa. Chúng sanh phát tâm bồ-đề nơi chƣ Phật bằng số cát của năm sông Hằng, mới có thể ở đời ác giảng nói tám phần trong mƣời sáu phần thâm nghĩa của kinh nầy. Chúng sanh phát tâm bồ-đề nơi chƣ Phật bằng số cát trong sáu sông Hằng, mới có thể ở đời ác giảng nói mƣời hai phần trong mƣời sáu phần thâm nghĩa của kinh nầy. Chúng sanh phát tâm bồ-đề nơi chƣ Phật bằng số cát trong bảy sông Hằng, mới có thể ở đời ác giảng nói mƣời bốn phần trong mƣời sáu phần thâm nghĩa của kinh nầy.. Và chúng sanh phát tâm bồ-đề nơi chƣ Phật bằng số cát của tám sông Hằng, ở

đời ác, mới có thể tự mình và khuyên ngƣời đối với kinh nầy tin ƣa đọc tụng biên chép thọ trì, cúng dƣờng cung kính, và hiểu thấu tất cả nghĩa vị, tức là Nhƣ-Lai thƣờng trụ chẳng dời, rốt ráo an vui, tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, ngƣời nầy khéo biết các pháp tạng của Nhƣ-Lai, cúng dƣờng vô lƣợng chƣ Phật, kiến lập chánh pháp vô thƣợng và thọ trì ủng hộ.

Nếu có ngƣời mới phát tâm vô-thƣợng bồ- đề, phải biết rằng đời vị lai, ngƣời nầy ắt có thể kiến lập và thọ trì ủng hộ chánh pháp nhƣ thế nầy.

- Nầy Ca-Diếp ! Có hạng ác Tỳ-kheo nghe Nhƣ-Lai vào Niết-Bàn chẳng những không lo buồn mà còn mừng rỡ : Rằng từ nay về sau không ai ngăn chế kiềm thúc, ngày Nhƣ-Lai còn ở đời thời cấm giới cao nghiêm, nay đã vào Niết-Bàn sẽ giải bỏ tất cả, Ca Sa vốn là pháp thức nay cũng sẽ dẹp bỏ

nhƣ lá phan trên cây. Hạng Tỳ-kheo ấy chê bai chống cự kinh điển đại thừa nầy.

- Nầy Ca-Diếp ! Nay ông phải ghi nhớ nhƣ vậy. Nếu có chúng sanh trọn nên đầy đủ vô lƣợng công đức, mới có thể tin kinh điển Đại-thừa nầy, tin rồi thọ

trì. Những chúng sanh nào ƣa thích pháp Đại-thừa, nên vì họ mà giảng giải kinh nầy. Họ đƣợc nghe kinh nầy, thời bao nhiêu nghiệp ác đã tạo ra từ vô lƣợng kiếp trƣớc thảy đều tiêu trừ. Nếu kẻ nào không tin kinh điển nầy, thời hiện thân sẽ bị vô lƣợng bịnh khổ não hại, phần nhiều bị ngƣời trách mắng, sau khi chết, sẽ thọ thân hình xấu xí, nghèo thiếu, bị ngƣời khinh tiện, đời đời sanh trong nhà bần cùng hạ tiện tà kiến, thƣờng bị tai nạn đao binh, hình pháp, giặc cƣớp, oán thù làm hại, không đƣợc gặp gỡ bạn lành, hằng ngày đói khát, không chịu tin nghe lời chơn chánh, lời hay phải. Những kẻ ấy, không bao giờ đƣợc đến chỗ lành ở cõi trời, cõi ngƣời, nhƣ chim gãy cánh không bay cao đƣợc

Nếu ngƣời nào kính tin kinh điển nầy, thời dầu đã mang thân hình thô kệch xấu xa, do công đức của kinh, sẽ đƣợc xinh tốt, sắc lực oai nhan ngày ngày thêm hơn, thƣờngđƣợc trời ngƣời mến ƣa. Ngƣời nầy có nói ra lời chi, ai https://thuviensach.vn

nghe đến đều kính tin cả. Trong hàng Thanh-Văn đệ tử của Nhƣ-Lai, nếu vị

nào muốn thi hành việc hi hữu nhứt, thời nên tuyên rộng kinh điển Đại-thừa nhƣ đây.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ sƣơng mù kia chỉ có thể tồn tại đến lúc mặt trời mọc.

Khi mặt trời đã mọc, sƣơng mù sẽ tiêu tan. Bao nhiêu nghiệp ác của chúng sanh, thế lực nó sẽ phải tiêu diệt khi đƣợc thấy mặt trời Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ có ngƣời mới xuất gia cạo tóc đắp ca-sa vẫn chƣa thọ

mƣời giới Sa-di, có tín thí trƣởng giả đến thỉnh chúng Tăng, ngƣời ấy cùng đại chúng đồng đi thọ trai, dầu chƣa thọ giới mà đã vào số chƣ Tăng.

Cũng vậy, nếu có chúng sanh nào phát tâm mới học kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn biên chép đọc tụng, ngƣời nầy dầu chƣa đầy đủ công đức bằng bực Thập-Địa Bồ-tát, nhƣng đã đƣợc dự trong số các bực Thập-Trụ Bồ-Tát. Nếu có chúng sanh nào hoặc là đệ tử Phật, hoặc không phải đệ tử Phật, hoặc vì tham vì sợ, hoặc vì lợi dƣỡng mà nghe học thọ trì kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy nhẫn đến một bài kệ, kính tin không hủy báng, phải biết ngƣời nầy thời là đã đƣợc gần vô-thƣợng bồ-đề.

- Nầy Ca-Diếp ! Vì nhơn duyên trên đây, nên Nhƣ-lai nói bốn hạng ngƣời trƣớc kia là chỗ nƣơng tựa của thế gian. Bốn hạng ngƣời ấy không bao giờ

đem lời Phật dạy, nói là không phải của Phật. Vì thế nên Nhƣ-Lai nói bốn hạng ngƣời ấy là chổ nƣơng tựa của thế gian. Ông phải cúng dƣờng bốn hạng ngƣời ấy.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát thƣa : ― Bạch Thế-Tôn ! Con làm thế nào biết đƣợc hạng ngƣời ấy để cúng dƣờng ?‖

Phật dạy : ― Nếu có ngƣời nào kiến lập hộ trì chánh pháp, thời phải thỉnh hỏi và xả thân cúng dƣờng ngƣời ấy. Nhƣ ta từng nói nơi kinh Đại-thừa nầy : Có ai biết chánh-pháp

Không luận già hay trẻ

Đều nên phải cúng dƣờng

Cung kính và lễ lạy

https://thuviensach.vn

Nhƣ hàng Bà-La-Môn

Chí thành thờ thần lửa

Và nhƣ các thiên-thần

Cung kính trời Đế-Thích.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Nhƣ lời Phật dạy cúng dƣờng bực Sƣ-trƣởng chính phải nhƣ vậy. Nay con có chổ nghi, xin Nhƣ-Lai giảng giải. Nếu có vị trƣởng-túc giới-hạnh tinh nghiêm đến học hỏi với ngƣời trẻ

tuổi, thời có phải lễ kính chăng ? Nếu lễ kính thời đâu gọi là trì giới. Hoặc ngƣời tuổi trẻ tinh nghiêm giới luật đến học với vị trƣởng-túc phá giới, có nên lễ kính chăng ? Hoặc ngƣời xuất gia đến học với ngƣời tại gia thời có nên làm lễ chăng ? Nhƣng ngƣời xuất gia không nên lễ kính ngƣời tại gia.

Và trong giáo pháp của Phật, ngƣời trẻ tuổi phải cung kính bực trƣởng túc cao niên, vì bực trƣởng túc thọ giới cụ túc trứơc, đã thành tựu oai nghi. Nhƣ-Lai từng bảo rằng ngƣời phá giới không đƣợc dung thọ ở trong Phật pháp, nhƣ đám cỏ ở trong thửa ruộng tốt. Nhƣ-Lai lại nói có ai biết chánh pháp, không luận là già trẻ, phải cúng dƣờng ngƣời ấy nhƣ Thiên-thần kính thờ

trời Đế-Thích. Các lời dạy trên có chỗ trái nhau, xin Nhƣ-Lai giải thích cho.

Nhƣ Phật từng nói thầy Tỳ-kheo trì giới cũng có chỗ sai phạm. Duyên cớ gì mà Nhƣ-Lai nói lời ấy. Trong các kinh khác, Thế-Tôn cũng có nói cho trị tội kẻ phá giới. Những lời dạy ấy chƣa đƣợc trọn nghĩa.‖

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Bài kệ vừa rồi là Nhƣ-Lai vì chƣ Bồ-Tát học Đại-thừa sau nầy mà nói, chớ chẳng phải nói với hàng Thanh-Văn đệ tử.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ lời của Nhƣ-Lai đã nói, lúc chánh pháp diệt, thời kỳ

chánh giới bị hủy hoại tăng trƣởng sự phágiới, chớ chẳng phải lúc chánh pháp hƣng thạnh. Lúc mà tất cả Thánh-nhơn không hiện, lúc mà hạng xuất gia nhận và chứa tôi trai tớ gái cùng vật bất tịnh, trong bốn hạng ngƣời trên sẽ có một ngƣời hiện ra nơi đời cạo bỏ râu tóc xuất gia học đạo, thấy chƣ

Tỳ-kheo không biết vật tịnh cùng bất tịnh, cũng không hiểu là luật hay phi luật, vì muốn điều phục họ nên cùng họ hòa quang, nhƣng không tội lỗi nhƣ

họ. Ngƣời nầy khéo phân biệt chỗ làm của mình cùng chỗ làm của Phật. Dầu thấy các ngƣời phạm tội ba-la-di, vẫn im lặng không cử tội.

- Nầy Ca-Diếp ! Ngƣời nầy vì hộ trì chánh pháp nên dầu có chỗ phạm luật mà không gọi là phá giới. Nhƣ có vị Quốc-vƣơng phải bịnh chết, Thái-tử

còn thơ ấu chƣa có thể nối ngôi. Có ngƣời Chiên-đà-la giàu có, quyến thuộc https://thuviensach.vn

đông, thừa dịp soán ngôi, tự lên làm vua. Trong nƣớc, các hàng Cƣ-sĩ, Bà-la-môn, phần nhiều trốn sang nƣớc khác. Ngƣời ở lại cũng ẩn tránh không muốn thấy mặt vua ấy. Vua Chiên-đà-la hay nhiều ngƣời trong nƣớc bỏ sang nƣớc khác, bèn truyền lịnh rằng nếu có vị Bà-La-Môn nào có thể vì nhà vua mà làm thầy chủ lễ tôn vƣơng, thời nhà vua sẽ chia đôi cõi nƣớc cho cai trị.

Mọi ngƣời nói với nhau bao giờ có ngƣời dòng Bà-La-Môn lại đi chủ lễ tôn vƣơng cho một gã Chiên-đà-la. Vua thấy không có vị Bà-La-Môn nào ra mặt cả, bèn xuống lịnh nếu trong hàng Bà-La-Môn không một ai chịu ra làm thầy cho nhà vua, thời nhà vua tất sẽ buộc các ngƣời Ba-La-Môn cùng ở

chung, làm việc chung với ngƣời Chiên-đà-la.

Còn nếu ai chịu chủ lễ tôn vƣơng thời nhà vua quyết chia đôi cõi nƣớc để

phong thƣởng, cho đến thuốc cam-lộ bất tử của cõi trời Đao-Lợi do sức thần chú cầu đƣợc, nhà vua cũng sẽ chia đều cho ngƣời ấy.

Bấy giờ có một ngƣời bà-La-Môn tuổi trẻ, đức hạnh thanh tịnh, giỏi về chú thuật ra lãnh làm chủ lễ tôn vƣơng cho vua Chiên-đà-la. Nhà vua y lời hứa chia nƣớc làm đôi, cùng Bà-La-Môn trẻ đồng cai trị. Hàng Bà-La-Môn đều giận trách ngƣời ấy : Ngƣời là dòng Bà-La-Môn sao lại đi làm thầy cho gã Chiên-đà-la ?

Ít lâu sau, Bà-La-Môn trẻ bảo vua rằng : Tôi bỏ phép của dòng tôi đến làm thầy cho nhà vua, và dạy cho vua chú thuật vi-mật. Nhƣng đến ngày nay, nhà vua vẫn chƣa thƣơng tƣởntg đến tôi.‖ Vua hỏi cớ. Bà-La-Môn trẻ đáp :‖

Nhà vua chƣa cho tôi cùng đƣợc uống thuốc cam-lộ bất tử của Tiên-vƣơng‖.

Vua bảo : ― Phải lắm quả nhơn thiệt không biết, nếu đại sƣ cần thời lấy mà dùng. Bà-La-Môn trẻ đem thuốc cam-lộ về nhà mời các đại thần đến cùng chia nhau uống. Vua đƣợc tin ấy bèn nói với Bà-La-Môn trẻ rằng : ― Sao đại sƣ cùng các đại thần uống thuốc cam-lộ mà không chia phần cho quả nhơn.

Bà-La-Môn trẻ dƣng thuốc độc cho vua. Nhà vua uống xong say mê nhƣ

ngƣời chết, Bấy giờ Bà-La-Môn trẻ liền lập Thái-tử con Tiên-vƣơng lên ngôi, mà xƣớng lên rằng : ― Theo phép ngai vàng không bao giờ hạng ngƣời Chiên-đà-la đƣợc ngự. Từ xƣa đến nay tôi chƣa từng nghe thấy dòng Chiên-đà-la làm vua, phải tôn Thái-tử lên ngôi để chăn dân trị nƣớc.‖ Sau khi sắp đặt việc triều chính xong, Bà-La-môn trẻ giải độc cho Chiên-đà-la rồi đuổi ra khỏi nƣớc Bà-La-Môn trẻ dầu hành động các việc nhƣ trên nhƣng vẫn không mất pháp Bà-La-Môn. Bấy giờ ngƣời trong nƣớc, hàng cƣ sĩ và Bà-la-môn đều khen ngợi việc làm ấy và đều kính trọng Bà-La-Môn trẻ.

https://thuviensach.vn

- Nầy Ca-Diếp ! Sau khi Nhƣ-Lai vào Niết-bàn, hàng Bồ-Tát hộ trì chánh pháp, phƣơng tiện giả đồng sự với các Tỳ-kheo phá giới. Nếu thấy có ngƣời dầu phạm giới nhiều, nhƣng có thể trị các ác Tỳ-kheo, Bồ-Tát liền đến cúng dƣờng kính lễ ngƣời ấy, vì việc cúng dƣờng nên phải cầu xin với nhà đàn việt và cất chứa vật bất tịnh.

Mặc dầu Bồ-Tát cung kính lễ bái cúng dƣờng ngƣời ấy và chứa vật bất tịnh, nhƣng vẫn không có tội lỗi, vì là phƣơng tiện để tẩn trị các ác Tỳ-kheo cho Tăng chúng thanh tịnh đƣợc an ổn và lƣu bố kinh điển Đại-thừa, làm lợi ích cho trời cho ngƣời.

- Nầy Ca-Diếp ! Vì duyên do ấy, nên Nhƣ-lai nói hai bài kệ trƣớc kia để bảo các Bồ-Tát khen ngợi ngƣời hộ pháp. Nhƣ hàng Cƣ-sĩ và Bà-La-Môn ngợi khen Bà-La-Môn trẻ. Nếu có ai thấy ngƣời vì hộ pháp mà cùng đồng sự với các Tỳ-kheo phá giới, rồi nói là có tội, thời phải biết kẻ ấy tự chác lấy họa hại. Ngƣời hộ pháp kia thiệt không có tội.

- Nầy Ca-Diếp ! Nếu có tỳ-kheo phạm cấm giới rồi tự kiêu mạn không sám hối, phải biết đó chính là ngƣời thiệt phá giới. Bồ-Tát vì hộ pháp nên mặc dầu có chỗ sai phạm, nhƣng không kiêu mạn chịu sám hối, nên không gọi là phá giới. Vì cớ ấy nên Nhƣ-Lai nói trong kinh :

Có ai biết chánh pháp

Không luận già hay trẻ

Đều nên phải cúng dƣờng

Cung kính và lễ lạy

Nhƣ hàng Bà-La-Môn

Chí thành thờ thần lửa

Và nhƣ các Thiên-Thần

Cung kính trời Đế-Thích.

Lời kệ trên đây là Nhƣ-Lai vì các Bồ-Tát học Đại-Thừa mà nói, chớ chẳng phải nói với hạng ngƣời học pháp Thanh-Văn.‖

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát thƣa :‖ Bạch Thế-Tôn ! Các vị Bồ-tát nhƣ thế ở nơi giới rất là huỡn đãi. iới của các vị ấy đã thọ có còn đủ chăng ?‖

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Nay ông không nên nói nhƣ vậy. Vì giới của các vị ấy đã thọ vẫn đủ không mất. iả sử có sai phạm liền phải sám hối.

Sám hối xong thời đƣợc thanh tịnh.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ bờ đê cũ có lỗ hở trống thời nƣớc rịn chảy, vì không ngƣời sửa sang. Nếu đƣợc sửa sang thời nƣớc không rịn chảy. Cũng thế, các vị Bồ-tát dầu cùng kẻ phá giới đồng sự, nhƣng ở nơi giới đãthọ vẫn không hƣ mất. Vì nếu không có ngƣời thanh tịnh trì giới thời Tăng chúng sẽ tổn giãm, ngày càng lƣời trể. Nếu có ngƣời trì giới thanh tịnh thời giới đã thọ

đƣợc đầy đủ không mất.

- Nầy Ca-Diếp ! Đối với ―thừa‖ mà huỡn đãi mới gọi là huỡn đãi, còn huỡn đãi nơi ―giới‖ không gọi là huỡn đãi. Các vị Bồ-Tát không trể lƣời nơi Đại-thừa, đây gọi là giới căn bổn. Các vị ấy vì hộ trì chánh pháp nên dùng nƣớc Đại-thừa mà tự tắm gội. Vì thế nên Bồ-Tát dầu hiện ra sự phá giới nhƣng không gọi là huỡn đãi.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát thƣa : ― Trong chƣ Tăng có bốn hạngngƣời, nhƣ trái am-la khóphân đuợc trái sống trái chín. Làm thế nào biết đƣợc ngƣời trì giới cùng ngƣời phá giới ?‖.

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Nhơn nơi kinh điển vi diệu Đại-Niết-Bàn thời dễ biết. Ví nhƣ nông phu gieo mạ cấy lúa, cày bừa hết cỏ, cứ mắt thịt xem thời gọi là thửa ruộng sạch. Đến mùa bông trái thời lúa cùng cỏ khác nhau.

Tám việc nhƣ vậy hay làm nhơ nhớp chúng Tăng, nếu trừ đƣợc thời dùng mắt thịt cũng biết là thanh tịnh. Hoặc khi trì giới hay phá giới mà không tác ác, dùng mắt thịt khó biện biệt đƣợc, lúc việc ác lộ bày thời dễ thấy biết.

Nhƣ loại cỏ dễ nhận đƣợc. Cũng vậy, trong chúng Tăng nếu có thể xa lìa nơi tám pháp bất tịnh, thời gọi là Thánh chúng thanh tịnh, là phƣớc điền, đáng đƣợc cõi trời cõi ngƣời cúng dƣờng, quả báo thanh tịnh dùng mắt thịt không thể biện biệt .

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ rừng Ca-La-Ca rất rậm rạp nhiều cây. Trong rừng nầy chỉ có một cây Trấn-đầu-ca. Trái của hai thứ cây nầy rất giống nhau khó biện biệt đƣợc. Đến mùa trái chín, một thiếu nữ lƣợm cả hai thứ, một phần trái Trấn-đầu-ca, mƣời phần trái Ca-la-ca đem ra chợ bán. Các trẻ nít ngu dại mua lầm trái Ca-la-ca, ăn xong phải độc mà chết. Hàng thức giả nghe đƣợc việc ấy, liền hỏi thiếu nữ lƣợm những trái nầy ở nơi nào ? Thiếu nữ nói là https://thuviensach.vn

lƣợm ở rừng Ca-la-ca. Thức giả bảo trong rừng ấy tòan là cây Ca-la-ca chỉ

có một cây Trấn-đầu-ca thôi. Mọi ngƣời biết rõ đều chê cƣời rồi bỏ đi.

- Nầy Ca-Diếp ! Tám pháp bất tịnh trong chƣ Tăng cũng vậy. Trong chƣ

Tăng phần đông đều thọ dụng tám thứ bất tịnh ấy, chỉ có một ngƣời trì giới thanh tịnh không thọ tám thứ bất tịnh , và biết đại chúng thọ dụng phi pháp, nhƣng vẫn đồng sự không xa tránh, nhƣ cây Trấn-đầu-ca đứng giữa rừng cây Ca-la-ca. Có Ƣu-Bà-Tắc thấy phần đông phi pháp và chẳng cung kính cúng dƣờng vị thanh tịnh nầy. Nếu muốn cúng dƣờng nên trƣớc hỏi bạch Đại-Đức, tám việc nhƣ vậy có nên nhận và chứa không ! Phật có cho phép không ? Nếu nói là Phật cho phép, thời ngƣời nhận chứa ấy đặng cùng chung bố-tát, yết-ma, tự-tứ không? Đại chúng đáp rằng : Tám việc ấy, đức Nhƣ-Lai xót thƣơng thảy đều cho phép chứa. – Ƣu-Ba-tắc nói :Trong tinh-xá Kỳ-Hoàn, hoặc có Tỳ-kheo nói Phật cho phép chứa vàng bạc, hoặc có Tỳ-kheo nói Phật không cho phép. Ngƣời nói là Phật cho phép, thời ngƣời nói Phật không cho phép chẳng chịu ở chung, chẳng đồng thuyết giới, tự tứ, nhẫn đến không chịu cùng uống nƣớc một con sông, chẳng chịu chung hƣởng vật lợi dƣỡng. Sao các ngài lại bảo là Phật cho phép ? Phật là đấng trời trong hàng trời, dầu cho Phật có nhận các thứ ấy, chƣ Tăng các ngài cũng chẳng nên chứa cất. Nếu vị nào nhận chứa thời không nên đồng sự, chẳng nên cùng thuyết giới, tự tứ, yết-ma. Nếu chung cùng, sau khi chết sẽ đọa vào địa ngục, nhƣ kẻ phải chết vì ăn lầm trái Ca-la-ca.

- Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ nơi chợ có ngƣời bán thuốc, bán cả thuốc quý Tuyết-sơn cùng nhiều thứ thuốc độc khác, mùi vị đều giống nhau. Ngƣời mua không rành mặt thuốc hỏi mua thuốc Tuyết-sơn. Ngƣời bán dối trá lấy các thứ thuốc độc đƣa ra. Ngƣời mua nhận lầm là thiệt nên trả tiền mang thuốc đi và mừng thầm rằng đã mua đƣợc thuốc quý Tuyết-sơn.

- Nầy Ca-Diếp ! Trong chƣ Tăng Thanh-Văn có giả-danh-tăng có chơn-thiệt-tăng và hòa-hiệp-tăng, hoặc trì giới, hoặc phá giới. Đối với trong đại-chúng ấy, phải bình đẳng cúng dƣờng cung kính lễ bái, vì với mắt thịt, hàng Ƣu-Bà-Tắc chẳng phân biệt đƣợc vị nào trì giới, vị nào phá giới, ai là chơn-thiệt-tăng, ai là giả-danh-tăng, nhƣ ngƣời mua thuốc không phân biệt đƣợc thuốc quý Tuyết-sơn. Ngƣời có thiên-nhãn mới có thể biết rõ.

- Nầy Ca-Diếp ! Nếu Ƣu-Bà-Tắc biết rõ là Tỳ-kheo phá giới thời chẳng nên cung cấp lễ bái cúng dƣờng. Nếu biết Tỳ-kheo nhận và chứa tám vật bất tịnh, cũng lại chẳng nên cung cấp lễ bái cúng dƣờng. Nếu trong chƣ Tăng có ngƣời phá giới, chẳng nên vì đắp ca-sa mà cung kính lễ bái‖.

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát thƣa : ― Bạch Thế-Tôn ! Lành thay ! Lành thay ! Lời Phật dạy chơn thật không hƣ, con sẽ trân trọng tuân theo, xem nhƣ bảo vật kim-cang.

Nhƣ lời Phật dạy : Các Tỳ-kheo phải y theo bốn điều : Y theo pháp không y theo ngƣời, y theo nghĩa không y theo lời, y theo trí không y theo thức, y theo kinh liễu nghĩa không y theo kinh chẳng liễu nghĩa. Bốn pháp nhƣ vậy, nên phải chứng biết không phải bốn hạng ngƣời‖.

Phật dạy : - Nầy Ca-Diếp ! Y theo pháp đó chính là Nhƣ-Lai Đại-Bát-Niết-Bàn, tất cả Phật pháp tức là pháp tánh. Pháp tánh ấy tức là Nhƣ-Lai. Thế nên Nhƣ-Lai thƣờng trụkhông biến đổi. Nếu ai bảo rằng Nhƣ-Lai vô thƣờng, ngƣời nầy không biết không thấy pháp tánh. Nếu là ngƣời không biết không thấy pháp tánh thời không nên nƣơng tựa. Nhƣ trên đã nói bốn hạng ngƣời hiện ra nơi đời hộ trì chánh pháp nên phải chứng biết để mà y chỉ. Vì các vị

nầy khéo hiểu biết pháp-tạng thâm-áo vi-mật của Nhƣ-Lai, biết rõ Nhƣ-Lai thƣờng trụ không biến đổi. Không bao giờ Nhƣ-Lai vô-thƣờng biến đổi.

Bốn hạng ngƣời nầy có thể gọi là Nhƣ-lai, vì hiểu đƣợc và nói đƣợc mật ngữ

của Nhƣ-Lai. Nếu có ngƣời biết đƣợc pháp tạng thâm mật, và biết Nhƣ-Lai thƣờng trụ không biến đổi, ngƣời nầy chẳng bao giờ vì lợi dƣỡng mà nói Nhƣ-Lai là vô thƣờng. Còn nên y chỉ với ngƣời nầy huống là chẳng y chỉ với bốn bực trên.

Y chỉ nơi pháp tức làpháp tánh, không y chỉ với ngƣời tức là hàng ThanhVăn. Pháp tánh tức là Nhƣ-lai, Thanh-Văn tức là hữu-vi. Nhƣ-Lai tức là thƣờng trụ, hữu vi tức là vô thƣờng.

- Nầy Ca-Diếp ! nếu là ngƣời phá giới vì lợi dƣỡng mà nói Nhƣ-Lai là vô thƣờng biến đổi, thời không nên nƣơng tựa với ngƣời ấy.

Trên đây là định nghĩa ― Y theo pháp không y theo ngƣời .‖ Y theo nghĩa không y theo lời là thế nào ? - Nầy Ca-Diếp ! Nghĩa là giác-liễu, nghĩa giác-liễu là nghĩa không thiếu sót tức là nghĩa đầy đủ. Nghĩa đầy đủ là Nhƣ-Lai.

Pháp cùng Tăng đều thƣờng trụ chẳng biến đổi. Đó là y theo nghĩa. Còn những lời gì chẳng nên y theo ? Tức là các bộ luận trau chuốt lời văn. Nhƣ

Phật từng bảo rằng có rất nhiều thứ kinh điển tham cầu không biết nhàm, gian dối dua bợ, bày nhiều cách để cầu lợi, làm việc cho kẻ bạch y, lại xƣớng rằng đức Phật cho phép thầy Tỳ-kheo nuôi tôi trai tớ gái, các vật bất tịnh nhƣ vàng bạc châu báu, lúa gạo kho đụn, trâu dê voi ngựa, cùng buôn bán lấy lời. Nơi đời cơ-cẩn Phật vì thƣơng đệ tử nên cho phép Tỳ-kheo chứa https://thuviensach.vn

đồ ăn cũ, để cách đêm, tự tay nấu nƣớng, không lãnh thọ mà ăn. Không nên y theo những lời nhƣ thế.

Y theo trí không y theo thức là thế nào ?

- Nầy Ca-Diếp ! Trí tức là Nhƣ-Lai. Nếu có hàng Thanh-Văn chẳng khéo rõ biết công đức của Nhƣ-Lai, đó là ―thức‖ không nên y theo. Nếu rõ biết Nhƣ-lai tức là pháp thân, đó là chơn trí nên phải y theo. Nếu thấy thân phƣơng tiện ứng hoa ùcủa Nhƣ-Lai mà nói là thuộc về ấm-giới nhập, do ăn mà đƣợc sống đƣợc lớn, sự nhận xét nầy là ―thức‖ cũng chẳng nên y theo. Ngƣời cùng kinh điển nói những điều ấy đều chẳng nên y theo.

Thế nào là y theo kinh liễu nghĩa mà không y theo kinh chẳngliễu nghĩa ?

Hàng Thanh-Văn nghe đến chỗ tạng pháp thâm mật của Nhƣ-Lai đều nghi ngờ không hiểu pháp ấy từ nơi biển đại trí huệ mà có ra. Khác nào những đứa trẻ thơ khônghiểu biết xa rộng. Đây gọi là chẳng liễu-nghĩa. Còn bực Bồ-tát có trí huệ chơn thật, theo trí lớn vô ngại nơi tự tâm, nhƣ ngƣời tuổi tác hiểu biết xa rộng. Đây gọi là liễu-nghĩa. Lại Thanh-Văn thừa là không liễu-nghĩa. Vô thƣợng đại-thừa mới gọi là liễu-nghĩa. Nếu nói Nhƣ-Lai vô-thƣờng biến đổi thời gọi là chẳng liễu nghĩa. Còn nói Nhƣ-Lai thƣờng trụ

không biến đổi thời gọi là liễu nghĩa. Lời của hàng Thanh-Văn nên chứng biết, gọi là chẳng liễu-nghĩa. Lời của Bồ-tát nên chứng biết, gọi là liễu-nghĩa. Nếu nói Nhƣ-Lai nhờ sự ăn mà sống còn, đó là lời không liễu nghĩa.

Nếu nói Nhƣ-Lai thƣờng trụ không biến đổi, đây gọi là lời liễu nghĩa. Nếu nói Nhƣ-Lai nhập Niết-bàn nhƣ củi hết lửa tắt, đó là lời không liễu-nghĩa.

Nếu nói Nhƣ-Lai nhập pháp tánh, đấy là lời liễu nghĩa.

iáo pháp của Thanh-Văn thừa, thời không nên nƣơng tựa vì Nhƣ-lai muốn độ chúng sanh nên phƣơng tiện nói ra pháp Thanh-Văn thừa, nhƣ ông Trƣởng giả đem bán tự dạy cho con.

- Nầy Ca-Diếp ! Thanh-Văn thừa nhƣ mới cày bừa chƣa có hột trái, gọi là chẳng liễu-nghĩa vì thế chẳng nên nƣơng theo Thanh-Văn thừa. Phải nƣơng theo pháp đại-thừa. Vì Nhƣ-Lai muốn độ chúng sanh mà phƣơng tiện nói pháp đại-thừa, Pháp đại-thừa là liễu-nghĩa, là chỗ nên nƣơng tựa.

Trên đây là bốn điều nên y theo, cần phải chứng biết.

Lại nữa, ―nghĩa‖ đáng y theo gọi là chất trực, chất trực gọi là sáng suốt.

Sáng suốt gọi là không kém thiếu. Không kém thiếu gọi là Nhƣ-Lai. Sáng suốt lại gọi là trí huệ. Chất trực gọi là thƣờng trụ. Nhƣ-lai thƣờng trụ gọi là y https://thuviensach.vn

theo ―pháp‖, ―pháp‖ ấy gọi là thƣờng trụ, cũng gọi là vô biên, bất tƣ nghị, chẳng có thể chấp trì, chẳng có thể trói buộc, mà cũng có thể chứng thấy.

Nếu kẻ nào nói là không có thể chứng thấy đƣợc ―pháp‖, thời không nên y theo kẻ ấy. Vì thế nên theo ―pháp‖ mà không y theo ngƣời.

Nếu có ngƣời dùng lời vi-diệu tuyên nói vô-thƣờng. Không nên y theo những lời nầy. Vì thế nên y theo ―nghĩa‖ mà không y theo ―lời‖.

Còn nhận biết chúng Tăng là thƣờng trụ, là vô-vi không biến đổi, chẳng chứa cất tám vật bất tịnh. Đây là y theo ―trí không y theo ―thức‖.

Nếu có ngƣời nói : Thức làm, thức thọ, không chúng Tăng hòa hiệp. Tại vì sao ? Luận về hòa hiệp gọi là vô sở hữu. Đã vô sở hữu sao gọi là thƣờng trụ.

Đây là tình thức không nên y theo.

Còn liễu-nghĩa gọi là trí túc, trọn không dối hiện oai nghi thanh bạch, không kiêu mạn tự cao tham cầu lợi dƣỡng, và đối với trong giáo pháp tùy nghi phƣơng tiện của Nhƣ-Lai không sanh lòng chấp trứơc. Nếu vị nào an trụ

đƣợc trong những điều này, phải biết ngƣời ấy đã trụ đƣợc nơi đệ nhứt nghĩa. Đây gọi là y theo kinh liễu-nghĩa.

Nhƣ trong kinh nói : Tất cả phừng cháy, tất cả đều khổ, tất cả đều không, tất cả vô ngã. Đây gọi là không liễu nghĩa. Tại vì sao ? Vì không có thể hiểu rõ nghĩa nhƣ vậy, hay làm cho chúng sanh phải đọa A-Tỳ địa ngục. Do vì chấp trƣớc nên không hiểu thấu ý nghĩa. Với câu tất cả phừng cháy, cho rằng Nhƣ-Lai nói Niết-bàn cũng cháy. Tất cả vô thƣờng thời Niết-bàn cũng vô thƣờng. Khổ, không, vô-ngã cũng nhƣ vậy. Đây gọi là kinh không liễu nghĩa chẳng nên y theo.

- Nầy Ca-Diếp ! Nếu có ngƣời nói Nhƣ-lai thƣong xót chúng sanh khéo biết thời nghi. Vì biết thời nghi nên có lúc Nhƣ-Lai nói nhẹ là nặng, hoặc nói nặng là nhẹ. Nhƣ-Lai xét biết hàng đệ tử có các nhà thí chủ cung cấp đồ cần dùng không thiếu, nên Phật không cho nhận và chứa tôi tớ, vàng bạc của báu, không cho buôn bán đổi chác những vật bất tịnh. Nếu hàng đệ tử không có thí chủ cung cấp, và thời kỳ mất mùa đói kém, vì muốn hộ trì chánh pháp, nên Phật cho nhận và chứa tôi tớ vàng bạc xe cộ, ruộng nhà gạo thóc, đổi lấy đồ dùng. Dầu cho nhận cbứa các thứ ấy, nhƣng phải tịnh thí cho nhà đàn việt nhiệt thành tin chánh pháp.

Bốn pháp trên đây nên y theo. Nếu có các thứ kinh, luật cùng luận nào chẳng trái bốn pháp trên đây cũng nên y theo.

https://thuviensach.vn

Nếu có ngƣời bảo : Phải thời nghi hay không phải thời nghi, có thể hộ pháp hay không thể hộ pháp. Nhƣ-Lai đều cho tất cả Tỳ-kheo nhận và chứa những vật bất tịnh ấy. Đây là những lời không nên y theo. Nếu có những kinh, luật, luận nào mà đồng với những thuyết nầy cũng chẳng nên y theo.

Nhƣ-Lai vì ngƣời nhục nhãn mà nói bốn điều nên y theo, không phải nói với các vị có huệ nhãn.

Thế nên nay Nhƣ-Lai nói bốn điều y chỉ nhƣ vậy. ―Pháp‖ chính là pháp tánh.

―Nghĩa‖ chính là Nhƣ-Lai thƣờng trụ không biến đổi. ―Trí‖ là rõ biết tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh. ―Liễu-nghĩa‖ là thấu rõ tất cả kinh điển Đại-thừa.

---o0o---

IX.PHẨM TÀ CHÁNH THỨ CHÍN

(Hán bộ phần đầu quyển thứ bảy)

Bấy giờ Ca-Diếp Bồ-Tát thƣa ! ― Bạch Thế-tôn ! Có phải cần y-chỉ

theo bốn hạng ngƣời nhƣ trên đã nói chăng ?

Phật dạy : ― Chính thế ! - Nầy Ca-Diếp ! Nên phải y-chỉ nhƣ Nhƣ-Lai đã nói

. Sao lại phải y chỉ với bốn bực ấy ? Vì rằng có bốn thứ ma‖.

Ca-Diếp Bố-Tát thƣa: ― Bạch Thế-Tôn ! Nhƣ lời Phật dạy có bốn thứ ma.

Nay con phải làm thế nào để phân biệt là lời của Phật, là lời của Ma. Có những chúng sanh chạy theo hạnh Ma, cũng có nhiều ngƣời thuận theo lời Phật dạy. Phải làm thế nào để biết rành hai mạng ấy ?

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Sau khi Nhƣ-Lai vào Niết-bàn bảy trăm năm, ma Ba- Tuần sẽ ngăn trở và làm hƣ hại chánh pháp. Ví nhƣ thợ săn thân mặc pháp-y, cũng vậy, ma-vƣơng Ba-tuần giả hình Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ƣu-Ba-Tắc, Ƣu- Bà- Di. Nó cũng hoá làm thân Tƣ-Đà-Hoàn, Tƣ-Đà-Hàm, A-Na-Hàm, A-La- Hán và hoá làm hình Phật. Ma-Vƣơng đem thân hữu lậu hoá làm thân vô-lậu để làm hƣ hại chánh pháp. Thời kỳ Ma-Vƣơng Ba-tuần làm hƣ hại chánh pháp, nó sẽ nói rằng xƣa kia Bồ-Tát ở cung trời Đâu-Suất chết, rồi sanh nơi cung vua Bạch- Tịnh tại thành Ca-Tỳ-La-Vệ nƣơng sự ái dục hòa hiệp của cha mẹ sanh dục mà có thân. Không bao giờ có ngƣời nào sanh trong loài ngƣời mà đƣợc đại chúng cõi Trời cõi ngƣời tôn kính. Và lại nói rằng xƣa kia khổ hạnh bố thí những đầu, mắt, tủy, não, bố thí những vợ, con, quốc thành, nên nay đặng thành Phật, vì thế nên đƣợc chƣ Thiên, chƣ Thần https://thuviensach.vn

cùng mọi ngƣời cung kính. Nếu có kinh luật nào nói nhƣ lời trên đây, phải biết đó là lời của ma.

- Nầy Ca-Diếp ! Nếu kinh luật nào nói đức Nhƣ-Lai chánh giác đã thành Phật từ lâu, vì muốn cứu độ chúng sanh nên nay mới thị hiện thành Phật, và vì tùy thuận theo thế gian nên cũng thị hiện có cha mẹ, nhơn nơi ái dục hòa hiệp mà sanh. Phải biết kinh luật nầy chính thật là của Nhƣ-Lai nói.

Nếu ai tin theo lời ma, thời là quyến thuộc của ma. Bằng ngƣời nào có thể

tùy thuận kinh luận của Phật, ngƣời đó là Bồ-Tát.

Nếu có chỗ nào nói không nên tin rằng lúc mới sanh, cả bốn phƣơng Nhƣ-Lai đều đi bảy bƣớc. Phải biết đây là lời của ma. Ai tùy thuận theo lời của ma thời là quyến thuộc của ma.

Nếu nói lúc Nhƣ-Lai mới ra đời cả bốn phƣơng đều đi bảy bƣớc, đó là Nhƣ-Lai phuơng tiện thị hiện. Phải biết đây là kinh luật của Nhƣ-Lai nói. Ngƣời nào tùy thuận lời Phật dạy, thời là bực Bồ-tát.

Nếu có chổ nói khi Bồ-tát giáng sanh, Phụ-Vƣơng cho ngƣời đem đến miếu thờ Trời, tất cả chƣ Thiên thần, nhƣ Đại-Tự-Tại-Thiên, Đại-Phạm-ThiênVƣơng, Thiên-Đế-Thích v.v… Thảy đều chắp tay lễ chơn Bồ-Tát. Đây là lời của Phật. Ngƣời thuận theo lời nầy là bực Bồ-Tát.

Nếu gạn rằng : Trời sanh trƣớc, Phật sanh sau, cớ sao chƣ Thiên lại lễ kính Phật ? Phải biết lời gạn nầy là lời của ma Ba-Tuần. Nếu ai thuận theo lời gạn nầy thời là quyến thuộc của ma.

Nếu chổ nào nói : Lúc làm Thái-tử, vì lòng tham dục, nên Bồ-tát cƣới vợ, hƣởng thọ khoái lạc nơi chốn thâm cung. Nên biết trên đây là lời của Ma-Vƣơng, ngƣời thuận theo đây thời là quyến thuộc của Ma.

Nếu nói rằng : Từ lâu, Bồ-Tát đã bỏ lìa tâm tham dục, vợ con, cho đến sự

vui vi diệu của tam-thập, tam-thiên, nhƣ bỏ đờm mũi, huống là sự vui ở cõi ngƣời. Bồ- Tát cạo bỏ râu tóc, xuất gia hành đạo. Đây là lời Phật nói, là kinh luật của Phật. Ngƣời thuận theo đây thời là Bồ-Tát.

Nếu có chổ nói, tại Kỳ-Hoàn tinh xá ở nƣớc Xá-Vệ, vì lòng đại từ thƣơng xót chúng sanh, nên Phật cho các Tỳ-kheo nuôi tôi tớ, voi ngựa, gia súc, chứa vàng bạc châu báu, cho buôn bán, gieo trồng v.v… Phải biết đây là lời của ma. Ai thuận theo đây thời là quyến thuộc của ma.

https://thuviensach.vn

Nếu nói rằng, tại nƣớc Xá-Vệ nơi tinh xá Kỳ-Hòan, trƣớc vua Ba-Tƣ-Nặc và Cổ- Chi-Đức Bà-La-Môn, đức Phật cấm các Tỳ-kheo không đƣợc nuôi chứa và làm các điều trên. Ngƣời phạm các điều nầy thời không đƣợc ở trong hàng Tỳ-kheo, phải huờn tục, nhƣ đám cỏ trong ruộng lúa cần phải nhổ bỏ.

Đây chính là kinh luật của Phật. Ngƣời thuận theo đây thời là bực Bồ-tát.

Nếu nói rằng : Thái-Tử Bồ-Tát thị hiện vào miếu thờ Trời, ở trong pháp ngoại đạo xuất gia tu hành, thị hiện biết tất cả oai nghi lễ tiết, khéo hiểu tất cả văn tự kỹ nghệ, thị hiện làm bực tôn qúy nhất trong các giai cấp của xã hội, dầu vậy, Bồ- Tát chẳng có lòng luyến ái, nhƣ hoa sen không nhiễm bùn nhơ. Vì độ chúng sanh nên Bồ-Tát phƣơng tiện thị hiện thuận theo thế-pháp.

Những lời trên đây là của Phật nói, ngƣời thuận theo đây là bực Bồ-Tát. Nếu nói trái lại thời là lời của ma cùng quyến thuộc của ma.

Nếu có ngƣời cố chấp chín bộ kinh luật mà không chịu tin kinh điển phƣơng đẳng đại thừa cho rằng không phải của Phật nói, vì trong kinh luật của họ

không có nói đến. Phải biết ngƣời nầy có tội, không phải đệ tử của Phật.

Nếu có ngƣời tin kinh điển phƣơng đẳng đại thừa, cho rằng vì độ chúng sanh nên Nhƣ-Lai nói kinh đại thừa. Ngƣời nầy chính thật là đệ tử của Phật.

Nếu có chỗ nói, Nhƣ-Lai không phải là kết quả của vô lƣợng công đức, là vô thƣờng biến đổi, do chứng pháp không nên tuyên nói lý vô-ngã, chẳng thuận với thế gian. Đây là lời của ma, ngƣời tin lời nầy thời là quyến thuộc của ma.

Nếu nói rằng Nhƣ-Lai là bực Đẳng-Chánh- iác không thể nghĩ bàn, là kết qủa của vô lƣợng công đức, là thƣờng trụ không biến đổi. Đây là lời Phật nói, ai thuận theo lời nầy thời là bực Bồ-Tát.

Nếu có Tỳ-kheo thiệt không chổ đƣợc mà dối hiện tƣớng đã đƣợc, cùng nói đƣợc các pháp hơn ngƣời, thời phạm tội ba-la-di, mất pháp làm ngƣời, nhƣ

viên đá bể hai không còn liền lại đƣợc.

Nếu có Tỳ-kheo giới đức trong sạch, ít muốn biết đủ, ở nơi vắng vẽ rãnh rang. Vua quan gặp Tỳ-kheo cho là bực A-La-hán, rồi cung kính khen ngợi rằng Đại- sƣ đây sau khi bỏ thân nầy sẽ chứng quả vô thƣợng bồ-đề. Tỳ-kheo nghe đƣợc liền cải chính là mình chƣa chứng quả thánh và khuyên vua quan chớ nhận lầm. Nhà vua vẫn cố kính tin và loan truyền cho mọi ngƣời cùng tôn trọng cúng dƣờng. Tỳ-kheo nầy thiệt là ngƣời giới đức trong sạch nên làm cho mọi ngƣời đƣợc phƣớc đức lớn. Tỳ-kheo nầy không phạm tội https://thuviensach.vn

ba-la-di vì tự mọi ngƣời sanh lòng kính tin cúng dƣờng. Nếu nói Tỳ-kheo nầy mắc tội, phải biết đó là lời của ma.

Lại có Tỳ-kheo giảng tuyên giáo-điển đại-thừa rất sâu của chƣ Phật rằng : Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh sẽ dứt trừ vô lƣợng phiền não bèn thành bực vô thƣợng chánh giác, trừ hạng Nhứt-xiển-đề. Nếu có ngƣời hỏi Tỳ-kheo : Nhà thầy có Phật tánh chăng ? Sẽ đƣợc làm Phật hay không ? Tỳ-kheo đáp : Chính tôi đây quyết định có Phật tánh, còn thành Phật hay không chƣa có thể thẩm định. Ngƣời lại nói Đại-Đức không phải hạng Nhứt-xiển-đề, tất đƣợc thành Phật không còn nghi ngờ gì. Tỳ-kheo đáp rằng : ― Vâng !

Đúng nhƣ lời ngƣời đã nói‖. Dầu Tỳ-kheo nầy nói quyết định có Phật tánh, mà vẫn không phạm tội.

Lại có Tỳ-kheo lúc xuất gia tự nghĩ rằng : Nay ta quyết định thành bực vô thƣợng chánh giác. Tỳ-kheo nầy dầu chƣa đƣợc thành Phật, nhƣng đã đƣợc vô lƣợng vô biên phƣớc đức. Vì xƣa kia, trong tám mƣơi ức kiếp, ta giữ giới trong sạch, ít muốn biết đủ, thành tựu oai nghi, khéo tu vô lƣợng pháp tạng của chƣ Phật, thuở ấy ta cũng quyết định rằng mình có Phật tánh, nhờ đó nên nay ta đƣợc thành Phật, có đức đại-từ-bi.

Những điều trên đây là lời Phật nói, nếu ai thuận theo thời là bực Bồ- Tát.

Còn ai không chịu thuận theo thời là quyến thuộc của ma.

Ma lại sẽ bảo rằng : Không có bốn tội trọng, mƣời ba tội tăng tàn, hai tội bất định, ba mƣơi tội xả-đọa, chín mƣơi tội đọa, bốn pháp phải sám hối, các pháp phải học, bảy điều diệt tránh, nhẫn đến không có tội thô, tội nghịch, nhứt- xiển-đề. Nếu có Tỳ-kheo phạm các tội đã kể trên đây mà phải đọa địa ngục thời hàng ngoại đạo lẽ ra đều đƣợc sanh lên cõi trời cả, vì ngoại đạo không thọ giới, tất không có giới gì mà phạm. Đó là Nhƣ-Lai muốn khủng bố ngƣời nên nói các điều giới ấy. Dầu Nhƣ-Lai có nói phạm tội đột-kiết-la, phải bị đọa vào địa ngục mãi đến tám trăm muôn năm của cõi trời Đao-Lợi mới mãn tội, đó cũng là việc thị hiện để khủng bố ngƣời. Rằng ba-la-di cho đến đột-kiết-la tội nặng tội nhẹ không sai. Đây là các nhà luật sƣ vọng nói là lời của Phật chế, kỳ thiệt không phải Phật chế nhƣ vậy. Tất cả những lời trên đây là điển từ của ma cả.

Có chổ nói rằng : Ở trong các điều giới nếu phạm một giới nhỏ, sẽ bị khổ

báo trong thời gian rất lâu. Nhận thức nhƣ vậy sẽ giữ gìn tự thân nhƣ rùa dấu kín sáu chi.

Nếu có luật sƣ nào nói rằng : ― Phàm chỗ phạm giới đều không tội báo‖.

https://thuviensach.vn

Không nên gần gũi luật sƣ nầy. Nhƣ Phật đã từng dạy : Nếu nói quá một pháp. Đây gọi là vọng ngữ, Chẳng nhận thấy đời sau. Không ác nào chẳng tạo.

Do đây, chẳng đƣợc thân cận ngƣời phủ nhận nhơn quả. Trong chánh pháp của Phật trong sạch nhƣ vậy, huống lại có phạm tội du-lan-giá hoặc phạm tăng- tàn và ba-la-di mà chẳng phải là tội ƣ ! Thế nên rất phải tự giữ gìn những giới pháp nhƣ vậy. Nếu không giữ gìn, thời lấy pháp gì mà gọi là cấm giới ?

Trong các kinh, Nhƣ-Lai cũng nói nếu có phạm bốn tội trọng ba-la-di cho đến phạm tội nhỏ đột-kiết-la, thời phải theo luật mà trị tội. Nếu chúng sanh chẳng hộ trì cấm giới làm sao thấy đƣợc Phật tánh.

Dầu tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, nhung phải do nơi trì giới rồi sau mới đƣợc thấy. Do thấy Phật tánh mà đƣợc thành vô thƣợng chánh giác.

Trong chín bộ kinh, không có kinh đại-thừa phƣơng đẳng, cho nên không nói có Phật tánh. Dầu không nói, nhƣng phải biết là thiệt có Phật tánh.

Ngƣời nào nói những lời nhƣ đây, thời thiệt là đệ tử của Nhƣ-Lai ―.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế Tôn ! Nhƣ trên đã nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Trong chín bộ kinh chƣa từng nghe thấy điều nầy.

Nhƣ nói là có thời sao lại không phạm tội ba-la-di ?

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Nhƣ lời ông nói đó, thiệt chẳng phạm tội ba-la-di. Nhƣ có ngƣời nói trong biển cả chỉ có bảy thứ báu, không có tám thứ, Ngƣời nầy không có lỗi. Cũng vậy, nếu nói trong chín bộ kinh, không có Phật tánh, vẫn là vô tội vì Nhƣ-Lai ở trong biển lớn đại trí, đại thừa nói có Phật tánh. Hàng nhị thừa chẳng thấy biết mà nói là không, nên chẳng mắc tội. Cảnh giới nầy là chổ thấy biết của Phật, chẳng phải hàng Thanh-Văn và Duyên giác biết đến.

- Nầy Ca-Diếp ! Ngƣời không đƣợc nghe tạng pháp thậm thâm bí mật của Nhƣ- Lai thời làm thế nào biết rằng có Phật tánh . Những gì gọi là tạng pháp thậm thâm bí mật của Nhƣ-Lai ? Chính là kinh điển đại-thừa phƣơng đẳng vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Ca-Diếp ! Có các nhà ngoại đạo, hoăïc nói ngã là thƣờng còn, hoặc nói ngã là đoạn diệt.

Nhƣ-Lai không nói nhƣ vậy, mà cũng nói là có ngã và cũng nói là không ngã. Đây gọi là trung đạo.

Nếu có ngƣời nói : Đức Phật nói trung đạo : Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, vì phiền não che ngăn nên không thấy không biết. Vì thế nên phải siêng năng tu tập để dứt trừ phiền não.

Ai nói đƣợc những lời trên đây thời chẳng phạm bốn tội trọng. Nếu không nói đƣợc nhƣ đây thời gọi là phạm tội ba-la-di.

Nếu có ngƣời nói : ― Tôi đã thành Phật, vì tôi có Phật tánh‖. Ngƣời nói lời nầy phạm tội ba-la-di. Vì dầu có Phật tánh. Nhƣng chƣa tu tập các pháp lành nên chƣa đƣợc thấy, vì chƣa thấy Phật tánh nên chẳng đƣợc thành Phật.

- Nầy Ca-Diếp ! Do những nghĩa nầy nên Phật pháp rất sâu chẳng thể nghĩ

bàn‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-tôn ! Có Quốc vƣơng hỏi thế nào là Tỳ- kheo mắc phải tội đại vọng ngữ ?‖

Phật dạy : ― - Nầy Ca-Diếp ! Nếu có Tỳ-kheo vì cầu lợi, vì việc uống ăn, rồi làm những cách dua nịnh gian ngụy khi trá, thế nào cho ngƣời đời tƣởng thật ta là bực khất sĩ, để ta đƣợc danh to lợi lớn. Tỳ-kheo nầy nhiều ngu si, tự

biết rằng chính mình chƣa chứng đặng bốn quả thánh, trong lòng luôn suy nghĩ phải làm thế nào cho ngƣời đời, các Ƣu-Bà-Tắc, Ƣu-Bà-Di đều nói rằng ta đã chứng quả, là bực phƣớc đức lớn, thiệt là thánh nhơn, Tỳ-kheo suy nghĩ cầu lợi chẳng phải cầu pháp, ta phải đi đứng đoan nghiêm, chấp trì y-bát, giữ đúng oai nghi, ở riêng nơi yên vắng nhƣ A-La-Hán. Làm cho ngƣời đời đều bảo rằng : Tỳ- kheo nhƣ thế là bực lành bực tốt nhất, ngài tinh cần khổ hạnh tu pháp tịch diệt. Nhƣ thế ta sẽ có đệ tử đông, cũng sẽ đƣợc ngƣời cúng dƣờng trọng hậu, khiến hàng phụ nữ cung kính mến tƣởng.

Nếu có Tỳ-kheo hay Tỳ-kheo-ni nào làm những sự nhƣ vậy thì mắc phải tội đại vọng ngữ.

Lại nhƣ có Tỳ-kheo vì muốn kiến lập chánh pháp vô thƣợng nên ở nơi yên vắng, tự chẳng phải A-la-Hán mà muốn làm cho mọi ngƣời tin tƣởng gọi là A-La- Hán, là Tỳ-kheo tốt, Tỳ-kheo lành, Tỳ-kheo tịch-tịnh, đƣợc nhiều https://thuviensach.vn

ngƣời xuất gia theo làm quyến thuộc. Nhơn đó khuyên dạy các Tỳ-kheo và Ƣu-Bà-tắc phá giới, đều khiến trì giới. Do đây mà chánh pháp đƣợc kiến lập, làm rạng rỡ pháp vô thƣợng của Nhƣ-Lai, khai hiển phƣơng đẳng đại-thừa, độ thoát vô lƣợng chúng sanh, khéo hiểu những nghĩa khinh trọng trong kinh luật mà Nhƣ-lai đã nói. Tỳ-kheo nầy lại nói : Nay ta cũng có Phật tánh. Có kinh điển gọi là tạng bí-mật của Nhƣ- lai. Nơi trong kinh nầy, ta sẽ quyết định đặng thành Phật đạo, có thể dứt sạch vô lƣợng ức phiền não kiết sử. Vì vô lƣợng Ƣu-Bà-Tắc mà nói rằng : Các ông đều có Phật tánh, ta cùng các ông đều sẽ an trụ nơi cấp bực của Nhƣ-lai mà thành vô thƣợng chánh giác, đứt sạch vô lƣợng phiền não kiết sử. Tỳ-kheo nói những lời trên đây không gọi là ngƣời phạm đại vọng ngữ mà gọi là bực Bồ- Tát.

Nhƣ nói : Ngƣời phạm tội đột-kiết-la phải bị đọa trong địa ngục chịu tội đến tám trăm muôn năm tính theo năm tháng ở cõi trời Đao-Lợi, huống là cố

phạm tội du- lan-giá.

Trong đại-thừa đây, nếu có Tỳ-kheo phạm tội du-lan-giá thời không nên thân cận.

Những gì gọi là tội du-lan-giá trong kinh đại-thừa ?

Nếu có đàn-tín tạo lập chùa Phật, đem các tràng hoa dùng cúng dƣờng Phật.

Có Tỳ-kheo thấy chỉ trong xâu hoa, không hỏi xin mà lấy thời phạm tội du-lan-giá. Hoặc biết hay chẳng biết cũng đều phạm nhƣ vậy. Nếu vì tâm tham mà phá hoại tháp Phật thời phạm tội du-lan-giá. Không nên thân cận những ngƣời nhƣ vậy.

Nếu đàn-tín thấy tháp Phật hƣ , vì muốn tu bổ cúng dƣờng xá lợi, nơi trong tháp nầy hoặc đƣợc châu báu bèn đem gởi Tỳ-kheo. Tỳ-kheo lãnh rồibèn tự

ý thọ dụng. Tỳ-kheo nầy gọi là hạng bất tịnh, sanh nhiều sự đấu tránh. Các Ƣu-Ba- Tắc tốt không nên gần gũi cúng dƣờng. Tỳ-kheo nhƣ vậy gọi là vô căn, gọi là hai căn, gọi là bất định căn.

Ngƣời bất định căn lúc tham muốn làm gái, thân liền biến làm gái, lúc tham muốn làm trai thân liền biến làm trai.

Tỳ-kheo nhƣ vậy gọi là ác-căn, không gọi là nam, không gọi là nữ, không gọi là tại gia, không gọi là xuất gia. Với Tỳ-kheo nầy, không nên thân cận cung kính cúng dƣờng.

https://thuviensach.vn

Trong Phật pháp, về pháp tắc của hàng Sa-Môn, phải sanh lòng từ bi lợi ích chúng sanh, cho đến loài trùng kiến cũng phải ban sự vô úy, đây là pháp của Sa- Môn. Xa lìa uống rƣợu cho đến ngữi mùi đây là pháp của Sa-Môn.

Chẳng đƣợc vọng ngữ cho đến trong giấc mộng cũng không nghĩ đến sự

vọng ngữ, đây là pháp của Sa-Môn. Chẳng sanh lòng dục cho đến trong giấc mộng cũng không nghĩ đến lòng dục, đây là pháp của Sa-Môn.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-Tôn ! Nếu Tỳ-kheo ngủ chiêm bao hành dâm dục, có phạm giới chăng ?‖

Phật dạy : ― Không phạm giới. Ở nơi sự dâm dục, phải sanh ý nghĩ là hôi nhơ, cho đến không có một niệm tƣởng là sạch tốt. Tránh sự nghĩ tƣởng ái nhiễm hàng phụ nữ. Nếu chiêm bao hành dâm, lúc thức dậy phải hổ thẹn ăn năn,. Nếu móng lòng dâm dục phải kíp trừ bỏ. Tỳ-kheo đi khất thực, lúc nhận cúng dƣờng, phải có ý tƣởng nhƣ ăn thịt con đẻ trong thời kỳ đói kém.

Pháp môn trên đây là kinh luật của Phật nói, Ngƣời thuận theo đây thời là bực Bồ-tát.

Nếu có kẻ nào nói rằng : Đức Phật cho phép Tỳ-kheo luôn đứng co một chơn, luôn nín lặng không nói, hoặc nhảy vào lửa, nhảy xuống vực, từ trên gộp đá cao tự nhảy xuống chẳng tránh sự hiểm nạn, hoặc uống độc dƣợc, hoặc tuyệt thực, nằm trên tro đất, tự trói tay chơn, hoặc giết hại chúng sanh, bàng môn chú thuật, con nhà hàng thịt, không căn, hai căn, bất định căn, giác quan không đủ, Nhƣ-Lai đều cho những ngƣời trên đây xuất gia hành đạo. Phải biết lời nầy là của ma nói.

Nếu có chỗ nào nói rằng cho mặc ma-ha-lăng-già, đều cho chứa cất tất cả

hột giống, loài cỏ cây đều có thọ mạng, Nhƣ-Lai nói lời nầy rồi bèn vào Niết-bàn. Phải biết trên đây là lời của ma nói.

Trƣớc kia Nhƣ-Lai cho ăn năm thứ sữa bò cùng với dầu, mật, cho mặc y kiều-xa- gia, dép da v.v… trừ những vật của ngoại đạo.

Nhƣ-Lai cũng không cho luôn đứng co một chơn, mà bảo theo đúng chánh pháp pháp tùy ý đi đứng nằm ngồi. Nhƣ-lai cũng chẳng cho tuyệt thực hay uống độc dƣợc, hoặc năm thứ nóng đốt thân, trói cột tay chơn, giết hại chúng sanh, luyện bàng môn chú thuật, dùng ngà voi châu ngọc làm dép da. Chẳng cho mặc ma-ha- lăng-già, chứa cất các hột giống. Chẳng nói cỏ cây có thọ

mạng. Nếu ai nói Nhƣ- Lai cho phép và nói nhƣ trên đây, phải biết kẻ ấy là quyến thuộc của ngoại đạo, không phải là đệ tử của Phật.

https://thuviensach.vn

Nhƣ-Lai chỉ cho ăn năm thứ sữa bò và dầu, mật, cho mang dép da, mặc y kiều- xa-gia,. Nhƣ-Lai nói tứ đại không có thọ mạng. Kinh luật nào nói nhƣ

vậy chính là lời của Phật. Thuận theo lời Phật là đệ tử của Phật. Còn không thuận theo lời Phật thời là quyến thuộc của ma. Nếu có ngƣời nào tùy thuận kinh luật của Phật, phải biết đó là bực Bồ-Tát.

- Nầy Ca-Diếp ! Thế nào là lời của ma nói, thế nào là lời của Phật nói. Nay Nhƣ-Lai đã phân biệt nhiều cho ông rồi.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Bạch Thế-tôn ! Nay con mới biết rõ chỗ sai biệt của lời Phật nói cùng lời ma nói, nhơn đây mà con đƣợc ngộ nhập nghĩa sâu của Phật pháp‖.

Phật khen Ca-Diếp Bồ-Tát : - Nầy Ca-Diếp ! Ông có thể hiểu rành re õnhƣ

vậy, đáng gọi là ngƣời thông sáng.

---o0o---

X.PHẨM TỨ ĐẾ THỨ MƢỜ

(Hán bộ phần giữa quyển thứ bảy)

- Nầy Ca-Diếp ! Nói là ― khổ‖ đó, chẳng gọi là thánh đế. Tại sao vậy ? Vì nếu nói ―khổ‖ là khổ thánh-đế, thời tất cả trâu, dê, lừa, ngựa cùng ngƣời địa ngục lẽ ra có thánh-đế.

- Nầy Ca-Diếp ! Nếu có ngƣời nào chẳng biết cảnh giới rất sâu của Nhƣ-Lai với pháp thân vi mật thƣờng trụ không biến đổi, cho là thực thân không phải pháp thân, chẳng biết đạo đức oai lực của Nhƣ-Lai, đây gọi là ―khổ‖.

Do vì chẳng biết nên nơi ―pháp‖ thấy là ―phi-pháp‖, nơi ―phi pháp‖ thấy là

―pháp‖. Phải biết ngƣời nầy ắt phải đọa vào ác thú mãi trôi lăn trong vòng sanh tử, thêm lớn nghiệp hoặc chịu nhiều khổ não.

Nếu có ngƣời hay biết Nhƣ-Lai thƣờng trụ không có biến đổi, hoặc nghe tiếng nói hai chữ ―thƣờng trụ‖ một lần phớt qua tai, bèn đƣợc sanh lên cõi trời. Về sau, lúc đƣợc giải thoát, mới đƣợc chứng biết Nhƣ-Lai thƣờng trụ

không có biến đổi. Khi đã chứng biết bèn tự nói : ― Ngày trƣớc, tôi từng nghe nghĩa thƣờng trụ nầy, nay đƣợc giải thoát mới đƣợc chứng biết. Đối với bổn tế, vì không rõ biết, nên tôi phải luân hồi sanh tử xoay lăn vô cùng, ngày nay mới bắt đầu đặng chứng biết nhƣ thật.‖

https://thuviensach.vn

Nếu ngƣời nào biết nhƣ vậy, thiệt là tu khổ-đế, đƣợc nhiều lợi ích lớn. Nếu ngƣời không biết, dầu là siêng tu nhƣng không đƣợc lợi ích, đây gọi là biết :

―khổ‖, gọi là ―khổ thánh-đế‖.

Nếu ngƣời nào không tu tập đƣợc nhƣ vậy, thời gọi là ―khổ‖, chẳng phải

―khổ thánh-đế‖.

― Khổ-tập-đế‖là, nơi trong chơn pháp chẳng sanh chơn trí. Thọ lấy vật bất tịnh, tức là nô tỳ, hay nói phi pháp là chánh pháp, dứt diệt chánh pháp chẳng cho còn lâu. Vì nhơn duyên nầy mà không biết đƣợc pháp tánh, vì không biết mà luân hồi sanh tử chịu nhiều sự khổ não, chẳng đƣợc sanh cõi trời và chánh giải thoát, Nếu có thâm trí chẳng hoại chánh pháp do nhơn duyên nầy đƣợc sanh cõi trời và chánh giải thoát.

Nếu có ngƣời không biết khổ tập đế, mà nói chánh pháp không có thƣờng trụ. Đây đều là diệt pháp. Vì nhơn duyên nầy nên trong vô lƣợng kiếp lƣu chuyển sanh tử chịu các sự khổ não.

Nếu có thể biết pháp thƣờng trụ chẳng khác, đây gọi là biết ―tập‖, gọi là ―tập thánh-đế‖. Nếu ngƣời không thể tu tập đƣợc nhƣ vậy thời gọi là ―tập‖, chẳng phải ―tập thánh-đế‖.

Khổ diệt-đế là, nếu có ngƣời tu học nhiều pháp không thời là chẳng tốt. Bởi vì sao? Vì dứt tất cả pháp, vì hƣ hoại chơn pháp tạng Nhƣ-lai. Tu học nhƣ

trên đây gọi là tu pháp không. Ngƣời tu khổ diệt-đế thời nghịch lại tất cả

pháp tu của ngoại đạo. Nếu nói rằng tu pháp không là diệt-đế đó, thời tất cả

ngoại đạo cũng tu pháp không, đáng lẽ họ có diệt-đế, nếu có ngƣời tu tập Nhƣ-Lai tạng : Vô ngã không-tịch, ngƣời nầy nơi vô lƣợng đời lƣu chuyển thọ khổ trong vòng sanh tử. Nếu có ngƣời chẳng tu tập nhƣ vậy, dầu có phiền não nhƣng chóng có thể diệt trừ, vì ngƣời nầy biết tạng bí mật Nhƣ-Lai.

Nếu có ngƣời nói rằng có tạng Nhƣ-Lai, dầu chẳng thấy đƣợc nhƣng nếu có thể diệt trừ tất cả phiền não đây thời đặng chứng nhập. Nếu phát tâm nhƣ

trên đây, nhơn duyên trong một niệm, có thể đặng tự tại đối với tất cả pháp.

Nếu ngƣời nào có thể tu tập Diệt-đế nhƣ vậy chính là đệ tử của ta. Bằng không, thời gọi là tu pháp không chẳng phải diệtThánh-đế vậy.

Đạo Thánh-đế tức là Phật-bảo, Pháp-bảo, Tăng-bảo và chánh giải thoát.

https://thuviensach.vn

Có hạng chúng sanh điên đảo cho rằng không Phật, không Pháp, không Tăng và không chánh giải thoát, sanh tử lƣu chuyển dƣờng nhƣ huyễn hoá. Do kiến chấp nầy nên lƣu chuyển ba cõi chịu nhiều khổ não.

Nếu ngƣời có thể phát tâm thấy rằng Nhƣ Lai thƣờng trụ không biến đổi, Pháp, Tăng giải thoát cũng thƣờng trụ nhƣ vậy. Nhờ một niệm nầytrong vô lƣợng đời tùy ý mà đặng quả báo tự tại.

Nhƣ ta thuở trƣớc, vì bốn thứ điên đảo, chẳng phải pháp chấp là pháp, nên mắc lấy vô lƣợng nghiệp quả ác. Ngày nay ta đã diệt hết những kiến chấp nhƣ vậy, nên đặng thành Phật vô thƣợng chánh giác. Đây gọi là đạo Thánh-đế.

Nếu có ngƣời cho rằng Tam-bảo là vô thƣờng, đây là lối tu hƣ vọng chẳng phải đạo Thánh-đế.

Nếu ngƣời tu tập Tam-bảo là thƣờng trụ, ngƣời nầy là đệ tử của ta, chơn chánh tu tập thấy bốn pháp Thánh-đế. Trên đây gọi là bốn Thánh đế.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật rằng : ― Thế-tôn ! Nay tôi mới biết tu tập bốn pháp Thánh-đế rất sâu‖.

---o0o---

XI.PHẨM TỨ ĐẢO THỨ MƢỜ MỘT

(Hán bộ phần sau quyển thứ bảy)

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-tát : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Thế nào là Tứ-Đảo

? (bốn điều điên đảo ) ― Nơi chẳng phải khổ tƣởng cho là khổ‖, gọi là điên đảo. Chẳng phải khổ chỉ cho Nhƣ-Lai.

Tƣởng cho là khổ, tức là cho rằng Nhƣ-Lai là vô thƣờng biến đổi.

Nếu có ngƣời nói Nhƣ-Lai là vô thƣờng, đây gọi là tội khổ rất lớn.

Nếu nói Nhƣ-Lai khi xả thân khổ nầy để nhập Niết-bàn nhƣ củi hết lửa tắt, đây gọi là chẳng phải khổ mà tƣởng cho là khổ. Chính đó là điên đảo.

Nếu ta nói rằng : Nhƣ-Lai là thƣờng thời là chấp ngã, vì chấp ngã nên có vô lƣợng tội, thế nên phải nói Nhƣ-Lai là vô thƣờng, nói nhƣ thế thời ta vui thích.

https://thuviensach.vn

Nhƣ-Lai là vô thƣờng chính đó là khổ, nếu đã là khổ thế nào sanh vui. Bởi ở

trong khổ tƣởng cho là vui nên gọi là điên đảo.

Nơi vui tƣởng cho là khổ, gọi đó là điên đảo. Vui tức là Nhƣ-Lai. Khổ tức là Nhƣ- Lai vô thƣờng. Nếu nói Nhƣ-Lai là vô thƣờng đây gọi là nơi vui tƣởng cho là khổ.

Nhƣ-Lai thƣờng trụ, gọi là vui.

Nếu ta nói rằng : Nhƣ-Lai là thƣờng, sao lại nhập nơi Niết-bàn. Nếu nói Nhƣ-Lai chẳng phải là khổ, sao lại bỏ thân mà diệt độ. Bởi ở trong vui tƣởng cho là khổ nên gọi đó là điên đảo. Các điều tƣởng lầm nhƣ trên gọi là sự

điên đảo thứ nhứt.

― Vô-thƣờng tƣởng là thƣờng, thƣờng tƣởng là vô-thƣờng‖, đây gọi là điên đảo.

Vô thƣờng chỉ chẳng tu pháp không. Vì chẳng tu pháp không nên thọ mạng ngắn ngủi.

Nếu có ngƣời cho rằng chẳng tu pháp không tịch thời đặng trƣờng thọ. Quan niệm đó gọi là điên đảo. Đây là sự điên đảo thứ hai.

― Vô-ngã tƣởng là ngã, ngã tƣởng là vô-ngã‖, đây là điên đảo.

Ngƣời đời cũng nói có ngã, trong Phật pháp cũng nói có ngã.

Ngƣời đời dầu nói có ngã nhƣng không có Phật tánh, đây thời gọi là nơi vô-ngã mà tƣởng là ngã gọi đó là điên đảo.

Phật pháp nói có ngã tức là Phật tánh. Ngƣời đời lại nói Phật pháp không ngã, đây gọi là nơi ngã tƣởng là vô ngã. Nếu nói Phật pháp quyết định vô ngã nên đức Nhƣ-Lai dạy hàng đệ tử tu tập pháp vô ngã. Lời trên đây là điên đảo. Đây là điều điên đảo thứ ba.

Tịnh tƣởng là bất tịnh, bất tịnh tƣởng là tịnh, đây gọi là điên đảo.

Tịnh chính là Nhƣ-Lai thƣờng trụ, chẳng phải thân tạp thực, chẳng phải thân phiền não, chẳng phải thân thịt, chẳng phải là thân gân xƣơng ràng rịt.

https://thuviensach.vn

Nếu có ngƣời nói rằng Nhƣ-Lai là vô thƣờng, là thân tạp thực, là thân thịt, là thân gân xƣơng ràng rịt, cũng cho rằng Pháp, Tăng, iải thoát đều là diệt tận, đó gọi là những quan niệm điên đảo vì tịnh mà cho là bất tịnh.

Bất tịnh tƣởng cho là tịnh, gọi đó là điên đảo.

Nếu có ngƣời nói rằng trong thân của ta đây không có một pháp nào là bất tịnh cả, bởi không có bất tịnh nên quyết định sẽ đặng vào nơi chỗ thanh tịnh.

Thuyết tu bất tịnh quán của Nhƣ-Lai là thuyết hƣ-vọng.

Trên đây là quan niệm điên đảo. Đó gọi là điều điên đảo thứ tƣ‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật rằng : ― Thế-Tôn ! Từ nay tôi mới đặng chánh kiến. Bạch thế-Tôn, trƣớc đây chúng tôi đều là ngƣời tà kiến cả.

---o0o---

XII.PHẨM NHƢ LA TÁNH THỨ MƢỜ HA

(Hán bộ phần trên quyển thứ tám)

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Hai mƣơi lăm cõi có ngã cùng chăng ?

Phật dạy : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Ngã tức là nghĩa Nhƣ-Lai tạng. Tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh tức là nghĩa của ngã. Nghĩa của ngã nhƣ vậy từ

nào tới giờ thƣờng bị vô lƣợng phiền não che đậy, vì thế nên chúng sanh chẳng nhận thấy đƣợc.

Nhƣ cô gái nghèo, trong nhà có nhiều kho tàng vàng vòng, tất cả ngƣời nhà không ai biết. Một hôm có ngƣời khách lạ khéo biết phƣơng tiện bảo cô gái nghèo : ― Nay tôi thuê cô dọn cỏ rác cho tôi‖.

Cô gái liền đáp : ― Nếu ông có thể chỉ kho vàng cho tôi, rồi tôi sẽ dọn cỏ rác cho ông‖.

Ngƣời khách nói : ― Tôi biết cách thức, cóthể chỉ kho vàng cho cô.‖

Cô gái nói : ― Tất cả ngƣời nhà của tôi còn chẳng biết đƣợc, huống là ông mà có thể biết !‖

Khách lại nói : ― Nay tôi có thể biết chắc chắn‖.

https://thuviensach.vn

Cô gái nói : ― Tôi gấp muốn thấy, ông nên chỉ cho tôi‖.

Ngƣời khách liền ở trong nhà cô, đào đƣợc kho vàng ròng. Cô gái thấy kho vàng lòng rất vui mừng ngạc nhiên lạ lùng, kính trọng ngƣời khách.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy, tất cả chúng sanh chẳng nhận thấy đƣợc. Khác nào cô gái nghèo có kho vàng mà chẳng biết. Hôm nay ta chỉ bày Phật tánh sẵn có của tất cả chúng sanh hiện bị các phiền não che đậy. Nhƣ cô gái nghèo kia trong nhà sẵn có kho vàng nhƣng không thấy đƣợc. Hôm nay đức Nhƣ-Lai chỉ bày kho báu giác tánh cho chúng sanh, đây chính là Phật tánh. Chúng sanh thấy đƣợc tánh nầy lòng rất vui mừng quy ngƣỡng đức Nhƣ-Lai.

Ngƣời khách khéo biết phƣơng tiện dụ cho Nhƣ-Lai. Cô gái nghèo dụ cho vô lƣợng chúng sanh. Kho vàng ròng dụ cho Phật tánh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ cô gái sanh một trai trẻ nầy mắc bịnh, cô gái buồn rầu tìm y sĩ. Y sĩ đến xem bịnh, dùng ba thứ bơ, sữa đƣờng phèn hiệp lại bảo cho đứa trẻ uống. Y sĩ dặn cho cô gái, đứa trẻ sau khi uống thuốc chớ

cho nó bú, phải chờ thuốc tiêu hóa, rồi mới đƣợc cho bú Cô gái liền lấy chất đắng thoa trên vú rồi bảo đứa bé : ― Vú của mẹ đã thoa thuốc độc, con chớ chạm đến‖.

Đứa bé đói khát muốn bú, nhƣng nghe mùi đắng trên vú bèn chẳng dám gần.

Thời gian sau thuốc uống đã tiêu hoá, ngƣời mẹ lấy nƣớc rửa sạch vú mình, gọi con đến bú.

Lúc đó đứa trẻ mặc dầu đói khát nhƣng nhớ mùi đắng nên chẳng dám đến bú.

Ngƣời mẹ bảo : ― Vì con uống thuốc nên mẹ lấy chất đắng thoa trên vú.

Thuốc con uống đã tiêu hóa, vú của mẹ cũng đã rửa sạch, giờ đây con có thể

đến bú không hại gì.‖

Đứa trẻ nghe mẹ bảo lần lần đến bú.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đức Nhƣ-Lai cũng vậy. Vì độ tất cả chúng sanh nên dạy tu pháp vô ngã. Nhờ tu pháp đó dứt hẳn tâm chấp ngã, đƣợc nhập Niết-bàn. Vì trừ những vọng kiến trong đời nên thị hiện pháp xuất thế gian. Lại https://thuviensach.vn

chỉ rõ quan niệm chấp ngã của ngƣời đời là hƣ vọng chẳng phải chơn thật, nên dạy tu pháp vô ngã để đƣợc thân thanh tịnh.

Nhƣ cô gái kia chữa bịnh cho con, nên lấy chất đắng thoa trên vú. Cũng vậy, Đức Nhƣ-Lai vì dạy tu pháp không nên nói các pháp đều không có ngã.

Nhƣ cô gái kia rửa sạch vú rồi kêu con đến bú. Cũng vậy, đức Phật hôm nay nói Nhƣ-Lai tạng.

Vì thế nên các Tỳ-kheo chớ sanh lòng kinh sợ.

Nhƣ đứa trẻ kia nghe mẹ kêu lần lần đến bú. Cũng vậy, các Tỳ-kheo nên tự

phân biệt Nhƣ-Lai tạng, chẳng đƣợc, chẳng có.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Thiệt không có ngã. Vì lúc đứa trẻ

mới sanh không hiểu biết. Nếu là có ngã thời ngày mới sanh lẽ ra liền có hiểu biết. Do nghĩ nầy nên định biết là không ngã.

Nếu quyết định có ngã, sau khi đã thọ sanh, lẽ ra không chết mất. Nếu tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh. là thƣờng trụ, lẽ ra không hƣ hoại. Nếu là không hƣ hoại, sao lại có Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà, Chiên-đà-la, Súc sanh v.v… sai biệt nhau. Hiện nay thấy các thứ nghiệp duyên chẳng đồng, các loài đều riêng khác. Nếu quyết định có ngã, thời tất cả chúng sanh lẽ ra không hơn kém.

Do những nghĩa trên đây nên định biết Phật tánh chẳng phải là pháp thƣờng trụ.

Nếu cho rằng Phật tánh quyết định là thƣờng trụ, thời do duyên gì lại nói có sát sanh, trộm cƣớp, tà dâm, lƣỡng thiệt, ác khẩu. Vọng ngôn, ỷ ngữ, tham lam, sân khuể, tà kiến.

Nếu ngã tánh là thƣờng trụ, cớ gì sau khi uống rƣơu lại say mê.

Nếu ngã tánh là thƣờng trụ, thời kẻ mù lẽ ra thấy sắc, kẻ điếc lẽ ra nghe tiếng, kẻ câm lẽ ra nói đƣợc, ngƣời què lẽ ra có thể đi.

Nếu ngã tánh là thƣờng trụ, lẽ ra chẳng còn tránh hầm lửa, nƣớc lụt, thuốc độc, dao gƣơm, kẻ ác, thú dữ.

https://thuviensach.vn

Nếu ngã là thƣờng trụ, thời những việc đã từng nghe thấy le õra chẳng quên.

Nếu chẳng quên cớ gì lại nói : tôi đã từng thấy ngƣời nầy ở chỗ đó.

Nếu ngã là thƣờng, thời lẽ ra chẳng nên có niên thiếu, tráng niên, lão thành v.v… Lẽ ra chẳng nên có thạnh, suy, mạnh, yếu cùng nhớ đến việc đã qua.

Nếu ngã là thƣờng, thời nó ở chỗ nào ? Nó ở trong nƣớc mũi, nƣớc miếng, hay ở trong các màu sắc xanh, vàng, đỏ, trắng ƣ !

Nếu ngã là thƣờng, lẽ ra nó phải khắp trong thân, nhƣ dầu mè không chỗ hở

trống. Nếu nhƣ vậy lúc chặt đứt thân thể, thời ngã đó lẽ ra cũng bị đứt !‖

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-tát : ― Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ nhà vua có đại lực sĩ.

Trên trán lực sĩ gắn hột châu kim cƣơng. Lực sĩ nầy cùng ngƣời đánh vật.

Hột châu kim cƣơng bị đầu kẻ địch đụng lún khuất trong da, Nơi đó thành vết thƣơng. Liền nhờ y sĩ cứu chữa. Y sĩ tài giỏi xem vết thƣơng biết là do hột châu lún vào ở khuất dƣới da. Y sĩ hỏi lực -sĩ : ― Châu kim cƣơng trên trán của ông đâu rồi ?‖

Lực sĩ kinh hãi đáp : ― Hột châu trên trán của tôi đã mất rồi ƣ ? Nó rơi rớt ở

đâu ?‖ Nói xong lo rầu khóc lóc.

Y sĩ an ủi : ― Nay ông chẳng nên buồn khổ. Vì lúc ông đánh vật, hột châu lún vào ở ẩn dƣới da, bóng nó hiện ra nơi ngòai. Lúc các ông vật đánh nhau,

,lòng quá giận tức, nên hột châu lún vào trán mà chẳng hay biết‖.

Lực sĩ chẳng tin lời của y sĩ. Nghĩ rằng : Nếu hột châu ở dƣới da, máu mũ

chảy tuôn cớ sao hột châu chẳng trồi lên. Còn nếu hột châu ở trong gân, lẽ ra không thể thấy. Hoặc giả y sĩ gạt gẫm ta chăng ? Bấy giờ y sĩ cầm gƣơng soi trên mặt lực sĩ. Hột châu kim cƣơng hiện ánh sáng trong gƣơng. Lực sĩ nhìn thấy, ngạc nhiên mừngrỡ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy. Vì không đƣợc gần gũi bực thiện-tri-thức, dầu có Phật tánh mà đều không nhận thấy. Bị tham, sân, si che đậy. Vì thế nên đọa địa ngục, súc sanh, ngạ quỹ, A-tu-la, Chiên-đà-la, Sát- đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà. Sanh vào trong các dòng đó, nhơn tâm tƣởng mà gây ra các thứ nghiệp duyên. Dầu đƣợc thân ngƣời, nhƣng phải điếc, đui, câm, ngọng, què, thọt. Thọ các quả báo trong hai mƣơi lăm cõi. Vì tham, sân, si, che lấp bổn tâm, nên chẳng biết Phật tánh. Nhƣ lực sĩ kia hột châu vẫn ở trong thân mà hô đã mất.

https://thuviensach.vn

Cũng vậy, chúng sanh chẳng biết gần gũi thiện-tri-thức, chẳng biết bảo tạng Nhƣ- Lai, nên tu học vô ngã. Nhƣ hạng chẳng phải bực Thánh, dầu nói là có ngã, nhƣng lại chẳng biết chơn tánh của ngã.

Hàng đệ tử của ta cũng giống nhƣ vậy, vì chẳng biết gần gũi bực thiện-tri-thức, nên tu học vô ngã mà chẳng biết chỗ thật của vô ngã. Còn chẳng tự

biết chơn tánh của vô ngã, huống lại có thể biết chơn tánh của ngã.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đức Nhƣ-Lai nói các chúng sanh đều có Phật tánh, ví nhƣ y sĩ chỉ hột châu kim cƣơng cho lực sĩ, các chúng sanh nầy bị vô lƣợng phiền não che đậy chẳng biết Phật tánh. Nếu dứt hết phiền não, bây giờ mới đặng chứng biết rõ ràng. Nhƣ lực sĩ thấy hạt châu tronggƣơng sáng.

Tạng Nhƣ-Lai vô lƣợng chẳng thể nghĩ bàn nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ núi Tuyết có một vị thuốc tên là ―Dƣợc vị‖.

Thuốc đó rất ngọt, ở dƣới lùm bụi rậm, ngƣời không thấy đƣợc. Có ngƣời nghe mùi thuốc liền biết chỗ đó chắc có thuốc ấy. Thuở trƣớc có vua Chuyển Luân ở nơi núi Tuyết nầy đặt những bộng cây để tiếp lấy thuốc. Lúc thuốc đó chín thời từ đất chảy ra chứa vào trong bọng cây, mùi vị thuốc ngọt ngon. Sau khi Vua đã băng, thời thuốc đó hoặc chua, hoặc mặn, hoặc ngọt, hoặc đắng, hoặc cay, hoặc lạt, tùy địa phƣơng của thuốc sanh ra mùi vị đều khác nhau. Nhƣng vị thật của thuốc đọng ở nơi núi nhƣ mặt trăng tròn.

Ngƣời phàm ít phƣớc dầu có đào xới chỉ luống khốn khổ mà không thể

đƣợc. Lúc có Thánh-Vƣơng ra đời, vì phƣớc lớn của Vua, liền đặng vị thật của thuốc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Mùi vị tạng Nhƣ-lai cũng nhƣ vậy, bị các rừng bụi phiền não che đậy, chúng sanh mê mờ chẳng thấy đƣợc.

―Dƣợc vị‖ trên kia dụ cho Phật tánh. Bởi các phiền não nên sanh ra các thứ

mùi vị sai khác nhƣ là địa ngục, súc sanh, ngạ quỹ, Trời, ngƣời, nam, nữ, Sát-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà v.v…

Phật tánh hùng mãnh không thể hƣ hoại, vì thế nên không ai có thể sát hại đƣợc. Nếu sát hại đƣợc thời Phật tánh dứt, nhƣng Phật tánh trọn không thể

dứt, vì không bao giờ tánh có thể dứt đƣợc.

Nhƣ tánh của ngã tức là tạng Nhƣ-Lai không có gì phá hoại, đốt cháy đƣợc tánh ấy. Dầu không có thể phá hoại, nhƣng chẳng thấy đƣợc. Nếu chứng https://thuviensach.vn

đặng vô thƣợng chánh đẳng chánh giác mới thấy đƣợc tánh. Do cớ đó nên không ai có thể sát hại đƣợc.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật rằng : ― Thế Tôn ! Nếu không ai sát hại đƣợc, thời lẽ ra không có nghiệp bất thiện ?‖

Phật nói :‖ - Nầy Ca-Diếp ! Thiệt có sát sanh. Vì Phật tánh của chúng sanh ở

trong thân ngũ ấm, nếu sát hại ngũ ấm, gọi là sát sanh, đã có sát sanh, thời đọa ác thú.

Do nhơn duyên của nghiệp mà có Sát-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ- đà,Chiên-đà- la, nam-nữ v.v… hai mƣơi lăm cõi sai khác lƣu chuyển trong dòng sinh tử.

Ngƣời chẳng phải bực thánh vọng chấp tƣớng của ngã là lớn hay nhỏ, bằng hột cỏ, hoặc bằng hột gạo, hột đậu, nhẫn đến bằng ngón tay cái. Họ vọng sanh các thứ tƣởng tƣợng nhƣ vậy. Tƣớng của vọng tƣởng không có chơn thật.

Tƣớng ngã xuất thế gian, gọi là Phật tánh. Nhận lấy ngã nầy, gọi là rất lành.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời giỏi biết kho báu dƣới đất, liền lấy cuốc bén đào đất, thẳng đến đá bàn, cát, sỏi, có thể đào qua không khó, chỉ

đến lớp kim cƣơng thời không thể xoi thấu.

Luận về chất kim cƣơng, tất cả dao búa không thể làm hƣ bể. Phật tánh của chúng sanh cũng lại nhƣ vậy, tất cả nhà biện luận, Thiên-ma, Ba-tuần, cho đến các hàng Trời, ngƣời, không thể phá hoại.

Tƣớng ngũ ấm là hữu vi, tƣớng hữu vi dụ nhƣ đá, cát, sỏi, có thể đào, có thể

xoi. Phật tánh dụ nhƣ kim cƣơng, không thể phá hoại đƣợc.

Do nghĩa nầy, nên phá hoại thân ngũ ấm thời gọi đó là sát sanh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nên biết quyết định rằng Phật pháp chẳng thể nghĩ

bàn nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam-tử ! Kinh Đại-thừa Phƣơng-đẳng nhƣ chất cam lồ, cũng có lúc nhƣ thuốc độc.

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Do nhơn duyên gì mà Đức Nhƣ-Lai nói kinh Đại- thừa Phƣơng-Đẳng nhƣ chất cam lồ, cũng có lúc nhƣ thuốc độc‖.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nay ông muốn biết nghĩa chơn thật của tạng Nhƣ-Lai chăng ?

Ca- Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Tôi nay thiệt muốn biết nghĩa của tạng Nhƣ-Lai‖.

Bấy giờ Đức Thế-Tôn nói kệ rằng :

Hoặc có ngƣời uống cam lồ.

Hại thân mạng mà chết sớm.

Hoặc có ngƣời uống cam lồ.

Thêm tuổi thọ sống đƣợc lâu,

Hoặc uống thuốc độc đƣợc sống,

Có ngƣời uống độc mà chết.

Trí vô ngại nhƣ cam lồ,

Đó chính là kinh Đại thừa.

Kinh điển Đại thừa nhƣ vậy,

Cũng gọi là chất thuốc độc.

Nhƣ bơ, đề-hồ v.v…

Nhẫn đến các thứ đƣờng phèn.

Uống vào tiêu hóa là thuốc .

Chẳng tiêu hoá thời thành độc.

Kinh Đại- thừa cũng nhƣ vậy,

Nơi ngƣời trí là cam lồ,

https://thuviensach.vn

Kẻ ngu chẳng biết Phật tánh.

Nghe Đại-thừa thành thuốc dộc.

Với bực Thanh-Văn, Duyên- Giác.

Pháp Đại thừa là cam lồ.

Cũng nhƣ trong các mùi vị.

Chất sữa là hơn tất cả.

Những ngƣời siêng năng tinh tấn.

Nhờ nƣơng nơi pháp Đại-thừa.

Đặng đến nơi Đại-Niết-bàn.

Thành bực vua trong loài ngƣời.

Chúng sanh chứng biết Phật tánh.

Đƣợc chất cam lồ vô thƣợng.

Thời không sanh cũng không tử.

Nhƣ Ca- Diếp Bồ-Tát thảy.

- Nầy Ca-Diếp ông nên phải.

Khéo phân biệt pháp tam-quy,

Thật tánh của pháp tam-quy.

Thời là chơn tánh của ngã.

Nếu có thể gẫm xét kỹ.

Tánh của ngã có tánh Phật.

Nên biết những ngƣời nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Đặng chứng nhập tạng Nhƣ-Lai.

Biết ngã cùng biết ngã sở.

Ngƣời nầy đã đƣợc xuất thế.

Tánh, Phật, Pháp, Tăng, Tam-Bảo.

Là bực đệ nhứt vô thƣợng.

Kệ trên đây của ta nói.

Phật tánh đó nghĩ nhƣ vậy.

Ca-Diếp Bồ-Tát nói kệ bạch Phật :

Tôi nay đều chẳng biết.

Quy y nơi Tam-Bảo.

Thế nào sẽ về đến.

Vô thƣợng vô- sở-úy ?

Chẳng biết chỗ Tam-Bảo.

Thế nào là vô ngã ?

Quy y Phật thế nào,

Mà đặng nơi an ổn ?

Quy y Pháp thế nào,

Xin Phật vì tôi nói.

Thế nào đặng tự tại ?

Thế nào chẳng tự tại ?

Quy y Tăng thế nào,

https://thuviensach.vn

Lại đặng lợi vô thƣợng ?

Thế nào thuyết chơn thật,

Đời sau thành Phật đạo ?

Đời sau nếu chẳng thành,

Thế nào quy Tam-Bảo ?

Nay tôi không dự biết,

Nên tuần tự quy y.

Thế nào chƣa thai nghén,

Mà tƣởng sẽ sanh con?

Nếu biết ở trong thai,

Thời gọi là có con,

Con nếu ở trong thai,

Chắc sẽ sanh chẳng lâu,

Đây gọi là nghĩa con,

Nghiệp chúng sanh cũng vậy.

Nhƣ lời Phật đã nói,

Ngƣời ngu chẳng biết đƣợc.

Do vì họ chẳng biết,

Luân hồi ngục sanh tử,

iả danh Ƣu- bà- tắc,

Chẳng biết nghĩa chơn thật.

https://thuviensach.vn

Xin Phật rộng phân biệt,

Dứt trừ lƣới nghi cho.

Đức Phật trí huệ lớn,

Xin thƣơng vì phân biệt,

Xin nói nơi Nhƣ-Lai,

Tạng báu rất bí mật.

Ca-Diếp ông nên biết,

Ta nay sẽ vì ông,

Khéo mở tạng bí mật,

Cho ông đặng dứt nghi,

Nay phải hết lòng nghe :

Ông trong hàng Bồ-Tát,

Thời đồng một danh hiệu,

Với Đức Phật thứ bảy.

Ngƣời quy y nơi Phật,

Thiệt là Ƣu-Bà- Tắc,

Trọn chẳng lại quy y.

Những thiên thần nào khác.

Ngƣời quy y nơi Pháp,

Thời lìa sự sát hại.

Ngƣời quy y Thánh-Tăng,

https://thuviensach.vn

Chẳng cầu các ngoại đạo,

Quy Tam- Bảo nhƣ vậy,

Thời đặng vô-sở-úy.

Ca-Diếp bạch Phật rằng :

Tôi cũng quy Tam-bảo,

Đây gọi là đƣờng chánh,

Cảnh giới của chƣ Phật,

Tƣớng Tam-bảo bình đẳng.

Thƣờng có tánh trí huệ,

Tánh ngã và tánh Phật,

Không hai không sai khác,

Đạo nầy Phật khen ngợi,

Thẳng đến chỗ ở an.

Cũng gọi chánh biến tri.

Nên đƣợc Phật tán thán.

Tôi cũng đến Phật đạo.

Của Đức Phật ngợi khen.

Là cam lồ tối thƣợng.

Các cõi chỗ không có.

Đức Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Nay ông chẳng nên nhƣ hàng Thanh-văn, cùng hàng phàm phu phân biệt ngôi Tam-bảo. Nơi Đại- thừa đây không có tƣớng Tam-quy sai khác, vì trong Phật tánh bèn có https://thuviensach.vn

Pháp và Tăng. Nhơn muốn hóa độ hàng Thanh-văn và phàm phu, nên phân biệt nói tƣớng Tam- quy sai khác.

Nầy Thiện nam-tử ! Nếu muốn tùy thuận pháp thế gian, thời nên phân biệt có ba pháp quy y.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Bồ-Tát nên suy nghĩ nhƣ thế nầy, nay thân của ta đây quy y nơi Phật, nếu chính nơi thân nầy đặng thành Phật đạo, đã thành Phật rồi, chẳng nên cung kính lễ bái cúng dƣờng các đức Thế-Tôn. Vì chƣ Phật đều bình đẳng. Khắp vì chúng sanh mà làm chỗ quy y. Nếu muốn tôn trọng pháp thân xá lợi, thời nên lễ kính tháp miếu của chƣ Phật, vì muốn hóa độ

chúng sanh, cũng làm cho chúng sanh đối với thân của ta tƣởng là tháp miếu mà lễ bái cúng dƣờng. Những chúng sanh đó, lấy pháp thân của ta làm chỗ

quy y.

Tất cả chúng sanh đều nƣơng theo pháp tà ngụy chẳng chơn thật, ta sẽ tuần tự vì chúng sanh nói pháp chơn thật.

Nếu lại có chúng sanh nƣơng theo phái chẳng phải chơn Tăng, ta sẽ vì chúng sanh làm chỗ chơn Tăng để chúng quy y.

Nếu có ngƣời phân biệt ba pháp quy y ta sẽ vì họ mà làm chỗ quy y duy nhứt, không ba pháp sai khác.

Đối với hạng sanh-manh51, ta vì họ làm nhãn-mục.

Ta lại sẽ vì hàng Thanh-Văn, Duyên- iác mà làm chỗ chơn quy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ vậy, Bồ-tát vì vô lƣợng chúng sanh ác và những ngƣời trí mà làm Phật sự.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ ngƣời lúc ra trận chiến đấu, tự nghĩ rằng trong đội ngũ đây, ta là ngƣời thứ nhứt, tất cả binh sĩ đều nƣơng cậy nơi ta.

Cũng nhƣ vƣơng-tử suy nghĩ thế nầy, ta sẽ điều-phục các vƣơng-tử khác, nối ngôi đại vƣơng giữ gìn nghiệp bá chủ, để đặng tự tại, khiến các vƣơngtử đều phải quy y. Vì thế nên chẳng đƣợc sanh tâm hạ liệt. Nhƣ vƣơng tử, vua và các quan cũng nhƣ vậy. - Nầy Thiện-nam-tử ! Bồ-Tát cũng suy nghĩ nhƣ vầy

: Thế nào ba sự cùng ta đồng một thể ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đức Phật nói ba sự tức là Niết-bàn. Nhƣ-Lai đó gọi là Vô- Thƣơng-Sĩ. Ví nhƣ thân ngƣời, đầu là trên tất cả, chẳng đồng với tay chơn lóng đốt. Phật cũng nhƣ vậy, là bực tôn thƣợng, chẳng phải Pháp cùng Tăng. Vì muốn hóa độ các thế gian, nên thị hiện những tƣớng sai khác, ví nhƣ bực thang kia.

Vì thế, nay ông chẳng nên nhƣ hàng phàm phu, nhận biết tƣớng ba pháp quy y sai khác. Đối với Đại-thừa, ông phải nhƣ dao bén mạnh mẽ quyết đoán.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Tôi vẫn biết, nhƣng cố ý hỏi, chẳng phải là không biết, tôi vì các vị Bồ-Tát đại dõng mãnh, mà bạch hỏi chỗ thật hành thanh tịnh không nhơ, muốn đức Nhƣ-Lai vì các Bồ-Tát tuyên nói những việc kỳ-đặc, tuyên dƣơng kinh điển Đại-thừa Phƣơng-đẳng. Đức Đại-Bi Thế-Tôn hôm nay đã khéo giải thuyết. Tôi cũng đã an trụ trong pháp đó.

Chỗ thật hành thanh tịnh của Bồ-Tát mà Phật đã nói đó, tức là tuyên thuyết kinh Đại Niết- Bàn.

Thế-Tôn ! Nay tôi cũng sẽ rộng vì chúng sanh diễn dƣơng tạng Nhƣ-Lai bí mật nhƣ vậy, cũng sẽ chứng biết chỗ tam-quy chơn thật.

Nếu có chúng sanh nào có thể tin kinh Đại-Niết-Bàn nầy, ngƣời đó thời có thể tự nhiên rõ thấu chỗ ba pháp quy y. Vì tạng Nhƣ-Lai có Phật tánh vậy.

Có ngƣời tuyên nói kinh điển nầy, thời đều nói rằng trong thân vẫn có Phật tánh. Ngƣời nầy bèn chẳng cầu ba pháp quy y nơi đâu xa. Vì đời vị lai đây, thân ta bèn sẽ thành tựu ngôi Tam-Bảo. Vì thế nên hàng Thanh-Văn, Duyên-giác vànhững chúng sanh khác đều nƣơng nơi ta mà cung kính lễ bái. Do nghĩa đó nên phải khéo học kinh điển Đai thừa.

Phật tánh nhƣ vậy chẳng thể nghĩ bàn, ba mƣơi hai tƣớng, tám mƣơi thứ tốt cũng chẳng thể nghĩ bàn‖.

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện-nam-tử !

Ông đã thành tựu trí huệ rất sâu.

Nay ta sẽ lại vì ông nói pháp chứng nhập Tạng Nhƣ-Lai.

Nếu ngã là có, thời là pháp thƣờng chẳng rời nơi khổ. Nếu không có ngã, thời tu hạnh thanh tịnh không đƣợc lợi ích.

https://thuviensach.vn

Nếu cho rằng các pháp đều không có ngã, đó là đoạn kiến, nếu cho rằng có ngã thời là thƣờng kiến.

Nếu cho rằng tất cả hành pháp là vô thƣờng, thời là đoạn kiến, cho rằng các hành pháp là thƣờng, thời lại là thƣờng kiến.

Nếu nói là khổ, thời là đoạn kiến, nếu nói là lạc, thời lại là thƣờng kiến.

Tu tất cả pháp thƣờng đó, thời sa nơi đoạn kiến, tu tất cả pháp đoạn đó, thời sa nơi thƣờng kiến. Nhƣ bƣớc đi, cần phải do chƣn trƣớc, mới dời đặng chƣn sau. Ngƣời tu pháp thƣờng, pháp đoạn, cũng lại nhƣ vậy, cần phải do nơi đoạn và thƣờng.

Do nghĩ nầy, nên ngƣời tu các pháp khổ đều gọi là chẳng lành, ngƣời tu các pháp lạc, thời gọi là lành. Ngƣời tu các pháp vô ngã, thời thuộc về phiền não, ngƣời tu các pháp thƣờng, thời gọi là tạng Nhƣ-Lai.

Niết-bàn, không có nơi chốn. Tu những pháp vô thƣờng, thời là tài vật, tu những pháp thƣờng, gọi là Phật, Pháp, Tăng, và chánh giải thoát.

Nên biết Phật pháp trung đạo nhƣ vậy, xa lìa hai bên mà nói pháp chơn thật.

Ngƣời phàm phu ngu mê đối trong pháp đó không nghi, nhƣ ngƣời gầy yếu, đƣợc uống thuốc bổ, thời khí lực khỏe khoắn.

Những pháp hữu, vô, thể tánh chẳng nhứt định. Ví nhƣ tứ –đại tánh nó chẳng đồng, đều trái phản nhau. Lƣơng y khéo biết tùy món đại nào phát bịnh mà điều chỉnh đó.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Cũng vậy, đức Nhƣ-lai đối với các chúng sanh, cũng nhƣ vị lƣơng y, rõ biết thể tƣớng sai khác của các phiền não mà dứt trừ, khai-thị tạng Nhƣ-Lai bí mật, Phật tánh thanh tịnh thƣờng trụ chẳng biến đổi. Nếu cho rằng có, thời lẽ ra trí chẳng nhiễm. Nếu nói là không, bèn thành vọng ngữ. Nếu nói là có, lẽ ra chẳng nên nín lặng. Lại cũng chẳng nên hý luận cãi cọ, chỉ nên cầu đƣợc rõ biết chơn tánh của các pháp.

Ngƣời phàm phu hý luận cãi cọ vì chẳng hiểu tạng Nhƣ-Lai. Nếu nói pháp khổ, ngƣời ngu bèn cho thân là vô thƣờng, chẳng có thể biết nơi thân có tánh lạc.

Nếu nói vô thƣờng, ngƣời phàm phu chấp tất cả thân đều là vô thƣờng, nhƣ

ngói chƣa hầm chín.

https://thuviensach.vn

Nếu là ngƣời trí nên phải quan sát, chẳng nên nói tất cả đều vô thƣờng, vì nơi thân của ta có chủng tử Phật tánh.

Nếu nói vô ngã, ngƣời phàm phu sẽ cho là tất cả Phật, Pháp đều không có ngã. Ngƣời trí nên phải quan sát vô ngã là giả danh chẳng thật, rõ biết n hƣ

vậy chẳng nên sanh nghi.

Nếu nói tạng Nhƣ-Lai là không tịch, ngƣời phàm phu nghe nhƣ thế sanh kiến chấp đoạn diệt. Ngƣời trí nên phải quan sát Nhƣ-Lai là thƣờng, không có biến đổi.

Nếu nói giải thoát dụ nhƣ huyễn hoá, ngƣời phàm phu sẽ cho rằng chứng đặng giải thoát tức là dứt mất. Ngƣời trí nên phải quan sát đức Nhƣ-Lai giải thoát, dầu có đến đi, nhƣng vẫn thƣờng trụ không biến đổi.

Nếu nói vô minh làm nhơn duyên mà có các hành pháp, ngƣời phàm phu liền phân biệt tƣởng rằng có hai pháp : ―minh‖ đến ―vô minh‖. Ngƣời trí rõ biết tánh đó vốn không có hai. Tánh không hai đó tức là thật tánh.

Nếu nói các hành làm nhơn duyên có ra thức, ngƣời phàm phu cho rằng có hai : ―hành‖ cùng ―thức‖.

Ngƣời trí rõ biết tánh đó không hai. Tánh không hai đó tức là thật tánh.

Nếu nói thập thiện, thập ác có thể tạo tác, không thể tạo tác, đƣờng lành, đƣờng dữ, pháp lành, pháp dữ, ngƣời phàm phu nghe đó cho là có hai, ngƣời trí rõ biết tánh đó không hai. Tánh không hai đó tức là thật tánh.

Nếu nói nên tu tất cả pháp khổ, phàm phu cho rằng có hai, ngƣời trí rõ biết tánh kia không hai, tánh không hai đó tức là thật tánh.

Nếu nói tất cả hành pháp là vô thƣờng thời tạng Nhƣ-Lai cũng là vô thƣờng, phàm phu cho rằng có hai, ngƣời trí rõ biết tánh đó không hai, tánh không hai đó tức là thật tánh.

Nếu nói tất cả pháp vô ngã, tạng Nhƣ-Lai cũng không có ngã, phàm phu cho rằng có hai, ngƣời trí rõ biết tánh đó không hai, tánh không hai đó tức là thật tánh.

Ngã với vô ngã nơi tánh không có hai thứ.

https://thuviensach.vn

Tạng Nhƣ-Lai, nghĩa tánh vô lƣợng vô biên nhƣ vậy, là chỗ mà chƣ Phật đều tán thán, hôm nay ta ở nơi trong kinh thành-tựu tất cả công đức này đều đã nói rồi.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ngã cùng vô ngã tánh và tƣớng không có hai thứ, ông phải trân trọng thọ trì nhƣ vậy, ông cũng phải ghi nhớ giữ gìn kinh điển nầy.

Nhƣ ta ngày trƣớc trong kinh Đại-Bát-Nhã cũng nói ngã và vô ngã không có hai thứ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ do sữa thành lạc, do lạc thành sanh-tô, do sanh-tô thành thục-tô, do thục-tô đặng chất đề-hồ. Chất lạc đó là từ sữa sanh ra, hay là nó tự sanh, hoặc do cái khác sanh ƣ, nhẫn đến đề-hồ cũng lại nhƣ vậy.

Nếu từ cái khác sanh, thời là lẽ ra chẳng phải do sữa mà thành. Nếu chẳng phải từ nơi sữa sanh, thời sữa thành vô dụng đối với lạc, bởi sữa vốn không có lạc. Nếu lạc, tự nó sanh lấy nó, lẽ ra chẳng từ sữa lần lần biến thành lạc.

Nếu lần lần biến thành, thời là chẳng sanh chung. Nếu chẳng sanh chung thời cả năm thứ không đồng một thời. Dầu chẳng đồng một thời nhƣng quyết định chẳng phải từ nơi chỗ khác mà có

Phải biết trong chất sữa đã có tƣớng của chất lạc. Vì nhiều vị ngọt nên chẳng thể tự biến, Nhẫn đến chất đề-hồ cũng lại nhƣ vậy.

Do con bò cái ăn cỏ, uống nƣớc, huyết mạch chuyển biến mà đặng có sữa.

Nếu nó ăn cỏ ngọt thời sữa nó nhiều vị ngọt. Nếu nó ăn cỏ đắng, thời sữa nó có lẫn vị đắng. Núi Tuyết có thứ cỏ tên là Phì-Nhị. Bò cái ăn cỏ Phì-Nhị, thời đặng thuần chất đề-hồ, không có những màu xanh, vàng, đỏ, trắng, đen.

Do cỏ lúa làm nhơn duyên mà sữa bò có màu vị khác nhau. Cũng vậy, các chúng sanh do minh cùng vô minh, vì nghiệp làm nhơn duyên mà sanh có hai tƣớng. Nếu vô minh chuyển thời biến làm minh. Tất cả những pháp thiện, bất thiện, v.v…, cũng lại nhƣ vậy, không có hai thứ.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nhƣ lời Phật nói, trong sữa có tƣớng lạc, nghĩa đó nhƣ thế nào ? Thế-Tôn ! Nếu nói rằng trong sữa quyết định có tƣớng lạc, do vì vi tế chẳng thấy đƣợc, thế sao lại nói từ nơi sữa mà thành lạc. Phàm trƣớc vốn không mà nay có thời gọi đó là sanh. Nhƣ lạc đã vốn có, sao lại nói là sanh. Nếu nói trong sữa quyết định có tƣớng lạc, thời trong cỏ lúa lẽ ra cũng có sữa, và trong sữa lẽ ra cũng có cỏ lúa.

https://thuviensach.vn

Nếu nói trong sữa quyết định không có lạc, thế sao nhơn sữa mà đặng thành lạc. Nếu trƣớc vốn không, sau mới sanh ra có, thời cớ gì trong sữa chẳng sanh ra cỏ lúa ?

- Thiện-nam-tử ! Chẳng nên nói quyết định trong sữa có lạc hay trong sữa không lạc, cũng chẳng nên nói từ nơi khác mà sanh.

Nếu nói trong sữa quyết định có lạc, thời chất và vị của hai thứ sao lại khác nhau. Vì thế nên chẳng nên nói trong sữa quyết định có chất lạc.

Nếu nói trong sữa quyết định không có lạc, cớ sao trong sữa chẳng sanh vật khác. Đem chất độc pha vào trong sữa, lúc sữa đó thành lạc, thời chất lạc đó giết chết ngƣời, vì thế nên chẳng nên nói rằng trong sữa quyết định không có chất lạc.

Nếu nói chất lạc từ nơi khác mà sanh, thời cớ gì trong nƣớc lã chẳng sanh chất lạc, mà phải từ nơi sữa, vì thế nên chẳng nên nói chất lạc từ nơi khác mà sanh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Bò cái kia ăn cỏ tiêu hoá biến thành bạch huyết, do phƣớc lực của chúng sanh, cỏ huyết biến thành sữa. Sữa nầy dầu từ nơi cỏ

huyết mà ra, nhƣng chẳng đặng nói là hai thứ, chỉ đặng gọi là từ nhơn duyên mà sanh. Chất lạc, nhẫn đến đề-hồ cũng lại nhƣ vậy.

Do nhơn duyên nên sau khi sữa mất biến thành chất lạc, ủ đông, hâm nóng, đó là nhơn duyên. Nhẫn đến đề-hồ cũng lại nhƣ vậy. Vì thế nên chẳng đặng nói quyết định rằng trong sữa không có tƣớng lạc.

Nếu nói từ nơi khác mà sanh, thời ngoài sữa không do đâu để có chất lạc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! ―Minh‖ cùng ―vô minh‖ cũng lại nhƣ vậy. Nếu chung với phiền não thời gọi là vô minh, nếu chung với tất cã pháp lành thời gọi là minh. Do đó nên ta nói không có hai tƣớng. Vì thế nên trƣớc kia ta nói bò cái ăn cỏ Phì- Nhị ở núi Tuyết, thời sanh thuần chất đề-hồ. Phật tánh cũng vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Do vì phiền não che đậy nên chúng sanh chẳng thấy Phật tánh, nhƣ ngƣời phƣớc bạc chẳng thấy đƣợc cỏ Phì-Nhị.

https://thuviensach.vn

Nhƣ trong biển lớn, dầu đồng một vị mặn, nhƣng trong đó cũng có nƣớc ngọt ngon, vị đồng nhƣ sữa. Nhƣ nơi núi Tuyết, dầu sanh nhiều cỏ thuốc, nhƣng cũng có cỏ độc.

Thân của các chúng sanh cũng lại nhƣ vậy, dầu có giống rắn độc tứ đại, nhƣng trong đó cũng có diệu dƣợc, tức là Phật tánh. Phật tánh chẳng phải là pháp tạo tác làm ra, chỉ vì phiền não khách trần che khuất, nếu chúng sanh nào dứt trừ đƣợc phiền não, thời liền thấy đƣợc Phật tánh thành đạo vô thƣợng.

Ví nhƣ giữa hƣ không, giăng mây nổi sấm, trên ngà của tất cả voi đều sanh bông. Nếu không có sấm nổ, thời bông không sanh.

Phật tánh của chúng sanh cũng lại nhƣ vậy, thƣờng bị tất cả phiền não che khuất nên chẳng thấy đƣợc. Vì thế nên ta nói chúng sanh không có ngã.

Nếu đƣợc nghe kinh điển Đại-Niết-Bàn vi diệu nầy, thời đƣợc thấy Phật tánh nhƣ bông hiện trên ngà voi.

Dầu nghe tất cả tam muội trong khế kinh, mà chẳng nghe kinh Đại-Niết-Bàn nầy, thời chẳng biết đƣợc tƣớng Nhƣ-Lai vi diệu. Nhƣ lúc không có tiếng sấm, thời chẳng thấy đƣợc bông trên ngà voi.

Nếu đƣợc nghe kinh nầy rồi, liền biết tạng Phật tánh của tất cả Nhƣ-lai nói.

Nhƣ trời sấm thấy bông trên ngà voi. Đƣợc nghe kinh nầy liền biết tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh.

Do nghĩa trên đây, nên nói Đại-Niết-Bàn là tạng Nhƣ-Lai thêm lớn pháp thân, nhƣ lúc trời sấm, bông trên ngà voi nhờ đó mà đƣợc sanh thêm.

Nếu có thiện-nam, tín-nữ, có thể tập học kinh điển vi diệu Đại-Niết-Bàn nầy, nên biết những ngƣời đây có thể báo đƣợc ân Phật, thật là đệ tử của Phật.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật rằng : ― Thế-Tôn ! Phật tánh nhƣ đã nói rất sâu, khó thấy, khó vào, hàng Thanh-Văn, Duyên- iác không thể đến đƣợc.‖

Phật nói : ― Nầy Thiện nam-tử ! Đúng nhƣ lời ông vừa khen, chẳng trái lời nói của ta‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Phật tánh ấy rất sâu, khó thấy, khó vào nhƣ thế nào ?‖

https://thuviensach.vn

Phật nói : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ trăm ngƣời mù đến lƣơng y để trị

bịnh mắt. Lúc đó lƣơng y dùng kim vàng lột màng mắt của họ, lột xong, giơ

một ngón tay hỏi rằng : Thấy không ? Ngƣời mù đáp rằng : Tôi vẫn chƣa thấy. Lƣơng y lại giơ hai ngón, ba ngón ; ngƣời mù mới nói rằng thấy mờ

mờ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Kinh điển Đại-Niết-Bàn vi diệu nầy, lúc đức Nhƣ-Lai chƣa nói cũng lại nhƣ vậy. Vô lƣợng Bồ-tát dầu đầy đủ thật hành các ba-la-mật, nhẫn đến bậc thập-trụ vẫn còn chƣa thấy đƣợc Phật tánh. Lúc Nhƣ-Lai đã nói, mới thấy đƣợc chút ít. Lúc Bồ-Tát nầy đã đƣợc thấy, đều nói rằng : ―

Thế-Tôn ! Lạ lùng thay, chúng tôi lƣu chuyển thọ vô lƣợng sanh tử, thƣờng bị vô ngã làm mê lầm.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Bồ-tát nầy lên bực thập-địa còn chƣa thấy đƣợc Phật tánh rỏ ràng, huống là hàng Thanh-Văn, Duyên- iác mà có thể thấy đặng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời ngƣớc mặt nhìn đàn chim nhạn trên hƣ không, nhìn kỹ phƣởng phất thấy dạng bầy nhạn. Bực thập trụ Bồ-tát đối nơi Phật tánh, thấy biết đƣợc chút ít cũng lại nhƣ vậy, huống là hàng ThanhVăn, Duyên- iác mà thấy biết đƣợc !

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ ngƣời say, đi trên đƣờng xa, ngó thấy mập mờ.

Bực thập trụ Bồ-tát đối với Phật tánh thấy biết đƣợc ít phần cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ ngƣời khát nƣớc, đi trong đồng trống, khắp nơi tìm nƣớc, thấy có lùm cây, trong lùm có chim bạch hạc, ngƣời đó bị cơn khát bức ngặt, mê muội chẳng phân biệt đƣợc là cây hay là nƣớc. Đến lúc nhìn kỹ mới biết là chim bạch hạc cùng với lùm cây. Bực thập trụ Bồ-Tát, đối với Phật tánh, thấy biết phần ít cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời ở trong biển lớn, nhẫn đến trăm ngàn do tuần, trông thấy chiếc thuyền lớn ở ngoài khơi xa, liền nghĩ rằng : Đó là chiếc thuyền hay là khoảng không. Nhìn lâu, trong tâm quyết định biết là thuyền lớn. Bực thập trụ Bồ-Tát, ở trong tự thân, thấy Phật tánh cũng nhƣ

vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ vị Vƣơng-tử, thân rất yếu đuối, dạo chơi suốt đêm,đến sáng ngày sau, mắt mờ thấy không đƣợc rõ. Bực Thập-trụ Bồ- Tát dầu ở nơi thân mình thấy đƣợc Phật tánh nhƣng chƣa đƣợc rõ ràng cũng nhƣ

vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ quan lại, vì công sự suốt đêm trở về nhà chớp nhoáng thấy bầy trâu, liền nghĩ rằng : Đó là trâu ƣ, hay là dãy nhà, nhìn lâu, dầu nhận là trâu mà còn chƣa định chắc. Bực Thập-trụ Bồ-Tát, dầu ở nơi thân mình thấy Phật tánh, chƣa có thể định chắc cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ Tỳ-kheo trì giới, nhìn trong bát nƣớc không có trùng, mà thấy tƣớng trùng, liền nghĩ rằng : Trong nƣớc đây là trùng hay bụi đất, nhìn lâu, dầu biết là bụi nhƣng chẳng rõ ràng. Bực Thập-trụ Bồ-tát, ở

trong thân mình thấy Phật tánh chẳng đƣợc rõ ràng lắm cũngnhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời, xa thấy đứa trẻ đứng trong bóng tối, liền nghĩ rằng : Đó là con vật, là chim, hay là ngƣời ? Nhìn lâu, dầu nhận thấy là đứa trẻ, nhƣng vẫn chẳng rõ ràng. Bực Thập-trụ Bồ-tát ở nơi thân mình thấy Phật tánh chẳng rõ ràng lắm cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời ở trong đêm tối, thấy bức họa tƣợng Bồ- Tát liền nghĩ rằng : Đây là tƣợng Bồ-Tát hay làtƣợng Thiên-thần , nhìn lâu dầu nhận là tƣợng Bồ-Tát, nhƣng chẳng rõ ràng. Bực Thập-trụ Bồ-Tát ở

nơi thân mình thấy Phật tánh chẳng rõ ràng lắm cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Phật tánh ấy rất sâu nhƣ vậy, khó biết khó thấy, chỉ

Phật biết rõ, chẳng phải hàng Thanh-Văn, Duyên- iác đến đƣợc. Ngƣời trí phải quan sát nhƣ vậy để rõ biết Phật tánh.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật :‖ Phật tánh vi-tế khó thấy nhƣ vậy, thế sao nhục nhãn mà có thể thấy đƣợc.‖

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ trời Phi-tƣởng Phi-Phi- tƣởng kia, cũng chẳng phải hàng nhị thừa biết đƣợc, chỉ tin theo khế-kinh mà biết.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hàng Thanh-Văn Duyên iác tin thuận theo kinh Đại-Niết- Bàn nầy tự biết thân mình có Phật tánh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vì thế nên phải tinh tấn tu tập kinh Đại-Niết-Bàn. Phật tánh đó chỉ Phật biết rõ, chẳng phải hàng Thanh-Văn Duyên- iác đến đƣợc.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Hàng chúng sanh phàm phu chẳng phải Thánh đều nói có ngã‖.

https://thuviensach.vn

Phật nói : ― Ví nhƣ hai ngƣời làm bạn thân nhau : Một ngƣời là vƣơng tử, một ngƣời là dân hèn, hai ngƣời đó thƣờng qua lại nhau, lúc đó ngƣời nghèo thấy vƣơng tử có một con dao tốt, trong lòng thích muốn, thời gian sau, vƣơng tử mang dao trốn qua nƣớc khác. Một hôm, ngƣời dân hèn ngủ nhờ

nhà ngƣời khác, giữa giấc ngũ mơ nói con dao ! con dao ! Ngƣời nhà nghe đƣợc bắt nộp cho vua. Vua gạn hỏi : Nhà ngƣơi nói con dao, nay ở đâu ?

Ngƣời dân bèn thuật rõ việc trƣớc. Nay nhà vua dầu giết thần, banh xẻ tay chân cũng không thể tìm đƣợc dao. Thần cùng vƣơng tử vốn là bạn thân, trƣớc kia, dầu mắt đƣợc thấy con dao, nhƣng còn không dám chạm đến, huống lại cố ý lấy.

Vua lại hỏi : ― Lúc nhà ngƣơi thấy dao, hình dạng giống thứ gì ―.

Ngƣời dân bèn thƣa : ― Tâu Đại-Vƣơng, thần thấy con dao ấy giống nhƣ

sừng dê đen‖.

Vua nghe xong, vui mừng cả cƣời, bảo rằng : ― Nhà ngƣơi chớ sợ, ta tha cho ngƣơi, trong kho tàng của ta, đều không có thứ dao ấy, huống là ngƣơi thấy con dao nơi vƣơng tử‖.

Lúc đó nhà vua lại hỏi các quan : ― Các khanh từng thấy con dao đó chăng

?‖ Nói xong vua liền băng. Triều thần liền lập vƣơng tử khác lên làm vua.

Tân Vƣơng lại hỏi các quan : ― Các khanh từng thấy con dao đó chăng ?

Hình dáng nó nhƣ thế nào ?‖

Các quan đồng tâu : ― Chúng thần từng thấy hình nó nhƣ sừng dê đen‖.

Vua nói : ― Trong kho tàng của ta, chỗ nào mà có thứ dao hình dạng nhƣ vậy

?‖

Lần lƣợt bốn vị tân Vƣơng tra tìm con dao ấy đều chẳng đặng.

Sau đó, vị Vƣơng tử đào vong ngày trƣớc, trở về nƣớc, đƣợc tôn làm vua.

Khi lên ngôi xong, tân Vƣơng nầy lại hỏi các quan : ― Các khanh có thấy con dao đó chăng ? Hình dạng nó thế nào ?‖

Các quan tâu : ― Chúng tôi đều thấy‖. Rồi đua nhau trình bày hình dáng của con dao. Ngƣời thì nói sắc dao thanh tịnh nhƣ hoa sen xanh. Ngƣời lại nói hình nhƣ sừng dê. Ngƣời thì nói dao màu hồng đỏ nhƣ lửa. Ngƣời lại nói dao đen tuyền nhƣ rắn đen.

https://thuviensach.vn

Nhà vua cả cƣời bảo : ― Các khanh đều chẳng thấy biết hình dáng thật của con dao của ta‖.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Bồ-Tát xuất hiện nơi đời nói tƣớng chơn thiệt của ngã cũng nhƣ vậy. Nói xong bỏ đi. Nhƣ Vƣơng-tử mang con dao tốt trốn qua nƣớc khác.

Ngƣời phàm phu ngu mê cho rằng tất cả đều có ngã, có ngã. Nhƣ ngƣời dân hèn ngũ nhờ nhà ngƣời khác, mơ nói con dao ! con dao !

Hàng Thanh-Văn, Duyên- iác hỏi các chúng sanh, tƣớng của ngã nhƣ thế

nào ? Đáp rằng : ― Tôi thấy tƣớng của ngã lớn bằng ngón tay cái. Có kẻ nói, nhƣ hột gạo. Có kẻ nói nhƣ hột cỏ. Cũng có kẽ nói tƣớng của ngã ở trong tâm, sáng rỡ nhƣ mặt trời‖.

Những chúng sanh đó đều chẳng biết tƣớng của ngã. Nhƣ các quan chẳng biết hình dáng của con dao.

Bồ-Tát nói tƣớng trạng của ngã, hàng phàm phu chẳng rõ biết, vọng tƣởng ra các hình tƣớng của ngã, nhƣ những ngƣời nói hình dáng của con dao, giống nhƣ sừng dê đen v.v…

Các hạng phàm phu đó, tuần tự nối nhau mà sanh những tà kiến.

Vì dứt những tà kiến đó, nên đức Nhƣ-Lai hiện ra đời, nói pháp vô-ngã.

Vƣơng- tử bảo các quan : Trong kho tàng của ta không có thứ dao nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hôm nay đức Nhƣ-Lai nói ngã chơn thật gọi là Phật tánh. Phật tánh nhƣ vậy ở trong phật pháp của ta, nhƣ con dao tốt kia.

Thiện-Nam-tử ! Nếu có kẻ phàm phu, có thể nói đúng, đó chính là do vì tùy thuận Phật pháp vô thƣợng. Nếu có ngƣời khéo phân biệt tùy thuận tuyên nói nhƣ đây, nên biết ngƣời đó chính là Bồ-tát.

---o0o---

XIII.PHẨM VĂN TỰ THỨ MƢỜ BA

(Hán bộ phần giữa quyển thứ tám)

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― Bao nhiêu những dị-luận, chú thuật, ngôn ngữ, văn tự, đều là của Phật nói, chẳng phải của ngoại đạo nói‖.

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ―Thế-Tôn ! Đức Nhƣ-Lai nói văn tự căn bổn ra thế nào ?‖

Phật nói : - Nầy Thiện-nam-tử ! Ban đầu nói bán tự để làm căn bổn, để ghi nhận những thật pháp, nhƣ kýluận, chú-thuật, văn chƣơng, các ấm. Hạng phàm phu học bán tự căn bổn nầy mới biết đƣợc những pháp đó là chẳng phải pháp‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Bán tự của Phật nói nghĩa nhƣ thế

nào ? ―

- Nầy Thiện-nam-tử ! Có mƣời bốn âm gọi là nghĩa của bán tự.

Tự ở đây nói gọi là Niết-bàn. Vì là thƣờng, nên chẳng lƣu chuyển. Nếu chẳng lƣu chuyển, thời là vô tận. Vô tận chính là thân kim cang của Nhƣ-Lai.

Mƣời bốn âm là căn bổn của tự.

―A‖ (giọng ngắn), là chẳng phá hoại, chẳng phá hoại gọi là Tam-bảo, dụ nhƣ

chất kim-cang. Lại A là chẳng lƣu-dật, chẳng lƣu-dật tức là Nhƣ-Lai. Vì cửu-khiếu của Nhƣ-Lai không có chảy ra, nên là chẳng lƣu-dật. Lại không có cửu- khiếu, nên chẳng lƣu-dật. Chẳng lƣu-dật, thời là thƣờng, thƣờng chính là Nhƣ-Lai. Vì thế Nhƣ-Lai không tạo-tác, nên chẳng lƣu-dật. Lại A gọi là công đức, công đức tức là Tam-bảo, nên gọi là A.

A (giọng dài), gọi là A-Xà-Lê, A-Xà-Lê nghĩa là gì ? Chính là ngƣời đƣợc trong đời gọi là bực Thánh. Thánh là không chấp trƣớc, thiểu-dục, tri-túc, thanh tịnh, có thể cứu độ chúng sanh thoát khỏi biển lớn sanh tử trong ba cõi.

Lại A là chế độ, Tu-trì giới thanh tịnh, tùy thuận oai nghi. Lại A là nƣơng nơi thánh nhơn để học oai nghi, đứng, đi, hành động, cúng dƣờng, cung kính, lễ bái Tam bảo, thảo nuôi cha mẹ. Và hàng thiện nam, cùng thiện nữ

học tập Đại- thừa, thọ trì đủ cấm giới, và các vị đại Bồ-Tát, đây gọi là Thánh-nhơn.

Lại A là giáo hối. Nhƣ nói các ngƣơi phải làm nhƣ thế nầy, chẳng nên làm nhƣ thế nầy. Nếu có thể ngăn dứt những điều chẳng phải oai nghi, thời gọi là Thánh- nhơn. Vì thế nên gọi là A.

https://thuviensach.vn

―Y‖ (giọng ngắn), Là Phật pháp. Hạnh thanh tịnh rộng lớn, trong sạch không nhơ nhƣ mặt trăng tròn, các ngƣơi nên làm nhƣ vậy, chẳng đƣợc làm nhƣ

vậy, nghĩa nầy phải, nghĩa nầy chẳng phải, đây là lời Phật nói, đây là lời ma nói. Vì thế nên gọi là Y.

Y (giọng dài), là Phật pháp vi diệu rất sâu khó đặng. Nhƣ Đại-Tự-Tại-Thiên, Đại-Phạm-Thiên-Vƣơng gọi rằng tự tại. Nếu có thể thọ trì Phật pháp, thời gọi là hộ pháp.

Lại tự-tại chỉ cho bốn bực hộ-thế, bốn bực tự-tại nầy thời có thể nhiếp hộ

kinh Đại-Niết-Bàn cũng có thể tự tại tuyên dƣơng giảng thuyết.

Lại Y là có thể vì chúng sanh thuyết pháp tự tại.

Lại Y là vì đƣợc tự tại nên thuyết pháp tức là tu tập kinh điển Đại-thừa Phƣơng- Đẳng.

Lại Y là dứt tật-đố, nhƣ dọn sạch cỏ rác, đều có thể làm cho trở thành tốt lành. Vì thế nên gọi là Y.

Ƣu (giọng ngắn), là tối thƣợng, tối thắng, tăng trƣởng thƣợng thƣợng trong các kinh tức là Đại-Niết-Bàn.

Lại Ƣu là Nhƣ-Lai tánh, hàng Thanh-văn, Duyên- iác chƣa từng nghe biết.

Nhƣ Bắc-Câu-Lô châu hơn hết các châu. Bồ-Tát nếu nghe thọ đƣợc kinh nầy, thời là tối thắng, tối thƣợng đối với tất cả đại chúng. Vì thế nên gọi là Ƣu.

Ƣu ƣu (giọng dài), ví nhƣ sữa bò hơn hết trong các thức ăn. Nhƣ-Lai tánh cũng vậy, là tối tôn tối thƣợng ở trong các kinh. Nếu có kẻ chê bai hủy báng Nhƣ-Lai tánh phải biết ngƣời nầy không khác với bò.

Lại Ƣu ƣu là nói ngƣời trên đây là kẻ không có trí huệ chánh niệm, chê bai tạng Nhƣ-Lai tạng Nhƣ-Lai bí mật. Ngƣời nầy rất đáng thƣơng xót ngoài tạng Nhƣ- Lai bí mật mà nói không ngã, không pháp. Vì thế nên gọi là Ƣu ƣu.

Yên là Phật tánh Niết-Bàn.

Dã là nghĩa Nhƣ-Lai. Lại Dã là Nhƣ-Lai đứng, đi, cử động không gì chẳng lợi ích tất cả chúng sanh, vì thế nên gọi là Dã.

https://thuviensach.vn

Ô là nghĩa phiền não. Phiền não gọi là những hữu lậu. Đức Nhƣ-Lai dứt hẳn tất cả phiền não, vì thế nên gọi là Ô.

Pháo, là nghĩa Đại-thừa, nghĩa rốt ráo trong mƣời bốn âm. Kinh điển Đại-thừa cũng vậy, là rốt ráo trong các kinh luận. Vì thế nên gọi là Pháo.

AM, có thể ngăn tất cả những vật bất tịnh, nơi trong Phật pháp có thể bỏ tất cả vàng bạc, châu báu, vì thế nên gọi là AM.

Ă, là nghĩa thắng thừa. Kinh điển Đại-thừa Đại-Niết-Bàn đây hơn hết trong các kinh vì thế nên gọi là .

CA, đối với các chúng sanh khởi lòng từ bi tƣởng nhƣ con ruột nhƣ La-Hầu-La làm những việc nghĩa, lành tốt đẹp, vì thế nên gọi là CA.

Khƣ, gọi là bạn chẳng lành. Bạn chẳng lành gọi là dơ dáy, chẳng tin tạng Nhƣ-Lai bí mật. Vì thế nên gọi là Khƣ.

Dà, gọi là tạng. Tức là tạng Nhƣ-Lai bí mật. Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh vì thế nên gọi là Dà.

Rằng, là âm-vận thƣờng hằng của Nhƣ-Lai tức là Nhƣ-Lai thƣờng trụ chẳng biến đổi. Vì thế nên gọi là Rằng.

Nga, là tƣớng phá họai của tất cả các hành pháp.

ÍA, nghĩa kà tu. Điều-phục tất cả chúng sanh gọi đó là tu. Vì thế nên gọi là GÍA.

XA, Nhƣ-Lai che chở tất cả chúng sanh dụ nhƣ cây lọng lớn. Vì thế nên gọi là XA.

XÀ, là chánh giải thoát không có tƣớng gìa, vì thế nên gọi là XÀ.

THÀ, là Phiền não rậm rợp nhƣ lùm rừng vì thế nên gọi là THÀ.

NHÃ, là nghĩa trí huệ, biết pháp tánh chơn thật. Vì thế nên gọi là NHÃ.

TRA, là ở nơi cõi Diêm-Phù-Đề thị hiện bán thân mà thuyết pháp, ví nhƣ

bán nguyệt, vì thế nên gọi là TRA.

TRẠCH, là pháp thân đầy đủ ví nhƣ mãn nguyệt, vì thế nên gọi là TRẠCH.

https://thuviensach.vn

TRÀ, ,là ngu si Tăng, chẳng biết thƣờng, cùng với vô thƣờng ví nhƣ trẻ nít vì thế nên gọi là TRÀ.

TỔ, là chẳng biết ơn thầy, ví nhƣ con dê đực vì thế nên gọi là TỔ.

NOA, là nghĩa chẳng phải Thánh, dụ nhƣ ngoại đạo, vì thế nên gọi là NOA.

ĐA, đức Nhƣ-Lai một lúc kia bảo các Tỳ-Kheo, các ông nên lìa sự kinh sợ, sẽ vì các ông nói Pháp vi-diệu, vì thế nên gọi là ĐA.

THA, là nghĩa ngu si, chúng sanh lƣu chuyển trong dòng sanh tử, nhƣ tằm làm kén, nhƣ bọ ngựa làm ổ. Vì thế nên gọi là THA.

ĐÀ, là bố thí lớn, tức là Đại-thừa, vì thế nên gọi là ĐÀ.

ĐẠN, là khen ngợi công đức, tức là Tam-Bảo, nhƣ núi Tu-Di cao vọi rộng lớn, không có nghiêng ngã cho nên gọi là ĐẠN.

NA, là Tam-Bảo an trụ không có nghiêng động, ví nhƣ ngạch cửa, nên gọi là NA.

BA, là nghĩa điên đảo, nhƣ nói, Tam-Bảo thảy đều dứt mất, nên biết ngƣời nầy là tự nghi hoặc điên đảo, vì thế nên gọi là BA.

PHẢ, là tai họa thế gian nếu nói rằng lúc tai họa thế gian khởi lên thời Tam-bảo cũng dứt mất, nên biết ngƣời nầy là kẻ ngu si vô trí, trái với ý nghĩa của Thánh – nhơn. Vì thế nên gọi là PHẢ.

BÀ, là mƣời trí lực của Phật.

PHẠM, là gánh nặng, có thể kham-nhiệm gánh mang chánh pháp vô thƣợng nên biết ngƣời nầy là đại Bồ-Tát. Vì thế nên gọi là PHẠM.

MA, là chế độ nghiêm tuấn của Bồ-Tát, tức là Đại-thừa. Đại Niết-Bàn. Vì thế nên gọi là MA.

A, là các vị Bồ-Tát, ở mọi nơi chỗ, vì các chúng sanh nói pháp Đại- thừa.

Vì thế nên gọi là A.

RA, là có thể phá hoại tham dục, sân- khuể, ngu si mà nói pháp chơn thật. Vì thế nên gọi là RA.

https://thuviensach.vn

LÀ, là Thanh-văn-thừa động chuyển chẳng dừng, đại-thừa bền vững không có lay động. Bỏ Thanh-văn-thừa, siêng năng tu tập vô-thƣợng đại-thừa. Vì thế nên gọi là LÀ.

HÒA, đức Nhƣ-Lai Thế-Tôn vì các chúng sanh rƣới mƣa pháp lớn, nhƣ

những chú thuật, kinh sách thế gian. Vì thế nên gọi là HÒA.

SA, xa lìa ba mũi tên độc, vì thế nên gọi là SA.

SÁ là, nghĩa đầy đủ, nếu nghe đƣợc kinh Đại-Niết-Bàn nầy, thời là đã đặng nghe và thọ trì tất cả kinh điển đại-thừa, vì thế nên gọi là SÁ.

TA, vì các chúng sanh diễn nói chánh pháp làm cho lòng họ vui mừng nên gọi là TA.

HA, là tâm hoan hỷ, lạ lùng thay đức Thế-Tôn rời tất cả hành vi. Lạ thay đức Nhƣ-Lai nhập Niết Bàn. Vì thế nên gọi là HA.

LA, là nghĩa ma, vô lƣợng loài ma không thể hủy hoại tạng bí mật của Nhƣ-Lai cho nên gọi là LA. Lại La là nhẫn đến thị hiện tùy thuận thế gian, mà có cha mẹ vợ con. Vì thế nên gọi là LA.

LỖ, LƢU, LƢ, LÂU, bốn chữ nhƣ vậy nói có bốn nghĩa tức là Phật, Pháp, Tăng và đối pháp. Đối pháp là tùy thuận thế gian, nhƣ Đề-Bà, Đạt-Đa thị

hiện phá Tăng, hóa làm các thứ hình dáng sắc-tƣợng để làm duyên cho Phật chế giới. Ngƣời trí rõ thấu chẳng nên đối với việc nầy mà sanh lòng sợ sệt.

Đây gọi là những hành vi tùy thuận thế gian vì thế nên gọi là LỖ, LƢU, LƢ, LÂU.

Hít khí trời cuống lƣỡi theo tiếng lỗ mũi tiếng dài, ngắn, cao, thấp theo giọng nói để giãi bày ý nghĩa đều do lƣỡi, răng mà có sai khác. Những chữ

nghĩa nhƣ vậy có thể làm cho chúng sanh khẩu nghiệp thanh tịnh.

Phật tánh của chúng sanh thời không phải nhờ nơi văn tự rồi sau mới đƣợc thanh tịnh, vì Phật tánh vẫn thanh tịnh, nên dầu ở trong ngũ ấm, lục nhập, thập bát giới, nhƣng chẳng đồng với ngũ ấm, lục nhập, thập bát giới. Vì thế

nên chúng sanh đều phải quy y.

Các vị Bồ-Tát do nơi Phật tánh mà đều coi chúng sanh bình đẳng nhƣ nhau không có sai khác.

https://thuviensach.vn

Vì thế nên bán tự làm căn bổn của những kinh sách, ký-luận, văn chƣơng.

Lại nghĩa của bán tự đều là căn bổn của phiền não ngôn thuyết.

Nghĩa của mãn tự thời là căn bổn của tất cả thiện pháp ngôn thuyết.

Ví nhƣ trong đời, ngƣời làm ác gọi là bán nhơn, ngƣời tu hành gọi là mãn nhơn. Cũng vậy, tất cả kinh sách ký-luận đều do bán tự làm căn bổn.

Nếu nói Nhƣ-Lai là chánh giải thoát, vào trong phạm vi bán tự, lời nói nầy không đúng. Vì Nhƣ-Lai và chánh giải thoát rời danh tự. Do đó nên đức Nhƣ-Lai đối với tất cả pháp, không chƣớng ngại, không đắm-trƣớc mà đặng chơn thật giải thoát.

Thế nào gọi là hiểu rõ chữ nghĩa ? Có ngƣời biết đức Nhƣ-Lai hiện ra nơi đời có thể dứt đƣợc bán tự, nên gọi là hiểu rõ chữ nghĩa.

Nếu có kẻ chạy theo nghĩa bán tự thời ngƣời nầy chẳng biết đƣợc tánh Nhƣ-Lai.

Thế nào gọi là nghĩa vô-tự ? Ngƣời gần gũi tu tập pháp bất thiện, đây gọi là vô tự. Lại ngƣời vô tự dầu có thể gần gũi tu tập pháp lành, nhƣng chẳng biết Nhƣ- Lai là thƣờng cùng vô thƣờng, hằng cùng chẳng phải hằng, chẳng biết Pháp và Tăng, luật cùng phi luật, kinh cùng chẳng phải kinh, chẳng biết lời ma, lời Phật. Nếu ngƣời không thể phân biệt rõ biết nhƣ vậy, thời gọi là chạy theo nghĩa vô- tự.

Nay ta đã nói, chạy theo nghĩa vô-tự nhƣ vậy, cùng nghĩa bán-tự và mãn-tự, nên các ông phải rời bán-tự khéo hiểu mãn-tự.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Chúng tôi phải nên khéo học tự- số.

Nay tôi đƣợc gặp ngay Đức Thầyvô-thƣợng, đã lãnh thọ những lời dạy bảo ân cần của Nhƣ-Lai.‖

Đức Phật khen ngợi Ca-Diếp Bồ-Tát‖:

Lành thay ! Lành Thay ! Ngƣời ƣa thích chánh-pháp phải học nhƣ vậy.‖

---o0o---

https://thuviensach.vn

XIV.PHẨM Đ ỂU DỤ THỨ MƢỜ BỐN

(Hán bộ phần sau quyển thứ tám)

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Có hai giống chim

: Một tên là Ca-Lân-Đề, hai tên là Oan-Ƣơng. Hai giống chim đó lúc bay, lúc ở đều cùng chung chẳng xa rời nhau. Các pháp khổ, vô-thƣờng, vô-ngã, chẳng rời nhau cũng nhƣ vậy.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : Thế-Tôn ! Thế nào là các pháp khổ vô thƣờng vô ngã, nhƣ chim Oan-ƣơng và Ca-lân-Đề kia‖.

Phật nói :‖ - Nầy Thiện-nam-tử ! Pháp khổ khác, pháp lạc khác, pháp thƣờng khác, pháp vô thƣờng khác, pháp ngã khác, pháp vô ngã khác. Ví nhƣ lúa gạo khác với mè bắp. Mè bắp lại khác với đậu mía. Các thứ ấy từ mầm mộng của nó, nhẫn đến trổ lá, đơm bông đều là vô thƣờng. Đến lúc thành trái thành hột khô chín, mọi ngƣời thọ dụng mới gọi là thƣờng, vì tánh chất chơn thật‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Những vật nhƣ vậy nếu là thƣờng thời có đồng với Nhƣ-Lai chăng ?‖

Phật nói : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Nay ông chẳng nên nói nhƣ vậy, vì nói cho rằng Nhƣ-Lai nhƣ núi Tu-Di, lúc kiếp-hoại núi Tu-Di lở sụp, thời đức Nhƣ-Lai há lại cũng đồng hƣ hoại ƣ !

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ông chẳng nên giữ lấy những nghĩa ấy.

Tất cả các pháp chỉ trừ Phật tánh và Niết-Bàn, không có một pháp nào là thƣờng cả. Nói trái và hột là thƣờng, đó là nói theo thế gian thôi.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Lành thay ! Lành thay ! Đúng nhƣ

lời Phật nói.‖

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― Đúng nhƣ vậy. - Nầy Thiện-nam-tử ! Dầu tu tất cả khế kinh, các môn thiền định, nhẫn đến chƣa nghe pháp Đại-Niết-Bàn thời đều nói tất cả là vô thƣờng. Nghe kinh nầy rồi dầu có phiền não mà nhƣ

không phiền não, bèn có thể lợi ích tất cả cõi trời, cõi ngƣời, vì hiểu rõ thân mình có Phật tánh, đây gọi là thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ cây Am-la bông nó mới trổ gọi là vô thƣờng, đến lúc thành trái có thể ăn dùng mới gọi là thƣờng.

https://thuviensach.vn

Cũng thế, - Nầy Thiện-nam-tử ! Dầu tu tất cả khế kinh, các môn thiền định lúc chƣa nghe kinh Đại-Niết-Bàn nầy, đều cho rằng tất cả pháp đều là vô thƣờng. Lúc nghe kinh nầy rồi, dầu có phiền não mà nhƣ không phiền não, bèn có thể lợi ích cõi trời, cõi ngƣời. Vì hiểu rõ thân mình có Phật tánh, đây gọi là thƣờng.

- Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lúc nấu, lọc, quặng vàng, là tƣớng vô thƣờng, lọc xong thành vàng ròng, có nhiều lợi ích bèn gọi rằng thƣờng.

Cũng vậy, - Nầy Thiện-nam-tử ! Dầu tu tất cả khế kinh các môn thiền định, lúc chƣa nghe kinh Đại-Niết-Bàn nầy, đều cho rằng tất cả pháp đều là vô thƣờng. Lúc nghe kinh nầy rồi, dầu có phiền não nhƣ không phiền não, bèn có thể lợi ích tất cả cõi trời, cõi ngƣời, vì hiểu rõ thân mình có Phật tánh, đây gọi là thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ hột mè lúc chƣa bị ép, gọi là vô thƣờng. Lúc ép thành dầu có nhiều lợi ích bèn gọi rằng thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Dầu tu tất cả khế kinh, các môn thiền định mà chƣa nghe kinh Đại-Niết-Bàn nầy, đều cho rằng tất cả là vô thƣờng. Lúc nghe kinh nầy rồi dầu có phiền não, nhƣ không phiền não, đều có thể lợi ích cõi ngƣời cõi trời vì hiểu rõ thân mình có Phật tánh đây gọi rằng thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ các dòng nƣớc đều chảy về biển. Cũng vậy, tất cả khế kinh, các môn thiền-định tam-muội đều quy về kinh Đại-thừa Đại-Niết- Bàn, vì khéo nói có Phật tánh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vì thế nên ta nói ; pháp thƣờng khác, pháp vô thƣờng khác ; nhẫn đến vô ngã cũng lại nhƣ vậy.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Đức Nhƣ-Lai đã lìa tên độc Ƣu-bi, luận về có Ƣu-bi gọi là trời. Đức Nhƣ-Lai chẳng phải trời. Có Ƣu-bi gọi là ngƣời, Nhƣ- Lai chẳng phải ngƣời, có Ƣu-bi gọi là hai mƣơi lăm cõi hữu-lậu, đức Nhƣ-Lai chẳng phải hai lăm cõi hữu-lậu. Vì thế nên đức Nhƣ-Lai không có Ƣu-bi, cớ sao nói rằng đức Nhƣ-Lai Ƣu-bi ?‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vô-tƣởng-thiên gọi là không tƣởng. Nếu không tƣởng thời không thọ mạng, nếu không thọ mạng, sao lại có ấm, nhập, các giới. Do vì nghĩa đó, nên thân thọ mạng của vô-tƣởng-thiên, không thể nói là có chỗ

ở.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ Thọ-thần nƣơng theo cây mà ở, chẳng thể

quyết định nói nƣơng nhánh, nƣơng lóng, nƣơng thân, nƣơng lá.

Cũng vậy, dầu không chỗ quyết định, nhƣng không thể nói là không có thân thọ mạng của vô-tƣởng-thiên.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Phật pháp cũng vậy, rất sâu khó hiểu. Đức Nhƣ-Lai thiệt không ƣu-bi khổ não, mà ở nơi hàng chúng sanh khởi lòng đại từ bi, thị

hiện có ƣu-bi, coi hàng chúng sanh nhƣ La-Hầu-La.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Trong vô-tƣởng-thiên có bao nhiêu thọ mạng, chỉ Phật biết đƣợc, chẳng phải ngƣời khác có thể biết. Nhẫn đến trời Phi-tƣởng, Phi-Phi- tƣởng cũng nhƣ vậy.

- Nầy Ca-Diếp, Nhƣ-Lai tánh thanh tịnh không ô-nhiễm, dƣờng nhƣ hoá thân, chỗ nào mà có ƣu-bi khổ não.

Nếu nói đức Nhƣ-Lai không ƣu-bi đó, thế nào có thể lợi ích chúng sanh, rộng hoằng Phật pháp. Và nếu nói là không ƣu-bi, sao lại nói bình đẳng xem chúng sanh nhƣ La-Hầu-La, nếu chẳng bình đẳng xem nhƣ La-Hầu-La, thời lời nói trên là hƣ vọng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Do vì nghĩa đó, Phật chẳng thể nghĩ bàn, Pháp chẳng thể nghĩ bàn, chúng sanh Phật tánh chẳng thể nghĩ bàn, thọ mạng vô-tƣởng-thiên chẳng thể nghĩ bàn. Đức Nhƣ-Lai có ƣu-bi cùng không ƣu-bi, là cảnh giới của Phật, chẳng phải hàng Thanh-Văn, Duyên- iác biết đƣợc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thí nhƣ nhà, cửa, bụi, đất, không thể trụ giữa hƣ

không, nhƣng nếu nói nhà cửa chẳng cần hƣ không mà có thể trụ, thời không đúng. Do vì nghĩa đó nên chẳng thể nói nhà trụ nơi hƣ không, hay chẳng trụ

nơi hƣ không. Kẻ phàm phu dầu n ói rằng nhà trụ ở hƣ không, mà hƣ không thiệt không chỗ trụ, vì tánh hƣ không vốn là vô-trụ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Cũng vậy, không thể nói rằng tâm trụ nơi ấm, giới, nhập cùng chẳng trụ. Thọ mạng vô tƣởng thiên cũng nhƣ vậy. Đức Nhƣ-Lai ƣu-bi cũng nhƣ vậy. Nếu không ƣu-bi, thế nào nói rằng bình đẳng xem chúng sanh nhƣ La-Hầu-La. Nếu cho là có ƣu-bi, thời sao lại nói Nhƣ-Lai tánh đồng với hƣ không.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ nhà ảo thuật, dầu hoá làm các thứ cung điện sát sanh nuôi dƣỡng, bắt trói mở thả nhẫn đến hoá làm các vật báu vàng bạc lƣu ly, lùm rừng, cây cối, v.v… đều không có tánh chất chơn thật.

Cũng vậy, Đức Nhƣ-Lai tùy thuận theo thế gian, thị hiện ƣu-bi mà không có chơn thật. Đức Nhƣ-Lai đã chứng nhập nơi Đại-Niết-Bàn thế nào lại có ƣu-bi khổ não.

Nếu có kẻ cho rằng đức Nhƣ-Lai chứng nhập Niết-Bàn là vô thƣờng, nên biết ngƣời nầy thời có ƣu-bi. Nếu nói đức Nhƣ-Lai chẳng nhập Niết-Bàn thƣờng trụ chẳng biến đổi, nên biết ngƣời nầy không có ƣu-bi.

Đức Nhƣ-Lai có ƣu-bi cùng không ƣu-bi không ai có thể biết đƣợc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ ngƣời bực hạ biết đƣợc pháp bực hạ, mà chẳng biết bực trung, và bực thƣợng. Ngƣời bực trung, thời biết pháp bực trung mà chẳng biết nơibực thƣợng. Ngƣời bực thƣợng thời biết bực thƣợng và biết cả

bực trung bực hạ.

Cũng thế, hàng Thanh-Văn, Duyên- iác chỉ biết ngang chừng bực của mình.

Đức Nhƣ-Lai thời không phải nhƣ vậy, đều biết rõ bực của mình và cả

những bực khác. Vì thế nên đức Nhƣ-Lai gọi là đấng vô-ngại-trí, tùy thuận theo thế gian mà hoá hiện. Kẻ phàm phu nhục nhãn cho là chơn thật, mà muốn biết hết trí vô- thƣợng vô-ngại của Nhƣ-Lai, quan niệm nầy không đúng.

Đức Nhƣ-Lai có ƣu-bi cùng không ƣu-bi chỉ Phật biết đƣợc. Do nhơn duyên nầy, pháp có ngã khác, pháp vô ngã khác. Đây gọi là điều dụ chim Oan-ƣơng, chim La- lân-Đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Phật pháp dƣờng nhƣ chim Oan-ƣơng đồng nhau bay đi. Chim Ca-lân-Đề và chim Oan-ƣơng nầy, mùa thạnh hạ nƣờc dƣng lên, lựa chọn gò cao làm ổ cho con chúng ở, rồi sau chúng nó mới trở về chốn cũ

ƣu-du an ổn.

Cũng vậy, Đức Nhƣ-Lai xuất thế giáo hóavô lƣợng chúng sanh, làm cho đều đƣợc trụ nơi chánh pháp. Nhƣ chim kia lựa gò cao lót ổ cho con chúng nó ở.

Đức Nhƣ-Lai làm cho các chúng sanh đều đƣợc giải thoát, chỗ làm đã xong, bèn nhập Đại-Niết-Bàn.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đây gọi là pháp khổ khác, pháp vui khác. Những hành pháp là khổ. Niết-Bàn là vui vi-diệu thứ nhứt, vì đã phá hoại các hành pháp‖.

Ca-Diếp bồ-tát bạch Phật : ― Thế-tôn ! Thế nào chúng sanh chứng đặng Niết- Bàn gọi là an-lạc đệ nhứt ?.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ lời ta đã nói các hành pháp hòa hiệp gọi đó là lão-tử.

Cẩn thận chẳng phóng dật, Đây gọi là cam lộ. Phóng dật chẳng cẩn thận, Đây gọi là tử-cú. Nếu ngƣời chẳng phóng dật, Thời đặng chỗ bất tử, Nhƣ kẻ

phóng dật kia, Thƣờng đến nơi tử lộ.

Nếu phóng dật gọi là Pháp hữu-vi. Pháp hƣu-vi nầy là khổ đệ nhứt. Nếu chẳng phóng dật thời gọi là Niết-Bàn. Niết-Bàn đó gọi là cam lộ an vui đệ

nhứt. Nếu xu hƣớng các hành pháp, thời gọi là chổ chết thọ khổ đệ nhứt.

Nếu đến Niết-Bàn thời gọi là bất tử thọ vui vi-diệu. Nếu chẳng phóng dật, dầu nhóm họp các hành pháp, cũng gọi là thƣờng lạc bất tử, thân chẳng phá hoại.

Thế nào là phóng dật, thế nào là chẳng phóng dật ? Hàng phàm phu chẳng phải Thánh thời gọi là phóng dật, là pháp thƣờng tử. Bực Thánh xuất thế là chẳng phóng dật không có lão tử, vì chứng nhập nơi Niết-Bàn thƣờng lạc đệ

nhứt.

Do nghĩa nầy nên pháp khổ khác, pháp lạc khác, pháp ngã khác, pháp vô ngã khác.

Nhƣ ngƣời đứng dƣới đất, ngƣớc mặt nhìn lên hƣ không chẳng thấy dấu chim bay.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Chúng sanh không có thiên nhãn, ở trong phiền não mà chẳng tự thấy có Nhƣ-Lai tánh. Cho nên ta nói giáo pháp vô ngã bí mật, vì ngƣời không có thiên nhãn, chẳng biết đƣợc chơn-ngã, mà vọng chấp nơi ngã.

Do các phiền não tạo nghiệp hữu-vi, chính đó là vô thƣờng. Cho nên ta nói pháp thƣờng khác, pháp vô thƣờng khác.

https://thuviensach.vn

Ngƣời tinh tấn dõng mãnh. Hoặc ở nơi đảnh núi. Đất bằng cùng đồng trống, Thƣờng thấy những phàm phu, Lên điện đại-trí-huệ. Đài Vô-thƣợng vi diệu.

Đã tự trừ ƣu-khổ. Cũng thấy khổ chúng sanh.

Đức Nhƣ-Lai dứt hết vô lƣợng phiền não ở núi trí huệ, thấy hàng chúng sanh thƣờng ở trong vô lƣợng phiền não‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Ý nghĩa nhƣ bài kệ vừa nói không đúng.

Vì ngƣời nhập Niết-Bàn không ƣu không hỷ, thế nào đặng lên điện đài trí huệ, và thế nào ở nơi đảnh núi mà thấy chúng sanh ?‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Điện trí huệ đó chính là nói Niết-Bàn, ngƣời không ƣu-khổ là nói đức Nhƣ-Lai vậy. Ngƣời có ƣu sầu gọi là phàm phu. Bởi phàm phu ƣu khổ, nên Nhƣ-Lai không ƣu khổ.

Đảnh núi Tu-Di là nói chánh giải thoát. Ngƣời tinh tấn dõng mãnh nhƣ núi Tu-Di không động chuyển. Đất là nói công hạnh hữu vi. Hàng phàm phu nầy, đứng trên đất đây tạo tác những hành nghiệp. Ngƣời trí huệ kia thời gọi là chánh giác, lìa hữu lậu, thƣờng trụ, nên gọi là Nhƣ-Lai.

Đức Nhƣ-Lai thƣơng xót vô lƣợng chúng sanh thƣờng bị trúng tên độc các cõi, nên nói rằng đức Nhƣ-Lai có ƣu-bi.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! iả sử nếu Nhƣ-Lai có ƣu-bi, thời chẳng đặng gọi là bực đẳng chánh giác ―.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đều có nhân duyên cả. Tùy chỗ nào có chúng sanh đáng đƣợc hóa độ, thời đức Nhƣ-Lai thị hiện thọ sanh ở trong đó. Dầu thị

hiện thọ sanh, nhƣng thiệt không có sanh, nên đức Nhƣ-Lai gọi là pháp thƣờng trụ. Nhƣ chim Oan-ƣơng, chim Ca-Lân-Đề vậy.

---o0o---

XV.PHẨM N UY T DỤ THỨ MƢỜ LĂM

(Hán bộ phần đầu quyển thứ chín)

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― Ví nhu có ngƣời thấy mặt trăng lặn, cho rằng mặt trăng đã mất, nhƣng thiệt ra mặt ttăng không mất, đang hiện ra ở

phƣơng khác. Chúng sanh xứ kia lại nói là mặt trăng mọc, nhƣng thật ra mặt https://thuviensach.vn

trăng không có mọc, vì bị che chƣớng không thấy, nên cho rằng mặt trăng có mọc, có lặn, nhƣng thật ra mặt trăng không mọc không lặn.

Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai chánh biến tri hiện ra nơi Đại-Thiên-Thế- iới, hoặc sanh tại Diêm-Phù-Đề, có cha, có mẹ, chúng sanh đều cho rằng đức Nhƣ-Lai giáng sanh trong Diêm-Phù-Đề . Hoặc thị hiện Niết-Bàn, chúng sanh cho rằng đức Nhƣ-Lai nhập Niết-Bàn. Nhƣng thật ra, Nhƣ-Lai tánh không sanh không diệt. Vì giáo hóa chúng sanh nên thị hiện sanh diệt.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ xứ nầy thấy mặt trăng tròn, phƣơng khác thấy mặt trăng khuyết, phƣơng nầy thấy mặt trăng khuyết, phƣơng khác thấy mặt trăng tròn. Ngƣời Diêm-Phù-Đề nều thấy bắt đầu có mặt trăng nói là ngày mùng một, tƣởng là đầu tháng. Lúc thấy trăng tròn, nói là ngày rằm. Nhƣng mặt trăng thiệt không có khuyết với tròn, vì bị che chƣớng mà có thêm bớt.

Cũng vậy, ở trong Diêm-Phù-Đề, Đức Nhƣ-Lai hoặc hiện giáng sanh, hoặc hiện Niết-Bàn. Lúc mới giáng sanh nhƣ mặt trăng đầu tháng. Đi bảy bƣớc, nhƣ mặt trăng ngày mùng hai. Vào học đƣờng, nhƣ mặt trăng ngày mùng ba.

Lúc xuất gia nhƣ mặt trăng ngày mùng tám. Phóng ánh sáng trí huệ vi diệu, phá vô lƣợng chúng ma nhƣ trăng tròn ngày rằm. Thị hiện ba mƣơi hai tƣớng, tám mƣơi thứ tốt để tự trang nghiêm. Rồi thị hiện nhập Niết-Bàn, nhƣ

cuối tháng mặt trăng ẩn.

Chỗ thấy của chúng sanh chẳng đồng : Hoặc thấy trăng nửa, hoặc thấy trăng tròn, hoặc thấy trăng ẩn, nhƣng thật ra mặt trăng không có thêm bớt, vẫn luôn là mặt trăng đầy đủ.

Cũng vậy, thân của đức Nhƣ-Lai vẫn luôn là thƣờng trụ chẳng biến đổi.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ mặt trăng tròn chiếu sáng, tất cả thành ấp, xóm làng, trong nƣớc suối, nƣớc đầm, trong giếng, trong ao, trong nƣớc bồn nƣớc chậu, tất cả đều có mặt trăng hiện. Có ngƣời đi trăm do tuần, ngàn do tuần vẫn thấy mặt trăng luôn đi theo mình. Phàm phu ngu mê tƣởng rằng ta trƣớc kia ở trong thành ấp nhà cửa thấy mặt trăng nhƣ vậy, giờ đây ở nơi đầm trống nầy thấymặt trăng. Đây là mặt trăng trƣớc kia hay là mặt trăng khác.

Mỗi ngƣời tự nghĩ tƣởng hình dáng mặt trăng lớn nhỏ, hoặc nói nhƣ miệng chậu, hoặc cho rằng lớn nhƣ bánh xe vân vân. Mặt trăng nầy vốn có một, mà chúng sanh nhận thấy hình dáng khác nhau.

Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai xuất hiện ra đời, có ngƣời hay trời nghĩ rằng nay đây đức Nhƣ-Lai ở trƣớc mặt chúng tôi. Cũng có những chúng sanh khác https://thuviensach.vn

cho rằng hiện nay đức Nhƣ-Lai ở trƣớc mặt họ. Hoặc có kẻ điếc câm cũng thấy đức Nhƣ- Lai có tƣớng điếc câm. Muôn loài chúng sanh nói tiếng khác nhau, đều cho rằng đức Nhƣ-Lai đồng tiếng với mình. Cũng đều nghĩ rằng đức Nhƣ-Lai đang thọ cúng dƣờng tại nhà tôi.

Có chúng sanh thấy thân Nhƣ-Lai rộng lớn vô lƣợng, có loài thấy thân Phật nhỏ bé. Có kẻ thấy Phật là hình dáng Thanh-Văn, hoặc là hình dáng Duyên-Giác.

Cũng có hàng ngoại đạo lại cho rằng hiện nay Đức Nhƣ-Lai xuất gia học đạo ở trong giáo phái chúng ta.

Hoặc có chúng sanh nghĩ rằng, nay Đức Nhƣ-Lai riêng vì chúng ta mà xuất hiện nơi đời.

Thiệt tánh của Nhƣ-Lai tức là pháp thân, là thân vô sanh, là thân phƣơng tiện, tùy thuận nơi thế gian thị hiện vô lƣợng nghiệp dụng, thị hiện sanh ra nơi nầy nơi khác. Nhƣ mặt trăng kia hiện ra trong tất cả chỗ có nƣớc.

Do nghĩa nầy nên Nhƣ-Lai là thƣờng trụ không có biến đổi.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ La-Hầu-La Tu-La-Vƣơng lấy tay che mặt trăng, ngƣời đời cho rằng mặt trăng bị nuốt. Nhƣng mặt trăng vẫn luôn đầy đủ

không có sứt mẻ, vì tay A-Tu-La che nên ánh sáng chẳng hiện. Lúc A-tu-La thâu tay, ngƣời đời cho rằng mặt trăng sanh trở lại, và cho rằng mặt trăng chịu nhiều sự khổ não. Nhƣng mặt trăng vẫn không có những sự ấy, giả sử

trăm ngàn A-Tu-La- Vƣơng cũng chẳng làm khổ não đƣợc mặt trăng.

Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai thị hiện, có chúng sanh đối với đức Nhƣ-Lai sanh tâm hung ác, hại thân Phật chảy máu thành tội ngũ nghịch, hoặc hủy báng chánh pháp thành hạng Nhứt-xiển-đề. Vì các chúng sanh mà thị hiện những sự phá hoại tăng đoàn dứt diệt chánh pháp, làm những điều chƣớng nạn.

Nhƣng thật ra, giả sử trăm ngàn vô lƣợng loài ma cũng không thể làm thân Nhƣ-Lai chảy máu. Vì thân Nhƣ-Lai không có huyết, nhục, gân mạch, xƣơng tủy, Nhƣ-Lai chơn thật, thiệt không có sự não hoại. Chúng sanh đều cho rằng pháp và tăng bị hủy hoại, Nhƣ-Lai dứt diệt. Nhƣng Nhƣ-Lai tánh chơn thật không biến đổi, không có phá hoại. Vì tùy thuận thế gian mà thị

hiện nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ hai ngƣời đấu võ, hoặc dùng dao gậy chém đập tuôn máu, dầu đánh nhau đến chết mà chẳng nghĩ tƣởng là giết nhau, thời https://thuviensach.vn

nghiệp tƣớng ấy nhẹ mà chẳng nặng. Đối với đức Nhƣ-Lai vốn không có tâm giết hại, dầu làm cho thân Phật ra máu, thời nghiệp nầy cũng nhẹ mà chẳng nặng. Vì giáo hoá chúng sanh đời vị lai, nên đức Phật thị hiện nghiệp báo.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ lƣơng y đem những phƣơng thuốc căn bản ân cần truyền dạy cho ngƣời con, ngƣời con kính vâng lời của cha, chuyên cần học tập, hiểu rành các phƣơng thuốc. Thời gian sau, lƣơng y chết. Ngƣờicon kêu khóc mà nói thế nầy : Cha tôi dạy cho tôi những phƣơng thuốc nhƣ vậy nhƣ

vậy.

Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai vì giáo hoá chúng sanh mà thị hiện chế-giới luật : Phải thọ trì nhƣ vậy, chớ phạm tội ngũ nghịch, chê bai chánh pháp và nhứt-xiển- đề. Vì đời vị lai chúng sanh khởi các tội ấy nên thị hiện nhƣ vậy, để

cho các Tỳ-Kheo sau khi Phật diệt độ, rõ biết những điều nhƣ vậy : Đây là nghĩa rất sâu của khế kinh, đây là tƣớng nhẹ nặng của giới luật, đây là luận phân biệt những pháp cú. Nhƣ ngƣời con của lƣơng y.

Loài ngƣời hoặc sáu tháng một lần thấy mặt trăng bị nuốt , mà chƣ Thiên trong khoảng giây lát đã nhiều lần thấy mặt trăng bị nuốt. Vì thời gian của nhơn loại ngắn, còn ngày giờ của chƣ-thiên dài.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Trời và ngƣời đều cho rằng đức Nhƣ-Lai thọ mạng ngắn ngủi. Nhƣ chƣ Thiên trên trời trong khoảng giây lát thấy mặt trăng bị

nuốt nhiều lần. Trong khỏang giây lát, đức Nhƣ-Lai thị hiện trăm ngàn muôn ức lần nhập Niết-Bàn, dứt ma phiền não, ma ngũ ấm, ma chết. Vì vậy nên trăm ngàn muôn ức thiên ma đều biết đức Nhƣ-Lai nhập Niết-Bàn. Đức Nhƣ-Lai lại thị hiện vô lƣợng trăm ngàn nhơn duyên nghiệp báo tiền thân.

Vì tùy thuận theo chủng tánh của thế gian mà thị hiện vô lƣợng vô biên chẳng thể nghĩ bàn nhƣ vậy, nên Nhƣ-Lai là thƣờng trụ không biến đổi.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ mặt trăng tròn sáng chúng sanh ƣa thấy, nên gọi mặt trăng là lạc-kiến.

Chúng sanh nếu có tham, sân, si thời chẳng đặng gọi là lạc-kiến.

Tánh Nhƣ-Lai thuần thiện thanh tịnh không cấu nhiễm, thời rất đáng gọi là lạc- kiến. Những chúng sanh ƣa thích chánh pháp nhìn ngó đức Nhƣ-Lai không nhàm. Những ngƣời tâm ác chẳng ƣa nhìn ngó. Vì thế nên đứùc Nhƣ-Lai dụ nhƣ mặt trăng tròn sáng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ mặt trời mọc có ba thời kỳ khác nhau, tức là xuân, hạ, và đông. Ngày mùa đông thời ngắn, ngày mùa xuân thời vừa, ngày mùa hạ thời rất dài.

Cũng vậy, ở nơi đại-thiên thế-giới nầy, đối với ngƣời thọ mạng ngắn ngủi và hàng Thanh-Văn, đức Nhƣ-Lai thị hiện tuổi thọ ngắn. Những hạng ngƣời trên đây thấy nhƣ vậy đều cho rằng đức Nhƣ-Lai thọ mạng ngắn ngủi, dụ

nhƣ ngày mùa đông.

Đối với hàng Bồ-tát đức Nhƣ-Lai thị hiện tuổi thọ bực trung, hoặc một kiếp, hoặc dƣới một kiếp, dụ nhƣ ngày mùa xuân.

Chỉ Phật thấy Phật thọ mạng vô lƣợng, dụ nhƣ ngày mùa hạ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! iáo pháp phƣơng đẳng đại-thừa vi-mật của Nhƣ-Lai nói là đức Nhƣ-Lai thị hiện rƣới mƣa đại pháp nơi thế gian.

Đời vị lai nếu có ngƣời nào có thể thọ trì kinh điển nầy, giảng nói khai-thị

lợi ích cho chúng sanh, nên biết những ngƣời nầy thiệt là Bồ-Tát. Dụ nhƣ

ngày thạnh- hạ rƣới mƣa cam-lồ.

Nếu có hàng Thanh-Văn, Duyên-Giác nghe giáo pháp vi mật của Nhƣ-Lai thời dụ nhƣ ngày mùa đông gặp nhiều lạnh lẽo.

Hàng Bồ-Tát nếu nghe giáo pháp vi-mật : Nhƣ-Lai tánh thƣờng trụ không biến đổi nhƣ vậy, thời dụ nhƣ ngày mùa xuân nẩy mầm, nở hoa.

Thiệt ra Nhƣ-Lai tánh không có dài ngắn, vì thuận theo thế gian mà thị hiện nhƣ vậy. Đó chính là Pháp-tánh chơn thật của chƣ Phật.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ ban ngày các ngôi sao chẳng hiện ra, mà mọi ngƣời cho rằng ban ngày các ngôi sao lặn mất, kỳ thiệt chẳng phải lặn mất, vì ánh sáng mặt trời chói sáng nên sao chẳng hiện.

Cũng vậy, hàng Thanh-Văn, Duyên- iác chẳng thấy đƣợc Nhƣ-Lai, nhƣ

ngƣời đời ban ngày chẳng thấy sao.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lúc tối tăm, mặt trời mặt trăng chẳng hiện ra, kẻ ngu cho rằng mặt trời mặt trăng lặn mất, nhƣng thiệt ra mặt trời mặt trăng chẳng phải lặn mất.

https://thuviensach.vn

Lúc chánh pháp của Nhƣ-Lai diệt hết. Tam-bảo chẳng còn, cũng chẳng phải là dứt hẳn, lệ nhƣ mặt trời mặt trăng lúc lặn mất kia. Vì thế nên biết Nhƣ-Lai là thƣờng trụ không có biến đổi. Vì chơn tánh của Tam-bảo chẳng bị những cấu nhơ làm ô nhiễm.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ đêm không trăng, sao chổi hiện ra, chiếu sáng giây lát rồi lặn mất, chúng sanh ngó thấy cho đó là điềm chẳng lành.

Cũng vậy, hàng Bích-Chi-Phật hiện ra đời trong thời kỳ không Phật, chúng sanh ngó thấy đều cho rằng đức Nhƣ-Lai thiệt diệt độ, nên sanh lòng buồn khổ. Nhƣng thân Nhƣ-Lai thiệt chẳng diệt mất nhƣ mặt trời mặt trăng kia không có diệt mất.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ lúc mặt trời mọc lên, sƣơng mù đều tan. Kinh Đại- Niết-Bàn vi diệu nầy cũng nhƣ vậy. Lúc kinh nầy xuất hiện ra đời, nếu có chúng sanh nào một lần đƣợc nghe, đều có thể dứt trừ tất cả tội nghiệp vô gián, tất cả những điều ác. Kinh Đại-Niết-Bàn nầy cảnh giới rất sâu chẳng thể nghĩ bàn, khéo nói lên đƣợc tánh Nhƣ-Lai vi-mật.

Do nghĩa nầy nên Thiện-nam-tử , Thiện-nữ-nhơn đối với Nhƣ-Lai phải có tâm tin nhận là thƣờng trụ không biến đổi, chánh pháp chẳng dứt, Tăng bảo chẳng diệt. Nên phải dùng nhiều phƣơng tiện siêng năng học tập kinh điển nầy. Ngƣời nầy chẳng bao lâu sẽ đặng thành vô thƣợng chánh đẳng chánh giác. Vì thế nên kinh nầy gọi là do vô lƣợng công đức kết thành, cũng gọi là chánh giác chẳng cùng tận, do vì chẳng cùng tận, nên đặng gọi là Đại-Niết-Bàn.

---o0o---

XVI.PHẨM BỒ TÁT THỨ MƢỜ SÁU

(Hán bộ phần sau quyển thứ chín)

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ ánh sánng mặt trời mặt trăng hơn hết trong các ánh sáng. Ánh sáng Đại-Niết-Bàn rất là thù-thắng đối với ánh sáng của các khế kinh. Ánh sáng của các khế kinh không thể kịp đƣợc. Vì ánh sáng Đại-Niết-Bàn có thể chiếu vào các lỗ chơn lông của chúng sanh. Chúng sanh dầu không có tâm bồ- đề, nhƣng có thể làm nhơn duyên cho bồ-đề, vì thế

nên gọi là Đại-Niết- Bàn.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nhƣ lời Phật vừa nói ―ánh sáng Đại- Niết-Bàn chiếu vào các lỗ chơn lông của chúng sanh, chúng sanh dầu https://thuviensach.vn

không tâm bồ-đề, nhƣng có thể làm nhơn duyên cho bồ-đề‖. Xét ra, nghĩa trên đây chẳng đúng.

- Bạch Thế-Tôn ! Ngƣời phạm bốn giới trọng, ngƣời tạo tội ngũ nghịch và hạng Nhứt-xiển-đề, ánh sáng chiếu vào thân họ làm nhơn bồ đề, thời những hạng nầy có khác gì ngƣời trì giới thanh tịnh, tu tập các hạnh lành, nếu không khác, cớ sao đức Nhƣ-Lai nói nghĩa tứ-y.

Bạch Thế-tôn ! Lại nhƣ lời Phật nói, nếu có chúng sanh một lần đƣợc nghe kinh Đại-Niết-Bàn, thời dứt trừ đặng các phiền não. Trƣớc kia đức Nhƣ-Lai lại nói có ngƣời ở nơi hằng hà sa chƣ Phật mà phát tâm, nghe kinh Đại-Niết-Bàn chẳng hiểu đƣợc nghĩa, sao lại có thể dứt tất cả phiền não ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Trừ hạng Nhứt-xiển-đề, những chúng sanh khác đƣợc nghe kinh nầy, thảy đều có thể làm nhơn duyên cho bồ-đề. Ánh sáng của tiếng pháp chiếu vào lỗ chơn lông quyết định sẽ đặng vô thƣợng chánh đẳng chánh giác. Vì ngƣời đã có thể cúng dƣờng cung kính vô lƣợng chƣ Phật mới đặng nghe kinh Đại-Niết-Bàn. Ngƣời phƣớc bạc thời chẳng đƣợc nghe.

Việc lớn nhƣ đây ngƣời đại-phƣớc mới có thể đƣợc nghe, kẻ tiểu nhơn thời chẳng đƣợc nghe. Những gì là việc lớn ? Chính là chỉ cho tạng bí mật rất sâu của chƣ Phật, tức là Phật tánh.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-tôn ! Những gì làm nhơn bồ-đề cho ngƣời chƣa phát tâm bồ-đề?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu có ngƣời nghe kinh Đại-Niết-Bàn nầy, không tin nói rằng tôi chẳng cần phát bồ-đề tâm. Ngƣời đó thƣờng ở trong chiêm bao thấy hình La-Sát, lòng rất kinh sợ. La Sát bảo rằng : Nếu ngƣơi chẳng phát bồ-đề tâm, ta sẽ giết ngƣơi. Vì sợ sệt nên khi thức giấc ngƣời nầy liền phát tâm bồ đề. Sau khi chết, nếu ngƣời nầy hoặc đọa trong ba đƣờng ác, cùng sanh trong loài trời, loài ngƣời tiếp tục nhớ lại tâm bồ đề đã phát. Nên biết ngƣời nầy là bực bồ- tát.

Do nghĩa trên đây, nên oai thần của kinh Đại-Niết-Bàn nầy có thể làm nhơn bồ đề cho ngƣời chƣa phát tâm.

Đây gọi là Bồ-Tát có nhơn duyên mà phát tâm, chẳng phải không nhơn duyên. Do vì nghĩa nầy nên kinh điển Đại-Thừa vi diệu thiệt là của Phật nói.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ trên hƣ không kéo mây mƣa xuống, nơi cây khô, núi đá, gò nổng, cao nguyên nƣớc không đọng lại. Ruộng thấp hồ cao đều đầy chúng sanh nơi đó đƣợc lợí ích. Cũng vậy, kinh Đại-Niết-Bàn vi diệu nầy khắp nhuần chúng sanh, làm cho nẩy nở tâm bồ đề. Còn hàng Nhứt-xiển-đề chẳng phát tâm bồ đề không đƣợc lợ ích.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ hột giống đã cháy, dầu có gặp mƣa trọn chẳng mọc mầm. Cũng vậy, hàng Nhứt-xiển-đề dầu nghe kinh Đại-Niết-Bàn vi diệu nầy, trọn không phát tâm bồ đề. Vì hạng nầy đoạn diệt tất cả căn lành nhƣ hột giống đã cháy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ ngọc minh châu để trong nƣớc đục, thế lực của minh châu làm cho nƣớc liền trong. Nhƣng để minh châu trong bùn lầy không thể làm cho trong. Kinh Đại-Niết-Bàn vi diệu nầy cũng nhƣ vậy, có thể làm cho chúng sanh phạm tội vô gián, tứ trọng, tiêu tội đƣợc thanh tịnh phát tâm bồ đề. Không thể làm cho Nhứt-xiển-đề phát bồ đề tâm, vì Nhứt-xiển-đề dứt hết căn lành không phải pháp khí.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ cây thuốc Dƣợc Vƣơng là vua trong những thứ

thuốc. Nếu đem Dƣợc Vƣơng hòa với lạc, hoặc tô, hoặc mật, hoặc nƣớc, sữa, hoặc thuốc bột, thuốc huờn, hoặc dùng thoa ghẻ, thoa mắt, hoặc uống, hoặc xông, hoặc nhìn, hoặc ngửi, đều có thể làm cho chúng sanh đƣợc lành tất cả bịnh. Dƣợc Vƣơng ấy chẳng nghĩ rằng chúng sanh nếu lấy rễ của ta, thời chẳng nên lấy hết, cũng chẳng nghĩ rằng, nếu lấy lá chẳng nên lấy rễ, nếu lấy thân chẳng nên lấy võ, nếu lấy võ chẳng nên lấy thân. Dƣợc Vƣơng ấy dầu chẳng tƣởng niệm mà có thể trừ tất cả bịnh khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Kinh Đại-Niết-bàn vi diệu nầy có thể diệt trừ tất cả ác nghiệp, bốn tội trọng, năm tội vô gián của chúng sanh. Ngƣời chƣa phát bồ

đề tâm nhơn kinh nầy thời đặng phát bồ đề tâm. Vì kinh nầy là vua trong các thứ kinh, nhƣ cây thuốc Dƣợc Vƣơng là vua trong các thứ thuốc. Nếu có ngƣời tu tập cùng chẳng tu tập kinh Đại-Niết-Bàn nầy, nếu nghe đƣợc danh tự của kinh nầy, nghe rồi sanh lòng kính tin, thời đều trừ diệt đƣợc tất cả

phiền não. Nhƣng chỉ chẳng thể làm cho hạng Nhứt-xiển-đề an trụ nơi vô thƣợng chánh đẳng chánh giác. Nhƣ Dƣợc Vƣơng kia dầu có thể chữa lành tất cả bịnh nặng, nhƣng không thể cứu chữa ngƣời quyết định chết.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ ngƣời tay có ghẻ lở, bốc nắm thuốc độc, thời chất độc thấm vào thịt. Ngƣời tay không ghẻ lỡ, dầu có cầm nắm chất độc cũng chẳng thấm vào đƣợc. Hạng Nhứt-xiển-đề không có nhơn bồ đề, nhƣ

https://thuviensach.vn

ngƣời tay không ghẻ không thể thấm chất độc. Chất độc dụ cho diệu nghĩa đệ nhứt.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ kim cƣơng không gì phá vỡ đƣợc, mà kim cƣơng có thể phá vỡ tất cả vật khác , chỉ trừ mu rùa và sừng bạch dƣơng.

Kinh Đại- Niết- Bàn vi diệu nầy có thể làm cho vô lƣợng chúng sanh trụ nơi đạo bồ đề, chỉ không thể khiến hạng Nhứt-xiển-đề thành lập nhơn bồ đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ cỏ Mã-Xỉ, cây Ta-La-Xí, cây Ni-Ca-La, dầu chặt nhánh, đốn cây, nhƣng rồi đâm chồi mọc lên nhƣ cũ, chẳng phải nhƣ cây Đa-la đốn rồi không thể mọc lại.

Cũng vậy, những chúng sanh đặng nghe kinh Đại-Niết-Bàn nầy, dầu phạm bốn tội nặng và năm tội vô gián, vẫn có thể sanh nhơn bồ đề, Hạng nhứt-xiển-đề thời chẳng nhƣ vậy, dầu đặng nghe kinh điển vi diệu, nhƣng không thể sanh nhơn bồ đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ cây Khƣ-đà-la, cây Trấn-đầu-ca bị đốn thời chẳng mọc lại, và những hột giống bị cháy thời chẳng mọc mầm, cũng vậy, hàng nhứt- xiển-đề dầu đặng nghe kinh Đại-Niết-Bàn nầy. Nhƣng không thể

phát tâm bồ-đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ mƣa to, nƣớc mƣa chẳng dừng ở hƣ không.

Kinh Đại-Niết-Bàn nầy cũng chẳng dừng ở nơi hạng Nhứt-xiển-đề.

Hạng Nhứt-xiển-đề nầy khắp mình kín dày nhƣ chất kim cƣơng, vật ngoài không thể lọt vào đƣợc.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nhƣ đức Phật từng nói kệ rằng : Chẳng thấy, lành, chẳng làm. Chỉ thấy, ác, nên làm. Điều đó đáng kinh sợ.

Dƣờng nhƣ đƣờng nguy hiểm.

Bạch Thế-Tôn ! Bài kệ đó có những nghĩa gì ?‖

Phật nói : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Chẳng thấy là chẳng thấy Phật tánh. Lành là vô thƣợng chánh đẳng chánh giác. Chẳng làm là chẳng gần gũi thiện tri thức. Chỉ thấy là thấy không nhơn quả. Ác là hủy báng kinh điển Đại-thừa Phƣơng- đẳng. Nên làm là hạng Nhứt-xiển-đề nói không có Đại-thừa. Hạng nhứt-xiển- đề không có tâm xu hƣớng pháp lành thanh tịnh. Pháp lành là Đại-Niết-Bàn . Xu hƣớng Đại-Niêt-Bàn là nói có thể tu tập hạnh hiền-thiện.

https://thuviensach.vn

Hạng Nhứt-xiển-đề không hạnh hiền-thiện, nên không thể xu hƣớng Đại-Niết-Bàn. Điều đó đáng kinh sợ là nói hủy báng chánh pháp : Ngƣời trí phải kinh sợ, vì ngƣời hủy báng chánh pháp không có tâm lành, không có phƣơng tiện tu tập, con đƣờng nguy hiểm là nói các hành pháp.

Ca-Diếp Bồ-Tát lại bạch : Nhƣ Phật từng nói :

Thấy chỗ làm thế nào ? Đặng pháp lành thế nào ? Chỗ nào chẳng kinh sợ ?

Nhƣ đƣờng bằng vua đi.

- Thế-Tôn ! Bài kệ nầy nghĩa nhƣ thế nào ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thấy chỗ làm là phát-lồ các tội ác : Từ vô lƣợng đời gây tạo các nghiệp ác thảy đều phát lộ, đến nơi rốt ráo thanh tịnh. Đó là chỗ

không kinh sợ. Nhƣ đƣờng bằng thẳng của vua đi, trộm cƣớp đều chạy trốn.

Cũng vậy, phát lồ nhƣ trên thời tất cả tội ác đều dứt trừ.

Lại chẳng thấy chỗ làm là nói hàng Nhứt-xiển-đề làm những việc ác mà chẳng tự thấy. Hàng nhứt-xiên-đề do lòng kiêu mạn nên dầu làm ác nhƣng không kinh sợ. Vì thế nên hạng nầy chẳng đặng Niết-Bàn. Dụ nhƣ khỉ vƣợn mò nắm mặt trăng trong nƣớc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! iả sử vô lƣợng chúng sanh đồng thời chứng đặng vô thƣợng chánh đẳng chánh giác, các đức Nhƣ-Lai nầy cũng chẳng thấy hạng Nhứt-xiển-đề kia đặng thành bồ-đề. Vì nghĩa nầy nên gọi là chẳng thấy chỗ

làm.

Và lại chẳng thấy chỗ làm của ai ? Đây là chẳng thấy chỗ làm của Phật. Phật vì chúng sanh nói có Phật tánh. Hạng Nhứt-xiển-đề trôi lăn trong sanh tử, không thể thấy biết Phật tánh. Vì nghĩa nầy nên gọi là chẳng thấy chỗ làm của Nhƣ-Lai.

Lại hàng Nhứt-xiển-đề thấy đức Nhƣ-Lai rốt ráo nhập Niết-bàn, họ cho rằng thật vô thƣờng, nhƣ đèn tắt, dầu mỡ đều hết. Vì hạng nầy nghiệp ác của họ

chẳng giảm bớt.

Nếu có Bồ-Tát lúc làm những nghiệp lành hồi hƣớng vô thƣợng chánh đẳng chánh giác, dầu hàng Nhứt-xiển-đề chẳng tin chê bai phá hoại, nhƣng các vị

Bồ- Tát vẫn đem công đức thí cho, muốn cùng họ đồng thành đạo vô thƣợng. Vì pháp của chƣ Phật và Bồ-Tát tự nhiên nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Làm ác chẳng liền thọ, Nhƣ sữa liền thành lạc, Nhƣ tro che trên lửa. Ngƣời ngu khinh đạp đó.

Hàng Nhứt-xiển-đề gọi là kẻ không con mắt, nên chẳng thấy đạo A-La- Hán, vì không con mắt, nên chê bai Đại-thừa chẳng muốn tu tập. Nhƣ A-La-Hán siêng tu tâm từ.

Nếu ngƣời nói rằng : Nay tôi chẳng tin kinh điển Thanh-văn, chỉ tin thọ Đai-thừa, đọc tụng giải thuyết. Vì thế nên nay tôi là Bồ-Tát. Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Do có Phật tánh nên trong thân chúng sanh bèn có mƣời trí lực ba mƣơi hai tƣớng, tám mƣơi thứ tốt. Lời nói của tôi không khác lời nói của Phật. Nay anh cùng tôi đều phá vô lƣợng phiền não ác, nhƣ phá vỡ bình nƣớc. Vì phá kiết sử nên liền đặng thấy vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

Ngƣời đó dầu diễn nói nhƣ vậy, nhƣng tâm nó thiệt chẳng tin có Phật tánh, chỉ vì lợi dƣỡng nên nói theo văn kinh, đây gọi là ngƣời ác. Ngƣời ác nhƣ

vậy chẳng liền thọ quả báo, nhƣ sữa thành lạc.

Ví nhƣ Vƣơng sứ biện luận giỏi, nhiều chƣớc khéo, phụng mạng qua nƣớc khác, thà chết chớ trọn chẳng ẩn giấu lời truyền của vua. Cũng vậy, ngƣời trí ở trong hàng phàm phu, chẳng tiếc thân mạng, quyết phải tuyên nói Nhƣ-Lai tạng kinh điển Đại-thừa Phƣơng-đẳng, tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Có kẻ Nhứt-xiển-đề làm dạng A-La-Hán, chê bai kinh điển đại thừa. Ngƣời phàm phu thấy đó đều cho là thiệt A-La-Hán, là đại Bồ- Tát. Bọn ác Tỳ-kheo Nhứt-xiển-đề nầy, ở nơi A-Lan-Nhã phá hoại pháp A-Lan-Nhã, thấy ngƣời khác đặng lợi sanh lòng ganh ghét, nói rằng những kinh điển Đại-thừa đều là lời của Thiên-Ma Ba-Tuần nói. Họ cũng nói Nhƣ-Lai là pháp vô thƣờng. Họ hủy diệt chánh pháp, phá hoại chúng tăng. Họ lại nói lời của Thiên-Ma Ba-Tuần chẳng phải là lời lành, lời thuận.

Bọn trên đây tuyên nói lời tà ác nhƣ vậy. Bọn nầy làm ác chẳng liền thọ báo.

Nhƣ sữa thành lạc. Ngƣời nhƣ vậy gọi là Nhứt-xiển-đề. Nhƣ tro trùm trên lửa, ngƣời ngu khinh đạp đó.

Vì thế nên biết kinh điển Đại-thừa vi diệu quyết định thanh tịnh. Nhƣ châu Ma-Ni ném vào nƣớc đục, nƣớc liền trong.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ hoa sen đƣợc mặt trời rọi đến đều nở. Tất cả

chúng sanh nếu đặng thấy nghe kinh Đại-Niết-Bàn, thời đều phát Bồ-đề tâm.

https://thuviensach.vn

Vì thế nên ta nói ánh sáng Đại-Niết-Bàn chiếu vào lỗ chơn lông, quyết định làm nhơn vi diệu.

Nhứt-xiển-đề kia dầu có Phật tánh, nhƣng bị vô lƣợng tội chƣớng ràng buộc, nên chẳng thể hiện ra, nhƣ con tằm ở trong kén, do nghiệp chƣớng đó chẳng thể sanh nhơn bồ đề, lƣu chuyển mãi trong sanh tử.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ hoa sen mọc nơi bùn lầy, mà trọn chẳng bị bùn lầy àm nhơ. Nếu có chúng sanh tu tập kinh điển Đại-Niết-Bàn vi diệu nầy, dầu có phiền não, mà trọn chẳng bị phiền não làm nhơ, vì nhờ năng lực rõ biết Nhƣ-Lai tánh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có nƣớc kia nhiều gió mát mẻ. Nếu gió ấy thổi vào lỗ chơn lông nơi thân của chúng sanh, thời có thể trừ tất cả sự nóng bức bực bội.

Kinh điển Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy cũng lại nhƣ vậy, vào khắp lỗ chơn lông của tất cả chúng sanh, mà làm nhơn bồ-đề, trừ hạng Nhứt-xiển-đề vì hạng nầy chẳng phải pháp-khí.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lƣơng y, hiểu rõ tám thứ thuốc trị lành tất cả

bịnh, chỉ trừ ngƣời quyết định chết. Cũng vậy, tất cả khế kinh, thiền định, tam muội, có thể trị tất cả phiền não tham sân, si, mà không thể trị kẻ phạm bốn tội trọng, năm tội vô gián.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Lại có lƣơng y giỏi hơn, có thể chữa lành tất cả bịnh khổ của ngƣời, chỉ trừ bịnh quyết định chết. Cũng vậy, kinh điển Đại-thừa Đại- Niết-bàn nầy, có thể trừ tất cả phiền não, làm cho chúng sanh an trụ nơi nhơn Nhƣ-Lai thanh tịnh, ngƣời chƣa phát tâm làm cho phát tâm, chỉ trừ

hạng nhứt-xiển- đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lƣơng y có thể dùng thuốc hay chữa trị cho các ngƣời mù, khiến mắt họ đƣợc sáng, thấy tất cả cảnh vật, chỉ chẳng thể trị

lành con mắt của ngƣời sanh-manh. Cũng vậy, Kinh Đại-Niết-Bàn này có thể làm cho hàng Thanh-văn, Duyên- iác khai phát huệ nhãn, khiến cho họ

an trụ nơi vô lƣợng vô biên kinh điển Đại-thừa. Những ngƣời chƣa phát tâm, hoặc phạm bốn tội nặng, năm tội vô gián, kinh nầy đều có thể làm cho họ

phát tâm bồ đề, chỉ trừ bọn Nhứt-xiển-đề, nhƣ kẻ sanh-manh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lƣơng y hiểu rõ tám khoa trị bịnh vì trị tất cả

bịnh khổ cho ngƣời, dùng các phƣơng thuốc, theo bịnh mà trị, mà ngƣời https://thuviensach.vn

bịnh ngu chẳng muốn uống đó. Lƣơng y xót thƣơng, dắt ngƣời nầy về nhà mình, ép uống thuốc, bịnh liền đƣợc lành. Phụ nữ sanh sản, lá nhau chẳng ra, nếu uống thuốc nầy lá nhau liền ra, cũng làm cho hài nhi đƣợc an lành.

Cũng vậy, kinh điển Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy có thể trừ vô lƣợng phiền não cho chúng sanh, trừ bốn tội trọng, năm tội vô gián, ngƣời chƣa phát tâm đều làm cho phát tâm trừ hạng Nhứt-xiển-đề.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Phạm bốn tội trọng và năm tội vô gián gọi là rất nặng, rất ác. Ví nhƣ cây đa-la đã bị đốn chẳng còn mọc lại đƣợc. Những ngƣời phạm tội nầy chƣa phát tâm bồ-đề thế nào có thể làm nhơn bồ- đề cho họ đƣợc ?‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Những ngƣời phạm tội nầy, hoặc ở trong chiêm bao thấy bị đọa địa ngục, thọ những sự khổ não, liền sanh lòng ăn năn, sau khi thức dậy, tin có quả báo lớn, bèn phát tâm bồ-đề.

Nhƣ hài nhi kia, lấn lần khôn lớn, thƣờng nghĩ nhớ rằng : Lƣơng y đó rất giỏi, nhờ ông cho thuốc, mẹ mình đặng an lành, do đó nên mạng của mình cũng đặng toàn. Cảm thƣơng mẹ mình chịu nhiều sự khổ não, mang thai cả

mƣời tháng, sau khi sanh nở, nhƣờng khô nằm ƣớt, hốt rửa phân dải, bú mớm nuôi nấng. Vì những công ơn ấy, ta phải báo đền, săn sóc hầu hạ, tùy thuận cúng dƣờng mẹ ta.

Ngƣời phạm bốn tội nặng và năm tội vô gián, lúc sắp chết nhớ đến kinh Đại-Niết-Bàn nầy, dầu đọa địa ngục, súc sanh, ngạ quỹ, hay sanh trên trời, trong loài ngƣời, kinh điển nầy cũng làm nhơn bồ-đề cho ngƣời nầy, trừ hạng nhứt-xiển- đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lƣơng y và con trai của lƣơng y hiểu biết sâu rộng hơn các y sĩ khác, biết rành phƣơng trừ độc : Độc rắn, độc rồng, độc rít, độc bò cạp, lại đem phƣơng thuốc nầy thoa nơi giày dép, các độc trùng chạm đến chất độc liền tiêu, chỉ không thể tiêu đƣợc độc của đại-long.

Cũng vậy, nếu có chúng sanh phạm bốn tội nặng, năm tội vô gián, kinh Đại Niết-Bàn nầy có thể làm cho tội tiêu diệt, an trụ nơi đạo bồ-đề. Oai thần của kinh làm cho chúng sanh đƣợc an-lạc chỉ trừ hạng Nhứt-xiển-đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời lấy chất thuốc độc thoa lên mặt trống, những ngƣời nghe tiếng trống nầy, dầu là vô tâm đều trúng độc mà chết, chỉ

trừ một ngƣời.

https://thuviensach.vn

Cũng vậy, những ngƣời nghe tiếng kinh Đại-Niết-Bàn nầy, bao nhiêu tham dục, sân- khuể, ngu si thảy đều dứt hết. Oai lực của kinh nầy có thể diệt trừ

phiền não, dầu là ngƣời không lòng nghĩ nhớ. Ngƣời phạm bốn tội nặng, năm tội vô gián đƣợc nghe kinh nầy cũng thành nhơn vô thƣợng bồ-đề, lần dứt phiền não, chỉ trừ hạng nhứt- xiển-đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ đêm tối, tất cả công việc làm đều ngƣng nghĩ.

Nếu việc chƣa làm xong phải chờ đến sáng ngày sau. Cũng vậy, ngƣời học Đại- thừa dầu tu tập theo khế kinh tất cả các môn thiền định, cần phải chờ

nghe lời dạy vi mật của Nhƣ-Lai, nơi hội Đại-thừa Đại-Niết-Bàn rồi sau mới có thể tu tạo nghiệp nhơn bồ-đề an trụ nơi chánh pháp.

Nhƣ trời mƣa nhuần thấm làm cho tất cả hột giống nẩy mầm lên cây, đơm bông kết trái, mọi ngƣời nhờ đó đƣợc no đủ, khỏi đói khát. Cũng vậy, pháp tạng của Nhƣ-Lai có thể diệt trừ tám thứ thống khổ. Kinh nầy ra đời, nhƣ

những trái, hột đem sự no đủ an vui đến cho mọi ngƣời, tức là làm cho chúng sanh thấy Phật tánh. Nhƣ trong hội Pháp-Hoa tám ngàn ThanhVăn đặng thọ ký thành Phật.

Hạng Nhứt-xiển-đề không tu tập pháp lành nhƣ mùa thạnh-động.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lƣơng y nghe con ngƣời khác bị quỷ thần bắt, liền sai một ngƣời đem thuốc đến cứu, dặn rằng : Ngƣơi đem thuốc nầy mau trao cho ngƣời đó, sức thuốc sẽ làm cho quỷ thần tránh xa. Nếu ngƣời chậm trể thời ta phải tự đi, quyết chẳng để ngƣời đó bị hại. Nếu ngƣời bịnh đó đặng thuốc, và oai đức của lƣơng y, bịnh khổ liền hết. Cũng vậy, nếu Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ƣu- bà- tắc, Ƣu-bà-di, và hàng ngoại đạo có thể thọ trì đọc tụng kinh điển nầy, lại phân biệt giảng nói cho ngƣời khác, hoặc tự biên chép, khiến ngƣời biên chép, tất cả đều là nhơn bồ-đề.

Nếu ngƣời phạm bốn tội nặng, năm tội nghịch, hoặc bị quỷ tà ác độc làm hại, nghe kinh điển nầy tất cả ác độc đều tiêu diệt, nên biết ngƣời nầy thật là Bồ-tát. Vì tạm đặng nghe kinh Đại-Niết-Bàn nầy, cũng do vì sanh lòng tƣởng niệm Nhƣ- Lai thƣờng-trụ. Tạm đặng nghe còn đặng công đức nhƣ

vậy, huống là biên chép thọ trì đọc tụng, tất cả đều là Bồ-Tát, chỉ trừ hạng nhứt-xiên-đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ ngƣời điếc chẳng nghe đƣợc tiếng. Cũng vậy, hàng Nhứt-xiển-đề dầu muốn nghe kinh điển vi diệu nầy, cũng chẳng đặng nghe.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lƣơng y thông suốt tất cả phƣơng thuốc và rộng biết vô lƣợng chú thuật. Lƣơng y nầy thấy nhà vua bèn tâu rằng :‖ Nay Đại- Vƣơng có bịnh nguy đến tánh mạng‖. Vua nói : ― Khanh chẳng thấy việc trong bụng ta, sao lại nói rằng có bịnh nguy đến tánh mạng‖. Lƣơng y tâu : ―Nếu chẳng tin lời của thần, xin Đại-Vƣơng uống thuốc xổ, sau khi xổ

Đại-Vƣơng tự nghiệm lấy‖. Vua không bằng lòng uống.

Bấy giờ lƣơng y dùng chú thuật làm cho hậu môn của vua sƣng phồng lên vàthòng xuống, trùng máu tuôn ra. Vua nhìn thấy kinh sợ, hết lời khen ngợi lƣơng y: Ta rất tiếc trƣớc chẳng dùng lời của khanh, giờ đây mới biết khanh thật lƣơng y, nhờ khanh mà thân ta đặng an lạc. Vua bèn cung kính lƣơng y xem nhƣ cha mẹ.

Kinh Đại-Niết-Bàn nầy cũng lại nhƣ vậy. Tất cả chúng sanh không luận hàng hữu dục hay vô dục, đều có thể làm phiền não của kia tiêu dứt.

Những chúng sanh nầy nhẫn đến trong chiêm bao, cung kính cúng dƣờng kinh nầy, nhƣ nhà vua cung kính lƣơng y.

Nếu vị lƣơng y đó biết ngƣời quyết định chết thời không chữa trị. Cũng vậy, kinh Đại-Niết-Bàn nầy chẳng thể chữa trị hạng Nhứt-xiển-đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lƣơng y biết rành tám khoa trị bịnh có thể trị

lành tất cả các bịnh. Chỉ chẳng thể chữa trị ngƣời quyết định chết. Cũng vậy, chƣ Phật, Bồ-Tát, có thể cứu độ tất cả chúng sanh có tội, chỉ không thể độ

hạng nhứt-xiển - đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ lƣơng y biết rành tám khoa trị bịnh, lại thông hiểu nhiều khoa cao siêu khác, đem chỗ hiểu biết của mình truyền dạy cho con. Lần lần truyền dạy cả tám khoa, lại dạy thêm những khoa cao siêu khác. Cũng vậy, Đức Nhƣ-Lai trƣớc dạy các Tỳ-kheo những phƣơng tiện diệt trừ tất cả phiền não, dạy quán thân chẳng bền chắc, quán thân thọ khổ, quán vô ngã, khiến các đệ tử học thông thuộc chín bộ kinh, rồi sau mới dạy học tạng Nhƣ-Lai bí mật, nói Nhƣ-Lai thƣờng trụ. Đức Nhƣ-Lai nói kinh Đại-thừa Đại-Niếât-Bàn để làm nhơn bồ-đề cho những chúng sanh đã phát tâm và ngƣời chƣa phát tâm, chỉ trừ hạng Nhứt-xiển-đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Kinh Đại-Niết-Bàn nầy là giáo pháp vô lƣợng vô số

chẳng thể nghĩ bàn chƣa từng có. Nên biết kinh nầy là lƣơng y vô thƣợng tôn quý nhứt hơn tất cả, là vua trong các kinh.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ thuyền lớn từ bờ biển nầy đi đến bờ kia lại từ

bờ biển kia trở về bở nầy. Cũng vậy, Đức Nhƣ-Lai ngồi thuyền báu Đại-thừa Đại-Niết- Bàn qua lại tế độ chúng sanh. Nơi nào chốn nào có kẻ đáng đƣợc độ thời đều làm cho đặng thấy thân Nhƣ-Lai. Vì thế nên Đức Nhƣ-Lai có hiệu làvô- thƣợng thuyền-sƣ.

Ví nhƣ có thuyền, thời có thuyền sƣ, do có thuyền sƣ thời có ngƣời đi qua biển lớn. Đức Nhƣ-Lai thƣờng trụ hóa độ chúng sanh cũng lại nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời ở trong biển lớn, ngồi thuyền muốn đi qua, nếu đặng thuận gió, thời trong khoảnh khắc có thể đi đặng trăm ngàn do tuần. Nếu chẳng đặng thuận gió dầu ngồi thuyền trải qua nhiều năm chẳng rời khỏi chỗ cũ, có lúc thuyền hƣ lủng, đắm chìm mà chết.

Cũng vậy, chúng sanh ở nơi biển lớn sanh tử ngu si, ngồi trên thuyền các công hạnh, nếu gặp đƣợc gió mạnh Đại-Niết-Bàn, thời có thể mau đến bờ vô thƣợng đạo. Nếu chẳng gặp kinh nầy, sẽ phải luân chuyển mãi trong sanh tử.

Hoặc có lúc phá hƣ công hạnh, phải đọa địa ngục, súc sanh, ngạ quỹ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời chẳng gặp gió thuận lớn, ở lâu trong biển nghĩ rằng : Nay chúng ta ắt chết tại đây. Lúc nghĩ nhƣ vậy bỗng gặp gió lớn, thuận theo gió qua khỏi biển, vui mừng nói rằng ngọn gió tốt nầy thật chƣa từng có, làm cho chúng ta đặng an ổn qua khỏi nạn biển lớn. Cũng vậy, chúng sanh từ lâu ở trong biển lớn ngu si sanh tử, nghèo cùng tiều tụy khốn khổ, lúc chƣa gặp kinh Đại-Niết-Bàn thời nên nghĩ rằng : Chúng ta quyết định phải đọa nơi địa ngục, súc sanh, ngạ quỹ. Lúc chúng sanh nầy suy nghĩ

nhƣ vậy, bỗng gặp kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn, tùy thuận tu hành vào nơi vô thƣợng chánh đẳng chánh giác, khen rằng : Chúng ta từ trƣớc đến nay chƣa từng đƣợc nghe tạng Nhƣ-Lai vi mật nhƣ vậy. Lúc bấy giờ mới sanh lòng tin thanh tịnh đối với kinh Đại- Niết- Bàn.

- Nầy Thiện-nam-tử !Nhƣ rắn lột da, nó có chết đặng chăng ?

- Bạch Thế-Tôn ! ― Rắn không chết‖.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Cũng vậy, Đức Nhƣ-Lai phƣơng tiện thị hiện dứt bỏ

thân độc nầy, có thể nói rằng Đức Nhƣ-Lai là vô thƣờng diệt mất ƣ.

- Bạch Thế-Tôn ! Không phải vậy.

https://thuviensach.vn

Đức Nhƣ-Lai ở trong Diêm-Phù-Đề phƣơng tiện bỏ thân, nhƣ rắn kia lột bỏ

lớp da cũ, vì thế nên Đức Nhƣ-Lai gọi là thƣờng trụ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ thợ kim hoàn đặng vàng thật tốt làm thành các món đồ tùy theo ý mình. Cũng vậy, Đức Nhƣ-Lai ở trong hai mƣơi lăm cõi, vì hóa độ chúng sanh khỏi dòng sanh tử, nên thị hiện các thứ sắc thân tùy ý tự tại, nên Đức Nhƣ-Lai có hiệu là vô-biên-thân. Dầu lại thị hiện các thứ sắc thân, nhƣng cũng gọi là thƣờng trụ không biến đổi.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ cây Am-la và cây Diêm-phù. Trong một năm ba lần biến đổi; có lúc sanh bông màu sắc sáng rỡ, có lúc mọc lá sum sê rậm rợp có lúc điêu tàn nhƣ khô chết.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Cây ấy có thiệt là khô chết chăng ?

- Bạch Thế-Tôn ! Cây ấy không phải chết.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đức Nhƣ-Lai ở trong ba cõi, thị hiện ba thứ sắc thân cũng lại nhƣ vậy : Có lúc mới giáng sanh, có thời kỳ lớn khôn, có thời kỳ

nhập Niết- Bàn. Dầu vậy, nhƣng thân Đức Nhƣ-Lai thiệt chẳng phải vô thƣờng.

Ca-Diếp Bồ-Tát tán thán rằng : ― Lành thay ! Lành thay ! Thiệt đúng nhƣ lời Phật dạy : Đức Nhƣ-Lai thƣờng trụ không có biến đổi.‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Mật ngữ của Nhƣ-Lai rất sâu khó hiểu, ví nhƣ nhà vua bảo các quan đem Tiên-Đà-Bà đến. Danh từ Tiên-Đà-Bà chỉ cho bốn tbứ : Một là muối, hai là chén , ba là nƣớc, bốn là ngựa. Có cả bốn thứ ấy đều đồng một danh từ Tiên-Đà-Bà. Quan hầu có trí biết rành danh từ nầy. Lúc vua muốn rửa ráy đòi Tiên-Đà-Bà, liền dƣng nƣớc. Lúc vua ăn đòi Tiên-Đà-Bà liền dƣng muối. Lúc vua ăn xong muốn uống nƣớc ngọt, đòi Tiên-Đà-Bà liền dƣng chén. Lúc vua muốn du hành đòi Tiên-Đà-Bà liền đem ngựa dƣng.

Quan hầu có trí hiểu rành mật ngữ của nhà vua.

Kinh Đại-thừa nầy có bốn nghĩa vô thƣờng cũng nhƣ vậy. Hàng Phật-tử Đại-thừa phải nên biết rành. Nếu đức Phật ra đời vì chúng sanh nói Nhƣ-Lai Niết- Bàn, ngƣời trí nên biết đây là đức Nhƣ-Lai vì ngƣời chấp thƣờng mà nói pháp quán vô thƣờng, muốn cho các Tỳ-kheo tu pháp quán vô thƣờng.

Hoặc đức Phật lại nói chánh pháp sẽ diệt, ngƣời trí nên biết đây là đức Nhƣ-Lai vì ngƣời chấp lạc nói pháp quán về khổ, muốn cho các Tỳ-kheo tu pháp quán khổ. Hoặc đức Nhƣ-Lai nói, nay ta bịnh khổ, chúng Tăng phá hoại.

https://thuviensach.vn

Ngƣời trí nên biết đây là đức Nhƣ-Lai vì ngƣời chấp ngã nói pháp quán vô ngã, muốn cho các Tỳ-kheo tu pháp quán vô ngã. Hoặc đức Phật lại nói, pháp quán không là chánh giải thoát. Ngƣời trí nên biết đây là đức Nhƣ-Lai nói chánh giải thoát, không hai mƣơi lăm cõi, muốn cho các Tỳ-kheo tu học pháp quán không. Vì nghĩa nầy nên chánh giải thoát gọi là không, cũng gọi là bất động. Bất động là vì trong giải thoát không có khổ. Cho nên bất động là chánh giải thoát, là không có tƣớng. Nói rằng không tƣớng đó là không có sắc, thanh, hƣơng, vị, xúc vân vân, nên gọi là không tƣớng. Chánh giải thoát nầy thƣờng chẳng biến đổi. Trong giải thoát nầy không có vô thƣờng khổ

não biến đổi. Vì thế nên giải thoát hiệu là thƣờng trụ, mát mẻ chẳng biến đổi.

Hoặc đức Phật nói rằng tất cả chúng sanh đều có Nhƣ-Lai tánh. Ngƣời trí nên biết Đây là đức Nhƣ-Lai nói pháp thƣờng, muốn cho các Tỳ-kheo tu tập pháp thƣờng. Các Tỳ-kheo nầy nếu có thể tùy thuận học tập nhƣ vậy, nên biết ngƣời nầy thật là đệ-tử của Phật, biết rành tạng Nhƣ-Lai vi mật, nhƣ

quan hầu có trí, biết rành ý của nhà vua.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhà vua kia cũng có mật ngữ nhƣ vậy, huống là đức Nhƣ-Lai mà lại không có.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vì thế nên giáo pháp vi mật của Nhƣ-Lai khó có thể

biết đƣợc. Chỉ ngƣời trí mới có thể hiểu đƣợc Phật pháp rất sâu vi diệu của Nhƣ-Lai, chẳng phải hạng phàm phu trong đời mà có thể tin đƣợc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ cây Ba-la-xa cây Ca-ni-ca, cây A-thúc-ca gặp lúc nắng hạn thời chẳng sanh hoa trái. Nhẫn đến các sanh vật dƣới nƣớc trên đất thảy đều khô héo, không thể tăng trƣởng, tất cả các phƣơng thuốc không còn công hiệu.

Kinh Đai-thừa Đại-Niết-Bàn nầy cũng lại nhƣ vậy. Sau khi ta diệt độ, có các chúng sanh chẳng thể cung kính thời chẳng có oai đức. Vì các chúng sanh nầy chẳng biết tạng Nhƣ-Lai vi mật, bởi chúng sanh nầy phƣớc đức mỏng kém.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Lúc chánh pháp của Nhƣ-Lai sắp diệt, bây giờ có số

đông ác hạnh Tỳ-kheo chẳng biết tạng Nhƣ-Lai vi mật, chểnh mảng biếng nhác, chẳng thể đọc tụng tuyên dƣơng chánh pháp của Nhƣ-Lai.

Ví nhƣ kẻ cƣớp ngu si, vất bỏ châu báu mà mang gánh cỏ trấu. Vì chẳng hiểu tạng Nhƣ-Lai vi mật nên biếng nhác đối với kinh nầy.

https://thuviensach.vn

Thƣơng thay đời vị lai rất nguy hiểm, rất đáng sợ sệt.

Khổ thay chúng sanh chẳng siêng năng thọ trì kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy.

Chỉ các vị Đại Bồ-Tát có thể ở nơi kinh nầy chẳng chấp văn tự, tùy thuận nghĩa chơn thật mà vì chúng sanh giảng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ đứa gái chăn bò vì muốn bán sữa, tham lợi nhiều nên thêm hai phần nƣớc rồi bán cho đứa gái chăn bò khác. Đứa gái kia lại thêm hai phần nƣớc rồi bán lại cho đứa gái ở gần thành. Đứa gái nầy lại thêm hai phần nƣớc rồi bán lại cho đứa gái ở trong thành. Đứa gái nầy lại thêm hai phần nƣớc rồi đem ra chợ bán. Bấy giờ có một ngƣời cần sữa tốt để

đãi tân khách, nên đến chợ muốn mua sữa. Đứa gái bán sữa đòi giá mắc.

Ngƣời mua nói sữa nầy pha nhiều nƣớc, không đến giá đó, nay nhằm lúc tôi phải đãi đằng tân khách nên đành mua mắc. Mua xong đem về nhà, nấu thành cháo trọn không có mùi sữa. Dầu không có mùi sữa, nhƣng cũng ngàn lần hơn vị chát đắng, vì vị sữa hơn hết trong các vị.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Sau khi ta nhập Niết-Bàn, lúc chánh pháp chƣa dứt, còn tám mƣơi năm, kinh nầy sẽ lƣu hành rộng nơi Diêm-Phù-Đề. Lúc bấy giờ sẽ có các ác Tỳ-kheo sao lƣợc kinh nầy chia làm nhiều phần, có thể làm mất mùi vị tốt đẹp của chánh pháp. Những ngƣời nầy dầu đọc tụng kinh điển đây, nhƣng lại diệt trừ yếu nghĩa thâm mật của Nhƣ-Lai, đem lời thế gian vô nghĩa văn sức lẫn lộn, sao phần trƣớc để ở sau, sao phần sau để ở trƣớc, phần trƣớc phần sau để ở giữa, phần giữa để ở phía sau phía trƣớc. Nên biết các Tỳ-kheo nầy là bạn bè của ma. Họ nhận chứa tất cả vật bất tịnh mà nói rằng đức Nhƣ-Lai đều cho chúng tôi nhận chứa. Nhƣ đứa gái chăn bò pha nhiều nƣớc vào trong sữa. Cũng vậy, các ác Tỳ-kheo nầy đem lời thế tục xen tạp vào kinh nầy. Làm cho đa số chúng sanh chẳng đặng lời nói chơn chánh, biên chép chơn chánh, nhận lấy chơn chánh, để tôn trọng tán thán cúng dƣờng cung kính. Ác Tỳ-kheo đây vì lợi dƣỡng nên chẳng thể lƣu truyền rộn kinh nầy. Dầu có lƣu truyền cũng là chút ít phần chẳng đáng kể. Nhƣ các đứa gái xoay vần bán sữa. Nhẫn đến nấu thành cháo mà không có vị sữa.

Cũng vậy, Kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy lần lƣợt lạt lẽo không có khí vị.

Dầu không khí vị vẫn còn hơn những kinh khác cả ngàn lần. Nhƣ cháo không mùi sữa kia vẫn ngàn lần hơn các vị đắng. Vì kinh Đại- thừa Đại-Niết-Bàn nầy là thƣợng-thủ nhứt đối với kinh điển Thanh-văn. Nhƣ sũa bò hơn hết trong các vị. Vì nghĩa nầy nên gọi là Đại-thừa Đại-Niết-Bàn.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ loài ngƣời không ai chẳng mong mõi đƣợc thân nam tử. Vì thân ngƣời nữ đều là chỗ nhóm ở của các sự nhơ xấu.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nƣớc tiểu của con muỗi không thể làm cho mặt đất đƣợc nhuần ƣớt. Ngƣời nữ lòng dục khó đầy cũng nhƣ vậy. Ví nhƣ cả

quả địa cầu, đem vò viên nhƣ hột đình lịch. Nam tử đông nhƣ số hột ấy, cùng dâm với một ngƣời nữ, vẫn không thể đủ.

iả sử số nam tử nhƣ hằng sa cùng dâm với một ngƣời nữ, cũng không thể

đủ.

Ví nhƣ trời mƣa, trăm sông các giòng đều chảy vào biển cả, mà biển cả vẫn chƣa từng đầy.

Cũng vậy, giả sử tất cả đều là nam tử, cùng dâm với một ngƣời nữ cũng không đủ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ cây A-thúc-ca, cây Ba-tra-la, cây Ca-ni-ca, mùa xuân hoa nở, có con ong hút lấy hƣơng tế nhị của hoa chẳng chán chẳng đủ.

Cũng vậy, ngƣời nữ muốn ngƣời nam chẳng nhàm chẳng đủ.

- Nầy Thiên-nam-tử ! Do nghĩa nầy nên mọi ngƣời khi nghe kinh Đại-thừa Đại- Niết-Bàn nầy, thƣờng phải quở trách thân nữ cầu đƣợc thân nam. Vì kinh nầy có tƣớng trƣợng phu, tức làPhật tánh. Nếu ngƣời chẳng biết Phật tánh nầy, thời không có tƣớng nam, ta nói những ngƣời nầygọi là nữ nhơn.

Nếu có thể tự biết Phật tánh, ta nói ngƣời nầy gọi là tƣớng trƣợng phu. Nếu có ngƣời nữ biết thân mình quyết có Phật tánh, nên biết những ngƣời nầy chính là nam tử.

Kinh Đại-thừa Đại-Niết-bàn nầy chứa nhóm vô lƣợng vô biên công đức chẳng thể nghĩ bàn, vì nói tạng Nhƣ-Lai vi mật. Thế nên mọi ngƣời nếu muốn mau biết tạng Nhƣ-Lai, nên phải phƣơng tiện siêng tu kinh nầy.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn !Phải lắm, phải lắm, đúng nhƣ lời Phật nói. Nay tôi nhơn có tƣớng trƣợng phu nên đặng vào tạng Nhƣ-Lai vi mật. Hôm nay đức Nhƣ-Lai mới giác ngộ cho tôi, nhơn đây tôi liền đƣợc quyết định thông đạt.‖

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện-nam-tử ! Nay ông tùy thuận thế gian mà nói.‖

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Tôi chẳng tùy thuận pháp thế gian‖.

Đức Phật khen ngợi Ca-Diếp Bồ-tát : ― Lành thay ! Lành thay ! Nay chỗ biết của ông là pháp vị vô thƣợng, pháp ấy rất sâu khó biết mà ông có thể biết đặng. Nhƣ con ong hút lấy mật hoa.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nƣớc tiểu của con muỗi không thể làm cho mặt đất đƣợc thấm ƣớt. Đời đƣơng-lai kinh nầy lƣu truyền cũng lại nhƣ vậy. Lúc chánh pháp sắp diệt, kinh nầy sẽ trƣớc ẩn mất nơi cõi đất nầy. Nên biết đó là tƣớng suy của chánh pháp.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ hết mùa hạ qua đầu mùa thu, mƣa thu tầm tã.

Cũng vậy, kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy vì các vị Bồ-Tát ở phƣơng nam sẽ lƣu truyền rộng, rƣới pháp võ đầy khắp xứ ấy. Lúc chánh pháp sắp diệt, kinh nầy sẽ truyền đủ nơi nƣớc Kế-Tân. Hoặc có ngƣời tin, có ngƣời chẳng tin, kinh nầy ẩn mất trong đất. Khi kinh nầy ẩn mất rồi, tất cả kinh điển Đại-thừa khác, thảy đều dứt mất. Nếu ai gặp đặng kinh nầy đầy đủ, thời ngƣời đó là đệ nhứt trong loài ngƣơi. Các hàng Bồ-Tát nên biết chánh pháp vô thƣợng của Nhƣ-Lai sắp diệt chẳng còn lâu.

Lúc bấy giờ ngài Văn-Thù Sƣ-Lợi bạch Phật rằng : ― Thế-tôn ! Nay ông Thuần- Đà còn có tâm nghi, ngƣỡng mong đức Nhƣ-Lai vì ông giảng giải.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tâm nghi thế nào, ông cứ trình bày Nhƣ-Lai sẽ dạy nữa cho.

Văn-Thù Sƣ-Lợi nói : ― Ông Thuần-Đà nghi rằng : Đức Nhƣ-Lai là thƣờng trụ, do vì đặng sức tri kiến Phật tánh. Nếu thấy Phật tánh mà là thƣờng trụ, thời lúc trƣớc chƣa thấy lẽ ra là vô thƣờng. Nếu lúc trƣớc là vô thƣờng, lúc sau cũng phải nhƣ vậy. Nhƣ những vật trong đời trƣớc không nay có, có rồi trở thành không. Những vật nhƣ vậy đều là vô thƣờng. Do nghĩa nầy nên chƣ Phật, Bồ- Tát, Duyên-Giác, Thanh-Văn không sai khác nhau‖.

Đức Thế-Tôn liền nói kệ rằng :

Trƣớc có nay không, Trƣớc không nay có,Trọn không có nghĩa. Ba đời là có.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Do nghĩa nầy mà chƣ Phật, Bồ-Tát, Duyên-Giác, Thanh- Văn, cũng có sai khác.

https://thuviensach.vn

Văn-Thù Sƣ-Lợi tán thán rằng : ― Lành thay ! Thiệt nhƣ lời dạy của Nhƣ-Lai, nay tôi mới biết chƣ Phật, Bồ-Tát, Duyên-Giác, Thanh-Văn cũng có sai khác, cũng không sai khác.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nhƣ lời Phật nói, Chƣ Phật, Bồ-tát, Duyên-Giác, Thanh-Văn, tánh không sai khác, cúi mong đức Nhƣ-Lai giảng rộng nghĩa ấy, để lợi ích, an lạc tất cả chúng sanh.‖

Phật nói : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Lóng nghe suy xét kỹ, đức Nhƣ-Lai sẽ vì ông giảng nói nghĩa ấy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ trƣởng giả nuôi nhiều bò sữa, đủ các màu lông, sai một ngƣời chăn nuôi. Một hôm ngƣời chăn vì sự cúng kiếng, vắt sữa tất cả bò đựng chung trong một thùng. Ngƣời ấy thấy sữa đồng một màu trắng, lấy làm lạ nghĩ rằng : Bầy bò mỗi con đều khác màu, sao sữa của chúng nó đều đồng màu. Ngƣời ấy gẫm kỹ, xét rằng tất cả đều do nhơn duyên nghiệp báo của chúng sanh làm cho sữa đồng một màu.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hàng Thanh-Văn, Duyên- iác, Bồ-Tát, đồng một Phật tánh, nhƣ sữa của bầy bò đồng một màu. Vì đồng sạch hết phiền não.

Nhƣng các chúng sanh nói chƣ Phật, Bồ-Tát, Duyên-Giác, Thanh-Văn, sai khác nhau. Cũng có hàng Thanh-Văn và ngƣời phàm phu nghĩ rằng : Ba thừa sao lại không sai khác. Những ngƣời nầy lâu lâu về sau tự hiểu rằng, tất cả ba thừa đồng một Phật tánh. Nhƣ ngƣời chăn bò hiểu rằng màu sữa đồng một, là do nhơn duyên nghiệp báo.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ quặng vàng, nấu lọc cặn bã, sau khi tiêu dung thành vàng, thời giá trị vô lƣợng. Thanh-Văn, Duyên- iác, Bồ-Tát đều đặng thành tựu đồng một Phật tánh, vì trừ hết phiền não , nhƣ quặng vàng trừ hết cặn bã thành vàng. Do nghĩa nầy nên tất cả chúng sanh đồng một Phật tánh không có sai khác. Vì họ trƣớc kia nghe tạng Nhƣ-Lai vi mật, thời gian sau thành Phật tự nhiên đặng biết, vì dứt vô lƣợng phiền não. Nhƣ ông Trƣởng gia ûkia biết sữa đồng một màu.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật rằng : Thế-tôn ! Nếu tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, thời Phật cùng chúng sanh có gì sai khác. Ngƣời nói nhƣ vậy có nhiều lỗi lầm. Nếu các chúng sanh đều có Phật tánh, do nhơn duyên gì Ngài Xá-Lợi- Phất vân vân lại nhập Tiểu Niết-Bàn. Hàng Duyên- iác nhập Trung Niết-Bàn, các vị Bồ-Tát nhập Đại Niết-Bàn. Ba hạng ngƣời nhƣ vậy nếu đồng Phật tánh sao lại chẳng đồng nhập Đại-Niết-Bàn nhƣ đức Nhƣ-Lai ?‖

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Niết-Bàn của chƣ Phật Thế-Tôn chính là chẳng phải cho ãchứng của Thanh-Văn, Duyên- iác, do nghĩa nầy nếu nhập Đại Niết-Bàn gọi là thuần-thiện. Thế gian nếu không Phật ra đời chẳng phải là không có hàng nhị thừa chứng đặng hai thứ Niết-Bàn‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : Thế-Tôn ! Nghĩa ấy nhƣ thế nào ?

Phật nói vô lƣợng vô biên vô số kiếp mới có một đức Phật hiện ra nơi đời khai thị pháp tam thừa.

- Nầy Thiện-nam-tử ! nhƣ lời ông nói, Bồ-Tát, Duyên-Giác và Thanh-Văn không sai khác đó, trƣớc kia trong tạng Nhƣ-Lai Đại-Niết-Bàn nầy ta đã có nói nghĩa đó. Các vị A-La-Hán không có thuần thiện, vì các vị A-La-Hán đều sẽ đặng Đại- Niết- Bàn nầy, do nghĩa nầy nên nhập Đại-Niết-Bàn có lạc rốt ráo, vì có lạc rốt ráo nên gọi là nhập Đại-Niết-Bàn.

Ca-Diếp Bồ-tát bạch Phật rằng : ― Nhƣ lời Phật nói tôi nay mới biết nghĩa sai khác, cùng nghĩa không sai khác, vì tất cả Bồ-Tát Thanh-Văn, Duyên-iác đều sẽ đồng qui nơi Đại-Niết-Bàn ở đời vị lai, nhƣ các dòng nƣớc chảy về biển cả. Thế nên hàng Thanh-Văn, Duyên- iác đều gọi là thƣờng chẳng phải là vô thƣờng. Do nghĩa nầy nên cũng có sai khác, cũng không sai khác.

- Bạch Thế-Tôn ! Thế nào là tánh sai khác ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thanh-Văn nhƣ sữa. Duyên- iác nhƣ lạc, Bồ-Tát nhƣ

sanh-tô thục-tô, chƣ Phật Thế-tôn nhƣ đề-hồ. Do nghĩa nầy nên trong Đại-Niết- Bàn nói bốn chủng tánh sai khác nhau.

- Bạch Thế-Tôn ! Tánh tƣớng của tất cả chúng sanh nhƣ thế nào ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ bò mới sanh, sữa máu chƣa sai khác. Tánh phàm phu các phiền não xen tạp cũng lại nhƣ vậy.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch rằng : ― Trong thành Câu-Thi-La có gã chiên-đà-la tên là Hoan-Hỷ, Phật thọ ký ngƣời nầy do một lần phát tâm nên sẽ mau thành đạo vô thƣợng chánh giác trong số ngàn Phật ở thế giới nầy. Cớ sao đức Nhƣ-Lai chẳng thọ ký cho Tôn- iả Xá-Lợi-Phất, Tôn- ỉa Mục-Kiền-Liên vân vân, mau thành Phật đạo ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hoặc có Thanh-Văn, Duyên- iác, Bồ-Tát phát nguyện rằng : Tôi sẽ mãi mãi hộ trì chánh pháp vậy sau mới thành Phật đạo.

Vì phát nguyện mau, nên thọ ký cho mau thành Phật.

- Nầy Thiện-nam-tử !Ví nhƣ ngƣời buôn bán, có châu báu vô giá đem ra chợ bán. Ngƣời ngu thấy báu chẳng biết, khinh cƣời. Nhà buôn xƣớng rằng châu báu của tôi giá trị vô số. Bọn ngu càng nghe lại khinh cƣời thêm bảo nhau rằng : Thứ đó không phải chơn châu hay là châu pha lê. Cũng vậy, hàng Thanh-Văn, Duyên- Giác nếu nghe thọ ký mau thành Phật, thời bèn giãi đãi khinh cƣời coi rẽ. Nhƣ bọn ngƣời ngu chẳng biết chơn châu.

Đời vị lai có hàng Tỳ-kheo chẳng thể siêng năng tu tập pháp lành. Do nghèo cùng khốn khổ, đói khát mà xuất gia để thân đƣợc no ấm, tâm chí họ khinh tháo, tà mạn, siểm khúc, Hạng nầy nếu nghe đức Nhƣ-Lai thọ ký hàng Thanh-Văn mau thành Phật, họ sẽ cả cƣời khinh mạn chê bai. Nên biết bọn nầy tức là kẻ phá giới, tự nói rằng đã chứng đặng hơn ngƣời. Do nghĩa nầy nên tùy theo ngƣời phát nguyện mau thành, thời thọ ký cho mau thành.

Ngƣời hộ trì chánh pháp, thời vì thọ ký cho lâu thành.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Đại Bồ-Tát nhƣ thế nào sẽ đặng chẳng hƣ hoại quyến thuộc ?

Phật nói : ― Nếu các Bồ-tát siêng năng tinh tấn muốn hộ trì chánh pháp. Do nhơn duyên nầy đƣợc quyến thuộc chẳng thể hƣ hoại.‖

- Bạch Thế-Tôn ! Do nhơn duyên gì chúng sanh môi miệng khô cháy ?

- Nếu có ngƣời chẳng biết Tam-bảo là thƣờng còn, do nhơn duyên nầy, môi miệng khô cháy. Nhƣ ngƣời miệng bịnh chẳng biết vị ngọt, đắng, cay, chua mặn, lạt. Tất cả chúng sanh ngu si vô trí chẳng biết Tam-bảo là thƣờng còn, thế nên gọi là môi miệng khô cháy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu có chúng sanh chẳng biết Nhƣ-Lai là thƣờng trụ, nên biết ngƣời nầy là kẻ sanh manh, nếu biết Nhƣ-Lai là thƣờng trụ, ngƣời nầy dầu là nhục nhãn nhƣng Phật nói là thiên-nhãn.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu ngƣời có thể biết Nhƣ-Lai là thƣờng trụ nên biết ngƣời nầy từ lâu đã tu tập kinh điển nầy. Phật nói những ngƣời nầy cũng gọi là thiên nhãn.

https://thuviensach.vn

Nếu chẳng thể biết nhƣ-Lai là thƣờng trụ, ngƣời nầy dầu có thiên nhãn, nhƣng Phật gọi là nhục nhãn. Ngƣời nầy nhẫn đến chẳng biết tay chơn chi tiết của thân mình, cũng không thể làm cho ngƣời khác biết, do nghĩa nầy nên gọi là nhục nhãn.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đức Nhƣ-Lai thƣờng vì tất cả chúng sanh mà làm cha mẹ. Vì tất cả chúng sanh các thứ hình loại : Hai chơn, bốn chơn, nhiều chơn, không chơn, đức Phật dùng một âm thanh mà vì thuyết pháp. Những loài chúng sanh khác nhau kia đều tự đặng nhận hiểu, đều tán thán rằng : Đức Nhƣ-Lai ngày nay vì tôi mà thuyết pháp. Do nghĩa nầy nên đức Nhƣ-Lai gọi là cha mẹ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ ngƣời sanh con trai mới đƣợc mƣời sáu tháng, đứa trẻ dầu biết nói nhƣng chƣa rành rẽ. Mà cha mẹ của đứa trẻ muốn dạy con nói, nên theo đồng tiếng của nó để dạy lần lần. Lời nói của cha mẹ đứa trẻ có phải là chẳng đúng giọng ƣ ?

- Bạch Thế-tôn ! Không phải vậy .

- Nầy Thiện-nam-tử ! Chƣ Phật Nhƣ-Lai tùy theo các thứ tiếng nói của mọi loài chúng sanh mà thuyết pháp. Vì làm cho chúng sanh an trụ nơi chánh pháp. Tùy theo chúng sanh đáng đƣợc thấy mà vì thị hiện các thứ hình tƣợng. Đức Nhƣ- Lai nói năng đồng với chúng sanh, có thể cho rằng âm thanh của Nhƣ-Lai là chẳng chánh ƣ ?

- Bạch Thế-Tôn ! Không phải vậy. Vì Đức Nhƣ-Lai tùy thuận theo các thứ

âm thanh của thế gian, mà vì chúng sanh diễn nói diệu-pháp.

---o0o---

XVII.PHẨM ĐẠ CHÚN SỞ VẤN THỨ MƢỜ BẢY

(Hán bộ phần đầu quyển thứ mƣời)

Bấy giờ đức Thế-Tôn từ trên mặt phóng các thứ ánh sáng màu : Những ánh sáng xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tía, chiếu thân Thuần-Đà.

Thuần-Đà gặp ánh sáng nầy, bèn cùng quyến thuộc mang những thức ăn đến rừng Ta-La để cúng dƣờng đức Phật lần cuối cùng và cúng dƣờng chúng Tỳ-kheo.

Lúc đó có Trời Đại-Oai-Đức đứng án trƣớc mặt bảo Thuần-Đà rằng : Ông Thuần-Đà nên dừng lại, chớ dâng cúng.

https://thuviensach.vn

Đức Nhƣ-Lai lại phóng vô lƣợng vô biên ánh sáng, đại chúng cõi trời gặp ánh sáng nầy liền để cho Thuần-Đà đem những thức ăn uống dâng lên Phật.

Lúc đó chƣ thiên cùng các chúng sanh đem đồ cúng dƣờng cũng lần đến nơi trƣớc Phật, đồng quì bạch rằng : Ngƣỡng mong đức Nhƣ-Lai cho phép các Tỳ- kheo thọ vật thực nầy.

Các Tỳ-kheo biết đã đến giờ ăn, bèn chấp trì y-bát an lành ngồi yên.

Thuần-Đà vì Phật và chúng sanh mà bố thí những tòa báu sƣ tử, treo phan lọng lụa cùng chuỗi ngọc hƣơng hoa. Lúc bấy giờ cả tam thiên đại thiên thế

giới trang nghiêm tốt đẹp nhƣ cõi Cực-lạc ở phƣơng Tây.

Thuần-Đà quì trƣớc Phật, sầu lo buồn bã bạch rằng : ― Ngƣỡng mong đức Nhƣ- Lai xót thƣơng trụ thọ một kiếp, hoặc dƣới một kiếp.‖

Phật bảo Thuần-Đà : ― Ông muốn đức Phật ở lâu nơi đời, phải nên mau dâng cúng dƣờng lần cuối cùng.

Lúc đó tất cả Đại-Bồ-Tát, chƣ thiên, mọi ngƣời ngƣời khác miệng đồng lời xƣớng rằng : ― Lạ lùng thay ông Thuần-Đà, trọn nên phƣớc đức lớn có thể

làm cho đức Nhƣ-Lai nhận lấy lần cúng dƣờng cuối cùng. Chúng ta vô phƣớc uổng công trần thiết !‖

Đức Thế-Tôn muốn làm cho tất cả đại chúng mãn nguyện, mỗi mỗi lỗ chơn lông trên thân Phật hoá thành vô lƣợng Phật mỗi đức Phật đều có vô lƣợng Tỳ-kheo Tăng. Chƣ Phật và Tỳ-kheo Tăng nầy thị hiện thọ sự cúng dƣờng của Đại- chúng. Thích-Ca Nhƣ-Lai tự thọ phần của Thuần-Đà dâng.

Do thần lực của Phật tám hộc cơm của Thuần-Đà đều cung cấp đầy đủ tất cả

Đại-hội. Thuần-Đà thấy vậy, vui mừng hớn hở, tất cả đại chúng cũng đều hoan hỷ.

Toàn thể đại chúng lúc đó đều nghĩ rằng : Nay đức Nhƣ-Lai đã nhận sự cúng dƣờng rồi, không bao lâu sẽ vào Niết-Bàn. Lòng đại chúng vừa buồn vừa mừng.

Lúc bấy giờ rừng cây Ta-La vốn hẹp nhỏ, do thần lực của Phật, khoảng không gian nhƣ mũi kim đều có vô lƣợng chƣ Phật Thế-Tôn và quyến thuộc Bồ- Tát đồng ngồi thọ thực. Những thức ăn cũng đồng không sai khác.

https://thuviensach.vn

Lúc đó chƣ Thiên, mọi ngƣời, A-Tu-La vân vân, khóc lóc buồn khổ than rằng : Nay đức Nhƣ-Lai đã thọ lần cúng dƣờng cuối cùng củachúng ta, rồi đây đức Phật sẽ nhập Niết-Bàn, chúng ta còn biết sẽ cúng dƣờng ai. Nay chúng ta mất hẳn bực điều-ngự vô thƣợng, khác nào ngƣời mù không con mắt.

Đức Thế-Tôn vì muốn an ủi tất cả đại chúng mà nói kệ rằng: Đại chúng chớ buồn than, Pháp chƣ Phật phải vậy. Phật nhập nơi Niết-Bàn, Đã trải vô lƣợng kiếp. Thƣờng hƣởng vui vô thƣợng, Vĩnh biễn ở an ổn. Mọi ngƣời lóng lòng nghe ! Phật sẽ nói Niết-Bàn : Phật đã lìa ăn uống. Trọn không khổ đói khát, Phật sẽ vì mọi ngƣời, Nói nguyện tùy thuận kia, Khiến tất cả đại chúng, Đều đƣợc vui an ổn, Nghe xong nên tu hành, Pháp thƣờngtrụ của Phật. iả sử quạ chim cắt, Chung một cây làm ổ. Nhƣ anh em thân yêu, Phật mới Niết- Bàn hẳn. Nhƣ-Lai xem tất cả, Thƣơng nhƣ La-Hầu-La, Thƣờng làm thầy chúng sanh, Sao lại Niết-Bàn hẳn. iả sử rắn chuột sói, Đồng ở chung một hang, Thƣơng nhau nhƣ anh em, Phật mới Niết-bàn hẳn. Nhƣ-Lai xem tất cả, Thƣơng nhƣ La- Hầu-La, Thƣờng làm cha chúng snh, Thế nào Niết-Bàn hẳn. iả sử hoa thất- diệp, Thơm nhƣ hoa bàn-sƣ.

Trái cây ca-lƣu-ca, Chuyển làm trái trấn-đầu, Nhƣ- Lai xem tất cả, Thƣơng nhƣ La-Hầu-La, Sao lại bỏ Từ-Bi. Vĩnh viễn nhập Niết- Bàn. iả sử Nhứt-xiển-đề, Hiện thân thành Phật đạo, Thọ hẳn vui đệ nhứt, Phật mới vào Niết-Bàn. Nhƣ-Lai xem tất cả, Đều nhƣ La-Hầu-La, Sao lại bỏ Từ-Bi, Vĩnh viễn nhập niết-Bàn. iả sử tất cả chúng. Đồng thời thành Phật đạo, Xa lìa các lỗi lầm, Phật mới nhập Niết-Bàn. Nhƣ-Lai xem tất cả, Đều nhƣ La-Hầu-La, Sao lại bỏ Từ-bi, Vĩnh viễn nhập Niết-Bàn. iả sử nƣớc đái muỗi, Ngập lụt cả

đại địa, Ngập núi và trăm sông, Biển cả đều đầy tràn. Nếu có việc nhƣ vậy, Phật mới vào Niết-Bàn. Lòng bi xem tất cả, Đều nhƣ La-Hầu-La, Thƣờng làm thầy chúng sanh, Sao lại Niết-Bàn hẳn. Vì thế nên mọi ngƣời, Phải ƣa thích chánh pháp. Chẳng nên sanh buồn rầu, Than thở mà khóc lóc. Muốn có hạnh chơn chánh, Phải tu Phật thƣờng trụ, Nên xét pháp nhƣ vậy, Còn mãi chẳng biến đổi. Lại nên suy nghĩ rằng : Tam-Bảo đều thƣờng trụ, Thời đặng lợi ích lớn, Nhƣ cây khô sanh trái. Đây gọi là Tam-Bảo, Tứ chúng phải khéo nghe, Nghe rồi thêm vui mừng, Liền phát tâm Bồ-Đề. Nếu biết đƣợc Tam-Bảo, Thƣờng trụ đồng chơn- đế, Đây thời là thệ nguyện, Tối-thƣợng của chƣ Phật.

Nếu có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ƣu-bà-tắc, Ƣu-bà-di, có thể y cứ theo thệ

nguyện tối thƣợng của Nhƣ-Lai mà tự phát nguyện, nên biết ngƣời nầy https://thuviensach.vn

không có ngu si, kham lãnh thọ sự cúng dƣờng. Bởi nguyện lực nầy có công đức quả báo rất thù thắng nơi thế gian, nhƣ A-La-Hán. Nếu ai chẳng thể

quan sát Tam-bảo thƣờng trụ nhƣ vậy, kẻ nầy là chiên-đà-la.

Nếu có ngƣời biết đƣợc Tam-Bảo là thƣờng trụ, là nhơn duyên pháp chơn thật, thời lìa khổ đặng an vui, không có gì nhiễu hại lƣu nạn đƣợc ngƣời nầy.

Lúc đó cả đại chúng trời, ngƣời, a-tu-la vân vân, nghe lời Phật dạy, đều vui mừng hớn hở tâm tƣởng đều nhu, dung nhan vui vẻ oai đức thanh tịnh, khéo dứt ngũ cái, tâm không phân biệt cao hạ, biết Phật là thƣờng trụ. Do đó đại chúng sắp đặt các thứ cúng dƣờng, cõi trời rải các thứ hoa trời, hƣơng bột, hƣơng thoa, đánh trống trời, trỗi kỹ nhạc trời để cúng dƣờng Phật.

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát rằng : ―Ông thấy việc hy hữu của đại chúng đây chăng ?

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Tôi đã thấy. Tôi thấy các đức Nhƣ-Lai đông vô lƣợng vô biên không thể tính đếm, lãnh thọ những thức uống ăn của đại chúng cúng dƣờng. Lại thấy chƣ Phật thân rất cao lớn, mà chỗ ngồi chỉ choán khoảng bằng mũi kim. Chúng đông vi nhiễu không chƣớng ngại nhau. Lại thấy đại chúng đều phát nguyện nói mƣời ba bài kệ. Tôi cũng biết đại chúng đều tự nghĩ rằng : Nay đức Nhƣ-Lai riêng thọ tôi cúng dƣờng. iả

sử tất cả vật thực của Thuần-Đà dâng cúng, nghiền nhỏ nhƣ vi trần, đem một vi trần dâng một đức Phật, vẫn không khắp đủ, nhƣng nhờ thần lực của Phật, mà đều cung cấp đủ tất cả đại chúng, chỉ có các vị Đại-Bồ-Tát nhƣ Văn-Thù Sƣ-Lợi Pháp-Vƣơng Tử vân vân, mới biết đƣợc sự hi hữu nầy. Đây đều là đức Nhƣ-Lai phƣơng tiện thị hiện, chúng Thanh-Văn và A-Tu-La vân vân đều biết đức Nhƣ-Lai là pháp thƣờng trụ‖.

Đức Thế-Tôn bảo Thuần-Đà rằng : ― Nay ông có thấy việc hi hữu lạ lùng nầy chăng ?‖

- Bạch Thế-Tôn ! Tôi thiệt có thấy. Tôi trƣớc thấy vô lƣợng chƣ Phật, ba mƣơi hai tƣớng, tám mƣơi thứ tốt trang nghiêm nơi thân. Chƣ Đại-Bồ-Tát cung kính vi nhiễu‖.

Phật bảo Thuần-Đà : ― Vô lƣợng chƣ Phật mà ông đã thấy, đó là ta hoá hiện ra để đem sự lợi ích vui mừng đến cho tất cả chúng sanh. Hàng Đại Bồ-Tát nhƣ vậy công hạnh tu hành chẳng thể nghĩ bàn, có thể làm vô lƣợng Phật sự.

Nầy Thuần-Đà, nay ông đã thành tựu hạnh Đại-Bồ-Tát, đặng trụ thập địa, đã làm xong đầy đủ công hạnh của Bồ-tát‖ï

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Đúng nhƣ lời Phật dạy. Chỗ tu tập của Thuần-Đà trọn nên hạnh Bồ-Tát, tôi cũng tùy hỷ.

Hôm nay đức Nhƣ-Lai vì muốn đem sự sáng suốt lớn cho chúng sanh đời vị

lai, mà nói kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy.

- Bạch Thế-Tôn ! Tất cả khế kinh có còn nghĩa dƣ thừa hay không nghĩa dƣ

thừa ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Kinh của Phật đã nói cũng có nghĩa dƣ thừa, cũng không nghĩa dƣ thừa.

Thuần-Đà bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nhƣ lời Phật nói : Tất cả vật của mình có, Đem bố thí cho tất cả, Chỉ phải nên đều tán thán, Trọn không đƣợc có khuy tổn.

Bạch Thế-Tôn ! Nghĩa đó thế nào. Trì giới, hủy giới có sai khác gì ?

Phật nói : ― Chỉ trừ một ngƣời, ngoài ra tất cả bố-thí đều nên tán thán‖.

Thuần-Đà bạch Phật : ― Thế nào gọi là chỉ trừ một ngƣời ?‖

Phật nói : Ngƣời phá giới nhƣ trong kinh nầy đã nói‖.

Thuần-Đà lại bạch : ― Nay tôi chƣa đƣợc rõ, cúi mong đức Phật nói rõ cho‖.

Phật bảo Thuần-Đà : ― Trong kinh đây nói ngƣời phá giới là Nhứt-xiển-đề.

Ngoài ra tất cả chỗ bố-thí đều nên tán thán, đặng quả báo rất lớn‖.

Thuần-Đà bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nghĩa Nhứt-xiển-đề nhƣ thế nào ?‖

Phật bảo Thuần-Đà : ― Nếu có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ƣu-bà-tắc, Ƣu-bà-di, nói lời thô ác, chê bai chánh pháp, tạo tội nặng nề, trọn chẳng ăn năn, tâm không hổ thẹn, ngƣời nhƣ vậy gọi là xu hƣớng con đƣờng Nhứt-xiển-đề.

Nếu ngƣời phạm bốn tội trọng, năm tội nghịch, tự quyết định biết phạm tội trọng nhƣ vậy, mà tâm chẳng biết sợ sệt hổ thẹn, chẳng bằng lòng phát lồ, ở

nơi chánh pháp trọn không lòng hộ trì kiến lập, chê bai khinh tiện, nhiều lời lỗi lầm, ngƣời nhƣ vậy cũng gọi là hƣớng đến đƣờng Nhứt-xiển-đề.

https://thuviensach.vn

Nếu lại có ngƣới nói rằng : Không Phật, không Pháp, không Tăng, ngƣời nhƣ vậy, cũng gọi là hƣớng đến đƣờng Nhứt-xiển-đề.

Chỉ trừ bọn Nhứt-xiển-đề này, ngoài ra tất cả chỗ bố thí đều nên tán thán .‖

Thuần-Đà lại bạch Phật rằng : ― Thế-Tôn ! Nhƣ Phật nói phá giới, nghĩa đó thế nào ?‖

- Nầy Thuần-Đà ! Nếu phạm bốn tội nặng và năm tội nghịch, cùng hủy báng chánh pháp, ngƣời nhƣ vậy gọi là phá giới.

Thuần-Đà bạch Phật : ― Thế-Tôn ! ngƣời phá giới nhƣ vậy có thể cứu vớt đƣợc chăng ?‖

- Nầy Thuần-Đà! Có nhơn duyên thời cứu vớt đƣợc. Nếu ngƣời đó còn mặc pháp phục chƣa bỏ, trong tâm luôn hổ thẹn sợ sệt, tự trách cứ lấy mình, trong lòng ăn năn, sanh tâm hộ trì chánh pháp, muốn kiến lập chánh pháp và nguyện sẽ cúng dƣờng ngƣời hộ pháp. Nếu có ngƣời đọc tụng kinh điển Đại-thừa, tôi sẽ đến han hỏi để đƣợc thọ trì đọc tụng. Khi đã thông thuộc rồi, tôi sẽ vì ngƣời khác giảng nói.

- Nầy Thuần-Đà ngƣời nhƣ trên đây, Phật gọi là chẳng phá giới. Ví nhƣ mặt trời mọc lên có thể phá trừ tất cả tối tăm sƣơng mù. Cũng vậy, kinh Đại-thừa Đại- Niết-Bàn vi diệu nầy, khi hiện ra nơi đời, có thể phá trừ những nghiệp tội trong vô lƣợng kiếp của chúng sanh. Thế nên kinh nầy nói rằng hộ trì chánh pháp đặng quả báo lớn, có thể cứu vớt kẻ phá giới.

Nếu có ngƣời hủy báng chánh pháp nầy, mà có thể tự ăn năn chừa cải, trở về

nơi chánh pháp, tự nghĩ tất cả điều ác đã làm, nhƣ ngƣời tự hại lấy mình, sanh lòng kinh sợ hổ thẹn. Trừ chánh pháp nầy ra không có gì cứu hộ đƣợc.

Vì thế nên phải trở về nơi chánh pháp.

Ngƣời nầy nếu có thể quy y chánh pháp nhƣ trên, bố thí cho ngƣời nầy sẽ

đặng vô lƣợng phƣớc. Ngƣới nầy cũng gọi là bậc đáng lãnh thọ sự cúng dƣờng của thế gian.

Nếu ngƣời phạm những tội nghiệp ác nhƣ trên, trãi qua một tháng, hoặc mƣời lăm ngày, chẳng có lòng phát lồ quy y chánh pháp, nếu bố thí cho ngƣời nầy đƣợc quả báo rất ít.

https://thuviensach.vn

Ngƣời phạm tội ngũ nghịch, nếu có thể sanh lòng ăn năn hổ thẹn quy y hộ trì chánh pháp nhƣ trên, ngƣời nầy chẳng gọi là phạm tội ngũ nghịch. Nếu bố

thí cho ngƣời nầy, đặng vô lƣợng phƣớc. Nếu phạm tội ngũ nghịch, mà chẳng sanh tâm quy y hộ pháp. Nếu bố thí cho ngƣời nầy, đặng phƣớc không đáng kể.

- Nếu Thiện-nam-tử ! Ngƣời phạm tội trọng nên có tâm nầy : Chánh pháp tức là tạng Nhƣ-Lai vi mật, tôi phải hộ trì kiến lập. Nếu ai bố thí cho ngƣời nầy,thời đặng quả báo rất tốt.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ thiếu phụ kia mang thai gần ngày sanh nở, nhằm lúc trong nƣớc loạn lạc, lánh nạn trốn đến xứ khác, giữa đƣờng sanh nở. Sau đó nghe nƣớc nhà đã an ổn, đem con trở về, giữa đƣờng phải lội qua con sông nƣớc đầy chảy xiết, đến giữa dòng đuối sức, tự nghĩ rằng : Tôi thà cùng con tôi đồng chết, quyết không bỏ con để đƣợc sống một mình. Do đó mẹ con đều bị nƣớc cuốn chìm. Phụ nữ ấy, sau khi chết đƣợc sanh lên cõi trời. Phụ nữ nầy tánh vốn tệ ác nhờ lòng thƣơng con mà đặng sanh lên cõi trời.

Cũng vậy, ngƣời phạm bốn tội nặng, năm tội nghịch, nếu sanh tâm quy y hộ

trì chánh pháp thời là phƣớc điền vô thƣợng của thế gian. Ngƣời hộ pháp nầy đƣợc vô lƣợng quả báo tốt nhƣ vậy.

Thuần-Đà bạch Phật : Thế-Tôn ! Nếu hạng Nhứt-xiển-đề có thể tự ăn năn chừa cải, cung kính cúng dƣờng tán thán Tam-Bảo. Bố thí cho ngƣời nầy có đặng quả báo lớn chăng ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nay ông chẳng nên nói nhƣ vậy. Ví nhƣ có ngƣời ăn trái Am-La nghĩ rằng : Trong hột trái nầy có lẽ ngọt liền đập bể hột ra để

nếm thấy vị rất chát đắng, lòng sanh hối hận sợ mất giống trái tốt, mới gom góp mãnh hột vụn đem ƣơm nơi đất, siêng năng săn sóc, đến dùng sửa, tô, dầu để tƣới bón. Ý ông nghĩ thế nào, hột đó có thể mọc lên cây đƣợc chăng

?

- Bạch Thế-Tôn ! ― Không thể mọc lên đƣợc, dầu cho trời mƣa chất cam lồ, hột nát bể ấy cũng mọc không đƣợc‖.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hạng Nhứt-xiển-đề đã đốt cháy căn lành, sẽ ở nơi chỗ

nào mà trừ tội đặng.

Nếu sanh tâm lành, thời kẻ đó chẳng gọi là Nhứt-xiển-đề.

https://thuviensach.vn

Do nghĩa nầy tất cả chỗ bố thí đặng quả báo chẳng phải không sai khác. Vì thí cho hàng Thanh-Văn đặng quả báo khác, thí hàng Bích-Chi Phật đặng quả báo cũng khác. Duy cúng thí đức Nhƣ-Lai đặng quả báo vô thƣợng. Thế

nên nói rằng : Tất cả chỗ bố thí chẳng phải không sai khác.

Thuần-Đà lại bạch : ― Thế-Tôn ! Do cớ chi đức Nhƣ-Lai nói bài kệ ấy ?‖

- Nầy Thuần-Đà ! Vì có nhơn duyên nên ta nói bài kệ ấy.

Trong thành Vƣơng-Xá có nhà cƣ sĩ không lòng tin Tam-Bảo, phụng thờ

phái Ni- Kiền-Tử đến hỏi Phật nghĩa bố thí nên ta nói bài kệ ấy. Cũng vì các vị Đại-Bồ- Tát mà nói nghĩa tạng bí mật, bài kệ ấy nghĩa nhƣ vầy : Tất cả đó là ít phần tất cả. Phải biết Đại-Bồ-Tát là bực tôn quý trong loài ngƣời, nhiếp thủ hạng trì giới cung cấp cho đồ cần dùng, dứt bỏ hạng phá giới, nhƣ bỏ cỏ rác.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ xƣa kia ta nói kệ rằng :

Tất cả sông ngòi, Quyết có xoáy cong, Tất cả rừng rậm, Aét có cây cối, Tất cả ngƣời nữ. Quyết lòng dua vạy, Tất cả tự tại, Quyết hƣởng an vui.

Lúc đó Văn-thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát đến lạy chơn Phật mà nói kệ rằng : Chẳng phải tất cả sông, Điều quyết có xoáy cong, Chẳng phải tất cả rừng, Quyết gọi là cây cối. Chẳng phải mọi ngƣời nữ, Quyết có lòng dua vạy. Tất cả hàng tự tại. Chẳng quyết đều hƣởng vui.

Văn-Thù Sƣ-Lợi lại bạch : ― Kệ của đức Phật nói còn có nghĩa dƣ thừa, cúi mong đức Nhƣ-lai nói rõ nhơn duyên kia.

Thế-Tôn ! Vì nơi thế giới nầy, có bờ Câu-da-ni, nơi ấy có con sông Ta-bà-da ngay thẳng chẳng cong, nhƣ sợi dây, chạy chăng vào biển Tây. Con sông ấy nơi trong những kinh khác Phật chƣa từng nói, xin đức Nhƣ-Lai nhơn hội phƣơng đẳng nầy, nói nghĩa còn dƣ thừa trong kinh A-Hàm, khiến các vị

Bồ-Tát hiểu rõ nghĩa ấy.

Thế-Tôn ! Ví nhƣ có ngƣời, lúc trƣớc thời biết quặng vàng, lúc sau lại chẳng biết vàng. Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai biết rõ tất cả pháp mà lời nói ra còn có nghĩa dƣ thừa chẳng trọn. Dầu đức Nhƣ-Lai nói nghĩa thừa nhƣ vậy, nhƣng cũng nên phƣơng tiện giải rõ ý nghĩa kia.

https://thuviensach.vn

Tất cả rừng rậm quyết là cây cối. Đây cũng chƣa đƣợc trọn, vì các thứ cây vàng, bạc, lƣu ly những cây bằng chất báu, cũng gọi là rừng.

Tất cả ngƣời nữ quyết có lòng dua vạy. Đây cũng chƣa trọn, vì cũng có ngƣời nữ khéo giữ giới cấm trọn nên công đức, có lòng đại từ bi.

Tất cả tự tại quyết hƣởng an vui. Đây cũng chƣa trọn, ví nhƣ Thích-Ca Nhƣ-Lai là đấng pháp vƣơng tự tại, chẳng ở trong phạm vi vô thƣờng, chẳng thể

diệt dứt là rốt ráo an vui. Hàng Phạm-Vƣơng Đế-Thích, các trời, dầu đặng tự

tại, nhƣng đều là vô thƣờng, chƣa phải an vui. Nếu đặng thƣờng trụ không biến đổi mới đặng gọi là tự tại, chính là Đại-thừa Đại-Niết-bàn.‖

Phật bảo Văn-Thù Sƣ-lợi : ― Nay ông khéo đặng biện tài vô ngại.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vả thôi, nên lóng nghe. Ví nhƣ trƣởng giả mang bịnh khổ, y sĩ hiệp thuốc cao để điều trị. Vì tham, ngƣời bịnh muốn uống nhiều.

Y sĩ bảo, nếu có thể tiêu hoá đƣợc thời nên uống nhiều, nay thân trƣởng giả

gầy yếu chẳng nên uống nhiều. Phải biết thuốc cao nầy gọi là cam lồ, cũng gọi là độc dƣợc, nếu uống nhiều chẳng tiêu hóa đƣợc thời thành chất độc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nay ông chớ cho rằng lời nói của y sĩ là trái nghĩa mật lý, làm hƣ công hiệu của thuốc cao.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai nhơn vua Ba-Tƣ -Nặc, Vƣơng-tử, và hậu phi có lòng kiêu mạn, vì muốn điều phục họ nên thị hiện nói lời ấy cho họ sợ sệt, nhƣ y sĩ kia. Do đó mà ta nói kệ rằng : Tất cả sông ngòi, Quyết có xoáy cong, Tất cả rừng rậm, Quyết là cây cối.

Tất cả ngƣời nữ, Quyết lòng dua vạy. Tất cả tự tại, Quyết hƣởng an vui.

- Nầy Văn-Thù Sƣ-Lợi ! Ông nên biết rằng lời nói của đức Nhƣ-Lai không có sai sót. Nhƣ cõi đất nầy, có thể làm cho lật úp, lời nói của Nhƣ-Lai trọn không sai sót. Do nghĩa nầy nên lời nói của đức Nhƣ-Lai tất cả có dƣ thừa.

Lúc đó đức Phật khen Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát : ― Lành thay ! Lành thay ! -

Nầy Thiện-nam-tử ! Từ lâu ông đã biết nghĩa nhƣ vậy. Vì thƣơng xót tất cả, muốn làm cho chúng sanh đặng trí huệ, nên ông cố ý hỏi đức Nhƣ-Lai nghĩa của bài kệ nhƣ vậy ―.

Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát lại ở nơi trƣớc Phật mà nói bài kệ rằng : https://thuviensach.vn

Với lời nói của ngƣời, Tùy thuận chẳng chống trái, Cũng chẳng xem ngƣời khác, Làm hay là chẳng làm, Chỉ tự xem thân mình, Làm lành hay chẳng lành.

Thế-Tôn ! Pháp dƣợc nhƣ vậy chẳng phải là chánh thuyết, chỉ là đối với lời nói của ngƣời khác mà tùy thuận chẳng trái. Cúi mong đức Nhƣ-Lai xót thƣơng chánh thuyết cho. Vì Thế-Tôn thƣờng nói, tất cả ngoại giáo cả chín mƣơi lăm phái, đều đi đến ác đạo. Hàng Thanh-Văn đệ tử đều hƣớng đến chánh lộ. Khéo giữ gìn cấm giới, nhiếp trì oai nghi, gìn giữ sáu căn, những ngƣời nhƣ vậy, rất ƣa thích đại thừa, thẳng đến thiện-đạo. Cớ sao đức Nhƣ-Lai ở trong chín loại kinh thấy có ai hủy báng ngƣời khác, thời bèn quở

trách. Bài kệ trên đây ý nghĩa nhƣ thế nào ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ta nói kệ ấy cũng chẳng phải vì tất cả chúng sanh.

Lúc đó chỉ vì vua A-Xà-Thế. Chƣ Phật nếu không nhơn duyên trọn chẳng nghịch thuyết.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vua A-Xa-Thế khi hại cha rồi, đến giáo hội muốn chiết phục ta, hỏi rằng : Thế-Tôn có nhứt-thiết-trí hay chẳng có nhứt-thiết-trí. Điều- Đạt trong vô lƣợng đời đã qua, thƣờng ôm lòng ác, theo dõi muốn làm hại Nhƣ-Lai. Nếu là bực nhứt-thiết-trí, sao Nhƣ-Lai cho Điều-Đạt xuất gia.

Do nhơn duyên vua A-Xà-Thế hỏi mà ta nói bài kệ :

Với lời nói của ngƣời, Tùy thuận chẳng trái nghịch, Cũng chẳng xem ngƣời khác, Làm hay là chẳng làm. Chỉ tự xem thân mình, Làm lành hay chẳng lành.

Rồi Phật bảo nhà vua, nay nhà vua hại cha đã tạo tội nghịch, nay phải phát lồ

để đƣợc tiêu tội, cớ sao lại xem lỗi lầm của ngƣời khác.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Do nghĩa đó nên ta vì vua A-Xa-Thế mà nói bài kệ ấy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ta cũng vì ngƣời hộ trì cấm giới thành tựu oai nghi, lại xem lỗi của ngƣời khác mà nói bài kệ ấy.

Nếu lại có ngƣời, nhận lãnh lời dạy của ngƣời khác, xa lìa những tội ác, rồi dạy lại ngƣời khác, làm cho lìa những tội ác. Ngƣời nhƣ vậy thời là đệ tử

của Phật. Đức Thế-tôn vì Văn-thù-Sƣ-Lợi Bồ-tát mà nói kệ rằng : https://thuviensach.vn

Tất cả đều sợ dao gậy, Không ai chẳng mến thân mạng, Tự tha thứ đáng làm lệ, Chớ giết cũng chớ đánh đập.

Văn-Thù-Sƣ-Lợi Bồ-Tát lại ở trƣớc Phật mà nói kệ rằng : Chẳng phải tất cả đều sợ gậy. Chẳng phải tất cả mến thân mạng, Tự tha thứ

đáng lấy làm lệ, Siêng thực hành những phƣơng tiện lành.

Pháp cú của đức Nhƣ-Lai nói cũng chƣa trọn nghĩa. Vì nhƣ A-La-hán, Chuyển- Luân Thánh-Vƣơng, ngọc nữ, tƣợng bảo, mã bảo, chủ tạng đại-thần, Chƣ Thiên và A-tu-la, không có ai cầm gƣơm bén có thể làm hại đƣợc.

Dũng sĩ, liệt nữ, mã vƣơng, thú vƣơng. Tỳ-kheo trì giới, dầu có oan đối đến làm hại, nhƣng họ chẳng sợ sệt. Do nghĩa nầy bài kệ của Nhƣ-Lai nói cũng chƣa trọn nghĩa.

Nếu nói tự tha thứ đáng lấy làm lệ đó, cũng không trọn nghĩa. Vì nếu giả sử

A- La-Hán, lấy mình làm lệ cho ngƣời, thời có ngã tƣởng và thọ mạng tƣởng. Nếu có ngã tƣởng và thọ mạng tƣởng thời phải giữ gìn. Nhƣ thế thời phàm phu lẽ ra cũng thấy A-La-Hán đều là hạng ngƣời còn tu hành. Nếu thấy nhƣ vậy, thời thành tà kiến, sẽ phải đọa Địa ngục A-Tỳ.

Lại A-La-Hán trọn không móng tâm sát hại chúng sanh. Vô lƣợng chúng sanh cũng không thể làm hại A-la-Hán.

- Nầy Thiện-nam-tử! Nói rằng ngã tƣởng là đối với chúng sanh có lòng đại bi, không có tƣởng giết hại là nói tâm bình đẳng của A-La-hán. Chớ cho rằng đức Thế-Tôn không nhơn duyên mà nghịch thuyết.

Ngày xƣa trong thành Vƣơng-Xá, có ngƣời thợ săn giết nhiều nai, mời ta ăn thịt. Lúc đó dầu ta nhận lời mời, nhƣng đối với các chúng sanh sanh lòng từ

bi xem nhƣ La-Hầu-La mà nói kệ rằng :

Sẽ khiến ngƣời đƣợc trƣờng thọ, Mãi mãi sống ở nơi đời, Thọ trì pháp chẳng giết hại. Dƣờng nhƣ thọ mạng của Phật. Do cớ đó nên ta nói bài kệ : Tất cả

đều sợ dao gậy, Không ai chẳng mến thân mạng. Tự tha thứ, đáng làm lệ, Chớ giết, cũng chớ đánh đập.

Lành thay ! Lành thay ! Văn-Thù-Sƣ-Lợi vì các vị Đại-Bồ-Tát gạn hỏi đức Nhƣ-Lai giáo pháp nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát lại nói kệ rằng : Thế nào là kính cha mẹ, Tùy thuận tôn trọng song thân ? Thế nào thật hành pháp nầy, Bị đọa nơi ngục vô gián ?

Đức Nhƣ-Lai nói kệ đáp :

Nếu dùng tham ái làm mẹ, Dùng vô minh, để làm cha. Rồi tùy thuận tôn trọng đó, Thời phải đọa ngục vô gián.

Đức Nhƣ-Lai lại vì Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát nói kệ rằng : Tất cả thuộc kẻ khác, Thời gọi đó là khổ, Tất cả do nơi mình. Tự tại đƣợc an vui, Tất cả kẻ kiêu mạn, Thế lực rất bạo ác, Những ngƣời hiền ngƣời lành, Tất cả đều mến tƣởng.

Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát bạch Phật rằng : ― Thế-Tôn ! Lời nói của Nhƣ-Lai cũng chẳng trọn nghĩa. Ngƣỡng mong đức Nhƣ-Lai thƣơng xót nói nhơn duyên đó. Ví nhƣ con trai của trƣởng giả, lúc theo thầy học tập, là thuộc nơi thầy chăng ? Nếu thuộc nơi thầy, thời chẳng phải. Nếu chẳng thuộc nơi thầy, thời cũng chẳng phải. Nếu đặng tự tại, theo nghĩa cũng chẳng phải.

Ví nhƣ Vƣơng-tử không có học tập, làm việc gì cũng chẳng thành, ngu tối thƣờng khổ. Vƣơng-tử ấy nếu cho là tự tại, thời chẳng đúng nghĩa, nếu nói thuộc ngƣời khác, nghĩa cũng chẳng phải.

Do lẽ trên đây lời nói của Phật gọi là có thừa. Vì thế nên tất cả thuộc ngƣời khác chẳng ắt thọ khổ. Tất cả tự tại chẳng ắt hƣởng vui. Tất cả kẻ kiêu mạn, thế lực rất bạo ác, lời nầy cũng có thừa. Thế-tôn ! Nhƣ các liệt nữ, vì tâm kiêu mạn, mà xuất gia học đạo, giữ gìn cấm giới, thành tựu oai nghi, kềm giữ sáu căn chẳng cho buông lung. Thế nên tất cả phiền não kiêu mạn chẳng ắt là bạo ác.

Ngƣời hiền, ngƣờilành, tất cả đều mến tƣởng lời nầy cũng có thừa.Nhƣ

ngƣời phạm bốn tội nặng rồi chẳng bỏ pháp phục, giữ gìn oai nghi, hộ trì chánh poháp, ngƣời khác thấy chẳng mến, ngƣời nầy sau khi chết ắt đọa địa ngục. Nếu có ngƣời hiền phạm tội trọng, ngƣời hộ pháp thấy đó, liền đuổi ra bảo hoàn tục. Do nghĩa nầy tất cả ngƣời hiền ngƣời lành chẳng ắt đều đƣợc mến tƣởng.

https://thuviensach.vn

Phật bảo Văn-thù Sƣ-Lợi Bồ-tát : Vì có duyên do nên đức Nhƣ-Lai ở trong trƣờng hợp nầy nói pháp có nghĩa thừa. Lúc đó trong thành Vƣơng-Xá có ngƣời nữ tên Thiện-Hiền trở về nhà cha mẹ. Nhơn đó nàng đến chỗ ta quy y Phật, Pháp, và chúng Tăng mà bạch rằng : Tất cả ngƣời nữ chẳng đƣợc tự

do, tất cả ngƣời nam tự tại vô ngại.

Ta biết rõ tâm nàng bèn vì nàng mà nói bài kệ tụng nhƣ trên.

- Nầy Văn-Thù-Sƣ-Lợi ! Lành thay ! Lành thay ! Nay ông có thể vì tất cả

chúng sanh hỏi nơi đức Nhƣ-Lai mật ngữ nhƣ vậy‖.

Văn-Thù- Sƣ-Lơiï Bồ-Tát lại nói kệ rằng :

Tất cả loài chúng sanh, Nhờ ăn uống đƣợc sống, Tất cả ngƣời đại-lực, Tâm họ không tật đố, Tất cả nhơn uống ăn, Mà mắc nhiều bịnh khổ, Tất cả tu tịnh hạnh, Mà đặng hƣởng an vui.

Nay đức Thế-Tôn thọ vật thực của ông Thuân-Đà cúng dƣờng, phải chăng đức Nhƣ-Lai có sợ sệt ƣ ?

Đức Phật vì Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát mà nói kệ rằng :

Chẳng phải tất cả chúng sanh, Đều nhờ uống ăn mà sống, Chẳng phải tất cả

đại lực, Tâm họ đều không tật đố, Chẳng phải tất cả do ăn, Mà chác lầy bịnh hoạn, Chẳng phải tất cả tịnh hạnh. Đều đặng hƣởng quả an vui.

- Nầy Văn-Thù Sƣ-Lợi ! Nếu ông mang bịnh, thời đức Phật cũng mang bịnh.

Vì hàng A-La-Hán va Bích-Chi Phật, các vị Bồ-Tát cùng chƣ Phật Nhƣ-Lai đều thiệt không có ăn uống. Chỉ vì muốn giáo hóa chúng sanh nên thị hiện thọ dụng vật thực của chúng sanh cúng thí. Làm cho chúng sanh đầy đủ

đàn-ba-la-mật, cứu vớt cho ngã quỉ, súc sanh, địa ngục.

Nếu cho rằng đức Nhƣ-Lai khổ hạnh sáu năm, thân thể ốm gầy, thời là không đúng. Chƣ Phật Thế-Tôn giải thoát ba cõi chẳng đồng với phàm phu.

Lẽ nào thân thể lại ốm gầy. Chƣ Phật siêng năng tu tập đặng thân kim cƣơng chẳng đồng với thân nguy hiểm vô thƣờng của ngƣời đời. Hàng đệ tử của ta cũng chẳng thể nghĩ bàn, đều chẳng nƣơng nơi ăn uống mà sống.

Nói rằng tất cả ngƣời đại lực tâm không tật đố, đây cũng là không trọn nghĩa. Nhƣ trong thế gian có ngƣời cả đời không có lòng tật đố, mà họ cũng không có đại lực.

https://thuviensach.vn

Nói rằng tất cả bịnh khổ do ăn uống sanh ra, đây cũng chƣa trọn nghĩa. Vì thấy có ngƣời mang phải bịnh ở ngoài đƣa đến, nhƣ bị chém đâm v.v…

Nói rằng tất cả ngƣời tu tịnh hạnh hƣởng quả an vui, đây cũng chƣa trọn nghĩa, vì trong đời cũng có hàng ngoại đạo tu tịnh hạnh, mà vẫn thọ lấy quả

khổ não.

Lời thuyết pháp của đức Nhƣ-Lai còn có nghĩa thừa, đó là đức Nhƣ-Lai vì có duyên do mà nói những kệ nhƣ vậy : Xƣa kia nơi nƣớc Ƣu-Thiền-Ni, có nhà Bà- La-Môn tên Cổ-Đê-Đức đến nơi Phật thọ pháp bát-quan-trai. Lúc đó ta vì nhà Bà-La-Môn ấy mà nói kệ nhƣ vậy‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Những gì gọi là không nghĩa thừa ?

Thế nào lại gọi là nhứt-thiết-nghĩa ?‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Chỉ trừ pháp lành trợ đạo, thƣờng, lạc, gọi là nhứt-thiết, cũng gọi là không thừa, ngoài ra các pháp khác cũng gọi là có thừa, cũng gọi là không thừa. Vì muốn làm cho mọi ngƣời ƣa thích chánh pháp, biết nghĩa có thừa và nghĩa không thừa nầy.

Ca-Diếp Bồ-Tát vui mừng hớn hở bạch Phật rằng : Rất lạ lùng ! Rất lạ lùng !

Đức Thế-Tôn bình đẳng xem chúng sanh nhƣ La-Hầu-La‖.

Đức Phật tán thán Ca-Diếp Bồ-Tát : Lành thay ! Lành thay ! Chỗ kiến giải của ông rất sâu vi diệu. Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Cúi xin đức Nhƣ-Lai nói về sự đƣợc công đức ở nơi kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy‖.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu có ngƣời đặng nghe danh hiệu của kinh nầy, công đức của ngƣời đó đặng chẳng phải hàng Thanh-Văn Bích-Chi Phật có thể

tuyên thuyết, duy đức Phật biết rõ thôi. Vì chẳng thể nghĩ bàn là cảnh giới Phật. Huống là ngƣời thọ trì đọc tụng thông thuộc, biên chép kinh nầy.

Lúc đó chƣ Thiên, mọi ngƣời và A-tu-La ở trƣớc Phật khác miệng đồng lời mà nói kệ rằng :

Chƣ Phật khó nghĩ bàn. Pháp, Tăng cũng nhƣ vậy, Vì thế nay kính thỉnh.

Xin Phật nán ở lại. Đại-Ca-Diếp Tôn- iả, Cùng với A-Nan-Đà, Quyến thuộc của hai ngài, Xin chờ giây lát đến. Và chúa nƣớc Ma-Già, Đại-vƣơng A-Xà-Thế. Chí tâm kính tin Phật, Vẫn còn chƣa đến đây. Cúi xin đức Nhƣ-Lai, Xót thƣơng ở giây lát, Nơi trong đại chúng nầy. Quyết lƣới nghi chúng tôi.

https://thuviensach.vn

Đức Nhƣ-Lai vì đại chúng mà nói kệ rằng : Trƣởng tử trong giáo pháp ta, Tức là ông Đại-Ca-Diếp, Ông A-Nan siêng tinh tấn. Dứt đƣợc tất cả lƣới nghi. Đại chúng nên quán sát kỹ, A-Nan là bực đa văn, Tự nhiên có thể hiểu rõ. Pháp thƣờng và pháp vô thƣờng. Vì thế đại chúng chẳng nên, Sanh lòng lo buồn sầu khổ.

Bấy giờ đại chúng đem các đồ vật cúng dƣờng Nhƣ-Lai. Cúng Phật xong tất cả đều phát tâm vô thƣợng bồ-đề. Vô lƣợng vô biên hằng hà sa Bồ-Tát đặng trụ bực sơ địa.

Đức Thế-Tôn thọ ký cho Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát, Ca-Diếp Bồ-Tát và Thuần-Đà. Thọ ký xong đức Phật nói rằng : Nầy các Thiện-nam-tử, phải tự

tu tập tâm mình, chớ nên phóng dật. Nay lƣng ta có bịnh, cả mình đều đau nhức, ta muốn nằm nhƣ đứa trẻ nít và ngƣời thƣờng bịnh hoạn. Các ông Văn-Thù Sƣ-Lợi nên vì bốn bộ chúng mà giảng nói đại pháp. Nay ta đem pháp nầy, giao phó cho các ông. Đến khi Đại-Ca-Diếp và A-Nan đến, các ông sẽ phó chúc chánh pháp nhƣ vậy‖.

Dặn dò xong, vì muốn điều phục chúng sanh, nên đức Phật hiện thân có bịnh, nằm nghiêng bên mặt.

---o0o---

XVIII.PHẨM H N BỊNH THỨ MƢỜ TÁM

(Hán bộ phần sauquyển thứ mƣời)

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn đức Nhƣ-lai đã khỏi tất cả tật bệnh, không còn đau khổ, không sợ sệt. Thế-Tôn ! Tất cả chúng sanh có bốn mũi tên độc : Tham Dục, sân-khuể, ngu si và kiêu mạn. Bốn thứ độc nầy là nhân sanh ra bệnh. Nếu có bệnh nhơn, thời có bệnh sanh ra tức là những thứ

bệnh hàn, nhiệt, bệnh phổi, ói mữa, da thịt ngứa xót, buồn nôn ngăn nghẹn, đi chảy, bệnh kiết, tiểu dải lâm dịch, nhức tai, xốn mắt, đau lƣng, bụng đầy, điên cuồng, ốm gầy, quỉ mị dựa, các thứ thân bịnh tâm bịnh nhƣ vậy. Chƣ

Phật dầu không còn có những thứ bịnh ấy. Hôm nay đức Nhƣ-Lai cớ sao bảo Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát rằng Phật đau lƣng, các ông nên vì đại chúng mà thuyết pháp ?

- Bạch Thế-Tôn ! Có hai nhơn duyên thời không bệnh khổ ! Một là thƣơng xót tất cả chúng sanh, hai là cung cấp thuốc men cho ngƣời bịnh. Từ xƣa đức Nhƣ-Lai đã tu đạo Bồ-Tát trong vô lƣợng muôn ức kiếp : Thƣờng thật hành https://thuviensach.vn

lời nói dịu dàng, thân yêu, lợi ích cho chúng sanh chẳng để họ phải khổ não, bố thí các thứ thuốc men cho ngƣời bịnh. Cớ sao hôm nay lại tự nói là có bịnh ?

- Thế-Tôn ! Trong đời, ngƣời có bịnh, hoặc ngồi, hoặc nằm chẳng yên, hoặc đòi uống đòi ăn, dặn bảo ngƣời nhà coi sóc sản nghiệp. Cớ sao đức Nhƣ-Lai nằm yên lặng, chẳng dạy bảo hàng Thanh-Văn đệ tử những giới luật, Thiền-Định giải thoát tam muội, tu hạnh chánh cần. Cớ sao chẳng giảng nói kinh điển đại thừa rất sâu vi diệu. Cớ sao đức Nhƣ-Lai chẳng dùng vô lƣợng phƣơng tiện dạy ngài Đại Ca-Diếp cùng các hàng đại-nhơn cho họ đặng bực bất thối vô thƣợng bồ- đề. Cớ sao chẳng trị phạt các ác Tỳ-kheo nhận chứa tất cả vật bất tịnh. Đức Thế-Tôn thiệt không có bệnh tật, sao lại yên lặng nằm nghiêng bên mặt.

Các vị Bồ-Tát phàm cung cấp thuốc men cho ngƣời bịnh, đem căn lành ấy ban cho chúng sanh, đồng hồi hƣớng nhứt thế chủng trí. Vì trừ các thứ

phiền não chƣớng, nghiệp chƣớng, và báo chƣớng cho chúng sanh. Phiền não chƣớng là tham dục, sân khuể ngu si, phẫn nộ, triền cái, tập não, tật đố, xan lẫn, gian trá, siểm khúc, vô tàm vô qúi, mạn, mạn mạn, đại mạn, bất nhƣ mạn, tăng thƣợng mạn, ngã mạn, tà mạn, kiêu mạn, phóng dật, cống cao, phẫn hận, tránh tụng, tà mạn, siểm mị, dối bày tƣớng lạ, dùng lợi cầu lợi, cầu quấy cầu nhiều, không cung kính, chẳng tùy thuận lời dạy bảo, gần gũi ác hữu, tham lợi không nhàm, ràng buộc khó mở, mong mỏi điều ác, tham lam việc ác chấp thân chấp có, chấp không, vƣơn vai ƣa ngủ, ngáp dài chẳng vui, tham uống tham ăn, tâm trí mờ tối, tâm tƣởng sai lầm, chẳng khéo suy nghĩ, thân và miệng nhiều lỗi ác, hay mừng, nói nhiều, căn tánh ám độn, lời nói phần nhiều rỗng tuếch, thƣờng bị các giác quán : Dục giác, khuể giác, hai giác che đậy. Tất cả trên đây gọi là phiền não chƣớng.

Nghiệp chƣớng là năm tội vô gián, những bịnh nặng dữ.

Báo chƣớng là sanh vào địa ngục, ngạ quỹ, súc sanh, hủy báng chánh pháp và nhứt xiển đề.

Ba chƣớng nhƣ vậy gọi là căn bịnh lớn.

Các vị Bồ-Tát lúc tu hạnh bồ-đề trong vô lƣợng kiếp, cung cấp thuốc men cho tất cả ngƣời tật bịnh, thƣờng nguyện rằng làm cho tất cả chúng sanh dứt hẳn ba chƣớng.

https://thuviensach.vn

Bồ-Tát lúc tu hạnh bồ đề cung cấp thuốc men cho tất cả ngƣời bịnh thƣờng nguyện rằng : Nguyện cho chúng sanh dứt hẳn tật bịnh đặng thân kim cƣơng của Nhƣ-Lai. Lại nguyện vì tất cả chúng sanh làm diệu dƣợc dứt trừ tất cả

những bệnh nặng, bịnh dữ. Nguyện các chúng sanh đặng thuốc A-Dà-Đà, thuốc nầy có công hiệu trừ vô lƣợng độc dữ. Nguyện chúng sanh không thối chuyển nơi vô thƣợng chánh đẳng chánh giác, mau đặng thành tựu vô thƣợng Phật đạo, tiêu trừ tất cả mũi tên độc phiền não. Nguyện chúng sanh tinh tấn tu hành, thành tựu thân kim cƣơng của Nhƣ-Lai, làm thuốc hay vi diệu trị lành các thứ bịnh, chẳng để có ngƣời sanh lòng tránh tụng. Cũng nguyện chúng sanh làm dƣợc thọ lớn, trị lành tất cả những bịnh dữ bịnh nặng. Lại nguyện chúng sanh nhổ mũi tên độc đặng thành quang minh vô lƣợng của Nhƣ-Lai. Lại nguyện chúng sanh đặng vào trí huệ của Nhƣ-Lai, thông đạt pháp tạng vi mật.

- Thế-Tôn ! Bồ-Tát đã phát nguyện nầy trong vô lƣợng trăm ngàn muôn ức na-do- tha kiếp làm cho chúng sanh không còn bịnh tật. Cớ sao hôm nay đức Nhƣ-Lai lại xƣớng rằng có bịnh.

- Thế-Tôn, trong đời có ngƣời bịnh không ngồi dậy đƣợc, không thể cúi ngƣớc cựa động, ăn uống không đặng, đổ nƣớc chẳng xuống, cũng không thể dặn bảo con cái xem sóc gia nghiệp. Cha mẹ, vợ con, anh em, thân thuộc đều nghĩ rằng : Ngƣời nầy quyết định chết. Cũng vậy, hôm nay đức Nhƣ-Lai nằm nghiêng bên hữu, không nói năng đàm luận, nơi Diêm-Phù-Đề nầy, có những ngƣời ngu sẽ nghĩ rằng : Đức Nhƣ-Lai chánh giác quyết sẽ diệt tận nhập Niết-Bàn. Nhƣng thiệt ra tánh nhƣ, Nhƣ-Lai chẳng rốt ráo nhập Niết-Bàn. Vì Nhƣ-Lai thƣờng trụ không biến đổi. Do cớ nầy đức Nhƣ-Lai chẳng nên nói rằng : Nay ta đau lƣng.

- Thế-Tôn ! Trong đời có ngƣời bịnh. Thân thể ốm gầy, hoặc nằm nghiêng nằm ngữa trên giừơng nệm, gia quyến ngƣời đó sanh lòng ghét bỏ, cho rằng ngƣời đó ắt chết. Cũng vậy, nay đức Nhƣ-Lai sẽ bị chín mƣơi lăm phái ngoại đạo khinh mạn, cho là vô thƣờng. Các ngoại đạo đó sẽ nói rằng : Chẳng bằng chúng ta do ngã tánh thƣờng còn, thời tiết tự tại, các pháp vi trần v.v…, mà làm thƣờng trụ không có biến đổi. Sa-Môn Cừu-Đàm bị vô thƣờng thuyên chuyển, đó là biến đổi. Do nghĩa nầy, hôm nay đức Thế-Tôn chẳng nên yên lặng nằm nghiêng bên mặt.

- Thế-Tôn ! Trong đời ngƣời có bịnh tứ đại tăng tổn không điều thích, ốm gầy mất sức. Vì thế nên không thể ngồi đứng tùy ý, phải nằm trên giƣờng https://thuviensach.vn

nệm,. Tứ đại của Nhƣ-Lai điều hòa thích, sức lực đầy đủ, cũng không ốm gầy.

- Thế-Tôn ! Nhƣ sức của mƣời con trâu nhỏ, chẳng bằng sức của một con trâu lớn. Sức của mƣời con trâu lớn không bằng sức của một con thanh ngƣu. Sức của mƣời con thanh ngƣu không bằng sức của một con voi thƣờng. Sức của mƣời con voi thƣờng không bằng sức của một con voi rừng.

Sức của mƣời con voi rừng chẳng bằng sức của một con voi hai ngà. Sức của mƣời con voi hai ngà chẳng bằng sức của một con voi bốn ngà. Sức của mƣời con voi bốn ngà chẳng bằng sức của bạch tƣợng ở núi Tuyetá-sơn. Sức của mƣời bạch tƣợng ở Tuyết-sơn chẳng bằng sức của một hƣơng tƣợng.

Sức của mƣời hƣơng tƣợng không bằng sức của một thanh tƣợng. Sức của mƣời thanh tƣợng không bằng sức của một huỳnh tƣợng. Sức của mƣời huỳnh tƣợng chẳng bằng sức của một xích tƣợng. Sức của mƣời xích tƣợng không bằng sức của một bạch tƣợng vƣơng. Sức của mƣời bạch tƣợng vƣơng không bằng sức của một sơn tƣợng. Sức của mƣới sơn tƣợng không bằng sức của một ƣu-bát-la-tƣợng. Sức của mƣời ƣu- bát-la tƣợng không bằng sức của ba-đầu-ma tƣợng. Sức của mƣời ba-đầu-ma tƣợng không bằng sức của một câu-vật-đầu-tƣợng. Sức của mƣời câu-vật- đầu tƣợng không bằng sức của một phân-đà-lợi tƣợng. Sức của mƣời phân-đà- lợi tƣợng không bằng sức của một đại lực sĩ trong loài ngƣời. Sức của mƣời đại lực sĩ

không bằng sức của một bát-kiền-đề. Sức của mƣời bát-kiền-đề chẳng bằng sức của bát-tý na-la-diên. Sức của mƣời na-la-diên không bằng sức một lóng tay của vị Thập trụ Bồ-Tát.

Các lóng xƣơng trong thân của ngƣời thƣờng, đầu xƣơng chẳng đến nhau.

Đại lực sĩ trong loài ngƣời đầu xƣơng đến nhau. Thân của bát-kiền-đề các lóng xƣơng tiếp nhau. Thân của Na-La-Diên đầu xƣơng móc nhau, Thân của Thập- trụ của Bồ-Tát đầu những lóng xƣơng kết liền với nhau. Vì thế nên sức mạnh của Bồ-Tát rất lớn. Lúc thế giới thành lập từ kim cang tế có tòa kim cang nổi lên đến đạo tràng dƣới cây Bồ-Đề. Bồ-Tát ngồi trên tòa đó, tâm liền chứng đặng mƣời trí lực.

Nay đức Nhƣ-Lai chẳng nên nhƣ trẻ con thơ bé. Trẻ nít ngu si không biết nói năng, tùy ý nằm ngữa nằm nghiêng không ai quở trách. Đức Nhƣ-Lai Thế-Tôn có trí huệ lớn hiểu biết tất cả, là bực tối tôn trong loài ngƣời, đầy đủ oai đức lớn, thành tựu đại thần thông, dứt hẳn lƣới nghi, đã nhổ tên độc đi đứng an lành, đặng tự tại vô sở úy, giờ đây cớ chi nằm nghiêng bên mặt, làm cho hàng nhơn thiên lo rầu khốn khổ ?

https://thuviensach.vn

Ca-Diếp Bồ-Tát liền ở trƣớc Phật mà nói kệ rằng : Nhƣ-Lai đại thánh đức, Xin dạy giảng pháp mầu. Chẳng nên nhƣ trẻ thơ, Ngƣời bịnh nằm giƣờng nệm, Điều-Ngự-Thiên-Nhơn-Sƣ. Nằm dựa nơi song thọ, Kẻ phàm phu ngó thấy, Cho rằng ắt Niết-Bàn. Chẳng biết kinh Đại- thừa, Hạnh của Phật rất sâu. Chẳng thấy tạng vi mật. Nhƣ mù chẳng thấy đƣờng. Duy các vị Bồ-Tát, Văn-Thù-Sƣ-Lợi thảy. Hiểu đƣợc mật tạng nầy, Ví nhƣ ngƣời bắn giỏi. Chƣ Phật trong ba đời, Đại-bi làm căn bản, Đại-từ-bi nhƣ vậy. Nay ở tại chỗ nào ? Nếu là không đại bi, Thời chẳng gọi là Phật. Phật nếu ắt Niết-Bàn. Thời chẳng gọi là thƣờng. Ngƣỡng mong đấng vô thƣợng, Nhận lời mời của tôi, Lợi ích các chúng sanh, Xô dẹp những ngoại đạo.

Lúc bấy giờ đức Thế-Tôn, đại-bi huân nơi lòng, rõ biết tâm niệm của đại chúng muốn tùy thuận để đại chúng đƣợc lợi ích rốt ráo, liền dậy ngồi kiết-gìa, dung nhan vui vẻ sáng rỡ nhƣ vàng ròng, mặt mắt xinh đẹp dƣờng nhƣ

trăng tròn, hình dung thanh tịnh không có những cấu-uế, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp hƣ không. Ánh sáng đó hơn cả trăm ngàn mặt trời chiếu suốt mƣời phƣơng thế giới, ban bố trí huệ cho chúng sanh, diệt trừ vô minh hắc ám, làm cho trăm ngàn ức na-do-tha chúng sanh bồ-đề tâm vững chắc.

Đức Thế-Tôn lòng không nghi lự. Nhƣ sƣ tử vƣơng dùng ba mƣơi hai tƣớng đại nhơn, tám mƣơi thứ tốt trang nghiêm nơi thân. Mỗi lổ chơn lông trên thân đều hiện ra một hoa sen. Hoa sen ấy đủ ngàn cánh thuần màu vàng ròng, cọng bằng lƣu ly, tua bằng kim cang, gƣơng bằng ngọc mai khôi, hình lớn tròn nhƣ bánh xe. Những hoa sen ấy đều phóng ra ánh sáng nhiều màu : Xanh, vàng, đỏ, trắng, màu tía, màu pha lê, các ánh sáng ấy chiếu suốt đến địa ngục A-Tỳ cùng các đại địa ngục, chúng sanh đang bị khổ đốt, nấu, đâm, chém, lột da v.v…, gặp ánh sáng nầy đều đƣợc khỏi khổ, an ổn mát mẻ.

Trong ánh sáng ấy lại tuyên nói tạng bí mật của Nhƣ-Lai, nói rằng : Tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh. Chúng sanh trong địa ngục nghe pháp âm rồi, liền bỏ thân sanh lên cõi trời hay trong loài ngƣời. Chúng sanh trong hàn-băng địa ngục ánh sáng của Phật chiếu đến cũng đƣợc khỏi khổ, đƣợc nghe pháp và đƣợc sanh lên cõi trời hay trong loài ngƣời. Bao nhiêu địa ngục nơi cõi Diêm-Phù-Đề nầy và các thế giới khác thảy đều trống không, không ngƣời thọ tội, trừ kẻ Nhứt-xiển-đề.

Loài ngạ-quỹ khổ vì đói khát tóc vấn lấy thân, cả trăm ngàn năm chƣa từng đƣợc nghe tên nƣớc, đồ uống, họ gặp ánh sáng của Phật liền hết đói khát.

https://thuviensach.vn

Trong ánh sáng ấy cũng nói tạng vi mật của Nhƣ-Lai, nói rằng : Tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh.

Nhờ nghe pháp âm nầy loài ngạ quỹ đƣợc sanh lên trời hay trong loài ngƣời, trừ những kẻ hủy báng kinh điển Đại-thừa Phƣơng-đẳng.

Những loài súc sanh, giết hại ăn nuốt lẫn nhau. Chúng nó gặp ánh sáng của Phật trừ đƣợc tâm hung ác. Trong ánh sáng ấy cũng nói tạng vi mật của Nhƣ- Lai, nói rằng : Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

Những loài súc sanh nhờ nghe pháp âm sau khi chết sanh lên cõi trời hay trong loài ngƣời, trừ những kẻ hủy báng chánh pháp.

Trên mỗi hoa sen đó đều có một đức Phật Viên-Quang rộng một tầm. Màu vàng chói sáng, ba mƣơi hai tƣớng, tám mƣơi thứ đẹp trang nghiêm nơi thân. Trong các đức Phật đó có vị thì ngồi, có vị thì đi, có vị thì đứng, có vị

thì nằm, có vị nổi tiếng sấm, có vị rƣới mƣa, có vị phóng chớp sáng, có vị

nổi gió, có vị phóng khói lửa, có vị thị hiện những núi bảy báu, suối , ao, sông, ngòi, núi rừng, cây cối, có vị hiện ra cõi nƣớc bảy báu, thành ấp xóm làng cung điện nhà cửa. Có vị hiện ra voi, ngựa, sƣ tử, cọp, sói, chim công, phụng hoàng. Có vị làm cho bao nhiêu chúng sanh trong Diêm-Phù-Đề đều đƣợc thấy địa ngục, súc sanh, ngạ quỹ, nhẫn đến thấy sáu cõi trời dục giới.

Trong các đức Phật đó lại có vị thuyết về ấm, giới, các nhập, nhiều sự tội lỗi.

Cóvị nói pháp tứ-đế. Có vị nói pháp thập nhị nhơn duyên. Có vị nói những phiền não, những nghiệp đều do nhơn duyên sanh. Có vị nói pháp ngã cùng vô ngã. Có vị nói hai pháp khổ và lạc. Có vị nói pháp thƣờng và vô thƣờng.

Có vị nói pháp tịnh cùng bất tịnh. Lại có đức Phật vì các Bồ-Tát nói sáu pháp ba-la-mật. Lại có đức Phật nói công đức của Đại Bồ-Tát . Lại có đức Phật nói công đức của chƣ Phật Thế-Tôn. Lại có đức Phật nói công đức của hàng Thanh-Văn. Lại có đức Phật nói tùy thuận nhứt-thừa. Hoặc có đức Phật nói tam-thừa thành đạo. Có đức Phật hông bên trái hiện ra nƣớc, hông bên hữu hiện ra lửa. Có đức Phật thị hiện giáng sanh, xuất gia ngồi đạo tràng dƣới cây bồ-đề chuyển pháp luân vi diệu, nhập Niết-bàn. Lại có đức Phật thuyết pháp làm cho trong đại đội nầy có ngƣời chứng đặng sơ quả, nhị quả, tam quả, nhẫn đến tứ quả. Hoặc có đức Phật nói vô lƣợng nhơn duyên thoát ly sanh tử.

Những chúng sanh trong Diêm-Phù-Đề nầy đƣợc ánh sáng của Phật chiếu đến ngƣời mù đƣợc thấy, ngƣời điếc đƣợc nghe, ngƣời câm nói đƣợc, ngƣời què bại đi đƣợc, ngƣời nghèo đƣợc của, kẻ bỏn xẻn phát tâm bố thí, kẻ sân https://thuviensach.vn

hận sanh lòng từ. Ngƣời không chánh tín bèn có chánh tín. Chúng sanh trong thế giới không có ai làm việc ác, trừ hạng nhứt xiển đề.

Tất cả trời, rồng, quỷ thần, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu la, khẩn-na-la, ma-hầu-la- già, la-sát, kiện-đà, ƣu-ma-đà, a-bà-ma-la, nhơn, phi nhơn v.v… đều đồng tiếng xƣớng rằng : Lành thay ! Lành thay ! Đấng Vô Thƣợng Thiên-Tôn, làm sự lợi ích lớn. Tất cả đều vui mừng hớn hở, hoặc ca hoặc múa, đem các thứ hoa rải trên Phật và chúng Tăng. Đó là những hoa cõi trời : Hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng, hoa mạn-đà-la, hoa ma-ha-mạn-đà-la, hoa mạn-thù-sa, hoa ma-ha-mạn-thù-sa, hoa tán-đà-na, hoa ma-ha tán-đà-na, hoa lƣ-chỉ-na, hoa ma-ha-lƣ-chỉ-na, hoa hƣơng, hoa đại-hƣơng, hoa thích-ý, hoa đại thích-ý, hoa ái-kiến, hoa đại ái- kiến, hoa đoan-nghiêm, hoa đệ nhứt đoan-nghiêm.

Lại rải các thứ hƣơng : Hƣơng trầm-thủy, hƣơng đa-dà-lâu, chiên-đàn, uất-kim, hƣơng pha trộn, hƣơng hải ngạn.

Lại đem tràng phan lọng báu cõi trời, kỹ nhạc cõi trời : đờn tranh, đờn sắt, ống dịch, ống sanh, không hầu, khảy, thổi cúng dƣờng lên Phật, đồng nói kệ

rằng :

Tôi nay đãnh lễ đức Đại Tinh Tấn Đấng Lƣỡng-Túc-Tôn vô thƣợng chánh giác. Đại chúng trời ngƣời chẳng thể biết thấu, Chỉ có đức Cù-Đàm mới rõ đƣợc. Đức Thế-Tôn thuở trƣớc vì chúng tôi, Trong vô lƣợng kiếp siêng tu khổ hạnh, Tại sao một mai bỏ thệ nguyện cũ, Mà bèn xả mạng muốn nhập Niết-bàn ? Tất cả chúng sanh chẳng thể thấy biết, Tạng bí mật của chƣ Phật Thế-Tôn, Do nhơn duyên nầy khó đặng xuất ly, Luân chuyển trong sanh tử

đọa ác đạo. Nhƣ Phật đã từng nói A-La-Hán. Tất cả đều sẽ đến nơi Niết-Bàn, Công hạnh rất sâu củaPhật nhƣ vậy. Hạng phàm phu ngu mê ai biết đƣợc. Ban pháp cam lồ cho các chúng sanh, Vì muốn dứt trừ hết những phiền não, Nếu có ngƣời uống chất cam lộ nầy, Chẳng còn lại thọ sanh lão bịnh tử. Đức Nhƣ-Lai Thế- Tôn vì chữa trị, Trăm ngàn vô lƣợng tất cả

chúng sanh. Bao nhiêu những bịnh nặng của chúng sanh, Đều làm tiêu diệt không còn thừa sót. Đức Thế-Tôn từ lâu khỏi bịnh khổ. Nên đặng gọi là đức Phật thứ bảy, Ngƣỡng mong ngày nay lại rƣới mƣa pháp, Nhuần thấm giống công đức của chúng tôi. Đại chúng trời ngƣời trong pháp hội nầy, Thỉnh cầu nhƣ vậy rồi đều yên lặng.

Phật bảo Ca-Diếp bồ-Tát : Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện-nam-tử, ông đã đầy đủ trí huệ vi diệu rất sâu nhƣ vậy, chẳng bị tất cả tà ma ngoại đạo phá hoại.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nay ông thành tựu biện tài vô ngại. Ông đã từng cúng dƣờng vô lƣợng hằng hà sa chƣ Phật quá khứ, nên có thể hỏi đức Nhƣ-Lai những nghĩa nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! ta đã từ vô lƣợng vô biên ức na-do-tha trăm ngàn muôn kiếp, trừ hết bịnh căn, lìa hẳn sự dựa nằm, vô lƣợng a-tăng-kỳ kiếp về

quá khứ, có đức Phật ra đời hiệu là Vô-Thƣợng-Thắng, đầy đủ mƣời hiệu.

Đức Phật đó vì hàng Thanh-Văn nói kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn nầy. Thuở

đó ta cũng làm Thanh-Văn của đức Phật ấy. Ta thọ trì kinh điển Đại-Niết-Bàn nhƣ vậy, đọc tụng thông thuộc, biên chép quyển kinh, rồi ta rộng vì ngƣời khác phân biệt giảng thuyết. Ta đem căn lành đóhồi hƣớng vô thƣợng Bồ-Đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Từ đó trở đi, ta chƣa từng có những phiền não nghiệp ác, chẳng đọa nơi ác đạo, chẳng hủy báng chánh pháp làm nhứt xiển đề, chẳng thọ thân hoàng môn, chẳng phạm năm tội nghịch, bốn tội trọng. Từ đó đến nay thân tâm ta an ổn, không có các sự khổ não.

- Nầy Thiện-nam-tử ! nay ta thiệt không có tất cả tật bịnh. Vì chƣ Phật Thế-tôn từ lâu đã xa lìa tất cả bịnh khổ. Các chúng sanh chẳng biết giáo pháp bí mật Đại- thừa Phƣơng-Đẳng, bèn cho rằng đức Nhƣ-Lai thiệt có bịnh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nói đức Nhƣ-Lai là sƣ tử trong loài ngƣời nhƣng đức Nhƣ-Lai thiệt chẳng phải là sƣ tử . Nhƣ nói đức Nhƣ-Lai là rồng lớn trong loài ngƣời, nhƣng đức Nhƣ-Lai thiệt chẳng phải rồng. Đức Phật từ vô lƣợng kiếp đã xa lìa ác nghiệp. Nên biết những lời nhƣ vậy chính là giáo pháp bí mật của Nhƣ-Lai.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nói đức Nhƣ-Lai là ngƣời, là trời, nhƣng thiệt ra đức Phật chẳng phải ngƣời, chẳng phải trời, cũng chẳng phải quỉ thần, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lầu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, chẳng phải ngã, chẳng phải mạn, chẳng phải dƣỡng dục, chẳng phải sĩ phu, chẳng phải làm, chẳng phải không làm, chẳng phải thọ, chẳng phải không thọ, chẳng phải Thế-Tôn chẳng phải Thanh-Văn, chẳng phải thuyết, chẳng phải không thuyết. Những lời nhƣ vậy đều là giáo pháp bí mật của Nhƣ-Lai.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nói đức Nhƣ-Lai dƣờng nhƣ biển cả, nhƣ núi tu-Di, nhƣng đức Nhƣ-Lai thiệt chẳng phải vị mặn, cũng chẳng phải đồng nhƣ

đá núi. Phải biết lời nói nhƣ vậy là giáo pháp bí mật của Nhƣ-Lai.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nói đức Nhƣ-Lai nhƣ hoa Phân-Đà-Lợi, nhƣng thiệt ra đức Phật chẳng phải hoa Phân-Đà-Lợi. Nhƣ nói đức Nhƣ-Lai dƣờng nhƣ cha mẹ, nhƣng thiệt ra đức Nhƣ-Lai chẳng phải cha mẹ. Nhƣ nói đức Nhƣ-Lai là Đại Thuyền-Sƣ, nhƣng đức Nhƣ-Lai chẳng phải Thuyền-Sƣ .

Nhƣ nói đức Nhƣ-Lai nhƣ Thƣơng-chủ, nhƣng đức Nhƣ-Lai thiệt chẳng phải Thƣơng-chủ. Những lời nhƣ vậy cũng là giáo pháp bí mật của Nhƣ-Lai.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nói đức Nhƣ-Lai hay trừ dẹp loài ma, nhƣng thật ra đức Nhƣ-Lai không có ác tâm muốn khiến ma bị xô dẹp. Nhƣ nói đức Nhƣ- Lai trị đƣợc ung thƣ ghẻ độc, nhƣng thật ra đức Phật chẳng phải thầy thuốc trị ung nhọt. Những lời nhƣ vậy cũng là giáo pháp bí mật của Nhƣ-Lai.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ đức Phật trƣớc kia đã nói, nếu có thiện-nam, tín nữ nào có thể khéo tu hành ba nghiệp thân, khẩu, ý, lúc ngƣời đó chết, dầu trong thân tộc hoặc đem thi hài thiêu đốt, hoặc ném xuống sông, hoặc bỏ

trong gò mã, chồn sói cầm thú cùng nhau đến xé ăn, những tâm ý thức của ngƣời đó liền sanh nơi cõi lành. Tâm thức nhƣ vậy thiệt không đi, không lại cũng không chỗ đến, chỉ là trƣớc sau giống nhau, nối nhau, tƣớng mạo chẳng sai khác. Lời nói nhƣ vậy là giáo pháp bí mật của Nhƣ-Lai.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nay ta nói rằng có bịnh cũng nhƣ vậy, cũng là giáo pháp bí mật của Nhƣ-Lai. Đức Nhƣ-Lai Đẳng Chánh- iác thiệt không có bịnh nằm nghiêng bên hữu, cũng không rốt ráo nhập nơi Niết-bàn. - Nầy Ca-Diếp Bồ- Tát ! Đại-Niết-bàn đây thiệt là thiền định rất sâu của chƣ Phật.

Thiền định nầy chẳng phải cảnh giới của Thanh-Văn, Duyên-Giác.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vừa rồi ông hỏi cớ chi đức Nhƣ-Lai dựa nằm chẳng ngồi dậy, chẳng đòi uống ăn, chẳng dặn bảo quyến thuộc coi sóc sản nghiệp.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tánh hƣ không cũng chẳng ngồi dậy, chẳng đòi uống ăn, chẳng dặn bảo quyến thuộc coi sóc sản nghiệp, cũng không đi, không lại, không sanh diệt, không già, trẻ, không mọc lặn, hƣ bể, giải thoát, ràng buộc, cũng không nói mình, nói ngƣời, cũng không hiểu mình hiểu ngƣời, chẳng phải ăn, chẳng phải bịnh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Chƣ Phật Thế-Tôn cũng nhƣ vậy, dƣờng nhƣ hƣ

không, thế nào sẽ có những bịnh khổ ƣ ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Trong đời có ba hạng ngƣời bịnh khó trị : Một là kẻ

hủy báng Đại-thừa, hai là kẻ phạm tội ngũ nghịch, ba là hạng Nhứt-xiển-đề, https://thuviensach.vn

ba hạng bịnh nầy là rất nặng ở trong đời. Hàng Thanh-Văn Duyên-Giác và Bồ-Tát đều không thể trị đƣợc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! ví nhƣ có bịnh khó trị chắc chết, dầu có săn sóc, tùy ý thuốc men, hoặc không săn sóc, tùy ý thuốc men, ngƣời bịnh ấy chắc chết chẳng nghi. Ba hạng ngƣời trên đây cũng nhƣ vậy, dầu có Thanh-Văn, Duyên- iác và Bồ- Tát thuyết pháp cho, hay chẳng thuyết pháp, đều không thể làm cho họ phát tâm vô thƣợng bồ-đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ ngƣời bịnh có sự săn sóc, tùy ý thuốc men, thời có thể lành bịnh, nếu không ba việc này, thời bịnh chẳng lành. Cũng vậy, hàng Thanh-Văn, Duyên- iác, theo Phật và Bồ-Tát đặng nghe pháp rồi liền có thể phát tâm vô thƣợng bồ-đề. Không phải chẳng nghe pháp mà có thể phát bồ-đề tâm.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ ngƣời bịnh, nếu đƣợc săn sóc, tùy ý thuốc men, hoặc không săn sóc, tùy ý thuốc men, đều đƣợc lành bịnh. Cũng vậy, có một hạng ngƣời, hoặc gặp Thanh-Văn hay chẳng gặp, hoặc gặp Duyên-iác hay chẳng gặp, hoặc gặp Bồ-Tát hay chẳng gặp, hoặc gặp Nhƣ-Lai hay chẳng gặp, hoặc đặng nghe pháp hay chẳng đặng nghe, tự nhiên đặng thành vô thƣợng chánh đẳng chánh giác. Đây là hạng ngƣời nào ? Chính là ngƣời vì thân mình hay vì ngƣời khác, hoặc vì sợ sệt hoặc vì lợi dƣỡng, hoặc vì dua nịnh, hoặc vì phỉnh gạt ngƣời mà biên chép kinh Đại-Niết-Bàn nầy, rồi thọ trì đọc tụng cúng dƣờng cung kính, giải nói cho ngƣời khác.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Có năm hạng ngƣời đối với kinh điển Đại-thừa Đại-Niết- Bàn nầy có bịnh mà tu hành, chẳng phải là đức Nhƣ-Lai. Những gì là năm hạng ?

Một là bực dứt kiến-hoặc trong tam giới đặng quả tu-đà-hoàn, chẳng đọa địa ngục, súc sanh, ngã-quỉ, bảy lần sanh trong loài ngƣời, trên trời, dứt hẳn các sự khổ nhập Niết-bàn. Đây gọi là hạng ngƣời thứ nhứt có bịnh tu hành.

Ngƣời nầy thuở vị lai, qua khỏi tám muôn kiếp sẽ đặng thành vô thƣợng chánh giác.

Bực thứ hai dứt kiến-hoặc trong tam giới, tham, sân, si, mạn, đặng quả tƣ-đà- hàm, còn một lần sanh trong loài ngƣời, trên trời, dứt hẳn các khổ nhập Niết- Bàn. Đây gọi là bực thứ hai có bịnh tu hành. Ngƣời nầy thuở vị lai qua khỏi sáu muôn kiếp, sẽ đặng thành vô thƣợng chánh giác.

https://thuviensach.vn

Bực thứ ba dứt kiến-hoặc trong tam giới, tƣ-hoặc cõi dục đã dứt, đặng quả a-na- hàm, chẳng còn sanh trong loài ngƣời, dứt hẳn các khổ nhập Niết-Bàn.

Đây gọi là bực thứ ba có bịnh tu hành. Ngƣời nầy thuở vị lai qua khỏi bốn muôn kiếp, sẽ đặng quả vô thƣợng chánh giác.

Bực thứ tƣ dứt hẳn tham dục, sân-khuể, ngu si, đặng quả a-la-hán, không còn phiền não nhập Niết-Bàn, cũng chẳng phải hạnh kỳ-lân độc nhứt. Đây gọi là bực thứ tƣ có bịnh tu hành. Ngƣời nầy thuở vị lai qua khỏi hai muôn kiếp, sẽ đặng quả vô thƣợng chánh giác.

Bực thứ năm dứt hẳn tham dục, sân khuể, ngu si, đặng quả Bích-Chi Phật phiền não hết sạch nhập Niết-Bàn, thiệt là hạnh kỳ-lân độc nhứt. Đây gọi là bực thứ năm có bịnh tu hành. Ngƣời nầy thuở vị lai qua khỏi mƣời ngàn kiếp, sẽ đặng quả vô thƣợng chánh giác.

Đây gọi là năm hạng ngƣời có bịnh tu hành, chẳng phải đức Nhƣ-Lai vậy.

---o0o---

XIX. PHẨM THÁNH HẠNH THỨ MƢỜ CHÍN

(Hán bộ trọn quyển 11, 12 và 13)

Phật bảo ca-Diếp Bồ-Diếp : ―Đại Bồ-Tát phải nên ở nơi kinh Đại-Niết- Bàn nầy chuyên tâm tƣ duy năm thứ hạnh : Một là thánh hạnh, hai là phạm hạnh, ba là thiên hạnh, bốn là anh-nhi-hạnh, năm là bịnh hạnh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát thƣờng nên tu tập năm thứ hạnh nầy. Lại có một hạnh, chính là Nhƣ-Lai hạnh, cũng chính là kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn.

Đại Bồ-Tát tu thánh hạnh thế nào ? Đại Bồ-Tát hoặc từ Thanh-Văn, hoặc từ

đức Nhƣ-Lai đặng nghe kinh Đại-Niết-Bàn nhƣ vậy, nghe xong sanh lòng tin, tin xong nên suy nghĩ nhƣ vầy : Chƣ Phật Thế-Tôn có đạo vô thƣợng, có chánh pháp lớn, có chánh hạnh cho đại chúng, lại có kinh điển Phƣơng-đẳng Đại-thừa, nay ta nên vì ƣa thích mong cầu kinh Đại-thừa mà bỏ lìa vợ con, quyến thuộc, nhà cửa, vàng bạc, châu báu, chuỗi ngọc tốt đẹp, hƣơng hoa, kỹ nhạc, tôi trai, tớ gái, voi ngựa, xe cộ, trâu dê, gà chó, heo lợn. Lại nghĩ

thế này, ở nhà ràng buộc nhƣ lao ngục, do đó mà sanh tất cả phiền não. Xuất gia khoảng khoát nhƣ hƣ không, tất cả pháp lành nhơn đây đƣợc tăng trƣởng. Nếu ở nhà chẳng đặng trọn đời tu phạm hạnh, nay ta phải nên cạo bỏ

râu tóc, xuất gia học đạo vô thƣợng.

https://thuviensach.vn

Lúc Bồ-Tát muốn xuất gia nhƣ vậy, Thiên-ma Ba-tuần rất lo khổ, nói rằng : Bồ- Tát nầy lại sẽ cùng ta sanh sự chiến tranh lớn.

- Nấy Thiện-nam-tử ! Bồ-Tát nầy ở nơi chỗ nào lại sẽ cùng ngƣời chiến tranh ? Bồ-Tát nầy qua đến tăng phƣờng nếu thấy Nhƣ-Lai và hàng đệ tử oai nghi đầy đủ, thân tâm tịch tịnh, lòng liền nhu hòa thanh tịnh mà cầu xuất gia, cạo bỏ râu tóc mặc ba pháp y.

Xuất gia xong tuân giữ giới cấm, oai nghi chẳng thiếu, cử chỉ an lành không có sai phạm, nhẫn đến tội nhỏ cũng sanh lòng sợ sệt, tâm hộ giới nhƣ kim cƣơng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời đeo trái nổi muốn lội qua biển lớn.

Trong biển có quỉ La-sát theo ngƣời đó để xin trái nổi. Ngƣời đó nghĩ rằng : Nếu ta cho nó quyết định phải chìm chết. Nghĩ rồi đáp rằng : Nầy La-Sát, thà ngƣơi giết ta, chớ ta không thể cho trái nổi đƣợc.

La-Sát lại nói : Nếu ông chẳng cho hết, thời cho ta phân nửa. Ngƣời ấy vẫn không cho. La-Sát lại xin một phần ba, không đƣợc, lại xin một mãnh bằng bàn tay, nhẫn đến xin chừng bằng hột bụi. Ngƣời nầy đáp rằng : Nhà ngƣơi dầu xin rất ít, nhƣng hiện nay ta cần phải lội qua biển, chẳng biết đƣờng còn xa hay gần. Nếu ta cho ngƣơi một ít, trái nổi sẽ xì hơi, làm sao qua đƣợc biển lớn, có thể sẽ bị chìm chết giữa đƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Bồ-Tát hộ trì cấm giới cũng nhƣ vậy. Lúc Bồ-Tát hộ

giới, thƣờng có phiền não bảo Bồ-Tát rằng : Ông nên tin tôi trọn chẳng dối nhau, chỉ phá bốn giới trọng, giữ gìn những giới khác sẽ đƣợc an ổn nhập Niết-bàn. Lúc đó Bồ-Tát nên nghĩ rằng : Thà ta giữ gìn giới cấm mà đọa A-tỳ địa-ngục, quyết chẳng hủy phạm mà sanh trên cõi trời. Phiền não lại nói : Ông nếu chẳng phá bốn giới trọng, thời nên phá tăng tàng, sẽ đƣợc an ổn nhập Niết-bàn. Bồ- Tát không bằng lòng.

Phiền não lại bảo : Ông nếu chẳng phạm tăng tàng, cũng nên phạm tội thâu-lan- giá, thời đặng an ổn nhập Niết-bàn.

Bồ-Tát cũng chẳng nghe theo.

Phiền não lại bảo : Ông nếu chẳng thể phạm thâu-lan-giá, nên phạm xả- đọa thời nên an ổn nhập Niết-bàn.

Bồ-Tát cũng chẳng nghe theo.

https://thuviensach.vn

Phiền não lại bảo : Ông nếu chẳng thể phạm xả-đọa nên phạm ba-dật-đề sẽ

đặng an ổn nhập Niết-bàn.

Bồ-Tát cũng chẳng nghe theo.

Phiền não lại bảo : Ông nếu chẳng thể phạm ba-dật-đề, thời nên phạm đột kiết- la, do đây đƣợc an ổn nhập Niết-bàn.

Bồ-Tát vẫn không nghe theo, tự nghĩ rằng : Nay nếu ta phạm tội đột-kiết-la, mà chẳng phát-lồ, thời không thể qua khỏi biển sanh tử đến bờ Niết-Bàn đƣợc. Bồ- Tát đối với tội rất nhỏ trong giới luật, giữ gìn bền chắc, tâm nhƣ

kim cƣơng. Bồ- Tát đối với bốn giới trọng cùng đột-kiết-la, giữ gìn kính trọng nhƣ nhau không khác.

Bồ-Tát nếu có thể bền giữ giới luật nhƣ vậy, thời là đầy đủ năm chi giới : Một là đầy đủ giới nghiệp thanh tịnh căn bổn của Bồ-Tát; hai là những giới thanh tịnh khác, quyến thuộc của giới trƣớc giới sau; ba là giới giác quán thanh tịnh, chẳng phải những ác giác; bốn là giới niệm thanh tịnh hộ trì chánh niệm; năm là giới hồi hƣớng vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Bồ-Tát đây lại có hai thứ giới : Một là giới thọ thế-giáo; hai là giới đặng chánh pháp. Bồ-Tát nếu thọ giới chánh pháp thời trọn chẳng làm ác. Nếu thọ giới thế giáo, thời bạch tứ Yết-Ma, rồi sau mới đặng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Lại có hai thứ giới : Một là giới-tánh-trọng, hai là giới dứt sự cơ- hiềm thế gian. iới-tánh-trọng tức là bốn giới trọng. iới dứt cơ-hiềm thế gian là chẳng buôn bán, cân thiếu, giạ non, khi dối ngƣời, cậy thế

lực ngƣời để lấy tài vật của kẻ khác, ác tâm trói buộc ngƣời, phá hoại sự

thành công của ngƣời, thắp đèn sáng mà nằm, ruộng nƣơng gieo trồng, gia nghiệp buôn bán. Chẳng chứa voi ngựa, xe cộ, trâu, dê, đà, lừa, gà, chó, khỉ , vƣợn, chim công, chim két, chim cộng mạng, cùng chim câu-chỉ-la, cọp, beo, chó sói, mèo, chồn, heo lợn, và những ác thú khác. Chẳng chứa đồng nam, đồng nữ, đại nam, đại nữ, tôi tớ, vàng, bạc, lƣu ly, pha lê, chơn châu, xa cừ, mã não, san hô, bích ngọc, kha bối, các thứ châu báu, đồng cỏ, thiếc nhôm, thau, chì, những thứ chén bát to lớn. Chẳng chứa áo lông, áo cừu, áo da, tất cả lúa, gạo nếp, mè, bắp, đậu, những đồ đựng món ăn sống, đồ đựng món ăn chín. Thƣờng ăn một bữa, chẳng từng ăn hai lần. Thƣờng đi khất thực và thọ thực trong chúng Tăng, thƣờng biết vừa đủ. Chẳng thọ thỉnh riêng, chẳng ăn thịt, chẳng uống rƣợu, loại ngũ tân tánh nồng đều chẳng ăn, vì thế nên thân Bồ-Tát chẳng có hôi hám. Thƣờng đƣợc chƣ Thiên tất cả

ngƣời cung kính, cúng dƣờng, tôn trọng, tán thán. Ăn vừa đủ trọn chẳng lãnh https://thuviensach.vn

thọ của dƣ. Nhận lấy y phục vừa đủ che thân. Thƣờng dùng ba y, bát, tọa cụ, trọn chẳng xa lìa nhƣ hai cánh chim. Chẳng chứa các thứ củ, cọng, mắt, hột, trái, các loại hột. Chẳng chứa của báu hoặc vàng, hoặc bạc, kho bếp chứa đồ

ăn, áo xiêm thêu vẽ, giƣờng rộng, cao lớn giừơng ngà, giƣờng vàng, mùng màn nhiều màu, đều chẳng ngồi nằm. Chẳng chứa tất cả thứ chiếu, mềm nhuyễn. Chẳng ngồi yên voi, yên ngựa. Chẳng dùng áo xiêm mịn nhuyễn tốt đẹp để trải giƣờng nằm. Trên giƣờng ngủ nghỉ chẳng để hai gối, cũng chẳng nhận chứa gối đỏ tốt đẹp, gối cây lộng chạm. Trọn chẳng nhìn xem đua voi, đua ngựa, đua xe, diễn binh, cũng chẳng coi xem hoặc nam, hoặc nữ, hoặc trâu, dê, gà, chim trĩ, chim két, đánh đá nhau. Cũng chẳng cố ý đi xem binh trận. Cũng chẳng cố ý nghe thổi ốc , thổi sừng, tiếng đờn cầm, đờn sắt, đờn tranh, ống địch, không hầu, ca ngâm, các thứ kỹ nhạc, trừ khi cúng dƣờng Phật. Trọn chẳng xem chẳng làm tất cã những sự chơi đùa cờ bạc. Chẳng coi tƣớng tay chân mặt mắt, chẳng bói quẻ, xủ quẻ. Chẳng ngƣớc xem hƣ không tinh tú, trừ khi muốn giải sự buồn ngủ. Chẳng làm sứ mạng cho nhà vua.

Cũng chẳng đem lời ngƣời nầy truyền đến ngƣời kia, lời ngƣời kia truyền đến ngƣời nầy. Chẳng dua nịnh tà mạn để nuôi sống. Chẳng tuyên nói những việc của vua của quan, của kẻ trộm cƣớp, việc kiện cáo, việc uống ăn trong nƣớc, trong xứ thất mùa đói khát, những việc khủng bố, những việc đặng mùa an ổn. Đây gọi là giới dứt sự cơ hiềm trong đời của Đại-Bồ-Tát.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát giữ gìn kỹ những điều giới ngăn chế nhƣ

vậy đồng nhƣ giữ gìn những giới tánh trọng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát thọ trì những giới cấm nhƣ vậy rồi lại nguyện rằng : Thà đem thân nầy nhảy vào trong hầm lửa, trọn chẳng hủy phạm giới cấm của chƣ Phật ba đời mà cùng tất cả ngƣời nữ làm điều bất tịnh. Lại nguyền thà lấy sắt nóng vấn nơi thân, trọn chẳng dám đem thân phá giới để thọ y phục của tín tâm đàn việt. Lại nguyện thà nuốt hòn sắt cháy đỏ, trọn chẳng dám đem thân phá giới ăn các thực vật của tín tâm đàn việt. Lại nguyện thà đem thân nầy nằm trên sắt nóng trọn chẳng đem thân nầy thọ

giừơng chiếu của tín tâm đàn việt. Lại nguyện thà đem thân nầy chịu ba trăm mũi mâu đâm, trọn chẳng dám đem thân phá giới thọ thuốc men của tín tâm đàn việt. Lại nguyện thà đem thân nầy nhảy vào vạc sắt nóng, chẳng dám đem thân phá giới thọ phòng nhà của tín tâm đàn việt. Lại nguyện thà dùng chùy sắt đập nát thân nầy từ đầu đến chân nát nhƣ tro bụi, chẳng đem thân phá giới thọ sự cung kính của mọi ngƣời. Lại nguyện thà dùng sắt nóng khoét đôi mắt, chẳng dùng nhiễm tâm nhìn sắc đẹp của ngƣời. Lại nguyện thà dùng dùi sắt đâm thủng lỗ tai, chẳng dùng nhiễm tâm nghe tiếng hay giọng tốt. Lại nguyện thà dùng dao bén cắt bỏ lỗ mũi, chẳng dùng nhiễm tâm https://thuviensach.vn

tham ngữi những mùi thơm. Lại nguyện thà dùng dao bén cắt rách lƣỡi mình, chẳng dùng nhiễm tâm tham vị ngon ngọt. Lại nguyện rằng thà dùng búa bén chặt chém thân thể, chẳng dùng nhiễm tâm tham chạm xúc êm dịu.

Vì những sự trên đây có thể làm cho nhà tu hành đọa địa ngục, súc sanh, ngả-quỉ. Đây gọi là Đại-Bồ-Tát hộ trì cấm giới.

Đại Bồ-Tát hộ trì những cấm giới nhƣ vậy rồi, đều đem bố thí cho tất cả

chúng sanh, nguyện cho chúng sanh hộ trì cấm giới, đặng giới thanh tịnh, giới thiện, giới chẳng thiếu, giới chẳng phân tích, giới đại-thừa, giới bất thối, giới tùy thuận, giới rốt ráo, thành tựu đầy đủ giới ba-la-mật.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại Bồ-Tát lúc tu trì giới thanh tịnh nhƣ vậy liền đặng trụ bậc sơ-bất-động. Thế nào gọi là bậc bất-động ? Bồ-Tát trụ trong bậc bất-động nầy thời chẳng động, chẳng đọa, chẳng thối, chẳng tán.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ núi Tu-di, gió trốt gió bão, không thể làm lay động sụp đổ tan nát đƣợc. Cũng vậy, Đại-Bồ-Tát trụ trong bậc nầy, chẳng bị

sắc, thinh, hƣơng, vị, xúc, làm động, chẳng đọa địa ngục, súc sanh, ngạ quỹ, chẳng lui xuống bậc Thanh-Văn, Bích-Chi Phật, chẳng bị dị-kiến tà phong làm tan, mà theo tà mạn để nuôi sống.

Lại bất động là chẳng bị tham dục, sân khuể, ngu si làm động. Lại bất đọa là chẳng đọa bốn tội trọng. Lại bất thối là chẳng lui bỏ giới để hoàn tục. Lại bất tán là chẳng bị ngƣời trái nghịch kinh Đại-thừa làm tan hoại.

Đại Bồ-Tát cũng chẳng bị các ma phiền não làm lay động, chẵng bị ma ngũ

ấm làm đọa. Nhẫn đến ngồi nơi cội cây bồ-đề đạo tràng dầu có Thiên-ma chẳng thể làm Bồ-Tát thối bỏ vô thƣợng chánh đẳng chánh giác, cũng chẳng bị ma chết làm tan.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đây gọi là Bồ-Tát tu tập Thánh-hạnh. Thế nào gọi là Thánh- hạnh ? Vì là chổ thật hành của Phật và Bồ-tát nên gọi là Thánh-hạnh. Do cớ chi Phật và Bồ-Tát gọi là Thánh- nhơn ? Vì những bậc nầy có Thánh-pháp, vì thƣờng quán các pháp thể tánh không tịch, do nghĩa nầy nên gọi là Thánh- nhơn. Lại vì có thánh giới, thánh định, thánh huệ, nên gọi là thánh nhơn. Lại vì có bảy thánh tài : Tín, giới, tàm, quí, đa văn, trí huệ, xả

ly, nên gọi là thánh nhơn. Lại vì có bảy thánh giác nên gọi là thánh nhơn. Do nghĩa nầy nên lại gọi là thánh hạnh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát thực hành thánh hạnh, quán sát thân nầy từ đầu đến chân trong đó chỉ có tóc, lông, móng, răng, hôi dơ chẳng sạch, da, https://thuviensach.vn

thịt, gân, xƣơng, tỳ, thận, tâm, phế, gan, mật, bao tử, ruột non, ruột già, tiểu tiện, đại tiện, nƣớc mũi, nƣớc miếng, nƣớc mắt, óc, tũy, mủ, máu, mạch lạc.

Lúc Bồ- Tát chuyên tâm quán sát nhƣ vậy : Cái gì là ngã, ngã thuộc về cái gì

? Ngã ở chổ nào ? Cái gì thuộc về ngã ? Lại nghĩ rằng : Xƣơng có phải là ngã chăng ? Hay rời xƣơng là ngã ? Lúc đó Bồ-Tát trừ bỏ da thịt chỉ quán sát xƣơng trắng lại suy xét sắc tƣớng của xƣơng sai khác, là xanh, vàng, đỏ, trắng, xanh đen, xƣơng nhƣ vậy cũng chẳng phải ngã, vì ngã chẳng phải xanh, vàng, đỏ, trắng và xanh đen. Lúc Bồ-Tát chuyên tâm quán sát nhƣ vậy, liền dứt trừ đặng tất cả sắc dục. Lại nghĩ rằng : Những xƣơng nhƣ vậy đều từ

nhơn duyên mà sanh. Nhờ xƣơng bàn chân để gắn xƣơng mắt cá do xƣơng mắt ca để gắn xƣơng ống quyển, nhơn xƣơng ống quyển dùng gắn xƣơng đầu gối, nhơn xƣơng đầu gối để gắn xƣơng đùi, do xƣơng đùi kết với xƣơng mông, nhờ xƣơng mông dựng xƣơng sống, nhờ xƣơng sống kết xƣơng sƣờn, trên xƣơng sống có xƣơng cổ, nhơn xƣơng cổ gắn xƣơng hàm, nơi xƣơng hàm cặm răng nanh, trên đó có xƣơng sọ. Lại nhơn xƣơng cổ kết xƣơng vai, nhơn xƣơng vai gắn xƣơng cánh tay, đầu xƣơng cánh tay gắn xƣơng bắp tay, do xƣơng bắp tay kết xƣơng bàn tay, nhơn xƣơng bàn tay có xƣơng ngón tay. Lúc Bồ-Tát quán sát nhƣ vậy, tất cả xƣơng trong thân đều chia lìa. Quán sát nhƣ vậy rồi, liền dứt đặng ba thứ dục nhiễm : Một là sự

dục nhiễm về hình mạo, hai là sự dục nhiễm về tƣ thái, ba là sự dục nhiễm về chạm xúc mịn màng.

Đại Bồ-Tát lúc quán sát xƣơng màu xanh, thấy cõi đất khắp mƣời phƣơng Đông, Tây, Nam, Bắc, bốn hƣớng trên, dƣới thảy đều màu xanh cả. Lúc quán xƣơng màu vàng, màu đỏ, màu trắng, màu xanh đen cũng nhƣ vậy.

Lúc Bồ-Tát quán sát nhƣ trên đây giữa chặn mày liền chiếu ra ánh sáng xanh, vàng, đỏ, trắng, xanh đen. Trong mỗi ánh sáng nầy Bồ-tát thấy có tƣợng Phật, liền hỏi : Thân nầy do nhơn duyên bất tịnh hòa hợp chung lại mà thành, sao lại đặng ngồi, nằm, đi, đứng, co duỗi, cúi, ngƣớc xem, nháy, thở, buồn, khóc, vui, cƣời, trong thân nầy không chủ tể, ai sai sử có những việc nhƣ vậy ? Vừa hỏi xong, chƣ Phật trong ánh sáng liền ẩn mất.

Bồ-Tát lại suy nghĩ : Hoặc thức tâm là ngã, nên chƣ Phật chẳng vì tôi mà nói. Lại quán sát thức tâm nầy thứ đệ sanh diệt dƣờng nhƣ nƣớc chảy cũng chẳng phải là ngã. Lại suy nghĩ nếu thức tâm chẳng phải là ngã, thời hơi thở

ra vào hoặc có thể là ngã chăng ? Lại suy nghĩ : Hơi thở ra vào chỉ là tánh gió, mà tánh gió là tứ đại, trong tứ đại, đại nào là ngã ? Tánh địa đại chẳng phải ngã, tánh thủy, tánh hỏa, tánh phong cũng chẳng phải ngã. Lại suy nghĩ

: Tất cả trong thân nầy đều không có ngã, chỉ có tâm niệm do nhơn duyên https://thuviensach.vn

hòa hiệp mà hiện ra có những tác dụng. Ví nhƣ sức bùa chú, ảo thuật làm ra.

Cũng nhƣ ống không hầu tùy ý thổi ra tiếng. Thế nên thân nầy là bất tịnh, nhờ những nhơn duyên hòa hiệp chung lại mà thành, thế thì sẽ ở chỗ nào mà sanh tham dục. Lại ở chỗ nào mà sanh giận hờn nếu bị ngƣời mắng nhục.

Thân nầy của ta do ba mƣơi sáu vật hội hiệp, hôi nhơ bất tịnh, chỗ nào mà có ngƣời lãnh thọ sự mắng nhục. Nếu nghe tiếng mắng, bèn suy nghĩ, do tiếng tăm gì mà thành mắng nhiếc ? Riêng mỗi mỗi tiếng chẳng thể thành mắng nhiếc. Nếu một tiếng chẳng thành, thời nhiều tiếng cũng chẳng thành.

Do nghĩa nầy nên chẳng nên sanh lòng giận hờn.

Nếu có ngƣời đến đánh, cũng nên suy nghĩ, sự đánh đập nầy từ đâu mà có.

Lại suy nghĩ : Nhơn tay, dao, gậy, cùng với thân của ta nên gọi là đánh. Nay ta cớ sao lại giận hờn nơi ngƣời, bèn là thân ta tự chác lấy lỗi nầy, vì ta thọ

thân ngũ ấm. Ví nhƣ nhơn cái đích thời có mũi tên bắn trúng. Cũng vậy, do có thân ta, mới có sự đánh. Ta nếu chẳng có nhẫn, thời tâm tán loạn, tâm nếu tán loạn thời mất chánh niệm, nếu mất chánh niệm thời chẳng thể quan sát nghĩa lành cùng chẳng lành. Nếu chẳng thể quan sát nghĩa lành cùng chẳng lành thời phạm việc ác. Đã phạm việc ác tất phải đọa địa ngục, súc sanh, ngạ

quỉ.

Lúc Bồ-Tát quán sát nhƣ vậy rồi, thời đặng tứ niệm xứ. Đặng tứ niệm xứ rồi thời đặng trụ nơi trong bậc kham nhẫn. Đại-Bồ-Tát trụ nơi bậc nầy thời có thể kham nhẫn những sự tham dục, sân khuể, ngu si. Cũng có thể kham nhẫn những sự lạnh, nóng, đói khát, muỗi mòng, rận, rệp, gió dữ, đụng chạm, thô cứng, các thứ tật dịch, chửi rủa mắng nhiếc, đánh đập khổ sở tất cả những sự khổ não nơi thân, nơi tâm đều có thể nhẫn. Vì thế nên gọi là trụ bậc kham nhẫn.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Bồ-Tát chƣa trụ đặng bậc bất động, lúc trì tịnh giới, có nhơn duyên gì đặng phá giới chăng ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Bồ-Tát chƣa đặng trụ bậc bất động, vì có nhơn duyên thời có thể đặng phá giới.

- Bạch Thế-Tôn ! Nhơn duyên nhƣ thế nào ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu Bồ-Tát biết rằng do nhơn duyên phá giới, thời có thể làm cho ngƣời ƣa thích thọ trì kinh điển đại-thừa, lại có thể làm cho ngƣời đọc tụng thông thuộc, biên chép quyển kinh, giảng thuyết rộng ra, chẳng thối chuyển nơi vô thƣợng chánh giác. Vì cớ nhƣ vậy nên đặng phá giới. Lúc đó Bồ- Tát nên nghĩ rằng : Ta thà chịu tội đọa nơi A-Tỳ địa ngục, https://thuviensach.vn

một kiếp hoặc dƣới một kiếp, cần phải làm cho ngƣời nhƣ vậy chẳng thối chuyển nơi vô thƣợng chánh giác. Do nhơn duyên nầy Bồ-Tát đặng phá tịnh giới.

Văn-Thù-Sƣ-Lợi Bồ-Tát bạch Phật : Thế-Tôn ! Nếu có Bồ-Tát nhiếp thủ hộ

trì ngƣời nhƣ vậy, làm cho chẳng thối chuyển tâm Bồ-Đề, quyết không vì duyên cớ ấy phá giới mà bị đọa A-Tỳ.

Phật khen Văn-Thù Sƣ-Lợi : ―Lành thay ! Lành thay ! Đúng nhƣ lời ông vừa nói. Ta nhớ thuở xƣa, nơi Diêm-Phù-Đề nầy, ta làm Đại Quốc-Vƣơng, tên là Tiên- Dƣ. Nhà vua mến ƣa kính trọng kinh điển Đại-thừa, tâm vua thuần thiện, không có tật ác, tật đố, san lẫn, miệng vua thƣờng nói lời dịu dàng, lời lành, thân vua thƣờng nhiếp hộ kẻ nghèo cùng cô độc. Bố thí, tinh tấn, không ngừng nghỉ.

Thuở đó không có Phật ra đời, cũng không Thanh-Văn, Duyên iác. Nhà vua ƣa thích kinh điển Đại-thừa Phƣơng-đẳng, trong mƣời hai năm phụng thờ Bà-La- Môn, cung cấp những đồ cần dùng. Qua khỏi mƣời hai năm, nhà vua bảo Bà-La- Môn các ngài nay phải phát tâm vô thƣợng bồ-đề. Bà-La-Môn đáp : Tâu Đại- vƣơng tánh bồ-đề là không chỗ có, kinh điển Đại-thừa cũng nhƣ vậy. Sao Đại- vƣơng muốn cho ngƣời cùng vật đồng nhƣ hƣ

không.

Nhà vua lúc đó tâm tôn trọng Đại-thừa, nghe Bà-La-Môn hủy báng Phƣơng-đẳng Đại-thừa, bèn giết Bà-La-Môn.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Do nhơn duyên trên đây, từ đó trở đi, ta chẳng bị đọa địa ngục.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ủng hộ nhiếp trì kinh điển Đại-thừa, bèn có vô lƣợng thế lực nhƣ vậy.

Phật lại bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― Có thánh hạnh là tứ thánh đế : Khổ, tập, diệt, đạo. Khổ là tƣớng bức bách. Tập là tƣớng có thể sanh trƣởng. Diệt là tƣớng tịch diệt,. Đạo là tƣớng đại-thừa. Lại khổ là hiện tƣớng. Tập là chuyển tƣớng . Diệt là trừ tƣớng. Đạo là năng trừ tƣớng. Lại khổ có ba tƣớng : Tƣớng khổ khổ, tƣớng hành khổ, tƣớng hoại khổ. Tập là hai mƣơi lăm cõi.

Diệt là diệt dứt hai mƣơi lăm cõi. Đạo là tu tập giới, định, huệ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Pháp hữu lậu có hai thứ : Có nhơn, có quả. Pháp vô lậu cũng có hai thứ : Có nhơn, có quả.

https://thuviensach.vn

Quả hữu lậu thời gọi là khổ. Nhơn hữu lậu thời gọi là tập. Quả vô lậu thời gọi là diệt. Nhôn vô lậu thời gọi là đạo.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Có tám tƣớng gọi là khổ : Sanh khổ, lão khổ, bệnh khổ, tử khổ, ái biệt ly khổ, oán tằng hội khổ, cầu bất đắc khổ, ngũ ấm thạnh khổ. Có thể sanh ra tám thứ khổ nhƣ vậy gọi đó là ―Tập‖. Nơi không có tám thứ khổ nhƣ vậy đây gọi là ―Diệt‖. Mƣời trí lực, bốn vô-sở-úy ba niệm xứ, đại-bi, đây gọi là ―Đạo‖.

Sanh là tƣớng sanh ra có năm : Một là mới sanh ra, hai là đến rốt sau, ba là tăng trƣởng, bốn là xuất thai, năm là chủng loại sanh.

Lão có hai thứ : Một là niệm niệm lão, hai là chung thân lão. Lại có hai : Một là tăng trƣởng lão, hai là diệt hoại lão.

Bệnh là nói tứ đại chẳng điều thích lẫn nhau cũng có hai : Một là thân bịnh, hai là tâm bệnh. Thân bịnh có năm : Một là nhơn nơi nƣớc, hai là nhơn nơi gió, bà là nhơn nơi nhiệt, bốn là tạp bịnh, năm là khách bịnh. Khách bịnh có bốn : Một là chẳng phải phận sự gắng gỗ làm, hai là vì quên lầm mà té ngã, ba là dao gậy ngói đá, bốn là quỉ mị dựa. Tâm bệnh cũng có bốn : Một là hớn hở, hai là sợ sệt, ba là lo rầu, bốn là ngu si.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thân bịnh, tâm bịnh phàm có ba thứ : Một là nghiệp báo, hai là xa lìa chẳng đặng ác-đối, ba là thời tiết thay đổi. Sanh ra các thứ

nhơn duyên danh tự thọ bịnh sai khác nhƣ vậy. Nhơn duyên là những bịnh phong v.v…, danh tự là buồn nôn, phổi sƣng, hơi lên, ho hen, tim nhảy, chảy kiết. Thọ sai khác là : Nhức đầu, đau mắt, đau tay, đau chƣn, v.v… , đây gọi là bịnh.

Tử là bỏ thân đã thọ. Bỏ thân cũng có hai : Một là căn mạng hết mà chết, hai là do duyên ngoài là chất mạng hết mà chết. Mạng hết mà chết có ba : Một là mạng hết chẳng phải phƣớc hết, hai là phƣớc hết chẳng phải mạng hết , ba là phƣớc mạng đều hết. Duyên ngoài chết cũng có ba : Một là chẳng phải phần tự hại mà chết, hai là bị kẻ khác hại chết, ba là do mình và kẻ khác mà chết. Lại có ba thứ chết : Một là phóng dật mà chết, hai là phá giới mà chết, ba là mạng căn hƣ hoại mà chết. Những gì gọi là phóng dật mà chết ? Nếu có hủy báng Đại- thừa Phƣơng-đẳng bát-nhã-ba-la-mật, đây gọi là phóng dật mà chết. Những gì gọi là phá giới mà chết ? Hủy phạm giới cấm của chƣ

Phật ba đời, đây gọi là phá giới mà chết. Những gì gọi là mạng căn hƣ hoại mà chết ? Bỏ thân ngũ ấm, đây gọi là mạng căn hƣ hoại mà chết. Do đây nên gọi rằng chết là rất khổ.

https://thuviensach.vn

Những gì gọi là ái biệt ly khổ ? Những vật mến yêu bị hƣ hoại lìa tan. Vật mến yêu hƣ hoại lìa tan đó cũng có hai thứ : Một là ngũ ấm trong loài ngƣời hƣ hoại, hai là ngũ ấm trong cõi trời hƣ hoại. Ngũ ấm mến yêu trong cõi ngƣời cỏi trời phân biệt tính đếm có vô lƣợng thứ. Đây gọi là ái biệt ly khổ.

Những gì gọi oán-tằng-hội khổ ? Tức là chẳng yêu thƣơng mà hội họp cùng nhau, chẳng yêu thƣơng hội họp nầy cũng có ba : Địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh. Ba ác thú nhƣ vậy phân biệt tính đếm có vô lƣợng thứ. Đây gọi là oán tằng hội khổ.

Những gì gọi là cầu bất-đắc khổ ? Cũng có hai thứ : Một là chỗ trông mong đƣợc mà cầu chẳng đƣợc, hai là tốn nhiều công lực mà chẳng đặng kết quả,.

Đây gọi là cầu bất đắc khổ.

Những gì gọi là ngũ-ấm thạnh khổ ? Chính là sanh khổ, lão khổ, bịnh khổ, tử

khổ, ái-biệt-ly khổ, oán-tằng-hội khổ, cầu-bất-đắc khổ. Đây gọi là ngũ ấm thạnh khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Sanh làm cội gốc có ra lão khổ nhẫn đến ngũ ấm thạnh khổ, bảy khổ nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Luận về sự già suy, chẳng phải tất cả đều có. Phật cùng Chƣ Thiên một bề quyết định không, trong loài ngƣời thời chẳng nhứt định, hoặc có hoặc không.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thọ thân trong ba cõi không ai chẳng có sanh, cho nên sanh là cội gốc của tất cả thân. Còn già thời chẳng quyết định.

Chúng sanh trong thế gian, do điên đảo che mờ tâm tánh, nên tham đắm nơi sanh mà nhàm lo già chết. Bồ-Tát chẳng nhƣ vậy. Bồ-Tát quán sát thân mới sanh đã thấy nỗi khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ có ngƣời nữ vào nhà ngƣời khác. Ngƣời nữ nầy xinh đẹp chuỗi ngọc trang nghiêm nơi thân. Chủ nhà hỏi rằng : Nàng tên là gì, thuộc nơi ai ? Ngƣời nữ đáp rằng : Thân tôi tức là Công Đức Đại-Thiên.

Chủ nhà hỏi : Nàng đến để làm gì ?

Ngƣời nữ đáp : Chỗ nào tôi đến, tôi có thể cho các thứ vàng, bạc, lƣu-ly, pha lê, chơn châu, san hô, hổ phách, xa cừ, mã não, voi, ngựa, xe cộ, tôi tớ.

https://thuviensach.vn

Chủ nhà nghe rồi vui mừng hớn hở : Nay ta phƣớc đức, nên khiến nàng nầy đến nhà ta. Liền bèn đốt hƣơng, rải hoa cúng dƣờng, cung kính lễ bái.

Lại thấy ngoài cửa có một ngƣời nữ hình dạng xấu xa, áo xiêm rách nát, do thứa nức nẻ, sắc mặt xám trắng, dơ dáy hôi hám. Chủ nhà hỏi : Nàng tên gì , thuộc về ai ?

Cô gái đáp : Tôi tên Hắc-ám.

- Tại sao tên Hắc-ám ?

- Tôi đi đến chỗ nào có thể làm cho nhà đó hao tài, tốn của.

Chủ nhà nghe xong bèn cầm dao bén bảo rằng : Nàng nếu chẳng đi, ta sẽ

chém chết.

Cô gái nói : Ông ngu si lắm, không có trí huệ.

Chủ nhà hỏi : Tại sao nói ta là ngu si không có trí huệ.

Cô gái đáp : Ngƣời đẹp đứng trong nhà ông chính là chị của tôi. Tôi thƣờng đi chung với chị, nếu ông đuổi tôi cũng phải đuổi chị tôi.

Chủ nhà trở vô hỏi Công-Đức-Thiên : Ngòai cửa có cô gái nói là em của nàng có phải vậy chăng ?

Công-Đức-Thiên nói : Thiệt là em gái tôi, tôi cùng đi chung với nó, chƣa có lúc nào lìa nhau. Tùy ở chỗ nào tôi thƣờng làm việc tốt, còn nó thƣờng làm việc xấu. Tôi thƣờng làm việc lợi ích, còn nó luôn làm sự suy hao. Nếu ai yêu tôi cũng phải yêu nó. Nếu cung kính tôi, cũng phải cung kính nó.

Chủ nhà liền nói : Nếu có cả sự tốt lẫn sự xấu nhƣ vậy, thời ta chẳng cần, hai nàng nên tùy ý đi đi.

Lúc đó hai ngƣời nữ cùng dắt nhau trở về. Chủ nhà thấy cả hai đi rồi, trong lòng rất vui mừng hớn hở.

Bây giờ hai ngƣời nữ lại cùng dắt nhau đến một nhà nghèo. Ngƣời nghèo nầy lòng rất vui mừng mời rằng : Từ nay trở đi, xin hai nàng ở luôn nhà tôi.

Công-Đức-Thiên nói : Chúng tôi vừa bị ngƣời xua đuổi, cớ sao ông lại mời chúng tôi ở ?

https://thuviensach.vn

Ngƣời nghèo nói : Nay nàng tƣởng đến tôi, vì nàng nên tôi phải kính cô kia, vì thế nên tôi mời cả hai ở nơi nhà tôi.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát cũng nhƣ vậy, chẳng nguyện sanh cõi trời, vì sanh thời có già, bịnh, chết, thế nên đều bỏ. Không chút tâm luyến ái. Kẻ

phàm phu chẳng biết lỗi lầm khổ hoạn của già, bệnh, chết nên họ tham luyến sanh tử.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ đứa trẻ dòng Bà-La-Môn đƣơng lúc quá đói thấy trong đống phân có trái am-la, bèn lƣợm lên. Ngƣời trí ngó thấy quở rằng : Ngƣời là Bà-La-Môn, giòng giống thanh tịnh, cớ sao lại lƣợm trái nhơ trong đống phân. Đồng tử nghe xong hổ thẹn nói : ― Tôi thiệt chẳng ăn, muốn đem trái ấy rửa sạch rồi ném bỏ‖. Ngƣời trí nói : ―Ngƣơi ngu si quá, nếu rồi sẽ

ném bỏ, đáng lẽ chẳng nên lƣợm lấy.‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-tát cũng nhƣ vậy, đối với vấn đề sanh chẳng lãnh thọ, cũng chẳng dứt bỏ, nhƣ ngƣời trí kia quở trách đứa trẻ. Kẻ phàm phu thích sanh ghét tử, nhƣ đứa trẻ kia lƣợm trái dơ rồi trở lại bỏ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nơi ngã tƣ đƣờng có ngƣời đựng đầy đồ ăn thơm ngon trong chậu, trong bát, bày ra để bán. Có ngƣời khách từ xa đến quá đói, thấy đồ ăn ấy thơm ngon, liền hỏi đây là vật gì ? Ngƣời bán nói : Đây là đồ

ăn thơm ngon, nếu ai ăn thứ nầy, thời đặng sắc tốt, sức mạnh, có thể hết đói, hết khát và đặng thấy chƣ Thiên. Nhƣng chỉ có một tai hại là sẽ chết. Ngƣời khách nghe xong nghĩ rằng : Nay tôi chẳng dùng sắc đẹp, sức mạnh, thấy chƣ Thiên, vì tôi chẳng muốn chết. Nghĩ xong hỏi rằng : Ăn vật thực nầy nếu phải chết sao ông lại đem bán.

Ngƣời bán đáp : Những ngƣời có trí không ai bằng lòng mua. Chỉ có kẻ ngu, chẳng biết việc nầy, họ tham ăn nên họ trả giá đắt cho tôi.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát cũng nhƣ vậy, chẳng nguyện sanh cõi trời, đặng sắc đẹp, đặng sức mạnh, thấy chƣ Thiên, vì sanh cõi trời chẳng khỏi những khổ não. Kẻ phàm phu ngu si sanh chỗ nào cũng đều tham luyến vì họ chẳng thấy gìa, bệnh, chết.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ cây độc, gốc rễ cũng có thể giết ngƣời, thân cây, vỏ, bông, trái, hột đều cũng có thể giết ngƣời. Tất cả thân ngũ ấmtrong hai mƣơi lăm cõi đều có thể hại chúng sanh cũng nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ phân nhơ, nhiều hay ít đều hôi cả. Cũng vậy, thọ sanh dầu sống lâu tám muôn tuổi hay mƣời tuổi cũng đều khổ não cả.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ hầm sâu nguy hiểm, lấy cỏ che trên miệng hầm, bờ bên kia của hầm có mạch cam-lồ, ngƣời nào đƣợc ăn chất cam lồ, sẽ

sống lâu ngàn năm không bệnh tật, an ổn , khoan khoái. Kẻ ngu si tham chất cam lồ, chẳng biết dƣới đó có hầm sâu, bèn chạy đến lấy, chẳng ngờ trật chơn té xuống hầm mà chết. Ngƣời trí biết sự nguy hiểm, nên không đến lấy chất cam-lồ.

Đại-Bồ-Tát cũng nhƣ vậy còn chẳng muốn nhận lấy vật thực thƣợng diệu cõi trời huống là tong loài ngƣời. Kẻ phàm phu bèn ở nơi địa ngục nuốt hoàn sắt, huống là thức ăn thƣợng diệu cõi trời cõi ngƣời mà có thể chẳng ăn.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Do những điều thí dụ nhƣ vậy, ngoài ra còn vô lƣợng thí dụ khác, nên biết thọ sanh thiệt là rất khổ.

Đây gọi là Đại-Bồ-Tát trụ nơi kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát sanh là khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-tát trụ nơi kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát lão là khổ nhƣ thế nào ?

Sự già yếu hay làm ho hen, ngăn nghẹn hơi, đƣa lên, có thể làm mất sức mạnh, trí nhớ kém, sự tráng kiện không còn, mất sự an vui thơ thới, khoan khoái. Tuổi già hay làm lƣng còm, mỏi nhọc, lƣời biếng, bị ngƣời khi dể.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ hoa sen nở tốt đầy trong ao nƣớc rất đáng ƣa thích, gặp trận mƣa đá, tất cả đều hƣ nát. Cũng vậy, tuổi già có thể phá hoại tráng kiện, sắc đẹp.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ quốc vƣơng có một trí thần dùng binh giỏi. Có vua nƣớc địch chống cự chẳng thuận hảo. Quốc vƣơng sai trí thần đem binh qua đánh, bắt vua nƣớc nghịch mang về dƣng cho quốc vƣơng. Cũng vậy, tuổi già bắt đƣợc tráng kiện, sắc đẹp đem giao cho tử vƣơng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ trục xe đã gãy, xe đó không còn dùng đƣợc.

Cũng vậy, già suy thời không còn dùng đƣợc vào việc gì.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nhà giàu to có nhiều của báu : Vàng , bạc, lƣu ly, san hô, hổ phách, xa cừ, mã não. Có bọn cƣớp nếu vào đặng nhà đó thời có https://thuviensach.vn

thể cƣớp giựt hết cả. Cũng vậy, tuổi tráng kiện và sắc đẹp thƣờng bị giặc già suy cƣớp giựt.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ ngƣời nghèo tham thức ăn ngon, y phục mịn màng, dầu có hy vọng nhƣng không thể đƣợc. Cũng vậy, tuổi già suy dầu có tâm than, muốn hƣởng thọ ngũ dục sung sƣớng mà chẳng thể đặng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ con rùa ở trên đất cao lòng nó thƣờng nghĩ đến nƣớc. Cũng vậy, ngƣời đời đã già suy khô héo mà lòng họ thƣờng nhớ tƣởng những khoái lạc ngũ dục thuở tráng kiện.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ mùa thu ai cũng ƣa ngắm hoa sen nở, đến khi hoa tàn héo, mọi ngƣời đều không thích. Cũng vậy, sự tráng kiện, sắc đẹp mọi ngƣời đều ƣa thích, đến khi già suy ai cũng nhàm ghét.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ cây mía, sau khi bị ép, bã xác không còn vị

ngọt. Cũng vậy, tráng kiện sắc đẹp đã bị già ép, thời không có ba thứ vị : Một là vị xuất gia, hai là vị đọc tụng, ba là vị tọa thiền.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ mặt trăng tròn ban đêm thời tỏ sáng, ban ngày thời không nhƣ vậy. Cũng vậy, tráng kiện thời hình mạo nở nang xinh đẹp, già thời suy yếu, thân thể và tinh thần kém suy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! ví nhƣ có nhà vua thƣờng dùng chánh pháp cai trị

nhơn dân, chơn thật, không lừa dối, từ bi ƣa bố thí. Thuở đó nhà vua bị nƣớc địch xâm lăng đánh bại, bèn lƣu vong đến nƣớc khác. Nhơn dân trong nƣớc kia thấy nhà vua đều cảm thƣơng nói rằng : Đại-vƣơng ngày trƣớc dùng chánh pháp trị nƣớc chẳng uổng lạm bá tánh, thế sao nay lại lƣu vong đến đây. Cũng vậy, loài ngƣời đã bị già suy làm bại hoại, thời thƣờng tán thán sự

nghiệp đã làm thuở tráng kiện.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ tim đèn dầu nhờ mỡ dầu nhƣng mỡ dầu sẽ hết, thế chẳng lâu dài. Cũng vậy, thân ngƣời dầu nhờ cậy sự tráng kiện, nhƣng tráng kiện phải trải qua già suy, đâu còn đƣợc dùng lâu.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ con sông cạn khô không có thể lợi ích cho ngƣới, cho phi nhơn, chim thú. Cũng vậy, thân ngƣời bị già suy khô héo, không còn làm đƣợc việc gì, chẳng thể có lợi ích.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ cây cheo leo bờ sông, nếu gặp gió to, ắt sẽ đổ

ngã. Nhƣ vậy đến tuổi già ắt phải chết, thế chẳng thể còn đƣợc.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ trục xe đã gãy, không thể chở chuyên. Cũng vậy, già suy không thể học hỏi tất cả pháp lành.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ trẻ thơ bị ngƣời khinh khi. Cũng vậy, già suy thƣờng bị ngƣời khinh hủy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Do những điều dụ nhƣ vậy cùng vô lƣợng thí dụ khác nên biết sự già thiệt là rất khổ.

Đây gọi là Đại-Bồ-Tát tu hành kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát già là khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát trụ nơi kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát bịnh khổ nhƣ thế nào ?

Ví nhƣ mƣa đá làm hại mạ lúa. Cũng vậy, tật bệnh có thể phá hoại tất cả

những sự an ổn vui vẻ.

Nhƣ ngƣời có oán thù , tâm thƣờng lo rầu sợ sệt. Cũng vậy, tất cả chúng sanh thƣờng bị bịnh khổ, lo rầu không yên.

Ví nhƣ có ngƣời hình dung xinh đẹp, Vƣơng-phi tâm dục yêu thƣơng, sai sứ

đòi đến để cùng giao thông. Vua bắt đặng, liền truyền lịnh khoét một mắt,cắt một vành tai, chặt một tay, một chân, bấy giờ ngƣời đó hình dung đổi khác bị ngƣời nhờm gớm khinh rẻ. Cũng vậy, thân ngƣời trƣớc thời dung mạo tƣơi tốt, tai mắt đầy đủ, đã bị bịnh khổ hành hạ, thời xấu xa bị ngƣời nhờm gớm.

Nhƣ cây chuối, cây tre, cây lau, cây la, hễ có con, có trái thì chết. Cũng vậy, ngƣời có bịnh thời chết.

Nhƣ vua Chuyển-Luân, đại thần, chủ binh thƣờng làm tiền đạo đi trƣớc, nhà vua theo sau cũng nhƣ chúa cá, chúa kiến, chúa ốc, chúa trâu, thƣơng chủ, lúc ở trƣớc chúng mà đi, thời toàn chúng thảy đều đi theo không rời. Cũng vậy, sự chết thƣờng theo sát bịnh khổ không rời.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhơn duyên của bịnh làm cho khổ não, rầu lo, buồn than, thân tâm không an ổn. Hoặc bị kẻ giặc cƣớp bức hại, trái nổi bể hƣ, phá hoại cầu cống, đều cũng có thể cƣớp giựt mạng sống. Bịnh lại có thể phá hoại sự tráng kiện, sắc đẹp, thế lực, an vui, mất lòng tàm quý, có thể làm cho thân tâm xót xa bức rức.

https://thuviensach.vn

Do những điều dụ đó và vô lƣợng thí dụ khác, nên biết bịnh rất là khổ não.

Đây gọi là Đại-Bồ-Tát tu hành kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát bịnh khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thế nào là Đại-Bồ-Tát tu hành kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát tử khổ ? Sự chết có thể đốt cháy tiêu diệt. Nhƣ hỏa tai khởi lên có thể đốt cháy tất cả, chỉ trừ cõi trời nhị thiền trở lên, vì thế lực của hỏa tai chẳng đến đƣợc. Cũng vậy, sự chết có thể tiêu diệt tất cả, chỉ trừ BồTát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-bàn vì thế lực của sự chết không đến đƣợc.

Nhƣ lúc thủy tai khởi lên, tất cả đều trôi, đều ngập, chỉ trừ cõi tam-thiền trở

lên, vì thế lực của thủy tai chẳng đến đƣợc. Cũng vậy, sự chết làm chìm mất tất cả, chỉ trừ Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn.

Nhƣ lúc phong tai khởi lên, có thể thổi tan tất cả, chỉ trừ cõi tứ thiền, vì thế

lực của phong tai chẳng đến đƣợc. Cũng vậy, sự chết có thể tiêu diệt tất cả, chỉ trừ Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn.

Ca-Diếp-Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Cõi Tứ-thiền kia do cớ gì mà gió không thổi đến, nƣớc chẳng ngập đến, lửa chẳng cháy đến ?‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Cõi Tứ-Thiền kia không có tất cả quá hoạn trong thân và ngoại cảnh.

Cõi Sơ- Thiền có quá hoạn : Trong có giác quán, ngoài có hỏa tai.

Cõi Nhị-Thiền có quá hoạn : Trong có vui mừng, ngoài có thủy tai.

Cõi Tam-Thiên có quá hoạn : Trong có hơi thở, ngoài có phong tai.

Cõi Tứ-Thiền trong ngoài đều không quá hoạn, nên ba thứ tai họa lớn chẳng thể đến đƣợc.

Đại-Bồ-Tát cũng nhƣ vậy, an trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn, trong ngoài đều không tất cả quá hoạn, nên sự chết chẳng đến đƣợc.

Lại Nầy Thiện-nam-tử : Nhƣ Kim-Súy-Điểu có thể nuốt, có thể tiêu tất cả

loài rồng, cá và châu báu, vàng, bạc vân vân, chỉ trừ chất kim cƣơng không tiêu đƣợc. Cũng vậy, sự chết có thể nuốt, có thể tiêu tất cả chúng sanh, chỉ

không tiêu đƣợc Đại-Bồ-tát trụ nơi Đại-Thừa Đại-Niết-Bàn.

https://thuviensach.vn

Lại Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ những cỏ cây ở bờ sông, nƣớc lụt dƣng lên đều trôi theo dòng vào biển lớn, chỉ trừ cây dƣơng liễu, vì thứ cây nầy mềm dẽo. Cũng vậy, tất cả chúng sanh đều trôi lăn vào biển chết, chỉ trừ Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn.

Lại Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ thần Na-La-Diên có thể hàng phục tất cả lực sĩ, chỉ trừ gió to, vì gió to vô ngại. Cũng vậy, sự chết có thể hàng phục tất cả

chúng sanh, chỉ trừ Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn, vì bậc nầy vô ngại.

Lại Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ có ngƣời đối với kẻ thù giả làm thân thiện, theo sát bên nhƣ bóng theo hình, chờ khi thuận tiện mà giết đó, nếu phòng bị

chặt chẽ, thời ngƣời kia không hại đƣợc. Cũng vậy, sự chết luôn theo rình chúng sanh chờ dịp làm hại, chỉ không thể hại đƣợc bậc Đại-Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại- niết-bàn, vì bậc Bồ-Tát nầy chẳng phóng dật.

Lại Nầy Thiện-nam-tử ! Ví nhƣ trời bỗng mƣa kim cƣơng xối xuống tất cả

cỏ cây, núi rừng, đất cát, ngói, đá, vàng, bạc, lƣu ly, cùng tất cả vật đều bị hƣ

nát, chỉ kim cƣơng chơn bảo không bị hƣ. Cũng vậy, sự chết đều có thể phá hoại tất cả chúng sanh, chỉ trừ kim cƣơng Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn.

Lại Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ Kim-súy-điểu có thể nuốt các loài rồng, chỉ

không nuốt đƣợc rồng thọ Tam-quy-y. Cũng vậy, sự chết có thể nuốt tất cả

chúng sanh, chỉ trừ Bồ-Tát trụ ba môn chánh định : Không, vô tƣớng vô nguyện.

Lại Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ độc rắn ma-la, khi rắn nầy cắn nhằm ngƣời, những chú hay, thuốc tốt đều không cứu đƣợc, chỉ có chú A-Kiệt Đa-Tinh là có thể chữa lành. Cũng vậy, sự chết tất cả phƣơng thuốc đều không cứu đƣợc, chỉ trừ Bồ- Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn.

Lại Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ có ngƣời bị nhà vua giận, có thể dùng lời dịu dàng khéo léo, dâng của cải châu báu mà đặng khỏi tội. Sự chết không nhƣ

vậy, dầu dùng lời nói dịu dàng, tiền của châu báu để cống dƣng cũng chẳng thoát khỏi.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Luận về sự chết là chỗ hiểm nạn, không gì giúp đỡ, đi đƣờng xa xôi mà không bạn bè, ngày đêm đi luôn chẳng biết bờ mé, sâu thẳm tối tăm, không có đèn đuốc, nó vào không có cửa nẻo mà có chỗ nơi, dầu không chỗ đau đớn nhƣng chẳng thể chữa lành, nó qua không ai ngăn https://thuviensach.vn

đƣợc, nó đến không thể thoát đƣợc, không phá phách gì mà ngƣời thấy sầu khổ, nó không phải màu sắc xấu xa mà làm cho ngƣời kinh sợ. Nó ở bên thân ngƣời mà chẳng hay biết đƣợc.

- Nầy Ca-Diếp Bồ-Tát, do những điều dụ đó cùng vô lƣợng thí dụ khác, nên biết sự chết thật là rất khổ.

Đây gọi là Đại-Bồ-Tát tu hành kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát tử khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thế nào là Đại-Bồ-Tát trụ nơi kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát ái-biệt-ly khổ ? Ái biệt-ly nầy có thể làm cội gốc cho tất cả sự

khổ. Nhƣ nói bài kệ rằng :

Nhơn ái sanh lo, Nhơn ái sanh sợ, Nếu lìa sự ái, Nào lo nào sợ.

Vì ái nên sanh sự lo khổ, vì lo khổ nên làm cho chúng sanh có già suy. Ái-biệt-ly khổ là nói sự chết. Vì biệt-ly hay sanh những sự khổ vi-tế, nay sẽ vì ông mà phân biệt rõ ràng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thuở quá khứ ngƣời sống vô lƣợng tuổi, có quốc vƣơng tên là Thiện-Trụ nhà vua trị nƣớc tám muôn bốn ngàn năm. Trên đỉnh đầu của vua mọc lên một bứu thịt mềm nhuyễn nhƣ bông. Bứu ấy lần lần to lớn, không làm đau nhức. Mãn mƣời tháng, bứu ấy nứt ra, sanh một đồng tử

hình dung đẹp lạ. Nhà vua vui mừng đặt tên là Đãnh-Sanh.

Thời gian sau vua Thiện-Trụ đem việc nƣớc giao cho Thái-tử Đảnh-Sanh, tồi rời bỏ cung điện quyến thuộc vào núi tu hành. Ngày rằm Thái-Tử Đảnh-Sanh lên ngôi, đƣơng ở trên lầu cao tắm gội trai giới, phƣơng Đông liền có báu kim- luân, bánh xe vàng đủ một ngàn cây căm tự nhiên bay đến. Vua Đảnh-Sanh nghĩ rằng : Từng nghe Ngũ-Thông tiên nhơn nói : Nếu dòng vua Sát-Đế-Lợi ngày rằm ở trên lầu cao tắm gội trai giới, có báu kim luân đủ

ngàn cây căm tự nhiên bay đến, thời nhà vua đó sẽ đặng làm Chuyển-Luân Thánh-Vƣơng. Nay ta nên thí nghiệm. Nghĩ xong, vua Đảnh-Sanh tay tả

bƣng báu kim-luân, tay hửu cầm lƣ hƣơng, qùy gối bên mặt mà phát thệ rằng

: Nếu đây thiệt là báu kim-luân, thời nên bay đi nhƣ vua Chuyển-Luân Thánh-Vƣơng thuở quá khứ. Nhà vua phát thệ vừa xong, thời báu kim-luân bay lên hƣ không, bay khắp mƣời phƣơng, rồi trở về dừng lại trên tay tả vua Đảnh-Sanh. Nhà vua vui mừng biết chắc mình sẽ là Chuyển-Luân Thánh-Vƣơng.

https://thuviensach.vn

Sau đó không bao lâu, có tƣợng bảo xuất hiện, mình trắng nhƣ bạch liên-hoa, xinh đẹp, mạnh mẽ đôi ngà chấm đất. Vì muốn thí nghiệm vua Đảnh-Sanh liền bƣng lƣ hƣơng quì gối bên hữu mà phát thệ rằng : Nếu thật là báu bạch tƣợng nên bay đi nhƣ thuở vua Chuyển-Luân Thánh-Vƣơng quá khứ.

Phát thệ xong, bạch tƣợng liền từ sáng đến chiều bay đi khắp tám phƣơng, tột đến mé biển, rồi trở về cung vua. Kế đó lại có Mã-bửu xuất hiện, lông màu xanh biếc mƣớt đẹp, lông đuôi cùng gáy màu vàng ròng. Vì muốn thí nghiệm vua Đảnh-Sanh tay bƣng lƣ hƣơng quì gối bên hữu phát thệ rằng : Nếu thiệt là Mã-bảo thời phải nhƣ của vua Chuyển-Luân Tánh-Vƣơng thuở

quá khứ. Phát thệ xong, từ sáng đến chiều, Mã-bảo ấy đi khắp tám phƣơng, đến mé biển rồi trở về cung vua.

Kế đó lại có Nữ-bảo xuất hiện xinh đẹp đệ nhứt, chơn lông thoảng mùi chiên đàn, hơi miệng thơm sạch nhƣ hoa sen xanh, mắt sáng nhìn xa một do tuần, tai nghe, mũi ngữi cũng xa nhƣ mắt, lƣỡi rộng lớn le ra có thể trùm cả mặt, da mịn láng nhƣ lá đồng đỏ, rất thông minh có trí huệ, lời nói dịu dàng đối với tất cả mọi ngƣời. Tay ngƣời ấy lúc chạm đến áo của vua, liền biết thân vua khỏe mạnh hay bịnh hoạn, cũng biết những ý nghĩ của vua.

Kế đó trong cung vua tự nhiên có Ma-ni bảo châu lớn bằng bắp vế của ngƣời, màu thuần xanh, trong suốt, trong chỗ tối có thể chiếu sáng một do tuần. Nếu trời mƣa giọt lớn nhƣ trục xe, thế lực của bảo châu nầy có thể che một do tuần, giọt mƣa không rơi xuống đƣợc.

Sau đó, lại có Chủ- tạng thần hiện ra, cặp mắt có thể thấy thấu những kho châu báu ở trong lòng đất, tùy ý vua muốn đều có thể dƣng đủ. Vua Đảnh-Sanh muốn thí nghiệm bèn cùng Chủ-tạng thần ngồi thuyền ra biển, vua bảo chủ-tạng thần : Nay ta muốn đặng châu báu. Chủ-tạng thần liền lấy hai tay quậy nƣớc biển, đầu mƣời ngón tay liền hiện ra mƣời kho châu báu lấy dƣng cho vua tâu rằng : ―Tùy ý nhà vua chọn dùng, còn thừa lại nên ném trả

xuống biển.‖

Kế đó lại có chủ-binh thần xuất hiện, thao lƣợc đệ nhứt, điều khiển bốn binh chủng rất giỏi. Lúc vua cần binh thời hiện quân lính ra để dùng. Lúc chẳng dùng binh, thời quân lính ẩn mất. Xứ nào chƣa hàng phục chủ binh thần nầy có thể làm cho hàng phục. Xứ nào đã hàng phục, thời đủ sức giữ gìn.

Lúc đó vua Đảnh-Sanh tự biết là Chuyển-Luân -Vƣơng, bèn bảo các quan :

― Cõi Diêm-Phù-Đề nầy an ổn giàu vui, nay bảy báu đã đủ, cả ngàn vƣơng tử cũng đủ, giờ đây nên làm việc gì ?‖

https://thuviensach.vn

Các quan tâu : ― Châu Phất-Bà-Đề phƣơng Dông còn chƣa qui thuận, đại vƣơng nên đem binh qua chinh phục.‖

Vua Đảnh-Sanh bèn cùng thất-bảo bay qua châu Phất-Bà-Đề, nhơn dân trong châu đó đều vui mừng qui thuận.

Các quan lại tâu nên chinh phục châu Cù-Đà-Ni ở phƣơng Tây. Kế đó lại đến chinh phục châu Uất-Đơn-Việt. Sau khi chinh phục ba châu xong. Vua Đảnh-Sanh bảo các quan : ― Châu Nam-Diêm-Phù-Đề này cùng ba châu đều an onå giàu vui, tất cả đều qui thuận ta, nay đây lại nên làm việc gì ?‖

Các quan tâu : ― Cõi trời Đao-Lợi tuổi thọ dài lâu , an ổn, khoái lạc, thân chƣ

Thiên xinh đẹp hơn nhơn gian, cung điện nhẫn đến giƣờng ghế toàn bằng bảy báu, cậy phƣớc trời chƣa chịu đến qui phục, nay nên đem binh đánh dẹp.‖

Vua Đảnh-Sanh lại cùng thất bảo bay lên cõi trời Đao-Lợi, trông thấy một cây màu xanh đậm bèn hỏi đại thần : Đó là cây gì ?

Đại-thần tâu : Cây ấy tên là Ba-Lợi-Chất-Đa-La, chƣ Thiên cõi Đao-Lợi nầy đến ngày mùa hạ thƣờng tựu hợp vui chơi dƣới cây đó.

Lại trông thấy màu trắng nhƣ bạch vân, vua Đảnh-Sanh hỏi đại thần chỗ đó là gì ? Đại-thần tâu đó là thiện-pháp-đƣờng, chƣ thiên cõi Đao-Lợi thƣờng nhóm nơi đó để bàn luận những việc cõi trời cõi ngƣời.

Thiên-Chúa Thích-Đề-Hoàn-Nhơn biết vua Đảnh-Sanh đã đến, liền ra tiếp rƣớc, cầm tay vào thiện-pháp-đƣờng lên tòa mà ngồi. Hai vua hình dung tƣớng mạo giống nhau, chỉ có đôi mắt nhìn nháy là khác nhau.

Lúc đó vua Đảnh-Sanh nghĩ rằng : nay ta có thể đuổi thiên-chúa nầy để ta ở

đây làm thiên-vƣơng.

Thiên-Đế-Thích vốn thọ trì đọc tụng kinh điển Đại-thừa, thƣờng vì chƣ

Thiên giảng thuyết, chỉ chƣa thông đạt hết thâm nghĩa của kinh. Do thọ trì giảng thuyết Đại-thừa nên Thiên-Đế có oai đức hơn.

Khi vua Đảnh-Sanh khởi ác tâm đối với Thiên-Đế, tổn phƣớc liền tự rớt xuống Diêm-Phù-Đề, nhớ tiếc cõi trời lòng rất khổ não. Không bao lâu vua Đảnh-Sanh phải bịnh chết.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thiên-Đế thuở đó chính là Phật Ca-Diếp, vua Đảnh-Sanh thời là tiền thân của ta.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Phải biết ái-biệt-ly nhƣ vậy rất là khổ não.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát còn nhớ những trƣờng hợp ái-biệt-ly khổ

thuở quá khứ, huống là Bồ-Tát trụ nơi kinh Đại-Thừa Đại-Niết-Bàn mà nên chẳng quán sát sự ái-biệt-ly khổ trong đời hiện tại !

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thế nào là Đại Bồ-Tát tu hành kinh Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát oán-tằng-hội khổ ?

Đại-Bồ-Tát nầy quán sát địa ngục, súc sanh, ngạ quỉ, loài ngƣời, trên trời đều có sự oán-tằng-hội-khổ nhƣ vậy.

Ví nhƣ có ngƣời quán sát lao ngục giam nhốt, gông xiềng là rất khổ. Cũng vậy, Đại-Bồ-Tát quán sát năm loài chúng sanh đều là oán-tằng-hội-hiệp rất khổ sở.

Ví nhƣ có ngƣời thƣờng sợ kẻ oán thù, gông cùm, xiềng xích, nên bỏ cha mẹ, vợ con, quyến thuộc, cùng của báu sản nghiệp mà trốn lánh đi xa. Cũng vậy, Đại-Bồ-Tát sợ sanh tử, nên tu hành sáu môn Ba-La-Mật, chứng nhập Niết- Bàn. Đây gọi là Bồ-Tát tu hành Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát oán-tằng-hội khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thế nào là Đại-Bồ-Tát tu hành Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát cầu-bất-đắc khổ ?

Cầu là mong cầu tất cả , có hai thứ : Một là cầu pháp lành, hai là cầu pháp chẳng lành. Cầu pháp lành mà chƣa đặng thời khổ, pháp ác muốn rời mà chƣa rời đƣợc thời khổ.

Đây là lƣợc nói ngũ- ấm-thạnh khổ. Đây gọi là khổ đế.

Ca-diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nhƣ lời Phật nói, ngũ ấm thạnh khổ

nghĩa đó chẳng phải. Vì nhƣ ngày trƣớc Phật bảo Thích-Ma-Nam : Nếu sắc là khổ, tất cả chúng sanh lẻ ra chẳng nên cầu sắc, nếu có ngƣời cầu thời chẳng gọi là khổ. Lại nhƣ Phật bảo các Tỳ-kheo thọ có ba thứ : Khổ thọ, lạc thọ, bất khổ bất lạc thọ. Lại nhƣ lúc trƣớc đức Phật nói với các Tỳ-kheo : Nếu ngƣời nào có thể tu hành pháp lành thời đặng thọ lạc. Lại nhƣ đức Phật https://thuviensach.vn

nói : Ở trong đƣờng lành sáu căn lãnh thọ sáu cảnh vui : Mắt thấy sắc đẹp là vui, tai, mũi, lƣỡi, thân nhẫn đến ý suy nghĩ pháp lành cũng nhƣ vậy.

Nhƣ Phật từng nói kệ :

Trì giới thời là vui, Thân chẳng thọ sự khổ. Ngủ nghỉ đặng an ổn, Thức dậy lòng vui vẻ. Lúc nhận lấy y thực, Đọc tụng và kinh hành, Ở riêng nơi núi rừng, Nhƣ vậy là rất vui. Nếu đối với chúng sanh, Ngày đêm tu lòng từ, Nhơn đây đƣợc thƣờng vui, Vì chẳng hại ngƣời khác. Ít muốn biết đủ

vui, Học rộng biết nhiều vui, A-La-Hán không chấp, Cũng gọi là thọ vui, Các vị Đại Bồ-Tát, rốt ráo đến bờ kia. Những việc làm đã xong, Đây gọi là rất vui.

- Thế-Tôn ! Trong các bộ kinh nói về tƣớng vui ý nghĩa nhƣ vậy. Thế nào tƣơng ứng với nghĩa của Phật nói hôm nay ?

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― Lành thay ! Lành thay ! Ông khéo có thề thƣa hỏi đức Nhƣ-Lai những nghĩa nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tất cả chúng sanh đối với sự khổ hạng hạ tƣởng lầm là vui. Vì thế nên nay ta nói tƣớng khổ không khác với ngày trƣớc đã nói.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Nhƣ lời Phật hỏi : Đối với sự khổ hạng hạ

tƣởng cho là vui, thời sanh, lão, bệnh, tử hạng hạ cùng ái-biệt-ly, cầu-bất-đắc, oán- tằng-hội, ngũ-ấm-thạnh hạng hạ, những sự khổ nhƣ vậy lẽ ra cũng nên có vui.

- Thế-Tôn ! Sanh hạng hạ là ba ác thú, sanh hạng trung là loài ngƣời, sanh hạng thƣợng là trên trời.

Nếu lại có ngƣời hỏi rằng : Nếu ở nơi sự vui hạng hạ tƣởng cho là khổ, trong sự vui hạng trung tƣởng cho là không khổ không vui. Trong sự vui hạng thƣợng tƣởng cho là vui, thời phải trả lời thế nào ?

- Thế-Tôn ! Nếu trong sự khổ hạng hạ tƣởng cho là vui, chƣa thấy có ngƣời nào sẽ bị phạt đánh ngàn trƣợng, lúc mới đánh một trƣợng đầu mà đã tƣởng là vui. Nếu lúc đánh trƣợng đầu chẳng tƣởng là vui, thế sao nói rằng : Nơi trong sự khổ hạng hạ mà tƣởng cho là vui ?‖

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― Phải lắm ! Phải lắm ! Đúng nhƣ lời ông nói. Do nghĩa nầy nên không có tƣởng là vui, vì nhƣ ngƣời tội kia sẽ bị phạt đánh https://thuviensach.vn

ngàn trƣợng, khi bị đánh một trƣợng rồi liền đặng tha. Ngƣời nầy bèn sanh lòng vui. Vì thế nên biết rằng trong sự không vui lầm tƣởng là vui.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : Thế-Tôn ! Ngƣời đó chẳng vì bị đánh một trƣợng mà sanh vui. Chính vì đặng tha mà sanh lòng vui.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vì thế nên ta ngày trƣớc nói với Thích-Ma-Nam trong ngũ ấm có vui, lời đó là đúng, thiệt chẳng phải mâu thuẩn vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Có ba thọ và ba khổ. Ba thọ là : Lạc thọ, khổ thọ và bất khổ bất lạc thọ. Ba khổ là : Khổ-khổ, hành khổ, hoại khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Khổ thọ chính là cả ba món khổ : Khổ-khổ, hành khổ

và hoại khổ. Hai món thọ kia chính là hành khổ và hoại khổ. Do đây nên trong sanh tử thiệt có lạc thọ. Đại-Bồ-Tát thấy tánh khổ cùng tánh lạc chẳng rời lìa nhau nên nói rằng tất cả đều khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Trong sanh tử thiệt không có vui, vì chƣ Phật Bồ-Tát tùy thuận thế gian nên nói là có vui.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Chƣ Phật và Bồ-Tát nếu tùy theo thế tục mà nói, thời là có hƣ vọng chăng ? Nhƣ Phật thƣờng nói, ngƣời tu hành pháp lành thời thọ quả báo vui. Trì giới an vui thân chẳng thọ khổ, nhẫn đến việc làm đã xong đây là rất vui. Lời nói thọ vui trong các kinh nhƣ

vậy, chừng có hƣ vọng chăng . Nếu là hƣ vọng, thời chƣ Phật Thế-tôn trong vô lƣợng trăm ngàn muôn ức a-tăng-kỳ-kiếp tu hành đạo bồ-đề đã lìa vọng ngữ. Nay Phật nói nhƣ vậy ý nghĩa thế nào ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ bài kệ nói về những sự thọ lạc trƣớc kia chính là cội gốc của đạo Bồ-Đề, cũng có thể trƣởng-dƣỡng vô thƣợng bồ-đề. Do nghĩa đó nên trong những kinh trƣớc nói tƣớng vui nhƣ vậy.

Ví nhƣ trong thế gian những đồ cần dùng cho đời sống, có thể làm nhơn cho sự vui, nên gọi là vui. Nhƣ nữ sắc, rƣợu uống, đồ ăn ngon, lúc khát đƣợc nƣớc, lúc lạnh đƣợc lửa, y phục, chuỗi ngọc, voi ngựa, xe cộ, tôi tớ, vàng, bạc, lƣu ly, san hô, chơn châu, kho đựng lúa gạo, những vật nhƣ vậy ngƣời đời cần dùng có thể làm nhơn cho sự vui nên gọi là vui.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Những vật nhƣ vậy cũng có thể sanh sự khổ. Nhơn nơi nữ sắc sanh sự khổ, lo, rầu, buồn, khóc nhẫn đến phải chết cho ngƣời nam.

Nhơn nơi rƣợu, đồ ăn ngon, nhẫn đến lúa gạo cũng có thể làm cho ngƣời https://thuviensach.vn

phải lo khổ nhiều. Do nghĩa đó nên tất cả đều khổ không có tƣớng rốt ráo vui.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát nơi tám điều khổ nầy, hiểu rỏ là khổ nên không bị khổ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tất cả hàng Thanh-Văn, Duyên- iác chẳng biết nhơn của sự vui, nên Phật vì họ ở trong sự khổ hạng hạ nói có tƣớng vui. Chỉ có Bồ- Tát trụ nơi Đại-Thừa Đại-Niết-Bàn bèn có thể biết nhơn của sự khổ sự

vui nầy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thế nào là Đại-Bồ-Tát trụ nơi Đại-Thừa Đại-Niết-Bàn quán sát tập đế ? Đại-Bồ-Tát quán sát tập đế là nhơn duyên ngũ ấm. Tập nghĩa là trở lại ái-luyến nơi hữu. Ái có hai thứ : Một là ái thân mình, hai là ái đồ cần dùng. Lại có hai thứ : Năm thứ dục lạc, lúc chƣa đặng tâm luôn tìm cầu, đã tìm cầu đặng rồi luôn đắm trƣớc. Lại có ba thứ : dục ái, sắc ái, vô sắc ái. Lại có ba thứ : Nghiệp nhơn duyên ái, phiền não nhơn duyên ái, khổ nhơn duyên ái. Ngƣời xuất gia có bốn thứ ái : Y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc thang. Lại có năm thứ : Tham lam nơi ngũ ấm, tùy chỗ cần dùng tất cả đều tham ái toan tính phân biệt vô-lƣợng vô-biên.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ái có hai thứ : Một là thiện ái, hai là bất thiện ái. Chỉ

ngƣời ngu tìm cầu bất thiện ái. Các vị Bồ-Tát cầu nơi thiện-ái. Thiện ái lại có hai thứ : Bất thiện và thiện. Cầu pháp Nhị-thừa gọi là bất thiện. Cầu pháp Đại- thừa gọi là thiện.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Kẻ phàm phu tham ái gọi là ― tập‖ chẳng gọi là ―đế‖.

Sự ái của Bồ-Tát thời gọi là thật đế chẳng gọi là tập, vì Bồ-Tát muốn độ

chúng sanh nên thị hiện thọ sanh, chẳng phải vì tham ái mà thọ sanh.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : Thế-Tôn ! Nhƣ trong các kinh khác đức Phật vì chúng sanh mà nói nghiệp làm nhơn duyên, hoặc nói kiêu mạn, hoặc nói lục xúc, hoặc nói vô minh làm nhơn duyên mà có ngũ ấm xí-thạnh. Hôm nay do nghĩa gì đức Phật nói bốn Thánh-Đế riêng lấy ái làm nhơn cho ngũ ấm.

Phật khen Ca-Diếp Bồ-Tát : ― Lành thay ! Lành thay ! Đúng nhƣ lời ông vừa nói, các nhơn duyên chẳng phải làm cũng chẳng phải nhơn, chỉ vì năm ấm cần phải nhơn nơi ái.

Ví nhƣ quốc vƣơng lúc đi tuần du các quan quyến thuộc thảy đều theo hầu.

Cũng vậy, ái đi đến chỗ nào thời các kiết sử cũng đi theo.

https://thuviensach.vn

Ví nhƣ y phục thấm mồ hôi, bụi bay đến liền bám dính. Cũng vậy, chỗ nào có ái những nghiệp kiết cũng ở nơi đó.

Ví nhƣ đất ƣớt thời có thể mọc mầm. Cũng vậy, ái có thể sanh tất cả mầm nghiệp phiền não.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát kỹ

ái nầy có chín thứ : Một là nhƣ thiếu nợ, hai là nhƣ vợ La-Sát, ba là nhƣ

trong cọng hoa đẹp có rắn độc vấn , bốn là nhƣ vật thực độc mà cố ăn đó, năm là nhƣ dâm nữ, sáu là nhƣ hột ma-lâu-ca, bảy là nhƣ thịt thúi trong mụn nhọt, tám là nhƣ gió bão, chín là nhƣ sao chổi.

Nhƣ thiếu nợ là thế nào ! Ví nhƣ ngƣời nghèo cùng thiếu tiền của ngƣời khác, dầu đã trả nợ mà vẫn còn thiếu, nên bị giam nhốt chƣa ra khỏi ngục.

Hàng Thanh-Văn Duyên- iác vì còn tập khí thừa của ái nên chẳng chứng đặng vô thƣợng bồ-đề.

Nhƣ vợ La-Sát là thế nào ? Ví nhƣ có ngƣời lấy gái La-Sát làm vợ, gái La-Sát nầy hễ sanh con liền ăn thịt, ăn thịt con đẻ hết lại ăn luôn thịt chồng. Ái cũng vậy, tùy ngƣời sanh thiện căn nó liền ăn, ăn hết thiện căn nó lại ăn luôn cả ngƣời làm cho phải đọa địa ngục, súc sanh ngã quỉ. Chỉ trừ các vị Bồ-Tát.

Nhƣ cọng hoa đẹp có rắn độc vấn là thế nào ? Nhƣ có ngƣời thích hoa đẹp mà chẳng thấy cọng hoa có rắn độc, liền đến ngắt hoa bị rắn cắn chết. Tất cả

phàm phu tham đắm ngũ dục mà chẳng thấy độc hại của ái, nên bị ái làm hại, sau khi chết đọa trong ba đƣờng ác. Chỉ trừ các vị Bồ-Tát.

Vật thực độc mà cố ăn là thế nào ? Nhƣ có ngƣời cố ăn vật thực độc, ăn xong đau bụng thổ tả mà chết. Chúng sanh trong ngũ đạo vì tham ái mà phải bị đọa trong ba đƣờng ác. Chỉ trừ các vị Bồ-Tát.

Nhƣ dâm nữ là thế nào ? Ngƣ ngƣời ngu tƣ thông với dâm nữ, dâm nữ nầy thƣờng dối phĩnh gạt đoạt hết tiền của rồi xua đuổi ngƣời ấy. Ngƣời ngu không có trí tuệ bị tham ái đoạt tất cả pháp lành rồi xua đuổi vào trong ba đƣờng ác. Chỉ trừ các vị Bồ-Tát.

Nhƣ hột ma-lâu-ca là thế nào ? Nếu chim ăn hột ma-lâu-ca, phẩn chim do gió thổi rớt dƣới cây liền mọc lên đeo vấn cây to làm cho khô chết, tham ái ràng buộc phàm phu làm cho pháp lành không tăng trƣởng nhẫn đến khô diệt, sau khi chết đọa vào ba đƣờng ác. Chỉ trừ các vị đại Bồ-Tát.

https://thuviensach.vn

Thịt thúi trong mụn nhọt nhƣ thế nào ? Nhƣ ngƣời bị ung nhọt, trong nhọt sanh thịt thúi, ngƣời bịnh nầy phải chuyên tâm chạy chữa, nếu chểnh mãng thời thịt thúi sanh trùng có thể phải chết, ngũ ấm của phàm phu cũng nhƣ

vậy, ái sanh trong đó, phải nên siêng năng điều trị tham ái, nếu không điều trị sẽ phải đọa trong ba đƣờng ác. Chỉ trừ các vị Bồ-Tát.

Nhƣ gió bão là thế nào ? ió bão có thể làm lở núi ngã cây. Cũng vậy, tham ái sanh tâm ác đối với cha mẹ, có thể làm ngã trốc cội cây vô thƣợng Bồ-Đề của các ông Đại-Trí Xa-Lợi-Phất vân vân. Chỉ trừ các vị Bồ-Tát.

Nhƣ sao chổi là thế nào ? Nhƣ sao chổi mọc thời trong thiên hạ phải bịnh tật, đói kém, họa tai khổ sở. Cũng vậy, ái có thể dứt tất cả căn lành làm cho phàm phu cơ cùng thiếu thốn sanh bịnh phiền não lƣu chuyển trong sanh tử

mang nhiều sự khổ. Chỉ trừ các vị Bồ-Tát.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát Đại-Thừa trụ nơi Đại-Niết-Bàn quán sát tham ái có chín thứ nhƣ vậy.

Do nghĩa trên đây, hàng phàm phu có khổ, không đế. Hàng Thanh-Văn Duyên- iác có khổ đế mà không chơn thật. Các vị Bồ-Tát hiểu khổ không có khổ mà có chơn đế. Hàng phàm phu có tập không có đế. Hàng ThanhVăn Duyên- iác có tập có tập đế. Các vị Bồ-Tát hiểu tập không có tập mà có chơn đế. Hàng Thanh- Văn Duyên- iác có diệt mà chẳng phải chơn. Đại-Bồ-Tát có diệt có chơn đế. Hàng Thanh-Văn Duyên- iác có đạo mà chẳng phải chơn. Đại Bồ-Tát có đạo có chơn đế.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thế nào là Đại Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn thấy diệt cùng thấy diệt-đế ? Chính là dứt trừ tất cả phiền não, nếu phiền não đã dứt thời gọi là thƣờng. Dứt lữa phiền não thời gọi là tịch diệt. Vì phiền não diệt nên đặng hƣởng thọ chơn lạc. Chƣ Phật và Bồ-Tát cho nguyện cầu nên gọi là tịnh, chẳng còn thọ thân trong hai mƣơi lăm cõi nên gọi là xuất thế. Do xuất thế nên gọi là ngã, là thƣờng. Đối với sắc, thinh, hƣơng, vị xúc, nam, nữ, sanh, trụ, diệt, khổ, lạc, bất khổ, bất lạc, đều chẳng chấp lấy tƣớng mạo nên gọi là rốt ráo tịch diệt chơn đế. Đây là Đại Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát diệt Thánh-đế.

Thế nào là Đại-Bồ-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại-Niết-Bàn quán sát đạo Thánh-đế

?

Ví nhƣ trong tối nhơn đèn mà đặng thấy những vật lớn nhỏ. Cũng vậy, Đại-Bồ- Tát trụ nơi Đại-Thừa Đại-Niết-Bàn nhơn bát thánh-đạo mà thấy tất cả

https://thuviensach.vn

pháp : Thƣờng, vô thƣờng, hữu vi, vô vi, chúng sanh, phi chúng sanh, vật, phi vật, khổ, lạc, ngã, vô ngã, tịnh, bất tịnh, phiền não, phi phiền não, nghiệp, phi nghiệp, thật, phi thật, thừa, phi thừa, tri, bất tri, đà-la-phiên, phi-đà-la-phiên, cầu na, phi cầu na, kiến, phi kiến, sắc, phi sắc, đạo, phi đạo, giải, phi giải. Bồ-Tát trụ nơi Đạïi- thừa Đại-Niết-Bàn quán sát đạo Thánh-đế

nhƣ vậy‖.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nếu tám Thánh-đạo là đạo Thánh-đế thời nghĩa chẳng tƣơng ứng. Nhƣ đức Phật hoặc có lúc nói lòng tin là đạo có thể thoát khỏi các phiền não. Hoặc có lúc nói chẳng phóng dật là đạo vì chƣ Phật chẳng phóng dật nên đặng vô thƣợng Bồ-đề, và cũng là phép trợ

đạo của Bồ- Tát. Hoặc có lúc nói tinh tấn là đạo, nhƣ Phật bảo A-Nan nếu có ngƣời siêng tu tinh tấn thời đặng thành vô thƣợng Bồ-đề. Hoặc có lúc nói quán thân niệm xứ, nếu chuyên tu tập thân niệm xứ nầy đặng thành vô thƣợng bồ-đề. Hoặc có lúc nói chánh định là đạo. Nhƣ Phật bảo Ma-Ha-Ca-Diếp : Chánh định là đạo chơn thật, nếu nhập chánh định bèn có thể tƣ duy sự sanh diệt của ngũ ấm, chẳng nhập thời không thể tƣ duy. Hoặc có lúc nói một pháp : Nếu ngƣời tu tập cói thề thanh tịnh chúng sanh, dứt trừ tất cả ƣu sầu khổ não chứng đặng chánh pháp, tức là niệm Phật tam muội. Hoặc Phật lại nói rằng tu quán tƣởng vô thƣờng thời gọi là đạo có thể chứng đặng vô thƣợng Bồ-đề. Hoặc Phật nói không tịch ở nơi A-Lan-Nhã, ngồi một mình tƣ duy có thể mau chứng đặng vô thƣợng Bồ-đề. Hoặc có lúc Phật nói : Vì ngƣời diễn thuyết thời gọi là đạo, nếu ngƣời nghe pháp dứt đƣợc lƣới nghi thời chứng đặng vô thƣợng Bồ-đề. Hoặc có lúc Phật nói trì giới là đạo, nếu ngƣời tinh tấn tu trì giới cấm, ngƣời nầy thoát khỏi khổ sanh tử. Hoặc có lúc Phật nói gần gũi Thiện-hữu gọi là đạo, nhƣ Phật bảo A-Nan : Ngƣời gần gũi thiện-tri-thức thời đầy đủ tịnh giới nếu có chúng sanh nào gần gũi nơi Phật thời đặng phát tâm vô thƣợng Bồ-đề. Hoặc có lúc Phật nói tu lòng từ là đạo, ngƣời tu học lòng từ dứt các phiền não thời đặng bực bất động. Hoặc có lúc Phật nói trí huệ là đạo, nhƣ ngày trƣớc Phật vì Tỳ-kheo-ni Ba-Xà-Ba-Đề mà nói rằng : Nầy Tỳ-kheo-ni ! Nhƣ hàng Thanh-Văn dùng sức trí huệ dứt đƣợc các lậu phiền não. Hoặc có lúc Phật nói bố thí là đạo, nhƣ ngày trƣớc Phật bảo vua Ba- Tƣ-Nặc : Nầy Đại-Vƣơng ! Ngày trƣớc đức Phật làm nhiều việc bố thí do đó mà nay đặng thành vô thƣợng Bồ-đề.

- Bạch Thế-Tôn ! Nếu bát thánh đạo là đạo đế, những kinh nhƣ vậy há chẳng phải là hƣ vọng. Nếu những kinh đó chẳng phải hƣ vọng thời duyên cớ gì trong những kinh đó chẳng nói bát thánh đạo là đạo thánh đế. Nếu những kinh đó chẳng nói, dễ thƣờng ngày trƣớc đức Nhƣ-Lai có lầm lộn. Nhƣng tôi quyết định biết rằng chƣ Phật từ lâu đã lìa lầm lộn.

https://thuviensach.vn

Đức Phật khen Ca-Diếp-Bồ-Tát : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện-nam-tử ! Nay ông muốn biết Kinh-diển Đại-thừa vi diệu có những pháp bí mật nên hỏi nhƣ vậy. Những kinh ngày trƣớc nhƣ vậy đều vào trong đạo thánh đế.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ ta nói lòng tin là đạo. Tín căn nầy có thể tá trợ

đạo bồ- đề. Vì thế nên lời Phật nói không có lầm lộn. Đức Nhƣ-Lai khéo biết vô lƣợng phƣơng tiện vì muốn hóa độ chúng sanh nên sự thuyết pháp có nhiều loại.

Ví nhƣ lƣơng y biết các căn bịnh của chúng sanh, tùy theo bịnh mà hiệp thuốc và những thứ cấm kỵ đối với thuốc. Chỉ nƣớc chẳng ở trong lệ cấm.

Hoặc cho uống nƣớc gừng, nƣớc cam thảo, nƣớc tế tân, nƣớc đƣờng phèn, nƣớc trái a-ma- lặc, nƣớc ni-ba-la, hoặc nƣớc bát-trú-la, hoặc cho uống nƣớc lạnh, nƣớc nóng, nƣớc nho, nƣớc thạch lựu.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Lƣơng y ấy khéo biết căn bịnh của chúng sanh. Dầu rằng thuốc có nhiều sự cấm kỵ, nhƣng chỉ có nƣớc là không ở trong lệ cấm.

Cũng nhƣ vậy, đức Nhƣ-Lai khéo biết phƣơng tiện, trong một pháp tƣớng tùy theo các loài chúng sanh mà phân biệt diễn thuyết nhiều loại danh tƣớng.

Các loài chúng sanh kia tùy theo chỗ lãnh thọ của họ mà tu tập, dứt trừ phiền não. Nhƣ ngƣời bịnh kia theo lời dặn cũa lƣơng y mà bịnh đƣợc lành.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ có một ngƣời biết nhiều thứ tiếng ở chung trong đại chúng. Một hôm đại chúng khát nƣớc đều kêu rằng : Tôi muốn uống nƣớc ! Tôi muốn uống nƣớc ! Ngƣời đó liền đem nƣớc mát lạnh tùy theo từng ngƣời mà trao cho uống. Hoặc nói là ba-ni, hoặc nói là uất-đặt, hoặc nói là xa-lỵ-lam, hoặc nói là ba-lỵ, hoặc nói là ba-da, hoặc nói là cam-lồ, hoặc nói là ngu-nhũ, dùng vô lƣợng tên nƣớc nhƣ vậy để nói với đại chúng.

Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai dùng một thánh đạo vì hàng Thanh-Văn mà diễn thuyết nhiều cách : Từ Tín-căn vân vân đến bát thánh-đạo.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ thợ kim hoàn dùng một chất vàng tùy ý tạo làm các thứ trang sức : Dây chuyền, vòng, xuyến, xoa, khoen tai, mão, ấn. Dầu làm nhiều thứ chẳng đồng nhƣng chẳng rời chất vàng. Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai dùng một Phật đạo, tùy theo mọi loài chúng sanh mà phân biệt diễn thuyết. Hoặc nói một thứ, nhƣ nói chƣ Phật một đạo không hai. Hoặc nói hai thứ là định và huệ. Hoặc nói ba thứ là kiến, trí và huệ. Hoặc nói bốn thứ là kiến-đạo, tu đạo, vô học đạo, và Phật đạo. Hoặc nói năm thứ là tín-hành-đạo, pháp-hành-đạo, tín-giải- thoát-đạo, kiến-đáo-đạo, thân chứng đạo. Lại nói https://thuviensach.vn

sáu thứ là Tu-Đà-Hoàn-Đạo, Tƣ- Đà- Hàm-Đạo, A-Na-Hàm-Đạo, A-La-Hán-Đạo, Bích-Chi-Phật Đạo, và Phật-Đạo. Lại nói bảy thứ là niệm-giác-phần, trạch-pháp-giác-phần, tinh-tấn-giác-phần, hỷ- giác-phần, trú-giác-phần, định-giác-phần và xả-giác-phần. Lại nói tám thứ là chánh-kiến, chánh-tƣ-duy, chánh-ngữ, chánh-nghiệp, chánh-mạng, chánh-tinh- tấn, chánh-niệm, và chánh-định. Lại nói chín thứ là bát-thánh-đạo, và tín. Lại nói mƣời thứ là thập-lực. Lại nói mƣời một thứ là thập-lực và đại-từ. Lại nói mƣời hai thứ là thập-lực đại-từ và đại-bi. Lại nói mƣời ba thứ là thập-lực đại- từ, đại-bi và niệm Phật tam-muội. Lại nói mƣời sáu thứ là thập-lực, đại-từ, đại-bi, niệm-Phật tam-muội và ba chánh-niệm. Lại nói hai mƣơi đạo là thập-lực, tứ-vô-sở- úy, đại-từ, đại-bi, niệm-Phật tam-muội và ba chánh-niệm.

Đạo-chỉ là một thể, ngày trƣớc đức Nhƣ-Lai vì chúng sanh mà phân biệt diễn nói sai khác.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ một thứ lửa, nhơn nơi chỗ nó đốt cháy mà có nhiều tên sai khác, nhƣ lửa cây, lửa cỏ, lửa trấu, lửa phân bò, lửa phân ngựa.

Cũng vậy, Phật đạo chỉ là một không có hai vì chúng sanh mà phân biệt sai khác.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ một thức phân biệt nói có sáu, nếu đến nơi nhãn căn, thời gọi là nhãn thức, nhẫn đến nơi ý-căn thời gọi là ý-thức. Đạo cũng nhƣ vậy, chỉ là một không hai vì hóa độ chúng sanh mà phân biệt sai khác.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ một sắc pháp, mắt thấy thời gọi là sắc, tai nghe gọi là tiếng, mũi ngửi thời gọi là mùi, lƣỡi nếm thời gọi là vị, thân cảm giác thời gọi là xúc. Đạo cũng nhƣ vậy, là một không có hai, vì muốn hóa độ

chúng sanh nên đức Nhƣ-Lai phân biệt sai khác.

Do nghĩa nầy nên bát-thánh-đạo gọi là đạo thánh-đế.

- Nầy Thiện-nam-tử !Bốn thánh đế nầy chƣ Phật theo thứ lớp mà giảng nói.

Do đây vô lƣợng chúng sanh đặng thoát khỏi sanh tử.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Ngày trƣớc có một lúc Phật ở trong rừng Thi-Thủ trên bờ sông Hằng, đức Nhƣ-Lai lấy lá cây bảo các Tỳ-kheo : Lá trong tay của ta đây là nhiều hay tất cả lá trên mặt địa cầu là nhiều ? Các Tỳ- kheo bạch Phật tất cả lá trên địa cầu rất nhiều không thể tính đếm, lá trong tay Phật cầm rất ít không đáng kể. Phật bảo các Tỳ-kheo : Những pháp mà ta giác ngộ nhiều nhƣ những lá cỏ cây trên địa cầu, còn pháp mà ta vì chúng sanh tuyên nói nhƣ mấy chiếc lá trong bàn tay.

https://thuviensach.vn

Bạch Thế-Tôn ! Cứ theo lời của Phật, thời đức Nhƣ-Lai rõ biết vô lƣợng pháp- môn, nếu vào trong bốn thánh-đế thời nhƣ đã nói, còn nếu chẳng vào nơi bốn thánh-đế lẽ ra phải có năm đế.

Phật khen Ca-Diếp Bồ-Tát : Lành thay ! Lành thay ! Lời hỏi của ông có thể

lợi ích an vui vô lƣợng chúng sanh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Những pháp môn nhƣ vậy đều đã nhiếp ở trong bốn thánh- đế.

Ca-Diếp Bồ-Tát lại bạch Phật : Những pháp nhƣ vậy ở trong bốn thánh đế

cớ sao đức Nhƣ-Lai xƣớng rằng chẳng nói ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Dầu là nhiếp trong bốn thánh đế nhƣng còn chẳng gọi là đã nói, vì ngƣời rõ biết bốn thánh đế có hai thứ trí : Một là trí bực trung, hai là trí bực thƣợng. Bực trung là trí của Thanh-Văn Duyên- iác. Bực thƣợng là trí của chƣ Phật và Bồ-Tát. Biết thân ngũ ấm là khổ thời gọi là trí bực trung, phân biệt các ấm có vô lƣợng tƣớng thảy đều là khổ thời chẳng phải hàng Thanh- Văn Duyên- iác biết đƣợc, đây gọi là trí bực thƣợng.

Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác ta trọn chẳng nói đến.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết các nhập gọi đó là môn cũng gọi là khổ, đây gọi là trí bực trung. Phân biệt các nhập có vô lƣợng tƣớng thảy đều là khổ thời chẳng phải hàng Thanh-Văn Duyên- iác biết đƣợc, đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết các giới gọi đó là phần, cũng gọi là tánh, cũng gọi là khổ, đây là trí bực trung,. Phân biệt các giới có vô lƣợng tƣớng thảy đều là khổ thời chẳng phải hàng Thanh-Văn Duyên-Giác biết đƣợc đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết sắc là tƣớng hƣ-hoại, đây là trí bực trung. Phân biệt các sắc có vô lƣợng tƣớng hƣ hoại thảy đều là khổ, thời chẳng phải hàng Thanh- Văn Duyên- iác biết đƣợc đây lại gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết thọ là tƣớng giác xúc đây gọi là trí bực trung.

Phân biệt các thọ có vô lƣợng tƣớng giác xúc thời chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên- iác biết đƣợc, đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết tƣởng là chấp lấy tƣớng đây gọi là trí bực trung.

Phân biệt nơi tƣởng có vô lƣợng tƣớng chấp lấy, thời chẳng phải hàng Thinh- Văn Duyên- iác biết đƣợc, đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác, ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết hành là tƣớng tạo-tác, đây gọi là trí bực trung.

Phân biệt nơi hành có vô lƣợng tƣớng tạo tác thời chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên- iác biết đƣợc, đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết thức là tƣớng phân biệt, đây gọi là trí bực trung.

Phân biệt nơi thức có vô lƣợng trí tƣớng, thời chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên- iác biết đƣợc, đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết ái làm nhơn duyên có thể sanh năm ấm đây gọi là trí bực trung. Một ngƣời sanh ra ái vô lƣợng vô biên, hàng Thinh-Văn Duyên- iác không biết đƣợc. Có thể biết tất cả chúng sanh khởi lên lòng có những ái nhƣ vậy đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa ấy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết dứt phiền não đây gọi là trí bực trung, phân biệt phiền não chẳng thể tính đếm, dứt diệt cũng chẳng thể tính đếm nhƣ vậy thời chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên- iác biết đƣợc đây gọi là trí bực thƣợng.

Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết đạo có thể lìa phiền não đây gọi là trí bực trung.

Phân biệt đạo có vô lƣợng vô biên tƣớng, lìa phiền não cũng vô lƣợng vô biên thời chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên- iác biết đƣợc đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa ấy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Biết thế-đế gọi là trí bực trung. Phân biệt thế-đế vô lƣợng vô biên chẳng thể tính đếm thời chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên-iác biết đƣợc đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa ấy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tất cả hạnh vô thƣờng, các pháp vô ngã, Niết-bàn tịch diệt, đây là đệ nhứt nghĩa, gọi là trí bực trung. Biết đệ nhứt nghĩa vô lƣợng vô biên chẳng thể tính đếm thời chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên-Giác biết đƣợc đây gọi là trí bực thƣợng. Những nghĩa nhƣ vậy nơi các kinh khác ta cũng chẳng nói.

https://thuviensach.vn

Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Đức Phật nói thế-đế và đệ

nhứt nghĩa-đế ý nghĩa thế nào ? Bạch Thế-Tôn trong đệ nhứt nghĩa-đế có thế- đế chăng ? Trong thế-đế có đệ-nhứt nghĩa-đế chăng ? Nếu là có thời có một đế. Nếu là không, chừng có phải đức Nhƣ-Lai hƣ vọng diễn thuyết chăng ?‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thế-đế chính là đệ-nhứt nghĩa-đế.

- Bạch Thế-Tôn ! Nếu nhƣ vậy thời không có hai đế.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Có phƣơng tiện khéo tùy thuận chúng sanh diễn thuyết hai đế. Nếu cứ theo ngôn thuyết thời có hai thứ : Một là thế pháp, hai là xuất thế pháp.

Nhƣ chỗ biết của ngƣời xuất thế. Thời gọi là đệ nhứt nghĩa-đế. Chỗ biết của ngƣời đời thời gọi là thế-đế.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Năm ấm hòa hiệp gọi tên mỗ giáp. Phàm phu chúng sanh tùy theo tên gọi đó là thế đế. Hiểu biết năm ấm không có tên mỗ giáp, rời ngũ ấm cũng không có mỗ giáp, ngƣời xuất thế đúng nhƣ tánh tƣớng mà hiểu biết, gọi là đệ nhứt nghĩa đế.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hoặc có pháp có tên có sự thiệt. Lại có pháp có tên không sự thiệt. Có tên không sự thiệt chính là thế-đế. Có tên có sự thiệt là đệ

nhứt nghĩa-đế.

Nhƣ : Ngã, chúng sanh, thọ mạng, tri kiến, dƣỡng dục, sĩ phu, tác giả, thọ

giả dƣơng-diệm, thành Càn-Thát-Bà, lông rùa, sừng thỏ, vòng lửa xây, các ấm, giới, nhập… Đây gọi là thế-đế. Khổ, tập, diệt, đạo, gọi là đệ nhứt nghĩa-đế.

Thế-pháp có năm thứ : Một là danh thế, hai là cú thế, ba là phƣợc thế, bốn là pháp thế, năm là chấp-trƣớc-thế.

Nam, Nữ, Bình, Áo, Xe, Nhà…… Những vật nầy gọi đó là danh-thế.

Bốn câu thành một bài kệ, những bài kệ nhƣ vậy gọi là cú thế.

Cuốn, hiệp, trói, cột, chắp, tay… đây gọi là phƣợc thế-đế.

https://thuviensach.vn

Đánh kiền-chùy nhóm tăng, chiêng trống răn quân lính, thổi ốc để biết giờ…

đây gọi là pháp thế.

Nhƣ trông thấy đằng xa có ngƣời mặc y hoại sắc tƣởng là Sa-Môn chẳng phải Bà-La-Môn, thấy có ngƣời gút dây đeo trên thân bèn nghĩ rằng là Bà-La- Môn chẳng phải Sa-Môn, đây là chấp-trƣớc thế-đế.

Nhƣ trên đây gọi là năm thứ thế-pháp.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu có chúng sanh nào đối với năm thứ thế pháp nhƣ

vậy tâm không điên đảo biết đúng nhƣ thật đây gọi là đệ nhứt nghĩa-đế.

Lại nhƣ hoặc đốt, hoặc cắt, hoặc chết, hoặc hoại, đây gọi là thế-đế.

Không đốt, không cắt, không chết, không hoại, đây gọi là đệ-nhứt nghĩa- đế.

Lại có tám tƣớng khổ gọi là thế đế, không sanh, không già vân vân, đây gọi là đệ-nhứt nghĩa-đế.

Ví nhƣ một ngƣời có nhiều tài : Lúc họ chạy thời gọi là ngƣời chạy, lúc gặt cắt lại gọi là ngƣời gặt, lúc nấu nƣờng thời gọi là ngƣời làm đồ ăn, lúc cƣa đẽo cây gỗ thời gọi là thợ mộc, lúc nấu đập vàng bạc thời gọi là thợ bạc. Chỉ

có một ngƣời mà có nhiều danh hiệu. Pháp cũng nhƣ vậy , thiệt chỉ là một mà có nhiều tên. Nhơn nơi cha mẹ hòa hiệp mà sanh gọi là thế-đế. Mƣời hai nhơn duyên hòa hiệp mà sanh gọi là đệ-nhứt nghĩa-đế.

Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Thật đế của Phật nói ý nghĩa thế nào ?‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thật-đế là pháp chơn thật. Nếu pháp chẳng phải chơn thời chẳng gọi là thật-đế. Thật-đế là không điên đảo. Thật-đế là không hƣ

vọng. Thật-đế gọi là đại-thừa. Thật-đế là lời của Phật nói chẳng phải lời của ma. Thật-đế là đạo duy nhứt thanh tịnh không có hai, có thƣờng, có lạc, có ngã, có tịnh, thời gọi là nghĩa thật-đế.

Văn-Thù Sƣ-Lợi bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nếu cho chơn thật là thật-đế thời pháp chơn thật tức là Nhƣ-Lai, hƣ không, Phật tánh. Nếu nhƣ vậy thời Nhƣ-Lai, hƣ không và Phật tánh không có sai khác.‖

Phật bảo Văn-Thù Sƣ-Lợi : Có khổ, có đế, có thật. Có tập có đế có thật. Có diệt có đế có thật. Có đạo có đế có thật.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ-Lai chẳng phải khổ chẳng phải đế là ―thật‖. Hƣ

không chẳng phải khổ chẳng phải đế là ―thật‖. Phật tánh chẳng phải khổ

chẳng phải đế là ―thật‖.

Khổ là tƣớng vô thƣờng, là tƣớng dứt đƣợc đó là thật đế. Nhƣ-Lai tánh chẳng phải khổ chẳng phải vô thƣờng chẳng phải tƣớng dứt đƣợc vì thế nên là thật. Hƣ không và Phật tánh cũng nhƣ vậy.

Tập là có thể làm cho ngũ ấm hòa hiệp mà sanh, cũng gọi là khổ cũng gọi là vô thƣờng, là tƣớng dứt đƣợc, đây là thật đế,. Nhƣ-Lai chẳng phải là tập, chẳng phải nhơn của ngũ ấm, chẳng phải tƣớng dứt đƣợc vì thế nên là thật.

Hƣ không và Phật tánh cũng nhƣ vậy.

Diệt là nói phiền não dứt diệt cũng là thƣờng, cũng là vô thƣờng, hàng nhị

thừa chứng đặng gọi là vô thƣờng, chƣ Phật chứng đặng thời gọi là thƣờng, cũng gọi là pháp chứng đặng, đây là thật đế, Nhƣ-Lai tánh chẳng gọi là diệt, có thể dứt diệt phiền não, chẳng phải thƣờng chẳng phải vô thƣờng, chẳng gọi là chứng tri, thƣờng trụ không biến đổi, vì thế nên là thật. Hƣ không và Phật tánh cũng nhƣ vậy.

Đạo là có thể dứt phiền não cũng là thƣờng cũng là vô thƣờng, là pháp có thể tu tập, đây gọi là thật đế. Nhƣ-Lai chẳng phải đạo có thể dứt phiền não, chẳng phải là thƣờng chẳng phải vô thƣờng, chẳng phải pháp có thể tu tập, thƣờng trụ chẳng biến đổi, vì thế nên là thật. Hƣ không và Phật tánh cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Chơn thật chính là Nhƣ-Lai. Nhƣ-Lai chính là chơn thật. Hƣ không và Phật tánh cũng nhƣ vậy.

- Nầy Văn-Thù Sƣ-Lợi có khổ, có khổ nhơn, có khổ tận, có khổ đối. Nhƣ-Lai chẳng phải khổ nhẫn đến chẳng phải đối, vì thế nên là thật, chẳng gọi là đế. Hƣ không và Phật tánh cũng nhƣ vậy.

Khổ là hữu-vi hữu-lậu không an lạc. Nhƣ-Lai chẳng phải hữu-vi chẳng phải hữu- lậu, đứng lặng an vui, nên là thật chẳng phải đế.

Văn-Thù Sƣ-Lợi bạch Phật : Thế-Tôn nhƣ lời Phật nói chẳng điên đảo gọi là thật đế, nếu nhƣ vậy trong tứ đế có bốn thứ điên đảo chăng ? Nếu là có, sao lại nói rằng không có điên đảo gọi là thật đế ! Tất cả điên đảo chẳng gọi là thật.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tất cả điên đảo đều vào trong khổ-đế. Nhƣ chúng sanh có tâm điên đảo thời gọi là điên đảo. Ví nhƣ có ngƣời chẳng lãnh thọ lời dạy răn của cha mẹ tôn trƣởng, hoặc dầu lãnh thọ mà không tùy thuận thật hành, ngƣời nầy gọi là điên đảo. Điên đảo nhƣ vậy chẳng phải không là khổ mà chính là khổ.

Văn-Thù Sƣ-Lợi bạch Phật : ― Nhƣ lời Phật nói chẳnghƣ vọng chính là thật đế. Nếu nhƣ vậy thời biết rằng hƣ vọng chẳng phải thật đế‖.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tất cả hƣ vọng đều vào trong khổ đế. Nhƣ có chúng sanh khi dối ngƣời khác, do nhơn duyên nầy đọa nơi địa ngục, súc sanh, ngạ

quỉ, đây gọi là hƣ vọng, cũng chính là khổ. Những điều đó hàng Thinh-Văn Duyên- iác cùng chƣ Phật đều xa lìa chẳng thật hành, vì thế nên gọi là hƣ

vọng. Những điều hƣ vọng nhƣ vậy là chỗ dứt trừ của nhị thừa và chƣ Phật, nên gọi là thật đế.

Văn-Thù Sƣ-Lợi bạch Phật : ― Nhƣ lời Phật nói Đại-thừa là thật đế. Do đó biết rằng Thinh-Văn thừa và Bích-Chi Phật thừa thời là chẳng thật.‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hàng nhị thừa cũng là thật cũng là chẳng thật. Thinh-Văn Duyên- iác dứt các phiền não thời gọi là thật. Hàng nhị thừa vô thƣờng chẳng trụ là pháp biến đổi nên gọi là chẳng thật.

Văn-thù Sƣ-Lợi bạch Phật : ― Nhƣ lời Phật nói những pháp của đức Phật nói gọi là thật.

Do đó biết rằng lời nói của ma thời chẳng phải thật. Bạch Thế-Tôn ! Lời nói của ma có nhiếp trong thánh-đế chăng ?‖

- Nầy Thiện-nam-tử ! Lời nói của ma nhiếp trong hai đế là khổ và tập. Phàm tất cả những điều phi pháp phi luật không thể làm cho ngƣời đƣợc lợi ích, dầu cả ngày diễn nói cũng không có ngƣời nào thấy đƣợc khổ, dứt đƣợc tập, chứng đƣợc diệt, tu đƣợc đạo, đây gọi là hƣ vọng. Những điều hƣ vọng nhƣ

vậy cũng đều là lời nói của ma.

Văn-Thù Sƣ-Lợi bạch Phật : ― Nhƣ lời Phật nói đạo duy nhứt thanh tịnh không có hai. Các phái ngoại đạo cũng nói ta có đạo duy nhứt thanh tịnh không hai. Nếu cho rằng đạo duy nhứt là thật đế thời cùng với ngoại đạo kia có sai khác gì. Nếu không sai khác thời lẽ ra chẳng nên nói rằng đạo duy nhứt thanh tịnh.‖

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Các phái ngoại đạo có khổ đế và tập đế mà không diệt đế và đạo đế. Ở trong chẳng phải diệt đế chẳng phải đạo đế, mà họ tƣởng là diệt là đạo. Ở trong chẳng phải quả chẳng phải nhơn, mà họ tƣởng là quả là nhơn. Do nghĩa nầy nên họ không có đạo duy nhứt thanh tịnh không hai.

Văn-Thù Sƣ-Lợi bạch Phật : ― Nhƣ lời Phật nói có : Thƣờng, lạc, ngã, tịnh là thật nghĩa, thời các phái ngoại đạo lẽ ra cũng có thật-đế mà trong Phật pháp thời không. Vì các phái ngoại đạo nói hạnh là thƣờng. Thế nào là thƣờng ?

Vì khả ý, bất khả ý, các nghiệp báo vân vân. Khi thọ rồi thời chẳng mất.

Khả-ý là nói mƣời báo lành. Bất khả ý là nói mƣời báo chẳng lành. Nếu cho rằng các hạnh thảy đều vô thƣờng, kẻ tạo nghiệp đã chết mất thời ai ở nơi kia mà thọ quả báo. Do nghĩa nầy nên các hạnh là thƣờng. Sát sanh nhơn duyên gọi là thƣờng. Nếu cho rằng vô thƣờng thời kẻ giết cùng bị giết đều vô thƣờng cả, còn ai ở nơi địa ngục mà thọ tội báo. Nếu nói quyết định có địa ngục thọ báo, thời các hạnh thiệt chẳng phải là vô thƣờng. Chuyên tâm ghi nhớ cũng gọi là thƣờng, nhƣ chỗ nhớ biết trải qua mƣời năm nhẫn đến trăm năm cũng chẳng quên mất, vì thế nên là thƣờng. Nếu là vô thƣờng thời những việc đã thấy biết lấy gì để nhớ. Do cớ ấy nên tất cả các hạnh chẳng phải là vô thƣờng. Tất cả sự tƣởng nhớ cũng là thƣờng. Nhƣ có ngƣời ngày trƣớc thấy tay chƣn mặt mày đầu cổ của ngƣời khác, lúc sau gặp lại liền nhớ

biết. Nếu là vô thƣờng thời những tƣớng thấy biết ngày trƣớc lẽ ra đã diệt mất. Nghề nghiệp tạo tác do tập học từ lâu, hoặc ba năm hoặc năm năm rồi sau mới giỏi, nên gọi là thƣờng. Phƣơng pháp tính đếm từ một, hai, ba nhẫn đến trăm ngàn, nếu là vô thƣờng lẽ ra một phải diệt, nếu một đã diệt thời lấy chi đến hai. Do một chẳng diệt nên đƣợc đến hai, nhẫn đến trăm ngàn, vì thế

nên là thƣờng. Nhƣ phƣơng pháp đọc tụng : Đọc Nhứt-A-Hàm rồi đến Nhị-A-Hàm, nhẫn đến Tam tứ A-Hàm. Nếu là vô thƣờng thời chỗ đọc tụng trọn chẳng đến bốn. Do sự đọc tụng có tăng trƣởng nên gọi là thƣờng. Bình, y, xe cộ, nhƣ ngƣời mang nợ, hình tƣớng, địa cầu, núi, sông, cây rừng, cây cỏ, lá thuốc, chúng sanh trị bịnh tất cả đều là thƣờng cũng nhƣ vậy. Các phái ngoại đạo đều nói rằng các hạnh là thƣờng. Nếu là thƣờng thời là thật đế.

- Bạch Thế-Tôn ! Các phái ngoại đạo lại nói lạc. Thế nào biết rằng có ? Vì ngƣời thọ quyết định đặng báo khả ý. Phàm ngƣời thọ lạc quyết định đặng đó. Nhƣ Đại-Phạm-Thiên-Vƣơng, Đại-Tự-Tại-thiên, Thích-Đề-Hòan-Nhơn, và chƣ Thiên. Do nghĩa nầy nên nói rằng quyết định có lạc. Lại vì chúng sanh mong cầu nên ngoại đạo nói rằng có lạc. Nhƣ ngƣời đói cầu ăn, ngƣời khát cầu uống, ngƣời lạnh cầu ấm, ngƣời nóng cầu mát, ngƣời mệt nhọc cầu ngơi nghỉ, ngƣời bịnh cầu lành. Nếu không có lạc thời những ngƣời kia duyên cớ gì mà cầu. Do vì có ngƣời cầu nên biết rằng có lạc.

https://thuviensach.vn

Các phái ngoại đạo lại cho rằng bố thí có thể đặng lạc. Ngƣời đời ƣa bố thí cho Sa-Môn Bà-La-Môn và kẻ nghèo cùng khốn khổ những y phục, vật thực, giƣờng ghế, thuốc thang, voi ngựa, xe cộ, hƣơng bột, hƣơng thoa, nhà cửa, đèn đuốc. Bố thí những thứ nhƣ vậy vì muốn đời sau tôi đƣợc thọ báo khả ý. Vì thế nên biết rằng quyết định có lạc.

Có phái ngoại đạo nói rằng ngƣời thọ lạc vì có nhơn duyên nên có lạc xúc.

Nếu không lạc đâu thành có nhơn duyên, nhƣ sừng thỏ không có, thời không nhơn duyên. Vì có nhơn duyên lạc, nên biết rằng có lạc.

Ngoại đạo lại nói lạc có thƣợng trung và hạ. Thọ lạc bực hạ nhƣ Thích-Đề-Hoàn-Nhơn. Thọ lạc bực trung nhƣ Đại-Phạm-thiên-Vƣơng. Thọ lạc bực thƣợng nhƣ Đại-Tự-Tại-Thiên. Vì thế nên biết rằng có lạc.

Ngoại đạo lại nói rằng có tịnh. Nếu không tịnh thời lẽ ra chẳng sanh lòng mong muốn. Vì có mong muốn nên biết là có tịnh. Nhƣ vàng bạc, châu báu, lƣu ly, pha lê, xa cừ, mã não, san hô, chân châu, bích ngọc, kha bối, suối mát, ao tắm, vật thực, y phục, hoa hƣơng, đèn đuốc, những vật nhƣ vậy đều là tịnh. Họ lại nói thân ngũ ấm chính là tịnh khí đựng những tịnh vật nhƣ

thân ngƣời, Trời, Tiên, A- La-Hán, Bích-Chi Phật, Bồ-Tát chƣ Phật. Do nghĩa nầy nên gọi là tịnh.

Có phái ngoại đạo lại nói rằng có ngã vì có thấy biết vì có thể tạo tác. Nhƣ

có ngƣời vào nhà thợ gốm, dầu chẵng thấy thân ngƣời thợ nhƣng vì thấy khí cụ nên biết quyết định nhà đó là nhà thợ gốm. Ngã cũng nhƣ vậy, do mắt thấy sắc biết chắc là có ngã. Nếu không có ngã thời ai có thể thấy sắc ? Nghe tiếng nhẫn đến giác xúc cũng nhƣ vậy. Họ lại nói có ngã. Làm sao biết rằng có ? Vì do nơi tƣớng mà biết : Thở, ngáy, ngó, nháy, mạng sống, móng tâm, lãnh thọ sự khổ vui, tham cầu, giận hờn, đều là tƣớng của ngã. Vì thế nên biết quyết định của ngã.

Ngoại đạo lại nói rằng có ngã, vì phân biệt đƣợc mùi vị : Nhƣ có ngƣời ăn trái cây, thấy trái biết mùi vị. Do đây nên biết quyết định có ngã.

Ngoại đạo lại nói vì có chấp tác làm việc nên biết là có ngã : Nhƣ cầm lƣỡi liềm thời có thể cắt gặt, cầm búa thời có thể chặt, cầm bình thời đựng nƣớc, ngồi xe thời cầm cƣơng, do đó nên biết quyết định có ngã. Ngoại đạo lại nói lúc mới sanh biết đòi bú đó là do tập quán đời trƣớc, nên biết quyết định có ngã.

https://thuviensach.vn

Ngoại đạo lại nói vì hòa hiệp lợi ích chúng sanh khác nên biết rằng có ngã.

Nhƣ bình, y, xe cộ, ruộng nhà, núi rừng, cây cối, voi ngựa, trâu, dê những vật nhƣ vậy nếu hòa hiệp thời có sự lợi ích. Năm ấm trong thân ngƣời cũng nhƣ vậy : Nhãn căn vân vân… vì có hòa hiệp thời có sự lợi ích cho ngƣời, do đó nên biết quyết định có ngã.

Ngoại đạo lại nói có ngã vì rằng có sự vật ngăn ngại. Nhƣ có vật thời có ngăn ngại. Nếu không vật thời không ngăn ngại. Vì cóù ngăn ngại nên biết quyết định có ngã.

Ngoại đạo lại nói vì có bạn cùng chẳng phải bạn nên biết là có ngã. Nhƣ

thân yêu cùng chẳng phải thân yêu thời chẳng phải là bạn. Chánh pháp với tà pháp, trí với chẳng trí. Sa Môn cùng chẳng phải Sa-Môn, Bà-La-Môn với chẳng phải Bà-La-Môn, con cùng chẳng phải con, ngày với chẳng phải ngày, đêm với chẳng phải đêm, ngã với chẳng phải ngã, các pháp nhƣ vậy là bạn và chẳng phải bạn, do đó nên biết quyết định có ngã.

- Bạch Thế-Tôn ! Các phái ngoại đạo nhiều cách nói có thƣờng, lạc, ngã, tịnh, nên biết quyết định có thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Do nghĩa đó nên các phái ngoại đạo cũng nói đƣợc rằng : Ta có chơn-đế.‖

Phật bảo Văn-Thù Sƣ-Lợi : ― Nếu có Sa-Môn hay Bà-La-Môn mà có thƣờng, có lạc, có ngã, có tịnh, thời ngƣời đó chẳng phải là Sa-Môn chẳng phải là Bà-La- Môn. Vì họ mê nơi sanh tử xa lìa bực đại-đạo-sƣ nhứt thế-trí.

Hàng Sa-Môn và Bà-La-Môn nhƣ vậy thiếu kém pháp lành tham đắm các dục nhiễm. Hàng ngoại đạo nầy ràng buộc trong ngục tham dục, sân khuể, ngu si mà kham nhẫn thọlạc. Các ngoại đạo nầy dầu biết nghiệp quả mình làm mình chịu, nhƣng còn chẳng thể xa lìa pháp ác. Hàng ngoại đạo nầy chẳng phải là chánh pháp, chánh mạng, để tự sống, vì họ không có lửa trí huệ nên chẳng thể tiêu đƣợc vậy.

Các phái ngoại đạo dầu tham đắm ngũ dục thƣợng diệu, tham nơi pháp lành nhƣng chẳng siêng tu. Ngoại đạo nầy dầu muốn đến chánh giải thoát, nhƣng trì cấm giới chẳng thành tựu. Các ngoại đạo nầy dầu muốn cầu vui nhƣng chẳng có thể cầu nhơn duyên của vui. Các ngoại đạo nầy dầu bị bốn rắn độc lớn đeo vấn nhƣng vẫn phóng dật chẳng cẩn thận. Các ngoại đạo nầy bị vô minh che đậy, xa lìa phƣơng pháp lành, thích ở trong tam giới, lửa vô thƣờng đốt cháy mà chẳng thể ra đƣợc. Các ngoại đạo nầy gặp những bệnh phiền não khó lành mà họ chẳng cầu bực lƣơng y đại trí. Các ngoại đạo nầy thuở vị lai sẽ đi trên đƣờng xa hiểm vô biên, mà chẳng biết tu tập tƣ-lƣơng https://thuviensach.vn

pháp lành để tự trang nghiêm. Các ngoại đạo nầy thƣờng bị tay độc dâm dục làm hại mà trở lại ôm ấp rƣơng độc ngũ dục. Các ngoại đạo nầy giận hờn hung dữ mà trở lại gần gũi bạn ác. Các ngoại đạo nầy thƣờng bị vô minh che đậy mà trở lại tìm cầu pháp tà ác. Các ngoại đạo nầy thƣờng bị tà kiến mê lầm mà trở lại thân thiện với tà kiến. Các ngoại đạo nầy trông mong ăn trái ngọt mà lại gieo giống đắng. Các ngoại đạo nầy đã ở trong nhà tối phiền não mà trở lại xa lìa đuốc sáng đại trí. Các ngoại đạo nầy mang bịnh khát phiền não mà trở lại uống nƣớc mặn dục nhiễm. Các ngoại đạo nầy mê lầm điên đảo nói các hạnh là thƣờng. Cho các hạnh là thƣờng thời không đúng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đức Phật quán sát các hạnh thảy đều vô thƣờng. Tại sao biết nhƣ vậy ? Vì các hạnh đều do nhơn duyên. Phàm những pháp do nhơn duyên, mà sanh thời biết là vô thƣờng. Các ngoại đạo nầy không có một pháp gì chẳng từ nhơn duyên sanh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Phật tánh không sanh không diệt, không đi không đến, chẳng phải quá khứ vị lai hiện tại, chẳng phải do nhơn làm ra cũng chẳng phải không nhơn, chẳng phải tu tác chẳng phải tác giả chẳng phải tƣớng chẳng phải không tƣớng, chẳng phải có danh chẳng phải không danh, chẳng phải danh sắc, chẳng phải dài ngắn, chẳng phải nhiếp trì trong ấm, giới, nhập. Vì thế nên Phật tánh gọi là thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Phật tánh là Nhƣ-Lai, Nhƣ-Lai là pháp, pháp là thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thƣờng là Nhƣ-Lai, Nhƣ-Lai là Tăng, Tăng là thƣờng.

Do nghĩa nầy nên những pháp từ nhơn duyên mà sanh chẳng gọi là thƣờng.

Các ngoại đạo nầy không có một pháp gì chẳng từ nhơn duyên mà sanh. Các ngoại đạo nầy chẳng thấy Phật tánh Nhƣ-Lai là pháp. Vì thế nên lời nói của ngoại đạo đều là vọng ngữ, không có chơn đế.

Ngƣời phàm phu lúc trƣớc thấy bình, y, xe cộ, nhà cửa, thành quách, nƣớc sông, rừng núi, nam nữ, voi ngựa, trâu dê, lúc sau thấy tƣơng tợ bèn nói là thƣờng, phải biết những vật ấy thiệt chẳng phải là thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tất cả pháp hữu vi đều là vô thƣờng. Pháp vô vi là thƣờng. Hƣ không và Phật tánh là vô vi nên là thƣờng. Hƣ không tức là Phật tánh, Phật tánh là Nhƣ-Lai, Nhƣ-Lai là vô vi, vô-vi là thƣờng. Thƣờng là pháp, pháp là Tăng, Tăng là vô-vi, vô-vi là thƣờng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Có hai thứ pháp hữu vi : Một là sắc pháp, hai là phi sắc pháp. Phi sắc pháp là tâm và tâm sở. Sắc pháp là địa thủy hỏa phong.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tâm gọi là vô thƣờng vì tánh nó phan-duyên phân biệt. Tánh của nhãn thức khác, nhẫn đến tánh của ý thức khác, nên là vô thƣờng. Cảnh giới sắc khác, nhẫn đến cảnh giới pháp khác, nên là vô thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu tâm là thƣờng thời nhãn thức lẽ ra một mình duyên tất cả pháp. Nếu nhãn thức khác, nhẫn đến ý thức khác, thời biết là vô thƣờng. Bởi các pháp tƣơng tợ niệm niệm sanh diệt, ngƣời phàm phu thấy đó chấp cho là thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vì các tƣớng nhơn duyên có thể phá hoại, nên cũng gọi là vô thƣờng. Nhƣ nhơn nhãn căn, nhơn sắc, nhơn ánh sáng, nhơn tƣ duy mà sanh nhãn thức. Lúc nhĩ thức sanh ra nhơn duyên đều khác chẳng phải là nhơn duyên của nhãn thức, nhẫn đến nhơn duyên của ý thức cũng khác nhƣ

vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhơn duyên phá hoại các hạnh sai khác, nên tâm gọi là vô thƣờng. Nhƣ tâm tu vô thƣờng khác, tâm tu khổ, không, vô ngã khác.

Nếu tâm là thƣờng lẽ ra thƣờng tu vô thƣờng. Còn chẳng đặng quán khổ, không, vô ngã huống lại quán thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Do nghĩa nầy nên trong giáo pháp của ngoại đạo chẳng có thể nhiếp lấy thƣờng, lạc, ngã, tịnh, phải biết tâm pháp quyết định là vô thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vì tâm tánh sai khác nên gọi là vô thƣờng. Nhƣ tâm tánh Thanh-Văn khác, tâm tánh Duyên- iác khác, tâm tánh chƣ Phật khác.

Tất cả ngoại đạo có ba thứ tâm : Một là tâm xuất gia, hai là tâm tại gia, ba là tâm xa lìa tại gia. Tâm tƣơng-ƣng với lạc khác, tâm tƣơng ƣng với khổ khác, tâm tƣơng-ƣng với bất khổ bất lạc khác, tâm tƣơng-ƣng với tham dục khác, tâm tƣơng-ƣng với sân-khuể khác, tâm tƣơng ƣng với ngu si khác. Tâm tƣớng của tất cả ngoại đạo cũng khác : Các tâm tƣơng-ƣng với ngu si, nghi hoặc cùng tà kiến đều khác, lúc đi đứng nằm ngồi tâm đó cũng khác. Nếu tâm là thƣờng thời lẽ ra chẳng phân biệt đƣợc các sắc nhƣ xanh, vàng, đỏ, trắng, tía. Nếu tâm là thƣờng lẽ ra chẳng quên những việc đã từng ghi nhớ.

Nếu tâm là thƣờng thời sự đọc tụng lẽ ra chẳng tăng trƣởng. Nếu tâm là thƣờng lẽ ra chẳng nên nói rằng : Đã làm, đƣơng làm, sẽ làm. Nếu có đã làm, đƣơng làm, sẽ làm thời biết rằng tâm này quyết định là vô thƣờng. Nếu tâm là thƣờng thời không có oán thù thân ái cũng chẳng oán chẳng thân. Nếu https://thuviensach.vn

tâm là thƣờng thời chẳng nên nói rằng vật của tôi, vật của ngƣời hoặc sống hoặc chết. Nếu tâm là thƣờng thời dầu có tạo tác lẽ ra chẳng tăng trƣởng. Do những nghĩa đó, nên biết tâm tánh mỗi mỗi đều sai khác. Vì sai khác nên biết là vô thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nay đức Phật ở trong tâm pháp nầy diễn nói nghĩa vô thƣờng, đã rõ, vì ông mà nói sắc là vô thƣờng. Sắc nầy vô thƣờng vốn không có sanh, vì sanh đã diệt. Lúc thân ở thai bào vốn không có sanh, vì sanh đã biến đổi. Các mầm cây vốn không có sanh, vì sanh đã biến đổi. Do đó biết rằng, tất cả sắc pháp thảy đều vô thƣờng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Sắc thân tùy theo thời gian mà biến đổi : Lúc tƣợng thai nhẫn đến lúc mới sanh đều đổi khác. Lúc thơ bé, lớn khôn nhẫn đến tuổi già luôn luôn đổi khác. Lúc nẩy mầm, lên cây, mọc nhánh sanh lá, trổ bông, kết trái đều đổi khác.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Chất vị ở trong cũng đổi khác, lúc tƣợng thai nhẫn đến lúc già luôn luôn biến đổi. Mầm cây, nhánh, lá, hoa, trái, chất vị cũng đều đổi khác. Sức lực lúc tƣợng thai nhẫn đến sức lực lúc tuổi già đều đổi khác.

Trạng mạo lúc tƣợng thai nhẫn đến trạng mạo lúc tuổi già đều đổi khác. Quả

báo lúc tƣợng thai nhẫn đến quả báo lúc tuổi già cũng khác. Danh tự lúc tƣợng thai nhẫn đến danh tự lúc tuổi già cũng sai khác . Sắc thân có hoại có hiệp nên biết là vô thƣờng. Cây cối cũng có hoại có hiệp nên biết là vô thƣờng. Thứ đệ sanh lần lần, nhƣ lúc tƣợng thai sanh lần lần đến tuổi già.

Lúc nầy mầm sanh lần lần đến khi kết trái. Vì thế nên biết là vô thƣờng vì những sắc pháp có thể hoại diệt, nhƣ lúc tƣợng thai họai diệt nhẫn đến lúc tuổi già hoại diệt đều sai khác, lúc nẩy mầm hoại diệt nhẫn đến lúc kết trái đều hoại diệt nên biết là vô thƣờng. Ngƣời phàm phu không hiểu biết thấy tƣơng tợ sanh ra chấp cho là thƣờng. Do những nghĩa nầy nên gọi là vô thƣờng. Đã là vô thƣờng thời chính là khổ, đã là khổ thời chính là bất tịnh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Các hạnh đều không có ngã. Tổng tất cả pháp không ngoài hai thứ : Sắc và tâm. Sắc không phải ngã, vì sắc có thể phá có thể hoại, có thể vỡ có thể đập, có thể tăng trƣởng. Ngã thời chẳng thể phá hoại vỡ đập sanh trƣởng. Do nghĩa nầy nên biết sắc chẳng phải là ngã.

Tâm cũng chẳng phải ngã vì do nhơn duyên mà sanh khởi. Các ngoại đạo do chuyên niệm mà biết là có ngã. Tánh chuyên niệm thiệt ra chẳng phải ngã.

Nếu cho chuyên niệm là ngã, những việc quá khứ có lúc quên mất, vì có quên mất nên quyết định biết là không ngã. Nếu các ngoại đạo do ức tƣởng https://thuviensach.vn

mà biết là có ngã, vì có lúc không ức tƣởng nên quyết định biết là không ngã. Nhƣ nói : Thấy ngƣời bàn tay có sáu ngón, bèn hỏi rằng chúng ta ngày trƣớc gặp nhau ở chỗ nào. Nếu là có ngã thời chẳng nên lại hỏi. Vì hỏi nhau nên quyết định biết là không ngã.

Nếu các ngoại đạo cho rằng vì có ngăn ngại mà biết là có ngã. Xét ra vì có ngăn ngại nên quyết định biết là vô ngã, nhƣ nói Điều-Đạt thời trọn chẳng nói rằng không phải Điều-Đạt. Cũng vậy, nếu ngã quyết định là ngã thời trọn chẳng ngăn ngại ngã. Nhƣng vì cũng ngăn ngại ngã nên quyết định biết là vô ngã. Nếu vì ngăn ngại mà biết là có ngã, nay ông chẳng ngăn ngại đáng lẽ là không ngã !

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu các ngoại đạo cho rằng vì bạn cùng chẳng phải bạn mà biết rằng có ngã. Cứ nơi thuyết nầy mà suy, vì không bạn lẽ ra không có ngã. Có những pháp không bạn : Nhƣ-Lai, Hƣ-Không, Phật tánh, Ngã cũng nhƣ vậy thiệt không có bạn. Do vì nghĩa nầy nên quyết định biết là không ngã.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu có ngoại đạo cho rằng vì có danh tự mà biết là có ngã. Trong pháp không ngã cũng có danh tự ngã : Nhƣ ngƣời nghèo hèn mà tên là phú quí. Nhƣ nói ta chết, nếu ta chết thời là ta giết ta, nhƣng ngã thiệt chẳng có thể giết, giả danh là giết ngã. Cũng nhƣ ngƣời lùn mà tên là Trƣởng-giả. Do nghĩa nầy nên quyết định biết không ngã.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu các ngoại đạo cho rằng vì ngƣời mới sanh đã biết đòi bú nên biết là có ngã. Nếu có ngã thời tất cả trẻ thơ chẳng nên bốc phẩn, đất, lửa, rắn, thuốc độc. Do nghĩa nầy nên quyết địng biết không ngã.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Tất cả chúng sanh đối với ba pháp : Dâm dục, uống ăn, kinh sợ đều có sự hiểu biết đồng nhau, vì thế nên không có ngã.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu các ngoại đạo cho rằng vì có tƣớng mạo mà biết là có ngã. Vì có tƣớng thời không có ngã, không có tƣớng cũng là không ngã. Nhƣ lúc ngủ, ngƣời không thể đi đứng ngƣớc cúi nhìn ngó, chẳng biết khổ biết vui, nhƣ thế thời đáng lẽ không có ngã. Nếu cho rằng vì có đi đứng cúi ngƣớc mà biết là có ngã, thời ngƣời máy lẽ ra cũng có ngã.

Nhƣ-Lai chẳng đi, chẳng đứng, chẳng cúi, chẳng ngƣớc, chẳng nhìn, chẳng ngó, chẳng khổ, chẳng vui, chẳng tham sân si. Nhƣ-Lai nhƣ vậy mà có ngã chơn thật.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu các ngoại đạo vì thấy ngƣời khác ăn trái cây, trong miệng mình sanh nƣớc miếng, nên biết là có ngã. Do vì nhớ tƣởng thấy thời sanh nƣớc miếng, nƣớc miếng chẳng phải ngã, ngã cũng chẳng phải là nƣớc miếng, chẳng phải vui buồn, chẳng phải ngáp, chẳng phải cƣời, chẳng phải nằm, chẳng phải đứng, chẳng phải đói, chẳng phải no. Do nghĩa nầy nên quyết định biết là không ngã.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Các ngoại đạo ấy ngu si nhƣ trẻ nít không có trí huệ

phƣơng tiện chẳng hiểu thấu đƣợc thƣờng cùng vô thƣờng, khổ, vui, tịnh, bất tịnh, ngã, vô ngã, thọ mạng, phi thọ mạng, chúng sanh, phi chúng sanh, thật, phi thật, hữu, phi hữu. Ở trong Phật pháp họ lấy chút ít phần rồi vọng chấp là có thƣờng, lạc, ngã, tịnh, nhƣ ngƣời sanh manh chẳng biết màu sữa, bèn hỏi ngƣời khác rằng màu sữa giống nhƣ thứ gì ? Ngƣời khác đáp : Màu sữa trắng nhƣ vỏ ốc.

Ngƣời sanh manh lại hỏi : ― Thế thì màu sữa nhƣ tiếng thổi ốc ƣ ?

Đáp : Không phải.

Ngƣời sanh manh lại hỏi màu ốc giống thứ gì ?

- Màu ốc trắng nhƣ bột gạo.

Ngƣời sanh manh nghe nói cho rằng màu sữa mịn nhuyễn nhƣ bột gạo. Khi biết không phải lại hỏi.

Ngƣời khác đáp : Màu sữa trắng nhƣ tuyết.

Ngƣời sanh manh lại cho rằng màu sữa lạnh lẽo nhƣ tuyết.

Ngƣời khác lại bảo màu sữa trắng nhƣ lông chim bạch hạc.

Ngƣời sanh manh ấy dầu nghe cả bốn thứ thí dụ tỉ lệ, nhƣng trọn chẳng biết đƣợc màu sắc thiệt của sữa.

Cũng vậy, các ngoại đạo nầy trọn không thể biết đƣợc thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Do nghĩa nầy trong Phật pháp của ta có chơn-thật-đế, không phải hàng ngoại đạo có đƣợc.

https://thuviensach.vn

Văn-Thù Sƣ-Lợi Bồ-Tát bạch Phật : ― Hi hữu thay : Hôm nay đức Nhƣ-Lai sắp nhập Niết-Bàn phƣơng tiện chuyển pháp luân vô thƣợng, bèn phân biệt chơn- thật-đế nhƣ vậy.‖

Phật bảo Văn-Thù Sƣ-Lợi : Nay ông cớ sao ở nơi đức Nhƣ-Lai mà sanh quan niệm nhập Niết-Bàn. - Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ-Lai thiệt là thƣờng trụ

chẳng biến đổi chẳng nhập Niết-Bàn.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đức Nhƣ-Lai trọn chẳng có quan niệm ta là Phật, ta thành vô thƣợng chánh giác, ta chính là pháp, pháp là cái có của ta, ta là đạo, đạo là của ta có, ta là Thế-Tôn, Thế-Tôn là của ta, ta là Thanh-Văn, ThanhVăn là của ta, ta có thể thuyết pháp làm cho ngƣời khác nghe và thọ trì, ta chuyển pháp luân, ngƣời khác không chuyển đƣợc. Đức Nhƣ-Lai trọn không có quan niệm nhƣ vậy nên đức Nhƣ-Lai chẳng chuyển pháp luân.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ-Lai không có những quan niệm ta thấy biết, sự

thấy biết là của ta, tai nghe, mũi ngửi v.v… cũng nhƣ vậy, ta là sắc, sắc là của ta, thinh, hƣơng, nhẫn đến pháp cũng nhƣ vậy, ta là địa đại, địa đại là của ta, thủy hỏa phong đại cũng nhƣ vậy. Nhƣ-Lai cũng không có những quan niệm ngã là tín là đa-văn, tín và đa-văn là của ta, ta là đàn-ba-la-mật, là thi-ba-la-mật, nhẫn đến là bát-nhã-ba-la-mật, đàn-ba-la-mật nhẫn đến là bát-nhã-ba-la-mật, đàn-ba-la- mật nhẫn đến bát-nhã-ba-la-mật là của ta, ta là tứ

niệm xứ là tứ chánh cần, nhẫn đến là bát-thánh-đạo, tứ-niệm-xứ nhẫn đến bát-thánh-đạo là của ta. Nhƣ- Lai trọn chẳng có những quan niệm nhƣ vậy, nên Nhƣ-Lai chẳng chuyển pháp luân.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu nói thƣờng trụ không biến đổi, sao lại nói rằng Phật chuyển pháp luân ! Vì thế nên ông chẳng nên nói rằng đức Nhƣ-Lai phƣơng tiện chuyển pháp luân.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ nhơn nhãn căn, sắc trần, ánh sáng và tƣ duy hoà hiệp sanh ra nhãn thức. Nhãn căn chẳng nghĩ rằng ta sanh ra thức, sắc, ánh sáng và tƣ duy cũng chẳng nghĩ rằng ta sanh nhãn thức, nhãn thức cũng chẳng nghĩ rằng ta có thể tự sanh. Những pháp nhƣ vậy nhơn duyên hòa hợp đặng gọi là thấy. Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai nhơn sáu ba-la-mật cùng ba mƣơi bảy pháp trợ đạo mà giác ngộ rõ thấu các pháp. Lại nhơn yết hầu, lƣỡi răng, môi miệng có ra lời ra tiếng, vì các ông Kiều-Trần-Nhƣ v.v… mà thuyết pháp lần đầu tiên, gọi đó là chuyển pháp luân. Do nghĩa nầy nên đức Nhƣ-Lai chẳng gọi là chuyển pháp luân.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nếu chẳng chuyển thời gọi là pháp, pháp là Nhƣ-Lai.

Nhƣ do bùi nhùi, do cọ xát, do tay, do phân bò khô mà có lửa sanh ra. Bùi nhùi v.v… đều chẳng nghĩ rằng ta sanh ra lửa. Lửa chũng chẳng nói rằng ta có thể tự sanh. Cũng vậy, đức Nhƣ-lai nhơn sáu ba-la-mật v.v… Vì các ông Kiều-Trần-Nhƣ thuyết pháp gọi là chuyển pháp luân, đức Nhƣ-Lai trọn chẳng nghĩ rằng ta chuyển pháp luân. Nếu chẳng nghĩ tƣởng nhƣ vậy thời gọi đó là chuyển chánh pháp luân. Chuyển pháp luân nhƣ vậy bèn gọi là Nhƣ-Lai.

Nhƣ do nơi chất lạc, nƣớc khuấy, bình, giây, tay ngƣời mà có chất tô sanh ra. Lạc v.v… chẳng nghĩ rằng ta sanh ra tô. Tô cũng chẳng nói rằng ta có thể

tự sanh ra. Do các duyên hòa hiệp nên sanh ra chất tô. Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai trọn chẳng nghĩ rằng ta chuyển pháp luân. Nếu chẳng nghĩ nhƣ vậy, thời gọi đó là chuyển chánh pháp luân. Chuyển pháp luân nhƣ vậy thời là Nhƣ-Lai.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ do hột giống, đất, nƣớc, phân, hơi nóng, gió, thời gian, công tác của ngƣời mà có mầm mọc lên . Hột giống v.v… chẳng nghĩ

rằng ta sanh ra mầm. Mầm cũng chẳng nói rằng ta có thể tự sanh. Cũng vậy, đức Nhƣ- Lai trọn chẳng nghĩ rằng ta chuyển pháp luân. Nếu chẳng nghĩ

nhƣ vậy thời gọi đó là chuyển chánh pháp luân. Chuyển pháp luân nhƣ vậy thời là Nhƣ-Lai.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nhƣ do trống, khoảng không, do, dùi, ngƣời hòa hiệp nhau mà sanh ra tiếng trống v.v… chẳng nghĩ rằng ta sanh ra tiếng. Tiếng cũng chẳng nói rằng ta có thể tự sanh.

Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai trọn chẳng nghĩ rằng ta chuyển pháp luân. Chẳng nghĩ nhƣ vậy thời gọi đó là chuyển chánh pháp luân. Chuyển pháp luân nhƣ

vậy thời là Nhƣ-Lai.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Chuyển pháp luân là cảnh giới của chƣ Phật Thế-Tôn chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên- iác biết đƣợc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hƣ không chẳng phải sanh, chẳng phải xuất, chẳng phải tạo tác chẳng phải pháp hữu vi. Cũng vậy, Nhƣ-Lai chẳng phải sanh, xuất, tạo tác chẳng phải pháp hữu vi. Phật tánh cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Chƣ Phật Thế-Tôn lời thuyết giáo có hai thứ : Một là thế ngữ hai là xuất thế ngữ. Đức Nhƣ-Lai vì hàng Thinh-Văn Duyên-Giác dùng thế ngữ để thuyết giáo. Vì các vị Bồ-Tát nói xuất thế ngữ.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hàng đại chúng nghe pháp cũng có hai hạng : Một là hạng cầu tiểu thừa, hai là hạng cầu đại thừa. Ngày trứoc ở thành Ba-La-Nại ta chuyển pháp luân cho hàng Thinh-Văn. Nay ở thành Câu-Thi-Na nầy mới vì các vị Bồ- Tát chuyển đại pháp luân.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Lại có hai hạng ngƣời trung căn và thƣợng căn. Vì hạng trung căn ở thành Ba-La-Nại ta chuyển pháp luân. Vì hạng thƣợng văn nhƣ Ca- Diếp Bồ-Tát v.v… ở nơi thành Câu-Thi-Na nầy ta chuyển đại pháp luân.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hạng tột hạ-căn đức Nhƣ-Lai trọn chẳng chuyển pháp luân cho họ. Hạng tột hạ-căn tức là Nhứt-xiển-đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ngƣời cầu Phật đạo có hai hạng : Một là hạng trung tinh tấn, hai là hạng thƣợng tinh tấn. Nhƣ-Lai ở thành Ba-La-Nại vì hạng trung tinh tấn mà chuyển pháp luân. Nay ở thành Câu-Thi-Na nầy chuyển đại pháp luân cho hạng thƣợng tinh tấn.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ngày trƣớc Nhƣ-Lai ở thành Ba-La-Nại, chuyển pháp-luân lần đầu tiên, có tám muôn thiên nhơn chứng đặng quả Tu-Đà hoàn. Nay trong hội thuyết pháp tại thành Câu-Thi-Na nầy, có tám mƣơi muôn ức ngƣời chứng bực bất thối chuyển vô thƣợng Bồ-Đề.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ngày trƣớc ở thành Ba-La-Nại, Đại-Phạm thiên-Vƣơng đảnh lễ thỉnh Phật chuyển pháp luân. Nay tại thành Câu-Thi-Na nầy, Ca- Diếp Bồ- Tát đảnh lễ thỉnh Phật chuyển đại pháp luân.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ngày trƣớc ở thành Ba-La-Nại lúc chuyển pháp luân Phật giảng thuyết về vô thƣờng, khổ, không và vô ngã. Nay tại thành Câu-Thi- Na nầy Nhƣ-Lai giảng thuyết về thƣờng, lạc, ngã và tịnh.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ngày trƣớc ở thành Ba-La-nại, lúc thuyết pháp tiếng nói của Phật nghe xa đến trời Phạm-Thiên. Nay tại thành Câu-Thi-Na nầy, lúc chuyển pháp luân tiếng của Phật khắp đến hai mƣơi hằng hà sa thế giới ở

mƣời phƣơng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Chƣ Phật Thế-Tôn phàm có lời nói ra đều gọi là chuyển pháp luân.

Ví nhƣ Chuyển-Luân-Thánh-Vƣơng có Luân-bảo, kẻ chƣa hàng phục có thể

làm cho hàng phục, ngƣời đã hàng phục có thể làm cho an ổn. Chƣ Phật https://thuviensach.vn

Thế-Tôn phàm có thuyết pháp cũng nhƣ vậy. Vô lƣợng phiền não ngƣời chƣa điều phục có thể làm cho điều phục, ngƣời đã điều phục làm cho sanh căn lành.

Ví nhƣ Chuyển-Luân-Thánh-Vƣơng co ùLuân-bảo có thể phá tan tất cả oán tặc. Cũng vậy, đức Nhƣ-Lai thuyết pháp có thể làm cho tất cả giặc phiền não thảy đều tịch tịnh.

Ví nhƣ Chuyển-Luân-Thánh-Vƣơng có Luân-bảo trên dƣới xoay chuyển.

Cũng vậy, Nhƣ-Lai thuyết pháp có thể làm cho các chúng sanh ở ác thú sanh lên cõi trời cõi ngƣời nhẫn đến thành Phật đạo.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Vì thế nên nay ông chẳng nên khen rằng đức Nhƣ-Lai ở nơi đây lại chuyển pháp luân.

Văn-Thù Sƣ-Lợi bạch Phật rằng : ― Thế-Tôn ! Đối với nghĩa nầy chẳng phải là tôi không biết. Hỏi Phật là vì muốn lợi ích cho những chúng sanh. Từ lâu tôi đã biết chuyển pháp luân thiệt là cảnh giới của chƣ Phật Nhƣ-Lai, chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên- iác biết đƣợc.

Phật bảo Ca-Diếp Bồ-Tát : ― - Nầy Thiện-nam-tử ! Đây gọi là Bồ-Tát trụ nơi kinh Đại-Thừa Đại-Niết-Bàn thật hành Thánh-hạnh.

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : Thế-Tôn, do nghĩa gì gọi là Thánh-hạnh ?

- Nầy Thiện-nam-tử ! Thánh là nói chƣ Phật Thế-Tôn. Do nghĩa nầy nên gọi là Thánh-hạnh.

- Bạch Thế-Tôn ! Nếu là chỗ thật hành của chƣ Phật thời chẳng phải hàng Thinh-Văn Duyên- iác, Bồ-tát có thể tu hành đƣợc.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đây là chƣ Phật Thế-Tôn an trụ nơi Đại-Niết-Bàn này mà phân biệt khai thị nhƣ vậy, do nghĩa nầy nên gọi là Thánh-hạnh. Hàng Thinh- Văn, Duyên- iác, và Bồ-Tát nghe nhƣ vậy rồi thời có thể phụng hành nên gọi là Thánh-hạnh. Đại-Bồ-Tát nầy đặng tu hành hạnh đây rồi thời đặngtrụ nơi bực vô sở úy. Chẳng còn sợ tham, sân, si, sanh, lão, bịnh, tử.

Cũng chẳng còn sợ ác đạo, địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Luận về sự ác có hai hạng : Một là A-Tu-La, hai là trong loài ngƣời. Trong loài ngƣời có ba hạng ác : Một là Nhứt-xiển-đề, hai là hủy báng kinh điển Đại-Thừa Phƣơng-Đẳng, ba là phạm bốn tội trọng.

https://thuviensach.vn

Trụ trong vô sở úy nầy, hàng Bồ-Tát trọn chẳng sợ đọa trong những hạng ác nhƣ vậy. Cũng chẳng còn sợ Sa-Môn, Bà-La-Môn, ngoại đạo tà kiến, Thiên-Ma Ba-Tuần. Cũng chẳng còn sợ thọ thân trong hai mƣơi lăm cõi. Vì thế nên bực nầy gọi là vô sở úy.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại-Bồ-Tát trụ bực vô sở úy chứng đặng hai mƣơi lăm môn tam muội, phá hoại hai mƣơi lăm cõi. Đặng vô-cấu tam-muội có thể phá hoại cõi địa ngục. Đặng bất-thối tam muội có thể phá hoại cõi súc sanh. Đặng tâm- lạc tam muội có thể phá hoại cõi ngạ quỉ. Đặng hoan-hỷ

tam muội có thể phá hoại cõi A-Tu-La. Đặng nhựt-quang tam muội có thể

dứt cõi Phất-Bà-Đề. Đặng nguyệt-quang tam muội có thể dứt cõi Cù-Da-Ni.

Đặng nhiệt-diện tam muội có thể dứt cõi Uất-Đơn-Việt. Đặng nhƣ-huyễn tam muội có thể dứt cõi Diêm- Phù- Đề. Đặng nhứt-thiết pháp bất-động tam muội có thể dứt cõi Tứ-Thiên- Vƣơng. Đặng tối-phục tam muội có thể dứt cõi Đao-Lợi-Thiên. Đặng Duyệt-ý tam muội có thể dứt cõi Diệm-Ma-Thiên.

Đặng Thanh-sắc tam muội có thể dứt cõi Đâu- Suất-Thiên. Đặng Huỳnh-sắc tam muội có thể dứt cõi Hoá-Lạc-Thiên. Đặng xích- sắt tam muội có thể dứt cõi Tha-Hoá-Tự-tại-Thiên. Đặng Bạch-sắc tam muội có thể dứt cõi Sơ-Thiền. Đặng chủng chủng tam muội có thể dứt cõi Đại- Phạm- Vƣơng. Đặng song tam muội có thể dứt cõi Nhị-Thiền. Đặng lôi-âm tam muội có thể dứt cõi tam-Thiền. Đặng chú-võ tam muội có thể dứt cõi Tứ-Thiền. Đặng nhƣ

hƣ-không tam muội có thể dứt cõi Vô-Tƣởng. Đặng chiếu-cảnh tam muội có thể dứt cõi Tịnh-Cƣ A-Na-Hàm. Đặng vô-ngại tam muội có thể dứt cõi Không- Xứ- Thiên. Đặng thƣờng tam muội có thể dứt cõi Thức-Xứ-Thiên.

Đặng lạc tam muội có thể dứt cõi Bất-Dụng Xứ-Thiên. Đặng ngã tam muội có thể đƣợc cõi Phi- Tƣởng-Phi-Phi-Tƣởng-Xứ-Thiên.

Đây gọi là Bồ-Tát chứng đặng hai mƣơi lăm tam muội dứt hai mƣơi lăm cõi.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Hai mƣơi lăm môn tam muội nầy gọi là vua của các môn tam-muội. Đại Bồ-Tát nhập trong những môn tam muội vƣơng nầy, nếu muốn thổi hoại núi Tu-Di liền có thể tùy ý. Nều muốn biết tâm niệm của mọi loài chúng sanh trong cõi đại thiên, cũng đều có thể biết. Muốn đem mọi loài chúng sanh trong cõi đại thiên để vào trong một lỗ chơn lông nơi thân của mình liền có thể tùy ý, cũng có thể làm cho những chúng sanh đó không c quan niệm chật hẹp. Nếu muốn hoá làm vô lƣợng chúng sanh đầy khắp trong cõi đại thiên, cũng liền có thể tùy ý. Muốn chia một thân làm nhiều thân, lại hiệp nhiều thân làm một thân, dầu làm những sự nhƣ vậy nhƣng tâm không trụ trƣớc, dƣờng nhƣ hoa sen.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Đại Bồ-Tát nhập trong những môn tam muội vƣơng nhƣ vậy rồi, liền đặng trụ nơi bực tự tại. Bồ-Tát trụ bực tự tại nầy thời đặng sức tự tại, tùy ý muốn sanh chỗ nào liền đặng vãng sanh.

Ví nhƣ Chuyển-Luân-Thánh-Vƣơng thống lãnh bốn cõi thiên hạ, tùy ý qua lại không bị chƣớng ngại. Cũng vậy, tất cả chỗ muốn thọ sanh Bồ-Tát nầy có thể tùy ý vãng sanh.

Bồ-Tát nầy nếu thấy tất cả chúng sanh nơi địa ngục, kẻ nào có thể làm cho sanh căn lành, Bồ-Tát liền qua mà thọ sanh trong đó, dầu sanh nhƣng chẳng phải là nghiệp quả, do sức tự tại mà thọ sanh trong đó. Bồ-Tát nầy dầu ở nơi địa ngục nhƣng chẳng bị những sự khổ đốt cháy nát thân v.v…

- Nầy Thiện-nam-tử ! Bồ-Tát nầy thành tựu vô lƣợng vô biên trăm ngàn muôn ức công đức nhƣ vậy, còn không thể nói hết, huống là công đức của Phật mà có thể nói đƣợc.‖

Bấy giờ trong chúng hội, có một vị Bồ-Tát tên là Trụ-Vô-Cấu-Tạng- Vƣơng, có oai đức lớn thành tựu thần thông, đặng đại tổng trì đầy đủ môn tam muội, chứng bực vô sở úy, liền đứng dậy trịch y bày vai bên hữu qùy gối hữu, chắp tay bạch Phật rằng : ―Thế-Tôn ! Nhƣ lời đức Phật nói : Chƣ Phật Bồ-Tát thành tựu vô lƣợng vô biên trăm ngàn muôn ức công đức thiệt không thể nói đƣợc. Ý tôi còn cho rằng vẫn chẳng bằng kinh điển Đai-thừa nầy vì nhơn sức của kinh Đại- Thừa Phƣơng-Đẳng nầy nên có thể xuất sanh chƣ Phật Thế-Tôn vô thƣợng chánh giác‖.

Phật khen rằng : Lành thay ! Lành thay ! Phải lắm đúng nhƣ lời ông nói.

Những kinh Phƣơng-Đẳng Đại-Thừa dầu thành tựu vô lƣợng công đức, muốn so sánh với kinh nầy thời không thể kịp đƣợc, trăm lần, ngàn lần, trăm ngàn muôn ức lần, nhẫn đến toán số thí dụ cũng chẳng kịp đƣợc.

Ví nhƣ từ bò có sữa, từ sữa sanh ra chất lạc, từ lạc sanh ra chất sanh tô, từ

sanh tô sanh ra chất thục tô, từ thục tô sanh ra chất đề hồ. Chất đề hồ là vị

hơn hết, nếu có ngƣời uống chất nầy các thứ bịnh đều tiêu trừ, bao nhiêu chất thuốc đều vào trong đề hồ.

Cũng vậy, từ Phật có ra mƣời hai loại kinh, từ mƣời hai loại kinh có ra Tu-đa-la, từ Tu-đa-la có ra kinh Phƣơng-đẳng, từ kinh Phƣơng-đẳng có ra Bát-Nhã Ba-La- Mật, từ Bát-Nhã Ba-La-Mật có ra Đại-Niết-Bàn, nhƣ chất đề hồ.

Chất đề hồ dụ cho Phật tánh. Phật tánh tức là Nhƣ-Lai.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Do nghĩa nầy nên nói rằng Nhƣ-Lai có vô lƣợng vô biên công đức chẳng thể nói đƣợc tính đƣợc.‖

Ca-Diếp Bồ-Tát bạch Phật : ― Thế-Tôn ! Nhƣ lời Phật khen kinh Đại-Niết-Bàn nhƣ chất đề hồ là vị thƣợng diệu, nếu có ngƣời uống đề hồ thời những chứng bịnh đều tiêu trừ, tất cả các vị thuốc đều vào trong chất đề hồ. Tôi nghe lời nầy trộm nghĩ rằng : Nếu có ngƣời chẳng nghe chẳng lãnh thọ đƣợc kinh nầy, phải biết ngƣời đó rất là ngu si không có tâm lành.

Bạch Thế-Tôn ! Nay tôi thiệt có thể kham chịu lột do làm giấy , chích máu làm mực, lấy tủy làm nƣớc, chẻ xƣơng làm viết, biên chép kinh Đại-Niết-Bàn nầy. Biên chép đọc tụng thông thuộc, rồi vì ngƣời mà giảng rộng ý nghĩa đó.

Bạch Thế-Tôn ! Nếu có chúng sanh tham trƣớc của cải, tôi sẽ bố thí của cải rồi sau đem kinh Đại-Niết-Bàn nầy khuyên họ đọc. Nếu có ngƣời sang qúi, tôi trứơc dùng ái ngữ để đƣợc cảm tình, rồi sau lần lần sẽ đem kinh Đại-Thừa Đại- Niết- Bàn nầy khuyên họ đọc. Nếu là kẻ thƣờng dân, tôi sẽ dùng oai thế ép họ đọc tụng. Nếu với ngƣời kiêu mạn tôi sẽ làm tôi tớ họ, tùy thuận ý của họ cho họ vui lòng, rồi sau sẽ đem kinh Đại-Niết-Bàn nầy mà dẫn dắt họ. Nếu có ngƣời hủy báng kinh Đại-Thừa tôi sẽ dùng thế lực hàng phục họ, rồi sau khuyên họ đọc kinh Đại-Niết-Bàn. Nếu có ngƣời ƣa thích kinh Đại-Thừa, tôi đích thân đến cung kính cúng dƣờng tôn trọng tán thán họ.

Phật khen Ca-Diếp Bồ-Tát : Lành thay ! Lành thay ! Ông thiệt đáng là ngƣời ƣa thích kinh điển Đại-Thừa, tham kinh Đại-Thừa, thọ kinh Đại-Thừa, say kinh Đại- Thừa, kính tin tôn trọng cúng dƣờng kinh Đại-Thừa.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Nay do tâm lành nầy, ông sẽ siêu việt vô lƣợng vô biên hằng hà sa đại Bồ-Tát, đặng thành vô thƣợng chánh giác trƣớc, chẳng bao lâu ông cũng sẽ vì đại chúng diễn nói tạng bí mật Đại-Niết-Bàn, Nhƣ-Lai, Phật tánh, nhƣ ta hôm nay.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Về thuở quá khứ thời kỳ không có Phật ra đời, lúc đó ta làm Bà-La-Môn tu hạnh Bồ-Tát, có thể thông đạt những kinh luận của tất cả ngoại đạo, tu hạnh tịch diệt, đầy đủ oai nghi, tâm ta thanh tịnh chẳng bị

các dục nhiễm ở ngoài phá hoại, dứt lửa sân hận, thọ trì pháp môn thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Khắp nơi ta tìm cầu kinh điển Đại-Thừa, nhẫn đến vẫn chẳng đƣợc nghe danh tự kinh Phƣơng-Đẳng. Bấy giờ ta ở núi Tuyết, núi nầy thanh tịnh có suối chảy ao tắm, rừng rậm cây thuốc, hoa thơm nở khắp núi, chim https://thuviensach.vn

thú không thể tính đếm, nhiều thứ trái ngon, lại có vô lƣợng ngó sen, củ ngọt củ thơm. Ta ở một mình trong núi chỉ ăn các thứ trái, ăn xong ngồi thiền chuyên tâm quán tƣởng. Ta tu khổ hạnh nhƣ vậy trải qua vô lƣợng năm, cũng chẳng đƣợc nghe có Phật ra đời cùng tên kinh Đại-Thừa.

Thích-Đề-Hoàn-Nhơn và chƣ Thiên thấy ta bền tu khổ hạnh nhƣ vậy lòng họ

kinh sợ bảo nhau rằng :

Chúng ta nên xem coi. Trong núi Tuyết thanh tịnh, Ngƣời ly dục tịch tịnh.

Vua công đức trang nghiêm, Đã lìa tham sân mạn. Dứt hẳn lòng ngu si, Miệng chƣa từng nói ra, Những lời thô ác thảy.

Có một vị Thiên-tử tên là Hoan-Hỷ lại nói kệ rằng : Ngƣời ly dục nhƣ vậy, Thanh tịnh siêng tinh tấn, Toan chẳng cầu Đế-Thích, Và làm chƣ Thiên ƣ ! Nếu là hạng ngoại đạo, Họ tu hành khổ hạnh, Phần nhiều đều mong cầu, Tòa ngồi của Đế-Thích.

Có một vị Tiên-thiên-tử lại vì Đế-Thích mà nói kệ rằng : Thiên-Chúa Kiều-Thi-Ca, Chẳng nên sanh lòng lo, Ngoại đạo tu khổ hạnh, Hà tất cầu Đế-Thích.

Thiên-Tử nầy lại thƣa với Đế-Thích : ― Bực đại-sĩ trong đời vì chúng sanh nên chẳng tham luyến thân mình mà tu vô lƣợng khổ hạnh để làm lợi ích cho chúng sanh. Hạng ngƣời nhƣ vậy thấy rõ những lỗi lầm trong giòng sanh tử, dầu của báu đầy cả mặt đất, đại sĩ nầy cũng chẳng tham muốn nhƣ thấy mũi dãi. Bực đại sĩ nầy rời bỏ của cải vợ con đầu mắt tủy não tay chơn da thịt, nhà cửa, voi ngựa, xe cộ, tôi tớ, cũng chẳng mong cầu sanh lên cõi trời, chỉ

mong muốn làm cho tất cả chúng sanh đƣợc an vui. Nhƣ chỗ tôi hiểu bực đại-sĩ nhƣ vậy lòng thanh tịnh không ô nhiễm, đã dứt hết phiền não chỉ

muốn cầu quảvô thƣợng bồ-đề.

Thích-Đề-Hoàn-Nhơn bảo rằng : ― Theo nhƣ lời ông nói thời ngƣời ấy vì nhiếp thủ tất cả chúng sanh trong đời. Nầy Đại-Tiên ! Nếu trong đời nầy có Phật dứt trừ đƣợc tất cả rắn độc phiền não của chƣ Thiên, loài ngƣời và A-Tu-La. Nếu các chúng sanh ở trong bóng mát của Phật thời tất cả những độc phiền não đều tiêu diệt. Nầy Đại-Tiên ! Bực Đại-sĩ nầy nếu trong đời vị lai sẽ thành Phật, thời chúng ta sẽ đƣợc dứt trừ vô lƣợng phiền não. Việc nầy thiệt là khó tin, vì vô lƣợng chúng sanh phát tâm vô thƣợng bồ-đề, bị chút ít duyên liền thối thất Bồ- đề tâm, nhƣ bóng trăng trong nƣớc, nƣớc động thời https://thuviensach.vn

trăng động. Lại nhƣ họa tƣợng, khó thành mà dễ hƣ . Cũng vậy, tâm Bồ-đề

khó phát mà dễ thối thất.

Nầy Đại-Tiên ! Nhƣ có nhiều ngƣời mặc giáp cầm gậy muốn đi dẹp giặc, lúc ra đến chiến trận lòng sợ sệt thời bèn chay lui. Cũng vậy vô lƣợng chúng sanh phát tâm Bồ-đề tự trang nghiêm bền chắc, lúc thấy lỗi sanh tử lòng sợ

sệt bèn thối thất. Nầy Đại-Tiên ! Ta từng thấy vô lƣợng chúng sanh sau khi phát tâm Bồ- Đề đều bị thối chuyển. Vì thế nên nay dầu thấy ngƣời nầy tu khổ hạnh tịch tịnh không phiền não nhƣng ta chƣa tin đƣợc. Nay ta sẽ đến thử xem coi ngƣời nầy thiệt có thể gánh vác nổi vô thƣợng Bồ-Đề chăng ?

Nầy Đại-Tiên ! Nhƣ xe có hai bánh thời có công dụng chở chuyên, nhƣ chim có hai cánh mới có thể bay đi. Ngƣời tu khổ hạnh nầy, dầu thấy là giữ gìn giới cấm, nhƣng chƣa biết có trí sâu chăng. Nếu có sâu thời có thể gánh nổi vô thƣợng Bồ-Đề. Nầy Đại-Tiên ! Nhƣ cá mẹ đẻ ra bầy cá con, nhƣng số cá đƣợc lớn khôn rất ít. Nhƣ cây am-la nhiều bông mà ít trái. Chúng sanh phát tâm Bồ-Đề đông vô lƣợng nhƣng ít ngƣời đƣợc thành tựu. Nầy Đại-Tiên !

Ông nên cùng ta đồng qua thử đó. Nhƣ vàng ròng sau khi thử đủ ba cách mới biết là vàng thiệt, là đốt, đập và mài. Nay chúng ta cũng thử ngƣời tu khổ hạnh nầy.

Lúc đó Thích-Đề-Hoàn-Nhơn tự biến thân mình làm quỉ La-sát dung mạo đáng sợ, bay xuống núi Tuyết đến gần ngƣời tu khổ hạnh, cất tiếng thanh nhã tuyên nói nửa bài kệ của Phật quá khứ :

Các hạnh vô thƣờng, Là pháp sanh diệt.

Quỉ La-sát nói nửa kệ xong liếc mắt tìm ngó bốn phía. Ngƣời tu khổ hạnh nghe hai câu kệ ấy lòng rất vui mừng, nhƣ ngƣời khách buôn ban đêm đến đƣờng hiểm lạc mất đồng bạn, kinh sợ tìm kiếm bỗng gặo đƣợc đồng bạn, lòng rất vui mừng. Cũng nhƣ ngƣời bịnh lâu chƣa gặp đƣợc lƣơng y, về sau bỗng gặp đƣợc. Nhƣ ngƣời trôi nổi ngoài biển khơi bỗng gặp đƣợc thuyền bè. Nhƣ ngƣời quá khát gặp đƣợc nƣớc mát trong. Nhƣ ngƣời bị oán-địch rƣợt mà chạy thoátđƣợc. Nhƣ ngƣời bi trói nhốt đã lâu bỗng đặng thả. Cũng nhƣ nhà nông trời nắng hạn mà gặp mƣa. Nhƣ ngƣời đi xa trở về đến nhà, cả

nhà đều vui mừng.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Lúc nghe đƣợc nửa bài kệ ấy, lòng ngƣời khổ hạnh vui mừng cũng nhƣ vậy. Liền đứng dậy lấy tay đỡ tóc lên ngó tìm bốn phía nói rằng : ― Chẳng biết ai vừa nói hai câu kệ ? Ngó mãi không thấy ngƣời nào khác chỉ thấy quỉ La-Sát bèn nói rằng : ― Ai khai môn giải thoát nhƣ vậy ?

https://thuviensach.vn

Ai có thể thuật lời của Phật nhƣ vậy ? Ai có thể ở trontg giấc ngủ sanh tử

mà có thể riêng đƣợc giác ngộ xƣớng lên lời đó vậy ? Ai có thể ở chốn nầy đem đạo vị vô thƣợng chỉ dạy cho chúng sanh đang đói khát trong vòng sanh tử ? Ai có thể làm thuyền lớn cứu vớt vô lƣợng chúng sanh đang nổi chìm trong biển sanh tử ? Những chúng sanh nầy thƣờng mang bịnh nặng phiền não, ai có thể làm lƣơng y nói hai câu kệ ấy khai ngộ tâm của tôi. Nhƣ mặt trăng nửa nhƣ hoa sen hé nở.

Ngƣời khổ hạnh lúc đó không thấy có ai khác chỉ thấy quỉ La-Sát nghĩ rằng có lẽ quỉ nầy nói hai câu kệ ấy chăng ? Rồi lại nghĩ rằng quỉ nầy hình dung hung dữ đáng sợ, phàm ngƣời đặng nghe những câu kệ ấy thời tất cả sự sợ

sệt xấu xa liền tiêu trừ, đâu có lẽ ngƣời hình mạo xấu xa nầy mà có thể nói lời kệ ấy. Nhƣ trong lửa mọc đƣợc hoa sen. Trong ánh nắng mặt trời chẳng sanh đƣợc nƣớc mát. Rồi lại tự trách : Ta thật là vô trí hoặc quỉ nầy đặng gặp chƣ Phật quá khứ, nên đƣợc nghe nửa bài kệ ấy, nay ta nên hỏi ý nghĩa của lời ấy. Suy nghĩ xong liền đến trƣớc quỉ La-Sát nói rằng : ― Lành thay lành thay ! Đại-Sĩ ! Ngài ở đâu mà học đƣợc nửa bài kệ của Phật quá khứ nhƣ

vậy ?

Quỉ La-Sát liền đáp rằng : ― Nầy Bà-La-Môn ! Ông chẳng nên hỏi ta về việc ấy. Vì ta đã nhiều ngày không đƣợc ăn đói khát khổ não tâm ý mê loạn. Ta tìm cầu khắp nơi vẫn chẳng đƣợc thức ăn. Vì thế nên ta nói những lời nhƣ

vậy.‖

Ngƣời khổ hạnh lại nói với quỉ La-Sát : ― Nếu Đại-Sĩ có thể vì tôi nói trọn bài kệ, tôi sẽ trọn đời làm đệ tử ngài. Kệ của Đại-Sĩ vừa nói lời chẳng đủ, nghĩa chẳng trọn, sao Đại-Sĩ chẳng nói cho trọn ? Luận về tài-thí thời có cạn hết, còn pháp-thí thời chẳng thể cùng tận, nhiều sự lợi ích. Tôi nghe nửa bài kệ ấy sanh lòng kinh nghi. Trông mong ngài vì tôi mà nói cho trọn, tôi sẽ

trọn đời làm đệ tử ngài.‖

Qủi La-Sát nói : ― Ông tham thái quá chỉ biết tự thƣơng thân mình mà chẳng nghĩ đến ngƣời. Ta đƣơng đói khổ thiệt không thể nói đặng‖.

Ngƣời khổ hạnh hỏi : ― Thức ăn của ngài là vật gì ?

Quỉ nói : ― Ông đừng hỏi, nếu ta nói ra thời mọi ngƣời phải kinh sợ‖.

Ngƣời khổ hạnh nói : ― iữa đây chỉ có mình tôi không có ngƣời nào khác.

Tôi không sợ, ngài cứ nói.

https://thuviensach.vn

Qủi nói : ― Tôi chỉ ăn thịt ngƣời tƣơi nóng, chỉ uống máu nóng của ngƣời. Vì ta phƣớc mõng nên chỉ ăn những thứ đó. Ta tìm khắp các nơi mà chẳng đặng. Trong đời dầu có ngƣời đông nhiều, nhƣng mỗi ngƣời đều có phƣớc đức, lại đƣợc chƣ Thiên-Thần thủ hộ, ta không đủ sức bắt ăn đƣợc.‖

Ngƣời khổ hạnh nói : ― Ngài cứ nói đủ bài kệ ấy, tôi nghe kệ rồi sẽ đem thân nầy dâng cho ngài dùng. Thƣa Đại-Sĩ nếu lúc tôi chết thân nầy sẽkhông dùng vào việc gì đƣợc, sẽ bị cọp, sói, chim hiêu, kên kên ăn mổ, không đƣợc một mảy phƣớc đức. Nay tôi vì cầu Vô-thƣợng Bồ-đề xả thí thân vô thƣờng chẳng bền nầy, để đổi lấy thân thƣờng trụ bền chắc‖.

Quỉ nói : ― Ai tin đƣợc lời của ông, chỉ vì có tám chữ mà thí bỏ thân đáng mến đáng tiếc.‖

Ngƣời khổ hạnh nói : ― Nhƣ có ngƣời đem đồ sành bố thí cho ngƣời khác mà đặng đồ bằng thất bảo. Cũng vậy, tôi xả thí thân vô thƣờng nầy để đặng thân kim cƣơng. Ngài nói ai tin đƣợc lời tôi ?‖

Các vị Đại-Phạm-Thiên-Vƣơng, Thích-Đề-Hoàn-Nhơn và Tứ-Thiên-Vƣơng có thể chứng minh lời tôi. Lại có các vị Bồ-Tát tu hành Đại-thừa đủ lục độ, lợi ích vô lƣợng chúng sanh, có thiên nhãn cũng chứng biết đƣợc lời của tôi, Thập phƣơng chƣ Phật cũng chúng biết cho tôi vì tám chữ mà xả thí thân mạng.

Quỉ nói : ―Nếu ông có thể xả thí thân mạng nhƣ vậy, thời nên lóng nghe kỹ

tôi sẽ vì ông nói nửa bài kệ sau‖.

Ngƣời khổ hạnh nghe quỉ hứa nói vui mừng hớn hở, liền cởi tấm da nai đang mặc trên thân trải tòa rồi mời quỉ : ― Bạch Hòa-Thƣợng xin thỉnh ngài lên tòa nầy‖.

Quỉ ngồi xong ngƣời khổ hạnh qùy dài, vòng tay thƣa rằng : ― Mong Hòa-Thƣợng vì tôi mà nói nửa bài kệ còn lại cho đƣợc đầy đủ‖.

Quỉ La-sát liền tuyên rằng :

Sanh-diệt diệt rồi, Tịch diệt là vui.

Quỉ La-Sát nói hai câu kệ rồi bảo rằng : ― Nầy Đại Bồ-Tát nay ông đã nghe đủ cả nghĩa bài kệ, lòng mong muốn của ông đã đầy đủ, nếu ông muốn lợi ích chúng sanh giờ đây nên thí thân cho ta.

https://thuviensach.vn

Ngƣời khổ hạnh suy nghĩ kỹ những nghĩa trong bài kệ rồi biên chép lên trên đá, trên vách, trên cây, bên đƣờng đi. Tự cột áo xiêm sợ sau khi chết thân thể

lõa lồ rồi leo lên cây cao.

Thọ-Thần bảo ngƣời khổ hạnh : ― Lành thay ! Nay ông muốn làm việc gì ?

Ngƣời khổ hạnh đáp : ― Tôi muốn thí xả thân nầy để trả giá bài kệ‖.

Thọ-Thần nói : ― Bài kệ nhƣ vậy có những lợi ích gì ?‖

Ngƣời khổ hạnh đáp : ― Những câu kệ ấy là lời thuyết pháp của Phật ba đời, trong ấy chỉ dạy đạo pháp chơn không. Tôi vì pháp nầy muốn lợi ích tất cả

chúng sanh mà thí xả thân nầy, chẳng phải vì lợi danh, chẳng cầu Chuyển-Luân- Thánh-Vƣơng, Tứ-Thiên-Vƣơng, Thích-Đề-Hoàn-Nhơn, Đại-Phạm-thiên-Vƣơng, chẳng cầu quả vui của ngƣời của trời.

Lúc sắp sửa xả thân, ngƣời khổ hạnh nói rằng : ― Nguyện cho tất cả ngƣời tham lam bỏn sẻn đều thấy tôi xả thân. Những ngƣời bố thí chút ít sanh lòng cống cao cũng đặng thấy tôi vì một bài kệ mà xả thân mạng.

Nói xong, ngƣời khổ hạnh buông mình từ trên cây rơi xuống. Lúc thân chƣa tới đất. Trong hƣ không vang ra các thứ tiếng thấu đến cõi trời Sắc-Cứu-Cánh. Quỉ La-sát huờn lại hình Thiên-Đế hứng lấy thân ngƣời khổ hạnh để

nhẹ nhàng xuống đất.

Bấy giờ Thích-Đề-Hoàn-Nhơn, Đại-Phạm-Thiên-Vƣơng cùng chƣ Thiên đảnh lễ ngƣời khổ hạnh mà khen rằng : ― Lành thay ! Lành thay ! Thiệt là Bồ-Tát có thể lợi ích nhiều cho vô lƣợng chúng sanh, muốn thắp đuốc pháp lên giữa đêm tối vô minh. Vì tôi mến tiếc pháp lớn của Nhƣ-Lai nên cố

nhiễu não ngài. Ngƣỡng mong ngài cho tôi sám hối tội lỗi. Thuở vị lai ngài quyết định thành Vô- thƣợng Chánh-giác,. Khi đƣợc thành Phật, mong ngài tế độ chúng tôi,

Nói xong, Thích-Đề-Hoàn-Nhơn và chƣ Thiên đảnh lễ ngƣời khổ hạnh, cáo từ, bỗng nhiên ẩn mất.

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ngƣời khổ hạnh thuở xƣa chính là tiền thân của ta.

Ngày trƣớc vì nửa bài kệ mà ta xả thí thân mạng. Do cớ đó ta đặng vƣợt bực thành Phật trƣớc Di-Lặc mƣời hai kiếp.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện-nam-tử ! Ta đặng vô lƣợng công đức nhƣ vậy đều do cúng dƣờng chánh pháp củaNhƣ-Lai.

Nay ông phát tâm Vô- thƣợng Bồ-đề, thời ông cũng đã vƣợt hơn vô lƣợng vô biên hằng hà sa Bồ-Tát.

- Nầy Thiện- nam-tử ! Đây gọi là Bồ-Tát trụ nơi Đại-Thừa Đại-Bát Niết-Bàn tu hành thánh hạnh.

---o0o---

XX.PHẨM PHẠM HẠNH THỨ HA MƢƠ

(Hán bộ trọn quyển 14, 15, 16, 17 và phần đầu quyển thứ 18)

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ-Tát-Ma-Ha-Tát tu phạm hạnh nhƣ thế nào ? BồTát-Ma- Ha-Tát trụ nơi Đại-thừa Đại Niết Bàn, trụ bảy pháp lành thời phạm hạnh đầy đủ.

Bảy pháp lành là : Một là biết pháp, hai là biết nghĩa, ba là biết giờ, bốn là biết tri túc, năm là biết mình, sáu là biết chúng, bảy là biết tôn ty.

Bồ-Tát-Ma-Ha-Tát nhƣ thế nào gọi là biết pháp. - Nầy Thiện nam tử ! Bồ

Tát nầy biết mƣời hai bộ kinh tức là Tu Đa La, Kỳ Dạ, Thọ Ký, Dà Đà, Ƣu Đà Na, Ni Đà Na, A Ba Đà Na, Y Đế Mục Đà Na, Xà Đà Dà, Tỳ Phật Lƣợc, A Phù Đà Đạt Ma, Ƣu Bà Đề Xá.

Đây là khế kinh Tu Đa La : Từ ― nhƣ thị ngã văn nhẫn đến câu hoan hỷ

phụng hành‖ tất cả nhƣ vậy gọi là Tu Đa La kinh ( trƣờng hàng). Đây là Kỳ-dạ : Phật bảo các Tỳ kheo ngày xƣa ta cùng các ông ngu si không trí huệ, chẳng thể thấy bốn chơn đế đúng nhƣ thật, nên lƣu chuyển mãi trong biển khổ sanh tử. Bốn chơn đế là : Khổ Đế, Tập Đế, Diệt Đế, và Đạo Đế.

Ngày xƣa đức Phật vì các Tỳ Kheo nói khế kinh xong lại có hàng chúng sanh căn trí sáng tỏ, vì muốn nghe pháp nên đến chỗ Phật hỏi mọi ngƣời rằng, đức Nhƣ Lai vừa rồi nói những việc gì ? Lúc đó Phật vì hàng chúng sanh ấy đem kinh vừa giảng nói thành kệ tụng :

Ta xƣa cùng các ông, Chẳng thấy bốn chơn đế, Nên phải lƣu chuyển mãi, Trong biển khổ sanh tử, Nếu thấy đƣợc bốn đế, Thời dứt đặng sanh tử. Sanh tử đã hết rồi, Chẳng còn thọ thân nữa.

https://thuviensach.vn

Kệ tụng trên đây gọi là Kỳ-Dạ kinh ( trùng tụng).

Những gì gọi là thọ ký ? Nhƣ có lúc đức Nhƣ Lai nói kinh hay luật, vì các hàng trời hay ngƣời mà thọ ký sẽ làm Phật. Nhƣ nói : ― Đời sau có vua hiệu là Nhƣơng Khƣ, ông A Dật Đa sẽ ở cõi nầy thành bực chánh giác hiệu là Di Lặc Phật. Đây gọi là thọ ký kinh.

Những gì gọi là Dà Đà ? Trừ trƣờng hàng và các giới luật, ngòai ra những bài kệ bốn câu nhƣ :

Các điều ác chớ làm, Phụng hành những điều lành, Lóng sạch tâm ý mình, Là lời dạy của Phật.

Trên đây gọi là Dà Đà kinh ( kệ cô khởi).

Những gì gọi là Ƣu Đà Na ? Nhƣ đức Phật lúc xế chiều nhập thiền định, vì chƣ thiên giảng rộng các pháp yếu. Lúc đó các Tỳ- kheo đều nghĩ rằng : iờ

đây đức Nhƣ Lai đang làm việc gì ?

Sáng ngày sau, đức Nhƣ Lai xuất định, không ai hỏi, dùng tha tâm trí mà tự

nói rằng : Nầy các Tỳ-kheo : Tất cả chƣ thiên thọ mạng rất dài. Lành thay !

Các Tỳ- kheo biết vì ngƣời, chẳng cầu tƣ lợi, biết thiểu dục, biết tri túc, đƣợc tịch tịnh.

Những kinh nhƣ trên đây không ai hỏi đức Phật tự giảng nói đó gọi là Ƣu Đà Na kinh (tự thuyết).

Những gì là Ni Đà Na ? Nhƣ trong các kinh do nhơn duyên Phật vì ngƣời khác diễn nói. Lệ nhƣ : Trong nƣớc Xá Vệ có một chàng trai giăng lƣới bắt chim, bắt đặng chim nhốt trong lồng, cho ăn lúa uống nƣớc rồi lại thả đi.

Đức Thế Tôn biết nhơn duyên đó mà nói kệ rằng:

Chớ khinh tội nhỏ, Cho là không họa, iọt nƣớc dầu nhỏ, Lần đầy lu lớn.

Nhƣ trên đây gọi là Ni Đà Na kinh ( nhơn duyên).

Những gì là A Ba Đà Na ? Nhƣ những thí dụ trong luật nói.

Những gì là Y Đế Mục Đa Dà ! Lệ nhƣ đức Phật nói : Nầy các Tỳ-kheo !

Lúc ta xuất thế những điều ta dạy bảo gọi là giới kinh. Lúc đức Câu Lƣu https://thuviensach.vn

Tôn Phật xuất thế lời Phật dạy gọi là trống Cam-lồ . Lúc đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni xuất thế lời Phật dạy gọi là Pháp cảnh.

Lúc đức Phật Ca Diếp xuất thế lời Phật dạy gọi là Phân biệt không.

Nhƣ trên đây gọi là Y Đế Mục Đa Dà kinh ( bổn sự).

Những gì là Xà Đà Dà ? Lệ nhƣ đức Phật xƣa kia làm vị Bồ Tát tu khổ hạnh.

Nhƣ Phật nói : Nầy các Tỳ kheo ! Thuở quá khứ ta từng làm nai, làm gấu, làm cheo, làm thỏ, làm quốc vƣơng, làm Chuyển Luân Thánh Vƣơng, làm rồng, làm kim súy điểu v.v… Nhƣ trên đây gọi là Xa Đà Dà kinh (bổn sanh).

Những gì là Tỳ Phật Lƣợc ? Tức là những kinh điển thuộc về Đại thừa Phƣơng đẳng nghĩa lý rộng lớn dƣờng nhƣ hƣ không (phƣơng quảng).

Những gì là vị tằng hữu ? Lệ nhƣ lúc đức Bồ Tát mới sanh không ai đỡ dắt mà tự đi bảy bƣớc, phóng quang minh lớn ngó khắp mƣời phƣơng. Lệ nhƣ

con vƣợn tay bƣng bát mật dâng cúng đức Nhƣ Lai,. Lệ nhƣ chó cổ trắng đến bên Phật nghe pháp. Lệ nhƣ ma vƣơng Ba Tuần biến làm trâu xanh đi trong bát sành, làm cho các bát sành đụng chạm lẫn nhau mà không nứt bể.

Lệ nhƣ Phật lúc mới sanh lúc vào thiên miếulàm cho thiên tƣợng đứng dậy bƣớc xuống đảnh lễ.

Những đoạn kinh nhƣ trên đây gọi là Vị Tằng Hữu kinh.

Những gì là Ƣu Ba Đề Xá ? Lệ nhƣ đức Phật lúc nói kinh hoặc luận nghĩa cùng phân biệt giảng rộng biện luận các tƣớng mạo, đây gọi là Ƣu Ba Đề

Xá kinh (luận nghị).

Bồ Tát nếu có thể rõ biết mƣời hai bộ kinh nhƣ vậy thời gọi là biết pháp.

Bồ Tát Ma Ha Tát nhƣ thế nào gọi là biết nghĩa ? Nếu Bồ Tát ở nơi tất cả

văn tự ngữ ngôn biết rộng những ý nghĩa thời gọi là biết nghĩa.

Bố Tát Ma Ha Tát thế nào là biết giờ ? Bồ Tát khéo biết trong những giờ

nhƣ vậy có thể tu tịch tịnh, trong những giờ nhƣ vậy có thể tu tinh tấn, trong những giờ nhƣ vậy có thể tu xả định, trong những giờ nhƣ vậy có thể cúng dƣờng Phật, trong những giờ nhƣ vậy có thể cúng dƣờng Sƣ trƣởng, trong những giờ nhƣ vậy có thể tu hạnh bố thí, trì giới nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, đầy đủ Bát Nhã Ba La Mật. Nhƣ trên đây gọi là biết giờ.

https://thuviensach.vn

Bồ Tát Ma Ha Tát nhƣ thế nào gọi là tri túc ?

Bồ Tát biết đủ đối với những việc dƣới đây :Uống ăn, y phục, thuốc men, đi, đứng, ngồi, nằm, ngủ, thức, nói, nín. Nhƣ trên đây gọi là tri túc.

Bồ Tát Ma Ha Tát nhƣ thế nào gọi là biết mình ? Vị Bồ Tát nầy tự biết rằng ta có đức tin nhƣ vậy, có giới nhƣ vậy, có đa văn nhƣ vậy, có xả nhƣ vậy, có huệ nhƣ vậy, có đi đến nhƣ vậy, có chánh niệm nhƣ vậy, có hạnh lành nhƣ

vậy, hỏi nhƣ vậy, đáp nhƣ vậy, nhƣ trên đây gọi là biết mình.

Bồ Tát Ma Ha Tát nhƣ thế nào gọi là biết ngƣời ? Bồ Tát nầy biết những ngƣời đây là hàng Sát Đế Lợi, là hàng Bà La Môn, là hàng Cƣ Sĩ, là hàng Sa Môn. Nên ở trong chúng nầy đi đến nhƣ vậy, ngồi đứng nhƣ vậy, thuyết pháp nhƣ vậy, hỏi đáp nhƣ vậy. Nhƣ trên đây gọi là biết ngƣời.

Bồ Tát Ma Ha Tát thế nào gọi là biết ngƣời bực tôn bực ty ? Ngƣời có hai hạng : Một là có tín tâm, hai là chẳng có tín tâm. Bồ Tát phải biết ngƣời có tín tâm thời là ngƣời lành, ngƣời chẳng có tín tâm thời chẳng gọi là ngƣời lành.

Ngƣời có tín tâm lại có hai hạng: Một là ngƣời thƣờng đến chùa chiền, hai là ngƣời chẳng đến chùa, Bồ Tát phải biết ngƣời đến chùa là lành, ngƣời chẳng đến chùa thời chẳng gọi là lành.

Ngƣời đến chùa lại có hai hạng : Một là lễ bái, hai là chẳng lễ bái, Bồ Tát phải biết ngƣời lễ bái là lành, ngƣời chẳng lễ bái thời chẳng gọi là lành.

Ngƣời lễ bái lại có hai hạng : Một là nghe pháp, hai là chẳng nghe pháp. Bồ

Tát phải biết ngƣời nghe pháp là lành, ngƣời chẳng nghe pháp thời chẳng gọi là lành.

Ngƣời nghe pháp lại có hai hạng : Một là hết lòng lóng nghe, hai là chẳng hết lòng. Bồ Tát phải biết ngƣời hết lòng nghe thời gọi là lành, ngƣời chẳng hết lòng nghe thời chẳng gọi là lành.

Hết lòng nghe pháp lại có hai hạng : Một là suy gẫm ý nghĩa, hai là chẳng suy gẫm ý nghĩa. Bồ Tát phải biết ngƣời gẫm nghĩa là lành, ngƣời chẳng gẫm nghĩa thời chẳng gọi là lành.

https://thuviensach.vn

Ngƣời gẫm nghĩa lại có hai hạng : Một là đúng nhƣ lời nói thật hành, hai là chẳng thật hành đúng nhƣ lời nói. Ngƣời thật hành gọi là lành, ngƣời chẳng thật hành thời chẳng gọi là lành.

Thật hành đúng nhƣ lời nói lại có hai hạng : Một là cầu quả Thanh Văn chẳng có thể lợi ích an lạc tất cả chúng sanh khổ não, hai là hồi hƣớng Đại thừa vô thƣợng, lợi ích mọi ngƣời làm cho đặng an lạc. Bồ Tát phải biết lợi ích mọi ngƣời làm cho đặng an lạc là điều lành vô thƣợng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trong các châu báu, nhƣ ý bảo châu tốt đẹp hơn tất cả. Nhƣ trong các mùi vị, chất cam lồ là hơn hết. Bồ Tát nầy ở nơi trong hàng trời ngƣời là bực hơn tất cả không gì ví dụ đƣợc.

Nhƣ trên đây gọi là bực Đại Bồ Tát trụ nơi kinh Đại Thừa Đại Niết Bàn an trụ nơi bảy pháp lành. Bồ Tát trụ nơi bảy pháp lành nầy thời đặng đầy đủ

phạm hạnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại có phạm hạnh gọi là từ, bi, hỷ, xả.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nếu ngƣời tu hạnh từ có thể dứt sân khuể. Ngƣời tu lòng bi cũng dứt đƣợc sân khuể. Sao lại nói là bốn tâm vô lƣợng. Xét theo nghĩa đó thời lẽ ra chỉ có ba.

- Thế Tôn ! Lòng từ có ba duyên : Một là duyên chúng sanh, hai là duyên nơi pháp, ba thời duyên không. Lòng bi, hỷ, xả, cũng ba duyên nhƣ vậy, nếu theo nghĩa nầy thời lẽ ra chỉ có ba chẳng nên có bốn .

Duyên chúng sanh là duyên nơi thân ngũ ấm nguyện cho họ đƣợc vui.

Duyên nơi pháp là những vật chúng sanh cần dùng đem ban cho họ. Không duyên tức là duyên nơi Nhƣ-Lai.

Lòng từ thời phần nhiều duyên nơi chúng sanh nghèo cùng. Đức Nhƣ Lai Đại Sƣ lìa hẳn sự nghèo cùng hƣởng sự vui đệ nhứt. Nếu duyên chúng sanh thời chẳng duyên nơi Phật, Pháp cũng nhƣ vậy. Vì do nghĩa nầy nên duyên Nhƣ Lai gọi là không duyên.

- Thế Tôn ! Lòng từ duyên tất cả chúng sanh, nhƣ duyên cha mẹ, vợ con, thân thuộc. Do nghĩa nầy nên gọi là chúng sanh duyên.

Pháp duyên là chẳng thấy cha mẹ, vợ con, thân thuộc. Thấy tất cả pháp đều từ nơi duyên sanh ra. Đây gọi là pháp duyên.

https://thuviensach.vn

Vô duyên là chẳng trụ nơi pháp tƣớng và chúng sanh tƣớng.

Từ, bi, hỷ, xả, đều duyên nhƣ vậy, vì thế nên lẽ ra chỉ có ba chẳng nên có bốn.

- Thế Tôn ! Ngƣời có hai hạng : Một là kiến hành, hai là ái hành. Ngƣời kiến hành nhiều tu từ bi, ngƣời ái hành nhiều tu hỉ xả. Vì thế nên đáng lẽ có hai chẳng nên có bốn.

- Thế Tôn ! Luận về vô lƣợng gọi là vô biên. Vì chẳng thể đƣợc biên bờ nên gọi là vô lƣợng. Nếu là vô lƣợng thời lẽ ra nên có một chẳng nên nói là bốn.

Nếu nói là bốn đâu đặng vô lƣợng. Vì thế nên là một chẳng nên là bốn vậy‖.

Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát : ― Nầy Thiện nam tử ! Chƣ Phật Nhƣ Lai vì mọi loài chúng sanh mà giảng nói pháp yếu. Lời của Phật bí mật khó hiểu biết đƣợc. Hoặc vì chúng sanh nói một nhơn duyên. Nhƣ nói những gì là một nhơn duyên tức là tất cả pháp hữu vi.

Hoặc nói hai thứ là nhơn cùng quả.

Hoặc nói ba thứ là phiền não, nghiệp và khổ.

Hoặc nói bốn thứ là vô minh, hành, sanh, và lão tử.

Hoặc nói năm thứ là thọ, ái, thủ, hữu và vô sanh.

Hoặc nói sáu thứ là nhơn quả ba đời.

Hoặc nói bảy thứ là thức, danh sắc, lục nhập xúc, thọ, ái, và thủ. Hoặc nói tám thứ là trong mƣời hai nhơn duyên trừ vô minh, hành, sanh và lão tử.

Hoặc nói chín thứ nhƣ trong Thánh kinh nói mƣời hai nhơn duyên trừ vô minh, hành và thức.

Hoặc nói mƣời một thứ nhƣ trong kinh Tát iá Ni Kiền Tử nói mƣời hai nhơn duyên trừ sanh.

Hoặc có lúc nói đủ cả mƣời hai nhơn duyên. Nhƣ nơi thành Vƣơng Xá vì Ca Diếp v.v… nói vô minh nhẫn đến sanh, lão, bịnh, tử.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ một nhơn duyên vì chúng sanh nên phân biệt nhiều thứ, vô lƣợng tâm cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì do nghĩa nầy đối với hạnh thâm mật của Nhƣ Lai chẳng nên sanh nghi.

Đức Nhƣ Lai có phƣơng tiện lớn : Vô thƣờng nói là thƣờng, thƣờng nói là vô thƣờng, nói vui là khổ, nói khổ là vui, bất tịnh nói là tịnh, tịnh nói là bất tịnh, ngã nói là vô ngã, vô ngã nói là ngã, nơi vô tình nói là hữu tình, nơi hữu tình nói là vô tình, chẳng phải vật nói là vật, vật nói là chẳng phải vật, chẳng phải thiệt nói là thiệt, thiệt nói là chẳng phải thiệt, chẳng phải cảnh nói là cảnh, cảnh nói là chẳng phải cảnh, chẳng phải sanh nói là sanh, sanh nói là chẳng phải sanh, nhẫn đến vô minh nói là minh, minh nói là vô minh, sắc nói là chẳng phải sắc, chẳng phải sắc nói là sắc, chẳng phải đạo nói là đạo, đạo nói là chẳng phải đạo. - Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai vì điều phục chúng sanh dùng vô lƣợng phƣơng tiện nhƣ vậy há lại là hƣ vọng ƣ !

Hoặc co ùchúnh sanh tham của cải, đối với ngƣời đó ta tự hóa thân mình làm vua Chuyển Luân, theo chỗ cần dùng của ngƣời đó cung cấp các thứ vật dụng trong nhiều năm, rồi sau giáo hoá nó, cho nó đƣợc trụ nơi vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

Nếu có chúng sanh tham đắm ngũ dục, trong nhiều năm ta đem ngũ dục cung cấp nó, rồi sau khuyến hoá, cho nó trụ nơi vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

Nếu có chúng sanh sang giàu, thời ta trong nhiều năm vì ngƣời đó mà làm tôi tớ hầu hạ cho ngƣời đó vừa lòng, rồi sau khuyến hoá ngƣời đó trụ nơi vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

Nếu có chúng sanh cứng cỏi tự thị cần có ngƣời can gián, thời ta trong nhiều năm can ngăn khuyên dạy, làm cho tâm ngƣời đó điều thuận rồi sau khuyến hoá ngƣời đó trụ nơi vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai trong vô lƣợng năm dùng mọi thứ

phƣơng tiện làm cho chúng sanh đƣợc trụ nơi vô thƣợng chánh đẳng chánh giác nhƣ vậy há lại hƣ vọng ƣ !

Chƣ Phật Nhƣ Lai dầu ở trong chỗ ác nhƣng nhƣ hoa sen không bị nhiễm ô.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nên biết nghĩa của bốn tâm vô lƣợng cũng nhƣ vậy, tâm vô lƣợng nầy thể tánh có bốn. Nếu có ngƣời tu hành thời sanh lên cõi trời Đại Phạm.

Tâm vô lƣợng nầy có bốn loại, nên nói là bốn.

Luận về ngƣời tu lòng từ có thể dứt tham dục. Ngƣời tu lòng bi có thể dứt sân khuể. Ngƣời tu lòng hỷ có thể dứt sự chẳng vui. Ngƣời tu lòng xả có thể

dứt tham dục và sân khuể.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nghĩa nầy nên đƣợc gọi là bốn, chẳng phải một, hai cũng chẳng phải ba.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời ông nói lòng từ có thể dứt đƣợc sân, lòng bi cũng nhƣ vậy nên nói là ba đó, ông chẳng nên nạn nhƣ vậy. Sân khuể có hai thứ : Một là giết chết, hai là đánh đập. Tu lòng từ thời dứt đƣợc sự giận giết chết. Tu lòng bi thời dứt đƣợc sự giận đánh đập. Do nghĩa đó há lại chẳng phải là bốn ƣ !

Sân lại có hai thứ : Một là sân với chúng sanh, hai là sân với chẳng phải chúng sanh. Ngƣời tu lòng từ dứt đƣợc sự sân với chúng sanh. Ngƣời tu lòng bi dứt đƣợc sự sân với chẳng phải chúng sanh.

Sân lại có hai thứ : Một là có nhơn duyên, hai là không nhơn duyên.

Tu lòng từ dứt đƣợc sự sân có nhơn duyên. Tu lòng bi dứt đƣợc sự sân không nhơn duyên.

Sân lại có hai thứ : Một là tập quán quá khứ, hai là tập quán hiện tại, tu lòng từ dứt đƣợc sân quá khứ. Tu lòng bi dứt đƣợc sân hiện tại.

Sân lại có hai thứ : Một là sân thánh nhơn hai là sân phàm phu. Tu lòng từ

dứt đƣợc sân thánh nhơn. Tu lòng bi dứt đƣợc sân phàm phu.

Sân lại có hai thứ : Một là thƣợng hai là trung. Tu lòng từ dứt đƣợc sân hạng thƣợng. Tu lòng bi dứt đƣợc sân hạng trung.

- Nầy Thện nam tử !Do nghĩa nầy nên gọi là bốn, đâu đặng nạn rằng : Nên ba chẳng nên bốn. Thế nên tâm vô lƣợng nầy loại của nó đối nhau phân biệt làm bốn.

https://thuviensach.vn

Lại do vì căn khí nên thành bốn : Căn khí nếu có tâm từ thời chẳng đặng có tâm bi, hỷ, xả. Vì do nghĩa nầy nên phải là bốn không bớt đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Do thật hành sai khác nên phải có bốn. Nếu lúc thật hành hạnh từ không có hạnh bi, hỷ, xả, vì thế nên cóø bốn.

- Nầy Thiện nam tử ! Do vì vô lƣợng cũng đặng gọi là bốn. Luận về vô lƣợng thì có bốn thứ : Có tâm vô lƣợng, có duyên chẳng tự tại, có tâm vô lƣợng tự tại, chẳng phải duyên, có tâm vô lƣợng cũng duyên cũng tự tại, có tâm vô lƣợng chẳng phải duyên chẳng phải tự tại.

Thế nào là tâm vô lƣợng có duyên chẳng tự tại ? Duyên nơi vô lƣợng vô biên chúng sanh mà chẳng đặng chánh định tự tại, dầu đặng chánh định nhƣng hoặc đặng hoặc mất.

Thế nào là tâm vô lƣợng tự tại chẳng phải duyên ? Nhƣ duyên cha mẹ, anh em, chị em, muốn làm cho đƣợc an vui, chẳng phải là duyên vô lƣợng.

Thế nào là tâm vô lƣợng cũng duyên cũng tự tại ? Tức là nói chƣ Phật Bồ

Tát.

Thế nào tâm vô lƣợng chẳng phải duyên chẳng tự tại ? Hàng Thanh Văn Duyên iác chẳng có thể duyên rộng vô lƣợng chúng sanh cũng chẳng phải tự tại.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nghĩa đây nên gọi là bốn thứ vô lƣợng, chẳng phải hàng Thanh Văn Duyên iác biết đƣợc, đây là cảnh giới của chƣ Phật.

Bốn thứ vô lƣợng nhƣ vậy, hàng Thanh Văn Duyên iác dầu gọi là vô lƣợng, nhƣng chỉ chút ít không đáng kể. Chƣ Phật và Bồ Tát thời đặng gọi là vô lƣợng vô biên.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Phải lắm ! Phải lắm ! Thiệt đúng nhƣ lời dạy của Phật. Bao nhiêu cảnh giới của Nhƣ Lai, chẳng phải hàng Thanh Văn Duyên iác biết đến đƣợc. Thế Tôn ! Có Bồ Tát nào trụ nơi Đại thừa Đại Niết Bàn đặng tâm từ bi mà chẳng phải là tâm đại từ đại bi chăng

?‖

Phật nói : ― Có. - Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát nếu đối trong hàng chúng sanh phân biệt ba hạng : Một là ngƣời thân yêu, hai là kẻ oán ghét, ba là ngƣời không thƣơng không ghét. Đối trong những ngƣời thƣơng yêu lại chia ba https://thuviensach.vn

hạng : Thƣợng, trung, hạ. Đối với kẻ oán ghét cũng vậy. Vị Bồ Tát nầy ở

trong hạng thƣơng yêu bực thƣợng ban cho sự vui tăng thƣợng. Nơi trong hạng thân yêu bực trung, bực hạ cũng bình đẳng ban cho sự vui tăng thƣợng,. Ở nơi trong hạng oán ghét bực thƣợng cho ít phần vui. Nơi trong kẻ

oán ghét bực trung cho sự vui vừa vừa. Nơi trong hạng oán ghét bực hạ cho sự vui tăng thƣợng. Bồ Tát lần lƣợt tu tập thêm lên nhƣ vậy, ở trong hạng oán ghét bực thƣợng ban cho sự vui vừa vừa, trong hạng oán ghét bực trung, bực hạ bình đẳng cho sự vui tăng thƣợng. Lại tu tập thêm nơi những kẻ oán ghét thƣợng, trung, hạ bình đẳng ban cho sự vui tăng thƣợng.

Nếu trong hạng oán ghét bực thƣợng ban cho sự vui tăng thƣợng, bấy giờ

đặng gọi là thành tựu tâm từ.

Lúc bấy giờ Bồ Tát đối với cha mẹ là kẻ oán ghét bực thƣợng tâm đƣợc bình đẳng không sai khác.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trên đây gọi là đặng tâm từ chẳng phải tâm đại từ.

- Bạch Thế Tôn ! Do duyên gì Bồ Tát đặng tâm từ nhƣ vậy mà vẫn chẳng đặng gọi là đại từ ?

- Nầy Thiện nam tử ! Bởi vì khó thành nên chẳng gọi đại từ. Do trong vô lƣợng kiếp thuở quá khứ chứa nhiều phiền não chƣa tu pháp lành, thế nên chẳng có thể ở nơi trong một ngày điều phục đƣợc tâm mình.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hột đậu đá lúc đã khô lấy dùi ghim trọn không dính đƣợc. Phiền não cứng rắn cũng nhƣ vậy. Dầu một ngày đêm nhiếp tâm chẳng tán, nhƣng khó điều phục đƣợc.

Lại nhƣ chó nhà chẳng sợ ngƣời, còn con nai rừng thấy ngƣời sợ chạy. Sân khuể khó trừ nhƣ giữ chó nhà, lòng từ dễ mất nhƣ nai rừng kia. Thế nên tâm nầy khó điều phục đƣợc. Do nghĩa nầy nên chẳng gọi là đại từ.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhu khắc trên đá lằn chữ còn mãi. Vẽ trên nƣớc thời chóng mất. Sân nhƣ khắc trên đá. Các căn lành nhƣ vẽ trên nƣớc. Vi thế nên tâm nầy khó điều phục đƣợc.

Nhƣ đống lửa lớn chói sáng đƣợc lâu. Ánh sáng của điện chớp thoạt có, liền mất. Sân nhƣ đống lửa. Lòng từ nhƣ ánh sáng chớp. Vì thế nên tâm nầy khó điều phục đƣợc. Do vì nghĩa nầy nên chẳng gọi là đại từ.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát trụ bực sơ địa gọi là đại từ. Tại sao vậy ? Vì ngƣời tột hung ác gọi là nhứt xiển đề.

Bực Sơ địa Bồ Tát lúc tu Đại thừa nơi hạng nhứt xiển đề tâm không phân biệt chẳng thấy lỗi của họ nên chẳng sanh lòng sân. Do nghĩa nầy mà đặng gọi là đại từ.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì trừ những sự không lợi ích cho các chúng sanh, đây gọi là đại từ.

Muốn cho chúng sanh đƣợc vô lƣợng lợi ích an vui, đây gọi là đại bi.

Đối với các chúng sanh sanh lòng vui mừng đây gọi là đại hỷ. Không thấy có chúng sanh đƣợc ủng hộ, đây gọi là đại xả.

Nếu chẳng thấy có ngã, pháp tƣớng, thân mình, thấy tất cả pháp đều bình đẳng không sai khác, đây gọi là đại xả. Tự rời bỏ sự vui của mình mà đem ban cho ngƣời khác, đây gọi là đại xả,

- Nầy Thiện nam tử ! Chỉ có bốn tâm vô lƣợng có thể làm cho Bồ Tát đƣợc đầy đủ sáu pháp Ba La Mật, những công hạnh khác chẳng quyết định đƣợc nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát trƣớc đặng bốn tâm vô lƣợng thế gian, vậy sau mới phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, kế đó mới đặng tâm vô lƣợng xuất thế.

Nhơn tâm vô lƣợng thế gian mà đƣợc tâm vô lƣợng xuất thế do vì nghĩa nầy nên gọi là đại vô lƣợng‖.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Trừ sự không lợi ích cùng sự lợi ích an vui thiệt không còn có việc gì để làm. Suy nghĩ nhƣ vậy thời là hƣ vọng quán sát không có lợi ích thiết thiệt.

- Thế Tôn ! Ví nhƣ Tỳ kheo lúc quán bất tịnh thấy y của mình đắp đều trở

thành tƣớng da mà thiệt chẳng phải là da. Những thức uống ăn đều thấy thành tƣớng dòi trùng mà thiệt chẳng phải dòi trùng. Quán bát canh đậu thành tƣớng phân dãi mà thiệt chẳng phải phân.

Quán dầu bơ đƣơng ăn thấy nhƣ tủy óc mà thiệt chẳng phải óc.

Quán xƣơng nát bể dƣờng nhƣ bột bún, mà thiệt chẳng phải bột.

https://thuviensach.vn

Cũng vậy, bốn tâm vô lƣợng chẳng có thể thiết thực đem sự lợi ích an vui cho chúng sanh. Dầu miệng nói rằng ban vui cho chúng sanh mà thiệt chúng sanh chẳng đƣợc vui. Tu quán nhƣ vậy chẳng phải là hƣ vọng ƣ !

- Thế Tôn ! Nếu chẳng phải hƣ vọng mà thiệt ban cho sự vui, cớ sao chúng sanh chẳng nhờ oai lực của chƣ Phật Bồ Tát đặng hoàn toàn an vui tất cả.

Còn nếu quả là thiệt chẳng đƣợc an vui đó, nhƣ lời Phật nói : Ta nhớ thuở

trƣớc riêng tu tâm từ, trãi qua bảy phen thành hoại của cõi nầy chẳng đến sanh trong nhơn gian, lúc thế giới thành sanh lên trời Phạm Thiên. Lúc thế

giới hoại sanh lên trời Quang Aâm. Khi sanh lên trời Phạm Thiên ta có oai thế tự tại tôn quí hơn hết trong ngàn cõi Phạm Thiên gọi là Đại Phạm Vƣơng. Nếu các chúng sanh đối với ta đều tƣởng là bực tôn thƣợng thời đƣợc làm vua cõi trời Đao Lợi ba mƣơi sáu lần. Làm vua Chuyển Luân vô lƣợng trăm ngàn lần.

Riêng tu lòng từ bèn đặng phƣớc báu cõi trời cõi ngƣời nhƣ vậy. Nếu chẳng thiệt đƣợc lợi ích làm sao hiệp với nghĩa nầy ?‖

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Ông thiệt là dũng mãnh không e sợ.

Phật liền vì Ca Diếp Bồ Tát mà nói kệ rằng :

Đối với một chúng sanh, Chẳng sanh lòng giận hờn, Mà muốn ban cho vui, Đây gọi là từ thiện. Trong tất cả chúng sanh, Nếu sanh đƣợc lòng bi, ọi là thành chủng tánh, Đặng phƣớc báo vô lƣợng. iả sử Tiên Ngũ thông, Đông khắp mặt đất nầy, Có vua chúa tự tại, Dâng cấp đủ đồ dùng : Voi, ngựa, các vật dụng, Thí cho Tiên đƣợc phƣớc, Chẳng bằng tu lòng từ, Trong một phần mƣời sáu.

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về ngƣời tu lòng từ thiệt chẳng phải vọng tƣởng, mà chắc chắn là chơn thật. Nếu là lòng từ của Thanh Văn Duyên iác thời gọi là hƣ vọng. Chƣ Phật Bồ Tát lòng từ chơn thật chẳng hƣ vọng. Do đâu mà biết nhƣ vậy ? - Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát tu hành Đại Niết Bàn. Quán đất làm vàng, quán vàng làm đất, quán mặt đất thành tƣớng nƣớc, quán mặt nƣớc thành tƣớng đất, nƣớc quán thành lửa, lửa quán thành nƣớc, đất quán thành gió, gió quán thành đất, tùy ý thành tựu không có hƣ vọng. Quán chúng sanh thiệt thành chẳng phải chúng sanh, quán chẳng phải chúng sanh thành chúng sanh thiệt, đều tùy ý mà thành không có hƣ vọng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nên biết bốn tâm vô lƣợng của Bồ Tát là sự tƣ duy chân thật chẳng phải không chân thật.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào gọi là tƣ duy chơn thật ? Do vì có thể dứt trừ

các phiền não vậy. Luận về tu lòng từ có thể dứt đƣợc tham dục, tu lòng bi có thể dứt đƣợc sân khuể. Tu lòng hỷ có thể dứt đƣợc sự chẳng vui vẻ. Tu lòng xả có thể dứt đƣợc tham dục, sân khuể và tƣớng chúng sanh.

Vì thế nên gọi là tƣ duy chơn thật.

- Nầy Thiện nam tử ! Bốn tâm vô lƣợng của Bồ Tát có thể làm cội gốc cho tất cả hạnh lành.

Bồ Tát nếu chẳng thấy đƣợc chúng sanh nghèo cùng thời không duyên để

sanh lòng từ. Nếu lòng từ chẳng sanh thời không thể khởi tâm huệ thí. Do nhơn duyên huệ thí làm cho chúng sanh đặng an vui. Ban cho những đồ

uống ăn , xe cộ, y phục, hoa hƣơng, giƣờng ghế, nhà cửa, đèn đuốc. Lúc ban cho nhƣ vậy, lòng cởi mở chẳng sanh niệm tham đắm, quyết định hồi hƣớng vô thƣợng chánh đẳng, chánh giác. Lúc đó tâm của Bồ Tát không dừng ở

chỗ nào, dứt hẳn vọng tƣởng, chẳng kẹt nơi sợ sệt, danh dự, tài lợi, chẳng cầu quả báo vui sƣớng cõi trời cõi ngƣời, chẳng kiêu mạn, chẳng trông ngƣời trả ơn, chẳng vì phỉnh ngƣời mà làm việc bố thí, chẳng cầu giàu sang.

Phàm lúc làm việc bố thí, chẳng thấy ngƣời thọ là trì giới hay phá giới, là phƣớc điền hay chẳng phải phƣớc điền, là hàng tri thức hay chẳng phải tri thức, lúc bố thí cũng chẳng thấy là căn khí hay chẳng phải căn khí, chẳng lựa ngày giờ, chẳng chọn chỗ nơi, cũng chẳng tính là lúc đƣợc mùa hay đói kém, chẳng thấy nhơn quả chẳng phân biệt là chúng sanh hay chẳng phải chúng sanh, là phƣớc hay chẳng phải phƣớc.

Dầu lại chẳng thấy ngƣời thí kẻ thọ cùng của cải nhẫn đến chẳng thấy nhân tu cùng quả báo, mà luôn luôn làm việc bố thí không ngừng.

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát nếu thấy ngƣời lãnh thọ là trì giới hay phá giới v.v… nhẫn đến thấy có quả báo thời chẳng thể bố thí trọn vẹn. Nếu chẳng bố

thí trọn vẹn thời không thể đầy đủ đàn ba la mật. Nếu chẳng đầy đủ đàn ba la mật thời không thể thành vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ có ngƣời thân bị trúng tên độc. Quyến thuộc của ngƣời đó vì muốn cho ngƣời đó đƣợc an ổn liền mời lƣơng y đến để nhổ

tên độc.

https://thuviensach.vn

Ngƣời đó nói đừng động đến chờ tôi quan sát coi mũi tên độc nầy từ phƣơng nào bay đến, của ai bắn, ngƣời bắn là dòng nào : Là Sát Đế Lợi hay Bà La Môn, là Tỳ Xá hay Thủ Đà. Nghiệm coi mũi tên làm bằng cây, bằng tre hay bằng gỗ liễu. Mũi sắt từ lò nào rèn, cứng hay mềm, đuôi lông và lông cánh chim gì, chim quạ hay kên kên. Chất độc tẩm trong mũi tên tự nhiên mà có hay chế ra, là độc của loài ngƣời hay độc của loài rắn.

Ngƣời ngu si đó chƣa biết đƣợc mà đã chết.

- Nầy Thiện nam tử ! Cũng vậy, Bồ Tát nếu lúc làm việc bố thí phân biệt ngƣời thọ là trì giới hay phá giới, nhẫn đến phân biệt quả báo, thời chẳng bố

thí trọn vẹn

Nếu chẳng bố thí trọn vẹn thời chẳng đầy đủ đàn ba la mật. Nếu chẳng đầy đủ đàn ba la mật thời chẳng đặng thành vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc làm việc bố thí Bồ Tát đối với chúng sanh lòngtừ

bình đẳng tƣởng nhƣ con mình. Lại lúc làm việc bố thí, đối với các chúng sanh Bồ Tát sanh lòng thƣơng xót nhƣ cha mẹ săn sóc đứa con đang đau ốm.

Lúc làm việc bố thí, lòng Bồ Tát vui mừng nhƣ cha mẹ thấy con lành mạnh.

Sau khi đã bố thí lòng Bồ Tát buông bỏ nhƣ cha mẹ thấy con khôn lớn đã có thể tự sanh sống.

Vị Bồ Tát nầy ở trong tâm từ, lúc bố thí thức ăn thƣờng nguyện nhƣ vầy : Nay những đồ ăn của ta bố thí đều cho chung tất cả chúng sanh, do nhơn duyên nầy làm cho chúng sanh đặng có trí huệ lớn, siêng tu hồi hƣớng đại thừa vô thƣợng. Nguyện các chúng sanh đặng có trí lành chẳng cầu báo Thanh Văn và Duyên iác. Nguyện các chúng sanh đặng món ăn pháp hỷ

chẳng cầu món ăn ái nhiễm. Nguyện các chúng sanh đều đặng món ăn Bát Nhã Ba La Mật, đều đƣợc đầy đủ phƣơng tiện vô ngại, thêm lớn căn lành.

Nguyện các chúng sanh hiểu thấu tƣớng vô đắc, thân vô ngại dƣờng nhƣ hƣ

không. Nguyện các chúng sanh thƣờng làm ngƣời lãnh thọ, thƣơng xót tất cả

mọi loài mà làm phƣớc điền cho chúng.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc tu lòng từ khi đem thức ăn bố thí nên phải phát những điều nguyện nhƣ trên.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc bố thí các thức uống, Bồ Tát ở trong lòng từ nên nguyện rằng : Những thức uống bố thí hôm nay ta đều cho tất cả chúng sanh chung hƣởng, do nhơn duyên nầy làm cho chúng sanh đến sông Đại Thừa https://thuviensach.vn

uống nƣớc bát vị mau lên đƣờng Vô Thƣợng Bồ Đề, rời khỏi sự khô khát của Thanh Văn Duyên iác mà khát ngƣỡng cầu Phật thừa vô thƣợng, dứt khát phiền não mà khát ngƣỡng pháp vị. Rời niệm ƣa sanh tử mà ƣa thích Đại Thừa Đại Niết Bàn đầy đủ pháp thân đặng các tam muội vào nơi biển lớn trí huệ rất sâu. Nguyện các chúng sanh đặng vị cam lồ trí giác xuất thế ly dục tịch tịnh. Nguyện các chúng sanh đầy đủ vô lƣợng trăm ngàn pháp vị.

Đủ pháp vị rồi đặng thấy Phật tánh. Thấy Phật tánh rồi có thể rƣới mƣa pháp. Rƣới mƣa pháp rồi Phật tánh trùm khắp dƣờng nhƣ hƣ không. Lại làm cho vô lƣợng chúng sanh khác đặng pháp vị duy nhứt tức là Đại thừa , chẳng phải vị sai biệt Thanh Văn và Duyên iác. Nguyện các chúng sanh chỉ cầu pháp vị Phật tánh vô ngại, chẳng cầu những vị khác.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc bố thí các thức uống trong tâm từ Bồ Tát phải phát những nguyện nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc bố thí xe cộ Bồ Tát ở trong tâm từ nên nguyện rằng : Những đồ của tôi bố thí hôm nay đều cho chúng sanh chung hƣởng.

Do nhơn duyên nầy khiến tất cả chúng sanh trọn nên Đại thừa, trụ nơi Đại thừa, bất thối Đại thừa, bất động chuyển thừa, kim cang tòa thừa. Chẳng cầu thừa Thanh Văn Duyên iác, chỉ hồi hƣớng nơi Phật thừa vô thƣợng.

Bồ Tát ở trong tâm từ lúc bố thí xe cộ nên phải phát nguyện nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc bố thí y phục Bồ Tát ở trong tâm từ nên nguyện rằng : Những đồ bố thí của ta hôm nay đều cho tất cả chúng sanh chung hƣởng, do nhơn duyên nầy làm cho chúng sanh đặng y phục tàm quý. Pháp giới che thân xé rách y phục kiến chấp. Y phục rời thân một thƣớc sáu tấc, đặng thân sắc vàng chạm xúc êm dịu, màu sắc nhuần láng, da thứa mịn màng, chiếu sáng vô lƣợng : Không sắc, rời nơi sắc. Nguyện các chúng sanh tất cả đều đặng thân không sắc vƣợt tất cả sắc, đặng chứng nhập Đại Niết Bàn không sắc.

Lúc bố thí y phục Bồ Tát ở trong tâm từ nên phát nguyện nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc bố thí hoa hƣơng, hƣơng thoa, hƣơng bột, các hƣơng thơm, trong tâm từ Bồ Tát nên nguyện rằng : Những đồ bố thí của ta hôm nay đều cho tất cả chúng sanh chung hƣởng. Do nhơn duyên nầy làm cho tất cả chúng sanh đều đƣợc bông tam muội của Phật, tràng hoa thất giác chi tốt đẹp vấn trên đầu của chúng. Nguyện các chúng sanh thân hình xinh đẹp nhƣ trăng tròn, các màu sắc đƣợc thấy diệu mầu đệ nhứt. Nguyện các chúng sanh đều thành tƣớng trăm phƣớc trang nghiêm. Nguyện các chúng https://thuviensach.vn

sanh tùy ý đặng thấy màu sắc vừa ý. Nguyện các chúng sanh thƣờng gặp bạn lành đặng hƣơng vô ngại rời những hôi nhơ. Nguyện các chúng sanh, đầy đủ căn lành trân bảo vô thƣợng. Nguyện các chúng sanh nhìn nhau hòa vui không có. lo khổ, đầy đủ hạnh lành. Nguyện các chúng sanh trọn đủ giới hƣơng. Nguyện các chúng sanh trì giới vô ngại mùi thơm ngạt ngào khắp cả

mƣời phƣơng. Nguyện các chúng sanh, đặng giới bền chắc, đặng giới không nghi hối đặng giới nhứt thế trí, rời các sự phá giới, đều đặng giới không, giới chƣa từng có, giới vô sƣ, giới vô tác, giới không ô nhiễm, giới hoàn toàn, giới rốt ráo, giới bình đẳng. Lấy hƣơng xoa nơi thân xem đồng nhƣ chém đâm không có ƣa cùng ghét. Nguyện các chúng sanh đặng giới vô thƣợng, giới Đại thừa, chẳng phải giới Tiểu thừa. Nguyện các chúng sanh đều đặng đầy đủ Thi Ba La Mật, nhƣ chƣ Phật thành tựu giới độ. Nguyện các chúng sanh đều đƣợc huân tu hạnh bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí huệ. Nguyện các chúng sanh đều đặng trọn nên hoa sen vi diệu Đại Niết Bàn. Hoa đó mùi thơm khắp cả mƣời phƣơng. Nguyện các chúng sanh thuần ăn cơm thơm vô thƣợng Đại Thừa Đại Niết Bàn. Nhƣ con ong hút hoa chỉ

lấy vị mật. Nguyện các chúng sanh đều đặng thành tựu thân vô lƣợng công đức.

Lúc bố thí hoa hƣơng Bồ Tát ở trong tâm từ nên phải phát nguyện nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc bố thí giƣờng chiếu, Bồ Tát ở trong tâm từ nên phát nguyện rằng : Những giƣờng chiếu của tôi hôm nay cho tất cảchúng sanh chung hƣởng. Do nhơn duyên nầy làm cho chúng sanh đặng giƣờng nằm của bực trời ở trong các trời, đặng trí huệ lớn ngồi tứ thiền, nằm ở nơi giƣờg của Bồ Tát, chẳng nằm nơi giƣờng của Thanh Văn, Bích Chi Phật là giƣờng nằm thô ác. Nguyện cho chúng sanh đặng giƣờng an lạc, lìa giƣờng sanh tử thành tựu giƣờng sƣ tử Đại Niết Bàn.

Nguyện cho các chúng sanh ngồi trên giƣờng nầy rồi, lại vì vô lƣợng chúng sanh khác thị hiện thần thông sƣ tử du hí. Nguyện các chúng sanh trụ trong cung điện lớn Đại thừa nầy vì các chúng sanh khác diễn nói Phật tánh.

Nguyện các chúng sanh ngồi trên giƣờng vô thƣợng chẳng bị pháp thế gian chi phối.

Nguyện các chúng sanh đặng giƣờng nhẫn nhục, rời hẳn sanh tử đói khát lạnh lẽo.

Nguyện các chúng sanh đặng giƣờng vô úy lìa hẳn tất cả giặc phiền não.

https://thuviensach.vn

Nguyện các chúng sanh đặng giƣờng thanh tịnh chuyên cầu đạo vô thƣợng chánh chân.

Nguyện các chúng sanh đặng giƣờng pháp lành thƣờng đƣợc bạn lành ủng hộ.

Nguyện các chúng sanh đặng giƣờng nằm hông bên hữu, nƣơng nơi pháp của chƣ Phật đã làm.

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát lúc bố thí giƣờng chiếu ở trong tâm từ nên phải phát nguyện nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát lúc bố thí nhà cửa ở trong tâm từ thƣờng phát nguyện rằng : Nhà cửa của tôi bố thí hôm nay đều cho tất cả chúng sanh chung hƣởng. Do nhơn duyên nầy làm cho các chúng sanh ở nhà Đại thừa, tu hành những hạnh của thiện hữu làm, thật hành hạnh đại bi, hạnh lục độ, hạnh đại chánh giác, đạo hạnh của tất cả Bồ Tát làm, hạnh rộng lớn vô biên nhƣ hƣ không.

Nguyện các chúng sanh đều đặng chánh niệm, xa lìa niệm ác.

Nguyện các chúng sanh đều đặng an trụ thƣờng, lạc, ngã, tịnh, lìa hẳn bốn thứ điên đảo.

Nguyện các chúng sanh thảy đều thọ trì nhà xuất thế.

Nguyện các chúng sanh đều là căn khí vô thƣợng nhứt thiết trí.

Nguyện các chúng sanh đều đặng vào nơi ngôi nhà cam lồ.

Nguyện các chúng sanh trong tất cả tâm thƣờng vào ngôi nhà Niết Bàn.

Nguyện các chúng sanh nơi đời vị lai thƣờng ở cung điện của Bồ Tát ở. Bồ

Tát lúc bố thí nhà cửa ở trong tâm từ thƣờng nên phát nguyện nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát lúc bố thí đèn sáng ở trong tâm từ thƣờng nguyện rằng những đèn sáng của tôi bố thí hôm nay đều cho tất cả chúng sanh chung hƣởng. Do nhơn duyên nầy làm cho các chúng sanh có vô lƣợng ánh sáng an trụ nơi Phật pháp.

Nguyện các chúng sanh thƣờng đặng chiếu sáng.

https://thuviensach.vn

Nguyện các chúng sanh đƣợc sắc thân tốt đẹp nhuần sáng đệ nhứt.

Nguyện các chúng sanh đặng con mắt thanh tịnh không có những màn lòa.

Nguyện các chúng sanh đặng đuốc đại trí huệ, khéo hiểu lý vô ngại, không tƣớng chúng sanh, không tƣớng nhân, không tƣớng thọ mạng.

Nguyện các chúng sanh đều đặng nhìn thấy Phật tánh thanh tịnh dƣờng nhƣ

hƣ không.

Nguyện các chúng sanh nhục nhãn thanh tịnh thấy suốt hằng hà sa thế giới ở

mƣời phƣơng.

Nguyện các chúng sanh đặng ánh sáng của Phật chiếu khắp mƣời phƣơng.

Nguyện các chúng sanh đặng con mắt vô ngại đều đƣợc thấy Phật tánh thanh tịnh.

Nguyện các chúng sanh đặng trí huệ lớn phá tất cả tối tăm và kẻ nhứt xiển đề.

Nguyện các chúng sanh đặng vô lƣợng quang minh chiếu vô lƣợng thế giới của chƣ Phật.

Nguyện các chúng sanh thắp đèn đại thừa rời đèn nhị thừa.

Nguyện các chúng sanh đặng quang minh dứt trừ tối vô minh hơn công dụng chiếu sáng của ngàn mặt trời.

Nguyện các chúng sanh đƣợc ánh sáng hỏa châu, diệt hết những tối tăm của tam thiên đại thiên thế giới.

Nguyện các chúng sanh đầy đủ ngũ nhãn, tỏ ngộ pháp tƣớng, thành vô sƣ trí.

Nguyện các chúng sanh không kiến không minh.

Nguyện các chúng sanh đều đặng ánh sáng vi diệu Đại Thừa Đại Niết Bàn, khai thị cho chúng sanh ngộ Phật tánh chơn thật.

Bồ Tát lúc bố thí đèn sáng trong tâm từ thƣờng nên phát nguyện nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả Thanh Văn Duyên iác Bồ Tát chƣ Phật chỗ có căn lành đều do tâm từ làm căn bổn.

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát tu tập tâm từ, có thể sanh vô lƣợng căn lành nhƣ những quán hạnh : Bất tịnh, sổ tức, vô thƣờng, tứ niệm xứ, bảy phƣơng tiện, ba quán xứ, mƣời hai nhơn duyên, vô ngã, v.v… Cùng với pháp noãn, pháp đãnh, pháp nhẫn, pháp thế đệ nhứt, kiến đạo, tu đạo, chánh cần, nhƣ

ý, ngũ căn, ngũ lực, thất bồ đề phần, bát thánh đạo phần, tứ thiền, tứ vô lƣợng tâm, bát giải thoát, bát thắng xứ, mƣời nhứt thiết nhập, không, vô tƣớng, vô nguyện, vô tránh tam muội, tha tâm trí, các thần thông, trí biết bổn tế, trí Thanh Văn, trí Duyên iác, trí Bồ Tát, trí Phật.

- Nầy Thiện nam tử ! Những pháp nhƣ vậy tâm từ là căn bổn. Do vì nghĩa đó nên từ là chơn thật chẳng phải là hƣ vọng.

Nếu có ngƣời hỏi gì là căn bổn của tất cả pháp lành ? Nên đáp : Chính là tâm từ. Do vì nghĩa đó nên từ là chơn thật, chẳng phải hƣ vọng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời có thể thực hành pháp lành, gọi là thiệt tƣ duy, ngƣời thiệt tƣ duy, bèn gọi là có tâm từ. Tâm từ chính là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là Đại thừa, Đại thừa tức là tâm từ, tâm từ

tức là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là đạo Bồ Đề, đạo Bồ Đề tức là tâm từ, tâm từ tức là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là Đại Phạm, Đại Phạm tức là tâm từ, tâm từ tức là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ có thể vì tất cả chúng sanh mà làm phụ mẫu, phụ mẫu tức là tâm từ, tâm từ chính là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ là cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn của chƣ Phật.

Cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn của chƣ Phật chính là tâm từ. Nên biết tâm từ

chính là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ chính là Phật tánh của chúng sanh. Phật tánh nhƣ vậy từ lâu bị phiền não che đậy nên làm cho chúng sanh chẳng đặng nhìn thấy, Phật tánh tức là tâm từ, tâm từ chính là Nhƣ Lai.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là Đại không, Đại không tức là tâm từ, tâm từ tức là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là hƣ không, hƣ không tức là tâm từ, tâm từ

tức là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là thƣờng, thƣờng tức là pháp, pháp tức là tăng. Tăng tức là từ, từ chính là Nhƣ Lai.

Và - Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là lạc, lạc tức là pháp, pháp tức là Tăng, Tăng tức là tâm từ, tâm từ tức là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là tịnh, tịnh tức là pháp, pháp tức là Tăng, Tăng tức là tâm từ, tâm từ tức là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là ngã, ngã tức là pháp, pháp tức là Tăng, Tăng tức là tâm từ, tâm từ chính là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là cam lồ, cam lồ tức là tâm từ, tâm từ tức là Phật tánh , Phật tánh tức là pháp, pháp tức là Tăng, Tăng tức là tâm từ, tâm từ chính là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là đạo vô thƣợng của tất cả Bồ Tát, đạo là tâm từ, tâm từ chính là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ tức là cảnh giới vô lƣợng của chƣ Phật, cảnh giới vô lƣợng tức là tâm từ, nên biết tâm từ tức là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ là vô thƣờng, vô thƣờng tức là tâm từ, nên biết tâm từ nầy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ là khổ, khổ là tâm từ, nên biết tâm từ nầy là tâm từ của Thanh văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ là bất tịnh, bất tịnh là tâm từ , nên biết tâm từ nầy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ là vô ngã, vô ngã là tâm từ, nên biết tâm từ

nầy là tâm từ của Thanh Văn.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ nếu là vọng tƣởng, vọng tƣởng là tâm từ, nên biết tâm từ nầy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! nếu tâm từ chẳng gọi là Đàn Ba La Mật nên biết tâm từ

nầy là tâm từ cuả Thanh Văn..

Nhẫn đến Bát Nhã Ba La Mật cũng lại nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ chẳng có thể lợi ích chúng sanh, tâm từ

nhƣ vậy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ nếu chẳng vào đạo nhứt tƣớng, nên biết tâm từ

đó là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ nếu chẳng có thể thấu rõ các pháp, nên biết tâm từ ấy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ nếu thấy các pháp đều có tƣớng, nên biết tâm từ ấy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ là hữu lậu ấy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ là hữu vi, tâm từ hữu vi nầy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ chẳng trụ nơi bực sơ trụ thời chẳng phải tâm từ của sơ trụ, nên biết tức là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ chẳng có thể đặng mƣời trí lực của Phật và bốn món vô sở úy, nên biết tâm từ nầy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tâm từ có thể đặng bốn quả Sa Môn, nên biết tâm từ nầy là tâm từ của Thanh Văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ nếu là có, không, chẳng phải có, chẳng phải không, tâm từ nhƣ vậy chẳng phải hàng Thanh Văn, Bích Chi Phật nghĩ bàn đƣợc. Tâm từ nếu chẳng thể nghĩ bàn, thời pháp chẳng thể nghĩ bàn, Phật tánh chẳng thể nghĩ bàn, Nhƣ Lai chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Vị Đại Bồ Tát trụ nơi Đại Thừa Đại Niết Bàn tu tâm từ

nhƣ vậy, dầu lại an trụ trong thùy miên mà chẳng thùy miên, do vì siêng https://thuviensach.vn

năng tinh tấn. Dầu thƣờng thức giấc cũng không thức giấc, vì không có ngủ.

Ở trong thùy miên chƣ thiên dầu hộ vệ cũng không hộ vệ, vì chẳng làm việc ác. Thùy miên chẳng ác mộng, không có việc chẳng lành vì rời thùy miên.

Sau khi mạng chung dầu sanh lên Phạm Thiên cũng không sanh vì đặng tự

tại.

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về ngƣời tu từ có thể đặng thành tựu vô lƣợng vô biên công đức nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Kinh điển Đại Niết Bàn vi diệu nầy cũng có thể thành tựu vô lƣợng vô biên công đức nhƣ vậy. Chƣ Phật Nhƣ Lai cũng đặng thành tựu vô lƣợng vô biên công đức nhƣ vậy.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Phàm Bồ Tát tƣ duy đều là chơn thật. Hàng Thanh Văn, Duyên iác chẳng phải là chơn thật. Tất cả chúng sanh cớ chi chẳng nhờ oai lực của Bồ Tát đồng thọ khoái lạc. Nếu các chúng sanh thiệt chẳng đặng khoái lạc, nên biết tâm từ của Bồ Tát tu tập là không lợi ích.‖

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Tâm từ của Bồ Tát chẳng phải không lợi ích.

Có những chúng sanh hoặc quyết định thọ khổ. Hoặc có chúng sanh chẳng quyết định thọ khổ. Nếu có chúng sanh quyết định thọ khổ, lòng từ của Bồ

Tát là không lợi ích, vì đó là hàng nhứt xiển đề.

Nếu có chúng sanh chẳng quyết định thọ khổ thời lòng từ của Bồ Tát là lợi ích, làm cho chúng sanh đó đều thọ khoái lạc.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ có ngƣời từ xa thấy sƣ tử, cọp, beo, chó sói, qủy La Sát v.v… tự nhiên sanh sợ sệt. Ban đêm thấy gốc cây trụi cũng sanh sợ sệt.

Những ngƣời nhƣ vậy tự nhiên sợ sệt, cũng thế, chúng sanh thấy ngƣời tu tâm từ tự nhiên thọ khoái lạc.

Do nghĩa đó n ên Bồ Tát tu tâm từ là tƣ duy chơn thật chẳng phải không lợi ích.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta nói tâm từ nầy có vô lƣợng môn, chính là những thần thông.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Đề Bà Đạt Đa xƣa kia bảo vua A Xà Thế làm hại đức Nhƣ Lai. Lúc đó ta cùng chúng Tăng vào thành Vƣơng Xá thứ đệ khất thực.

Vua A Xà Thế liền thả voi say để hại ta cùng chƣ Tăng. Lúc đó voi say đạp chết trăm ngàn chúng sanh. Voi ấy ngữi hơi máu, nên hung tợn càng thêm hung tợn, nhắm ngay đoàn của ta mà chạy thẳng đến. Các đệ tử chƣa ly dục kinh sợ chạy tứ tán chỉ một mình A Nan ở lại. Lúc đó nhơn dân trong thành Vƣơng Xá đều cả tiếng kêu khóc, hôm nay đức Nhƣ Lai có thể bị hại, cớ sao đấng chánh giác lại vội sẽ diệt mất. Còn Điều Đạt trong lòng hớn hở. Sa Môn Cù Đàm bị hại chết thời là rất tốt, kế của ta rất hay, ta sắp sẽ đƣợc toại nguyện.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó ta vì muốn hàng phục voi say liền nhập từ tâm tam muội, sè bàn tay chỉ voi, năm đầu ngón tay ta hiện năm sƣ tử. Voi say thấy sƣ tử, lòng nó quá sợ, phẩn tiểu vảy ra, gieo mình mọp xuống kính lễ

dƣới chân ta.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó năm đầu ngón tay của ta thiệt không sƣ tử, đó là do sức thiện căn tu tâm từ làm cho voi say đƣợc điều phục.

- Thiện nam tử ! Vừa rồi lúc ta muốn nhập Niết Bàn, mới khởi sự đi đến thành Câu Thi Na. iữa đƣờng có năm trăm lực sĩ dọn quét đƣờng sá có một hòn đá to, bọn họ muốn khiêng bỏ nhƣng sức họ chẳng khiêng nổi. Lúc đó ta xót thƣơng liền khởi tâm từ. Bọn lực sĩ kia liền thấy ta lấy ngón chân cái hất hòn đávăng lên hƣ không, rồi lấy tay hứng bắt để hòn đá trên bàn tay mặt, thổi nát ra rồi ráp liền lại làm cho bọn lực sĩ hết cao mạn. Ta liền vì họ

nói các pháp yếu làm cho họ đồng phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó Nhƣ Lai thiệt chẳng dùng ngón chân hất văng hòn đá, cho đến chẳng thổi nát và ráp lại.

- Nầy Thiện nam tử ! Nên biết chính là sức thiện căn của tâm từ làm cho bọn lực sĩ thấy nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Xứ Nam Thiên Trúc nầy có một thành lớn Thủ Ba La.

Trong thành đó có một trƣởng giả tên Lƣu Chí, đƣợc đại chúng kính trọng.

Ông

nầy đã vun trồng cội lành từ vô lƣợng đức Phật thuở quá khứ. Nhơn dân trong thành đó tin theo đạo tà, phụng sự phái Ni Kiền Tử. Ta muốn độ ông https://thuviensach.vn

Trƣởng giả Lƣu Chí, liền từ Vƣơng Xá thành đến thành Thủ Ba La. Phái Ni Kiền Tử nghe ta sắp đến thành liền bàn với nhau : Sa Môn Cù Đàm nếu đến thành nầy, nhơn dân chắc sẽ bỏ ta chẳng còn cung cấp, chúng ta lấy gì sanh sống.

Bàn xong, chúng Ni Kiền Tử chia ra loan báo với ngƣời trong thành. Sa Môn Cù Đàm sắp đến thành nầy. Nhƣng Sa Môn đó lìa bỏ cha mẹ du phƣơng các xứ, ông đến đâu thời làm cho xứ đó mất mùa đói khát nhơn dân bị bịnh trời, bịnh dịch không thể cứu chữa. Cù Đàm là hạng vô lại dắt theo toàn những quỉ La Sát hung ác, là kẻ cô cùng không cha không mẹ đi theo làm môn đồ. iáo thuyết của ông toàn là hƣ vọng. Ông đến nơi nào thời xứ

đó không an vui.

Nhơn dân trong thành nghe những lời đó kinh sợ quá lạy mọp dƣới chơn bọn Ni Kiền Tử thƣa rằng : Đại Sƣ ! Nay chúng tôi phải thiết kế gì ?

Bọn Ni Kiền Tử đáp : Tánh của Sa Môn Cù Đàm ƣa lùm rừng, suối chảy nƣớc trong. Các ngƣơi nên ra ngoài thành, chỗ nào có rừng suối phải đốn hết cây cối đem phẩn dơ rảy xuống giếng , ao, khe, suối. Rồi đóng chặt cửa thành võ trang phòng vệ. Ông ấy đến thời đừng cho vào. Ông ấy không vào thành đƣợc thời các ngƣời sẽ đƣợc an ổn. Chúng ta cũng sẽ dùng pháp thuật làm cho ông Cù Đàm phải rút lui.

Nhơn dân trong thành liền thật hành theo : Đốn hết cây cối, làm nhơ đục hết các giòng suối, võ trang phòng vệ.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc ta đến ngoài thành kia chẳng thấy rừng cây, chỉ

thấy ngƣời trên mặt thành võ trang giữ gìn chặt chẽ, ta liền thƣơng xót khởi tâm từ. Những cây cối mọc lên nhƣ cũ mà còn có phần tƣơi tốt hơn. Nƣớc trong sông, ao giếng, suối đều trở nên sạch sẽ, đầy tràn trong nhƣ lƣu ly, nhiều thứ hoa đẹp thơm mọc lan tràn mặt đất. Vách thành biến làm lƣu ly xanh. Nhơn dân trong thành đều thấy đặng ta và đại chúng. Cửa thành tự mở

toang, không ai kềm ngăn đƣợc. Võ khí của nhơn dân biến thành cành hoa đẹp. Lúc đó trƣởng giả Lƣu Chí dẫn nhơn dân hiệp đoàn đến chỗ Phật. Ta liền vì họ nói các pháp yếu làm cho mọi ngƣời đều phát tâm vô thƣợng Bồ

Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó ta thiệt chẳng hoá những rừng cây, cũng chẳng làm cho nƣớc trong sạch đặng đầy tràn, cũng chẳng biến thành đó làm lƣu ly xanh để cho nhơn dân kia thấy suốt ta và đại chúng, cũng chẳng mở cửa https://thuviensach.vn

thành, biến võ khí làm cành hoa. Nên biết những việc ấy đều do sức căn lành của lòng từ làm cho nhơn dân thành Thủ Ba La thấy việc nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Thành Xá Vệ có nàng Bà Tƣ Tra, giòng Bà La Môn, chỉ sanh một trai, nên nàng yêu quí lắm. Một hôm đứa trẻ bịnh chết, nàng quá tiếc thƣơng, buồn rầu đến mất trí, nhƣ điên nhƣ cuồng, xé nát quần áo, thân thể lõa lồ, đi rong khắp thành ấp tìm con, miệng luôn kêu khóc : Ôi !

Con ôi ! Con bỏ mẹ đi dâu ?

Nàng Bà Tƣ Tra nầy đời trứoc đã từng gieo trồng căn lành ở nơi chƣ Phật quá khứ.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta nghe việc nhƣ vậy động lòng xót thƣơng. Bà Tƣ

Tra liền thấy đƣợc ta, nàng ngỡ là con trai của nàng, chạy vội đến ôm nhƣ

cách yêu con, tâm trí tỉnh lại. Ta liền bảo A Nan mang y phục đến cho nàng mặc, rồi ta vì nàng mà giảng giải pháp yếu. Đƣợc nghe pháp, nàng Bà Tƣ

Tra vui mừng hớn hở phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó thiệt ra ta không phải là con của nàng ấy, nàng ấy không phải là mẹ ta, cũng không có việc ôm ẵm. Nên biết đều do sức căn lành của lòng từ làm cho nàng Bà Tƣ Tra thấy việc nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Có cô Ƣu Bà Di Ma Ha Tƣ Na Đạt Đa ở tại thành Ba La Nại. Cô nầy đã từng gieo trồng căn lành từ vô lƣợng đức Phật thuở quá khứ.

Một mùa hạ kia, cô nguyện dâng thuốc men cho chƣ Tăng.

Trong chƣ Tăng, bỗng có một Tỳ kheo mang bịnh nặng. Y sĩ điều trị bảo phải dùng thịt tƣơi làm thuốc. Ngoài thịt tƣơi ra không gì trị đƣợc, và sẽ

nguy đến tánh mạng. Nhằm ngày quốc pháp cấm giết thịt, nên không tìm đâu ra thịt tƣơi để mua mặc dầu cô muốn đem vàng ròng trọng lƣợng bằng thịt để đổi. Cô Ƣu Bà Di Ma Ha Tƣ Na Đạt Đa bèn tự cắt thịt bắp vế, chế

nấu theo lời Y Sĩ, rồi đem dâng cho Tỳ kheo bịnh dùng. Nhờ đó Tỳ kheo đƣợc lành mạnh.

Vết thƣơng nơi bắp vế hành quá đau nhức, cô rên rỉ niệm Phật : Nam Mô Phật ! Nam Mô Phật !

https://thuviensach.vn

Bấy giờ ta đƣơng ở tại thành Xá Vệ, nghe tiếng niệm Phật của cô, động lòng đại từ. Liền đó, cô thấy ta đem thuốc đến đắp lên vết thƣơng, hết đau nhức, thịt lành nhƣ cũ. Rồi ta vì cô mà giảng giải pháp yếu. Cô đƣợc nghe Pháp vui mừng hớn hở phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó thiệt ra ta không đem thuốc đến thành Ba La Nại đắp cho cô Ma Ha Tƣ Na Đạt Đa, nên biết đó là do sức căn lành của lòng từ khiến cô Ƣu Bà Di ấy thấy những việc nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông Điều Đạt tham uống quá nhiều chất tô, nên nhức đầu đau bụng. Quá khốn khổ chịu không nổi, ông liền niệm : Nam Mô Phật !

Nam Mô Phật !

Bấy giờ ta đƣơng ở tại thành Ƣu Thiền Ni, nghe tiếng niệm động lòng đại từ.

Điều Đạt liền thấy ta đem thuốc đến cho uống, cùng dùng tay xoa đầu xoa bụng, do đó ông đƣợc hết bịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Thiệt ra ta không có đến chỗ Điều Đạt để xoa đầu xoa bụng và cho ông ấy uống thuốc. Đó là do sức căn lành của lòng từ khiến ông Điều Đạt thấy việc nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nƣớc Kiều Tát La có đảng cƣớp năm trăm ngƣời, lộng hành làm hại dân chúng. Vua Ba Tƣ nặc sai binh vây đánh bắt sống đƣợc trọn đảng cƣớp. Vua truyền khoét mắt cả năm trăm tên cƣớp, rồi thả trong rừng sâu.

Đảng cƣớp nầy đã từng gieo trồng căn lành nơi chƣ Phật thuở quá khứ, nên khi đau đớn khốn khổ quá bèn đồng xƣớng rằng : Nam Mô Phật ! Nam Mô Phật ! Chúng con nay không ngƣời cứu hộ. Cùng nhau khóc than thê thảm.

Bấy giờ ta đƣơng ở tại Kỳ Hoàn tinh xá, nghe tiếng kêu cầu, động lòng đại từ. Lúc đó có gió mát thổi chất thuốc từ núi hƣơng sơn đến tụ đầy lỗ mắt của năm trăm ngƣời, biến thành tròng mắt, bọn họ đều đƣợc thấy tỏ nhƣ xƣa.

Mở mắt ra, bọn họ thấy đức Nhƣ Lai đứng trƣớc mặt họ giảng pháp yếu. Sau khi nghe pháp, cả bọn đều phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó thiệt ra ta không làm gió thổi thuốc đến cứu mắt họ, cũng không có đến thuyết pháp cho họ. Đó là do sức căn lành của lòng từ, khiến họ thấy những việc nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thịện nam tử ! Vì ngu si, Thái Tử Lƣu Ly phế Phụ Vƣơng lập mình làm vua, lại nhớ đến sự hiềm oán ngày trƣớc giết hại giòng họ Thích. Vua Lƣu Ly bắt hai ngàn phụ nữ họ Thích cắt tai thẻo mũi, chặt đứt tay chân, rồi bỏ xuống hầm. Các phụ nữ họ Thích quá đau khổ bèn niệm rằng : ―Nam Mô Phật ! Nam Mô Phật ! Chúng tôi ngày nay không ai cứu vớt‖. Cùng nhau khóc than thê thảm.

Các phụ nữ nầy đã từng trồng căn lành nơi chƣ Phật thuở quá khứ.

Lúc đó ta ở tại Trúc Lâm Tinh Xá nghe tiếng than của họ liền sanh lòng từ.

Các phụ nữ khốn nạn kia bèn thấy ta đến thành Ca Tỳ La, lấy nƣớc rửa vết thƣơng cho họ rồi dùng thuốc đắp lên vết thƣơng. Họ không còn đau nhức.

Lỗ tai lỗ mũi và tay chân lành lại nhƣ cũ. Ta liền vì họ giảng nói pháp yếu.

Vừa hết đau khổ lại đƣợc nghe pháp, các phụ nữ ấy đều phát tâm vô thƣợng chánh đẳng chánh giác. Sau đó các phụ nữ ấy đến nơi Bà Đại Ái Đạo Tỳ

Kheo Ni xuất gia thọ giới cụ túc.

- Nầy Thiện nam tử ! Thật ra lúc đó đức Phật không có đến thành Ca Tỳ La, cũng không có lấy nƣớc rửa và đắp thuốc nơi vết thƣơng. Phải biết đều là do sức căn lành của lòng từ làm cho các phu nữ kia thấy những việc nhƣ vậy.

Nhƣ căn lành của lòng từ, lòng bi, lòng hỷ cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nghĩa nầy nên Đại Bồ tát tu tập lòng từ là chân thật chẳng phải hƣ vọng.

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về vô lƣợng là chẳng thể nghĩ bàn. Công hạnh của Bồ Tát cũng chẳng thể nghĩ bàn, công hạnh của Phật và kinh Đại Thừa Đại Niết Bàn cũng đều chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát tu từ, bi, hỉ rồi đặng trụ nơi bực rất yêu thƣơng con một.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là bực ? Sao gọi là rất yêu thƣơng. Và sao gọi là con một ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ cha mẹ thấy con an ổn lòng rất vui mừng. Đại Bồ Tát ở bực nầy xem các chúng sanh đồng nhƣ con một, thấy ngƣời tu hạnh lành Bồ Tát rất vui mừng, vì thế nên bực nầy gọi là rất yêu thƣơng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ cha mẹ thấy con đau ốm lòng rất khổ não xót thƣơng săn sóc không tạm rời. Cũng vậy, Đại Bồ Tát ở trong bực nầy thấy các chúng sanh bị bịnh phiền não ràng buộc bức khổ, trong lòng rầu lo thƣơng tƣởng nhƣ con, đến nổi lỗ chơn lông nơi thân đều rỉ máu ra. Vì thế

nên gọi bực nầy là con một.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngƣời lúc bé thơ lƣợm đất cục, ngói đá, xƣơng khô, nhánh cây đút vào miệng. Cha mẹ xem thấy sợ bị hại, tay tả nắm đầu con, tay hữu móc ra. Cũng vậy, Đại Bồ Tát trụ nơi bực nầy thấy các chúng sanh pháp thân chƣa tăng trƣởng , hoặc thân khẩu ý tạo nghiệp chẳng lành.

Bồ Tát bèn lấy tay trí huệ cứu vớt đó, chẳng muốn chúng sanh lƣu chuyển trong sanh tử mà phải thọ những khổ não. Vì thế nên bực nầy lại gọi là con một.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ đứa con thân yêu chết mất, thời cha mẹ buồn rầu muốn cùng chết theo con. Cũng vậy, Đại Bồ Tát thấy hạng nhứt xiển đề

đọa nơi địa ngục, cũng nguyện cùng họ sanh chung trong địa ngục. Vì hạng nhứt xiển đề nầy lúc bị khổ, hoặc sanh một niệm ăn năn chừa cải, Bồ Tát sẽ

vì họ thuyết pháp làm cho họ sanh đặng một niệm căn lành. Vì thế nên bậc nầy gọi là con một.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ cha mẹ chỉ có một đứa con, lúc đứa con ngủ, thức, đi, đứng, ngồi, nằm, lòng cha mẹ luôn luôn nhớ tƣởng. Nếu con có lỗi lầm cha mẹ chỉ thƣơng xót dạy dỗ chớ chẳng làm hại. Cũng vậy, Đại Bồ Tát thấy các chúng sanh hoặc bị đọa địa ngục súc sanh ngạ quỉ, hoặc sanh trong loài ngƣời, trên trời, gây tạo những nghiệp lành nghiệp dữ, lòng Bồ Tát thƣờng nhớ tƣởng trọn không rời bỏ chúng sanh. Nếu có chúng sanh tạo ác, Bồ Tát trọn chẳng giận hờn, chẳng làm hại. Vì thế nên bậc nầy gọi là con một.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật đã nói ý rất sâu kín, nay tôi trí cạn cợt làm sao hiểu đƣợc. Nếu các vị Đại Bồ Tát trụ nơi bực con một có thể đƣợc nhƣ thế, tại sao đức Nhƣ Lai xƣa kia là vị quốc vƣơng thật hành đạo Bồ Tát mà lại giết hại giòng Bà La Môn. Nếu đặng bực nầy thời lẽ ra phải xót thƣơng ủng hộ, còn nếu chẳng đặng bậc nầy, nhơn duyên gì lại chẳng đọa vào địa ngục.

Nếu bình đẳng xem tất cả chúng sanh là con nhƣ La Hầu La, cớ sao đức Phật lại quở Đề Bà Đạt Đa : Đồ ngu si không biết hổ thẹn ăn nƣớc miếng nƣớc mũi của ngƣời. Làm cho Đề Bà Đạt Đa sanh lòng giận hờn hại thân Phật ra https://thuviensach.vn

máu. Đề Bà Đạt Đa tạo nghiệp ác nầy rồi, đức Nhƣ Lai lại huyền ký cho ông ấy sẽ bị đọa địa ngục chịu khổ một kiếp.

- Thế Tôn !Những lời nhƣ vậy làm thế nào chẳng trái nghịch với nghĩa lý.

- Thế Tôn ! Ông Tu Bồ Đề trụ bậc giải không, lúc muốn vào thành khất thực, trƣớc hết ông quán sát nếu có ngƣời đối với ông sanh tâm ganh ghét thời ông thôi chẳng đi khất thực, dầu cho quá đói ông vẫn chẳng đi. Vì ông Tu Bồ Đề thƣờng nghĩ rằng : Tôi tự nhớ đời trƣớc đối với phƣớc điền sanh một niệm ác, do nhơn duyên nầy tôi bị đọa địa ngục lớn chịu nhiều thống khổ. Nay tôi thà đói trọn ngày chẳng ăn, quyết không khiến những ngƣời kia vì ganh ghét tôi mà phải đọa vào địa ngục chịu khổ. Ông Tu Bồ Đề lại nghĩ

rằng : Nếu có chúng sanh không bằng lòng cho tôi đứng, tôi sẽ trọn ngày ngồi yên chẳng đứng dậy. Nếu có chúng sanh không bằng lòng cho tôi ngồi, tôi sẽ đứng trọn ngày chẳng dời chỗ. Đi cùng nằm nằm Ông Tu Bồ Đề vì hộ chúng sanh còn có tâm nhƣ vậy, hà huống là Đại Bồ

Tát. Bồ Tát nếu đặng bực con một, có duyên cớ gì mà đức Nhƣ Lai nói ra lời thô nhƣ vậy làm cho ông Đề Bà Đạt Đa sanh lòng giận ác ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nay ông chẳng nên gạn nhƣ vậy. Chẳng nên nói rằng đức Nhƣ Lai làm nhơn duyên phiền não cho chúng sanh. iả sử vòi con muỗi có thể hút hết nƣớc đến đáy biển, đức Nhƣ Lai trọn chẳng làm nhơn duyên phiền não cho chúng sanh. iả sử mặt đất đều thành không màu, nƣớc thành tƣớng khô, lửa thành lạnh, gió đứng lại, giả sử Tam Bảo Phật tánh nhẫn đến hƣ không thành tƣớng vô thƣờng, đức Nhƣ Lai cũng trọn chẳng làm nhơn duyên phiền não cho chúng sanh. iả sử ngƣời phạm bốn tội nặng, hạng nhứt xiển đề, hủy báng chánh pháp hiện thân đặng thành mƣời trí lực, bốn vô úy, ba mƣơi hai tƣớng, tám mƣơi thứ tốt, đức Nhƣ Lai trọn chẳng làm nhơn duyên phiền não cho chúng sanh. iả sử hàng Thanh Văn và Bích Chi Phật là thƣờng trụ chẳng biến đổi, đức Nhƣ Lai trọn chẳng làm nhơn duyên phiền não cho chúng sanh.

iả sử bực thập trụ Bồ Tát phạm bốn tội nặng, làm nhứt xiển đề hủy báng chánh pháp, đức Nhƣ Lai trọn chẳng làm nhơn duyên phiền não cho chúng sanh.

iả sử vô lƣợng chúng sanh dứt mất Phật tánh, chƣ Phật rốt ráo nhập Niết Bàn, đức Nhƣ Lai cũng trọn chẳng làm nhơn duyên phiền não cho chúng sanh.

https://thuviensach.vn

iả sử vải chài có thể cột trói đƣợc gío, răng có thể nhai nát sắt, móng tay cào đổ núi Tu Di, đức Nhƣ Lai trọn chẳng làm nhơn duyên phiền não cho chúng sanh.

Thà ở chung với rắn độc, đút hai tay vào miệng sƣ tử đói, lấy than hồng dùng tắm rửa trọn chẳng nên nói rằng đức Nhƣ Lai làm nhơn duyên phiền não cho chúng sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai thiệt có thể làm cho chúng sanh dứt trừ

phiền não, chớ trọn chẳng làm nhơn duyên sanh phiền não.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ông vừa nói đức Nhƣ Lai ngày xƣa giết dòng Bà La Môn. Nên biết Đại Bồ Tát, còn không cố sát một con kiến, huống lại giết Bà La Môn. Bồ tát thƣờng dùng mọi cách thức ban bố vô lƣợng thọ mạng cho chúng sanh. Luận về bố thí thời là bố thí mạng sống, vật thực. Đại Bồ

Tát lúc thật hành Đàn Ba La Mật, thƣờng ban bố vô lƣợng thọ mạng cho chúng sanh. Ngƣời giữ giới bất sát thời đặng sống lâu.

Đại Bồ Tát lúc thật hành Thi La Ba La Mật, thời là ban bố vô lƣợng thọ

mạng cho tất cả chúng sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! iữ gìn miệng không lỗi thời đặng sống lâu.

Đại Bồ Tát lúc thật hành sằn đề Ba La Mật, thƣờng khuyên chúng sanh chớ

ôm lòng oán thù những việc phải cho ngƣời đem sự quấy về mình, không cãi cọ kiện cáo thời đặng sống lâu. Vì thế nên Bồ Tát lúc thật hành sằn đề Ba La Mật, thời đã ban bố vô lƣợng thọ mạng cho chúng sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Siêng năng tu tập hạnh lành thời đặng sống lâu. Đại Bồ

Tát lúc thật hành Tỳ Lê Da Ba La Mật thƣờng khuyên chúng sanh siêng tu pháp lành, chúng sanh thật hành rồi đặng sống lâu vô lƣợng. Vì thế nên Đại Bồ Tát lúc thật hành Tỳ Lê Da Ba La Mật đã ban bố vô lƣợng thọ mạng cho chúng sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời nhiếp tâm tu thiền thời đặng sống lâu. Đại Bồ

Tát lúc thật hành thiền Ba La Mật, khuyên các chúng sanh tu tâm bình đẳng.

Chúng sanh thật hành rồi thì đặng sống lâu. Vì thế nên Bồ Tát lúc thật hành thiền Ba La Mật đã ban bố cho chúng sanh vô lƣợng thọ mạng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ở nơi những pháp lành, ngƣời không phóng dật thời đặng sống lâu. Đại Bồ tát lúc thật hành Bát Nhã Ba La Mật, khuyên các https://thuviensach.vn

chúng sanh nơi những pháp lành chẳng sanh lòng phóng dật. Chúng sanh thật hành rồi thời đặng sống lâu. Vì thế nên lúc Bồ Tát thật hành Bát Nhã Ba La Mật đã ban bố vô lƣợng thọ mạng cho chúng sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nghĩa nầy nên Đại Bồ Tát trọn không giết hại mạng sống của chúng sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ vừa rồi ông hỏi, lúc giết hại dòng Bà La Môn, đức Phật đã đặng đƣợc bậc con một.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó ta đã đặng bực ấy. Vì lòng thƣơng họ mà giết chẳng phải vì tâm ác.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ cha mẹ chỉ có một đứa con nên rất cƣng yêu, đứa con đó phạm hiến pháp của quan. Vì quá sợ nên cha mẹ hoặc đuổi hoặc giết. Dầu cha mẹ đuổi hay giết nhƣng không có tâm ác.

Cũng vậy, Đại Bồ Tát vì hộ trì chánh pháp nếu có chúng sanh hủy báng Đại Thừa, liền lấy roi gậy để trị, hoặc giết chết, đó là muốn chúng sanh chừa bỏ

để tu pháp lành.

Bồ Tát thƣờng nên suy nghĩ : Dùng nhơn duyên gì làm cho chúng sanh phát khởi lòng tin thanh tịnh, tùy phƣơng cách nào thuận tiện thời sẽ thật hành đó. Những ngƣời Ba øLa Môn sau khi chết đọa A Tỳ địa ngục liền suy nghĩ

ba điều : Một là tự nghĩ rằng ta từ đâu mà sanh đến đây, liền tự biết rằng từ

trong loài ngƣời. Hai là tự nghĩ rằng : Ta hiện sanh đây là chỗ nào, liền tự

biết rằng là địa ngục A Tỳ. Ba là tự nghĩ rằng do nghiệp duyên gì mà đọa địa ngục, liền tự biết rằng do chẳng tin và hủy báng kinh điển Đại Thừa, bị nhà vua giết mà sanh đến địa ngục nầy. Họ nghĩ nhƣ vậy rồi liền sanh lòng kính tin kinh điển Đại Thừa. Do lòng kính tin đó thân địa ngục chết họ sanh đến thế giới của Cam Lồ Cổ Nhƣ Lai, sống lâu đủ mƣời kiếp.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nghĩa nầy thuở xƣa kia ta ban cho những ngƣời ấy mƣời kiếp thọ mạng, sao lại giết hại họ.

- Nầy Thiện nam tử ! Có ngƣời đào đất, cắt cỏ, đốn cây, chặt tử thi, mắng chửi, đánh đập tử thi, do nghiệp duyên nầy có bị đọa địa ngục chăng ?

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ tôi hiểu nghĩa của Phật nói kẻ

đó phải đọa địa ngục. Vì cớ sao ? Nhƣ ngày trƣớc Phật nói pháp cho hàng https://thuviensach.vn

Thanh Văn : Nầy các Tỳ Kheo ở nơi cây cháy rụi chớ sanh lòng ác. Vì tất cả

chúng sanh do lòng ác mà phải đọa nơi địa ngục.‖

Đức Phật khen Ca Diếp Bồ Tát : ― Lành thay ! Lành thay ! Đúng nhƣ lời ông nói, phải khéo thọ trì.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu chơn ác tâm phải đọa địa ngục, lúc đó Bồ Tát thiệt không ác tâm. Vì Đại Bồ Tát đối với tất cả chúng sanh nhẫn đến con trùn , con kiến đều sanh lòng thƣơng xót, muốn cho họ đƣợc lợi ích vì Bồ tát khéo biết các phƣơng tiện, các nhơn duyên, do sức phƣơng tiện muốn làm cho chúng sanh vun trồng cội lành. Do nghĩa đó, lúc ấy ta dùng phƣơng tiện, dầu giết hại mạng họ mà chẳng phải là tâm ác.

- Nầy Thiện nam tử ! Cứ theo giáo pháp Bà La Môn, cho rằng nếu giết chết kiến đầy cả mƣời xe không có tội báo, muỗi, ruồi, rận, rệp, mèo, chồn, sƣ tử, cọp, sói, gấu, những độc trùng, ác thú, và những loài có thể làm hại ngƣời : Quỉ Thần, La Sát , Cƣu Bàn Trà. Ca La, Phú Đơn Na, Điên cuồng, Càn khô, có ai giết hại mạng họ đầy cả mƣời xe cũng không có tội báo, nếu giết ngƣời ác thời có tội báo. iết rồi chẳng ăn năn thời đọa ngạ quỉ. Nếu có thể sám hối tuyệt thực ba ngày, thời tội đó tiêu diệt không còn thừa. Nếu giết Hòa Thƣợng, giết cha , hại mẹ, giết phụ nữ, giết bò, trâu, thời phải đọa địa ngục trong vô số ngàn năm.

- Nầy Thiện nam tử ! Chƣ Phật và Bồ Tát biết giết hại có ba hạng : hạ, trung và thƣợng.

Hạng hạ là trùn kiến nhẫn đến tất cả các súc sanh chỉ trừ Bồ Tát thị hiện thọ

sanh. Đại Bồ Tát do nguyện lực nên thị hiện làm thân súc sanh, trừ đây ra gọi là sát sanh hạng hạ. Nghiệp duyên nầy sẽ phải đọa nơi địa ngục, súc sanh, ngã quỉ chịu lấy sự khổ hạng hạ. Vì những súc sanh có căn lành rất kém ít nên kẻ giết phải thọ tội báo hạng hạ.

Sát hại hạng trung là từ ngƣời phàm phu đến vị chứng quả A Na Hàm, đây gọi là hạng trung. Nghiệp duyên giết hại hạng nầy phải đọa nơi địa ngục, súc sanh, ngạ quỉ thọ sự khổ hạng trung.

Sát sanh hạng thƣợng là giết cha mẹ, nhẫn đến A La Hán, Bích Chi Phật, quyết định Bồ Tát, đây gọi là hạng thƣợng. Nghiệp duyên giết hại hạng nầy phải đọa vào trong địa ngục A Tỳ chịu lấy sự khổ hạng thƣợng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời giết kẻ nhứt xiển đề, thời chẳng đọa vào trong ba hạng sát hại nầy.

- Nầy Thiện nam tử ! Những ngƣời dòng Bà La Môn bị nhà vua giết trƣớc kia tất cả đều là hạng nhứt xiển đề. Thí nhƣ đào đất cắt cỏ đốn cây chặt tử thi mắng nhiếc đánh đập, đều không có tội báo. iết hạng nhứt xiển đề cũng không có tội báo nhƣ vậy. Vì những ngƣời Bà La Môn không có căn lành nhẫn đến không có năm pháp tín v.v… Vì thế nên dầu giết hại họ mà chẳng đọa địa ngục.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông trƣớc nói rằng : Đức Nhƣ Lai cớ chi mắng Đề Bà Đạt Đa là ngƣời ngu si ăn nƣớc miếng. Ông không nên hỏi nhƣ vậy. Vì chƣ

Phật Thế Tôn phàm nói ra lời gì đều chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc có thiệt ngữ đƣợc ngƣời đời mến ƣa nhƣng phi thời, phi pháp chẳng lợi ích, những lời nhƣ vậy đức Phật trọn chẳng nói.

Hoặc lại nói lời thô vụng hƣ vọng, phi thời, phi pháp, chẳng lợi ích ngƣời nghe chẳng ƣa thích, đức Phật cũng chẳng nói.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có những lời dầu là thô rắn nhƣng chơn thật chẳng hƣ vọng, phải thời đúng pháp có thể lợi ích cho tất cả chúng sanh, ngƣời nghe dầu chẳng vui đẹp nhƣng ta cần phải nói. Vì chƣ Phật Thế Tôn chánh đẳng chánh giác khéo biết phƣơng tiện.

- Nầy Thiện nam tử ! Trƣớc kia có một hôm ta đi ngang thôn Khoáng Dã, ở

dƣới rừng có một quỉ thần tên là Khoáng Dã. Quỉ nầy thuần ăn máu thịt giết hại nhiều chúng sanh. Quỉ ấy lại mỗi ngày ăn một ngƣời trong thôn xóm gần đó. Lúc đó ta rộng nói pháp yếu cho quỉ Khoáng Dã, nhƣng quỉ ấy hung bạo ngu si chẳng lãnh thọ giáo pháp. Ta liền hóa thân ra làm đại lực quỉ, làm rúng động cung điện của nó. Quỉ Khoáng Dã dắt quyến thuộc và bộ hạ kéo ra muốn chống cự với ta. Chúng nó vừa thấy ta liền run sợ té xuống đất ngất xỉu nhƣ ngƣời chết. Ta dùng lòng từ bi lấy tay xoa lên mình nó. Nó tỉnh dậy nói rằng : ― Hôm nay may mắn đƣợc sống lại. Vị Đại Thần Vƣơng nầy có oai đức lớn có tâm từ bi tha tội lỗi của tôi‖. Qủi Khoáng Dã liền sanh tâm lành kính tin nơi ta.

Ta hiện huờn lại thân Nhƣ Lai vì họ nói pháp yếu làm cho các quỉ thần kia thọ giới bất sát.

Chính ngày đó trong thôn Khoáng Dã có một ông Trƣởng giả đến phiên phải chết, ngƣời trong thôn đã đƣa ông ấy giao cho quỉ Khoáng Dã. Quỉ Khoáng https://thuviensach.vn

Dã liền đem đến cúng thí cho ta. Ta lãnh ông Trƣởng giả và đặt hiệu cho ông là Thủ Trƣởng giả.

Quỉ Khoáng Dã bạch ta rằng : ― Thế Tôn ! Con và quyến thuộc của con chỉ

nhờ máu thịt mà đặng sống, nay thọ giới bất sát biết lấy gì để sống đƣợc ?‖

Ta bảo rằng : ― Từ nay trở đi đức Phật sẽ bảo hàng Thanh Văn đệ tử tùy chỗ

nào có Phật pháp lƣu hành đều sẽ cúng thí đồ uống ăn cho nhà ngƣơi.‖

- Nầy Thiện nam tử ! Do nhơn duyên đó ta chế điều giới : Các Tỳ Kheo từ

nay trở đi thƣờng phải thí thực cho quỉ Khoáng Dã. Nếu ngƣời xuất gia nào chẳng cúng thí, nên biết ngƣời đó chẳng phải đệ tử Phật, chính là đồ đảng quyến thuộc của Thiên Ma.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai vì muốn điều phục chúng sanh nên thị

hiện những phƣơng tiện nhƣ vậy. Chẳng phải cố ý làm cho họ sanh lòng sợ

hãi.

Cũng có một lúc ta dùng cây đánh quỉ hộ pháp.

Lại có một hôm ta đang đi trên một ngọn núi xô quỉ Dƣơng Đầu làm nó té xuống dƣới núi.

Lại một hôm nơi ngọn cây ta xô ngã quỉ Hộ Di Hầu.

Một ngày nọ làm cho voi Hộ Tài thấy năm sƣ tử.

Có lúc ta sai thần Kim Cƣơng khủng bố ngoại đạo Tát iá Ni Kiền Tử.

Ngày kia ta cũng lấy kim đâm thân của quỉ Tiển Mao.

Dầu ta làm những việc nhƣ vậy nhƣng cũng chẳng làm cho các quỉ thần kia đến phải chết. Chỉ vì muốn khiến họ an trụ nơi chánh pháp nên thị hiện những phƣơng tiện nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Trƣớc kia thiệt ra đức Phật chẳng mắng nhục Đề Bà Đạt Đa. Còn Đề Bà Đạt Đa cũng chẳng ngu si ăn nƣớc miếng của ngƣời, cùng chẳng đọa A Tỳ địa ngục thọ tội một kiếp, cũng chẳng phá hoại chúng Tăng, chẳng làm thân Phật ra máu, Đề Bà Đạt Đa cũng chẳng trái phạm bốn tội nặng, chẳng hủy báng kinh điển Đại Thừa, ông ấy chẳng phải nhứt xiển đề, chẳng phải Thanh Văn cũng chẳng phải Bích Chi Phật.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Đề Bà Đạt Đa thiệt chẳng phải cảnh giới Thanh Văn, Duyên iác. Duy chƣ Phật thấy biết đƣợc thôi.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì thế nên nay ông chẳng nên gạn rằng : ― Cớ gì đức Nhƣ Lai quở trách mắng nhiếc làm nhục Đề Bà Đạt Đa. Đối với cảnh giới của chƣ Phật, ông chẳng nên có lòng nghi nhƣ vậy.‖

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ mía nấu nhiều lần thời đặng nhiều thứ vị. Tôi cũng nhƣ vậy, nghe Phật nói pháp nhiều lần đặng nhiều pháp vị. Chính là những vị : Xuất gia vị, ly dục vị, tịch diệt vị, đạo vị. Thế-Tôn ! Nhƣ vàng ròng đốt đập nhiều lần càng thêm sáng sạch, giá trị vô lƣợng, đƣợc trời ngƣời quí trọng. Đức Nhƣ-Lai cũng vậy, trân trọng thƣa hỏi liền đặng nghe thấy nghĩa rất sâu vi diệu, khiến ngƣời tu hành phụng tu thọ

trì vô lƣợng chúng sanh phát tâm vô thƣợng bồ đề. Do đó đức Phật đƣợc trời ngƣời tôn trọng cung kính cúng dƣờng.

Đức Phật tán thán Ca Diếp Bồ Tát : ― Lành thay ! Lành thay ! Đại Bồ tát vì muốn lợi ích chúng sanh nên thƣa hỏi đức Nhƣ Lai những nghĩa sâu nhƣ

vậy. Do nghĩa nầy ta tùy theo ý của ông mà nói pháp Đại Thừa Phƣơng Đẳng rất sâu, bí mật, tức là bậc rất yêu thƣơng nhƣ con một.‖

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nếu Bồ Tát tu tâm từ, bi , hỷ, đặng bậc con một, lúc tu tâm xả thời dặng bực gì ?

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! Ông khéo biết thời, biết ta muốn nói nên ông thƣa hỏi.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát lúc tu tâm xả thời đặng bậc bình đẳng không nhƣ ông Tu Bồ Đề. Đại Bồ Tát trụ bậc bình đẳng không, thời chẳng thấy có cha mẹ, anh em, chị em, họ hàng quyến thuộc, oán thù kẻ không thân không oán nhẫn đến chẳng thấy : Ấm, giới, nhập, chúng sanh thọ mạng.

Ví nhƣ hƣ không, không có cha me, anh em, vợ con, nhẫn đến không có chúng sanh thọ mạng, tất cả các pháp cũng không có cha mẹ nhẫn đến thọ

mạng.

Đại Bồ Tát thấy tất cả pháp cũng nhƣ vậy, tâm của Bồ Tát bình đẳng nhƣ hƣ

không, vì Bồ Tát khéo tu tập những pháp không‖.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : Thế Tôn ! Sao gọi là không ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nói là không có nội không, ngoại không, nội ngoại không, hữu vi không, vô vi không, vô thỉ không, tánh không, vô sở hữu không, đệ nhất nghĩa không, không không, đại không.

Đại Bồ Tát quán n ội không nhƣ thế nào ? Đại Bồ Tát nầy quán nội pháp là không, chính là không cha mẹ, kẻ oán, ngƣời thân, không oán, không thân, chúng sanh, thọ mạng, thƣờng, lạc, ngã, tịnh, Nhƣ Lai, Pháp , Tăng, tài vật.

Trong nội pháp nầy dầu có Phật tánh, nhƣng Phật tánh nầy chẳng phải nội chẳng phải ngoại. Vì Phật tánh thƣờng trụ không biến đổi. Đây gọi là Đại Bồ

Tát quán nơi nội không.

Ngoại không cũng nhƣ vậy không có ngoại pháp.

Nội ngoại không cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Chỉ có Nhƣ Lai, Pháp, Tăng, Phật tánh, chẳng ở nơi phạm vi hai thứ không. Vì bốn pháp nhƣ vậy là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, nên chẳng gọi là không. Đây gọi là nội và ngoại đều không.

- Nầy Thiện nam tử ! Hữu vi không là các pháp hữu vi thảy đều không.

Chính là nội không, ngoại không, nội ngoại không, thƣờng, lạc, ngã, tịnh không, chúng sanh thọ mạng Nhƣ Lai pháp, Tăng, đệ nhứt nghĩa không.

Trong đây Phật tánh chẳng phải pháp hữu vi, nên Phật tánh chẳng phải là pháp hữu vi không. Trên đây gọi là hữu vi không .

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát quán vô vi không nhƣ thế nào ? Pháp vô vi thảy đều là không tức là vô thƣờng, khổ, bất tịnh, vô ngã, ấm, giới, nhập , chúng sanh, thọ mạng, hữu vi, hữu lậu, nội pháp, ngoại pháp. Trong pháp vô vi Phật, Pháp v.v… bốn pháp đều chẳng phải hữu vi chẳng phải vô vi : Vì là thiện nên chẳng phải vô vi, vì tánh thƣờng trụ nên chẳng phải hữu vi. Đây gọi là Bồ Tát quán vô vi không.

Thế nào là Bồ Tát quán vô thỉ không ? Đại Bồ Tát thấy sanh tử vô thỉ thảy đều

không tịch gọi là không, đó tức là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, thảy đều không tịch chẳng có biến đổi. Chúng sanh thọ mạng Tam Bảo, Phật tánh và vô vi pháp cũng nhƣ vậy. Đây gọi là quán vô thỉ không.

Đại Bồ Tát quán nơi tánh không thế nào ? Đại Bồ tát nầy quán tất cả pháp bổn tánh đều không :Ấm, giới, nhập, thƣờng, vô thƣờng, khổ, lạc, tịnh, bất https://thuviensach.vn

tịnh, ngã, vô ngã. Tất cả pháp đều chẳng thấy bổn tánh, đây gọi là quán nơi tánh không.

Đại Bồ Tát quán vô sở hữu không nhƣ thế nào ? Nhƣ ngƣời không con nói nhà cửa trống không, rốt ráo quán không chẳng có thân yêu. Ngƣời ngu si thời gọi là các phƣơng không. Ngƣời nghèo cùng thời gọi là tất cả không.

Những kiến chấp nhƣ vậy, hoặc không hoặc chẳng phải không. Lúc Bồ Tát quán sát nhƣ ngƣời nghèo cùng tất cả đều không. Đây gọi là Bồ Tát quán vô sở hữu không.

Đại Bồ Tát quán đệ nhất nghĩa không nhƣ thế nào ? Bồ Tát lúc quán đệ nhất nghĩa, nhãn căn nầy lúc sanh ra không từ đâu lại, lúc nó diệt mất cũng không đi đến đâu, trƣớc không, nay có, có rồi trở lại không suy thật tánh của nó không nhãn căn không chủ tể. Nhƣ nhãn căn vô tánh, tất cả pháp cũng nhƣ

vậy. Những gì gọi là đệ nhứt nghĩa không ? Có nghiệp có báo, chẳng thấy tác giả, pháp không nhƣ vậy gọi là đệ nhứt nghĩa không. Đây gọi là quán đệ

nhứt nghĩa không.

Đại Bồ Tát quán không không nhƣ thế nào ? Trong không không nầy là chỗ

mê mờ của Thanh Văn và Bích chi Phật.

- Nầy Thiện nam tử ! Là có, là không, đây gọi là không không. Là phải là chẳng phải đây gọi là không không.

- Nầy Thiện nam tử ! Bực Thập trụ Bồ Tát còn ở trong đây thông đạt phần ít nhƣ vi trần, huống là những ngƣời khác, không không nhƣ vậy cũng chẳng đồng không không Tam Muội của Thanh Văn chứng đặng. Đây gọi là Bồ

Tát quán nơi không không.

Đại Bồ Tát quán Đại Không thế nào ? Đại Không tức là Bát Nhã Ba La Mật.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát đặng pháp môn Không nhƣ vậy thời đặng trụ nơi bậc hƣ không đặng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nay đức Phật ở trong đại chúng nầy lúc nói những nghĩa không nhƣ vậy, có mƣời hằng hà sa Bồ Tát liền đặng trụ nơi bậc hƣ

không đẳng.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát trụ nơi bậc nầy ở trong tất cả pháp không bị trở ngại, không bị ràng buộc câu chấp, tâm không mê muội. Do nghĩa nầy nên gọi là bậc hƣ không đẳng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hƣ không đối sắc đáng ƣa chẳng sanh tham đắm, đối với sắc chẳng ƣa chẳng sanh giận hờn. Đại Bồ Tát trụ trong bực nầy cũng nhƣ vậy, đối với sắc tốt xấu, tâm không tham không giận, ví nhƣ

hƣ không rộng lớn tuyệt đối, có thể dung chứa tất cả vật. Đại Bồ tát trụ trong bực nầy cũng nhƣ vậy, rộng lớn tuyệt đối đều có thể dung thọ tất cả pháp.

Do nghĩa nên đặng gọi là bậc hƣ không đẳng.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát trụ trong bậc nầy đối với tất cả pháp cũng thấy cũng biết, là hành, là duyên, là tánh, là tƣớng, là nhơn, là duyên, là chúng sanh tâm, là căn, là thiền định, là thừa, là thiện tri thức, là trì cấm giới, là vật bố thí, những pháp nhƣ vậy tất cả đều biết đều thấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát trụ trong bực nầy biết mà chẳng thấy. Thế

nào là biết ? Biết tự nhịn đói, gieo xuống vực, nhảy vào lửa tự té từ ngọn núi cao, thƣờng co một chân, năm thứ nóng đốt thân, thƣờng nằm trên tro, trên đất, trên gai góc, trên lá cây, cỏ cứng, trên phân bò, mặc y phục bằng gai thô của ngƣời vất bỏ trong gò mã, áo lông phấn tảo, áo khâm bà la, da nai, da huơu, áo quần bằng cỏ, ăn rau, ăn trái, ăn ngó, ăn cũ, xác dầu, phân bò. Nếu đi khất thực hạn định từ nhà, gia chủ nếu nói rằng không liền bỏ đi, dầu kêu trở lại cũng chẳng ngó ngoái lại. Chẳng ăn muối ăn thịt, cùng năm thứ sữa lạt, tô, v.v… Thƣờng uống nƣớc cám trấu, nƣớc sôi. Thọ trì ngƣu giới, kê giới, cẩu giới, trỉ giới. Lấy tro trét trên mình, để tóc dài làm tƣớng. Lúc dùng dê để cúng tế trƣớc chú nguyện rồi sau giết thịt. Bốn tháng thờ lửa, ngày bảy hớp gió. Trăm ngàn ức thứ hoa cúng dƣờng chƣ Thiên. Muốn nhơn những việc trên đây để đƣợc thành tựu chỗ mong cầu. Những phƣơng pháp trên đây không bao giờ có thể làm nhơn giải thoát đƣợc. Đây gọi là biết.

Thế nào là chẳng thấy ? Đại Bồ Tát chẳng thấy môt ngƣời nào thật hành phƣơng pháp nhƣ vậy mà đặng chánh giải thoát. Đây gọi là chẳng thấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát cũng thấy cũng biết. Những gì là thấy ?

Thấy các chúng sanh thật hành tà pháp ấy quyết đọa địa ngục đây gọi là thấy.

Thế nào là biết ? Biết các chúng sanh từ địa ngục ra, sanh trong loài ngƣời nếu có thể tu hành Đàn Ba La Mật nhẫn đến đầy đủ các môn Ba La Mật ngƣời nầy quyết đặng tám môn chánh giải thoát. Đây gọi là biết.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát lại có cũng thấy cũng biết. Thế nào là thấy

? Thấy thƣờng, vô thƣờng, khổ, lạc, tịnh, bất tịnh, ngã, vô ngã, đây gọi là thấy. Thế nào là biết ? Biết các đức Nhƣ Lai quyết định chẳng rốt ráo nhập https://thuviensach.vn

Niết Bàn, biết thân Nhƣ Lai là kim cang không hƣ hoại, chẳng phải là thân do phiền não mà thành, lại chẳng phải hôi nhơ hƣ rã. Cũng lại có thể biết tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Đây gọi là biết.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát lại có cũng biết cũng thấy. Thế nào là biết

? Biết chúng sanh nầy tín tâm thành tựu, biết chúng sanh nầy cầu pháp Đại thừa, ngƣời nầy thuần lƣu, ngƣời nầy nghịch lƣu, ngƣời nầy chánh trụ, biết chúng sanh nầy đã đến bờ kia.

Ngƣời thuận lƣu là nói hạng phàm phu. Ngƣời nghịch lƣu là từ bậc Tu Đà Hoàn nhẫn đến Duyên iác. Ngƣời chánh trụ là nói các bậc Bồ Tát. Ngƣời đến bờ kialà nói các đức Nhƣ Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri. Đây gọi là biết.

Thế nào là thấy ? Đại Bồ Tát trụ nơi kinh điển Đại Thừa Đại Niết Bàn tu phạm hạnh dùng thiên nhãn thanh tịnh thấy các chúng sanh ba nghiệp thân, khẩu, ý tạo điều ác đọa nơi địa ngục,súc sanh, ngạ quỉ. Thấy các chúng sanh tu nghiệp lành sau khi chết sẽ sanh trên trời hay trong loài ngƣời. Những chúng sanh nầy từ tối tăm vào tối tăm. Có những chúng sanh từ tối tăm vào sáng suốt. Có những cbúng sanh từ sáng suốt vào tối tăm. Có những chúng sanh từ sáng suốt vào sáng suốt. Đây gọi là thấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát lại có cũng biết cũng thấy. Đại Bồ Tát biết các chúng sanh tu thân, tu giới, tu tâm, tu huệ. Ngƣời nầy đời nay thành tựu nghiệp ác, hoặc nhơn tham dục, sân khuể, ngu si nghiệp nầy ắt phải thọ báo nơi địa ngục, ngƣời nầy do tu thân, tu giới, tu tâm, tu huệ, nên hiện đời thọ

quả báo nhẹ chẳng đọa địa ngục. Nghiệp nầy thế nào có thể đặng báo hiện tại ? Phát lồ sám hối những tội ác đã làm đã ăn năn chừa cải về sau chẳng dám tái phạm. Vì hổ thẹn, vì cúng dƣờng tam bảo, vì thƣờng trụ quở trách, ngƣời nầy do nhơn duyên nghiệp lành đây nên chẳng đọa địa ngục. Hiện đời thọ quả báo là nhức đầu, đau mắt, đau bụng, đau lƣng, chết vì họan nạn, bị

mắng nhiếc làm nhục, bị đánh đập trói nhốt, bị đói khát khốn khổ, những việc nhƣ vậy là hiện đời thọ quả báo nhẹ. Đây gọi là biết.

Thế nào là thấy ? Đại Bồ Tát thấy ngƣời nhƣ vậy chẳng có thể tu tập thân, giới tâm, huệ, tạo chút ít nghiệp ác. Nhơn duyên của nghiệp nầy đáng lẽ

hiện đời thọ quả báo. Ngƣời nầy tạo chút ít nghiệp ác chẳng có thể sám hối, chẳng tự quở trách, chẳng sanh lòng hổ thẹn, chẳng sợ sệt, nghiệp ác nầy tăng trƣởng nên thọ quả báo nơi địa ngục. Đây gọi là thấy.

https://thuviensach.vn

Lại có biết mà chẳng thấy. Thế nào là biết ? Biết tất cả chúng sanh đều có Phật tánh , vì phiền não che đậy nên chẳng thể thấy. Đây gọi là biết mà chẳng thấy.

Lại có biết mà thấy chút ít. Bậc thập trụ Bồ Tát biết tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, thấy chẳng đƣợc rõ ràng dƣờng nhƣ đêm tối thấy vật chẳng rõ.

Lại có cũng thấy cũng biết, chính là chƣ Phật Nhƣ Lai cũng thấy cũng biết.

Lại có cũng thấy cũng biết, chẳng thấy chẳng biết. Cũng thấy cũng biết là : Trong thế gian những văn tự, ngôn ngữ, nam, nữ, xe cộ, bình chậu, nhà cửa, thành ấp, áo xiêm, uống ăn, núi sông, vƣờn rừng, chúng sanh, thọ mạng.

Đây gọi là cũng biết cũng thấy.

Thế nào là chẳng thấy chẳng biết ? Thánh nhơn chỗ có nói ra lời vi mật, không có nam nữ nhẫn đến vƣờn rừng. Đây gọi là chẳng thấy chẳng biết.

Lại có biết mà chẳng thấy : Biết vật bố thí, biết chỗ cúng dƣờng, biết ngƣời lãnh thọ, biết nhơn quả. Đây gọi là biết. Chẳng thấy đồ bố thí, chỗ cúng dƣờng, ngƣời thọ nhẫn đến quả báo. Đây gọi là chẳng thấy.

Đại Bồ Tát biết có tám thứ, chính là ngũ nhãn của đức Nhƣ Lai chỗ biết.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Đại Bồ Tát có thể biết nhƣ vậy thời đặng những lợi ích gì ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát có thể biết nhƣ vậy thời đặng bốn vô ngại.

Pháp vô ngại, nghĩa vô ngại, từ vô ngại, nhạo thuyết vô ngại. Pháp vô ngại là biết tất cả pháp và danh tự của pháp. Nghĩa vô ngại là : Biết những nghĩa của tất cả pháp, có thể tùy theo danh tự đã đặt cho các pháp mà giải nghĩa. Từ vô ngại là giảng luận tùy theo danh tự, giảng luận theo chánh âm, giảng luận về

pháp cú, giảng luận về thế biện. Nhạo thuyết vô ngại là : Đại Bồ Tát khi diễn thuyết không có chƣớng ngại, không ai động chuyển đƣợc, không có sợ

sệt, khó có ai tồi phục đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây gọi là Bồ Tát có thể thấy và biết nhƣ vậy, bèn đặng bốn trí vô ngại nhƣ thế.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Pháp vô ngại là : Đại Bồ Tát biết khắp những pháp Thanh Văn, Duyên iác, Bồ Tát, chƣ Phật. Nghĩa vô ngại là thừa, dầu có ba, nhƣng biết quy về một, trọn chẳng cho rằng có tƣớng sai biệt hẳn. Từ vô https://thuviensach.vn

ngại là : Đại Bồ Tát ở trong một pháp đặt thành nhiều thứ tên, trãi vô lƣợng kiếp nói chẳng hết, hàng Thanh Văn, Duyên iác, không thể nói nhƣ vậy đƣợc. Nhạo thuyết vô ngại là : Đại Bồ Tát trong vô lƣợng kiếp vì các chúng sanh diễn thuyết các pháp : Hoặc danh hoặc nghĩa, nhiều loại giảng thuyết khác nhau chẳng thể cùng tận.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Pháp vô ngại : Là Đại Bồ Tát dầu biết các pháp nhƣng chẳng chấp lấy. Nghĩa vô ngại là : Đại Bồ Tát dầu biết những nghĩa nhƣng cũng chẳng chấp. Từ vô ngại là Đại Bồ Tát dầu biết danh tự cũng chẳng chấp lấy. Nhạo thuyết vô ngại là Đại Bồ tát dầu biết nhạo thuyết tối thƣợng nhƣ vậy nhƣng cũng chẳng chấp. Vì cớ sao chẳng chấp ? Vì nếu chấp lấy thời chẳng gọi là Bồ Tát.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nếu chẳng chấp lấy thời chẳng biết pháp, nếu biết pháp thời là chấp lấy, nếu biết mà chẳng chấp lấy thời là không chỗ biết, thế sao đức Nhƣ Lai nói rằng : Biết pháp mà chẳng chấp lấy

? Phật nói : - Nầy Thiện nam tử ! Luận về ngƣời chấp lấy thời chẳng gọi là vô ngại. Ngƣời không chấp lấy mới gọi là vô ngại. Thế nên tất cả Bồ Tát nếu có chấp lấy thời không vô ngại, nếu không vô ngại thời chẳng gọi là Bồ Tát.

Nên biết ngƣời ấy gọi là phàm phu. Tại sao chấp lấy gọi là phàm phu ? Vì tất cả phàm phu chấp lấy nơi sắc, thinh, nhẫn đến chấp lấy thức. Vì chấp lấy sắc thời sanh tâm tham, vì sanh tâm tham nên bị sắc ràng buộc, nhẫn đến bị

thức ràng buộc. Do bị ràng buộc nên chẳng đặng thoát khỏi sanh, già, bịnh, chết, ƣu, bi, khổ não. Thế nên chấp lấy gọi là phàm phu. Do nghĩa nầy nên tất cả phàm phu không có bốn vô ngại.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát đã ở nơi vô lƣợng a tăng kỳ kiếp biết và thấy pháp tƣớng. Do biết thấy nên biết nghĩa. Do thấy pháp tƣớng và biết nghĩa nên ở trong sắc v.v… chẳng sanh lòng chấp lấy, nhẫn đến trong thức cũng lại nhƣ vậy. Do chẳng chấp lấy, Bồ Tát đối với sắc chẳng sanh lòng tham, nhẫn đến nơi thức cũng chẳng sanh lòng tham. Do không tham nên chẳng bị sắc ràng buộc, nhẫn đến chẳng bị thác ràng buộc. Bởi chẳng ràng buộc thời đặng thoát khỏi sanh, già, bịnh, chết, ƣu , bi, khổ não. Do nghĩa nầy nên tất cả Bồ Tát đặng bốn vô ngại.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nhân duyên nầy trong mƣời hai bộ kinh, đức Phật vì hàng đệ tử nói chấp lấy gọi là bị ma trói buộc. Nếu chẳng chấp lấy thời thoát khỏi sự trói buộc của ma. Ví nhƣ trong đời, ngƣời có tội bị vua bắt trói, ngƣời không tội nhà vua không bắt. Đại Bồ Tát cũng nhƣ vậy : Ngƣời chấp https://thuviensach.vn

lấy thời bị ma ràng buộc, ngƣời không chấp lấy thời ma không ràng buộc đƣợc. Do nghĩa nầy nên Đại Bồ Tát không có chấp lấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Pháp vô ngại là : Đại Bồ Tát khéo biết danh tự giữ lấy chẳng quên, nói giữ lấy là nhƣ đất, núi, nhƣ con mắt, nhƣ đám mây, nhƣ

ngƣời, nhƣ mẹ, tất cả các pháp cũng lại nhƣ vậy, nghĩa vô ngại là : Bồ Tát chẳng biết danh tự của các pháp cũng biết nơi nghĩa. Biết nghĩa thế nào ?

Nhƣ đất khắp giữ lấy tất cả chúng sanh, và phi chúng sanh, do nghĩa nầy nên gọi là đất giữ lấy. Bồ Tát lại suy nghĩ núi có thể giữ lấy đất làm cho vững vàng không nghiêng động nên gọi là núi giữ lấy. Con mắt có thể giữ lấy ánh sáng. Mây gọi là hơi của rồng, hơi của rồng giữ lấy nƣớc cho nên gọi là mây giữ lấy. Ngƣời có thể giữ lấy pháp và phi pháp. Mẹ có thể giữ lấy con. Đại Bồ Tát biết danh tự cú nghĩa của tất cả pháp cũng nhƣ vậy.

Từ vô ngại là : Đại Bồ Tát dùng các thứ ngôn từ diễn nói một nghĩa, cũng không có nghĩa. Nhƣ những danh từ nam nữ, nhà cửa, xe cộ, chúng sanh v.v… Cớ sao là vô nghĩa ? Luận về nghĩa là cảnh giới của Phật của Bồ Tát, ngôn từ là cảnh giới của phàm phu. Do biết nghĩa nên đặng từ vô ngại.

Nhạo thuyết vô ngại là Đại Bồ Tát biết từ, biết nghĩa, nên trong vô lƣợng a tăng kỳ kiếp thuyết từ, thuyết nghĩa, chẳng cùng tận. Đây gọi là nhạo thuyết vô ngại.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát trong vô lƣợng vô biên a tăng kỳ kiếp tu hành thế đế, do sự tu hành nầy biết pháp vô ngại. Lại trong vô lƣợng a tăng kỳ kiếp tu đệ nhất nghĩa đế nên đặng nghĩa vô ngại. Lại vô lƣợng a tăng kỳ

kiếp tập học luận Tỳ Dà La Na nên đặng từ vô ngại. Cũng ở trong vô lƣợng a tăng kỳ kiếp tu tập luận thuyết về thế đế, nên đặng nhạo thuyết vô ngại.

Hàng Thinh Văn Duyên iác không đặng bốn vô ngại nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong chín bộ kinh, đức Phật nói Thanh Văn và Duyên iác có bốn vô ngại, nhƣng Thanh Văn Duyên iác thật không có. Tại vì sao ? Vì Đại Bồ Tát nhơn độ chúng sanh nên tu tập bốn trí vô ngại nhƣ vậy.

Hàng Duyên iác tu pháp tịch diệt chỉ ƣa ở một mình, nếu hoá độ chúng sanh chỉ hiện thần thông, trọn ngày nín lặng không thuyết pháp làm sao có đƣợc bốn trí vô ngại. Cớ sao nín lặng mà không thuyết pháp ? Hàng Duyên iác chẳng thể thuyết pháp độ ngƣời khiến đặng pháp noãn, pháp đảnh, pháp nhẫn, pháp thế đệ nhất, Tu Đà Hoàn, Tƣ Đà Hàm, A Na Hàm, A La hán, Bích Chi Phật, Bồ Tát, chẳng thể khiến ngƣời phát tâm vô thƣợng Bồ

Đề.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Hàng Duyên iác ra đời trong thế gian không có chín bộ kinh, vì thế nên Duyên iác không có từ vô ngại và nhạo thuyết vô ngại.

Hàng Duyên iác dầu biết các pháp nhƣng không đƣợc pháp vô ngại. Vì pháp vô ngại gọi là biết văn tự. Hàng Duyên iác dầu biết văn tự nhƣng không đƣợc văn tự vô ngại. Vì chẳng biết hai chữ : ― Thƣờng Trụ‖. Thế nên hàng Duyên iác chẳng đặng pháp vô ngại. Hàng Duyên ác dầu biết nơi nghĩa nhƣng không đƣợc nghĩa vô ngại.

Ngƣời thật biết nghĩa thời biết chúng sanh đều có Phật tánh. Nghĩa Phật tánh gọi là vô thƣợng chánh đẳng chánh giác. Do nghĩa nầy nên hàng Duyên iác chẳng đặng nghĩa vô ngại, thế nên tất cả hàng Duyên iác không có bốn trí vô ngại.

Thế nào là hàng Thanh Văn không có bốn trí vô ngại ? Hàng Thanh Văn không có ba thứ thiện xảo phƣơng tiện; một là quyết cần phải lời nói dịu dàng rồi sao mới lãnh thọ giáo pháp, hai là quyết phải lời nói thô rồi sao mới lãnh thọ sự giáo hóa, ba là lời nói chẳng dịu dàng chẳng thô rồi sau mới lãnh thọ sự giáo hóa. Vì hàng Thanh Văn không có ba phƣơng tiện nầy nên không có bốn trí vô ngại. Lại hàng Thanh Văn Duyên iác chẳng có thể biết lời, biết nghĩa rốt ráo, không có trí tự tại, hiểu rõ nơi cảnh giới, không có mƣời trí lực, bốn vô sở úy chẳng có thể rốt ráo ra khỏi sông lớn mƣời hai nhân duyên, chẳng có thể khéo biết những căn tánh lợi độn sai khác của chúng sanh, chƣa có thể dứt hẳn lòng nghi đối với hai đế lý, chẳng biết các thứ cảnh giới sở duyên nơi tâm của chúng sanh, chẳng có thể khéo nói đệ

nhất nghĩa không, thế nên hàng nhị thừa không có bốn trí vô ngại.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ―Thế Tôn ! Nếu tất cả hàng Thanh Văn Duyên iác đều không có bốn trí vô ngại, tại sao đức Thế Tôn lại nói Xá Lợi Phất là trí huệ đệ nhất. Đại Mục Kiền Liên là thần thông đệ nhất, Ma Ha Câu Si La là tứ vô ngại đệ nhất. Nếu các ngài đó là không có bốn trí vô ngại, sao đức Nhƣ Lai tuyên bố những lời nhƣ vậy.

Đức Phật khen ngợi Ca Diếp Bồ Tát : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ sông Hằng có nƣớc nhiều vô lƣợng, sông lớn Tân Đầu cũng có nƣớc vô lƣợng, sông lớn Bác Xoa cũng có nƣớc vô lƣợng, sông lớn Tất Đà cũng có nƣớc vô lƣợng, ao A Nậu Đạt cũng có nƣớc vô lƣợng, trong đại hải nƣớc cũng vô lƣợng. Các con sông lớn ao A Nậu cùng đại hải dầu đồng có nƣớc nhiều vô lƣợng, nhƣng thatä ra nhiếu ít chẳng đồng nhau. Bốùn trí vô ngại của hàng Thanh Văn, Duyên iác cùng các bậc Đại Bồ Tát vốn cũng nhƣ vậy, nếu gọi là đồng nhau thời không đúng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ta vì phàm phu mà nói Ma Ha Câu Si La bốn trí vô ngại đệ nhất. Ý nghĩa lời hỏi của ông là nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Hàng Thanh Văn hoặc có vị đặng một trí vô ngại , hoặc có vị đặng hai, không có vị nào có đủ đƣợc bốn.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ trong phẩm Phạm Hạnh, đức Phật đã nói sự tri kiến của Bồ tát đặng bốn trí vô ngại. Tri kiến của Bồ Tát thời là vô sở đắc cũng không có tâm niệm cho rằng Vô Sở Đắc. Thế Tôn !

Đại Bồ Tát nầy thật vô sở đắc. Nếu giả sử tâm niệm Bồ Tát có sở đắc thời chẳng phải là Bồ Tát, nên gọi là phàm phu. Đức Nhƣ Lai sao lại nói Bồ Tát mà có sở đắc ?

- Nầy Thiện nam tử ! Lành thay ! Lành thay ! Ta sắp sửa nói mà ông lại hỏi.

Đại Bồ Tát thật vô sở đắc, vô sở đắc gọi là bốn trí vô ngại.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nghĩa gì vô sở đắc gọi là bốn trí vô ngại. Nếu có sở

đắc thời gọi là ngại. Có chƣớng ngại gọi là bốn thứ điên đảo.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ tát vì không bốn thứ điên đảo nên đặng vô ngại. Thế nên Bồ Tát gọi là vô sở đắc.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Vô sở đắc thời gọi là huệ. Đại Bồ Tát đặng huệ nầy nên gọi là vô sở đắc. Có sở đắc gọi là vô minh. Bồ Tát dứt hẳn vô minh tối tăm nên vô sở đắc. Vì thế nên Bồ Tát gọi là vô sở đắc.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Vô Sở Đắc gọi là Đại Niết bàn. Bồ Tát an trụ trong Đại Niết Bàn nhƣ vậy, chẳng thấy tánh tƣớng của tất cả pháp vì thế nên Bồ

Tát gọi là vô sở đắc. Có sở đắc gọi là hai mƣơi lăm cõi, Bồ Tát dứt hẳn hai mƣơi lăm cõi đặng Đại Niết Bàn. Vì thế nên Bồ Tát gọi là vô sở đắc.

Lại Nầy Thiện nam tử !Vô sở đắc gọi là Đại Thừa, Đại Bồ Tát chẳng trụ nơi các pháp nên đặng Đại Thừa. Vì thế nên Bồ Tát gọi là vô sở đắc.

Có sở đắc gọi là đạo Thanh Văn, Bích Chi Phật. Bồ Tát dứt hẳn đạo Nhị

Thừa nên đặng Phật đạo. Vì thế nên Bồ Tát gọi là vô sở đắc.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Vô sở đắc gọi là kinh Phƣơng Đẳng. Bồ Tát đọc tụng kinh nhƣ vậy nên đặng Niết Bàn. Vì thế nên Bồ Tát gọi là vô sở đắc.

https://thuviensach.vn

Có sở đắc gọi là mƣời một bộ kinh. Bồ Tát tu tập kinh điển thuần giảng thuyết Phƣơng đẳng Đại Thừa. Vì thế nên gọi là Bồ Tát Vô Sở Đắc.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Vô Sở Đắc gọi là hƣ không. Trong thế gian không có vật gọi là hƣ không. Bồ Tát đặng hƣ không tam muội nầy thời không chổ

thấy. Vì thế nên Bồ Tát gọi là Vô Sở Đắc.

Có Sở Đắc gọi là luân hồi sanh tử. Tất cả phàm phu luân hồi sanh tử nên có chổ thấy. Bồ Tát dứt hẳn tất cả sanh tử nên gọi Bồ Tát là Vô Sở Đắc. Lại Nầy Thiện nam tử !Vô Sở Đắc của Đại Bồ Tát gọi là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, vì Đại Bồ Tát thấy Phật tánh nên đặng thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Do đó nên gọi Bồ Tát là Vô Sở Đắc.

Có Sở Đắc gọi là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh. Đại Bồ Tát dứt bốn thứ

nầy nên gọi Bồ Tát là Vô Sở Đắc.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Vô Sở Đắc gọi là Đệ Nhất Nghĩa Không. Đại Bồ Tát quán Đệ Nhất Nghĩa Không đều không chỗ thấy nên gọi Bồ Tát là Vô Sở

Đắc.

Có Sở Đắc gọi là năm sự thấy. Bồ Tát dứt hẳn năm sự thấy nầy nên chứng đặng đệ nhất nghĩa không, vì thế nên gọi Bồ Tát là Vô Sở Đắc.

Lại Nầy Thiện nam tử !Vô Sở Đắc gọi là vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

Đại Bồ Tát lúc đặng vô thƣợng chánh giác đều không chỗ thấy nên gọi Bồ

Tát là Vô Sở Đắc.

Có Sở Đắc gọi là Thanh Văn Bồ Đề, Duyên iác Bồ Đề, Bồ Tát dứt hẳn Bồ

Đề của Nhị thừa nên gọi Bồ Tát là Vô Sở Đắc.

- Nầy Thiện nam tử ! Lời hỏi của ông cũng Vô Sở Đắc. Lời nói của ta cũng Vô Sở Đắc. Nếu có Sở Đắc là quyến thuộc của ma, chẳng phải đệ tử của Phật.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Vì tôi lúc nói Bồ Tát Vô Sở Đắc nầy, có vô lƣợng chúng sanh dứt tâm chấp có tƣớng. Do việc nầy tôi dám thƣa hỏi Vô Sở Đắc, làm cho vô lƣợng chúng sanh nhƣ vậy rời quyến thuộc ma làm đệ tử Phật.‖

Ca Diếp Bồ Tát lại bạch Phật : ― Thế Tôn ! Đức Nhƣ Lai vừa rồi ở rừng Ta La Song Thọ nầy vì Thuần Đà nói bài kệ :

https://thuviensach.vn

Trƣớc có nay không.

Trƣớc không nay có.

Ba đời có pháp,

Không có lẽ ấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Phật vì hoá độ chúng sanh mà nói lời ấy, cũng vì hàng Thanh Văn Duyên iác mà nói lời ấy, cũng vì Văn Thù Sƣ Lợi mà nói lời ấy, chẳng phải chỉ vì một mình Thuần Đà mà nói kệ ấy. Lúc đó Văn Thù Sƣ Lợi toan muốn hỏi Phật. Phật biết tâm niệm của Văn Thù mà nói kệ ấy.

Phật nói bài kệ ấy rồi thời Văn Thù Sƣ Lợi liền hiểu rõ.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ Văn Thù Sƣ Lợi, có đƣợc mấy ngƣời hiểu nghĩa ấy. Xin đức Nhƣ Lai vì đại chúng lại phân biệt giảng rộng.

- Nầy Thiện nam tử ! Lóng nghe ! Lóng nghe 1 Nay sẽ vì ông diễn giải lại.

Nói rằng trƣớc có đó : Ngày trƣớc ta vốn có vô lƣợng phiền não, do phiền não nên hiện tại không có Đại Niết Bàn.

Nói rằng trƣớc không đó : Trƣớc không bát nhã ba la mật, vì không bát nhã ba la mật nên hiện tại có đủ phiền não. Hoặc Sa Môn hay Bà La Môn, hoặc trời, hoặc ma, hoặc Phạm Vƣơng, hoặc ngƣời, không ai có thể nói đức Nhƣ

Lai thuở quá khứ, vị lai, hay hiện tại có phiền não.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Nói rằng trƣớc có đó : Ta trƣớc có thân hòa hiệp của cha mẹ sanh vì thế nên hiện tại không có pháp thân kim cang vi diệu.

Nói rằng trƣớc không đó : Thân ta vốn không ba mƣơi hai tƣớng, tám mƣơi thứ tốt, bởi trƣớc không có tƣớng tốt nên hiện tại có đủ bốn trăm lẻ bốn thứ

bịnh.

Hoặc Sa Môn hay Bà La Môn, hoặc trời hoặc ma, hoặc Phạm vƣơng hoặc ngƣời, không thể nói rằng đức Nhƣ Lai thuở quá khứ, vị lai, hiện tại có bệnh khổ đó.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Nói rằng trƣớc có đó ta trƣớc vốn có vô thƣờng, vô ngã, vô lạc, vô tịnh. Bởi có vô thƣờng, vô ngã, vô lạc, vô tịnh, nên hiện tại không có vô thƣờng bồ đề. Nói rằng trƣớc không đó : Trƣớc không thấy https://thuviensach.vn

Phật tánh, vì chẳng thấy nên không có thƣờng, lạc , ngã, tịnh, hoặc Sa Môn hay Bà La Môn hoặc trời hoặc ma, hoặc Phạm Vƣơng, hoặc ngƣời, không thể nói rằng đức Nhƣ Lai thuở quá khứ vị lai hiện tại không có thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Nói rằng trƣớc có đó, là trƣớc có tâm niệm tu khổ

hạnh của phàm phu cho rằng đặng vô thƣợng chánh giác, vì vậy nên hiện tại không thể phá hoại bốn thứ ma. Nói rằng trƣớc không đó, ta trƣớc không có sáu môn Ba La Mật, do trƣớc không sáu môn Ba La Mật nên có tâm niệm tu, tu hành khổ hạnh của phàm phu cho rằng đặng vô thƣợng bồ đề. Hoặc Sa Môn hay Bà La Môn, hoặc trời, hoặc ma, hoặc Phạm vƣơng, không thể nói đức Nhƣ Lai thuở quá khứ vị lai, hiện tại có khổ hạnh.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Nói rằng trƣớc có đó, ta xƣa trƣớc có thân tạp thực nên hiện tại không thân vô biên. Nói rằng trƣớc không đó, trƣớc không ba mƣơi bảy pháp trợ đạo, do không pháp trợ đạo nên hiện tại có thân tạp thực.

Hoặc Sa Môn hay Bà La Môn, hoặc trời, hoặc ma, hoặc Phạm Vƣơng, hoặc ngƣời, nói rằng đức Nhƣ Lai thuở quá khứ vị lai hiện tại có thân tạp thực, thời không đúng.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Nói rằng trƣớc có đó : Ta xƣa trƣớc có tâm niệm chấp lấy tất cả pháp, vì thế nên hiện tại không có chánh định rốt ráo không.

Nói rằng trƣớc không đó : Ta trƣớc không có thật nghĩa trung đạo, do không có thật nghĩa trung đạo nên có tâm niệm chấp lấy tất cả pháp. Hoặc Sa Môn hay Bà La Môn, hoặc trời, hoặc ma, hoặc Phạm vƣơng, hoặc ngƣời nói rằng đức Nhƣ Lai thuở quá khứ, vị lai, hiện tại nói tất cả pháp là có tƣớng, thời không đúng.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Nói rằng trƣớc có đó, lúc ta mới đặng vô thƣợng bồ

đề, có các đệ tử Thanh Văn căn độn, do có đệ tử Thanh văn căn độn nên không thể diễn nói đạo nhứt thừa chơn thật. Nói rằng trƣớc không đó : Trƣớc không bậc lợi căn Tƣợng Vƣơng trong loài ngƣời nhƣ Ca Diếp Bồ Tát v.v… Bởi không hạng lợi căn nên đức Phật tùy nghi phƣơng tiện khai thị ba thừa. Nếu có Sa Môn hay Bà La Môn, hoặc trời, hoặc ma, hoặc Phạm vƣơng, hoặc ngƣời, nói rằng đức Nhƣ Lai thuở quá khứ vị lai, hiện tại rốt ráo diễn thuyết pháp ba thừa, thời không đúng.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Nói rằng trƣớc có đó : Ta trƣớc nói rằntg sau đây ba tháng nơi rừng Ta La Song Thọ, ta sẽ nhập Niết Bàn. Vì thế nên hiện tại đây chẳng diễn thuyết đƣợc kinh Đại Thừa Đại Niết Bàn. Nói rằng trƣớc không https://thuviensach.vn

đó : Ngày trƣớc không có Văn Thù Sƣ Lợi Đại Bồ Tát v.v… Vì không có nên hiện tại nói đức Nhƣ Lai vô thƣờng. Hoặc Sa Môn hay Bà La Môn, hoặc Phạm Vƣơng, hoặc ngƣời, hoặc trời, hoặc ma, nói rằng đức Nhƣ Lai thuở

quá khứ, hiện tại là vô thƣờng thời không đúng.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai khắp vì chúng sanh nên dầu biết rõ tất cả

pháp mà nói là chẳng biết, dầu thấy mà nói chẳng thấy, Pháp có tƣớng nói rằng không tƣớng, pháp không tƣớng nói rằng có tƣớng. Thiệt có thƣờng nói rằng vô thƣờng, lạc, ngã, và tịnh cũng nhƣ vậy. Pháp tam thừa nói là nhứt thừa, pháp nhứt thừa tùy nghi nói thành ba : Tƣớng dón gọn nói thành tƣớng rộng, tƣớng rộng nói thành tƣớng dón gọn. Bốn tội trọng nói là tội thâu lan giá, tội thâu lan giá nói là bốn tội trọng. Phạm nói chẳng phải phạm, chẳng phải phạm nói là phạm. Tội khinh nói là trọng, tội trọng nói là khinh. Tại sao vậy ? Vì đức Nhƣ Lai thấy rõ căn tánh của chúng sanh. Đức Nhƣ Lai dầu nói nhƣ vậy mà trọn không hƣ vọng. Vì lời hƣ vọng chính là tội lỗi. Đức Nhƣ

Lai đã dứt hết tất cả tội lỗi, thời đâu còn có nói lời hƣ vọng.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai dầu không lời hƣ vọng, nếu biết chúng sanh do nơi lời hƣ vọng mà đặng lợi ích đối với chánh pháp, thời tùy nghi phƣơng tiện vì họ mà nói.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả thế đế đối với Nhƣ Lai tức là đệ nhất nghĩa đế.

Chƣ Phật Thế Tôn vì đệ nhất nghĩa đế mà nói thế đế, làm cho chúng sanh chứng đặng đệ nhất nghĩa đế. iả sử chúng sanh chẳng đặng đệ nhất nghĩa đế nhƣ vậy, thời chƣ Phật trọn chẳng tuyên nói thế đế.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai có lúc diễn nói thế đế, chúng sanh cho rằng Phật nói đệ nhất nghĩa đế. Đức Nhƣ Lai có lúc diễn nói đệ nhất nghĩa đế, chúng sanh cho rằng Phật nói thế đế. Nên cảnh giới rất sâu của chƣ Phật chẳng phải hàng Thanh Văn Duyên iác có thể biết đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì thế nên ông chẳng nên gạn rằng : Đại Bồ Tát là vô sở đắc. Bồ Tát thƣờng chứng đặng đệ nhất nghĩa đế, sao lại gạn rằng là vô sở đắc.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : Thế Tôn ! Đệ nhất nghĩa đế cũng gọi là đạo, cũng gọi là bồ đề, cũng gọi là Niết Bàn. Nếu có Bồ Tát nói rằng có đắc đạo, có bồ đề, Niết Bàn thời là vô thƣờng. Vì pháp nếu là thƣờntg thời chẳng thể

đặng, dƣờng nhƣ hƣ không, có ai đƣợc.

https://thuviensach.vn

- Thế Tôn ! Nhƣ vật trong thế gian trƣớc không nay có gọi đó là vô thƣờng.

Cũng vậy, nếu đạo là có thể đƣợc thời gọi là vô thƣờng. Pháp nếu là thƣờng thời không đặng, không sanh, dƣờng nhƣ Phật tánh không đặng, không sanh.

- Thế Tôn ! Luận về đạo : Chẳng phải sắc, chẳng phải chẳng sắc, chẳng dài, chẳng vắn, chẳng phải cao, chẳng phải thấp, chẳng phải sanh, chẳng phải diệt, chẳng phải đỏ, chẳng phải trắng, chẳng phải xanh, chẳng phải vàng, chẳng phải có, chẳng phải không, cớ sao đức Nhƣ Lai nói là có thể đƣợc. Bồ

Đề cùng Niết Bàn cũng nhƣ vậy.

Phật nói : ― Phải lắm ! Phải lắm ! - Nầy Thiện nam tử ! Đạo có hai thứ : Một là thƣờng, hai là vô thƣờng. Tƣớng Bồ Đề cũng có hai thứ : Một là thƣờng, hai là vô thƣờng. Niết Bàn cũng vậy.

Đạo của ngoại đạo gọi là vô thƣờng. Đạo của nội đạo gọi là thƣờng, Bồ Đề

của Thanh Văn Duyên iác là vô thƣờng. Bồ Đề của Bồ Tát và chƣ Phật gọi là thƣờng. Ngoại giải thoát gọi là vô thƣờng, Nội giải thoát gọi là thƣờng.

Đạo cùng Bồ Đề và Niết Bàn đều gọi là thƣờng. Tất cả chúng sanh vì bị vô lƣợng phiền não che đậy không huệ nhãn nên chẳng thể thấy đƣợc. Mà các chúng sanh vì muốn đƣợc thấy nên tu giới, định, huệ. Do tu hành nên thấy đạo cùng Bồ Đề và Niết Bàn. Đây gọi là Bồ Tát chứng đặng đạo cùng Bồ Đề

và Niết Bàn.

Tánh tƣớng của đạo thật chẳng sanh, chẳng diệt. Do nghĩa nầy nên chẳng thể

nắm lấy. - Nầy Thiện nam tử ! Đạo dầu không hình sắc thấy đƣợc, không thể

cân lƣờng biết. Nhƣng thật có công dụng. Nhƣ tâm chúng sanh dầu chẳng phải sắc, chẳng phải dài, vắn, thô, tế, chẳng phải buộc chẳng phải mở. Chẳng phải là pháp có thể thấy nhƣng cũng là có.

Do nghĩa nầy nên đức Phật vì ông Tu Đạt Đa nói rằng : Nầy trƣởng iả !

Tâm là chúa trong thành. Trƣởng iả nếu chẳng giữ gìn tâm thời chẳng giữ

gìn thân miệng. Nều giữ gìn tâm thời giữ gìn thân miệng. Bởi chẳng khéo giữ gìn thân miệng nên làm cho chúng sanh sa đến ba ác thú. iữ gìn thân miệng thời làm cho chúng sanh đặng báo trời ngƣời và Niết Bàn. Chứng đặng gọi là chơn thật, còn chẳng chứng đặng gọi là chẳng chơn thật. Đạo cùng Bồ Đề và Niết Bàn cũng nhƣ vậy : Cũng là có cũng là thƣờng. Nếu nhƣ

không có làm sao có thể dứt đƣợc tất cả phiền não. Vì có nên tất cả Bồ Tát thấy biết rõ ràng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Một là thấy tƣớng mạo, hai là thấy rõ ràng. Thế nào là thấy tƣớng mạo ? Nhƣ thấy khói đàng xa gọi là thấy lửa, kỳ thật chẳng thấy lửa, dầu chẳng thấy lửa, nhƣng cũng chẳng phải là hƣ vọng. Thấy chim hạc bay trên không bèn nói là thấy nƣớc. Dầu chẳng thấy nƣớc nhƣng chẳng phải là hƣ vọng. Nhƣ thấy lá cây bèn nói là thấy gốc cây, dầu chẳng phải thấy gốc cây nhƣng cũng chẳng phải là hƣ vọng. Nhƣ ngƣời thấy sừng trâu trong rào đằng xa bèn nói là thấy trâu, dầu chẳng thấy trâu nhƣng cũng chẳng phải là hƣ vọng. Nhƣ thấy ngƣời nữ thai nghén bèn nói là thấy dục, dầu chẳng thấy dục, nhƣng cũng chẳng phải là hƣ vọng. Nhƣ thấy cây mọc lá bèn nói là thấy nƣớc, dầu chẳng thấy nƣớc nhƣng cũng chẳng phải là hƣ

vọng. Nhƣ thấy mây bèn nói là thấy mƣa, dầu chẳng thấy mƣa nhƣng cũng chẳng phải là hƣ vọng. Nhƣ thấy thân nghiệp cùng khẩu nghiệp bèn nói là thấy tâm, dầu chẳng thấy tâm, nhƣng cũng chẳng phải là hƣ vọng, đây gọi là thấy tƣớng mạo.

Thế nào là thấy rõ ràng ? Nhƣ mắt thấy sắc. - Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ

ngƣời có con mắt sáng tự xem trái A Ma Lặc trong bàn tay. Đại Bồ Tát thấy đạo Bồ Đề, Bồ Đề và Niết Bàn rõ ràng cũng nhƣ vậy, dầu thấy nhƣ vậy nhƣng vẫn không có tƣớng thấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nhân duyên nầy ngày trƣớc ta bảo Xá Lợi Phất : Tất cả trong đời hoặc Sa Môn, Bà La Môn, hoặc trời, hoặc ma, hoặc Phạm Vƣơng, hoặc ngƣời chỗ chẳng biết, chẳng thấy, chẳng hiểu, chỉ có đức Nhƣ

Lai đều biết thấy và hiểu, chƣ vị Đại Bồ Tát cũng nhƣ vậy. Còn nếu trong các thế gian chỗ biết thấy và hiểu, thời ta cùng Bồ Tát cũng biết thấy và hiểu. Chúng sanh trong thế gian chỗ chẳng biết, chẳng thấy, chẳng hiểu, cũng chẳng tự biết là mình chẳng biết, chẳng thấy, chẳng hiểu. Chúng sanh trong thế gian chỗ biết thấy và hiểu bèn tự nói rằng tôi biết thấy và hiểu. Đức Nhƣ Lai tất cả đều biết thấy và hiểu, cũng chẳng tự nói rằng ta biết thấy và hiểu, tất cả Bồ Tát cũng nhƣ vậy, vì nếu giả sử đức Nhƣ Lai còn có tƣớng biết thấy và hiểu, phải biết đó là chẳng Phật Thế Tôn mà là phàm phu, Bồ

Tát cũng vậy.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Nhƣ đức Thế Tôn bảo Xá Lợi Phất : Thế gian biết ta cũng biết, thế gian chẳng biết ta cũng biết rõ. Ý nghĩa đó thế nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả thế gian chẳng biết, chẳng thấy chẳng hiểu đƣợc Phật tánh. Nếu có biết thấy và hiểu Phật tánh thời chẳng gọi là thế gian mà là Bồ Tát. Ngƣời thế gian cũng lại chẳng biết, chẳng thấy, chẳng hiểu, mƣời hai loại kinh, mƣời hai nhơn duyên, bốn đảo, bốn đế ba mƣơi bảy phẩm, vô https://thuviensach.vn

thƣợng Bồ Đề, Đại Niết Bàn, nếu biết, thấy và hiểu thời chẳng phải là thế

gian nên gọi là Bồ Tát.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây gọi là thế gian chẳng biết, chẳng thấy, chẳng hiểu.

Thế nào là chỗ biết thấy và hiểu của thế gian ? Chính là Phạm Thiên, Tự Tại Thiên, Bát Tý Thiên, tánh, thời, vi trần, pháp và phi pháp là chủ tạo hoá, chung thỉ của thế giới, hai kiến chấp đoạn thƣờng, cho rằng sơ thiển đến trời phi phi tƣởng Là Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây gọi là chỗ thấy, biết và hiểu của thế gian. Đại Bồ

Tát đối với những việc nhƣ vậy cũng biết thấy và hiểu. Bồ Tát thấy biết và hiểu nhƣ vậy rồi, nếu nói rằng chẳng biết chẳng thấy chẳng hiểu thời là hƣ

vọng. Hƣ vọng thời là tội. Do tội nầy phải đọa địa ngục.

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc nam nữ, hoặc Sa Môn hay Bà La Môn nói rằng không có đạo Bồ Đề Niết Bàn. Phải biết bọn nầy gọi là Nhứt Xiển Đề, là quyến thuộc của Ma, gọi là hủy báng chánh pháp. Hủy báng chánh pháp nhƣ

vậy chính là hủy báng chƣ Phật. Ngƣời nhƣ vậy chẳng gọi là thế gian cùng chẳng gọi là chẳng phải thế gian.

Lúc bấy giờ Ca Diếp Bồ Tát liền nói kệ tán thán Phật.

Đức đại từ thƣơng chúng sanh, Nên nay tôi quy y Phật. Khéo nhổ những mũi tên độc, Nên hiệu là đại Y Vƣơng. Y sĩ trong đời trị bịnh, Dầu lành nhƣng sanh trở lại, Đức Nhƣ Lai trị lành hẳn, Rốt ráo chẳng còn phát sanh. Thuốc cam lộ của Thế Tôn, Đem ban cho các chúng sanh, Chúng sanh đã uống thuốc rồi, Thời chẳng chết cũng chẳng sanh. Đức Nhƣ Lai nay vì tôi, Diễn nói kinh Đại Niết Bàn, Chúng sanh nghe tạng bí mật. Liền đặng chẳng sanh chẳng diệt.

Nói kệ xong, Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói tất cả

thế gian chẳng biết, thấy , hiểu, Bồ Tát đều có thể biết, thấy, hiểu. iả sử Bồ

Tát là thế gian thời chẳng đặng nói rằng thế gian chẳng biết chẳng thấy chẳng hiểu, mà Bồ Tát có thể biết thấy hiểu. Còn nếu Bồ Tát chẳng phải thế

gian thời có tƣớng gì khác ?

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát cũng là thế gian cũng chẳng phải thế gian.

Chẳng biết, thấy, hiểu gọi là thế gian. Biết , thấy, hiểu chẳng gọi là thế gian.

Ông hỏi có tƣớng gì khác nay ta sẽ nói.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc nam nữ nếu có ngƣời mới nghe kinh Đại Niết Bàn nầy liền sanh lòng kính tin phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, đây gọi là thế

gian Bồ Tát. Tất cả thế gian chẳng biết, thấy , hiểu, Bồ Tát nầy cũng chẳng biết, thấy, hiểu đồng nhƣ thế gian. Bồ Tát nghe kinh Đại Niết Bàn nầy rồi biết có sự mà thế gian chẳng biết, chẳng thấy, chẳng hiểu là chỗ biết, thấy, hiểu của Bồ Tát. Biết nhƣ vậy rồi liền tự nghĩ rằng : Tôi phải tu tập thế nào để đƣợc biết thấy và hiểu ? Lại tự nghĩ : Chỉ phải thâm tâm tu trì tịnh giới.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nhơn duyên đó Bồ Tát nầy ở đời vị lai sanh vào chốn nào giới đức vẫn thƣờng thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Do giới thanh tịnh nên Đại Bồ Tát sanh vào chốn nào vẫn thƣờng không kiêu mạn, tà kiến, nghi lầm. Không bao giờ cho rằng : Đức Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn. Đây gọi là Bồ Tát tu trì giới thanh tịnh.

iới đã thanh tịnh kế đến tu thiền định. Do tu thiền định nên đời đời chẳng mất chánh niệm : Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, mƣời hai bộ kinh, chƣ

Phật Thế Tôn thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Tất cả Bồ Tát an trụ nơi kinh Phƣơng Đẳng Đại Niết Bàn đều thấy Phật tánh, những việc nhƣ vậy đời đời nhớ

chẳng quên. Do tu chánh định, nên chứng đặng mƣời một pháp không. Đây gọi là Bồ tát tu thanh tịnh.

iới định đã đủ kế tu huệ thanh tịnh. Do tu huệ nên chẳng chấp trƣớc trong thân có ngã, trong ngã có thân, là thân là ngã, chẳng phải thân chẳng phải ngã. Đây gọi là Bồ Tát tu tập huệ thanh tịnh. Do tu huệ nên giới cấm đang thọ trì bền chắc chẳng lay động.

Nhƣ núi Tu Di chẳng bị bốn ngọn gió làm lay động. Cũng vậy, Đại Bồ Tát chẳng bị bốn thứ điên đảo làm lay động.

Bấy giờ Bồ Tát tự rõ biết rằng giới cấm của mình thọ trì không có lay động.

Đây gọi là chỗ thấy biết của Bồ Tát, chẳng phải là thế gian.

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát thấy giới cấm của mình thọ trì bền chắc chẳng lay động thời tâm không hối hận. Vì không hối hận nên tâm vui mừng. Vì vui mừng nên tâm thỏa thích. Vì thỏa thích nên tâm an ổn. Vì an ổn nên đặng chánh định vô động. Vì đặng chánh định vô động nên đặng tri kiến chơn thật. Vì đặng tri kiến chơn thật nên nhàm lìa sanh tử. Vì nhàm lìa sanh tử bèn đặng giải thoát. Vì đặng giải thoát nên thấy rõ Phật tánh. Đây gọi là chỗ thấy biết của Bồ Tát, chẳng phải là thế gian.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trên đây gọi là thế gian chẳng biết chẳng thấy, mà là chỗ thấy chỗ biết của Bồ Tát.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Thế nào là Bồ Tát tu trì giới thanh tịnh tâm không hối hận nhẫn đến thấy rõ Phật tánh ?‖

- Nầy Thiện nam tử ! iới cấm của thế gian chẳng gọi là thanh tịnh. Vì giới cấm của thế gian để cầu pháp có, vì tánh bất định, vì chẳng rốt ráo, chẳng thể khắp vì tất cả chúng sanh. Do nghĩa nầy nên gọi là chẳng thanh tịnh. Vì chẳng thanh tịnh nên có tâm hối hận. Vì hối hận nên tâm không vui mừng.

Vì không vui mừng thì không thỏa thích. Vì không thỏa thích thời tâm không an ổn. Vì không an ổn nên không có chánh định bất động. Vì không chánh định bất động nên không có tri kiến chơn thật. Vì không tri kiến chơn thật thì tâm không nhàm lìa. Vì không nhàm lìa thời không đƣợc giải thoát.

Vì không giải thoát nên chẳng thấy Phật tánh. Vì không thấy Phật tánh nên trọn chẳng đặng Đại Niết Bàn. Đây gọi là giới cấm của thế gian chẳng thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! iới của Đại Bồ Tát thanh tịnh : Vì giới mà chẳng phải giới, vì chẳng phải là có, vì quyết định rốt ráo, vì lợi ích chúng sanh. Đây gọi là giới thanh tịnh của Bồ Tát.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát ở trong giới thanh tịnh, dầu chẳng muốn sanh lòng không hối hận, nhƣng lòng không hối hận tự nhiên sanh. Nhƣ

ngƣời cầm gƣơng sáng chẳng trông mong thấy mặt mình mà ảnh của mặt mình tự nhiên hiện.

Nhƣ nhà nông đem giống gieo trong ruộng tốt, chẳng mong mõi mầm mộng mọc lên mà mầm mộng tự mọc. Lại cũng nhƣ thắp đèn chẳng muốn trừ tối mà tối tự mất.

Đại Bồ Tát bèn giữ giới thanh tịnh tâm không hối hận tự nhiên sanh cũng nhƣ vậy, do thanh tịnh nên tâm đặng vui mừng.

Nhƣ ngƣời xinh đẹp thấy diện mạo mình lòng sanh vui mừng, ngƣời trì tịnh giới cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời phá giới thấy giới không thanh tịnh lòng không vui mừng, nhƣ ngƣời tàn tật xấu xa thấy diện mạo mình lòng buồn bã.

https://thuviensach.vn

Nhƣ hai cô gái chăn bò : Một ngƣời cầm bình đựng chất lạc, một ngƣời cầm bình đựng chất nƣớc trái ép, đồng vào thành để bán, giữa đƣờng vấp chân té hai bình đều bể. Một thời vui mừng, một thời rầu rĩ. Trì giới và phá giới mừng rầu cũng nhƣ vậy. Ngƣời trì tịnh giới tâm vui mừng. Vì vui mừng bèn suy nghĩ :

- Chƣ Phật ở trong Niết Bàn nói rằng : Ngƣời có thể trì tịnh giới thanh tịnh sẽ đặng Niết Bàn. Nay tôi tu tập tịnh giới nhƣ vậy cũng đáng đƣợc đó. Do cớ

nầy nên tâm thỏa thích.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : Vui mừng cùng thỏa thích có sai khác gì ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát lúc chẳng làm ác gọi là vui mừng, lúc trì tịnh giới gọi là thỏa thích. Đại Bồ Tát lúc quán sát sanh tử gọi là vui mừng, lúc thấy Đại Niết Bàn gọi là thỏa thích. Bậc hạ gọi là vui mừng, bậc thƣợng gọi là thỏa thích. Lìa pháp thế gian gọi là vui mừng, đặng pháp bất cộng gọi là thỏa thích. Do giới thanh tịnh nên thân thể dịu dàng, miệng không nói lời thô ác lỗi lầm. Lúc bấy gìơ Bồ Tát hoặc thấy hoặc nghe, hoặc ngửi, hoặc nếm, hoặc xúc chạm, hoặc biết, đều không có các sự ác. Vì không ác nên tâm đặng an ổn. Vì an ổn nên đặng chánh định . Vì đặng chánh định nên thấy biết chơn thật. Vì thấy biết chơn thật nên nhàm lìa sanh tử. Vì nhàm lìa sanh tử nên đặng giải thoát.Vì giải thoát nên thấy Phật tánh. Vì thấy Phật tánh nên đặng Niết Bàn. Đây gọi là Bồ Tát trì tịnh giới, chẳng phải giới cấm thế gian. Vì Đại Bồ Tát thọ trì tịnh giới có năm pháp tá trợ : Một là tín, hai là tàm, ba là quí, bốn là thiện tri thức, năm là tôn kính giới, do đã lìa ngũ cái, chỗ thấy thanh tịnh vì đã lìa năm ác kiến. Tâm không nghi hoặc vì đã lìa năm thứ nghi : Một là nghi Phật, hai là nghi Pháp, ba là nghi Tăng, bốn là nghi giới, năm là nghi chẳng phóng dật. Bồ Tát bèn đặng ngũ căn : Tín niệm, tinh tấn, định và huệ. Vì đặng ngũ căn nên đặng năm thứ Niết Bàn : Sắc giải thoát nhẫn đến thức giải thoát. Đây gọi Bồ Tát trì tịnh giới thanh tịnh chẳng phải thế gian vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây là thế gian chẳng biết chẳng thấy mà là chỗ thấy biết của Bồ Tát.

Nếu hàng đệ tử của ta thọ trì đọc tụng biên chép, diễn thuyết kinh Đại Niết Bàn mà có phá giới. Bị ngƣời quở trách khinh tiện hủy nhục và nói rằng :

―Nếu tạng bí mật của Phật, kinh Đại Niết Bàn có oai lực, sao lại làm cho ngƣời hủy phá giới cấm. Nếu ngƣời thọ trì kinh Niết Bàn nầy hủy phá giới cấm, nên biết kinh nầy là không có oai lực nếu không oai lực dầu có đọc https://thuviensach.vn

tụng cũng không lợi ích‖. Do vì khinh hủy kinh Đại Niết Bàn nên làm cho vô lƣợng chúng sanh đọa địa ngục. Ngƣời thọ trì kinh nầy mà hủy phá giới cấm là ác tri thức của chúng sanh, là quyến thuộc của ma chẳng phải đệ tử

của ta. Ngƣời nhƣ vậy ta cũng chẳng cho thọ trì kinh nầy. Thà khiến họ

chẳng thọ chẳng trì, chẳng tu, chớ chẳng để họ hủy phá giới cấm mà tho ïtrì tu tập.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu đệ tử ta thọ trì đọc tụng thơ tả diễn thuyết kinh Niết Bàn phải chánh thân tâm cẩn thận chớ cợt đùa, cử động khinh tháo thân không cợt đùa tâm không khinh động. Tâm cầu pháp có thời gọi là khinh động thân tạo các nghiệp gọi là cợt đùa. Nếu đệ tử ta cầu pháp có, tạo các nghiệp, thời không nên thọ trì kinh điển Đại thừa Đại Niết Bàn nầy. Nếu ngƣời nhƣ vậy mà thọ trì kinh nầy, sẽ làm cho nhiều ngƣời khinh chê mà nói rằng : Nếu kinh Đại Niết Bàn, tạng bí mật của Phật có oai lực, sao lại làm cho ngƣời cầu pháp có, gây tạo các nghiệp. Nếu ngƣời trì kinh nầy cầu pháp có, gây tạo các nghiệp do đó biết rằng kinh nầy không có oai lực không oai lực nên thọ trì cũng không lợi ích gì.

Do khinh hủy kinh Đại Niết Bàn lại làm cho vô lƣợng chúng sanh đọa địa ngục. Ngƣời thọ trì kinh nầy nếu cầu pháp có, gây tạo các nghiệp, họ là ác tri thức của chúng sanh, là quyến thuộc của ma không phải đệ tử ta.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu hàng đệ tử của ta thọ trì đọc tụng thơ tả diễn thuyết kinh Đại Niết Bàn nầy, không nên : Thuyết pháp phi thời, thuyết pháp phi xứ, không thỉnh mà thuyết pháp, khinh tâm mà thuyết pháp, chỗ nào cũng thuyết pháp, tự khen mình mà thuyết pháp, khinh ngƣời khác mà thuyết pháp, diệt Phật mà thuyết pháp, hƣng thạnh pháp thế gian mà thuyết pháp.

Nếu đệ tử của ta thọ trì kinh nầy mà thuyết pháp phi thời cho đến thuyết pháp để hƣng thạnh pháp thế gian, mọi ngƣời sẽ khinh chê họ. Vì khinh chê kinh Đại Niết Bàn nên làm cho vô lƣợng chúng sanh đọa địa ngục. Ngƣời thọ trì kinh nầy mà nhƣ vậy thời là ác tri thức của chúng sanh, là quyến thuộc của ma, không phải đệ tử của ta.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời thọ trì kinh nầy, muốn giảng thuyết Đại Niết Bàn, muốn giảng thuyết Phật tánh, muốn giảng thuyết tạng bí mật của Nhƣ Lai, muốn giảng thuyết Đại Thừa, muốn giảng thuyết kinh Phƣơng Đẳng , muốn giảng thuyết Thanh Văn thừa, Bích Chi Phật thừa, muốn giảng thuyết giải thoát, thấy Phật tánh thời trƣớc phải thanh tịnh thân của mình. Vì thân thanh tịnh thời ngƣời không quở trách. Vì không quở trách nên làm cho https://thuviensach.vn

vô lƣợng chúng sanh có lòng tin thanh tịnh đối với kinh Đại Niết Bàn. Vì cóù lòng tin nên càng kính kinh nầy, nếu đƣợc nghe một kệ, một câu, một chữ và ngƣời thuyết pháp, thời phát đặng tâm vô thƣợng Bồ Đề. Nên biết ngƣời nầy thật là thiện tri thức của chúng sanh, là đệ tử của Phật. Đây gọi là Bồ Tát chẳng phải thế gian.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây gọi là thế gian chẳng biết chẳng thấy mà là chỗ

thấy chỗ biết của Bồ Tát.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là tất cả thế gian chẳng thấy chẳng biết, mà là chỗ thấy chỗ biết của Bồ Tát ? Đây là nói sáu chánh niệm : Niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới , niệm thí, niệm thiên.

Thế nào là niệm Phật ? Nhƣ Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,Thế ian iải, Vô thƣợng Sĩ, Điều Ngự Trƣợng Phu, Thiên Nhân Sƣ, Phật Thế Tôn, thƣờng chẳng biến đổi, đầy đủ mƣời trí lực, bốn môn vô sở úy, đại Sƣ Tử Hống, gọi là đại Sa Môn, đại Bà La Môn, đại tịnh, rốt ráo đến nơi bờ kia, đấng Vô Năng Thắng, đấng Vô Kiến Đảnh, không có bố úy, chẳng kinh chẳng động, riêng một không bạn vô sƣ tự ngộ, trí mau lẹ, trí lớn, trí lanh lợi, trí sâu, trí giải thoát, trí bất cộng, trí rộng khắp, trí rốt ráo, trí bảo thành tựu, tƣợng vƣơng trong loài ngƣời, Ngƣu vƣơng trong loài ngƣời, Long vƣơng trong loài ngƣời, trƣợng phu trong loài ngƣời, Liên Hoa trong loài ngƣời, hoa Phân Đà Lợi, Điều Ngự Nhơn Sƣ, là đại thí chủ bực thầy đại pháp, hiệu đại pháp sƣ, vì biết pháp, vì biết nghĩa, vì biết thời, vì tri túc, vì tri ngã, vì biết đại chúng, vì biết chủng tánh của chúng sanh, vì biết căn tánh lợi độn, vì nói trung đạo, do những cớ nầy nên hiệu là đại pháp sƣ.

Thế nào gọi là Nhƣ lai ? Nhƣ chỗ thuyết pháp của chƣ Phật quá khứ chẳng biến đổi. Chƣ Phật quá khứ vì độ chúng sanh nên nói mƣời hai bộ kinh. Đức Nhƣ Lai cũng vậy nên hiệu là Nhƣ Lai. Chƣ Phật Thế Tôn từ sáu môn Ba La Mật, ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo, mƣời một pháp không mà đến Đại Niết Bàn. Đức Nhƣ Lai cũng vậy, nên gọi Phật là Nhƣ Lai. Chƣ Phật Thế Tôn vì chúng sanh nên tùy nghi phƣơng tiện khai thị ba thừa, thọ mạng vô lƣợng không thể tính đếm. Đức Nhƣ Lai cũng vậy nên gọi Phật là Nhƣ Lai.

Thế nào là Ứng ? Pháp thế gian đều gọi là oan gia, vì đức Nhƣ Lai ứng phá hoại pháp ấy nên gọi là ứng. Luận về tứ ma là oan gia của Bồ Tát, chƣ Phật Nhƣ Lai lúc làm Bồ Tát, có thể dùng trí huệ phá hoại bốn thứ ma nên gọi là Ứng. Lại Ứng gọi là viễn ly, lúc làm Bồ Tát nên phải xa lìa vô lƣợng phiền não nên gọi là Ứng. Lại Ứng gọi là lạc, chƣ Phật quá khứ lúc làm Bồ Tát dầu https://thuviensach.vn

trong vô lƣợng vô số kiếp vì chúng sanh mà thọ những khổ não, nhƣng trọn không khi nào là không vui, mà thƣờng vui đó nên gọi là Ứng. Và lại tất cả

nhơn thiên nên đem các thứ hoa, hƣơng , chuỗi ngọc, tràng phan, kỹ nhạc để

cúng dƣờng đó nên gọi là Ứng cúng.

Thế nào gọi là Chánh Biến Tri ? Chánh là nói chẳng điên đảo. Biến tri là thông đạt tất cả bốn thứ điên đảo. Lại chánh là nói khổ hạnh. Biến tri là biết nhơn nơi khổ hạnh quyết định có quả khổ. Lại chánh là nói trong thế gian.

Biến tri là rốt ráo quyết định biết tu tập trung đạo thời đặng vô thƣợng Bồ

Đề. Lại chánh nói có thể đếm, có thể lƣờng có thể cân. Biến tri là chẳng thể

đếm, chẳng thể lƣờng, chẳng thể cân vì thế nên gọi Phật là Chánh Biến Tri.

- Nầy Thiện nam tử ! Thanh Văn Duyên iác cũng có biến tri, cũng chẳng biến tri. Vì biến tri là nói ngũ ấm, thập nhị nhập, thập bát giới. Thanh Văn Duyên iác cũng đặng biến tri, đây gọi là có biến tri. iả sử hàng nhị thừa trong vô lƣợng kiếp quán sát một sắc ấm cũng chẳng thể biết đƣợc hết, do nghĩa nầy nên hàng Thanh Văn Duyên iác không có biến tri.

Thế nào là Minh Hạnh Túc ? ―Minh‖ là nói đặng vô lƣợng quả lành. ―Hạnh‖

là chân cẳng. Quả lành gọi là vô thƣợng Bồ Đề. Chân cẳng là nói giới huệ.

Nƣơng nơi chân giới huệ mà đặng vô thƣợng Bồ Đề, vì thế nên gọi là Minh Hạnh Túc. Lại minh gọi rằng ―chú‖, hạnh gọi rằng ―kiết‖, túc gọi rằng

―quả‖, đây là nghĩa thế gian. ―Chú‘ là nói giải thoát, ―Kiết‘ là vô thƣợng Bồ

Đề, ―Quả‖ là nói Đại Niết Bàn, vì thế nên gọi là Minh Hạnh Túc. Lại ―minh‖

là quang, ―hạnh‖ là nghiệp, ―túc‖ là quả, đây là nghĩa thế gian. ―Quang‖ là nói chẳng phóng dật, ―Nghiệp‖ là nói sáu môn Ba La Mật, ―Quả‖ là nói vô thƣợng Bồ Đề. Và lại ―Minh‖ là tam minh : Một là Bồ Tát minh, hai là chƣ

Phật minh, ba là vô minh minh. Bồ Tát minh là Bát Nhã Ba La Mật. Chƣ

Phật minh là Phật nhãn, vô minh minh là rốt ráo không. ―Hạnh‖ là trong vô lƣợng kiếp vì chúng sanh nên tu tập các nghiệp lành. ―Túc‖ là thấy rõ Phật tánh . Do nghĩa nầy nên gọi là Minh Hạnh Túc.

Thế nào là Thiện Thệ ? ―Thiện‖ là cao, ―Thệ‘ là chẳng cao, đây là nghĩa thế

gian. ―Cao‖ gọi là vô thƣợng Bồ Đề. ―Chẳng cao‖ chính là tâm Nhƣ Lai. -

Nầy Thiện nam tử ! Tâm nếu cao thời chẳng gọi là Nhƣ Lai, vì thế nên Nhƣ

Lai gọi là Thiện Thệ. Lại ―Thiện‖ là thiện tri thức, ―Thệ:‖ là quả thiện tri thức, đây là nghĩa thế gian. Thiện tri thức là sơ phát tâm, quả của thiện tri thức là Đại Niết Bàn. Nhƣ Lai chẳng bỏ sự phát tâm tối sơ nên đặng Đại Niết Bàn, vì thế nên Nhƣ Lai hiệu là Thiện Thệ. Và lại ―thiện‖ gọi là tốt,

―thệ‖ gọi là có, đây là nghĩa thế gian. ―Tốt‖ là nói thấy Phật tánh, ―có‖ là nói https://thuviensach.vn

Đại Niết Bàn thiệt chẳng phải có, chƣ Phật vì thế gian mà nói là có. Nhƣ

ngƣời đời thiệt không có con mà nói là có con, thiệt không có đạo mà nói là có đạo. Nhơn thuận theo thế gian mà nói là có Niết Bàn. Chƣ Phật Thế Tôn thành Đại Niết Bàn nên gọi là Thiện Thệ.

Thế nào là Thế ian iải ? Thế gian là nói ngũ ấm, giải là rõ biết. Chƣ Phật khéo biết ngũ ấm nên hiệu là Thế ian iải. Lại thế gian là nói ngũ dục, giải là chẳng tham đắm. Chẳng tham đắm ngũ dục nên hiệu là Thế ian iải. Lại thập phƣơng vô lƣợng vô số thế giới tất cả hàng Thanh Văn Duyên iác chẳng biết chẳng thấy chẳng hiểu, chƣ Phật đều biết đều thấy đều hiểu, vì thế nên Phật hiệu là Thế ian iải. Lại thế gian là tất cả phàm phu, giải là biết nhơn quả thiện ác của phàm phu, chẳng phải hàng Thanh Văn Duyên iác biết đƣợc, duy Phật có thể biết nên Phật hiệu là Thế ian iải. Lại thế

gian là Liên Hoa, giải là nói chẳng ô nhiễm, đây là nghĩa thế gian. Liên Hoa là nói Nhƣ Lai, đức Nhƣ Lai chẳng bị tám pháp thế gian làm ô nhiễm, nên Phật hiệu là Thế ian iải. Lại chƣ Phật Bồ Tát thấy rõ thế gian nên hiệu là Thế ian iải. Nhƣ nhơn ăn mà đặng sống nên gọi ăn là mạng sống. Cũng vậy, chƣ Phật và Bồ Tát vì thấy rõ thế gian nên hiệu là Thế ian iải.

Thế nào là Vô Thƣợng Sĩ ? Thƣợng Sĩ gọi là dứt, không chỗ dứt gọi là Vô Thƣợng Sĩ. Chƣ Phật Thế Tôn không có phiền não nên không chỗ dứt, vì thế

Phật hiệu là Vô Thƣợng Sĩ. Lại Thƣợng Sĩ là nói tránh tụng, Vô Thƣợng Sĩ

là không có tránh tụng. Nhƣ Lai không tránh tụng nên hiệu là Vô Thƣợng Sĩ.

Lại Thƣợng Sĩ là lời nói có thể phá hoại, Vô Thƣợng Sĩ là lời nói chẳng thể

phá hoại. Lời nói của Nhƣ Lai không ai phá đƣợc nên hiệu là Vô Thƣợng Sĩ.

Lại Thƣợng Sĩ là nói bậc thƣợng tòa, Vô Thƣợng Sĩ là nói bậc vô thƣợng tòa. Chƣ Phật ba đời không có ai hơn nên hiệu là Vô Thƣợng Sĩ. Lại nữa

―thƣợng‖ là mới, ―sĩ‖ la cũ. Chƣ Phật Thế Tôn thể chứng Đại Niết Bàn không mới không cũ nên hiệu là Vô Thƣợng Sĩ.

Thế nào là Điều Ngự Trƣợng Phu ? Tự mình đã là Trƣợng Phu, lại điều phục trƣợng phu khác.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Lai thật chẳng phải trƣợng phu, cũng chẳng phải chẳng trƣợng phu, nhơn điều phục trƣợng phu nên gọi Nhƣ Lai là trƣợng phu. Tất cả nam nữ nếu đủ bốn pháp thời gọi là trƣợng phu : Một là gần thiện tri thức, hai là có thể nghe pháp, ba là tƣ duy nghĩa, bốn là đúng nhƣ

pháp tu hành. Nếu nam nữ nào không có bốn pháp nầy thời chẳng đƣợc gọi là trƣợng phu. Vì thân dầu là trƣợng phu mà hành vi đồng nhƣ súc sanh.

Nhƣ Lai điều phục những nam nữ ấy nên Phật hiệu là Điều Ngự trƣợng Phu.

https://thuviensach.vn

Lại nhƣ điều khiển ngựa phàm có bốn cách : Một là chạm đến lông, hai là chạm đến da, ba là chạm đến thịt, bốn là chạm đến xƣơng, tùy chỗ chạm đến vừa ý ngƣời điều khiển. Cũng vậy, Nhƣ Lai dùng bốn cách điều phục chúng sanh : Một là vì chúng sanh mà giảng thuyết về sanh khổ khiến lãnh thọ lời Phật, nhƣ cách chạm lông thời ngựa tuân theo ý ngƣời điều khiển. Hai là giảng thuyết sanh tử bèn lãnh thọ lời Phật, nhƣ chạm đến lông da thời ngựa tuân theo ý ngƣời điều khiển. Ba là giảng nói sanh cùng lão bịnh bèn lãnh thọ lời Phật, nhƣ chạm đến lông, da, thịt, thời ngựa tuân theo ý ngƣời điều khiển. Bốn là giảng nói sanh, lão, bịnh và tử bèn lãnh thọ lời Phật, nhƣ chạm đến lông, da, thịt, xƣơng, thời ngựa tuân theo ý ngƣời điều khiển.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời điều khiển ngựa không có quyết định. Nhƣ Lai điều phục chúng sanh quyết định chẳng luống nên Phật hiệu là Điều Ngự

Trƣợng Phu.

Thế nào là Thiên Nhơn Sƣ ? Sƣ có hai hạng : Một là dạy điều lành, hai là dạy điều ác. Chƣ Pật và Bồ Tát thƣờng đem pháp lành dạy bảo chúng sanh.

Pháp lành là nói thân, khẩu, ý đều lành. Chƣ Phật Bồ Tát dạy bảo chúng sanh : Các ngƣời nên xa nghiệp chẳng lành nơi thân, vì nghiệp ác nơi thân là thứ có thể xa lìa, để đƣợc giải thoát, nên ta đem pháp nầy dạy các ngƣơi.

Nếu nghiệp ác chẳng thể xa lìa để đƣợc giải thoát, thời ta trọn chẳng dạy các ngƣơi. Các chúng sanh nếu lìa ác nghiệp rồi thời không bị đọa ba ác đạo. Do lìa ác nên thành Vô Thƣợng Bồ Đề đặng Đại Niết Bàn. Vì thế nên chƣ Phật và Bồ Tát thƣờng đem pháp lành nầy giáo hoá chúng sanh. Khẩu và ý cũng nhƣ vậy. Vì thế Phật là Vô Thƣợng Sƣ. Lại xƣa chƣa đặng đạo nay đã đặng đạo đó, đem đạo đã đặng dạy cho chúng sanh. Từ trƣớc tới nay chƣa tu phạm hạnh nay đã tu xong, đem chỗ tu của mình dạy cho chúng sanh. Tự

phá vô minh, lại phá vô minh cho chúng sanh. Tự đặng tịnh nhãn lại làm cho chúng sanh cũng đặng tịnh nhãn. Tự biết rõ hai đế lý lại vì chúng sanh mà giảng thuyết hai đế lý. Đã tự giải thoát lại vì chúng sanh nói pháp giải thoát.

Tự qua khỏi sông lớn sanh tử không ngằn mé lại làm cho chúng sanh đều đƣợc qua khỏi.

Tự đƣợc vô úy lại dạy chúng sanh làm cho không còn sợ sệt. Tự đã đƣợc Niết Bàn lại vì chúng sanh nói Đại Niết Bàn. Vì thế nên Phật hiệu là Vô Thƣợng Sƣ.

― Thiên‖ là nói ban ngày. Trên trời ngày dài đêm ngắn nên gọi là thiên. Lại :

―thiên‖ là nói không sầu não thƣờng vui sƣớng nên gọi là thiên. Lại ―thiên‖

là nói đèn sáng có thể phá đen tối thành sáng suốt nên gọi là thiên. Cũng bởi https://thuviensach.vn

có thể phá nghiệp ác tối tăm đặng nghiệp lành sanh lên trời nên gọi là

―thiên‖. Lại vì kiết tƣờng nên gọi là : ―thiên‖, Lại vì có ánh sáng nên gọi là ―

thiên‖.

Nhơn là nói, là có thể nhiều suy nghĩ nghĩa lý. Lại nhơn là thân khẩu dịu dàng. Lại nhơn là nói kiêu mạn. Lại nhơn là nói có thể phá kiêu mạn.

- Nầy Thiện nam tử ! Chƣ Phật dầu là đại sƣ vô thƣợng của tất cả chúng sanh, nhƣng trong kinh nói là Thiên Nhơn Sƣ, vì trong các loài chúng sanh chỉ có ngƣời cùng trời có thể phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, có thể tu mƣời nghiệp đạo lành, có thể đặng quả Tu Đà Hoàn, quả Tƣ Đà Hàm, quả A Na Hàm, quả A La Hán, quả Bích Chi Phật, chứng đặng vô thƣợng Bồ Đề. Vì thế nên Phật hiệu là Thiên Nhơn Sƣ.

Thế nào là Phật, Phật gọi là giác, đã tự giác ngộ lại có thể giác ngộ ngƣời khác. Nhƣ có ngƣời rõ biết kẻ giặc cƣớp, thời giặc cƣớp không hại đƣợc. Đại Bồ Tát có thể rõ biết tất cả vô lƣợng phiền não. Vì rõ biết nên các phiền não không làm não đƣợc. Do đây nên gọi là Phật. Do vì giác ngộ nên chẳùng sanh, chẳng lão, chẳng bịnh, chẳng tử, do đây gọi là Phật.

Phật hiệu là Bà Dà Bà, ― Bà Dà‖ là phá, ― Bà‘ là phiền não. Có thể phá phiền não nên hiệu Bà Dà Bà. Lại có thể thành tựu các pháp lành, lại có thể hiểu rõ nghĩa của các pháp lại có công đức lớn không ai hơn, lại có tiếng đồn khắp mƣời phƣơng, lại có thể bố thí tất cả, lại trong vô lƣợng a tăng kỳ kiếp lìa nữ

căn.

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc nam hoặc nữ có thể niệm Phật nhƣ vậy, lúc đi đứng, lúc ngồi nằm, hoặc ban ngày, hoặc ban đêm, lúc tối, lúc sáng, thƣờng đặng chẳng lìa thấy Phật Thế Tôn.

- Nầy Thiện nam tử ! Cớ sao gọi rằng Nhƣ Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri nhẫn đến Bà Dà Bà mà có vô lƣợng công đức cùng tiếng tăm lớn nhƣ vậy ?

Đại Bồ Tát trong vô lƣợng vô số kiếp trƣớc, cung kính cha mẹ, hòa thƣợng sƣ trƣởng, thƣợng tọa, trƣởng lão. Trong vô lƣợng kiếp thƣờng vì chúng sanh mà thật hành hạnh Bố Thí, trì Tịnh iới, tập Nhẫn Nhục, siêng Tinh tấn, Thiền định, Trí Huệ, Đại Từ, Đại Bi, Đại Hỷ, Đại Xả, vì thế nên ngày nay đặng ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp, thân kim cƣơng. Và lại Bồ Tát trong vô lƣợng vô số kiếp trƣớc tu tập ngũ căn : Tín, niệm, Tấn, Định, Huệ, cung kính cúng dàng các bực sƣ trƣởng, thƣờng vì pháp, chẳng vì ăn. Bồ Tát nếu trì mƣời hai loại kinh, hoặc đọc tụng, thƣờng muốn cho chúng sanh đặng giải thoát an ổn vui sƣớng, trọn chẳng vì mình. Tại sao vậy https://thuviensach.vn

? Vì Bồ tát thƣờng tu tâm xuất thế và tâm xuất gia, lại thƣờng tu tâm vô vi, tâm vô tránh, tâm vô cấu, tâm vô phƣợc, tâm vô thủ, không tâm che đậy, không tâm vô ký, không tâm sanh tử, không tâm nghi, không tâm tham, không tâm sân, không tâm si, không tâm kiên mạn, không tâm uế trƣợc, không tâm phiền não, không tâm khổ, tu tâm vô lƣợng, tâm quảng đại, tâm hƣ không, tâm không, không tâm không, không tâm chẳng điều phục, không tâm chẳng hộ trì, không tâm che giấu, không tâm thế gian, tâm thƣờng định, tâm thƣờng tu, tâm thƣờng giải thoát, tâm không báo đền, tâm khôâng nguyện cầu, tâm nguyện lành, tâm không nói năng, tâm nhu nhuyến, tâm chẳng trụ, tâm tự tại, tâm vô lậu, tâm đệ nhất nghĩa, tâm bất thối, tâm vô thƣợng, tâm chánh trực, tâm không dua vạy, tâm không đa thiểu, tâm không ƣơng ngạnh, tâm không phàm phu, không tâm Thanh Văn, không tâm Duyên iác, tâm biết lành, tâm biết cõi, tâm biết sanh cõi nào, tâm biết ở cõi nào, tâm biết cõi tự tại. Vì ngày trƣớc tu những tâm nầy nên nay đặng mƣời trí lực, bốn vô sở úy, đại từ bi, tam niệm xứ, thƣờng, lạc, ngã, tịnh, do đây hiệu là Nhƣ Lai nhẫn đến Bà Dà Bà. Đây gọi là Đại Bồ Tát niệm Phật.

Thế nào là Đại Bồ Tát niệm Pháp ? Đại Bồ Tát suy nghĩ giáo pháp của chƣ

Phật nói ra rất vi diệu hơn tất cả. Do pháp nầy có thể làm cho chúng sanh đặng quả hiện tại, chỉ có chánh pháp nầy không thuộc thời gian, pháp nhãn ngó thấy, nhục nhãn không thấy đƣợc. Chẳng thể dùng thí dụ để so sánh.

Chánh pháp nầy chẳng sanh, chẳng xuất, chẳng trụ, chẳng diệt, không thỉ , không chung, vô vi, vô số, kẻ không nhà thời làm nhà cho họ, kẻ không chỗ

về thời làm chỗ về, không ánh sáng thời làm ánh sáng , không đến bờ kia thời làm cho đến bờ kia, chỗ không mùi thơm thời làm mùi thơm vô ngại, kẻ

không nhìn thấy thời làm cho nhìn thấy rõ ràng. Chánh pháp nầy chẳng động, chẳng chuyển, chẳng dài, chẳng ngắn, dứt hẳn sự vui mà thƣờng an vui, rốt ráo vi diệu, chẳng phải sắc đã dứt sắc thức mà cũng là thức, chẳng phải nghiệp đã dứt nghiệp, chẳng phải kiết sử, đã dứt kiết sử, chẳng phải vật đã dứt vật mà cũng là vật, chẳng phải giới đã dứt giới mà cũng là giới, chẳng phải hữu đã dứt hữu mà cũng là hữu, chẳng phải nhập đã dứt nhập mà cũng là nhập, chẳng phải nhơn đã dứt nhơn mà cũng là nhơn, chẳng phải quả đã dứt quả mà cũng là quả, chẳng phải hƣ, chẳng phải thiệt dứt tất cả thiệt mà cũng là thiệt, chẳng phải sanh chẳng phải diệt dứt hẳn sanh diệt mà cũng là diệt, chẳng phải tƣớng chẳng phải phi tƣớng dứt tất cả tƣớng mà cũng là tƣớng, chẳng phải dạy dỗ, chẳng phải không dạy dỗ mà cũng là thầy dạy, chẳng phải sợ chẳng phải an dứt tất cả sợ mà cũng là an, chẳng phải nhẫn chẳng phải không nhẫn, dứt hẳn sự chẳng nhẫn mà cũng là nhẫn, chẳng phải dừng ở chẳng phải không dừng ở dứt tất cả dừng ở mà cũng là dừng ở trên đảnh tất cả pháp. Chánh pháp nầy đều có thể dứt hẳn tất cả phiền não, thanh https://thuviensach.vn

tịnh vô tƣớng, thoát hẳn các tƣớng, là chổ ở rốt ráo của vô lƣợng chúng sanh. Có thể diệt tất cả ngọn lửa sanh tử, là chỗ đi và ở của chƣ Phật, là thƣờng còn chẳng biến đổi. Đây gọi là Bồ Tát niệm Pháp.

Thế nào là niệm Tăng ?

Chƣ Phật Thánh Tăng đúng nhƣ Pháp mà trụ thọ trì chánh pháp tùy thuận tu hành, chẳng thể nhìn thấy, chẳng thể cầm nắm, chẳng thể phá hoại, chẳng thể nhiễu hại, chẳng thể nghĩ bàn, là ruộng phƣớc tốt của tất cả chúng sanh.

Dầu là ruộng phƣớc nhƣng không thọ, không lấy, thanh tịnh, không nhơ, vô lậu, vô vi, rộng khắp vô biên, tâm điều nhu bình đẳng không hai, không có loạn trựơc thƣờng chẳng biến đổi. Đây gọi là niệm Tăng.

Thế nào là niệm giới ?

Bồ Tát suy nghĩ có giới, chẳng phá, chẳng lậu, chẳng hoại, chẳng tạp, dầu không hình sắc mà nên hộ trì, dầu không xúc đối nhƣng khéo tu phƣơng tiện có thể đặng đầy đủ không có lỗi lầm, là chỗ mà chƣ Phật Bồ tát ngợi khen là nhơn của Đại Thừa Phƣơng Đẳng Đại Niết Bàn. Nhƣ mặt đất, ghe thuyền, chuỗi ngọc, dòng họ tôn qúy, biển lớn, nƣớc tro, nhà cửa, gƣơm đao, cầu kỳ, lƣơng y, thuốc hay, thuốc A Dà Đà, nhƣ ý bảo châu, chân, mắt, cha mẹ, bóng mát, không ai trộm cƣớp đƣợc, không ai nhiễu hại đƣợc, lửa không cháy đƣợc, nƣớc không trôi đƣợc, là thang bậc lên núi lớn, là tràng báu của chƣ Phật Bồ Tát, nếu trụ nơi giới nầy thời đặng quả Tu Đà Hoàn. Tôi cũng có phần nầy nhƣng tôi chẳng cầu, vì nếu tôi đặng quả Tu Đà Hoàn thời không thể độ khắp tất cả chúng sanh. Nếu trụ nơi giới nầy đặng vô thƣợng Bồ Đề, thời tôi cũng có phần, đây là chỗ mong muốn của tôi : Vì nếu đặng vô thƣợng Bồ Đề, tôi sẽ vì chúng sanh giảng thuyết diệu pháp để cứu độ.

Đây là Đại Bồ Tát niệm giới.

Thế nào là niệm thí ?

Đại Bồ Tát quán sát kỹ hạnh Bố Thí là nhơn của vô thƣợng Bồ Đề. Chƣ Phật và Bồ Tát tu tập hạnh Bố Thí nhƣ vậy, tôi cũng tu tập nhƣ vậy. Nếu chẳng Bố Thí thời không thể trang nghiêm bốn bộ chúng. Bố Thí dầu không thể rốt ráo dứt kiết sử, mà có từ phá hiện tại phiền não. Do vì Bố Thí nên thƣờng đƣợc chúng sanh trong vô lƣợng thế giới ở mƣời phƣơng khen ngợi Đại Bồ

Tát Bố Thí vật thực cho chúng sanh thời là Bố Thí mạng sống cho chúng sanh. Do quả báo bố thí nên lúc thành Phật thƣờng chẳng biến đổi. Do Bố

Thí làm chúng sanh an vui nên lúc thành Phật đặng an vui. Lúc Bố Thí, Bồ

Tát cầu của cải đúng pháp, chẳng lánh ngƣời kia để cho ngƣời nầy, vì thế

https://thuviensach.vn

nên lúc thành Phật đặng thanh tịnh Niết Bàn. Lúc Bố Thí, Bồ Tát làm cho chúng sanh chẳng cầu mà đặng, nên lúc thành Phật đặng ngã tự tại. Vì Bố

Thí làm cho ngƣời khác đặng sức khỏe, nên lúc thành Phật chứng đặng mƣời trí lực. Vì Bố Thí làm cho ngƣời đặng nói năng, nên lúc thành Phật đặng bốn môn vô ngại. Chƣ Phật và Bồ Tát tu tập hạnh Bố Thí nầy làm nhơn Niết Bàn, tôi cũng tu tập hạnh Bố Thí nhƣ vậy để làm nhơn Niết Bàn.

Nói rộng hạnh Bố Thí nhƣ trong kinh Tạp Hoa.

Thế nào là niệm Thiên ?

Có cõi trời Tứ Thiên Vƣơng nhẫn đến cõi trời Phi Tƣởng, Phi Phi tƣởng.

Nếu có tín tâm đặng sanh cõi trời Tứ Thiên Vƣơng v.v… Tôi cũng có phần.

Nếu giới, đa văn, bố thí, trí huệ đặng sanh cõi trời Tứ Thiên Vƣơng nhẫn đến cõi trời phi Tƣởng, Phi Phi Tƣởng, tôi cũng có phần nhƣng chẳng phải chỗ mong muốn của tôi. Vì trời Tứ Thiên Vƣơng nhẫn đến trời Phi Phi Tƣởng đều là vô thƣờng. Vì vô thƣờng nên có sanh già bịnh chết, do lẽ nầy nên chẳng phải là chỗ tôi mong muốn. Nhƣ ảo thuật biến hoá phỉnh gạt ngƣời ngu, ngƣời trí không bị lầm. Phàm phu ngu mê ham muốn cõi trời Tứ

Thiên Vƣơng nhẫn đến trời Phi Tƣởng, Phi Phi Tƣởng. Tôi chẳng đồng với phàm phu. Tôi từng nghe có trời đệ nhứt nghĩa, chính là chƣ Phật và Bồ tát thƣờng chẳng biến đổi. Vì thƣờng trụ nên chẳng có sanh, lão, bịnh, tử. Tôi vì chúng sanh mà cần cầu trời đệ nhứt nghĩa vì trời đệ nhứt nghĩa có thể làm cho chúng sanh dứt trừ phiền não, nhƣ cây nhƣ ý. Nếu tôi có tín, niệm, tấn, định và huệ thời có thể đặng trời đệ nhứt nghĩa nầy. Tôi sẽ vì chúng sanh giảng thuyết phân biệt trời đệ nhứt nghĩa. Đây gọi là Đại Bồ Tát niệm Thiên.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây là thế gian chẳng biết chẳng thấy, mà là chỗ thấy biết của Bồ Tát.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu đệ tử của ta cho rằng thọ trì đọc tụng biên chép diễn thuyết mƣời hai bộ kinh cùng với thọ trì đọc tụng biên chép diễn thuyết kinh Đại Niết Bàn đồng nhau, nói nhƣ vậy không đúng nghĩa. Vì Đại Niết Bàn là tạng bí mật rất sâu của tất cả chƣ Phật Thế Tôn, đây thời là hơn tất cả.

Do nghĩa nầy nên kinh Đại Niết Bàn rất lạ, rất đặc biệt chẳng thể nghĩ bàn.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : ― Tôi cũng biết kinh Đại Niết Bàn là rất lạ, rất đặc biệt chẳng thể nghĩ bàn. Phật, Pháp, Tăng chẳng thể nghĩ bàn. Bồ Tát, Bồ Đề, Đại Bát Niết Bàn cũng chẳng thể nghĩ bàn. Bạch Thế Tôn ! Do nghĩa gì lại nói Bồ Tát chẳng thể nghĩ bàn ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát không ai giáo hóa mà có thể tự phát tâm Bồ Đề, đã phát tâm rồi tinh tấn siêng tu. iả sử lửa lớn đốt cháy thân thể, trọn chẳng vì cầu cứu mà bỏ tâm niệm Pháp. Vì Đại Bồ Tát thƣờng tự suy nghĩ: Tôi trong vô lƣợng vô số kiếp hoặc ở địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, trong loài ngƣời, trên trời, bị các thứ lửa kiết sử đốt cháy, chƣa từng đặng một pháp quyết định, pháp quyết định là vô thƣợng Bồ Đề. Nay tôi vì vô thƣợng Bồ Đề trọn chẳng tiếc thân mạng, dầu đến phải nát thân nhƣ vi trần, tôi trọn chẳng buông bỏ hạnh tinh tấn siêng tu. Vì tâm tinh tấn bèn là nhơn vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! BồTát nầy lúc chƣa thấy vô thƣợng Bồ Đề đã có thể

chẳng tiếc thân mạng nhƣ vậy, huống là đã thấy. Do đây nên Bồ Tát chẳng thể nghĩ bàn.

Lại Đại Bồ Tát thấy sanh tử có vô lƣợng tội khổ, chẳng phải hàng Thanh Văn Duyên iác biết đƣợc. Dầu biết sanh tử có vô lƣợng tội khổ, nhƣng vì chúng sanh ở trong đó chịu khổ mà chẳng sanh tâm nhàm lìa. Do đây nên gọi là Bồ Tát chẳng thể nghĩ bàn. Đại Bồ Tát vì chúng sanh nên dầu ở trong địa ngục chịu khổ nhƣng vui nhƣ đệ tam thiền. Do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

Ví nhƣ nhà Trƣởng iả phát hỏa, Trƣởng iả xem thấy liền bỏ nhà chạy ra.

Các con của Trƣởng iả ở sau chƣa thoát khỏi nạn lửa. Trƣởng iả vì các con nên trở vào nhà để cứu, chẳng đoái đến họan nạn nguy hiểm. Cũng vậy, Đại Bồ Tát dầu biết sanh tử nhiều tội khổ, nhƣng vì cứu chúng sanh nên ở

trong sanh tử mà chẳng nhàm. Do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Vô lƣợng chúng sanh phát tâm Bồ Đề, thấy trong sanh tử nhiều tội khổ liền thối tâm Bồ Đề, hoặc làm Thanh Văn hoặc làm Duyên iác. Nếu Bồ Tát đƣợc nghe kinh Đại Niết Bàn nầy thời trọn chẳng thối thất tâm Bồ Đề. Bồ Tát nầy dầu chƣa đến bậc bất động địa, nhƣng tâm bền chắc không thối thất. Do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn. - Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ngƣời nói rằng tôi có thể tự lội qua khỏi biển lớn. Ngƣời nói nhƣ

vậy có thể nghĩ bàn đƣợc chăng ?

- Bạch Thế Tôn ! Lời nói nhƣ vậy hoặc có thể nghĩ bàn, hoặc chẳng thể nghĩ

bàn. Vì nếu là ngƣời lội qua khỏi biển lớn thời chẳng thể nghĩ bàn. Còn nếu A Tu La lội qua thời là có thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta chẳng nói A Tu La, chỉ nói ngƣời.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Trong loài ngƣời cũng có hai hạng : Một là Thánh Nhơn, hai là phàm phu. Nếu phàm phu lội qua thời là chẳng thể nghĩ bàn. Nếu Thánh nhơn thời là có thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta nói phàm phu chẳng nói Thánh nhơn.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu là phàm phu tự nói lội qua biển lớn đƣợc thời thiệt là chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Phàm phu thiệt không thể lội qua biển lớn đƣợc. Bồ

Tát đây thiệt có thể qua khỏi biển lớn sanh tử nên gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

-- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời có thể dùng chỉ cọng sen treo núi Tu Di, thời có thể nghĩ bàn đƣợc chăng ?

- Bạch Thế Tôn ! Không thể nghĩ bàn đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát trong khoảng một niệm đều có thể tính lƣờng tất cả sanh tử, nên lại gọi chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát trong vô lƣợng vô số kiếp thƣờng quán sát sanh tử là vô thƣờng, vô ngã, vô lạc, vô tịnh, vì chúng sanh phân biệt diễn thuyết thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Dầu diễn thuyết nhƣ vậy nhƣng chẳng phải là tà kiến. Do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngƣời vào nƣớc, nƣớc chẳng trôi đƣợc, vào lửa, lửa chẳng cháy đƣợc. Nhƣ vậy thời chẳng thể nghĩ bàn. Cũng vậy, Đại Bồ

Tát dầu ở sanh tử, nhƣng chẳng bị sanh tử não hại. Do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Loài ngƣời có ba hạng : Thƣợng , trung và hạ.

Hạng ngƣời hạ lúc mới nhập thai nghĩ rằng : Nay tôi ở nhà tiêu đầy những hôi nhơ tối tăm. Lúc mới xuất thai nghĩ rằng nay tôi ra khỏi nhà tiêu, ra khỏi chỗ hôi nhơ tối tăm.

Hạng ngƣời bực trung nghĩ rằng : Nay tôi vào trong rừng cây, trong sông sạch sẽ, trong nhà cửa. Lúc xuất thai cũng vậy.

Hạng ngƣời bực thƣợng nghĩ rằng : Tôi lên điện, ở trong rừng hoa, cỡi ngựa, cỡi voi trèo lên núi cao. Lúc xuất thai cũng vậy.

https://thuviensach.vn

Đại Bồ Tát lúc mới nhập thai, tự biết là nhập thai, lúc ở trong thai biết là ở, lúc xuất thai biết là xuất, trọn chẳng sanh tâm niệm tham sân, nhƣng chƣa lên bậc sơ trụ. Do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Vô thƣợng Bồ Đề thiệt không thể dùng thí dụ để so sánh, nhƣng đều có thể nói.

Đại Bồ Tát không có thầy thƣa hỏi học tập, mà có thể đặng pháp vô thƣợng Bồ Đề. Đặng pháp nầy rồi tâm không lẫn tiếc, thƣờng diễn thuyết cho chúng sanh. Do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát có thân xa lìa mà chẳng phải khẩu, có khẩu xa lìa mà chẳng phải thân, có chẳng phải thân, chẳng phải khẩu mà cũng xa lìa. Lìa sát, đạo, dâm gọi là thân xa lìa mà chẳng phải khẩu. Lìa vọng ngữ, lƣỡng thiệt, ác khẩu, vô nghĩa ngữ thời gọi là khẩu xa lìa mà chẳng phải thân. Xa lìa tham lam, ganh ghét, giận hờn, tà kiến thời gọi là ý xa lìa, mà chẳng phải thân chẳng phải khẩu. Đại Bồ tát chẳng thấy một pháp nào là thân là nghiệp cùng ông chủ xa lìa, nhƣng cũng có xa lìa. Do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn, khẩu và ý cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Từ nơi thân xa lìa thân, từ nơi khẩu xa lìa khẩu, từ trí huệ xa lìa chẳng phải thân chẳng phải khẩu. Thật có trí huệ nầy nhƣng chẳng thể khiến Bồ tát xa lìa vì không có một pháp nào hoại đƣợc làm đƣợc.

Tánh của pháp hữu vi, lúc sanh khác , lúc diệt khác. Vì thế nên trí huệ nầy chẳng thể xa lìa.

- Nầy Thiện nam tử ! Trí huệ chẳng thể phá, lửa chẳng thể cháy, nƣớc chẳng thể rã, gió chẳng thể động, đất chẳng thể giữ, sanh chẳng thể sanh, lão chẳng thể lão, trụ chẳng thể trụ, hoại chẳng thể hoại, tham chẳng thể tham, sân chẳng thể sân, si chẳng thể si. Bởi tánh của pháp hữu vi lúc sanh khác, lúc diệt khác. Đại Bồ Tát trọn chẳng nghĩ rằng tôi dùng trí huệ nầy phá các phiền não mà tự nói rằng tôi phá phiền não, dầu nói nhƣ vậy nhƣng chẳng phải hƣ vọng. Do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật ! ― Thế Tôn ! Nay tôi mới biết Đại Bồ Tát chẳng thể nghĩ bàn, Phật, Pháp, chúng Tăng, kinh Đại Niết Bàn và ngƣời thọ trì Bồ

Đề Niết Bàn đều chẳng thể nghĩ bàn.

Bạch Thế Tôn ! Phật pháp vô thƣợng thời gian bao lâu sẽ diệt ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu đệ tử ta còn có ngƣời thọ trì đọc tụng biên chép diễn thuyết nghĩa của kinh Đại Niết Bàn, nhẫn đến năm hạnh : Thánh hạnh, Phạm hạnh, Thiên hạnh, Bệnh hạnh, Anh nhi hạnh, đƣợc chúng sanh cung kính tôn trọng tán thán cúng dàng, nên biết đó là thời kỳ Phật pháp chƣa diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu kinh Đại Niết Bàn lúc lƣu hành đầy đủ, hàng đệ tử

của ta phần nhiều phạm giới cấm tạo nghiệp ác, không kính tin kinh điển nầy, vì không tin nên chẳng thọ trì đọc tụng biên chép, giải thuyết ý nghĩa của kinh nầy, chẳng đƣợc mọi ngƣời cung kính cúng dƣờng, lúc thấy ngƣời thọ trì lại khinh chê, nên biết đó là thời kỳ Phật pháp sắp diệt chẳng còn lâu.

Ca Diếp Bồ Tát lại bạch Phật : ― Thế Tôn ! Chính tôi từng nghe Phật nói rằng : Chánh pháp của Phật Ca Diếp ở đời bảy ngày thời diệt hết.

Bạch Thế Tôn ! Phật Ca Diếp có kinh Đại Niết Bàn nầy chăng ? Nếu nhƣ có sao lại nói là diệt ? Nếu nhƣ không có thời sao lại nói rằng kinh Đại Niết Bàn là tạng bí mật của chƣ Phật ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trƣớc kia ta nói rằng chỉ có Văn Thù Sƣ Lợi mới hiểu đƣợc nghĩa nầy. Nay ta sẽ nói lại, ông nên chí tâm lóng nghe !

- Nầy Thiên nam tử ! Chƣ Phật có hai loại pháp : Một là thế pháp, hai là đệ

nhất nghĩa pháp. Thế pháp thời có hoại diệt, đệ nhất nghĩa pháp không có hoại diệt.

Lại có hai loại : Một là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh, những pháp nầy có hoại diệt, hai là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, pháp nầy không hoại diệt.

Lại có hai loại : Một là pháp của nhị thừa thọ trì đây thời có hoại diệt, hai là pháp của Bồ Tát thọ trì, đây thời không hoại diệt.

Lại có hai loại : Một là ngoại pháp thời có hoại diệt, hai là nội pháp thời không hoại diệt.

Lại có hai loại : Một là pháp hữu vi thời có hoại diệt, hai là pháp vô vi thời không hoại diệt.

Lại có hai loại : Một là pháp có thể đƣợc thời có hoại diệt, hai là pháp không thể đƣợc thời không hoại diệt.

https://thuviensach.vn

Lại có hai loại : Một là cộng pháp thời có hoại diệt, hai là bất cộng pháp thời không hoại diệt.

Lại có hai loại : Một là pháp trong loài ngƣời thời có hoại diệt, hai là pháp trong loài trời thời không hoại diệt.

Lại có hai loại : Một là mƣời một bộ kinh thời có hoại diệt, hai là kinh Phƣơng Đẳng thời không hoại diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu hàng đệ tử của ta thọ trì đọc tụng, biên chép giải thuyết cùng cung kính cúng dàng tôn trọng tán thán kinh Phƣơng Đẳng Đại Thừa, nên biết đó là thời kỳ Phật pháp chẳng diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Vừa rồi ông hỏi Phật Ca Diếp có kinh nầy chăng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Kinh Đại Niết Bàn là tạng bí mật của tất cả Phật. Vì chƣ Phật dầu có mƣời một bộ kinh, nhƣng chẳng nói Phật tánh, chẳng nói thƣờng, lạc, ngã, tịnh của Nhƣ Lai, chẳng nói chƣ Phật trọn không rốt ráo nhập Niết Bàn. Vì thế nên kinh nầy gọi là tạng bí mật của Nhƣ Lai. Trong mƣời một bộ kinh chẳng nói đến nên gọi là tạng. Nhƣ thất bảo của ngƣời chẳng đem ra ngòai để dùng thời gọi là bảo tạng. Tài vật của ngƣời nầy chứa cất để dùng vào việc tƣơng lai. Nghĩa là dự phòng lúc lúa gạo mắc, giặc đến xâm lăng, chính trị khổ khắc, thời dùng để chuộc mạng, hoặc đƣờng giao thông bế tắc mới đem ra dùng. Cũng vậy, tạng bí mật của Nhƣ Lai cũng để

dự phòng đời vị lai các Tỳ Kheo ác chứa vật bất tịnh, đối với tứ chúng nói Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn, đọc tụng sách vở thế gian, chẳng kính kinh điển của Phật. Lúc những điều ác nhƣ vậy hiện ra nơi đời, đức Nhƣ Lai vì muốn dứt các sự ác ấy nên diễn nói kinh nầy, khiến mọi ngƣời xa lìa những lợi dƣỡng tà mạn. Lúc kinh tạng bí mật nầy dứt diệt, nên biết đó là thời kỳ

Phật pháp diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Kinh Đại Niết Bàn thƣờng còn chẳng biến đổi, sao ông lại hỏi rằng lúc Phật Ca Diếp có kinh nầy chăng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Thời kỳ Phật Ca Diếp, chúng sanh ít tham dục, nhiều trí huệ, hàng Đại Bồ Tát điều thuận nhu hòa dễ giáo hóa, có đại oai đức tổng trì chẳng quên, nhƣ Đại Tƣợng Vƣơng. Cõi nƣớc thanh tịnh. Tất cả chúng sanh đều biết Nhƣ Lai chẳng rốt ráo nhập Niết Bàn thƣờng trụ chẳng biến đổi, nên dầu có kinh nầy mà chẳng cần diễn thuyết.

https://thuviensach.vn

Chúng sanh đời nay phiền não nhiều, ngu si ƣa giận hờn không trí huệ, lòng tin chẳng vững, nhiều nghi ngờ, cõi nƣớc bất tịnh, chúng sanh cho rằng Nhƣ

Lai vô thƣờng dời đổi rốt ráo nhập Niết Bàn. Do cớ nầy nên Nhƣ Lai diễn thuyết kinh đây.

- Nầy Thiện nam tử ! Chánh pháp của Phật Ca Diếp thật chẳng diệt mất vì chánh pháp thƣờng trụ chẳng biến đổi.

- Nầy Thiện nam tử ! nếu có chúng sanh đối với chơn ngã mà thấy là vô ngã, vô ngã lại thấy là có ngã, chơn thƣờng thấy là vô thƣờng, vô thƣờng thấy là thƣờng, chân lạc thấy là vô lạc, vô lạc thấy lạc, chơn tịnh thấy là bất tịnh, bất tịnh thấy là tịnh, diệt thấy là bất diệt, bất diệt thấy là diệt, tội thấy là chẳng phải tội, phi tội thấy là tội, tội nhẹ thấy là nặng, tội nặng thấy là nhẹ, thừa thấy là phi thừa, phi thừa thấy là thừa, đạo thấy là phi đạo, phi đạo thấy là đạo, thật là Bồ Đề thấy chẳng phải Bồ Đề, thật chẳng phải là Bồ Đề thấy lầm là Bồ Đề, khổ thấy chẳng phải khổ, tập thấy chẳng phải tập, diệt thấy chẳng phải diệt, đạo thấy chẳng phải đạo, thật là thế đế lại thấy là đệ nhất nghĩa đế, còn đệ nhất nghĩa đế lại thấy là thế đế, quy thấy là chẳng quy, chẳng phải quy thấy là quy, cho lời của Phật nói là lời của ma, còn thiệt lời ma lại cho là lời Phật, vào thời kỳ nhƣ trên đây chƣ Phật bèn nói kinh Đại Niết bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Thà nói vòi con muỗi tột đến đáy biển lớn, chẳng nên nói chánh pháp của Nhƣ Lai diệt. Thà nói rằng lấy dây vấn buộc luồng gió mạnh, thà nói lấy miệng thổi tan núi Tu Di, thà nói trong đống lửa hừng mọc bông sen, thà nói thuốc A Dà Đà là độc dƣợc, thà nói có thể làm cho mặt trăng nóng mặt trời lạnh, thà nói bốn đại chủng đều bỏ tánh chất của nó, trọn chẳng nên nói rằng chánh pháp của Nhƣ Lai diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc Phật mới ra đời chứng đặng vô thƣợng Bồ Đề rồi, hàng đệ tử chƣa có ngƣời hiểu thấu Đại Thừa rất sâu, đức Phật đó bèn nhập Niết Bàn, nên biết chánh pháp đó chẳng ở lâu nơi đời. Nếu có hàng đệ tử đã hiểu thấu nghĩa đại thừa rất sâu, Phật dầu nhập Niết Bàn nhƣng chánh pháp vẫn ở lâu nơi đời.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Phật ra đời chứng vô thƣợng Bồ Đề, hàng đệ tử

dầu có ngƣời hiểu nghĩa Đại Thừa rất sâu, mà không có hàng Bạch Y Đàn Việt hết lòng kính tin tôn trọng Phật pháp, khi Phật nhập Niết Bàn rồi, thời chánh pháp đó chẳng ở lâu nơi đời. Nếu có hàng Bạch Y Đàn Việt hết lòng kính tin Phật pháp. Phật dầu nhập Niết Bàn nhƣng chánh pháp vẫn ở lâu nơi đời.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Phật ra đời chứng vô thƣợng Bồ Đề, có các đệ tử

hiểu nghĩa đại thừa rất sâu, cũng có Bạch Y Đàn Việt hết lòng kính tin tôn trọng Phật pháp, mà các đệ tử thuyết pháp lại vì danh lợi, chẳng cầu Niết Bàn, khi Phật diệt rồi thì chánh pháp chẳng ở lâu nơi đời. Trái lại nếu hàng đệ tử thuyết pháp vì cầu Niết Bàn chẳng ham danh lợi, Phật dầu nhập diệt nhƣng chánh pháp vẫn ở lâu nơi đời.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Phật ra đời chứng đặng vô thƣợng Bồ Đề, dầu có các hàng đệ tử hiểu nghĩa đại thừa rất sâu, cũng có hàng Bạch Y Đàn Việt hết lòng kính tin tôn trọng Phật pháp, mà các đệ tử sanh nhiều sự tranh tụng hơn thua phải quấy lẫn nhau, Phật lại nhập Niết Bàn, thời chánh pháp chẳng ở lâu nơi đời. Trái lại các đệ tử thật hành pháp hòa kính, chẳng hơn thua phải trái nhau, tôn trọng lẫn nhau, dầu Phật nhập Niết Bàn nhƣng chánh pháp vẫn ở lâu chẳng diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Phật ra đời chứng vô thƣợng Bồ Đề, có những đệ

tử hiểu nghĩa đại thừa rất sâu, cũng có hàng Bạch Y Đàn Việt hết lòng kính tin tôn trọng Phật pháp, các đệ tử vì cầu Đại Niết Bàn mà thuyết pháp, cung kính lẫn nhau, nhƣng cất chứa những vật bất tịnh, lại khen rằng tôi đặng quả

Tu Đà Hoàn, nhẫn đến quả A La Hán Phật lại nhập Niết Bàn thời chánh pháp đó chẳng ở lâu nơi đời. Trái lại hàng đệ tử chẳng cất chứa những vật bất tịnh cũng chẳng tự nói mình đã chứng quả Tu Đà Hoàn, nhẫn đến quả A La Hán, Phật dầu diệt độ, nhƣng chánh pháp vẫn còn không diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Phật ra đời chứng vô thƣợng Bồ Đề có các đệ tử

đủ những điều kiện trên nhƣng lại chấp kiến giải của mình mà lập những dị

thuyết : Nầy Trƣởng lão ! iới của Phật chế, bốn giới trọng nhẫn đến bảy pháp diệt tránh, vì chúng sanh nên hoặc ngăn, hoặc mở, mƣời hai bộ kinh cũng nhƣ vậy. Vì Phật biết cõi nƣớc đều sai khác, chúng sanh căn tánh lợi độn chẳng đồng vì thế nên Nhƣ Lai nói có khinh có trọng, hoặc ngăn hoặc mở. Nhƣ lƣơng y trị bịnh ngƣời bịnh nóng thời cho uống sửa, bịnh lạnh thời ngăn không cho uống sửa. Đức Nhƣ Lai quán sát căn bịnh phiền não của chúng sanh, nên cũng mở cũng ngăn. Nầy Trƣởng lão tôi đích thân nghe Phật nói nghĩa ấy, chỉ tôi biết chớ ngài không biết đƣợc, chỉ tôi hiểu luật chớ

ngài không hiểu, chỉ tôi biết kinh chứ ngài không biết đƣợc. Nên biết khi Phật diệt độ chánh pháp đó chẳng ở lâu nơi đời. Trái lại hàng đệ tử đủ các điều kiện trên lại không lập dị thuyết. Phật dầu diệt độ nhƣng chánh pháp vẫn ở lâu nơi đời.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc chánh pháp của ta diệt, hàng Thanh Văn đệ tử

hoặc có ngƣời nói có thần, hoặc nói không thần, có trung ấm hoặc không trung ấm, có ba đời hoặc không ba đời, có ba thừa hoặc không ba thừa, hoặc nói tất cả đều có, hoặc nói tất cả đều không, hoặc nói chúng sanh có thỉ có chung, hoặc nói chúng sanh không thỉ không chung, hoặc nói có mƣời hai nhơn duyên là pháp hữu vi, hoặc nói là pháp vô vi, hoặc nói Nhƣ Lai có bịnh khổ, hoặc nói Nhƣ Lai không bịnh khổ, hoặc nói Nhƣ Lai không cho Tỳ

kheo ăn mƣời thứ thịt : Thịt ngƣời, thịt rắn , thịt voi, thịt ngựa, thịt lừa, thịt chó, thịt sƣ tử, thịt heo, thịt chồn , thịt khỉ vƣợn, ngoài ra đều cho, hoặc nói tất cả thứ thịt đều không cho ăn, hoặc nói Tỳ kheo chẳng đƣợc làm năm việc

: Chẳng đặng bán những thứ : Sanh vật, dao, rƣợu, thuốc nhuộm, dầu mè, ngoài ra đều cho, hoặc nói chẳng cho vào năm thứ nhà : Nhà hàng thịt, nhà dâm nữ, nhà rƣợu, cung vua, nhà Chiên-đà-la, ngoài ra đều cho, hoặc nói chẳng cho mặc y Kiều-xa-gia, ngoài ra đều cho, hoặc nói Nhƣ Lai cho các Tỳ Kheo lãnh thọ và chứa cất y phục đồ nằm trị giá mƣời muôn lƣợng vàng, hoặc nói chẳng cho, hoặc nói Niết Bàn là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, hoặc nói Niết Bàn chính là kiết sử dứt hết không còn có pháp gì khác nên gọi là Niết Bàn, nhƣ dệt chỉ gọi đó là y, y đã hƣ rách thời gọi là không y, không có pháp gì khác gọi là không y, thể của Niết Bàn cũng nhƣ vậy. Đƣơng thời kỳ đó, các đệ tử của ta : Chánh thuyết thời ít tà thuyết thời nhiều, thọ chánh pháp thời ít, thọ tà pháp thời nhiều, thọ lời Phật thời ít, thọ lời ma thời nhiều. Bây giờ trong nƣớc Câu Diêm Di có hai đệ tử : Một là La Hán hai là phá giới, ngƣời phá giới có năm trăm đồ chúng, La Hán có một trăm đồ chúng. Ngƣời phá giới nói đức Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn, chính tôi nghe Phật nói nghĩa đó, bốn giới trọng của Phật chế, nếu trì cũng đƣợc, nếu phạm cũng không tội, nay tôi cũng đặng quả A La Hán, bốn trí vô ngại, mà A La Hán cũng phạm tội nhƣ vậy, nếu bốn giới trọng thật là tội, thời A La Hán lẽ ra chẳng phạm. Lúc đức Nhƣ Lai còn ở đời bảo phải giữ gìn, đến lúc nhập Niết Bàn thời đều phóng xả.

Lúc đó A La Hán bảo Tỳ Kheo rằng : Nầy Trƣởng lão ông chẳng nên nói đức Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn. Tôi biết đức Nhƣ Lai thƣờng còn chẳng biến đổi. Đức Nhƣ Lai ở đời cùng lúc đã nhập Niết Bàn, phạm bốn trọng giới, tội không sai khác. Nếu nói A La Hán phạm trọng giới thời không đúng nghĩa. Vì Tu Đà Hoàn còn chẳng phạm cấm giới huống là A La Hán. Nếu Trƣởng lão nói rằng tôi là A La Hán. Trƣởng lão nên biết A La Hán trọn chẳng tƣởng rằng tôi đặng A La Hán. A La Hán chỉ nói pháp lành chẳng nói pháp ác. Lời nói của Trƣởng lão thuần là phi pháp. Nếu có ngƣời đƣợc đọc mƣời hai bộ kinh thời quyết định biết rằng Trƣởng lão chẳng phải A La Hán.

https://thuviensach.vn

Lúc đó đồ chúng của Tỳ Kheo phá giới liền giết A La Hán chết.

Ma Vƣơng nhơn hai chúng giận hờn nhau bèn hại cả sáu trăm Tỳ Kheo.

Bầy giờ phàm phu trong đời đều bảo nhau rằng : Thƣơng thay Phật pháp nay đã dứt. Nhƣng chánh pháp của ta thật chẳng dứt mất, vì trong nƣớc ấy có mƣời hai muôn Đại Bồ Tát khéo hộ trì pháp của ta.

Lúc bấy giờ trong Diêm Phù Đề không có một Tỳ Kheo làm đệ tử của ta. Ma Vƣơng Ba Tuần dùng lửa đốt tất cả kinh điển. Trong đó hoặc còn sót, hàng Bà La Môn bèn trộm lấy lƣợm lặt để vào trong sách của họ. Do đây nên hàng Tiểu Bồ Tát, lúc Phật chƣa ra đời đem nhau tin lấy lời của Bà La Môn.

Hàng Bà La Môn dầu nói rằng tôi có trai giới, nhƣng thiệt ra các ngoại đạo đều không có. Hàng ngoại đạo dầu nói : Có ngã, có lạc, có tịnh, nhƣng thiệt ra họ chẳng hiểu nghĩa lạc, ngã, tịnh. Chính là họ lấy một chữ hai chữ một câu hai câu trong Phật pháp rồi nói là trong sách vở họ có nghĩa nhƣ vậy.

Lúc bấy giờ trong rừng Ta La Song Thọ nơi thành Câu Thi Na, vô lƣợng vô biên vô số đại chúng nghe lời Phật nói nhƣ trên, liền đồng tiếng xƣớng rằng :

―Thế gian trống rỗng ! Thế gian trống rỗng !‖

Ca Diếp Bồ Tát bảo đại chúng : Các ngƣời chớ lo rầu khóc lóc. Thế gian chẳng trống rỗng vì Phật pháp và Tăng là thƣờng trụ không biến đổi.

Đại chúng nghe lời nầy liền thôi khóc, tất cả đều phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Lúc bấy giờ thành Vƣơng Xá, vua A Xà Thế tánh tình tệ ác, thích chém giết, miệng đủ bốn điều ác, tham, sân, si đầy nơi tâm, chỉ thấy hiện tại chẳng thấy vị lai, thuần dùng ngƣời ác để làm quyến thuộc, vì tham ngũ dục hiện đời mà giết vua cha vô tội. Hại cha xong lòng ăn năn bức rức, khắp mình sanh ghẻ

lở tanh hôi chẳng ai dám gần. Vua A Xà Thế liền tự nghĩ rằng : Nay ta đã phải thọ lấy quả báo, không bao lâu chắc phải bị quả báo nơi địa ngục.

Thân mẫu của nhà vua là bà Vi Đề Hy lấy các thứ thuốc để thoa xức, nhƣng ghẻ càng lở nặng thêm.

Vua A Xà Thế thƣa với mẹ : hẻ lở nầy do nơi tâm mà sanh chẳng phải do tứ đại, không thể dùng y dƣợc trong đời mà điều trị đƣợc.

Vua bảo các vị đại thần : Nay thân tâm của ta đều đau khổ. Cha ta vô tội, ta lại giết hại. Từng nghe ngƣời trí bảo rằng ngƣời phạm tội ngũ nghịch quyết https://thuviensach.vn

định chẳng thoát khỏi địa ngục. Nay ta đã phạm tội nghịch thân tâm đau khổ, không có lƣơng y nào chữa trị đƣợc.

Đại thần Nguyệt Xƣng liền thƣa với nhà vua : Nhƣ ngƣời thích ngủ nghỉ, ngủ nghỉ càng thêm nhiều, nhƣ ngƣời mê dâm dục, dâm dục càng thêm nhiều, nhƣ ngƣời ƣa uống rƣợu, càng lúc càng uống nhiều. Nếu thƣờng sầu khổ nhiều, thêm sầu cũng nhƣ vậy.

Nhƣ Đại Vƣơng vừa nói ngƣời phạm tội ngũ nghịch quyết định chẳng thoát khỏi địa ngục. Có ai đến ngục thấy việc ấy trở về thƣa với Đại Vƣơng chăng

? Lời nói địa ngục chính là ngƣời trí ở thế gian nói. Nay có đại y sĩ hiệu là Phu Lan Na đặng sức định tự tại thấy biết tất cả, tu tập hạnh thanh tịnh thƣờng vì mọi ngƣời mà diễn thuyết đạo Niết Bàn vô thƣợng, dạy hàng đệ tử

rằng không có nghiệp ác, không có báo ác. Không có nghiệp lành không có báo lành. Không có nghiệp lành ác, không có báo lành ác. Không có thƣợng nghiệp cũng không có hạ nghiệp. Đại sƣ nầy hiện nay ở trong thànhVƣơng Xá. Xin Đại Vƣơng giá lâm, để nhờ đại sƣ ấy điều trị. Vua nói : ―Nếu ông ấy có thể diệt trừ tội lỗi của ta, thời ta sẽ quy y‖.

Lại có một vị đại thần tên Tạng Đức thƣa với nhà vua, mong Đại Vƣơng chớ

lo rầu sợ sệt. Có hai thứ pháp luật : Một là xuất gia, hai là vƣơng pháp. Hại cha mình để lên ngôi trị nƣớc, dầu là nghịch nhƣng đối với vƣơng pháp thật không có tội. Nhƣ trùng Ca La La phải cắn lủng bụng mẹ mới sanh đƣợc.

Dầu cắn lủng bụng mẹ thật ra hàng trùng cũng không có tội. Con la nghén chửa cũng nhƣ vậy. Phƣơng pháp trị nƣớc theo phép phải nhƣ vậy, dầu giết hại cha anh cũng không có tội. Còn pháp luật xuất gia thời nhẫn đến giết muỗi kiến cũng đều có tội cả. Xin Đại Vƣơng chớ lo rầu, vì càng sầu khổ

thời càng thêm sầu khổ. Nhƣ ngƣời ƣa ngủ, thích rƣợu, tham dâm thời sự

ngủ v.v… càng thêm.

Nay có vị đại sƣ tên Mạt ià Lê Câu Xá Ly Tử thƣơng xót chúng sanh nhƣ

con đỏ, thấy biết tất cả, đã lìa phiền não có thể cứu vớt chúng sanh khỏi ba mũi tên độc bén nhọn. Đại sƣ nầy thƣờng dạy đệ tử rằng : Tất cả chúng sanh thân có bảy nguyên tố : Địa, thủy, hỏa, phong, khổ, lạc và thọ mạng. Bảy thứ

ấy chẳng phải hoá, chẳng thể làm chẳng thể hủy hại, nhƣ cỏ Y Sƣ Ca, an trụ

chẳng động nhƣ núi Tu Di. Chẳng bỏ chẳng làm dƣờng nhƣ sữa, nhƣ chất lạc. Chẳng cãi lẻ nhau : Hoặc khổ hoặc vui, là lành hay chẳng lành. Lấy dao bén chặt không chỗ bị thƣơng bị hại, vì trong bảy nguyên tố ấy trống rỗng không ngăn ngại. Mạng cũng không bị hại vì không có ngƣời hại và ngƣời chết, không làm không thọ, không nói không nghe không có ai nhớ cũng nhƣ

https://thuviensach.vn

không ngƣời dạy bảo. Đại sƣ ấy thƣờng thuyết pháp nhƣ vậy làm cho chúng sanh dứt trừ tất cả trọng tội. Nay đại sƣ ấy hiện ở trong thành Vƣơng Xá.

Xin Đại Vƣơng đến đó. Nếu Đại vƣơng gặp đƣợc Đại sƣ ấy thời các tội sẽ

tiêu trừ.

Vua A Xà Thế bảo đại thần Tạng Đức : ― Nếu thật đƣợc nhƣ vậy ta sẽ quy y‖.

Lại có một đại thần tên là Thiệt Đức tâu cùng vua rằng : ― Xin Đại Vƣơng chớ sầu khổ. Nếu Tiên Vƣơng tu đạo giải thoát, giết hại thời có tội. Nếu theo phép trị nƣớc thời không có tội. Tất cả chúng sanh đều có nghiệp thừa, do nghiệp nầy nên thƣờng bị sanh tử. Nếu nhƣ Tiên Vƣơng có nghiệp thừa Đại Vƣơng giết hại thời có tội gì. Mong Đại Vƣơng yên lòng chớ sầu khổ vì ngƣời thƣờng sầu khổ thời sầu khổ càng thêm.

Hiện nay trong thành Vƣơng Xá có vị đại sƣ hiệu là San Xà Dạ Tỳ La Chi Tử thấy biết tất cả, trí sâu rộng nhƣ biển cả, có oai đức, có thần thông, có thể

làm cho chúng sanh lìa các lƣới nghi. Ngài dạy hàng đệ tử rằng : Trong quần chúng nếu là bậc vua chúa, thời tự tại tùy ý làm việc lành việc ác, trọn không có tội, nhƣ lửa đốt cháy đồ vật không luận là sạch cùng chẳng sạch. Nhƣ mặt đất chứa chở cả sạch cùng nhơ. Nhƣ nƣớc, sạch dơ đều rửa. Nhƣ gió, sạch dơ đều thổi. Dầu có các việc nhƣ vậy mà đất nƣớc v.v… trọn không giận, không mừng, phép của vua chúa cũng đồng nhƣ vậy. Nhƣ cây mùa thu trụi lá, mùa xuân thời đâm chồi, dầu chặt cây trụi nhƣng không có tội. Cũng vậy chúng sanh ở chỗ nầy chết trở lại sanh chỗ nầy, vì sanh trở lại nên không có tội. Những quả báo khổ vui của tất cả chúng sanh đều chẳng phải do nghiệp đời hiện tại chính là do nghiệp nhơn đời quá khứ. Hiện tại không nghiệp nhơn thì vị lai không quả báo. Do quả hiện tại nên chúng sanh trì giới tinh tấn tu hành để ngăn quả ác hiện tại. Do trì giới thời đặng vô lậu, vì đặng vô lậu thời hết nghiệp hữu lậu, vì hết nghiệp nên đặng hết khổ, vì hết khổ nên đặng giải thoát.

Xin Đại Vƣơng mau đến đó. Nếu Đại Vƣơng đƣợc thấy Đại Sƣ ấy thời tất cả

tội đều trừ.

Vua đáp rằng : ― Nếu thật nhƣ vậy thời ta sẽ quy y‖.

Lại có một đại thần tên Tất Tri Nghĩa tâu cùng vua rằng : ― Xin Đại Vƣơng thƣ tâm chớ sầu khổ. Ngày xƣa có vua La Ma giết cha để lên ngôi. Vua Mạc Đề, vua Tỳ Lâu Chơn, vua Na Hầu Sa, vua Ca Đế Ca, vua Tỳ Xá Khƣ, vua Nguyệt Quang Minh, vua Nhật Quang Minh, vua Ái Vƣơng, vua Tỳ Đa https://thuviensach.vn

Nhơn, đều giết hại cha mình mà lên ngôi, nhƣng không có một vua nào bị

đọa địa ngục. Đời nay có vua Tỳ Lƣu Ly, vua Ƣu Đa Dạ, vua Ác Tánh, vua Thử Vƣơng, vua Liên Hoa, đều giết hại cha mình, mà không một vua nào sanh lòng sầu não. Dầu nói rằng địa ngục, ngã quỉ, trên trời, nhƣng ai thấy đƣợc đó.

Tâu Đại vƣơng chỉ có hai loài : Một là ngƣời hai là súc sanh. Dầu có hai lòai nhƣng chẳng phải do nhơn duyên sanh, cũng chẳng phải do nhơn duyên chết. Đã chẳng phải do nhơn duyên thời có gì là thiện là ác. Mong Đại Vƣơng chớ buồn rầu sợ sệt. Vì ngƣời thƣờng sầu khổ thời sầu khổ càng thêm.

Nay gần thành Vƣơng Xá có vị Đại Sƣ hiệu là A Kỳ Đa Xúy Xá Khâm Bà La thấy biết tất cả, xem vàng cùng đất đồng nhau. Đối với ngƣời lấy dao chém vào hông bên mặt cùng ngƣời lấy chiên đàn thoa vào hông bên trái, tâm của ngài bình đẳng không sai khác, không oán, không thân, thật là bậc lƣơng y trong đời. Đại sƣ dạy hàng đệ tử rằng : ― Hoặc tự làm, hoặc bảo ngƣời làm, hoặc tự chém, hoặc bảo ngƣời chém, hoặc tự đốt, hoặc bảo ngƣời đốt, hoặc tự hại, hoặc bảo ngƣời hại, hoặc tự trộm, hoặc bảo ngƣời trộm, hoặc tự dâm, hoặc bảo ngƣời dâm, hoặc tự vọng ngữ, hoặc bảo ngƣời vọng ngữ, hoặc tự uống rƣợu, hoặc bảo ngƣời uống rƣợu, hoặc giết một thôn, một thành, một nƣớc, hoặc dùng đao luân giết tất cả chúng sanh, hoặc phía nam sông Hằng Bố Thí chúng sanh, phía Bắc sông Hằng giết hại chúng sanh, tất cả đều không tội không phƣớc, không thí, không giới, không định. Nếu Đại Vƣơng gặp đƣợc Đại Sƣ ấy thời những tội lỗi sẽ dứt trừ.‖

Vua bảo Đại thần Tất Tri Nghĩa : ― Nếu thật đƣợc nhƣ vậy ta sẽ quy y.‖

Lại có Đại thần tên là Kiết Đắc tâu cùng vua rằng : ― Ai đến phỉnh gạt Đại Vƣơng mà nói rằng là có địa ngục ? Nhƣ đầu gai nhọn ai làm ra ? Loài chim khác màu ai làm ra? Tánh nƣớc nhuần ƣớt, tánh đá cứng rắn, tánh lửa thời nóng, tánh gió thời động, tất cả muôn vật tự sanh tự chết ai làm ra ? Thuyết địa ngục chính là văn tự của ngƣời trí. Hạ thần nầy xin trình bày nghĩa địa ngục : Chữ địa là đất, chữ ngục nghĩa là phá, phá địa ngục không có tội báo, đây gọi là địa ngục. Lại chữ địa là ngƣời, chữ ngục là trời, bởi hại cha mình nên đến trong ngƣời trên trời. Do nghĩa nầy nên Bà Tẩu Tiên Nhơn nói rằng

: iết dê đặng quả vui cõi trời cõi ngƣời, đây gọi là địa ngục. Lại chữ địa là mạng, chữ ngục là dài, do sát sanh nên đặng thọ mạng dài, đây gọi là địa ngục. Tâu Đại Vƣơng do đây nên biết thật không có địa ngục. Nhƣ gieo bắp đặng bắp, gieo lúa đặng lúa, giết địa ngục mắc phải địa ngục, giết hại ngƣời https://thuviensach.vn

lẽ ra phải đặng báo ngƣời. Đại Vƣơng nên nghe lời hạ thần trình bày, thật không có sự giết hại, vì nếu có ngã thời không hại, nếu không ngãlại không chỗ hại. Vì có ngã thời thƣờng còn không biến đổi, vì thƣờng còn nên chẳng thể giết hại, chẳng phá, chẳng hoại, chẳng trói, chẳng buộc, không giận, không mừng, dƣờng nhƣ hƣ không, sao lại có tội giết hại. Nếu không ngã thời các pháp đều vô thƣờng, vì vô thƣờng nên niệm niệm hoại diệt, vì niệm niệm hoại diệt nên ngƣời giết, ngƣời chết đều niệm niệm diệt, nếu đã niệm niệm diệt thời ai sẽ có tội. Tâu Đại Vƣơng nhƣ lửa đốt cây, lửa không có tội, nhƣ búa chặt cây, búa cũng không tội, nhƣ liềm cắt cỏ liềm thật không tội, nhƣ dao giết ngƣời, dao chẳng phải ngƣời dao đã không tội, sao ngƣời lại có tội ? Nhƣ thuốc độc giết ngƣời, thuốc độc chẳng phải ngƣời, thuốc độc đã không tội, sao ngƣời lại có tội ? Tất cả muôn vật cũng đều nhƣ vậy, thật không giết hại, sao lại có tội. Mong Đại vƣơng chớ nên sầu khổ, vì thƣờng sầu khổ thời sầu khổ càng thêm.

Nay gần thành Vƣơng Xá có vị Đại Sƣ hiệu là Ca La Cƣu Đà Ca Chiên Diên thấy biết tất cả, rõ suốt ba đời, trong khoảng một niệm có thể thấy vô lƣợng vô biên thế giới, nghe tiếng cũng vậy, Đại Sƣ ấy có thể làm cho chúng sanh xa lìa tội lỗi, nhƣ sông Hằng bao nhiêu đồ nhơ uế, đều làm cho sạch sẽ. Đại sƣ ấy dạy đệ tử rằng : Nếu ngƣời giết hại tất cả chúng sanh mà lòng không ăn năn hổ thẹn thời trọn chẳng đọa ác thú, nhƣ hƣ không chẳng dính bụi dính nƣớc, nếu lòng ăn năn hổ thẹn liền đọa địa ngục, nhƣ nƣớc thấm ƣớt đất. Tất cả chúng sanh đều do Tự Tại Thiên tạo ra. Tự Tại Thiên mừng thời chúng sanh an vui, Tự Tại Thiên sân thời chúng sanh khổ não. Tất cả tội phƣớc của chúng sanh đều do Tự Tại Thiên làm ra, sao lại nói rằng loài ngƣời có tội có phƣớc. Ví nhƣ thợ máy chế ra ngƣời máy, cũng đi đứng ngồi nằm, chúng sanh cũng nhƣ vậy. Tự Tại thiên dụ nhƣ máy, thân chúng sanh dụ nhƣ ngƣời máy. Tạo hoá nhƣ vậy thời ai là ngƣời có tội.

Nếu Đại vƣơng gặp đƣợc Đại Sƣ ấy thời tội chƣớng sẽ tiêu trừ.

Vua bảo Đại Thần Kiết Đắc : ― Nếu thật đƣợc nhƣ vậy thời ta sẽ quy y‖.

Lại có Đại Thần tên Vô Sơ Úy tâu cùng vua A Xà Thế rằng : ―Xin Đại Vƣơng chớ sầu khổ. Xét về dòng Sát Đế Lợi là dòng vua chúa, nếu vì nƣớc, vì Sa Môn và Bà La Môn, vì vấn đề an ổn nhân dân, dầu có giết hại nhƣng không tội.

Tiên Vƣơng dầu cung kính Sa Môn mà chẳng phụng thờ các Bà La Môn, tâm không bìng đẳng chẳng phải thật dòng Sát Đế Lợi https://thuviensach.vn

Nay Đại Vƣơng muốn cúng dƣờng các Bà La Môn mà giết hại Tiên Vƣơng thời có tội gì ?

Tâu Đại vƣơng ! Thật ra không có giết hại. Xét về sự giết hại là giết hại mạng sống. Mạng là hơi gió, tánh hơi gió không thể giết hại đƣợc, sao lại nói rằng hại mạng thời sẽ có tội. Mong Đại vƣơng chớ sầu khổ, vì thƣờng sầu khổ thời sầu khổ càng thêm. Nay trong thành Vƣơng Xá có vị Đại Sƣ

hiệu là Ni Kiền Đà Nhã Đề Tử thấy biết tất cả, thƣơng xót chúng sanh, rõ biết căn tánh lợi độn, tám pháp thế gian không làm ô nhiễm đƣợc ngài, tu tập phạm hạnh thanh tịnh, Đại Sƣ ấy dạy hàng đệ tử rằng : Không Bố Thí, không nghiệp lành, không cha, không mẹ, không đời nay, không đời sau, không A La Hán, không đạo hạnh, không tu hành. Tất cả chúng sanh trải qua bốn muôn kiếp, tự nhiên sẽ thoát khỏi dòng sanh tử, không luận là ngƣời có tội hay vô tội, nhƣ bốn con sông lớn đều chảy vào biển cả, tất cả chúng sanh lúc đặng giải thoát đều đồng nhau không khác. Nếu Đại vƣơng gặp đƣợc Đại sƣ ấy thời các tội chƣớng sẽ tiêu trừ.‖

Vua bảo Đại Thần Vô Sở Úy : ― Nếu thật nhƣ vậy ta sẽ quy y‖.

Mặc dầu các Đại thần khuyên lơn giảng dạy đủ điều nhƣ vậy, nhƣng vua A Xà Thế vẫn sầu khổ.

Lúc đó Đại Y Sĩ Kỳ Bà tâu cùng vua rằng : ― Đại Vƣơng ngủ nghỉ có đặng yên chăng ?‖

Vua A Xà Thế liền nói kệ rằng :

Nếu có ngƣời dứt hẳn đƣợc, Tất cả những phiền não hoặc, Chẳng tham nhiễm trong ba cõi. Mới ngủ nghỉ đƣợc an ổn. Nếu ngƣời chứng Đại Niết Bàn, Diễn thuyết nghĩa lý rất sâu. ọi là thiệt Bà La Môn. Mới ngủ nghỉ

đƣợc an ổn, Thân không tạo nghiệp ác, Miệng xa lìa bốn điều lỗi, Tâm không có những lƣới nghi, Mới ngủ nghĩ đặng an ổn. Thân tâm đều không nhiệt não, An trụ nơi chỗ tịch tịnh, Đặng đến cảnh vui vô thƣợng, Mới ngủ

nghỉ đƣợc an ổn. Trong lòng không có chấp lấy, xa lìa những niệm oán thù, Thƣờng hòa thuận không tránh tụng, Mới ngủ nghỉ đƣợc an ổn. Nếu chẳng tạo những nghiệp ác, Thƣờng có tâm niệm hổ thẹn, Tin làm ác có quả báo, Mới ngủ nghỉ đƣợc an ổn. Cung kính phụng dƣỡng cha mẹ, Chẳng giết hại một sanh mạng. Chẳng trộm cƣớp tài vật ngƣời, Mới ngủ nghỉ đƣợc an ổn.

Điều phục sửa trị sáu căn.

https://thuviensach.vn

ần gũi bậc thiện tri thức, Phá hoại tất cả bốn ma, Mới ngủ nghỉ đƣợc an ổn.

Chẳng thấy lành cùng chẳng lành, Với những sự khổ sự vui, Vì cứu độ

những chúng sanh, Nên luân chuyển trong sanh tử, Nếu ngƣời có thể nhƣ

vậy, Mớ ngủ nghỉ đƣợc an ổn. Ai đặng ngủ nghỉ yên ổn ? Đáp rằng : Chính là Chƣ Phật. Quán sâu nơi tam muội. Thân cùng tâm an chẳng động. Ai ngủ

nghỉ đƣợc an ổn ? Đáp rằng : Là đấng Từ Bi. Thƣờng siêng tu chẳng phóng dật, Xem chúng sanh nhƣ con một. Chúng sanh bị tội vô minh, Chẳng thấy quả khổ phiền não, Thƣờng gây tạo những nghiệp ác, Nên ngủ nghỉ chẳng đƣợc yên, Hoặc vì lợi chính thân mình, và đến thân những ngƣời khác, mà gây tạo mƣời nghiệp ác, Thời ngủ nghỉ chẳng đƣợc yên. Nếu nói vì lên ngôi vua, Hại cha vẫn không tội lỗi, Thuận theo ác tri thức nầy, Thời ngủ nghỉ

chẳng đƣợc yên. Nếu ăn uống không tiết độ, Uống chất lạnh mà quá nhiều, Do đây phải mang bịnh khổ, Thời ngủ nghỉ chẳng đƣợc yên. Nếu đối với vua có lỗi, Tà niệm với vợ con ngƣời, Cùng đi trên đƣờng xa vắng, Thời ngủ

nghỉ chẳng đƣợc yên. Trì giới chƣa đƣợc quả lành. Thái tử chƣa đƣợc nối ngôi, Kẻ trộm chƣa lấy đƣợc của, Thời ngủ nghỉ chẳng đƣợc yên.

- Nầy Kỳ Bà ! Nay ta mang bịnh nặng nầy chính vì ta nghịch lại vua cha.

Cha ta trị nƣớc đúng pháp thật không tội lỗi mà ta lại giết hại. Vì thế nên tất cả lƣơng y diệu dƣợc chú thuật đều không thể trị lành bịnh ta. Lòng ta khổ

sở nhƣ cá mắc cạn, nhƣ nai mắc bẩy v.v… Ta từng nghe ngƣời trí bảo rằng ngƣời phạm tội nghịch ắt đọa địa ngục. Ta làm sao ngủ yên ổn đƣợc. Lại không bậc vô thƣợng đại y sĩ dùng pháp dƣợc để dứt trừ bịnh khổ cho ta.

Kỳ Bà tâu cùng vua : ― Lành thay ! Lành thay ! Vua dầu tạo tội nhƣng có lòng ăn năn hổ thẹn. Tâu Đại Vƣơng ! Chƣ Phật thƣờng nói rằng có hai pháp lành có thể cứu chúng sanh. Một là tàm, hai là quí. Tàm là tự chẳng phạm tội. Quí là chẳng bảo ngƣời phạm. Tàm là trong lòng tự hổ thẹn. Quí là đối ngƣời phát lồ. Tàm là hổ cùng ngƣời. Quí là thẹn với trời. Kẻ không tàm, quí thời chẳng gọi là ngƣời, nên gọi là súc sanh. Vì có tàm quí thời có thể cung kính cha mẹ sƣ trƣởng. Ngƣời có tàm quí thời gọi là có cha mẹ anh em chị

em.

Lành thay ! Đại Vƣơng có lòng tàm quí. Xin Đại Vƣơng nghe hạ thần trình bày.

Hạ thần từng nghe đức Phật nói : Có hai hạng ngƣời trí : Một là ngƣời chẳng tạo điều ác, hai là tạo điều ác rồi biết sám hối. Cùng có hai hạng nguời ngu : Một là ngƣời tạo tội, hai là ngƣời tạo tội rồi che giấu.

https://thuviensach.vn

Dầu trƣớc tạo tội lúc sau phát lồ ăn năn hổ thẹn chẳng dám tái phạm, nhƣ

đem minh châu để trong nƣớc đục, do thế lực của minh châu nƣớc liền trong. Nhƣ khói mây tan thời mặt trăng chói sáng. Ngƣời tạo tội ác có thể

sám hối cũng nhƣ vậy.

Đại Vƣơng nếu sám hối có lòng tàm quí thời tội chƣớng sẽ trừ diệt, trong sạch nhƣ xƣa.

Tâu Đại Vƣơng ! iàu có hai hạng : Một là nhiều voi ngựa, lục súc,. Hai là nhiều vàng bạc các thứ châu báu. Voi ngựa nhiều chẳng sánh đƣợc một hột châu. Cũng vậy, chúng sanh có hai hạng giàu : Một là giàu điều ác, hai là giàu điều lành. Tạo nhiều điều ác chẳng bằng một điều lành. Hạ thần nghe Phật nói tu một tâm lành phá tâm điều ác. Nhƣ chút kim cang có thể hoại núi Tu Di. Cũng nhƣ chút lửa có thể đốt cháy tất cả. Nhƣ chút thuốc độc có thể

hại chúng sanh. Cũng vậy, chút ít điều lành có thể phá nghiệp ác lớn. Dầu gọi là chút lành nhƣng kỳ thật là lớn, vì phá đƣợc nghiệp ác lớn.

Tâu Đại vƣơng ! Nhƣ lời Phật nói che dấu là hữu lậu, chẳng che dấu là vô lậu. Phát lồ sám hối tội lỗi thời là vô lậu. Nếu tạo tội mà chẳng che chẳng dấu thời tội mỏng ít. Nếu có lòng tàm quí thời tội tiêu diệt. iọt nƣớc dầu nhỏ nhƣng lần đầy lu lớn. Cũng vậy, mỗi mỗi tâm lành có thể phá điều ác lớn. Nếu ngƣời che dấu tội lỗi thời tội lỗi thêm lớn, còn phát lồ hổ thẹn thời tội lỗi tiêu diệt. Vì thế nên chƣ Phật nói ngƣời có trí chẳng che dấu tội lỗi.

Lành thay ! Đại Vƣơng có thể tin nhân quả tin nghiệp báo. Xin Đại Vƣơng chớ ôm lòng sầu khổ sợ sệt.

Nếu có chúng sanh tạo các tội ác rồi che dấu chẳng sám hối, không lòng hổ

thẹn, chẳng thấy nhơn quả cùng nghiệp báo, chẳng thể học hỏi nơi ngƣời trí, chẳng gần bạn lành, tất cả lƣơng y không thể trị lành bịnh ngƣời nầy, nhƣ

bịnh Ca Ma La, y sĩ trong đời đều khoanh tay. Ngƣời tội nầy gọi là nhứt xiển đề chẳng tin nhơn quả, không biết hổ thẹn, chẳng tin nghiệp báo, chẳng thấy hiện tại cùng vị lai, chẳng gần bạn lành, chẳng thuận theo lời dạy của Phật, chƣ Phật Thế Tôn không thể chữa trị bịnh nầy. Nhƣ tử thi, y sĩ chẳng chữa đƣợc.

Nay Đại vƣơng chẳng phải hạng nhứt xiển đề, sao lại nói rằng không thể cứu lành.

Nhƣ lời Đại vƣơng nói không ngƣời nào chữa trị đƣợc. Xin Đại vƣơng nên biết rằng : Con vua Tịnh Phan ở thành Ca Tỳ La họ Cù Đàm tên Tất Đạt Đa, https://thuviensach.vn

tự giác ngộ thành bậc vô thƣợng chánh giác, thân trang nghiêm đủ ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp, đầy đủ mƣời trí lực, bốn vô sở úy, thấy tất cả, đại từ đại bi thƣơng xót chúng sanh nhƣ La Hầu La, tùy thuận chúng sanh nhƣ nghé theo trâu mẹ, thuyết pháp đúng thời, lời Phật chơn thiệt, thanh tịnh, vi diệu, đúng nghĩa đúng pháp, duy nhứt, có thể làm cho chúng sanh lìa hẳn phiền não khéo biết căn tánh của chúng sanh, tùy nghi phƣơng tiện không gì chẳng thông đạt. Trí của Phật cao lớn nhƣ núi Tu Di, thâm thúy rộng xa nhƣ biển cả. Đức Phật có trí kim cang phá tất cả tội ác của chúng sanh. Đức Phật cách đây mƣời hai do tuần trong rừng Ta La Song Thọ nơi thành Câu Thi Na, đƣơng vì vô lƣợng vô số Bồ Tát đại chúng mà thuyết pháp. Nếu Đại Vƣơng đƣợc nghe Phật dạy về nghĩa vô tác, vô thọ

thời bao nhiêu trọng tội sẽ đƣợc tiêu trừ.

Xƣa kia Thích Đề Hòan Nhơn lúc sắp chết có năm tƣớng hiện : Một là áo xiêm nhơ nhớp, hai là hoa trên đầu héo, ba là thân thể hôi dơ, bốn là dƣới nách ra mồ hôi, năm là chẳng thích chỗ mình ở. Lúc đó Thiên Đế Thích, hoặc nơi chỗ vắng vẻ thấy Sa Môn, hoặc thấy Bà La Môn, liền đi đến kính ngƣỡng nhƣ Phật. Các Sa Môn cùng Bà La Môn thấy Thiên Đế Thích đến rất vui mừng nói rằng : Thƣa Thiên Chúa ! Nay tôi quy y với ngài.

Thiên Đế biết chẳng phải Phật, nghĩ rằng : Ngƣời đó nếu không phải là Phật thời không thể chửa trị năm tƣớng suy của ta.

Thiên tử theo hầu tên Bát iá Thi tâu cùng Thiên Đế : Vua Càn Thát Bà tên Đôn Phù Lâu có công chúa hiệu là Tu Bạt Đà, Thiên Vƣơng nếu ban công chúa nầy cho hạ thần, hạ thần sẽ chỉ ngƣời có thể trừ tƣớng suy cho Thiên Vƣơng.

Thiên Đế đáp rằng : Nầy Thiên Tử ! Nếu đƣợc nhƣ lời khanh vừa tâu, công chúa Xá Chỉ, con gái của vua A Tu La Tỳ Ma Chất Đa hiện ta đƣơng kính ái, nếu khanh muốn ta cũng sẽ ban cho, huống là công chúa Tu Bạt Đà.

- Tâu Thiên Vƣơng, hiện tại có đức Phật Thế Tôn hiệu Thích Ca Mâu Ni đƣơng ở thành Vƣơng Xá, Thiên Vƣơng nếu đến cầu pháp nơi Phật thời tƣớng suy chắc chắn sẽ trừ diệt.

Thiên Đế liền khiến xa giá đến núi Kỳ Xà Quật. Thiên Đế đầu mặt đảnh lễ

chân Phật, rồi ngồi qua một bên bạch cùng Phật rằng : ― Thế Tôn ! trong hàng Thiên Nhơn những gì là trói buộc ?‖

Phật nói : ― Nầy Kiều Thi Ca ! Chính là xan tham và tật đố.‖

https://thuviensach.vn

Bạch Thế Tôn ! Xan tham tật đố nhơn đâu mà sanh ?

- Do vô minh mà sanh.

- Bạch Thế Tôn ! Vô minh lại do đâu mà sanh ?

- Do phóng dật mà sanh.

- Bạch Thế Tôn ! Phóng dật lại do đâu mà sanh ?

- Do điên đảo mà sanh.

- Bạch Thế Tôn ! Điên đảo lại do đâu mà sanh ?

- Do lòng nghi mà sanh.

- Bạch Thế Tôn ! Đúng nhƣ lời Phật dạy, vì tâm tôi nghi nên sanh điên đảo, đối với ngƣời chẳng phải Phật mà tƣởng là Phật. iờ đây tôi đƣợc thấy Thế

Tôn, lƣới nghi của tôi liền trừ. Vì lƣới nghi trừ nên điên đảo cũng hết. Vì điên đảo hết nên không có tâm xan tham tâm tật đố.

Phật nói : ― Ông nói rằng không có tâm xan tham tật đố, thời ông đã đặng quả A Na Hàm chăng ? Bậc A Na Hàm không có tâm tham. Nếu không tâm tham sao lại vì mạng sống mà tìm đến ta. Mà bậc A Na Hàm thật chẳng cầu sống.

- Bạch Thế Tôn ! Ngƣời có điên đảo thời có cầu mạng sống, ngƣời không điên đảo thời chẳng cầu mạng sống. Nay tôi thật chẳng cầu mạng sống, tôi chỉ cầu pháp thân cùng trí huệ của Phật.

- Nầy Kiều Thi Ca ! Ngƣời cầu pháp thân cùng trí huệ của Phật, thời tƣơng lai quyết định sẽ đƣợc.

Nghe lời Phật nói xong năm tƣớng suy của Thiên Đế liền tiêu diệt.

Thiên Đế đứng dậy đảnh lễ rồi đi nhiễu Phật ba vòng chắp tay cung kính bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nay tôi sắp chết đƣợc sống, sắp mất mạng đƣợc mạng, lại đƣợc Phật thọ ký sẽ thành vô thƣợng chánh giác. Bạch Thế Tôn !

Tất cả nhơn thiên thế nào đƣợc tăng ích ? Lại do nhơn duyên gì mà phải tổn giảm ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Kiều Thi Ca do đấu tránh nên nhơn duyên tổn giảm. Khéo tu hòa kính thời đặng tăng ích.

-Bạch Thế Tôn! Nếu do đấu tránh mà tổn giảm, từ nay trở đi tôi chẳng cùng A Tu La đánh nhau nữa.

- Lành thay ! lành thay ! Nầy Kiều Thi Ca chƣ Phật Thế Tôn đều nói hạnh nhẫn nhục là nhơn vô thƣợng Bồ Đề.

Thích Đề Hoàn Nhơn lễ tạ Phật trở về Thiên cung.

Tâu Đại Vƣơng vì đức Nhƣ Lai có thể trừ những tƣớng ác , nên gọi Phật là chẳng thể nghĩ bàn. Nếu Đại vƣơng ra mắt Phật chắc chắn sẽ trừ đƣợc trọng tội.

Ngày trƣớc thanh niên dòng Bà La Môn, tên là Bất Hại, vì giết hại nhiều ngƣời nên hiệu là Ƣơng Quật Ma La. Thanh niên nầy lại muốn hại mẹ, lúc tâm ác nổi lên cầm gƣơm tìm mẹ, vì thân tâm ác nên thành nhân tội nghịch, tất phải đọa địa ngục. Lát sau thấy Phật thân tâm khởi ác muốn hại Phật, đây cũng là nhân tội nghịch sẽ đọa địa ngục. Thanh niên nầy đƣợc đức Nhƣ

Lai giáo hoá, tâm ác liền trừ, nghiệp nhân địa ngục tiêu diệt, phát tâm vô thƣợng Bồ Đề. Vì thế nên đức Phật hiệu là Y Vƣơng vô thƣợng, chẳng phải nhƣ hàng lục sƣ ngoại đạo kia.

Tâu Đại Vƣơng lại có Vƣơng Tử Tu Tỳ La, vua cha giận chặt cả tay chân xô xuống giếng sâu. Vƣơng mẫu thấy xót thƣơng sai ngƣời đem Vƣơng Tử

đến trƣớc Phật. Lúc Vƣơng Tử thấy Phật, tay chân đầy đủ lại nhƣ cũ, liền phát tâm vô thƣợng Bồ Đề. Vì Vƣơng Tử đƣợc thấy Phật nên đặng quả báo hiện tại. Do đây nên đức Phật hiệu là Y Vƣơng vô thƣợng, chẳng phải nhƣ

hàng lục sƣ ngoại đạo.

Tâu Đại vƣơng ngày trƣớc trên bờ sông Hằng có năm trăm ngạ quỷ đã nhiều năm chẳng thấy nƣớc, chẳng đƣợc uống, dầu họ đến bên sông nhƣng họ thấy thuần là lửa, vì quá đói khát nên họ kêu la than khóc. Lúc đó đức Nhƣ Lai ngồi dƣới bóng cây ở rừng Uất Đàm Bát cạnh bờ sông. Các ngạ quỷ đến bạch Phật : ―Thế Tốn ! Chúng tôi đói khát sắp chết đến nơi.

Phật nói : ― Sao các ngƣời chẳng uống nƣớc sông Hằng ?‖

Các ngạ quỷ thƣa : ― Đức Nhƣ Lai thấy nƣớc còn chúng tôi thấy là lửa ―.

https://thuviensach.vn

Phật nói : ― Trong sông hằng tòan nƣớc trong mát thật chẳng phải lửa. Vì nghiệp ác nên các ngƣời sanh tâm điên đảo cho là lửa. Phật sẽ trừ tâm điên đảo cho các ngƣời, để các ngƣời thấy đƣợc nƣớc.

Nhƣ Lai liền vì các ngạ quỷ giảng nói tội lỗi của tâm xan tham.

Các ngạ quỷ thƣa : ― Nay chúng tôi đang đói khát, dầu nghe lời thuyết pháp nhƣng đều chẳng nhập tâm‖.

Phật nói : ― Các ngƣời nếu đói khát có thể vào sông Hằng tha hồ uống đó‖.

Nhờ công đức của Phật các ngạ quỷ uống đặng nƣớc. Uống nƣớc xong họ

trở về chỗ Phật ngồi. Đức nhƣ Lai vì họ thuyết pháp, tất cả đều phát tâm vô thƣợng Bồ Đề. Lúc đó năm trăm ngạ quỷ đều đặng sanh lên cõi trời.

Do cớ đây nên đức Phật hiệu là Y Vƣơng vô thƣợng, chẳng nhƣ hàng lục sƣ

ngoại đạo.

Tâu Đại Vƣơng ! Nƣớc Xá Bà Đề có đảng cƣớp năm trăm ngƣời, bi vua Ba Tƣ Nặc bắt đƣợc khoét cả đôi mắt bỏ trong rừng sâu. Đảng cƣớp khổ sở

khóc than tƣởng niệm đến Phật. Đức Phật xót thƣơng hiện thân trƣớc đảng cƣớp khuyên bảo rằng : Các ngƣời phải khéo giữ gìn nhân khẩu, chớ gây tạo nghiệp ác nữa. Đảng cƣớp nghe tiếng Phật dịu dàng trong trẻo , đôi mắt sáng trở lại. Đồng chắp tay đảnh lễ Phật bạch rằng : Thế Tôn ! Nay chúng tôi biết rõ Phật có lòng đại từ che chở tất cả chúng sanh, chẳng phải riêng là nhơn thiên.

Đức Nhƣ Lai vì họ thuyết pháp tất cả đều đƣợc phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Do đây nên đức Nhƣ Lai thật là lƣơng y vô thƣợng trong thế gian, chẳng phải nhƣ hàng lục sƣ ngoại đạo.

Tâu Đại vƣơng ! Nƣớc Xá Bà Đề có ngƣờiChiên Đà la tên là Khí Hứ giết hại nhiều mạng ngƣời, gặp đƣợc đệ tử của Phật là ngài Ma Ha Mục Kiền Liên, liền phá đƣợc nhân địa ngục sanh lên cõi trời Đao Lợi. Vì có hàng thánh đệ

tử nhƣ vậy nên đức Nhƣ Lai hiệu là Y Vƣơng vô thƣợng chẳng phải nhƣ

hàng lục sƣ ngoại đạo.

Tâu Đại Vƣơng thành Ba La Nại có trƣởng giả tử tên là A Dật Đa, dâm bà mẹ, giết chết ông cha. Bà mẹ lại tƣ thông với ngƣời khác, Trƣởng gỉa tử bèn lại giết mẹ. Có vị A La Hán là thân hữu của nhà nầy. Vì hổ thẹn nên Trƣởng giả tử lại giết A La Hán. Sau đó Trƣởng giả tử đến Kỳ Hoàn Tinh Xá cầu https://thuviensach.vn

xuất gia. Các Tỳ kheo rõ biết ngƣời nầy phạm ba tội nghịch, nên không vị

nào dám nhận. Trƣởng giả tử oán gận, giữa đêm phóng lửa đốt phòng của chƣ tăng, giết hại nhiều ngƣời vô tội. Lúc sau đó Trƣởng giả tử qua thành Vƣơng Xá cầu xin đức Nhƣ Lai cho xuất gia. Đức Nhƣ Lai liền nhận lời rồi giảng nói pháp yếu khiến tội nghịch nặng lần lần giảm nhẹ, Tƣởng giả tử

phát tâm vô thƣợng Bồ đề. Do đây nên đƣc Phật hiệu là Y Vƣơng vô thƣợng.

Đại Vƣơng bổn tánh bạo ác nghe lời ngƣời ác là Đề Bà Đạt Đa, thả voi say để chà Phật, voi thấy Phật liền tỉnh ngộ, Phật lấy tay xoa đầu voi, nói pháp yếu voi phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Tâu Đại Vƣơng! Súc sanh thấy Phật còn phá đƣợc nghiệp quả súc sanh, huống là loài ngƣời ƣ !

Đại Vƣơng nếu gặp đƣợc Phật, bao nhiêu trọng tội tất sẽ tiêu trừ.

Đƣc Thế Tôn lúc chƣa thành vô thƣợng Bồ Đề, Ma Vƣơng dẫn vô lƣợng quyến thuộc đến chỗ Bồ Tát ngồi, Bồ Tát dùng sức nhẫn nhục phá tan ác tâm của ma, làm cho ma thọ pháp phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Tâu Đại Vƣơng có Khoáng Dã quỷ giết hại nhiều ngƣời. Vì cứu Thiện Hiền trƣởng giả, đức Nhƣ Lai đến thôn Khoáng Dã hiện thân thuyết pháp, Khoáng Dã quỷ nghe pháp vui mừng, bèn đem Thiện Hiền Trƣởng giả trao cho Nhƣ

Lai, rồi sau bèn phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Tâu Đại Vƣơng Nƣớc Ba La Nại có ngƣời hàng thịt tên là Quảng Ngạch, mỗi ngày giết hại cả trăm ngàn con dê, gặp ngài Xá Lợi Phất liền thọ bát quan trai một ngày một đêm. Nhờ công đƣc nầy, sau khi chết Quảng Ngạch sanh là con trai của Tỳ Sa Môn Thiên Vƣơng. Đệ tử của đức Nhƣ Lai còn có công đức lớn nhƣ vậy huống là Phật.

Tâu Đại Vƣơng Thành Tế Thạch ở bắc Thiên Trúc, có vua Long ẩn vì tham ngôi vua mà giết hại vua cha, về sau sanh lòng ăn năn bỏ nƣớc đến xin đức Phật xuất gia, làm Tỳ Kheo, tội nặng tiêu diệt phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Đức Phật có vô lƣợng vô biên công đức nhƣ vậy.

Tâu Đại Vƣơng ! Phật có một ngƣời em họ là Đề Bà Đạt Đa, ông nầy phá tăng, làm thân Phật chảy máu, giết chết A La Hán Liên Hoa Tỳ Kheo Ni, phạm cả ba tội nghịch, đƣc Nhƣ Lai vì ông giảng nói pháp yếu làm cho tội https://thuviensach.vn

nghịch nặng của ông đƣợc giảm nhẹ, nên đức Nhƣ Lai là Y Vƣơng vô thƣợng chẳng phải nhƣ hàng lục sƣ ngoại đạo.

Đại Vƣơng nếu có thể tin lời của hạ thần xin Đại Vƣơng mau đến đức Nhƣ

Lai. Nếu Đại Vƣơng chƣa tin, hạ thần cũng mong Đại Vƣơng suy nghĩ kỹ

lại.

Tâu Đại Vƣơng ! Chƣ Phật có lòng Đại Bi che chở tất cả, chẳng hạn cuộc nơi một ngƣời. Chánh pháp của Phật rộng rãi, bao gồm chẳng sót với kẻ oán ngƣời thân Phật xem bình đẳng lòng không ghét không yêu.

Đức Nhƣ Lai chẳng phải là thầy riêng của bốn bộ chúng, mà là thầy của tất cả trời, ngƣời rồng, thần, địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ. Tất cả chúng sanh cũng nên xem Phật nhƣ cha mẹ. Đức Nhƣ Lai chẳng riêng vì ngƣời sang giàu nhƣ vua Bạt Đề Ca mà thuyết pháp, cũng thuyết pháp cho cả ngƣời hạ

tiện nhƣ U Ba Ly. Chẳng riêng thọ xứ cúng dàng của Trƣởng iả Tu Đạt Đa, Trƣởng iả A Na Bân Kỳ mà cũng nhận lấy đồ ăn của ngƣời nghèo.

Đức Phật chẳng riêng vì hạng trí huệ nhƣ ngài Xá Lợi Phất mà thuyết pháp, cũng giáo hóa cả ngƣời ngu tối nhƣ Châu Lợi Bàn đặc. Đức Nhƣ Lai chẳng riêng cho ngƣời tánh không tham nhƣ ngài Ca Diếp xuất gia mà cũng cho cả

ngƣời rất tham nhƣ Bàn Đà xuất gia, đức Phật chẳng riêng cho ngƣời ít phiền não nhƣ Ƣu Lâu Tần Loa Ca Diếp xuất gia mà cũng cho ngƣời phiền não sâu nặng tạo trọng tội nhƣ ông Tu Đà Da em vua Ba Tƣ Nặc xuất gia.

Đức Phật chẳng vì ông Tá Thảo cung kính cúng dàng mà nhổ từ gốc sân hận cho ông ấy cũng độ cả kẻ ác tâm muốn làm hại là Ƣơng Quật Ma La. Chẳng riêng độ ngƣời xuất gia làm cho chứng đặng bốn thánh quả, cũng làm cho hàng tại gia chứng đặng ba thánh quả, đức Nhƣ Lai chẳng riêng vì ngƣời nhàn tịch nhƣ ông Phú Đa La mà thuyết pháp, cũng giảng thuyết cho vua Tần Bà Ta La bận rộn việc nƣớc. Ngƣời nghiền rƣợu nhƣ ông Út ià Trƣởng iả Phật cũng giáo hóa chớ chẳng phải riêng vì những ngƣời kiêng rƣợu. Đức Phật cũng giáo hóa nàng Bà Tƣ Tra là ngƣời mẹ cuồng tâm vì con chết, chớ chẳng phải riêng thuyết pháp cho bậc nhập thiền định nhƣ Ly Bà Đa. Đức Phật chẳng riêng vì đệ tử của mình mà cũng thuyết pháp cho hàng ngoại đạo Ni Kiền Tử. Phật cũng giáo hóa cho ngƣời già suy tám mƣơi tuổi, cũng nhƣ với hạng trai trẻ hai mƣơi lăm. Ngƣời căn lành chƣa thuần thục, cũng đƣợc Phật giáo hóa nhƣ ngƣời đã thuần thục, Phật thuyết pháp cho ngƣời dâm nữ Liên Hoa cũng nhƣ vì Mạt Lợi phu nhân. Phật nhận món ăn độc của Trƣởng iả Thi Lợi Cúc Đa nhƣ lãnh thực phẩm thƣợng soạn của vua Ba Tƣ Nặc.

https://thuviensach.vn

Tâu Đại Vƣơng Trƣởng iả Thi Lợi Cúc Đa trƣớc kia cũng tạo tội nghịch, nhờ đến Phật nghe thuyết pháp bèn phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

iả sử trong một tháng thƣờng đem y phục vật thực cung kính cúng dƣờng cho tất cả chúng sanh, chẳng bằng ngƣời niệm Phật khoảng một niệm.

iả sử đúc vàng làm ngƣời, xe ngựa chở đầy châu báu đến số trăm dùng để

bố thí, chẳng bằng ngƣời phát tâm muốn đến Phật dở chân bƣớc một bƣớc.

iả sử dùng trăm xe voi chở các thứ trân bảo của nƣớc Đại Tần, cùng trăm ngƣời nữ nƣớc ấy thân đeo đầy chuỗi ngọc dùng để bố thí, vẫn không bằng bƣớc một bƣớc hƣớng đến Phật.

Cho đến giả sử Đại Vƣơng cung kính cúng dƣờng hàng hà sa vô lƣợng chúng sanh, chẳng bằng một lần đến rừng Long Thọ thành tâm nghe đức Nhƣ Lai thuyết pháp.

Vua A Xà Thế bảo rằng: ―Nầy Kỳ Bà đức Nhƣ Lai tâm tánh đã điều nhu, thời quyến thuộc phải là ngƣời điều nhu, nhƣ rừng Chiên Đàn thời thuần cây chiên đàn, đức Nhƣ Lai thanh tịnh quyến thuộc của ngài cũng thanh tịnh, nhƣ rồng thời thuần dùng rồng làm quyến thuộc. Đức Nhƣ Lai tịch tịnh không tham không phiền não, quyến thuộc của ngài cũng không phiền não .

Nay ta là ngƣời cực ác, thân thể hôi nhơ, thuộc hạng địa ngục, đâu đáng là ngƣời đến chỗ đức Nhƣ Lai. iả sử ta có qua, e rằng đức Nhƣ Lai chẳng đoái tới. Khanh dầu khuyên ta, nhƣng ta xấu hổ sợ sệt không có lòng muốn đi.

Vua A Xà Thế nói vừa dứt, trên không bỗng có tiếng rằng : Phật pháp vô thƣợng sắp suy mất, dòng sông pháp rộng sâu sắp cạn, đèn sáng đại pháp sắp tắt, núi pháp sắp lở, thuyền pháp sắp chìm, cầu pháp sắp hƣ, điện pháp sắp đổ, tràng pháp sắp ngã, cây pháp sắp gãy, bạn lành sắp đi, sự khủng bố sắp đến, chúng sanh sắp đói khát, bịnh dịch phiến não sắp lƣu hành, sự tối tăm sắp đến, ma vƣơng vui mừng cởi mở giáp trụ, mặt trời Phật sắp lặn nơi núi Đại Niết Bàn. Phật nếu diệt độ tội nghịch trọng của Đại Vƣơng không còn ai trị đƣợc.

- Nay Đại Vƣơng đã tạo tội nghiệp A Tỳ địa ngục, đã có tội nghiệp tất phải thọ báo. Sao gọi là A Tỳ địa ngục ? A là không , Tỳ là xen hở, tức là Vô ián. Ngƣời đọa trong đó luôn bị khổ không hở, một ngƣời tội thân lớn đầy khắp cả ngục tám muôn do tuần, nhiều ngƣời tội, thân mỗi ngƣời cũng đầy khắp cả ngục không chƣớng ngại nhau, do đây nên gọi là ngục Vô ián.

https://thuviensach.vn

Trong địa ngục lạnh tạm thời có gió ấm nóng, trong địa ngục ấm nóng tạm thời có gió mát lạnh, địa ngục A Tỳ toàn không có việc nầy. Ngục A Tỳ bốn phía có cửa, ngoài mỗi cửa đều có ngọn lửa rất mạnh cháy suốt cả bốn phƣơng tám muôn do tuần, vách ngục bằng sắt, nền cũng bằng sắt, lƣới phủ

trùm ở trên lửa, dƣới nền cháy suốt đến nóc ngục, lửa trên nóc cháy suốt đến nền ngục. Ngƣời tội trong đó bị đốt cháy đau khổ nhƣ cá bị chiên trong chảo. Phạm một tội nghịch bị trọn sự khổ nhƣ vậy, nếu tạo hai tội nghịch, thời sự khổ gấp hai, nếu tạo đủ ngũ nghịch thời sự khổ gấp năm lần. Tôi biết chắc ác nghiệp của Đại Vƣơng không thể thoát khỏi. Mong Đại Vƣơng mau đến gặp Phật, ngoài Phật ra không ai cứu Đại Vƣơng đƣợc. Vì xót thƣơng nên tôi có mấy lời khuyên Đại Vƣơng.

Vua A Xà Thế trong lòng quá sợ, toàn thân run rẩy, ngƣớc mặt lên hỏi rằng : Ngài là ai ? Sao chỉ nghe tiếng mà chẳng hiện thân ?

Trên hƣ không có tiếng đáp : ― Tôi là Tần Bà Ta La, cha đẻ của Đại Vƣơng.

Nay Đại Vƣơng phảinghe lời Kỳ Bà, chớ nghe lời tà kiến của sáu đại thần.‖

Nghe xong vua A Xà Thế ngất xỉu trên đất, ghẻ nhọt thêm nhiều càng hôi nhơ hơn trƣớc. Dầu ngự y đem thuốc đến thoa, nhƣng ghẻ độc càng thêm nóng nhức.

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn ở trong rừng Song Thọ, Phật nhãn thấy vua A Xà Thế ngất xỉu xuống đất, liền bảo đại chúng : ― Nay Phật sẽ vì vua nầy ở lại đời đến vô lƣợng kiếp chẳng nhập Niết Bàn.‖

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật : Thế Tôn ! Đức Nhƣ Lai nên vì vô lƣợng chúng sanh chẳng nhập Niết Bàn. Cớ sao riêng vì vua A Xà Thế ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong đại chúng đây không có một ngƣời nào cho rằng Phật quyết định sẽ nhập Niết Bàn. Vua A Xà Thế cho rằng Phật quyết định sẽ nhập Niết Bàn hẳn nên ngất xỉu.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Phật nói vì A Xà Thế chẳng nhập Niết Bàn ý nghĩa ấy rất sâu kín ông chƣa hiểu đƣợc. Ta nói ―vì‖ là vì tất cả phàm phu, A Xà Thế là khắp đến tất cả ngƣời tạo tội ngũ nghịch. Lại :‖vì‘ chính là tất cả

chúng sanh hữu vi. Ta trọn chẳng vì vô vi chúng sanh mà ở lại đời. Luận về

vô vi thời chẳng phải là chúng sanh. ― A Xà Thế‖ chính là ngƣời đầy đủ

phiền não. Lại ―vì‖ chính là chúng sanh chẳng thấy Phật tánh. Nếu đã thấy Phật tánh thời Phật trọn chẳng vì họ mà ở lâu nơi đời. Vì ngƣời thấy Phật https://thuviensach.vn

tánh thời chẳng phải là chúng sanh. ―A Xà Thế‖ chính là tất cả ngƣời chƣa phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Lại ―vì‘ là vì hai chúng Đại Ca Diếp và A Nan. ―A Xà Thế‖ chính là Phi hậu của nhà vua và tất cả phụ nữ trong thành Vƣơng Xá. Lại ―vì‖ là nói Phật tánh, ―A Xà‖ là chẳng sanh ―Thế‖ là oán. Bởi chẳng sanh Phật tánh thời sanh phiền não oán thù. Vì sanh phiền não oán thù nên chẳng thấy Phật tánh.

Bởi chẳng sanh phiền não thời thấy đƣợc Phật tánh. Do thấy Phật tánh thời đƣợc an trụ Đại Niết Bàn. Đây gọi là bất sanh, đây gọi là ―vì A Xà Thế‖.

- Nầy Thiện nam tử ! ―A Xà‖ là chẳng sanh, chẳng sanh gọi là Niết Bàn.

―Thế‖ là nói thế pháp. ―Vì‖ nói là chẳng nhiễm ô. Bởi tám pháp trong đời chẳng ô nhiễm đƣợc, vô lƣợng vô biên vô số kiếp chẳng nhập Niết Bàn. Do đây nên Phật nói vì A Xà Thế vô lƣợng kiếp chẳng nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Lời nói sâu kín của Nhƣ Lai chẳng thể nghĩ bàn. Phật, Pháp, Tăng, Bồ Tát Ma Ha Tát đều chẳng thể nghĩ bàn. Kinh Đại Niết Bàn cũng chẳng thể nghĩ bàn.

Bây giờ đức Thế Tôn vì vua A Xà Thế mà nhập nguyệt ái tam muội, phóng ánh sáng lớn . Ánh sáng nầy mát mẻ chiếu đến thân vua. hẻ lở trên thân liền lành, hết nóng hết nhức.

Vua bảo Kỳ Bà : ―Ta từng nghe : Lúc sắp tận kiếp ba mặt trăng đồng hiện lên, do đó những khổ hoạn của chúng sanh đều trừ. Nay chƣa đến thời kỳ ấy, do đâu có ánh sáng mát mẻ chiếu đến thân ta làm cho thân ta đƣợc an ổn ghẻ

lở đều lành ?

Kỳ Bà tâu : Đây không phải là tận kiếp, không phải ánh sáng của ba mặt trăng, cũng chẳng phải ánh sáng mặt trời, tinh tú bảo châu, dƣợc thảo cũng chẳng phải ánh sáng chƣ thiên.

Vua lại hỏi nhƣ vậy thời là ánh sáng của ai ?

- Tâu Đại vƣơng ! Đây là ánh sáng của đấng Thiên Trung Thiên. Ánh sang nầy chẳng có ngằn mé, chẳng nóng, chẳng lạnh, chẳng thƣờng, chẳng diệt, chẳng phải sắc cùng vô sắc, chẳng phải tƣớng cùng vô tƣớng, chẳng phải xanh , vàng, đỏ, trắng. Vì độ chúng sanh nên hiện ra có tƣớng có thể thấy.

Dầu thấy đƣợc nhƣng thiệt ra ánh sáng nầy vốn không tƣớng. Vua nói : Nầy Kỳ Bà ! Đấng Thiên Trung Thiên do nhơn duyên gì mà phóng ánh sáng nầy

?

https://thuviensach.vn

- Tâu Đại Vƣơng ! Nay tƣớng lành nầy chính là vì Đại Vƣơng. Bởi vừa rồi Đại Vƣơng nói trong đời không có lƣơng y trị đƣợc thân bịnh, tâm bịnh của Đại Vƣơng, nên đức Thế Tôn phóng ánh sáng nầy, trƣớc chữa lành bịnh nơi thân của Đại Vƣơng, rồi sau sẽ trị bịnh nơi tâm.

- Nầy Kỳ Bà đức Nhƣ Lai cũng nghĩ tƣởng đến ta ƣ ?

- Tâu Đại Vƣơng ! Ví nhƣ một ngƣời mà có bảy đứa con, một đứa bị bịnh, lòng cha mẹ săn sóc đứa con bịnh tật nhiều hơn. Cũng vậy, đức Nhƣ Lai chẳng phải là không bình đẳng đối với chúng sanh, nhƣng với ngƣời có tội thời lòng Phật thiên trọng. Với kẻ phóng dật lòng Phật thƣơng tƣởng, ngƣời chẳng phóng dật thời Phật phóng xả. Ngƣời chẳng phóng dật là bực đệ lục trụ Bồ Tát. Chƣ Phật đối với chúng sanh, chẳng nhìn ngó đến dòng họ, già trẻ, giàu nghèo, năm tháng ngày giờ, nghề nghiệp khéo vụng, tôi tớ hèn hạ, chỉ ngó đến chúng sanh có tâm lành. Nếu ngƣời có tâm lành thời Phật thƣơng tƣởng.

Tâu Đại Vƣơng ! Đây chính là đức Nhƣ Lai nhập nguyệt ái tam muội phóng ra ánh sáng ấy.

Nhà vua hỏi : Sao gọi là nguyệt ái tam muội ?

Kỳ Bà tâu : ― Ví nhƣ ánh sáng mặt trăng có thể làm cho tất cả hoa sen sanh nở xòe, cũng vậy, nguyệt ái tam muội có thể làm cho tâm lành chúng sanh nở xòe.

Ví nhƣ ánh sáng mặt trăng có thể làm cho tất cả ngƣời đi đêm vui mừng, cũng vậy, nguyệt ái tam muội có thể làm cho ngƣời tu tập đạo Niết Bàn vui mừng.

Ví nhƣ ánh sáng mặt trăng từ đêm mùng một đến rằm, hình sắc ánh sáng lần lần thêm đầy đủ, cũng vậy, nguyệt ái tam muội làm cho ngƣời mới phát tâm những căn lành lần lần thêm lớn đầy đủ Đại Niết Bàn.

Ví nhƣ ánh sáng mặt trăng từ đêm mƣời sáu đến đêm ba mƣơi hình sắc ánh sáng lần lần giảm bớt, cũng vậy, nguyệt ái tam muội có thể làm cho phiền não lần lần tiêu diệt.

Ví nhƣ đang lúc nắng nóng, tất cả chúng sanh thƣờng nghĩ đến ánh sáng mặt trăng, lúc trăng sáng đã soi thời liền hết nóng bức, cũng vậy nguyệt ái tam muội có thể làm cho chúng sanh trừ đƣợc phiền não nóng bức. Ví nhƣ mặt https://thuviensach.vn

trăng tròn là vua trong các tinh tú, là cam lộ vị, tất cả chúng sanh đều ƣa thích, cũng vậy, nguyệt ái tam muội là vua trong các pháp lành, là cam lộ vị

chúng sanh đều ƣa thích.

Vua nói :Ta nghe đức Nhƣ Lai chẳng cùng ngƣời ác ở chung đàm luận. Nhƣ

biển lớn chẳng chứa tử thi. Nhƣ chim Oan Ƣơng chẳng đậu nhà xí. Thiên Đế

Thích Đề Hoàn Nhơn chẳng ở chung với quỷ. Chim Cƣu Súy La chẳng đậu cây khô. Cũng vậy, ta đâu có thể gần đƣợc đức Nhƣ Lai. Theo ta xét đức Nhƣ Lai thà gần voi say, sƣ tử, cọp, sói, lửa hừng, trọn chẳng gần gũi nơi ngƣời tạo tội ác quá nặng. Vì vậy nên ta không lòng nào dám đến gặp Phật.

Kỳ Bà tâu : Ví nhƣ ngƣời khát nƣớc thời gấp đến suối trong, ngƣời đói cầu vật thực, ngƣời kinh sợ cầu cứu, ngƣời bịnh tìm lƣơng y, ngƣời nóng bức tìm bóng mát, ngƣời lạnh tìm lửa. Nay Đại Vƣơng cũng nên cầu Phật nhƣ

vậy. Đức Nhƣ Lai còn vì hạng Nhứt Xiển Đề mà thuyết pháp huống là Đại Vƣơng chẳng phải Nhứt Xiển Đề.

Vua nói : Nầy Kỳ Bà ! Ta từng nghe Nhứt Xiển Đề là kẻ chẳng tin, chẳng nghe, chẳng thể quán sát, chẳng hiểu đặng nghĩa lý, tại sao đức Nhƣ Lai lại thuyết pháp cho họ ?

Kỳ Bà tâu : ― Nhƣ có ngƣời mang bịnh nặng, đêm ngủ mơ thấy lên trên điện một cột, uống chất tợ dầu mỡ và lấy thoa nơi thân, nằm trên tro ăn tro, leo lên cây khô hoặc thấy cùng khỉ vƣợn làm bạn, chìm dƣới nƣớc, lún trong bùn, té rơi xuống điện lầu, hoặc thấy núi cao, rừng rậm, voi, ngựa, trâu, dê, thân mặc y phục xanh, vàng, đỏ, đen, vui cƣời ca múa, hoặc thấy kên kên, chồn, cáo, rụng răng, rụng tóc, trần truồng, gối đầu trên mình chó, nằm trên phẩn nhơ, hoặc thấy cùng ngƣời đã chết đi đứng nằm ngồi dắt tay ăn uống, đi trong đƣờng đầy rắn độc, hoặc mơ thấy ôm ẵm ngƣời nữ trùm tóc, y phục bằng lá Đa La, ngồi xe lừa hƣ gãy qua hƣớng chánh Nam.

Ngƣời nầy tỉnh dậy lòng buồn rầu bịnh nơi thân càng thêm. Vì bịnh thêm nên thân thuộc sai ngƣời mời y sĩ. Ngƣời đi mời nầy lùn thấp tàn tật, đầu đầy bụi bặm, y phục rách nát, ngồi xe hƣ cũ, đến nói với y sĩ : Xin mau qua thăm bịnh.

Y sĩ tự nghĩ : Ngƣời đến mời nầy tƣớng mạo chẳng lành, bịnh chắc khó trị.

Lại coi ngày, thấy nhằm ngày bịnh khó trị tức là ngày mùng bốn, mùng sáu, mùng tám, mƣời hai, mƣời bốn. Lại coi sao cũng nhằm sao khó trị, tức là hỏa tinh, khuê tinh, mão tinh, Diêm La Tinh, thấp tinh, mãn tinh. Lại coi nhằm mùa thu, mùa đông, giờ mặt trời lặn nửa đêm, giờ mặt trăng lặn, nhằm https://thuviensach.vn

những giờ nầy bịnh cũng khó trị. Y Sĩ lại nghĩ rằng : Dầu tất cả đều chẳng lành, nhƣng xem ngƣời bịnh nếu có phƣớc đức thời trị đƣợc, bằng không phƣớc đức dầu lành tốt có ích gì !

Y Sĩ liền cùng đi với ngƣời đến mời, giữa đƣờng nghĩ rằng : Nếu ngƣời bịnh có tƣớng trƣờng thọ thời trị đƣợc, nếu là tƣớng đoản thọ thời chẳng thể trị.

Dọc đƣờng thấy hai đứa trẻ đánh lộn, thấy ngƣời cầm lửa tự nhiên tắt, thấy có ngƣời đốn cây, lại thấy ngƣời kéo tấm da đi trên đƣờng, lại thấy trên đƣờng có vật bỏ rơi, hoặc thấy ngƣời xách thùng không, hoặc thấy Sa Môn đi một mình, lại thấy cọp, sói, chồn, kên kên. Y Sĩ suy nghĩ từ ngƣời mời nầy đến ngày giờ thời tiết cùng những việc dọc đƣờng đều là điềm bất tƣờng, ngƣời bịnh chắc khó trị, nhƣng nếu ta không đến thời chẳng phải Y

Sĩ. Dọc đƣờng lại nghe có tiếng khóc than ngƣời chết, tiếng sụp, bể, gãy, tiếng té ngã. Lại nghe phƣơng Nam có tiếng kên kên, có tiếng chim Xá Lợi, tiếng chó, tiếng chuột, tiếng chồn, tiếng thỏ, tiếng heo. Y Sĩ tự nghĩ : Toàn là những điềm bịnh khó trị.

Sau khi đến nhà, thấy ngƣời bịnh lúc lạnh lúc nóng, gân xƣơng nhức, mắt đỏ

lƣu lệ, tiếng lỗ tai nghe đến ngoài, cổ họng nghẹn đau, trên lƣỡi nức nở, sắc mặt đen tối, cất đầu không nổi, mình khô không mồ hôi, đại tiện tiểu tiện bế

tắc, cả thân sƣng phù đỏ hồng dị thƣờng, giọng nói chẳng đều, bụng đầy, nói không rõ.

Y Sĩ xem xong hỏi ngƣời khán bịnh : Từ qua đến nay ý chí ngƣời bịnh thế

nào ?

Ngƣời khán bịnh nói : ― Thƣa Y Sĩ ! Ngƣời nầy trƣớc kia vốn kính tin Tam Bảo, và chƣ Thiên, nay bỗng đổi khác không còn tin. Trƣớc kia ƣa bố thí nay thời bỏn xẻn, trƣớc kia ăn ít nay thời quá nhiều, tánh vốn hào tốt nay thời tệ ác. Tánh vốn nhơn từ hiếu thuận, nay thời không cung kính cha mẹ‖.

Y Sĩ nghe xong đến ngửi ngƣời bịnh và rờ bóp trên thân, biết ngƣời bịnh quyết định sẽ chết, nhƣng chẳng nói ra, bảo ngƣời khán bịnh rằng :‖ Nay tôi có việc gấp ngày mai tôi sẽ trở lại, ngƣời bịnh cần dùng thứ gì cứ tha hồ chớ

ngăn cản‖. Dặn xong Y Sĩ trở về nhà.

Rạng ngày ngƣời bịnh đến rƣớc, Y Sĩ bảo rằng : ― Việc tôi chƣa xong thuốc cũng chế chƣa rồi‖.

Nếu là ngƣời trí, thấy cử chỉ của Y Sĩ thời biết rằng : Ngƣời bịnh ấy chắc chết.

https://thuviensach.vn

Tâu Đại Vƣơng ! Đức Thế Tôn cũng nhƣ vậy, dầu biết rõ căn tánh hàng Nhứt Xiển Đề, nhƣng đức Phật cũng vì họ mà thuyết pháp vì nếu không thuyết pháp cho họ, tất cả phàm phu sẽ cho rằng Nhƣ Lai không tâm đại từ

bi, đâu nên gọi là bậc nhứt thiết trí. Vì có tâm đại từ bi mới gọi là bậc nhứt thiết trí, do đây nên Nhƣ Lai thuyết pháp cho hạng Nhứt Xiển Đề.

Đức Nhƣ Lai gặp những ngƣời bịnh thời liền ban bố pháp dƣợc, ngƣời bịnh nếu chẳng chịu uống đó chẳng phải là lỗi của Nhƣ Lai.

Hạng Nhứt Xiển Đề chia ra làm hai : Một là hạng đặng căn lành hiện tại, hai là hạng đặng căn lành đời sau.

Đức Nhƣ Lai biết rõ hạng Nhứt Xiển Đề những kẻ hiện tại có thể đặng thiện căn thời thuyết pháp cho. Những kẻ đời sau đặng thiện căn đức Phật cũng thuyết pháp cho họ, nay dầu vô ích nhƣng để làm nhơn cho đời sau. Do đây nên đức Nhƣ Lai vì hạng Nhứt Xiển Đề mà giảng thuyết pháp yếu.

Lại có hai hạng Nhứt Xiển Đề : Một là hạng lợi căn, hai là hạng trung căn.

Hạng lợi căn nơi đời hiện tại có thể đặng thiện căn, hạng trung căn thời đời sau sẽ đặng.

Chƣ Phật không bao giờ thuyết pháp mà không lợi ích.

Ví nhƣ ngƣời sạch sẽ té trong hầm tiêu, có thiện tri thức thấy vậy xót thƣơng liền nắm tóc kéo ra khỏi hầm. Cũng vậy, chƣ Phật thấy chúng sanh đọa trong ba đƣờng ác nên phƣơng tiện cứu tế làm cho đặng thoát khỏi. Do đây nên đức Nhƣ Lai vì hạng Nhứt Xiển Đề mà thuyết pháp.

Vua bảo Kỳ Bà :‖ Nếu đức Nhƣ Lai thật có những điều nhƣ vậy, rạng ngày sẽ chọn ngày lành giờ tốt rồi chúng ta sẽ đến gặp Phật.

Kỳ Bà tâu : Trong giáo pháp của đức Nhƣ Lai không có chọn lựa ngày lành giờ tốt. Tâu Đại vƣơng nhƣ ngƣời bịnh nặng đâu nên chọn ngày giờ tốt xấu, chỉ nên gấp cầu lƣơng y. Nay Đại Vƣơng bịnh nặng phải gấp cầu Phật, chẳng nên chờ chọn ngày lành giờ tốt.

Tâu Đại Vƣơng ! Nhƣ lửa chiên đàn cùng lửa y lan, tƣớng lửa cháy hai thứ

không khác nhau. Cũng vậy, ngày tốt, ngày xấu, nếu đến chỗ Phật đều đƣợc diệt tội. Mong Đại Vƣơng giờ đây nên gấp qua gặp Phật.‖

https://thuviensach.vn

Vua A Xà Thế liền bảo cận thần Kiết Tƣờng : ― Nay ta muốn đến chỗ đức Phật, khanh mau sắm sửa đồ cúng dàng‖.

Vua A Xà Thế cùng Phu nhơn xa giá một muôn hai ngàn cỗ, voi lớn năm ngàn thớt, trên mỗi thớt voi đều chở ba ngƣời mang cầm phan lọng, hoa hƣơng , kỹ nhạc, nhiều thứ đồ cúng dàng, dắt theo mƣời tám muôn kỵ mã.

Nhơn dân trong nƣớc Ma Dà Đà năm mƣơi tám muôn ngƣời đồng đi theo vua.

Lúc bấy giờ nơi thành Câu Thi Na, đại chúng tựu hội tất cả mƣời hai do tuần, mọi ngƣời đều thấy vua A Xà Thế cùng quân dân từ xa đi đến.

Đức Phật bảo đại chúng : ― Nhơn duyên gần với vô thƣợng Bồ Đề của tất cả

chúng sanh không gì trƣớc hơn bạn lành. Vì vua A Xà Thế nếu chẳng nghe lời Kỳ Bà, ngày mùng bảy tháng tới quyết định phải chết đọa địa ngục A tỳ.

Vua A Xà Thế lúc đi dọc đƣờng đƣợc biết tin vua Tỳ Lƣu Ly ngồi thuyền vào biển bị lửa cháy mà chết. Tỳ Kheo Cù Ca Ly, đất nứt, thân sống sa vào địa ngục A Tỳ. Còn Tu Na Sát Đa gây tạo những tội ác đến ra mắt Phật các tội đều đặng tiêu trừ. Vua nghe những tin nầy nói với Kỳ Bà rằng : ― Nay ta dầu đƣợc nghe những tin ấy nhƣng còn chƣa chắc. Khanh đến ngồi chung một thớt voi với ta. iả sử ta bị đọa địa ngục trông mong khanh nắm giữ ta chớ để ta bị đọa. Vì ngày trƣớc ta từng nghe những ngƣời đắc đạo chẳng vào địa ngục.‖

Phật bảo đại chúng : ― Vua A Xà Thế còn lòng nghi, nay Phật sẽ làm cho vua đƣợc tâm quyết định.‖

Trong Pháp hội có một vị Bồ Tát hiệu là Trì Nhứt Thiết bạch Phật rằng : Trƣớc kia Phật nói tất cả pháp đều không có tƣớng nhứt định, sắc không tƣớng nhứt định, nhẫn đến Niết Bàn cũng không tƣớng nhứt định. Tại sao hôm nay nói rằng vì vua A Xà Thế

Làm cho đƣợc tâm quyết định ?

Phật nói : Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Nay Phật sẽ làm cho vua A Xà Thế có tâm quyết định, vì nếu tâm nghi ngờ của vua có thể phá hoại đƣợc, nên biết rằng tâm nầy là không quyết định. Nếu tâm của vua là quyết định, thời tội nghịch của vua làm sao tiêu tan đƣợc. Vì không quyết định nên có thể tiêu trừ tội nghiệp.

https://thuviensach.vn

Vua A Xà Thế đến rừng Ta La Song Thọ ngƣớc lên thấy đức Nhƣ Lai đủ ba mƣơi hai tƣớng tốt tám mƣơi vẻ đẹp, dƣờng nhƣ tòa núi vàng ròng.

Đức Thế Tôn cất tiếng phạm âm chào vua : ― Đại Vƣơng !‖

Lúc đó vua A Xà Thế nhìn ngó hai bên tự nghĩ rằng : Không rõ ai là Đại Vƣơng trong đại chúng nầy. Ta là ngƣời nhiều tội lại không phƣớc đức, đức Nhƣ Lai chẳng lẽ gọi ta là Đại Vƣơng !

Đức Nhƣ Lai lại lên tiếng gọi : ―Đại Vƣơng A Xà Thế !‖

Vua nghe dứt lời trong lòng rất vui mừng nghĩ rằng : Nay đức Nhƣ Lai chiếu cố đến ta rõ là đức Nhƣ Lai có lòng đại bi bình đẳng đối với tất cả chúng sanh.

Vua bạch Phật rằng : ― Thế Tôn nay lòng tôi không còn nghi ngờ quyết định biết rằng đức Nhƣ Lai bậc Đại Sƣ Vô Thƣợng của tất cả chúng sanh.

Ca Diếp Bồ Tát nói với Trì Nhất Thiết Bồ Tát : ― Đức Nhƣ Lai đã làm cho vua A Xà Thế đƣợc tâm quyết định.

Vua A Xà Thế bạch Phật : Thế Tôn ! iả sử hôm nay tôi đƣợc ngồi chung ăn uống với Phạm Vƣơng, Đế Thích cũng chẳng vui mừng bằng một lời kêu gọi của đức Nhƣ Lai.

Vua liền đem những phan lọng hoa hƣơng kỹ nhạc dâng lên Phật, đảnh lễ

chân Phật đi nhiễu bên hữu ba vòng, rồi ngồi qua một phía. Phật nói : ― Nầy Đại Vƣơng : Nay Phật sẽ vì nhà vua mà nói pháp yếu. Nhà vua nên hết lòng lóng nghe !

Hạng phàm phu cần phải chuyên tâm quán sát nơi thân có hai mƣơi việc : Một là trong thân của ta đây không có công đức vô lậu, hai là không căn lành, ba là chƣa đặng điều thuận, bốn là sa rớt hầm sâu không chỗ nào chẳng đáng sợ, năm là dùng phƣơng tiện gì để thấy Phật tánh, sáu là tu thiền định thế nào để đƣợc thấy Phật tánh, bảy là sanh tử khổ luôn không có thƣờng không ngã không tịnh, tám là khó thoát khỏi tám nạn, chín là thƣờng bị oan gia theo dỏi, mƣời là không có một pháp gì ngăn đƣợc những hữu lậu, mƣời một là chƣa thoát khỏi ba đƣờng ác, mƣời hai là đầy đủ những ác kiến, mƣời ba là chƣa qua khỏi bờ ngũ nghịch, mƣời bốn là chƣa qua khỏi dòng sanh tử

không bờ, mƣời lăm là chẳng tạo nghiệp lành chẳng đƣợc quả báo lành , mƣời sáu là không có ta làm mà ngƣời khác chịu quả, mƣời bảy là chẳng gây https://thuviensach.vn

nhơn vui thời trọn không quả vui, mƣời tám là đã tạo nghiệp thời quả báo trọn chẳng mất, mƣời chín là do vô minh mà sanh cũng do vô minh mà chết, hai mƣơi là quá khứ vị lai và hiện tại thƣờng buông lung phóng dật. Nầy Đại Vƣơng ! Ngƣời phàm phu nên quán sát thân nầy có hai mƣơi điều nhƣ vậy.

Do quán sát nầy nên chẳng ƣa thích sanh tử. Nếu chẳng ƣa thích sanh tử thời đƣợc chỉ quán. Theo thứ tự quán tƣớng sanh, trụ, diệt nơi tâm. Quán định, huệ, tinh tấn, trì giới cũng nhƣ vậy. Quán tƣớng sanh trụ diệt rồi biết rõ tâm tƣớng nhẫn đến giới tƣớng thời trọn chẳng làm ác, không có sợ chết cũng không sợ ba ác đạo. Nếu chẳng chuyên tâm quán sát hai mƣơi điều nhƣ vậy thời tâm buông lung phóng dật không việc ác nào chẳng làm.

Vua thƣa : ― Thế Tôn ! Nhƣ tôi hiểu nghĩa nơi lời Phật dạy : Từ trƣớc tôi chƣa từng quán sát hai mƣơi điều ấy, nên gây tạo những tội ác. Do đó nên sợ

chết và sợ ba ác đạo.

- Bạch Thế Tôn ! Tôi tự chuốc họa tạo tội ác lớn : Vua cha vô tội, tôi lại làm hại. Đối với hai mƣơi điều nầy tôi dầu có quán sát hay không quán sát quyết định sẽ bị đọa địa ngục A Tỳ.

Phật nói : ― Nầy Đại Vƣơng ! Tất cả pháp, tánh tƣớng của nó đều vô thƣờng không có quyết định. Sao nhà vua lại nói quyết định sẽ đọa địa ngục A Tỳ ?

Vua thƣa : ―Thế Tôn ! Nếu tất cả pháp không tƣớng nhất định, thời tội giết cha của tôi cũng sẽ không nhất định. Nếu tội giết hại là nhứt định thời tất cả

pháp chẳng phải là nhứt định.

Phật nói : ― Nầy Đại Vƣơng ! Lành thay ! Lành thay ! Chƣ Phật nói tất cả

pháp đều không tƣớng nhứt định. Nhà vua lại có thể rõ biết tội giết hại cũng chẳng nhứt định.

- Nầy Đại Vƣơng ! Nhƣ lời nhà vua nói : Vua cha vô tội lại làm hại. ì là cha ? Chỉ ở nơi danh từ giả, năm ấm chúng sanh mà vọng tƣởng là cha.

Trong thập nhị nhập cùng thập bát giới, cái gì là cha ? Nếu sắc ấm là cha thời bốn ấm kia lẽ ra không phải. Nếu bốn ấm là cha thời sắc ấm cũng lẽ ra không phải. Nếu sắc ấm cùng phi sắc hiệp lại làm cha thời không đúng lý, vì tánh của sắc cùng phi sắc vốn không hiệp.

- Nầy Đại Vƣơng ! Chúng sanh phàm phu đối với sắc ấm nầy vọng tƣởng là cha. Sắc ấm nhƣ vậy cũng không thể hại đƣợc. Vì sắc ấm có mƣời thứ, trong mƣời thứ nầy riêng sắc là có thể thấy có thể nắm lấy, có thể cân, có thể

lƣờng, có thể trói, có thể kéo. Dầu có thế thấy có thể trói, nhƣng tánh của sắc https://thuviensach.vn

vẫn chẳng trụ. Vì chẳng trụ nên không thể thấy đƣợc, cũng không thể nắm cầm cân lƣờng kéo dắt cột trói. Sắc tƣớng đã nhƣ vậy thời thế nào giết hại đƣợc. Nếu sắc là cha có thể giết hại mắc phải tội báo, thời chín thứ kia lẽ ra không phải là cha. Nếu chín thứ chẳng phải là cha thời lẽ ra không mắc tội.

- Nầy Đại Vƣơng ! Sắc có ba thứ : Quá khứ vị lai và hiện tại. Quá khứ và hiện tại thời không thể giết hại. Vì quá khứ đã qua rồi, hiện tại lại niệm niệm diệt. Chỉ vì ngăn vị lai không sanh nên gọi là giết. Một thứ sắc nhƣ vậy, hoặc có giết đƣợc, hoặc chẳng giết đƣợc. Chẳng giết thời sắc chẳng nhất định.

Nếu sắc chẳng nhất định thời giết cũng chẳng nhất định. Vì giết chẳng nhất định nên quả báo cũng chẳng nhất định. Sao nhà vua lại nói quyết định đọa địa ngục ? Nầy Đại Vƣơng ! Tội nghiệp của tất cả chúng sanh tạo ra có hai thứ : Một là tội khinh, hai là tội trọng. Nếu tâm và khẩu gây tạo thời gọi là tội khinh, thân khẩu và tâm gây tạo thời gọi là tội trọng. Tâm nghĩ miệng nói mà thân chẳng làm thời mắc quả báo nhẹ. Ngày trƣớc Đại Vƣơng chẳng bảo giết, chỉ nói chặt chân. Đại Vƣơng nếu truyền lệnh lập tức chém đầu vua cha, thị thần liền chém, còn chẳng mắc tội, huống là Đại Vƣơng chẳng truyền lệnh. Nếu Đại Vƣơng mắc tội thời chƣ Phật lẽ ra cũng mắc tội. Vì Tiên Vƣơng Tần Bà Ta La thƣờng vun trồng những căn lành nơi chƣ Phật, do đó nên ngày nay đƣợc làm vua. Nếu chƣ Phật chẳng thọ sự cúng dƣờng thời Tiên Vƣơng chẳng có phƣớc làm vua. Nếu Tiên Vƣơng chẳng làm vua thời Đại Vƣơng đâu có vì nƣớc mà giết hại. Nếu Đại vƣơng giết cha mà có tội, thời chƣ Phật chúng ta lẽ ra cũng có tội. Còn nếu chƣ Phật không mắc tội sao Đại Vƣơng lại riêng mắc tội ƣ.

- Nầy Đại Vƣơng ! Tiên Vƣơng Tần Bà Ta La ngày trƣớc có tâm ác. Đi săn nơi núi Tỳ Phú La, tìm muông thú khắp nơi không đặng chỉ gặp một Tiên nhơn chứng ngũ thông, Tiên Vƣơng giận nói bị ngƣời nầy nên hôm nay ta đi săn không gặp muông thú. Tiên Vƣơng đuổi đi rồi sai quan hầu theo giết.

Lúc sắp chết Tiên nhơn sanh lòng oán giận, mất thần thông, thệ rằng : Ta thật vô tội, ngƣời dùng tâm khẩu giết hại ta, đời sau ta cũng dùng tâm khẩu mà hại ngƣơi.

Tiên Vƣơng nghe lời ấy trong lòng ăn năn bèn cúng dàng chôn cất tử thi.

Ngày trƣớc Tiên Vƣơng nhƣ vậy còn đƣợc thọ báo nhẹ chẳng đọa địa ngục, huống là Đại Vƣơng chẳng nhƣ vậy, Tiên Vƣơng tự làm ra trở lại tự thọ lấy, sao nhà vua lại mắc phải tội giết hại.

https://thuviensach.vn

Nhƣ nhà vua nói : Vua cha không tội. Nầy Đại Vƣơng sao lại nói rằng không tội ? Luận về ngƣời không nghiệp ác thời không tội báo, ngƣời có tội thời có tội báo. Tiên Vƣơng kia nếu vô tội thời đâu có thọ báo. Tiên Vƣơng Tần Bà Ta La trong hiện đời cũng đặng quả lành cùng quả ác. Do đây nên Tiên Vƣơng cũng là chẳng nhất định. Do vì chẳng nhất định nên giết hại cũng chẳng nhất định, giết hại đã chẳng nhất định sao nhà vua lại nói rằng quyết định đọa địa ngục.

- Nầy Đại vƣơng ! Chúng sanh điên cuồng có bốn hạng : Một là tham vọng mà điên cuồng, hai là bị thuốc mà điên cuồng, ba là bị bùa chú mà điên cuồng, bốn là do nghiệp duyên đời trƣớc mà điên cuồng.

Trong hàng đệ tử Phật nếu mắc phải bốn chứng điên cuồng nầy, dầu tạo nhiều tội ác, ta trọn chẳng nhận ngƣời nầy là phạm giới. Ngƣời nầy tạo tội chẳng đọa ba đƣờng ác. Lúc tâm tỉnh trở lại ta cũng chẳng gọi là phạm.

Đại Vƣơng vì tham ngôi Quốc Vƣơng mà nghịch hại vua cha, do tham cuồng gây tạo sao gọi mắc tội. Nhƣ ngƣời say rƣợu giết hại thân mẫu, lúc đã tỉnh say sanh lòng hối hận, nghiệp giết mẹ nầy cũng chẳng tội báo.

Đại Vƣơng nay tham say nơi ngôi vua, chẳng phải bổn tâm làm tội nghịch đó, sao lại bảo là mắc tội.

Ví nhƣ nhà ảo thuật, nơi ngã tƣ đƣờng dùng chú thuật hóa ra những thứ trai, gái, voi, ngựa, chuỗi ngọc, y phục. Ngƣời ngu cho đó là thật, ngƣời trí biết chẳng phải thật.

Cũng vậy, sự giết hại, phàm phu cho là thật, chƣ Phật biết là chẳng phải thật.

Ví nhƣ tiếng vang trong khe núi, ngƣời ngu cho là tiếng thật, ngƣời trí biết là chẳng phải thật, giết hại cũng nhƣ vậy, phàm phu cho là thật, chƣ Phật biết là chẳng phải thật.

Nhƣ có kẻ oán thù giả đến gần gũi, ngƣời ngu si nhận là thật thân thuộc, ngƣời trí rõ biết là giả trá. iết hại cũng nhƣ vậy, phàm phu cho là thật, chƣ

Phật biết là chẳng phải thật.

Nhƣ ngƣời soi gƣơng tự thấy bóng mặt, ngƣời ngu cho là mặt thật, ngƣời trí rõ biết chẳng phải thật. iết hại cũng nhƣ vậy, phàm phu cho là thật, chƣ

Phật biết là chẳng phải thật.

https://thuviensach.vn

Nhƣ ánh nắng gợn lúc trời nắng gắt, ngƣời ngu đứng xa thấy cho là nƣớc, ngƣời trí rõ biết chẳng phải nƣớc. iết hại cũng nhƣ vậy, phàm phu cho là thật, chƣ Phật biết chẳng phải thật.

Nhƣ thành Càn Thát Bà, ngƣời ngu cho là thật, ngƣời trí rõ biết chẳng phải thật. Sát hại cũng nhƣ vậy, phàm phu cho là thật, chƣ Phật biết chẳng phải thật.

Nhƣ ngƣời ngủ mơ, thấy hƣởng vui ngũ dục, ngƣời ngu cho là thật, ngƣời trí rõ biết chẳng phải thật. iết hại cũng nhƣ vậy, phàm phu cho là thật chƣ

Phật biết chẳng phải thật.

- Nầy Đại Vƣơng ! Cách thức giết, nghiệp giết, ngƣờigiết, quả giết, nhẫn đến giải thoát, ta dầu rõ thấu tất cả, ta vẫn không có tội. Đại Vƣơng dầu biết giết hại, nhƣng sao lại có tội ?

Ví nhƣ có ngƣời cai quản hãng rƣợu ngƣời nầy nếu không uống thời cũng chẳng say. Lại nhƣ ngƣời biết lửa cũng chẳng bị đốt cháy. Đại Vƣơng cũng nhƣ vậy, dầu biết giết hại nhƣng sao lại có tội ?

- Nầy Đại Vƣơng ! Có những chúng sanh lúc mặt trời mọc tạo nhiều tội, lúc mặt trăng mọc lại đi trộm cƣớp, lúc mặt trời mặt trăng chẳng mọc thời chẳng làm việc ác, dầu nhân mặt trời mặt trăng khiến ngƣời đó làm ác, nhƣng mặt trời mặt trăng thật không mắc tội. Sát hại cũng nhƣ vậy, dầu nhân nơi Đại Vƣơng nhƣng Đại Vƣơng thật không mắc tội.

Nhƣ trong cung vua, thƣờng truyền lệnh làm thịt dê, lòng vua vốn không nghi sợ , tại sao ở nơi vua cha riêng sanh lòng sợ, dầu là ngƣời cùng cầm súc có tôn ty sai khác, nhƣng qúi sanh mạng cũng sợ chết không khác nhau. Cớ

sao đối với loài dê lòng khinh không sợ, còn nói vua cha lòng trọng lo khổ.

Ngƣời đời là tôi tớ của tham ái, bị tham ái sai khiến mà làm việc giết hại, giả

sử có quả báo thời là tội của tham ái, Đại Vƣơng bị sai sử thời có tội gì.

Nhƣ Niết Bàn chẳng phải có chẳng phải không mà cũng là có. Sát hại cũng nhƣ vậy, dầu chẳng phải có chẳng phải không mà cũng là có. Ngƣời tàm quý thời là chẳng phải có, ngƣời không tàm quý thời là chẳng phảikhông, ngƣời thọ quả báo thời gọi là có. Ngƣời chấp không thời là chẳng phải có, ngƣời chấp có thời là chẳng phải không, ngƣời có chấp cũng gọi là có. Vì ngƣời có chấp có thời mắc quả báo, ngƣời không chấp có thời không mắc quả báo.

Ngƣời chấp thƣờng thời là chẳng phải có, ngƣời không chấp thƣờng thời là https://thuviensach.vn

chẳng phải không, ngƣời có thƣờng kiến thời chẳng đặng gọi là không, vì ngƣời có thƣờng kiến thời có nghiệp quả ác. Nên nghĩa nầy dầu chẳng phải có chẳng phải không, mà cũng là có.

- Nầy Đại Vƣơng ! Xét về chúng sanh gọi là hơi thở ra vào, vì làm dứt hơi thở ra vào cho nên gọi là giết hại. Chƣ Phật thuận theo thế tục cho nên cũng nói là giết hại !

- Nầy Đại Vƣơng ! Sắc uẩn là vô thƣờng, nhân duyên của sắc cũng là vô thƣờng, đã từ nhơn vô thƣờng mà sanh, thời sắc uẩn sao lại là thƣờng, nhẫn đến thức ấm cũng nhƣ vậy. Do vô thƣờng nên khổ, do khổ nên không, do không nên vô ngã. Nếu khổ là vô thƣờng, khổ, không vô ngã thời món nào giết hại ? iết hại vô thƣờng đặng Niết Bàn thƣờng, giết hại khổ đặng lạc, giết hại không đặng chân thật, giết hại vô ngã đặng chân ngã.

- Nầy Đại Vƣơng ! Nếu giết vô thƣờng, khổ, không, vô ngã thời cùng với Phật đồng. Phật cũng giết vô thƣờng, khổ , không, vô ngã chẳng bị đọa vào địa ngục, Đại Vƣơng sao lại bị đọa ?

Lúc đó vua A Xà Thế đúng theo lời Phật dạy quán sát sắc ấm nhẫn đến quán sát thức ấm. Vua quán sát nhƣ vậy rồi liền bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nay tôi mới biết sắc là vô thƣờng nhẫn đến thức là vô thƣờng. Trƣớc kia nếu tôi biết đƣợc nhƣ vậy thời chẳng gây tạo tội nghịch.

- Bạch Thế Tôn ! Tôi từng nghe chƣ Phật là cha mẹ của chúng sanh. Dầu nghe nhƣ vậy nhƣng chƣa có lòng tin chắc. Nay tôi mới tin quyết định.

- Bạch Thế Tôn ! Tôi cũng từng nghe núi Tu Di do bốn chất báu hiệp thành, là vàng, bạc, lƣu ly, pha lê. Nếu có loài chim đậu chỗ nào trên núi, màu chim liền đồng với màu núi, dầu nghe nhƣ vậy tôi cũng chẳng tin chắc. Nay tôi đến trong pháp hội của Phật liền đƣợc đồng màu sắc, nghĩa là tôi rõ biết các pháp vô thƣờng , khổ, không, vô ngã.

- Bạch Thế Tôn ! Tôi thấy từ hột y lan mọc lên cây y lan chẳng thấy hột y lan mọc lên cây chiên đàn. Nay tôi mới đƣợc thấy từ hộy y lan mọc lên cây chiên đàn. Hột y lan chính là thân tôi, cây chiên đàn chính là tâm vô căn tín của tôi. Vô căn chính là từ trƣớc tôi chẳng biết cung kính Nhƣ Lai, chẳng tin chánh pháp cùng tăng chúng, đây gọi là vô căn.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Nếu tôi chẳng gặp đức Nhƣ Lai sẽ phải thọ vô lƣợng khổ

nơi đại địa ngục trong vô lƣợng vô số kiếp. Nay tôi đƣợc gặp Phật trọn nên công đức, phá hoại tâm ác phiền não của chúng sanh.

Phật nói : Lành thay ! Lành thay ! Nầy Đại Vƣơng ! Nay Phật biết nhà vua chắc chắn có thể phá hoại tâm ác của chúng sanh.‖

- Bạch Thế Tôn : Nếu tôi thật có thể phá hoại tâm ác của chúng sanh, thời tôi thƣờng ở A Tỳ địa ngục trong vô lƣợng kiếp vì chúng sanh chịu mọi sự khổ

não tôi cũng chẳng lấy làm khổ.

Lúc đó vô lƣợng nhân dân nƣớc Ma Dà Đà đều phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Nhờ sự phát tâm của nhân dân, tội nặng của vua A Xà Thế liền nhẹ bớt.

Nhà vua cùng phu nhân các thể nữ đồng phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Vua A Xà Thế bảo Kỳ Bà rằng : ― Nay ta chƣa chết đã đặng thân trời, bỏ

mạng ngắn đặng mạng trƣờng thọ, bỏ thân vô thƣờng đặng thân chân thƣờng. Làm cho các chúng sanh phát tâm vô thƣợng Bồ Đề chính là thân trời, mạng trƣờng thọ, thân chân thƣờng, cũng chính là đệ tử của tất cả chƣ

Phật.

Nói xong, nhà vua bèn đem các thứ tràng báu, phan lọng báu, hƣơng hoa, chuỗingọc, kỹ nhạc cúng dƣờng đức Phật.

Cúng dƣờng xong nhà vua lại nói kệ tán thán :

Lời chân thật rất vi diệu, Khéo léo nơi câu cùng nghĩa. Tạng pháp rất sâu bí mật, Vì chúng sanh nên hiển bày. Bao nhiêu lời dạy rộng rãi, Vì chúng sanh nên nói lƣợc, Đầy đủ những lời nhƣ vậy. Khéo chữa đƣợc bệnh chúng sanh.

Nếu có các hàng chúng sanh, Đặng nghe lời dạy của Phật. Có lòng tin hoặc chẳng tin. Quyết định biết là lời Phật. Lời chƣ Phật thƣờng dịu dàng. Vì chúng sanh nên nói thô. Lời thô cùng lời dịu dàng, Đều về đến đệ nhất nghĩa. Do cớ nầy nên hôm nay, Tôi quy y đức Thế Tôn. Nhƣ lời bình đẳng nhất vị. Dƣờng nhƣ nƣớc trong biển cả, Đây gọi là đệ nhất nghĩa, Nên không có lời vô nghĩa. Hôm nay đức Nhƣ Lai nói, Vô lƣợng vô số pháp yếu. Nam nữ già trẻ đƣợc nghe. Đồng thấy đặng đệ nhất nghĩa. Không có nhân cũng không quả, Không có sanh và không diệt, Đây gọi là Đại Niết Bàn, Ngƣời nghe phá kiết sử. Đức Nhƣ Lai vì tất ca,û Thƣờng làm cha cùng mẹ lành, Nên biết các hàng chúng sanh, Đều là con của Nhƣ Lai. Đức Thế Tôn đại từ

bi, Vì chúng sanh nên khổ hạnh, Nhƣ ngƣời bị ma quỷ dựa, Cuồng loạn tạo https://thuviensach.vn

nhiều tội ác. Nay tôi đặng thấy Nhƣ Lai, Ba nghiệp đều đƣợc lành tốt, Nguyện đem những công đức nầy, Hồi hƣớng Phật đạo vô thƣợng.

Hôm nay chỗ tôi cúng dƣờng, Đức Phật pháp và chúng Tăng. Nguyện đem những công đức nầy, Tam Bảo thƣờng ở thế gian. Ngày nay chỗ tôi sẽ đặng, Tất cả vô lƣợng công đức, Nguyện dùng đây đễ phá hoại, Bốn thứ ma của chúng sanh. Ngày trƣớc tôi gặp bạn ác, ây tạo tội nghiệp ba đời, Nay đối trƣớc Phật sám hối, Nguyện sau nầy chẳng lại phạm. Cầu cho tất cả chúng sanh, Đều phát tâm đại Bồ Đề, Chuyên tâm thƣờng siêng nghĩ nhớ, Tất cả

chƣ Phật mƣời phƣơng. Lại nguyện tất cả chúng sanh. Phá hẳn những giặc phiền não, Đƣợc thấy Phật tánh rõ ràng. Nhƣ Ngài Văn Thù Bồ Tát.

Đức Thế Tôn khen vua A Xà Thế : ― Lành thay ! Lành thay ! Nếu có ngƣời phát đƣợc tâm vô thƣợng Bồ Đề, phải biết ngƣời nầy trang nghiêm chƣ Phật cùng đại chúng.

- Nầy Đại Vƣơng ! Thuở xƣa nhà vua ở trƣớc Đức Phật Tỳ Bà Thi đã phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, từ đó đến ngày nay chƣa từng bị đọa địa ngục, nên biết tâm Bồ Đề có vô lƣợng quả báo lành nhƣ thế.

- Nầy Đại Vƣơng ! Từ nay về sau nhà vua phải thƣờng siêng tu tâm Bồ Đề.

Vì tu tâm Bồ Đề sẽ tiêu diệt đƣợc vô lƣợng tội ác.‖

Vua A Xà Thế cùng nhân dân nƣớc Ma Dà Đà đi nhiễu Phật ba vòng, lễ từ

trở về cung.

Phẩm Thiên Hạnh nhƣ trong kinh Tạp Hoa đã nói.

---o0o---

XXI.PHẨM ANH NH HẠNH THỨ HA MƢƠ MỐT

(Hán bộ phần sa quyển thứ mƣời tám)

Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát : ― Thế nào gọi là Anh Nhi Hạnh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Chẳng có thể đứng dậy, đi tới, đi lui, nói chuyện, đây gọi là Anh Nhi. Cũng vậy đức Nhƣ Lai chẳng thể khởi dậy, vì Nhƣ Lai trọn chẳng khởi các pháp tƣớng. Cũng chẳng thể đứng dừng, vì Nhƣ Lai chẳng chấp trƣớc tất cả pháp. Chẳng thể đến vì thân hình của Nhƣ Lai không có lay động. Cũng chẳng thể đi vì Nhƣ Lai đã đến Đại Niết Bàn. Chẳng thể nói, vì https://thuviensach.vn

Nhƣ Lai dầu nói pháp cho tất cả chúng sanh nhƣng thật ra không chỗ nói.

Bởi có chỗ nói thời gọi là pháp hữu vi, do đây nên không chỗ nói. Lại không ngôn ngữ, nhƣ Anh Nhi ngôn ngữ chƣa rõ, dầu có ngôn ngữ thật ra không ngôn ngữ. Cũng vậy, ngôn ngữ chƣa rõ chính là lời bí mật của chƣ Phật, dầu có nói, chúng sanh cũng chẳng hiểu nên gọi là không ngôn ngữ. Lại nhƣ

Anh Nhi gọi tên những đồ vật chẳng duy nhất, vì chƣa biết rõ tên chánh, dầu gọi tên đồ vật chẳng duy nhất rõ tên chánh chƣa biết nhƣng chẳng phải chẳng nhân nơi đây mà đặng biết đồ vật. Cũng vậy, tất cả chúng sanh, giống loại, nơi chỗ, ngôn ngữ chẳng đồng. Nhƣ Lai phƣơng tiện thuận theo tiếng của họ mà nói, cũng làm cho tất cả loài, nhân nơi đó đặng hiểu biết.

Lại Anh Nhi có thể nói đƣợc chữ cái.Cũng vậy, đức Nhƣ Lai nói chữ cái, nhƣ nói ―Bà‖ ―Hòa‖. ―Hòa‖ là hữu vi, ―Bà‖ là vô vi, đây gọi là Anh Nhi.

―Hòa‖ là vô thƣờng, ―Bà‘ là thƣờng. Nhƣ Lai nói thƣờng, chúng sanh nghe rồi vì cầu pháp thƣờng mà dứt vô thƣờng, đây gọi là Anh Nhi Hạnh. Lại Anh Nhi chẳng biết khổ, vui, ngày, đêm, cha mẹ. Cũng vậy, Đại Bồ Tát vì chúng sanh nên chẳng biết khổ vui, không tƣớng ngày đêm, tâm bình đẳng đối với chúng sanh nên không có cha mẹ thân sơ sai khác.

Lại Anh Nhi chẳng thể tạo tác những việc lớn việc nhỏ. Cũng vậy, Bồ Tát chẳng tạo nghiệp sanh tử, đây gọi là chẳng làm việc lớn, việc lớn tức là tội ngũ nghịch. Việc nhỏ tức là tâm Thanh Văn Duyên iác. Bồ Tát trọn chẳng thối tâm Bồ Đề mà tu hạnh Thanh Văn, Bích Chi Phật.

Lại nhƣ Anh Nhi lúc keu khóc, cha mẹ liền lấy lá dƣơng vàng mà bảo rằng : Nín đi đừng khóc ! Vàng đây ta cho con. Anh Nhi thấy lá dƣơng vàng tƣởng là vàng thật bèn thôi không khóc nữa. Nhƣng đây là lá dƣơng chẳng phải là vàng thật. Trâu gỗ, ngựa gỗ, ngƣời gỗ, Anh Nhi cũng tƣởng là trâu, ngựa, ngƣời thật, liền chẳng khóc nữa. Do vì chẳng phải thật trâu, ngựa v.v… mà tƣởng là thật trâu, ngựa v.v… nên gọi là Anh Nhi.

Đức Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy. Nếu có chúng sanh muốn tạo tội ác đức Nhƣ

Lai vì họ mà nói trời Đao Lợi Thiên là cõi tốt đẹp an vui tự tại. Chúng sanh nghe cõi vui đẹp nhƣ vậy, sanh lòng ƣa thích bèn thôi chẳng tạo tội ác, mà siêng thật hành những nghiệp lành. Nhƣng thật ra cõi trời Đao Lợi là sanh tử

chẳng phải thật là an vui tự tại.

Lại nhƣ có chúng sanh nhàm khổ sanh tử, đức Nhƣ Lai vì họ nói hạnh quả

nhị thừa, nhƣng thật ra quả nhị thừa chẳng phải rốt ráo chân thật, vì hàng nhị

thừa biết lỗi sanh tử, thấy vui Niết Bàn bèn có thể tự biết có dứt cùng chẳng https://thuviensach.vn

dứt, có chân thật cùng chẳng chân thật, có tu cùng chẳng tu, có chứng đặng cùng chẳng chứng đặng. Nhƣ Anh Nhi kia đối với vật chẳng phải vàng mà tƣởng là vàng thật.

Đức Nhƣ Lai ở trong chỗ bất tịnh mà nói là tịnh, vì đã chứng đƣợc đệ nhất nghĩa đế nên Nhƣ lai không có hƣ vọng.

Nhƣ Anh Nhi kia đối với những vật không phải trâu ngựa mà tƣởng là trâu ngựa thật. Nếu có chúng sanh ở nơi phi đạo mà tƣởng là chân đạo, Nhƣ Lai cũng nói phi đạo là đạo, nơi phi đạo thật không có đạo, vì có thể làm chút ít nhân duyên sanh ra đạo nên nói phi đạo là đạo.

Nhƣ Anh Nhi kia đối với ngƣời gỗ mà tƣởng là ngƣời thật. Cũng vậy, Nhƣ

Lai biết chẳng phải chúng sanh mà nói tƣớng chúng sanh, nhƣng thật ra không có tƣớng chúng sanh. Nếu Nhƣ Lai nói không chúng sanh thời tất cả

chúng sanh sẽ đọa tàkiến. Do đây nên Nhƣ Lai nói có chúng sanh, những ngƣời đối với chúng sanh mà tƣởng là chúng sanh, thời không thể phá tƣớng chúng sanh. Nếu ở nơi chúng sanh phá đƣợc tƣớng chúng sanh, ngƣời nầy có thể đặng Đại Niết bàn. Do đặng Đại Niết Bàn nhƣ vậy nên chẳng còn kêu khóc nữa. Đây gọi là Anh Nhi Hạnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời thọ trì đọc tụng thơ tả giải thuyết năm hạnh nầy, nên biết rằng ngƣời nầy quyết định sẽ đƣợc năm hạnh nhƣ vậy.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật rằng : ― Thế Tôn ! Theo nhƣ chỗ tôi hiểu, y cứ

theo lời của Phật dạy, thời tôi cũng quyết định sẽ đặng năm hạnh nầy.‖

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Chẳng riêng gì ông đặng năm hạnh nhƣ vậy, nay trong hội nầy có chín mƣơi ba muôn ngƣời cũng đồng đƣợc năm hạnh nhƣ ông.‖

HẾT TẬP

---o0o---

XXII.PHẨM QUAN M NH B ẾN CH ẾU CAO QUÝĐỨC VƢƠN

BỒ TÁT THỨ HA MƢƠ HA

Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn bảo Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát : ― Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn nhƣ vậy, thời đặng mƣời công đức mà hàng Thanh Văn Bích Chi https://thuviensach.vn

Phật chẳng có. Công đức nầy chẳng thể nghĩ bàn, ngƣời nghe đến sẽ kinh sợ.

Công đức nầy chẳng phải trong ngoài, chẳng phải khó dễ, chẳng phải tƣớng phi tƣớng, không có tƣớng mạo, chẳng phải là thế pháp, trong thế gian không có. Đây là mƣời công đức :

Công đức thứ nhứt có năm điều : Một là chỗ chẳng nghe có thể đặng nghe, hai là nghe rồi có thể làm lợi ích, ba là có thể dứt tâm nghi hoặc, bốn là trí huệ chánh trực, năm là có thể biết tạng bí mật của Nhƣ Lai.

Những gì là chỗ chẳng nghe có thể đƣợc nghe ? Chính là nghĩa vi mật rất sâu : Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, Phật và Pháp cùng tăng không có sai khác, tánh tƣớng của Tam Bảo là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, tất cả chƣ Phật không rốt ráo nhập Niết Bàn là thƣờng trụ không biến đổi. Lại Niết Bàn của Nhƣ Lai chẳng phải có không, chẳng phải hữu vi vô vi, chẳng phải hữu lậu vô lậu, chẳng phải sắc phi sắc, chẳng phải danh phi danh, chẳng phải tƣớng phi tƣớng, chẳng phải hữu phi hữu, chẳng phải vật phi vật, chẳng phải nhơn quả, chẳng phải đãi phi đãi, chẳng phải minh ám, chẳng phải xuất phi xuất, chẳng phải thƣờng phi thƣờng, chẳng phải đoạn phi đoạn, chẳng phải thỉ

chung, chẳng phải quá khứ vị lai hiện tại, chẳng phải ấm phi ấm, chẳng phải nhập phi nhập, chẳng phải giới phi giới, chẳng phải thập nhị nhơn duyên, chẳng phải phi nhơn duyên. Những pháp nhƣ vậy đều vi mật rất sâu, từ

trƣớc chỗ chẳng nghe mà có thể đƣợc nghe. Lại có chỗ chẳng nghe, nhƣ là tất cả sách vỡ ngoại đạo : Tỳ Đà Luận, Tỳ Dà La Luận, Vệ Thế Sƣ Luận, Ca Tỳ La Luận, cùng tất cả kỹ nghệ, chú thuật, y dƣợc, thiên văn, địa lý v.v…, nay ở nơi kinh nầy mà đặng biết tất cả. Lại có mƣời một bộ kinh trừ Tỳ Phật Lƣợc, cũng không có những nghĩa rất sâu nhƣ vậy, nay do kinh nầy mà đặng biết rõ đó. Đây gọi là chỗ chẳng nghe mà có thể đƣợc nghe.

Nghe rồi có thể làm lợi ích, chính là nếu có thể nghe và lãnh thọ kinh Đại Niết Bàn nầy, thời có thể biết rõ tất cả kinh điển Phƣơng Đẳng Đại Thừa những nghĩa vị rất sâu. Ví nhƣ đối với tấm gƣơng sáng sạch, ngƣời thấy rõ ràng sắc tƣợng của mình. Cũng vậy, Bồ Tát cầm gƣơng Đại Niết Bàn thời đặng thấy rõ tất cả nghĩa rất sâu của kinh điển Đại Thừa. Cũng nhƣ có ngƣời ở trong nhà tối cầm ngọn đuốc lớn thời thấy rõ các đồ vật. Cũng vậy Bồ Tát cầm đuốc Đại Niết Bàn thời đặng thấy rõ nghĩa rất sâu của Đại Thừa. Cũng nhƣ mặt trời mọc có ngàn muôn ánh sáng soi rõ chỗ u ám của các núi, làm cho mọi ngƣời thấy những vật rất xa. Cũng vậy, huệ nhựt thanh tịnh Đại Niết Bàn nầy chiếu rõ chỗ rất sâu của Đại Thừa, làm cho hàng nhị thừa xa thấy Phật đạo, vì có thể nghe và lãnh thọ kinh Đại Niết Bàn vi diệu nầy .

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Đại Bồ Tát nghe và lãnh thọ kinh Đại Niết Bàn nầy thời đặng biết danh tự của tất cả pháp. Nếu có thể biên chép đọc tụng thông thuộc vì ngƣời giảng thuyết, suy nghĩ ý nghĩa thời rõ biết nghĩa lý của tất cả pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời nghe và lãnh thọ thời chỉ biết danh tự mà chẳng biết ý nghĩa. Nếu có thể biên chép thọ trì đọc tụng, vì ngƣời giảng thuyết suy nghĩ ý nghĩa thời có thể rõ biết đƣợc nghĩa.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời nghe kinh nầy, nghe có Phật tánh nhƣng chƣa có thể thấy đƣợc. Nếu biên chép đọc tụng vì ngƣời giảng thuyết suy nghĩ ý nghĩa thời thấy đƣợc Phật tánh. Ngƣời nghe kinh nầy, nghe có danh từ bố thí nhƣng chƣa có thể thấy đƣợc Đàn Ba La Mật, nếu biên chép đọc tụng vì ngƣời giảng thuyết suy nghĩ ý nghĩa thời có thể thấy đƣợc Đàn Ba La Mật, nhẫn đến Bát Nhã Ba La Mật cũng vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát nếu có thể nghe kinh Đại Niết bàn nầy thời biết pháp biết nghĩa đủ cả hai đức vô ngại, đối hàng Sa Môn, Bà La Môn, hoặc chƣ thiên, Ma Vƣơng, Phạm Vƣơng, trong tất cả thế gian đều đặng vô sở úy, vì đại chúng khai thị phân biệt mƣời hai bộ kinh, diễn thuyết ý nghĩa không có sai lầm, có thể tự biết chẳng chờ học với ngƣời đƣợc gần vô thƣợng chánh đẳng chánh giác. Đây gọi là nghe rồi có thể làm lợi ích.

- Nầy Thiện nam tử ! Có thể dứt tâm nghi lầm. Nghi có hai thứ : Một là nghi nơi danh từ, hai là nghi ý nghĩa. Ngƣời nghe kinh nầy, dứt tâm nghi danh từ, ngƣời suy nghĩ ý nghĩa thời dứt tâm nghi ý nghĩa.

Nghi lại có năm thứ : Một là nghi Phật quyết định nhập Niết Bàn hay chăng

? Hai là nghi Phật có phải thƣờng trụ chăng ? ? Ba là nghi Phật có phải chơn lạc chăng ? Bốn là nghi Phật có phải chơn tịnh chăng ? Năm là nghi Phật có phải chơn ngã chăng ? Ngƣời nghe kinh nầy thời dứt hẳn lòng nghi Phật nhập Niết Bàn. Biên chép đọc tụng vì ngƣời giảng thuyết suy nghĩ ý nghĩa thời dứt hẳn bốn điều nghi, thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Nghi lại có ba tbhứ : Một là nghi Thanh Văn là có hay là không ? Hai là nghi Duyên iác là có hay là không ? Ba là nghi Phật thừa là có hay là không ?

Ngƣời nghe kinh nầy thời dứt hẳn ba điều nghi nhƣ vậy. Còn biên chép đọc tụng vì ngƣời giảng thuyết suy nghĩ ý nghĩa thời có thể rõ biết tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có chúng sanh chẳng nghe kinh Đại Niết Bàn nầy, thời tâm họ nhiều sự nghi ngờ. Nhƣ nghi hoặc thƣờng hay vô thƣờng, hoặc lạc hay chẳng lạc, hoặc tịnh hay chẳng tịnh, hoặc ngã hay vô ngã, hoặc mạng hay phi mạng, hoặc chúng sanh hay phi chúng sanh, hoặc rốt ráo hay chẳng rốt ráo, hoặc đời khác, hoặc đời đã qua, hoặc có, hoặc không, hoặc khổ, hoặc chẳng phải khổ, hoặc tập, hoặc chẳng phải tập, hoặc đạo hoặc chẳng phải đạo, hoặc diệt hoặc chẳng phải diệt, hoặc pháp, hoặc phi pháp, hoặc thiện hoặc bất thiện, hoặc không hoặc chẳng phải không. Ngƣời nghe kinh nầy thời dứt hẳn các điều nghi nhƣ vậy.

- Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời chẳng nghe kinh nầy thời lại có nhiều tâm nghi. Nhƣ nghi sắc uẩn là ngã ƣ ? Thọ, tƣởng, hành, thức, là ngã ƣ ? Nhãn là năng kiến ƣ ? Ngã là năng kiến ƣ ? Thọ tƣởng hành thức là năng kiến ƣ ?

Ngã là năng kiến ƣ ? Sắc uẩn thọ báo ƣ ? Ngã thọ báo ƣ ? Thọ tƣởng hành thức thọ báo ƣ ? Ngã thọ báo ƣ ? Sắc uẩn đến đời khác ƣ ? Ngã đến đời khác ƣ ? Thọ tƣởng hành thức cũng nhƣ vậy. Những pháp sanh tử là có thỉ có chung ƣ ? hay là vô thỉ vô chung ƣ ? Ngƣời nghe kinh nầy cũng dứt hẳn đƣợc những điều nghi nhƣ vậy. Lại có ngƣời nghi nhứt xiển đề phạm bốn tội nặng tạo tội ngũ nghịch, hủy báng kinh Đại Thừa Phƣơng Đẳng, hạng ngƣời nghe kinh nầy cũng dứt hẳn đƣợc những điều nghi nhƣ vậy.

Lại có ngƣời nghi thế gian có ngằn mé hay không có ngằn mé ? Có thập phƣơng thế giới hay không thập phƣơng thế giới. Ngƣời nghe kinh nầy cũng dứt hẳn đƣợc những điều nghi nhƣ vậy. Đây gọi là có thể dứt tâm nghi lầm, có trí huệ chánh trực không tà vạy. Vì nếu tâm nghi thời chỗ nhận thấy chẳng chánh. Tất cả phàm phu nếu chẳng đặng nghe kinh Đại Niết Bàn nầy thời chỗ nhận thấy tà vạy. Nhẫn đến Thanh Văn Duyên iác chỗ thấy biết cũng vạy vò. Vì phàm phu ở trong hữu lậu mà thấy là thƣờng, lạc, ngã, tịnh nơi Nhƣ Lai lại thấy là vô thƣờng khổ, bất tịnh, vô ngã, thấy có chúng sanh có thọ mạng, có tri kiến, chấp trời Phi Tƣởng, Phi Phi Tƣởng là Niết Bàn, thấy trời Tự Tại có tám thánh đạo, chấp có, chấp đoạn, các sự nhận thấy nhƣ

vậy gọi là tà vạy. Đại Bồ Tát nếu đặng nghe kinh Đại Niết Bàn nầy tu hành thánh hạnh thời dứt trừ đƣợc những điều tà vạy nhƣ vậy.

Hàng Thanh Văn Duyên iác thấy Bồ Tát từ trời Đâu Suất hoá hiện ngự trên Bạch tƣợng giáng thần vào thai mẹ tại thành Ca Tỳ La, cha hiệu Tịnh Phạn, mẹ tên Ma ia. Ở thai đủ mƣời tháng sanh ra. Lúc sanh ra chƣa đến đất, Thiên Đế Thích đƣa tay đở, Nan Đà Long Vƣơng và Bạt Nan Đà Long Vƣơng phun nƣớc tắm.

https://thuviensach.vn

Đại Thần Vƣơng Ma Ni Bạt Đà cầm lọng báu đứng hầu phía sau. Địa thần hoá hoa sen đở dƣới chân. Bồ Tát đi qua bốn phƣơng đều đủ bảy bƣớc. Lúc đến Thiên Miếu các thiên tƣợng đều đứng dậy tiếp nghinh. Tiên A Tƣ Đà hai tay bồng xem tƣớng, xem xong Tiên nhơn buồn khổ thƣơng phận mình sắp chết chẳng đƣợc thấy Bồ Tát thành Phật. Lớn lên đến thầy học sách, học toán số, cỡi ngựa, bắn cung, đồ sắm, các nghề nghiệp. Ở trong thâm cung cùng vui với sáu muôn thể nữ. Ra ngoài thành dạo chơi đến vƣờn Ca Tỳ La, dọc đƣờng gặp ngƣời già, ngƣời bịnh, ngƣời chết, và gặp thầy Sa Môn mặc pháp phục đi trên đƣờng, khi trở về cung, thấy các thể nữ hình mạo nhƣ

xƣơng khô, xem cung điện không khác gò mả. Nhàm chán, nửa đêm vƣợt thành xuất gia, đến chỗ các Đại Tiên nhơn Uất Đà Dà, A La La v.v… nghe giảng nói về Thức Vô Biên Xứ và Phi Tƣởng Phi Phi Tƣởng Xứ. Nghe rồi quan sát kỹ biết những xứ ấy là vô thƣờng, khổ, bất tịnh, vô ngã, bèn bỏ đi đến núi Tuyết, dƣới cội cây tu khổ hạnh trọn sáu năm. Sau đó biết khổ hạnh chẳng đặng thành vô thƣợng chánh giác, bèn đến tắm rửa trong sông A Nậu Bạt Đề. Tắm xong nhận lấy cháo sữa của cô gái chăn bò dâng. Ăn xong lại đến ngồi dƣới cây Bồ Đề, phá ma Ba Tuần đặng thành vô thƣợng chánh giác. Đến thành Ba La Nại chuyển pháp luân lần đầu độ năm vị Tỳ Kheo, nhẫn đến ở rừng Ta La nơi thành Câu Thi Na nầy nhập Niết Bàn . Các điều nhận thấy nhƣ vậy gọi là chỗ thấy biết vạy vò của Thanh Văn Duyên iác.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát nghe và lãnh thọ kinh Đại Niết Bàn nầy, thời dứt trừ đặng những điều thấy biết nhƣ vậy. Nếu có thể biên chép đọc tụng thông thuộc vì ngƣời diễn thuyết suy nghĩ ý nghĩa, thời đặng trí huệ

chánh trực không tà vạy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn, biết rõ Bồ Tát từ vô lƣợng kiếp nhẫn lại chẳng từ trời Đâu Suất giáng thần thai mẹ, nhẫn đến thành Câu ThiNa nhập Niết Bàn. Đây gọi là chỗ thấy biết chánh trực của Đại Bồ Tát.

Có thể biết nghĩa thâm mật của Nhƣ Lai, tức là biết rõ Đại Niết Bàn, tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh, sám trừ bốn giới trọng, trừ tâm hủy báng chánh pháp, hết tội ngũ nghịch, dứt nhứt xiển đề, rồi sau đặng thành vô thƣợng chánh giác.

Lại nghĩa thậm thâm là dầu biết chúng sanh thiệt không có ngã, nhƣng nghiệp quả đời vị lai chẳng mất ; dầu giết năm ấm hiện đây dứt hết, nhƣng nghiệp thiện ác trọn chẳng hƣ mất ; dầu có các hành nghiệp nhƣng không có tác giả ; dầu có chỗ đến nhƣng không có ngƣời đi; dầu có trói buộc nhƣng https://thuviensach.vn

không ngƣời bị trói ; dầu có Niết Bàn nhƣng không có ngƣời diệt ; đây gọi là nghĩa bí mật rất sâu.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ tôi hiểu nghĩa đƣợc nghe chỗ chƣa từng nghe của Phật nói thời nghĩa nầy chẳng phải. Vì nếu pháp là có lẽ ra quyết định có, pháp nếu là không lẽ ra quyết định không.

Nếu không thời lẽ ra chẳng sanh, nếu có thời lẽ ra chẳng diệt, nhƣ nghe thời là nghe, nếu chẳng nghe thời là chẳng nghe, sao lại nói rằng nghe chỗ chẳng nghe. Bạch Thế Tôn ! Nếu chẳng nghe đây là chẳng nghe, còn nếu đã nghe thời lại chẳng nghe, vì đã đặng nghe. Sao lại nói rằng nghe lại chẳng nghe ?

Ví nhƣ ngƣời đi, nếu đã đến thời chẳng đi còn đi thời chẳng đến. Cũng nhƣ

đã sanh thời chẳng sanh, còn chẳng sanh thời là chẳng sanh. Đã đặng thời chẳng đặng, còn chẳng đặng thời là chẳng đặng. Nghe rồi thời chẳng nghe, còn chẳng nghe thời là chẳng nghe. Bạch Thế Tôn ! Nếu chẳng nghe mà nghe đó, thời tất cả chúng sanh chƣa có Bồ Đề lẽ ra cũng có đó, ngƣời chƣa đặng Niết Bàn lẽ ra cũng đặng đó, ngƣời chƣa thấy Phật tánh lẽ ra cũng thấy Phật tánh, sao lại nói rằng bực Thập Trụ Bồ Tát dầu thấy Phật tánh nhƣng chƣa đặng rõ ràng.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu chẳng nghe mà nghe, thời đức Nhƣ Lai thuở xƣa từ ai mà đặng nghe. Nếu nói rằng đặng nghe, cớ sao trong kinh A Hàm đức Nhƣ

Lai lại nói là không có thầy, nếu chẳng nghe thời là chẳng nghe mà đức Nhƣ

Lai đặng thành vô thƣợng chánh giác, thời tất cả chúng sanh chẳng nghe lẽ

ra cũng đặng thành vô thƣợng chánh giác. Nếu đức Nhƣ lai chẳng nghe kinh Đại Niết Bàn mà thấy Phật tánh, thời tất cả chúng sanh chẳng nghe kinh nầy lẽ ra cũng đƣợc thấy Phật tánh.

- Bạch Thế Tôn ! Phàm là sắc thời hoặc có thể thấy, hoặc chẳng thấy đƣợc, tiếng cũng nhƣ vậy, hoặc là có thể nghe, hoặc chẳng đƣợc nghe. Đại Niết Bàn nầy chẳng phải sắc chẳng phải tiếng , sao lại nói rằng có thể thấy nghe đƣợc.

- Bạch Thế Tôn ! Quá khứ đã diệt thời chẳng thể nghe, vị lai chƣa đến cũng chẳng thể nghe, lúc hiện tại lóng nghe thời chẳng gọi là nghe, nghe rồi khiến dứt lại chẳng thể nghe. Kinh Đại Niết Bàn nầy cũng chẳng phải quá khứ vị

lai hiện tại, nếu chẳng phải thời gian thời chẳng thể nói, nếu chẳng thể nói thời chẳng thể nghe, sao lại nói rằng Bồ Tát tu kinh Đại Niết Bàn nầy đƣợc nghe chỗ chẳng nghe.

https://thuviensach.vn

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Nay ông khéo biết tất cả pháp nhƣ huyễn, nhƣ dƣơng diệm, nhƣ thành Càn Thát Bà, nhƣ dấu vẽ

trong nƣớc, cũng nhƣ bóng nƣớc, bọt nƣớc, cây chuối rỗng không chẳng chắc thiệt, chẳng phải mạng, chẳng phải ngã, không có khổ vui, nhƣ chỗ

thấy biết của Thập Trụ Bồ Tát‖ .

Lúc đó trong đại chúng thoạt có ánh sáng lớn chiếu đến, ánh sáng nầy chẳng phải xanh vàng đỏ trắng, mà thấy là xanh vàng đỏ trắng, chẳng phải sắc, chẳng phải sáng, mà thấy là sắc là sáng, chẳng phải thấy mà thấy.

Đại chúng gặp ánh sáng nầy thân tâm vui thích nhƣ Tỳ Kheo nhập Sƣ

tử Vƣơng Định

Văn Thù Sƣ Lợi Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn : Ai phóng ánh sáng nầy ?‖

Đức Nhƣ Lai yên lặng chẳng đáp.

Ca Diếp Bồ Tát lại hỏi Văn Thù Sƣ Lợi : Nhơn duyên gì mà có ánh sáng nầy chiếu đến đại chúng ?

Văn Thù Sƣ Lợi yên lặng chẳng đáp.

Vô Biên Thân Bồ Tát lại hỏi Ca Diếp Bồ Tát : ― Ai phóng ánh sáng nầy

?‖

Ca Diếp Bồ Tát yên lặng chẳng đáp.

Tịnh Trụ Vƣơng Tử Bồ Tát lại hỏi Vô Biên Thân Bồ tát : ― Duyên cớ gì trong đại chúng đây có ánh sáng nầy ?‖

Vô Biên Thân Bồ Tát yên lặng không đáp.

Lần lƣợt đến năm trăm vị Bồ Tát xoay vần hỏi nhau , nhƣng không ai giải đáp.

Đức Thế Tôn hỏi Văn Thù Sƣ Lợi : ― Duyên Cớ gì trong đại chúng đây có ánh sáng nầy ?

Văn Thù Sƣ Lợi đáp : ― Bạch Thế Tôn ! Ánh sáng nầy gọi là trí huệ. Trí huệ

chính là thƣờng trụ. Pháp thƣờng trụ không có nhơn duyên, sao đức Phật lại hỏi duyên cớ gì có ánh sáng nầy .‖

https://thuviensach.vn

Ánh sáng nầy gọi là Đại Niết Bàn, Đại Niết Bàn thời gọi là thƣờng trụ, pháp thƣờng trụ chẳng từ nhơn duyên, sao đức Phật lại hỏi duyên cớ gì có ánh sáng nầy.

Ánh sáng nầy chính là Nhƣ Lai, Nhƣ Lai chính là thƣờng trụ, pháp thƣờng trụ chẳng từ nhơn duyên, sao đức Phật lại hỏi duyên cớ.

Ánh sáng nầy gọi là Đại Từ Đại Bi, đại từ bi gọi là thƣờng trụ, pháp thƣờng trụ chẳng phải từ nhơn duyên, sao đức Phật lại hỏi duyên cớ.

Ánh sáng nầy chính là niệm Phật, niệm Phật là thƣờng trụ, pháp thƣờng trụ

chẳng từ nhơn duyên, sao đức Phật lại hỏi duyên cớ.

Áng sáng nầy là đạo bất cộng với tất cả Thanh Văn Duyên iác, đạo bất cộng là thƣờng trụ, pháp thƣờng trụ chẳng từ nhơn duyên, sao đức Phật lại hỏi duyên cớ, Đức Thế Tôn cũng có nhơn duyên : Nhơn dứt vô minh chứng đặng vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

Phật nói : ― Nầy Văn Thù Sƣ Lợi ! nay ông chớ nhập đệ nhứt nghĩa đế, nên dùng thế đế để giải đáp.‖

Văn Thù Sƣ Lợi nói : ― Bạch Thế Tôn ! Từ đây qua phƣơng đông cách hai mƣơi hằng hà sa thế giới, có cỏi bất động, chổ Phật ngự rộng một muôn hai ngàn do diên. Cõi đó toàn thất bảo không có đất đá, bằng thẳng êm dịu không có hầm hố. Cây cối toàn bằng bốn chất vàng, bạc lƣu ly và pha lê, trên cây thƣờng có hoa trái. Nếu có chúng sanh nào đƣợc ngửi mùi thơm của hoa nầy thời thân tâm an vui nhập đệ tam thiền. Khắp nơi có hai ngàn sông lớn nƣớc sông đủ tám vị công đức, nếu có chúng sanh nào tắm trontg nƣớc đó thời thân tâm vui vẻ nhƣ nhập đệ nhị thiền. Trong sông có nhiều thứ hoa đẹp : Những hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng. Hai bờ sông cũng có các thứ hoa thơm đẹp. Đáy sông toàn trải cát vàng. Có những thềm bực bằng vàng, bạc, lƣu ly cùng pha lê nhiều màu, nhiều giống chim đẹp bay đậu trên đó.ï Lại có vô lƣợng cọp, sói, sƣ tử v.v… Các cầm thú ấy xem nhau nhƣ con đẻ. Trong cỏi đó không có những tội ác cùng hạng nhứt xiển đề. Khí hậu điều hòa không có lạnh nóng đói khát khổ sở, không có tham dục, sân hận phóng dật tật đố. Không mặt trời mặt trăng thời tiết nhƣ cõi trời Đao Lợi. Nhân dân cõi đó đồng có ánh sáng, không có tâm kiêu mạn. Tất cả đều là Bồ Tát Đại Sĩ đầy đủ thần thông, có công đức lớn, tôn trọng chánh pháp, mến tu Đại Thừa, có đại từ bi thƣơng xót tất cả chúng sanh.

https://thuviensach.vn

Đức Phật ở cõi đó hiệu là Mãn Nguyệt Quang Minh Nhƣ Lai, đầy đủ mƣời hiệu. Lúc đức Phật đó thuyết pháp, tòan thể chúng sanh trong cõi Bất Động đều đƣợc nghe. Đức Phật đó vì Lƣu Ly Quang Bồ Tát mà giảng thuyết kinh Đại Niết Bàn đến đọan Bồ Tát tu hành kinh nầy thời đều đặng nghe chỗ

chẳng đặng nghe. Lƣu Ly Quang Bồ Tát gạn hỏi đức Phật Mãn Nguyệt Quang Minh, nhƣ tại đây Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát vừa hỏi đức Nhƣ Lai giống nhau không khác. Đức Phật Mãn Nguyệt Quang Minh bảo Lƣu Ly Quang Bồ Tát rằng : Phƣơng Tây của cõi Bất Động nầy cách hai mƣơi hằng hà sa Phật độ có cõi Ta Bà, cõi ấy đầy những đất đá gai chông hầm hố gò nỗng, thƣờng có những khổ về đói khát lạnh nóng. Nhơn dân cõi Ta Bà chẳng biết cung kính Sa Môn, Bà La Môn, cha mẹ Sƣ Trƣởng, phần nhiều tham đắm phi pháp, tà pháp, chẳng tin chánh pháp, thọ mạng của họ ngắn ngủi. Nhiều kẻ gian trá bị chánh quyền trừng phạt. Dầu đã có nƣớc để cai trị, nhƣng vua quan chẳng biết vừa đủ sanh lòng tham kéo binh đánh chiếm nƣớc khác làm cho những ngƣời vô tội bị chết oan. Các nhà lãnh đạo thật hành những điều phi pháp nhƣ vậy, nên Tứ Thiên Vƣơng các Thiên thần không hoan hỷ, thƣờng giáng tai họa ; Hạn hán, bão lụt, mất mùa đói khát, nhơn dân nhiều bịnh, vô lƣợng sự khổ não. Cõi Ta Bà đó có Phật hiệu Thích Ca Mƣu Ni Nhƣ Lai mƣời hiệu đầy đủ, hiện ở thành Câu Thi Na trong rừng Ta La Song Thọ, vì đại chúng diễn thuyết kinh Đại Niết Bàn, hiện có Bồ Tát tên Quang Minh Biến Chiếu CaoQuý Đức Vƣơng đã đem việc nầy hỏi đức Thích Ca Mâu Ni, nay đức Phật đó đƣơng giải đáp, ông nên mau qua cõi đó sẽ đƣợc nghe.

- Bạch Thế Tôn ! Lƣu Ly Quang Bồ Tát vâng lời đức Phật Mãn Nguyệt Quang Minh cùng tám muôn bốn ngàn vị Đại Bồ Tát sắp đến đây. Do nhơn duyên nầy nên hiện điềm phóng ánh sáng. Đây là có duyên cớ mà có ánh sáng nầy.

Lúc đó Lƣu Ly Quang Bồ Tát cùng tám muôn bốn ngàn Đại Bồ Tát mang theo các thứ phan lọng, hƣơng hoa, chuỗi ngọc nhiều thứ kỹ nhạc, đồng đến rừng Ta La nơi thành Câu Thi Na, đầu mặt lễ chƣn Phật, đem đồ cúng dƣờng dƣng lên, cung kính đi nhiễu bên hữu ba vòng rồi ngồi qua một phía.

Đức Phật hỏi Lƣu Ly Quang Bồ Tát : Ông vì đến mà lại, hay vì chẳng đến mà Lại ?

- Bạch Thế Tôn ! Đến cũng chẳng lại, chẳng đến cũng chẳng lại. Tôi quán sát nghĩa nầy đều không có lại. Các hành pháp nếu là thƣờng cũng chẳng lại, nếu là vô thƣờng cũng không có lại. Nếu ngƣời thấy có chúng sanh tánh thời https://thuviensach.vn

có lại, chẳng lại. Nay tôi chẳng thấy chúng sanh có định tánh, thời đâu có lại cùng chẳng lại. Ngƣời có kiêu mạn thời thấy có đi, có lại. Ngƣời không kiêu mạn thời không thấy có đi, có lại. Ngƣời có chấp lấy tạo tác thời thấy có đi có lại. Ngƣời không chấp lấy tạo tác thời không thấy có đi, có lại.

Nếu thấy Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn thời có đi, có lại. Ngƣời chẳng thấy Nhƣ Lai nhập Niết Bàn thời không đi, không lại.

Ngƣời chẳng nghe Phật tánh thời có đi , có lại. Ngƣời nghe Phật tánh thời không đi không lại.

Nếu thấy hàng Thanh Văn Bích Chi Phật có Niết Bàn thời thấy có đi có lại.

Ngƣời chẳng thấy hàng Thanh Văn Bích Chi Phật có Niết Bàn thời không đi, không lại.

Nếu ngƣời thấy hàng Thanh Văn Bích Chi Phật là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, thời có đi, có đến. Nếu ngƣời không thấy thời không đi, không đến.

Nếu thấy Nhƣ Lai không có thƣờng, lạc, ngã, tịnh thời có đi có đến. Nếu thấy Nhƣ Lai là thƣờng lạc, ngã, tịnh thời không đi không đến.

Bạch Thế Tôn ! Xin để việc đó lại. Nay tôi có chỗ muốn hỏi mong đức Phật thƣơng xót cho phép.

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! iờ đây phải lúc tùy ý ông hỏi ta sẽ giải đáp cho ông. Vì chƣ Phật khó gặp nhƣ hoa Ƣu Đàm, pháp cũng khó đƣợc nghe, trong mƣời hai bộ kinh, bộ Phƣơng Đẳng Đại thừa lại khó hơn. Vì thế nên phải chuyên tâm lóng nghe và lãnh thọ.

Lƣu Ly Quang Bồ Tát bạch Phật : Thế Tôn ! Thế nào là Đại Bồ Tát có thể tu hành kinh Đại Niết Bàn đƣợc nghe chỗ chẳng nghe.

Phật khen rằng : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Nay ông muốn cùng tận biển Đại Thừa Đại Niết Bàn, lại gặp Phật có thể khéo giải thuyết. Phật là lƣơng y có thể khéo nhổ mũi tên độc nghi ngờ của ông. Phật có đuốc huệ soi sáng Phật tánh cho ông. Ông muốn qua khỏi sông lớn sanh tử Phật có thể làm thuyền sƣ cho ông, ông ở nơi Phật tƣởng là cha mẹ, Phật cũng ở nơi ông tƣởng là một. Lòng ông tham của báu chánh pháp, gặp Phật có nhiều pháp lại hay bố thí. Ông nên lóng nghe khéo suy nghĩ đó.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Khi nghe pháp rồi phải sanh lòng kính tin tôn trọng.

Đối với chánh pháp chớ tìm cầu chỗ lỗi, chớ nghĩ tham sân si. Chớ nhìn xem dòng họ tốt xấu của pháp sƣ . Sau khi nghe pháp chớ sanh lòng kiêu mạn, chớ gì cung kính, danh dự, lợi dƣỡng , phải vì đƣợc lợi ích pháp vị cam lồ độ

thế gian. Cũng chớ nghĩ rằng, tôi nghe pháp rồi trƣớc tự độ mình sau sẽ độ

ngƣời, trƣớc sẽ tự giải thoát sau sẽ giải thoát cho ngƣời, trƣớc tự an thân sau sẽ làm cho ngƣời đƣợc an, trƣớc tự đƣợc Niết Bàn sau sẽ làm cho ngƣời đƣợc Niết Bàn. Nên có quan niệm bình đẳng đối với Phật, Pháp, Tăng.

Trong sanh tử phải có quan niệm là khổ oan lớn. Đối với Đại Niết Bàn phải quan niệm là thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Trƣớc vì ngƣời sau sẽ vì mình. Nên vì Đại Thừa chớ vì Nhị Thừa. Nên không trụ trƣớc đối với tất cả pháp, cũng chớ chuyên chấp tất cả pháp tƣớng. Đối với các pháp chớ có lòng tham, thƣờng có quan niệm biết pháp, thấy pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông có thể hết lòng nghe pháp nhƣ vậy, đây thời gọi là đƣợc nghe chỗ chẳng nghe.

- Nầy Thiện nam tử ! Có chẳng nghe mà nghe, có chẳng nghe mà chẳng nghe, có nghe mà chẳng nghe, có nghe mà nghe.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ chẳng sanh mà sanh, chẳng sanh mà chẳng sanh, sanh mà chẳng sanh, sanh mà sanh.

Nhƣ chẳng đến mà đến, chẳng đến mà chẳng đến, đến mà chẳng đến, đến mà đến.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào là chẳng sanh mà sanh ?

- Nầy Thiện nam tử ! An trụ nơi thế đế, lúc mới xuất thai đây gọi là chẳng sanh mà sanh.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào là chẳng sanh mà chẳng sanh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Niết Bàn đây không có tƣớng sanh, đây gọi là chẳng sanh mà chẳng sanh.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là sanh mà chẳng sanh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Cứ theo thế đế , lúc chết thời gọi là sanh mà chẳng sanh.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào là sanh mà sanh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả phàm phu thời gọi là sanh mà sanh. Vì phàm phu sanh, sanh chẳng dứt, vì tất cả hữu lậu niệm niệm sanh luôn, đây gọi là sanh mà sanh. Bực tứ trụ Bồ Tát thời gọi là sanh mà chẳng sanh, vì sanh mà tự tại.

- Nầy Thiện nam tử ! Trên đó là nói về nội pháp. Còn về ngoại pháp cũng có chƣa sanh mà sanh, chƣa sanh mà chƣa sanh, sanh mà chƣa sanh, sanh mà sanh. Nhƣ hột giống lúa chƣa mọc mầm, đƣợc tứ đại hòa hiệp, công ngƣời săn sóc, rồi sau mới mọc lên đây gọi là chƣa sanh mà sanh. Nhƣ hột giống hƣ và hột giống chƣa gặp đủ duyên, thời gọi là chƣa sanh mà chƣa sanh.

Nhƣ mầm đã mọc mà chẳng lớn thêm, thời gọi là sanh mà chƣa sanh. Nhƣ

mầm lớn thêm thời gọi là sanh mà sanh. Tất cả ngoại pháp hữu lậu sanh mà sanh nhƣ vậy.

- Bạch Thế Tôn ! Pháp hữu lậu nếu có sanh, thời là thƣờng hay vô thƣờng ?

Sanh nếu là thƣờng, thời pháp hữu lậu không có sanh, sanh nếu là vô thƣờng thời hữu lậu là thƣờng.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu sanh có thể tự sanh, thời sanh không tự tánh. Nếu có thể sanh cái khác duyên cớ gì chẳng sanh vô lậu.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu lúc chƣa sanh mà có sanh, sao lại đến nay mới gọi là sanh. Nếu lúc chƣa sanh là không sanh, cớ sao chẳng nói hƣ không là sanh ?

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Chẳng sanh mà sanh, không thể nói đƣợc, cho đến sanh mà sanh cũng không thể nói đƣợc, sanh cùng bất sanh đều không thể nói đƣợc. Vì có nhơn duyên nên cũng có thể nói đƣợc.

Thế nào là chẳng sanh mà sanh chẳng thể nói đƣợc ? Chẳng sanh lại gọi là sanh, làm sao có thể nói đƣợc, vì nó sanh.

Thế nào là sanh mà sanh, chẳng thể nói đƣợc ? Vì sanh mà sanh nên là sanh, vì sanh mà sanh nên là chẳng sanh, cũng chẳng nói đƣợc.

Thế nào là sanh mà chẳng sanh, chẳng thể nói đƣợc ? Sanh thời gọi là sanh, sanh chẳng tự sanh, nên chẳng thể nói đƣợc.

https://thuviensach.vn

Thế nào là chẳng sanh mà chẳng sanh, chẳng thể nói đƣợc ? Chẳng sanh gọi là Niết Bàn, vì Niết Bàn chẳng sanh nên chẳng thể nói đƣợc, vì Niết Bàn do tu mà chứng đặng.

Thế nào là sanh cũng chẳng thể nói đƣợc ? Vì sanh vốn là không .

Thế nào là chẳng sanh không thể nói đƣợc ? Vì có chứng đặng.

Thế nào là vì có nhơn duyên cũng có thể nói đƣợc ? Mƣời pháp nhơn duyên làm sanh tác nhơn do đây nên cũng có thể nói đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Nay ông chớ nhập thậm thâm không định, vì đại chúng căn trí chậm lụt.

- Nầy Thiện nam tử ! Pháp hữu vi sanh cũng là thƣờng, do trụ vô thƣờng, nên sanh cũng vô thƣờng. Trụ cũng là thƣờng do sanh mà sanh nên trụ cũng vô thƣờng. Dị cũng là thƣờng, do pháp vô thƣờng nên dị cũng vô thƣờng.

Hoại cũng là thƣờng, do trƣớc không nay có nên hoại cũng vô thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì cứ nơi tánh, nên sanh trụ dị hoại đều là thƣờng, vì niệm niệm diệt nên không thể nói là thƣờng, vì Đại Niết Bàn nầy có thể dứt diệt đƣợc, nên lại gọi là vô thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Pháp hữu lậu lúc chƣa sanh, đã có tánh sanh, vì thế nên sanh có thể sanh đƣợc. Pháp vô lậu vốn không tánh sanh, vì thế nên sanh không thể sanh đƣợc. Nhƣ lửa có tánh sẵn gặp duyên thời phát. Mắt có tánh thấy đủ duyên thời thấy. Sanh pháp của chúng sanh cũng nhƣ vậy, do tánh sẵn có, gặp nhơn duyên của nghiệp, cha mẹ hòa hiệp thời bèn có sanh. Lƣu Ly Quang Bồ Tát cùng tám muôn bốn ngàn Đại Bồ Tát nghe pháp nầy rồi, vọt thân lên hƣ không cao bảy cây Đa La, chắp tay cung kính bạch Phật : ―

Thế Tôn ! Tôi nhờ đức Nhƣ Lai ân cần dạy bảo, do Đại Niết Bàn mới đặng tỏ ngộ ý nghĩa nghe chỗ chẳng nghe, cũng làm cho tám muôn bốn ngàn Bồ

Tát nầy hiểu rõ những nghĩa chẳng sanh mà sanh v.v… của các pháp.

Bạch Thế Tôn ! Nay tôi đã tỏ ngộ dứt hết nghi ngờ, nhƣng trong hội nầy có một Bồ Tát hiệu là Vô Úy lại muốn thƣa hỏi mong đức Phật cho phép.

Phật bảo Vô Úy Bồ Tát : ― Nầy Thiện nam tử ! Tùy ý ông hỏi, ta sẽ vì ông giải nói‖.

https://thuviensach.vn

Vô Úy Bồ Tát cùng tám muôn bốn ngàn Bồ Tát đồng đứng dậy nghiêm chỉnh y phục, quỳ chắp tay bạch Phật : ― Thế Tôn ! Chúng sanh cõi Ta Bà nầy phải thật hành hạnh nghiệp gì để đƣợc sanh về cõi Bất Động ? Bồ Tát cõi đó thế nào mà đặng đầy đủ trí huệ, đầy đủ các công hạnh, có oai đức lớn, trí huệ lanh lẹ, nghe liền hiểu rõ ?‖

Đức Phật liền nói kệ rằng :

Chẳng hại mạng chúng sanh.

iữ gìn các cấm giới.

Bẩm thọ pháp của Phật.

Thời sanh cõi Bất Động.

Chẳng đoạt của ngƣời khác.

Thƣờng ban cho tất cả.

Tạo chiêu đề tăng phƣờng.

Thời sanh cõi Bất Động.

Chẳng phạm vợ con ngƣời,

Vợ nhà chẳng phi thời.

Thí trì giới ngọa cụ,

Thời sanh cõi Bất Động.

Chẳng vì mình hoặc ngƣời,

Cầu lợi và khủng bố.

iữ lời chẳng vọng ngữ.

Thời sanh cõi Bất Động.

Chớ phá thiện tri thức,

https://thuviensach.vn

Xa lìa quyến thuộc ác.

Thƣờng nói lời hòa hiệp,

Thời sanh cõi Bất Động.

Nhƣ các bực Bồ Tát,

Thƣờng lìa lời ác khẩu.

Nói ra ngƣời thích nghe,

Thời sanh cõi Bất Động.

Nhẫn đến lúc giỡn cƣời,

Chẳng nói lời phi thời.

iữ gìn lời chánh pháp,

Thời sanh cõi Bất Động.

Thấy ngƣời đặng lợi dƣỡng,

Thƣờng sanh lòng vui mừng.

Chẳng sanh lòng tật đố,

Thời sanh cõi Bất Động.

Chẳng não hại chúng sanh,

Thƣờng sanh lòng từ bi.

Chẳng làm phƣơng tiện ác,

Thời sanh cõi Bất Động.

Tà kiến bác bố thí.

Không cha mẹ, khứ lai.

https://thuviensach.vn

Chẳng có tà kiến ấy.

Thời sanh cõi Bất Động.

Đƣờng xa làm giếng tốt.

Trồng rừng rậm cây trái.

Thƣờng thí ngƣời khất thực.

Thời sanh cõi Bất Động.

Đối với Phật, Pháp, Tăng.

Cúng một đèn một hƣơng.

Nhẫn đến dƣng một hoa,

Thời sanh cõi Bất Động.

Nếu vì cớ sợ sệt.

Lợi dƣỡng cùng phƣớc đức.

Chép một kệ kinh nầy.

Thời sanh cõi Bất Động.

Nếu vì cầu phƣớc lợi.

Đƣợc ở trong một ngày.

Đọc tụng kinh điển nầy.

Thời sanh cõi Bất Động.

Nếu vì đạo vô thƣợng,

Trong một ngày một đêm.

Thọ trì bát quan trai.

https://thuviensach.vn

Thời sanh cõi bất động.

Chẳng cùng ngƣời phạm tội.

Ngƣời hủy báng Đại Thừa.

Đồng ở chung một chỗ.

Thời sanh cõi Bất Động.

Nếu thí cho ngƣời bịnh.

Nhẫn đến một trái cây.

Vui mừng mà săn sóc.

Thời sanh cõi Bất Động.

Chẳng lạm dùng của Tăng.

Khéo giữ vật của Phật.

Tô quét chỗ Phật Tăng.

Thời sanh cõi Bất Động.

Tạo tƣợng và tháp Phật.

Chừng bằng ngón tay cái.

Thƣờng sanh lòng vui mừng.

Thời sanh cõi Bất Động.

Nếu vì kinh điển nầy.

Đem thân cùng của cải.

Cúng dƣờng ngƣời thuyế pháp.

Thời sanh cõi Bất Động.

https://thuviensach.vn

Nếu nghe và biên chép.

Thọ trì cùng đọc tụng.

Tạng bí mật của Phật.

Thời sanh cõi Bất Động.

Vô Úy Bồ Tát Bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nay tôi đã biết những công hạnh đặng sanh về cõi nƣớc Bất Động.

Thế Tôn ! Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát nầy vì khắp xót thƣơng tất cả chúng sanh nên trƣớc kia có chỗ thƣa hỏi, nếu đức Nhƣ Lai giải thuyết thời có thể

lợi ích an vui cho hàng trời, ngƣời, bát bộ.

Đức Phật bảo Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát : ― Lành thay ! Lành thay ! -

Nầy Thiện nam tử ! Ông nên hết lòng lóng nghe, tôi sẽ vì ông phân biệt giải thuyết.

Vì có nhơn duyên nên chƣa đến chẳng đến. Vì có nhơn duyên nên chẳng đến mà đến, vì có nhơn duyên nên đến mà chẳng đến. Vì có nhơn duyên nên đến mà đến.

- Nầy Thiện nam tử ! Xét về chẳng đến gọi là Đại Niết Bàn. Hàng phàm phu chƣa đến bởi có tham dục sân khuể và ngu si. Vì hai nghiệp thân và khẩu chẳng thanh tịnh, cùng lãnh thọ tất cả vật bất tịnh, phạm bốn trọng tội, hủy báng Phƣơng Đẳng Đại thừa là hạng nhứt xiển đề tạo tội ngũ nghịch, do nghĩa nầy nên chƣa đến chẳng đến.

Chẳng đến gọi là chẳng đến Đại Niết Bàn. Do nghĩa gì mà đƣợc đến ? Vì dứt hẳn tham dục sân khuể ngu si và tội ác của thân khẩu, chẳng thọ tất cả vật bất tịnh, chẳng phạm bốn tội trọng, chẳng hủy báng Phƣơng Đẳng Đại Thừa, chẳng làm hạng nhứt xiển đề, chẳng tạo tội ngũ nghịch. Do nghĩa nầy nên gọi là chẳng đến mà đến.

Bực Tu Đà Hoàn tám muôn kiếp thì đến, bực Tu Đà Hàm sáu muôn kiếp thì đến, bực A Na Hàm bốn muôn kiếp thì đến, bực A La Hán hai muôn kiếp thì đến, Bích Chi Phật mƣời ngàn kiếp thì đến. Do nghĩa nầy nên gọi là chẳng đến mà đến.

https://thuviensach.vn

Đến gọi là hai mƣơi lăm cõi. Tất cả chúng sanh đều bị vô lƣợng phiền não che đậy, qua lại chẳng ngừng dƣờng nhƣ bánh xe lăn, đây gọi là đến Thanh Văn Duyên iác và Bồ Tát vì đã đặng lìa hẳn nên gọi là chẳng đến, lại ba bực nầy vì muốn hoá độ chúng sanh nên thị hiện ở trong đó, nên cũng gọi là đến.

Đến chính là hai mƣơi lăm cõi. Tất cả phàm phu, Tu Đà Hoàn nhẫn đến A Na Hàm, vì phiền não nên gọi là đến mà đến.

- Nầy Thiện nam tử ! Nghe chỗ chẳng nghe cũng nhƣ vậy. Có chẳng nghe mà nghe, chẳng nghe mà chẳng nghe, nghe mà chẳng nghe, nghe mà nghe.

Chẳng nghe là Đại Niết Bàn vì chẳng phải hữu vi, vì chẳng phải âm thanh, vì chẳng thể nói. Thế nào là cũng nghe ?

Vì đặng nghe danh từ : Thƣờng, lạc, ngã và tịnh. Do nghĩa nầy nên gọi là chẳng nghe mà nghe.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ Phật nói Đại Niết Bàn là chẳng thể nghe đƣợc, sao lại nói rằng thƣờng, lạc, ngã, tịnh mà có thể

nghe đƣợc. Vì ngƣời đoạn phiền não gọi là đặng Niết Bàn, nếu chƣa đoạn gọi là chẳng đƣợc. Do nghĩa nầy tánh Niết Bàn trƣớc không mà nay có. Nếu pháp thế gian trƣớc không mà nay có thời gọi là vô thƣờng. Ví nhƣ bình bồn v.v…Trƣớc không mà nay có, đã có hoàn không, nên gọi là vô thƣờng. Niết Bàn nếu nhƣ vậy, sao lại nói rằng thƣờng, lạc, ngã , tịnh.

- Bạch Thế Tôn ! Phàm do trang nghiêm mà đƣợc thành đều gọi là vô thƣờng. Niết Bàn nếu nhƣ vậy lẽ ra là vô thƣờng. Những gì trang nghiêm Niết Bàn ? Chính là ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo, sáu pháp Ba La Mật, bốn tâm vô lƣợng, quán tƣớng xƣơng trắng, a na ba na, lục niệm xứ, phá tích sáu đại, do những pháp đó mà thành tựu Niết Bàn nên là vô thƣờng.

- Bạch Thế Tôn ! Phàm là có, thời gọi là vô thƣờng. Nếu Niết Bàn là có thời lẽ ra là vô thƣờng. Nhƣ ngày trƣớc trong kinh A Hàm Phật nói : Thanh Văn Duyên iác, chƣ Phật đều có Niết Bàn, do nghĩa nầy nên gọi là vô thƣờng.

- Bạch Thế Tôn ! Pháp có thể thấy thời gọi là vô thƣờng. Nhƣ ngày trƣớc Đức Phật nói : Ngƣời thấy Niết Bàn thời dứt trừ đƣợc tất cả phiền não. Ví nhƣ hƣ không chẳng có chƣớng ngại nên gọi là thƣờng. iả sử Niết Bàn là thƣờng v.v… , cớ sao chúng sanh lại có ngƣời đƣợc, ngƣời chẳng đƣợc. Nhƣ

vậy Niết Bàn đối với chúng sanh chẳng bình đẳng lẻ ra chẳng gọi là thƣờng.

https://thuviensach.vn

Ví nhƣ trăm ngƣời chung có một kẻ oán thù, nếu hại đƣợc kẻ nầy thời nhiều ngƣời đƣợc an lạc. iả sử Niết Bàn là pháp bình đẳng, lúc một ngƣời đƣợc, lẽ ra nhiều ngƣời cũng đƣợc, một ngƣời dứt kiết sử lẽ ra nhiều ngƣời cũng dứt, nếu chẳng nhƣ vậy sao lại gọi là thƣờng.

Nhƣ có ngƣời cung kính cúng dƣờng tôn trọng tán thán quốc vƣơng, vƣơng tử, phụ mẫu, sƣ trƣởng thời đƣợc lợi dƣỡng, đây chẳng gọi là thƣờng. Niết Bàn cũng vậy, nhƣ ngày trƣớc trong kinh A Hàm đức Phật nói với A Nan : Nếu có ngƣời cung kính Niết Bàn thời dứt đƣợc kiết sử hƣởng thọ vô lƣợng an lạc do đây nên chẳng gọi là thƣờng.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu trong Niết Bàn có danh từ thƣờng, lạc, ngã, tịnh thời chẳng gọi là thƣờng, nhƣ không có, sao lại có thể nói ?

Đức Phật bảo Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát : ― Thể Niết Bàn chẳng phải trƣớc không nay có. Nếu thể Niết Bàn trƣớc không nay có thời chẳng phải vô lậu. Pháp thƣờng trụ, nay có Phật hay không Phật, tánh tƣớng vẫn thƣờng trụ. Bởi chúng sanh bị phiền não che đậy nên chẳng thấy Niết Bàn, bèn gọi là không. Đại Bồ Tát dùng giới định huệ siêng tu tâm mình, dứt xong phiền não bèn đặng thấy Niết Bàn. Phải biết Niết Bàn là pháp thƣờng trụ chẳng phải trƣớc không nay có nên gọi là thƣờng.

Nhƣ dƣới giếng trong nhà tối có các thứ châu báu, ngƣời cũng biết là có nhƣng vì tối nên không thấy. Ngƣời có trí thắp đèn sáng lớn cầm soi đó thời thấy châu báu rõ ràng. Ngƣời trí nầy trọn chẳng nghĩ rằng : Nƣớc giếng cùng châu báu, trƣớc không mà nay có.

Cũng vậy, Niết Bàn trƣớc vốn tự có, chẳng phải nay mới có, vì phiền não tối tăm nên chúng sanh chẳng thấy. Đức Nhƣ Lai đại trí thắp đèn trí huệ, làm cho Bồ Tát đặng thấy Niết Bàn, thƣờng, lạc, ngã , tịnh. Do đây nên ngƣời trí chẳng nên nói rằng Niết Bàn trƣớc không mà nay có.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ông nói do trang nghiêm nên đặng thành Niết Bàn lẽ ra là vô thƣờng , nghĩa nầy cũng không phải. Vì thể của Niết Bàn chẳng phải sanh, chẳng phải xuất, chẳng phải thiệt, chẳng phải hƣ, chẳng phải tạo tác mà có, chẳng phải là pháp hữu lậu hữu vi, chẳng phải nghe, chẳng phải thấy, chẳng phải đọa, chẳng phải chết, chẳng phải tƣớng biệt dị, cũng chẳng phải tƣớng đồng, chẳng phải qua, chẳng phải lại, chẳng phải quá khứ, vị lai , hiện tại, chẳng phải một và nhiều, chẳng phải dài và vắn, chẳng phải tròn và vuông, chẳng phải nhọn và méo, chẳng phải có tƣớng và không tƣớng, chẳng phải danh và sắc, chẳng phải nhơn và quả, chẳng phải ngã và ngã sở. Do https://thuviensach.vn

những nghĩa nầy nên Niết Bàn là thƣờng không biến đổi. Phải tu tập pháp lành trong vô lƣợng kiếp để tự trang nghiêm rồi mới đƣợc thấy.

Ví nhƣ duới đất có mạch nƣớc trong mát chúng sanh chẳng thấy đƣợc, ngƣời trí ra công đào đất, thời đặng nƣớc. Niết Bàn cũng nhƣ vậy.

Ví nhƣ ngƣời mù chẳng thấy mặt trời mặt trăng lƣơng y điều trị thời đặng thấy. Mặt trời mặt trăng chẳng phải là trƣớc không mà nay có. Niết Bàn cũng nhƣ vậy từ trƣớc đã tự có, chẳng phải mới có ngày nay.

Nhƣ ngƣời có tội bị trói nhốt trong khám, lâu ngày mãn tù mới đƣợc thả ra, trở về nhà đặng thấy cha mẹ anh em vợ con quyến thuộc. Niết Bàn cũng nhƣ

vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói vì nhơn duyên nên pháp Niết Bàn lẽ ra vô thƣờng, nghĩa nầy chẳng đúng.

- Nầy Thiện nam tử ! Xét về nhơn có năm thứ : Một là sanh nhơn, hai là hòa hiệp nhơn, ba là trụ nhơn, bốn là tăng trƣởng nhơn, năm là viễn nhơn. Sanh nhơn chính là nghiệp phiền não, cũng nhƣ hột giống của cây cỏ.

Hòa hiệp nhơn, nhƣ pháp lành hòa hiệp với tâm lành, pháp chẳng lành hòa hiệp với tâm chẳng lành, pháp vô ký hòa hiệp cùng tâm vô ký.

Trụ nhơn, nhƣ dƣới có cột thời nóc nhà chẳng sập, núi, sông, cây cối, nhơn mặt đất mà đặng đứng vững, cũng vậy, nhờ có tứ đại cùng vô lƣợng phiền não mà chúng sanh đặng an trụ. Tăng trƣởng nhơn, do uống ăn y phục v.v…

làm cho chúng sanh Tăng trƣởng. Ví nhƣ lửa chẳng đốt, chim chẳng ăn thời hột giống của cây cỏ đƣợc Tăng trƣởng. Nhƣ hàng Sa Môn, Bà La Môn nhờ

thầy lành bạn tốt mà đƣợc Tăng trƣởng. Nhƣ nhờ cha mẹ mà con đƣợc Tăng trƣởng.

Viễn nhơn, nhƣ nhơn thần chú mà quỉ chẳng hại đƣợc, độc chẳng trúng đƣợc, nhƣ nhờ quốc vƣơng không có trộm cƣớp, nhƣ nƣơng đất nƣớc mà mầm mọc lên, nhƣ nƣớc khuấy, công ngƣời là Viễn nhơn của chất tô. Nhƣ

ánh sáng màu sắc v.v…là Viễn nhơn của nhãn thức, tinh huyết của cha mẹ là Viễn nhơn của chúng sanh. Nhƣ thời tiết v.v… đều gọi là Viễn nhơn.

- Nầy Thiện nam tử ! Thể Niết Bàn chẳng phải do nhơn nhƣ vậy làm thành, sao ông lại nói là vô thƣờng ?

https://thuviensach.vn

- Lại có hai thứ nhơn : Một là tác nhơn, hai là liễu nhơn. Nhƣ khí cụ của thợ

gốm thời gọi là tác nhơn, nhƣ đèn đuốc vân vân soi vật trong tối thời gọi là liễu nhơn.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Niết Bàn chẳng do tác nhơn mà có, chỉ do liễu nhơn. Ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo, sáu pháp Ba La Mật gọi là liễu nhơn. Bố

thí là nhơn của Niết Bàn, chẳng phải là nhơn của Đại Niết Bàn. Đàn Ba La Mật mới đƣợc gọi là nhơn của Đại Niết Bàn. Ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo là nhơn của Niết Bàn, chẳng phải nhơn của Đại Niết Bàn. Vô lƣợng vô số pháp trợ Bồ Đề mới đƣợc gọi là nhơn của Đại Niết Bàn.

Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn

! Tại sao bố thí chẳng đƣợc gọi là Đàn Ba La Mật ? Bố thí thế nào mới đƣợc gọi là Đàn Ba La Mật, nhẫn đến Bát Nhã Ba La Mật ? Thế nào gọi là Niết Bàn và Đại Niết Bàn ?

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát tu hành Đại Thừa Phƣơng Đẳng Đại Niết Bàn, chẳng nghe bố thí cũng chẳng thấy bố thí. Chẳng nghe Đàn Ba La Mật cũng nhƣ chẳng thấy nhẫn đến chẳng nghe Bát Nhã, chẳng thấy Bát Nhã, cũng chẳng nghe chẳng thấy Bát Nhã Ba La Mật. Chẳng nghe chẳng thấy Niết Bàn và Đại Niết Bàn.

Đại Bồ Tát tu Đại Niết Bàn, biết và thấy pháp giới, hiểu rõ thật tƣớng không có tất cả tƣớng : Không có tƣớng hòa hiệp giác tri. Đặng tƣớng vô lậu, tƣớng vô tác, tƣớng nhƣ huyễn hóa, tƣớng ánh nắng, tƣớng thành Càn Thát Bà, tƣớng trống không. Bồ Tát thấy đƣợc những tƣớng nhƣ vậy thời không tham, sân, si, chẳng nghe chẳng thấy. Đây gọi là Đại Bồ Tát an trụ thật tƣớng.

Đại Bồ Tát tự biết đây là bố thí, đây là Đàn Ba La Mật nhẫn đến đây là Bát Nhã, đây là Bát Nhã Ba La Mật, đây là Niết Bàn, đây là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là bố thí mà chẳng phải Ba La mật ? Thấy có ngƣời xin rồi sau mới cho, đây là bố thí chẳng phải Ba La Mật. Nếu không ngƣời xin tâm tự thí xả, thời gọi là Đàn Ba La Mật. Nếu bố thí có thời gian thời gọi là bố thí chẳng phải Ba La Mật. Nếu thƣờng thật hành bố thí thời gọi là Đàn Ba La Mật, nếu bố thí rồi trở lại sanh lòng hối hận đây gọi là bố

thí chẳng phải Ba La Mật. Thí rồi chẳng ăn năn thời gọi là Đàn Ba La Mật.

Đại Bồ Tát đối với của cải có bốn quan niệm lo sợ : Một là vua quan tịch thâu, hai là trộm cƣớp, ba là nƣớc lụt, bốn là lửa cháy, do đó nên vui vẻ đem https://thuviensach.vn

bố thí, đây gọi là Đàn Ba La Mật nếu mong đƣợc báo đền mà bố thí thời chẳng phải Ba La Mật. Bố thí chẳng mong báo đền thời gọi là Đàn Ba La Mật.

Nếu vì kinh sợ, vì tiếng tăm lợi lộc, vì gia pháp tƣơng truyền, vì cầu vui cõi trời, vì kiêu mạn, vì hơn ngƣời, vì quen thân, vì cầu báo đền thời nhƣ là buôn bán đổi chác. Nhƣ ngƣời trồng cây để đƣợc bóng mát, đƣợc bông trái, hoặc để đƣợc cây gỗ. Nếu ngƣời tu hành mà bố thí nhƣ vậy thời gọi là bố thí chẳng phải Ba La Mật.

Đại Bồ Tát tu hành Phƣơng Đẳng Đại Niết Bàn, chẳng thấy ngƣời bố thí cũng nhƣ chẳng thấy kẻ lãnh thọ và của cải, chẳng thấy thời tiết, chẳng thấy phƣớc điền hay chẳng phải phƣớc điền, chẳng thấy nhơn duyên, quả báo, chẳng thấy ngƣời làm kẻ thọ, chẳng thấy nhiều hay ít, tịnh hay bất tịnh, chẳng khinh ngƣời lãnh thọ cũng nhƣ chẳng khinh thân mình hay của cải, chẳng để ý ngƣời ngó thấy hay không ngó thấy, chẳng chấp mình cùng ngƣời chỉ vì pháp thƣờng trụ Phƣơng Đẳng Đại Niết Bàn mà thật hành bố thí chỉ vì lợi ích tất cả chúng sanh mà thật hành bố thí, vì dứt tất cả phiền não cho chúng sanh mà thật hành bố thí, chỉ vì chúng sanh nên chẳng thấy ngƣời thí kẻ thọ cùng của cải, mà thật hành bố thí.

Ví nhƣ ngƣời té xuống biển lớn, ôm lấy tử thi mà đƣợc thoát nạn., Đại Bồ

Tát tu Đại Niết Bàn lúc thật hành bố thí cũng nhƣ ôm lấy tử thi để đƣợc vào bờ.

Ví nhƣ có ngƣời bị nhốt trong ngục kín, cửa nẻo đều đóng chặt, chỉ có lỗ cầu xí, bèn do nơi đó chui ra mà đƣợc thong thả, Đại Bồ Tát tu hành Đại Niết Bàn lúc thật hành bố thí cũng nhƣ vậy.

Ví nhƣ ngƣời sanh qúy phải nạn gấp kinh sợ không có chỗ dựa nƣơng, bèn nƣơng nhờ chiên đà la. Đại Bồ Tát tu Đại Niết Bàn thật hành bố thí cũng nhƣ vậy

Ví nhƣ ngƣời bịnh nặng, vì muốn đƣợc lành mạnh nên uống chất thuốc dơ.

Đại Bồ Tát tu Đại Niết Bàn thật hành bố thí cũng nhƣ vậy.

Nhƣ Bà La Môn gặp lúc mất mùa đói khát vì mạng sống nên ăn thịt chó, Đại Bồ Tát tu Đại Niết Bàn thật hành bố thí cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Đại Niết Bàn những việc nhƣ vậy, từ vô lƣợng kiếp đến nay chẳng nghe mà đƣợc nghe giới luật cùng Thi La Ba La Mật https://thuviensach.vn

nhẫn đến Bát Nhã cùng Bát Nhã Ba La Mật, nhƣ trong kinh Tạp Hoa đức Phật đã giảng rộng.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là Bồ Tát tu Đại Niết Bàn chẳng nghe mà đƣợc nghe ? Mƣời hai bộ kinh nghĩa lý thâm thúy từ trƣớc chẳng nghe, nay nhơn kinh nầy mà đƣợc nghe đầy đủ. Trƣớc dầu đƣợc nghe nhƣng chỉ nghe danh tự, nay ở kinh nầy mới đặng nghe nghĩa lý. Thanh Văn Duyên iác chỉ

nghe danh tự của mƣời hai bộ kinh mà chẳng nghe nghĩa lý, nay ở kinh nầy đƣợc nghe đầy đủ. Đây gọi là chẳng nghe mà đƣợc nghe.

Trong tất cả kinh của Thanh Văn Duyên iác chẳng nghe đức Phật có thƣờng, lạc, ngã, tịnh, chẳng rốt ráo nhập diệt, Tam Bảo và Phật tánh không có tƣớng sai khác, ngƣời phạm bốn trọng tội, hủy báng kinh điển Đại Thừa, tạo tội ngũ ngịch và nhứt xiển đề, tất cả đều có Phật tánh. Nay ở kinh nầy mà đặng nghe đó. Đây gọi là chẳng nghe mà đƣợc nghe.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nếu nhứt xiển đề

v.v… mà có Phật tánh, tại sao bọn họ lại đọa địa ngục ?

Bạch Thế Tôn ! iả sử bọn họ có Phật tánh, sao lại nói là không có thƣờng, lạc, ngã, tịnh ?

Nếu dứt căn lành gọi là nhứt xiển đề, lúc dứt căn lành tại sao Phật tánh lại chẳng dứt ? Phật tánh nếu dứt sao lại nói rằng thƣờng, lạc, ngã, tịnh ? Nhƣ

Phật tánh chẳng dứt sao lại gọi là nhứt xiển đế ?

- Bạch Thế Tôn ! Phạm bốn tội nặng gọi là bất định, hủy báng kinh Đại Thừa, tạo tội ngũ nghịch cùng nhứt xiển đề đều gọi là bất định. Những hạng nầy nếu quyết định làm sao đặng thành Vô Thƣợng Bồ Đề, Tu Đà Hoàn nhẫn đến Bích Chi Phật cũng gọi là bất định, vì nếu quyết định lẽ ra Tu Đà Hoàn nhẫn đến Bích Chi Phật đều chẳng đƣợc thành Vô Thƣợng Bồ Đề.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu phạm bốn tội nặng là chẳng quyết định, thời Tu Đà Hoàn nhẫn đến Bích Chi Phật cũng là chẳng quyết địnyh, chƣ Phật Nhƣ Lai cũng lại chẳng quyết định nhƣ thế thể tánh Niết Bàn cũng lại chẳng quyết định, tất cả pháp cũng chẳng quyết định. Tại sao chẳng quyết định gọi là nhứt xiển đề. Trừ nhứt xiển đề thời thành Phật đạo. Chƣ Phật Nhƣ Lai lẽ ra cũng nhƣ vậy, nhập Niết Bàn rồi đáng lẽ cũng lại trở ra chẳng nhập Niết Bàn. Nếu nhƣ vầy thời tánh Niết Bàn cũng là chẳng nhứt định. Vì chẳng nhứt định nên biết chẳng có thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Sao lại nói rằng : Nhứt xiển đề v.v… sẽ đặng Niết Bàn ?‖

https://thuviensach.vn

Đức Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! Ông vì muốn lợi ích an lạc chúng sanh, vì lòng từ bi xót thƣơng thế gian, vì muốn sách tấn các Bồ Tát phát Bồ

Đề tâm, nên hỏi Phật những điều nhƣ vậy

Ông đã gần gũi vô lƣợng chƣ Phật quá khứ trồng những căn lành, từ lâu đã thành tựu công đức Bồ Đề hàng phục các loài ma, đã giáo hóa vô lƣợng vô biên chúng sanh đƣa họ đến vô thƣợng chánh giác, từ lâu đã thông đạt tạng thâm mật của Nhƣ Lai, đã từng đem những nghĩa thâm mật nhƣ trên thƣa hỏi hằng hà sa chƣ Phật thuở quá khứ. Tất cả thế gian hoặc ngƣời hoặc trời hoặc Sa Môn hoặc Bà La Môn hoặc Ma Vƣơng, Phạm Vƣơng, ta đều không thấy ai có thể hỏi đƣợc nhƣ vậy. Ông nên thành tâm lóng nghe.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhứt xiển đề cũng chẳng nhứt định. Vì nếu nhứt định thời nhứt xiển đề trọn không thể đặng thành vô thƣợng chánh giác. Vì chẳng nhứt định nên có thể đặng thành.

Nhƣ ông hỏi : Phật tánh chẳng dứt, sao nhứt xiển đề lại dứt căn lành ?

- Nầy Thiện nam tử ! Căn lành có hai thứ : Trong và ngoài. Phật tánh chẳng phải trong chẳng phải ngoài, nên chẳng dứt.

Căn lành lại có hai thứ : Hữu lậu và vô lậu. Phật tánh chẳng phải hữu lậu vô lậu nên chẳng dứt.

Lại có hai thứ căn lành : Thƣờng và vô thƣờng. Phật tánh chẳng phải thƣờng

, chẳng phải vô thƣờng nên chẳng dứt.

Nếu là những thứ bị dứt, thời trở lại đặng. Nếu chẳng trở lại đặng thời gọi là chẳng dứt. Nếu dứt rồi trở lại đặng thời gọi là nhứt xiển đề. Phạm bốn tội nặng, hủy báng đại thừa, tạo tội ngũ nghịch cũng chẳng nhứt định nhƣ vậy.

Vì nếu nhứt định thời những hạng nầy trọn chẳng thể đặng vô thƣợng Bồ

Đề.

Sắc cùng tƣớng của sắc, hƣơng, vị, xúc, sanh đến vô minh, ấm, nhập , giới, hai mƣơi lăm cõi, bốn loài sanh, tất cả pháp cũng đều không có tƣớng nhứt định.

Ví nhƣ nhà ảo thuật ở trong đại chúng biến hóa làm quân lính, chuỗi ngọc đồ

trang sức, xóm làng, thành ấp, rừng cây, suối, ao, sông, giếng. Trong đại chúng có bọn trẻ thơ vì không đủ trí, nên lúc xem coi cho đó là thiệt. Ngƣời trí biết đó là hƣ dối , do sức ảo thuật làm lầm mắt ngƣời.

https://thuviensach.vn

Tất cả phàm phu nhẫn đến Thanh Văn Bích Chi Phật, đối với tất cả pháp thấy có tƣớng nhứt định. Chƣ Phật Bồ Tát đối với tất cả pháp chẳng thấy tƣớng nhứt định.

Ví nhƣ mùa hạ thấy ánh sáng dợn, trẻ thơ cho là nƣớc. Ngƣời trí trọn chẳng nhận là nƣớc thiệt, chỉ là ánh nắng gợn làm lầm mắt ngƣời.

Tất cả phàm phu Thanh Văn Duyên iác thấy tất cả pháp đều cho là thật.

Chƣ Phật Bồ Tát chẳng thấy có tƣớng nhứt định.

Ví nhƣ khe núi, do tiếng mà có vang. Trẻ thơ cho là thiệt tiếng. Ngƣời trí hiểu là không thật, chỉ có tƣớng tiếng phỉnh dối nơi nhĩ thức.

Tất cả phàm phu Thanh Văn Duyên iác đối với tất cả pháp thấy có tƣớng nhứt định. Chƣ Phật Bồ Tát hiểu rõ đều không tƣớng nhứt định, thấy là tƣớng vô thƣờng, tƣớng không tịch, tƣớng không sanh diệt. Do nghĩa nầy, Đại Bồ Tát thấy tất cả pháp là tƣớng vô thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Cũng có định tƣớng, chính là thƣờng, lạc, ngã, tịnh nơi quả Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Quả Tu Đà Hoàn cũng chẳng quyết định, vì chẳng quyết định nên trãi qua tám muôn kiếp đặng vô thƣợng chánh giác. Quả Tu Đà Hàm cũng chẳng quyết định, vì trải qua sáu muôn kiếp đặng vô thƣợng chánh giác Quả A Na Hàm cũng chẳng quyết định, vì trải qua bốn muôn kiếp đặng vô thƣợng chánh giác. Quả A La Hán cũng chẳng quyết định, vì trải qua hai muôn kiếp đặng vô thƣợng chánh giác.

Bích Chi Phật cũng chẳng quyết định, vì trải qua mƣời ngàn kiếp đặng vô thƣợng chánh đẳng chánh giác.

- Nầy Thiện nam tử ! Hôm nay Nhƣ lai ở trong rừng Ta La Song Thọ nơi thành Câu Thi Na, thị hiện nằm dựa trên giƣờng sƣ tử sắp nhập Niết Bàn, làm cho chúng đệ tử chƣa chứng quả A La Hán cùng các lực sĩ rất lo rầu, cũng làm cho trời, ngƣời, A Tu la, Càn Thát Bà, Ca Lâu La, Khẩn Na La, Ma Hầu La ià v.v… trần thiết đồ cúng dƣờng. Muốn khiến mọi ngƣời dùng ngàn bức vải lông vấn thân Nhƣ Lai, bảy báu làm quan tài, đựng đầy dầu thơm, chất những gỗ thơm để thiêu đó. Chỉ trừ hai thứ chẳng thể cháy đƣợc : Một là y lót mình, hai là lớp vải vấn phía ngoài hết. Vì chúng sanh nên phân chia xá lợi làm tám phần.

https://thuviensach.vn

Tất cả hàng Thanh Văn đệ tử đều cho rằng Đức Nhƣ Lai nhập Niết Bàn.

Phải biết Đức Nhƣ Lai cũng chẳng quyết định rốt ráo nhập Niết Bàn, vì đức Nhƣ Lai thƣờng trụ chẳng biến đổi. Do nghĩa nầy nên Đức Nhƣ Lai nhập Niết Bàn cũng chẳng nhứt định.

- Nầy Thiện nam tử ! Nên biết Nhƣ Lai cũng chẳng quyết định. Nhƣ Lai chẳng phải Thiên. Có bốn hạng thiên : Một là thế gian thiên, hai là sanh thiên, ba là tịnh thiên, bốn là nghĩa thiên.

Thế gian thiên, lệ nhƣ các vị Quốc vƣơng. Từ Tứ Thiên Vƣơng nhẫn đến trời Phi Tƣởng Phi Phi Tƣởng gọi là Sanh Thiên. Từ Tu Đà Hoàn đến Bích Chi Phật gọi là Tịnh Thiên. Thập trụ Bồ Tát v.v… gọi là Nghĩa Thiên, vì có thể hiểu rõ nghĩa của các pháp, chính là thấy nghĩa không của tất cả pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Lai chẳng phải Quốc Vƣơng, chẳng phải Tứ

Thiên Vƣơng, nhẫn đến trời Phi Phi Tƣởng, cũng chẳng phải Tu Đà Hoàn, Bích Chi Phật, Thập Trụ Bồ Tát. Do đây nên Nhƣ Lai chẳng phải Thiên.

Mặc dù nhƣ vậy, nhƣng chúng sanh cũng gọi Phật là Thiên Trung Thiên. Vì thế nên Nhƣ Lai chẳng phải là Thiên cũng chẳng phải là chẳng phải Thiên, chẳng phải là ngƣời cũng chẳng phải là chẳng phải ngƣời, chẳng phải là quỷ, cũng chẳng phải là chẳng phải quỷ, chẳng phải là địa ngục, súc sanh, ngạ

quỷ, chẳng phải là chúng sanh cũng chẳng phải là chẳng phải chúng sanh, chẳng phải là pháp cũng chẳng phải là chẳng phải pháp, chẳng phải là sắc cũng chẳng phải là chẳng phải sắc, chẳng phải là dài, vắn cũng chẳng phải là chẳng phải dài, vắn. Chẳng phải là tƣớng cũng chẳng phải là chẳng phải tƣớng, chẳng phải là tâm cũng chẳng phải là chẳng phải tâm, chẳng phải là hữu lậu, chẳng phải là vô lậu, chẳng phải là hữu vi, chẳng phải là vô vi, chẳng phải là thƣờng, chẳng phải là vô thƣờng, chẳng phải là huyễn hóa cũng chẳng phải là chẳng phải huyễn hóa, chẳng phải là danh cũng chẳng phải là chẳng phải danh, chẳng phải là định cũng chẳng phải là chẳng phải định, chẳng phải có không cũng chẳng phải là chẳng phải có không, chẳng phải ngôn thuyết cũng chẳng phải là chẳng phải ngôn thuyết, chẳng phải Nhƣ Lai cũng chẳng phải là chẳng phải Nhƣ Lai. Do nghĩa nầy nên Nhƣ Lai chẳng quyết định.

- Nầy Thiện nam tử ! Cớ sao Nhƣ Lai chẳng gọi là thế gian Thiên ? Thế gian Thiên chính là của vị Quốc Vƣơng. Đức Nhƣ Lai từ vô lƣợng kiếp đã bỏ

ngôi Quốc Vƣơng, cho nên Nhƣ Lai chẳng phải là Quốc Vƣơng. Nhƣ Lai giáng sanh nơi nhà vua Tịnh Phạn tại thành Ca Tỳ La Vệ, nên Nhƣ Lai chẳng phải là chẳng phải Quốc Vƣơng.

https://thuviensach.vn

Nhƣ Lai từ lâu đã lìa khỏi các cõi, nên chẳng phải là sanh thiên. Nhƣ Lai lên trời Đâu Suất xuống Diêm Phù Đề, nên chẳng phải là chẳng phải sanh Thiên.

Nhƣ Lai chẳng phải Tu Đà Hoàn nhẫn đến Bích Chi Phật, nên Nhƣ Lai chẳng phải là Tịnh Thiên.

Tám pháp trong đời chẳng ô nhiễm đƣợc, dƣờng nhƣ Liên Hoa chẳng dính bụi, nƣớc, nên Nhƣ Lai chẳng phải là chẳng phải Tịnh Thiên.

Nhƣ Lai chẳng phải là Thập Trụ Bồ Tát, nên Nhƣ Lai chẳng phải là Nghĩa Thiên. Nhƣ Lai thƣờng tu mƣời tám nghĩa không, nên Nhƣ Lai chẳng phải là chẳng phải Nghĩa Thiên.

Nhƣ Lai chẳng phải là ngƣời vì Nhƣ Lai từ vô lƣợng kiếp đã lìa quả báo ngƣời. Nhƣ Lai giáng sinh thành Ca Tỳ La nên chẳng phải là chẳng phải ngƣời.

Nhƣ Lai chẳng phải là quỷ vì chẳng hại tất cả chúng sanh. Nhƣ Lai cũng dùng thân quỷ để hóa độ chúng sanh nên chẳng phải là chẳng phải quỷ.

Nhƣ Lai chẳng phải là địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ vì từ lâu đã lìa ác nghiệp, cũng hiện thọ thân trong ác đạo để giáo hóa chúng sanh, nên Nhƣ Lai cũng chẳng phải là chẳng phải địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ, Nhƣ Lai chẳng phải là chúng sanh vì từ lâu đã lìa tánh chúng sanh.

Có lúc Nhƣ Lai diễn thuyết chúng sanh, nên cũng chẳng phải là chẳng phải chúng sanh.

Các pháp mỗi mỗi đều có tƣớng sai khác. Nhƣ Lai chỉ có một tƣớng, nên chẳng phải là pháp. Nhƣ Lai là pháp giới nên cũng chẳng phải là chẳng phải pháp.

Nhƣ Lai chẳng nhiếp trong mƣời sắc pháp, nên chẳng phải là sắc.

Thân Nhƣ Lai có ba mƣơi hai tƣớng tốt tám mƣơi vẻ đẹp, nên chẳng phải là chẳng phải sắc.

Vì dứt tất cả sắc nên Nhƣ Lai chẳng phải là cao. Tất cả thế gian không ai thấy đƣợc đỉnh đầu của Nhƣ Lai, nên chẳng phải là chẳng phải cao.

https://thuviensach.vn

Từ lâu, đã xa lìa kiêu mạn, nên Nhƣ Lai chẳng phải là thấp. Vì độ Trƣởng iả, Cù Sƣ La, Nhƣ Lai hiện thân ba thƣớc, nên chẳng phải là chẳng phải thấp.

Từ lâu đã xa lìa các hình tƣớng, nên Nhƣ Lai chẳng phải là tƣớng. Nhƣ Lai biết rành tất cả tƣớng, nên chẳng phải là chẳng phải tƣớng.

Nhƣ Lai rỗng rang nhƣ hƣ không, nên chẳng phải là tâm. Vì Nhƣ Lai có mƣời tâm trí lực, cũng có thể rõ biết tâm của chúng sanh, nên cũng chẳng phải là chẳng phải tâm.

Vì Nhƣ Lai là thƣờng, lạc, ngã , tịnh, nên chẳng phải là hữu vi. Nhƣ Lai thị

hiện có đến, đi, ngồi, nằm cùng thị hiện Niết Bàn nên chẳng phải là vô vi.

Vì có thân phần đoạn nên Nhƣ Lai chẳng phải là thƣờng.ï Lại vì có biết, vì có nói năng, vì có họ tên, vì có cha mẹ, vì có bốn oai nghi, vì có nơi chỗ, do đây nên Nhƣ Lai chẳng phải là thƣờng. Phàm pháp có sanh gọi là vô thƣờng.

Nhƣ Lai là vô sanh nên chẳng phải là chẳng phải thƣờng. Phàm pháp thƣờng trụ thời khắp tất cả chỗ nhƣ hƣ không, không chỗ nào không có, Nhƣ Lai khắp tất cả chỗ cũng nhƣ vậy nên là thƣờng. Những pháp vô thƣờng thời chỗ

nầy có, chỗ kia không, Nhƣ Lai chẳng nhƣ vậy nên là thƣờng. Pháp vô thƣờng thời có lúc có lúc không, Nhƣ Lai chẳng nhƣ vậy nên là thƣờng.

Pháp thƣờng trụ không danh, sắc, không nhơn, không quả, Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy nên là thƣờng. Pháp thƣờng trụ chẳng nhiếp trong thời gian ba đời, Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy nên là thƣờng.

Vì dứt tất cả tâm luống dối, nên Nhƣ Lai chẳng phải là huyễn hóa. Nhƣ Lai có lúc chia một thân làm vô lƣợng thân, vô lƣợng thân hiệp làm một thân, đi thẳng qua núi qua vách không bị chƣớng ngại, đi trên nƣớc nhƣ đất, vào trong đất nhƣ nƣớc, đi trên hƣ không nhƣ đất bằng, thân tuôn ra khói lửa, hực hở nhƣ đống lửa, hiện tiếng mây sấm chấn động, hoặc hiện làm thành ấp xóm làng nhà cửa núi sông cây cối, hoặc hiện thân to lớn, hoặc thân nhỏ, thân nam, thân nữ, thân đồng nam, thân đồng nữ, vì thế nên Nhƣ Lai cũng chẳng phải là chẳng phải huyễn hóa.

Trong rừng Ta La nơi thành Câu Thi Na, Nhƣ Lai thị hiện nhập Niết Bàn vì thế nên Nhƣ Lai chẳng phải quyết định. Do vì thƣờng, lạc, ngã tịnh nên Nhƣ

Lai cũng chẳng phải là chẳng quyết định.

https://thuviensach.vn

Vì đã dứt ba thứ lậu : Một là dục lậu tức là tất cả phiền não ở dục giới trừ vô minh ; hai là hữu lậu tức là tất cả phiền não sắc giới và vô sắc giới trừ vô minh ; ba là vô minh lậu tức là vô minh trong tam giới.

Vì thế nên Nhƣ Lai chẳng phải hữu lậu.

Tất cả phàm phu đối với đời vị lai đều có tâm nghi : Trong đời vị lai sẽ có thân hay chẳng có thân ? Trong đời qua khứ thân vốn có hay là vốn không ?

Trong đời hiện tại thân nầy có hay thân nầy không ? Nếu có ngã, thời ngã ấy là sắc hay là chẳng phải sắc ? Là tƣởng hay chẳng phải tƣởng ? Thân nầy thuộc về cái khác hay chẳng thuộc ? Là có mạng có thân hay có thân không mạng ? Thân cùng mạng là thƣờng hay vô thƣờng ? Thân cùng mạng do Tự

Tại Thiên tạo ƣ ? Thời tiết tạo ƣ ? Vô nhơn tạo ƣ ? Thế tánh tạo ƣ ? Vi trần tạo ƣ ? Pháp cùng phi pháp tạo ƣ ? Sĩ phu tạo ƣ ? Phiền não tạo ƣ ? Cha mẹ

tạo ƣ ? Ngã ở nơi tâm hay ở nơi nhãn ? Ngã thắp đầy trong thân ƣ ? Ngã từ

đâu đến, đi đến chỗ nào ? Ai sanh ai chết ? Ngã thuở quá khứ là chủng tánh nào ? Đời vị lai sẽ thuộc chủng tánh nào ? Thuở quá khứ, thân nầy của ta là nam hay nữ ? Nếu ta sát sanh sẽ phải tội hay không tội ? Nhẫn đến uống rƣợu sẽ có tội hay không tội ? Ta tự gây tạo hay vì ngƣời mà gây tạo ? Ngã thọ báo hay thân thọ báo ?

Vô lƣợng điều nghi chấp nhƣ vậy che đậy chúng sanh làm cho tâm phiền muộn. Do những điều nghi chấp nầy sanh ra sáu thứ quan niệm : Một là quyết định có ngã, hai là quyết định không ngã; ba là ngã thấy là ngã; bốn là ngã thấy là không ngã; năm không ngã thấy là ngã; sáu là ngã làm ngã thọ

ngã biết. Những quan niệm trên đây gọi là tà kiến.

Nhƣ Lai đã dứt hẳn vô lƣợng cội gốc tà kiến, hữu lậu nhƣ vậy, nên Nhƣ Lai chẳng phải hữu lậu. Đại Bồ Tát tu thánh hạnh Đại Niết Bàn cũng dứt hẳn đƣợc những lậu nhƣ vậy. Chƣ Phật thƣờng tu thánh hạnh nên là vô lậu.

- Nầy Thiện nam tử ! Phàm phu chẳng thể khéo nhiếp năm căn thời có ba thứ lậu, bị nghiệp ác kéo dắt đến nơi chỗ chẳng lành. Ví nhƣ ngựa dữ tánh hung hăng, có thể làm cho ngƣời cỡi đến chỗ hiểm nạn. Ngƣời không khéo nhiếp năm căn cũng nhƣ vậy, có thể làm cho ngƣời đó xa lìa pháp lành đến những chỗ ác.

Ví nhƣ voi dữ chƣa điều thuận, ngƣời cỡi nó chẳng thể tùy ý, nó đƣa ngƣời xalìa thành ấp đến nơi rừng sâu. Chẳng khéo điều nhiếp năm căn nó sẽ dắt ngƣời xa lìa thành ấp Niết Bàn đến nơi rừng rậm sanh tử. Ví nhƣ tôi nịnh https://thuviensach.vn

bảo vua làm ác, nhƣ đứa con hƣ chẳng tuân lời dạy của cha mẹ sƣ trƣởng, chẳng khéo nhiếp ngũ căn nó sẽ khiến ngƣời làm ác chẳng thuận pháp lành.

Phàm phu chẳng nhiếp ngũ căn thƣờng bị địa ngục súc sanh ngạ quỉ tàn hại, nhƣ giặc cƣớp hại ngƣời lành.

Phàm phu chẳng nhiếp ngũ căn chạy theo ngũ trần, nhƣ ngƣời chăn trâu chẳng khéo giữ gìn để trâu làm hại lúa mạ.

Phàm phu chẳng nhiếp ngũ căn nên thƣờng ở trong ba cõi chịu nhiều sự khổ

não. Đại Bồ Tát lúc tu Thánh hạnh Đại Niết Bàn, thƣờng có thể khéo nhiếp ngũ căn, dứt trừ tham dục, sân khuể, ngu si, kiêu mạn , tật đố, để đƣợc thành tựu tất cả pháp lành.

Nếu ngƣời có thể khéo giữ gìn ngũ căn thời nhiếp đƣợc tâm, nếu nhiếp đƣợc tâm thời nhiếp ngũ căn. Ví nhƣ có ngƣời ủng hộ Quốc Vƣơng thời là ủng hộ Quốc ia, ủng hộ Quốc ia thời là ủng hộ Quốc Vƣơng.

Đại Bồ Tát nếu đặng nghe kinh Đại Niết Bàn nầy thời đƣợc trí huệ vì đƣợc trí huệ thời đƣợc chuyên niệm. Nếu ngũ căn tán loạn thời chánh niệm có thể

nhiếp dừng lại, vì là niệm huệ vậy. Nhƣ ngƣời chăn giỏi, giả sử trâu sút dây đi ăn lúa mạ của ngƣời thời liền bắt lại. Nhờ niệm huệ nên Đại Bồ Tát thâu nhiếp ngũ căn chẳng cho tán loạn. Nhờ có niệm huệ nên Đại Bồ Tát chẳng thấy ngã tƣớng, chẳng thấy tƣớng ngã sở, chẳng thấy chúng sanh cùng chỗ

thọ dụng. Thấy tất cả pháp đồng là pháp tánh, sanh ra tƣớng đất đá ngói sạn.

Nhƣ nhà cửa do nhiều duyên hiệp lại thành không có tánh nhứt định. Thấy chúng sanh do tứ đại ngũ ấm hiệp thành không tánh quyết định. Vì không tánh quyết định nên Bồ Tát ở trong đó chẳng sanh tham đắm. Tất cả phàm phu vì thấy có chúng sanh nên khởi phiền não. Đại Bồ Tát tu Đại Niết Bàn vì có niệm huệ nên đối với chúng sanh chẳng sanh tham trƣớc.

Đại Bồ Tát tu kinh Đại Niết Bàn chẳng chấp trƣớc tƣớng chúng sanh mà hiện làm ra những pháp tƣớng. Nhƣ thợ vẽ dùng các thứ màu vẽ thành những hình tƣợng : Hoặc nam, hoặc nữ, hoặc trâu, hoặc ngựa. Phàm phu không trí huệ thấy đó thời cho rằng có tƣớng nam nữ v.v… thợ vẽ rõ biết không có nam nữ. Cũng vậy vì có niệm huệ nên Đại Bồ Tát đối với tƣớng sai khác của các pháp thấy là một tƣớng, trọn chẳng thấy tƣớng chúng sanh.

Đại Bồ Tát tu kinh Đại Niết Bàn vì khéo quán sát pháp tƣớng nên lúc thấy nam nữ đoan chánh trọn chẳng sanh lòng tham trƣớc.

https://thuviensach.vn

Đại Bồ Tát biết ngũ dục không có thiệt vui, chẳng tạm dừng, nhƣ chó ngậm xƣơng khô, nhƣ ngƣời cầm lửa đi ngƣợc gió, nhƣ rắn độc đựng trong trấp, nhƣ trong chiêm bao lƣợm đƣợc trái cây trên đƣờng, nhƣ khối thịt bầy chim đuổi theo, nhƣ bóng nƣớc, nhƣ dấu vẽ trong nƣớc, nhƣ dệt hết đƣờng canh chỉ, nhƣ ngƣời tù dắt ra chợ, nhƣ vật mƣợn tạm. Bồ Tát quan sát ngũ dục nhiều lỗi ác nhƣ vậy.

Đại Bồ Tát quán sát chúng sanh vì sắc hƣơng vị xúc, nên từ vô lƣợng kiếp đến nay, chịu nhiều khổ não. Trong một kiếp, mỗi chúng sanh, xƣơng nơi thân chất nhƣ thành Vƣơng xá, nhƣ núi Tỳ Phú La. Uống sửa mẹ nhiều nhƣ

nƣớc trong bốn biển. Máu trong thân chảy ra nhiều hơn nƣớc bốn biển.

Nƣớc mắt khíoc ngƣời chết của cha mẹ, anh em, vợ con, quyến thuộc, nhiều hơn nƣớc bốn biển. Dùng tất cả cỏ cây trên mặt đất làm thẻ dài bốn tấc để

đếm cha mẹ cũng không thể hết. Từ vô lƣợng kiếp, hoặc ở địa ngục súc sanh ngạ quỷ chẳng thể tính đếm. Vò quả đất nầy bằng trái táo còn có thể dễ

hết, nhƣng sanh tử rất khó hết.

Đại Bồ Tát quán sát tất cả chúng sanh vì ngũ dục mà chịu vô lƣợng sự khổ

nhƣ vậy, do đây Bồ Tát chẳng mất niệm huệ.

Ví nhƣ trong đời có nhóm ngƣời đông đầy chật hai mƣơi lăm dặm. Vua truyền một quan chức cầm một chén dầu đầy đi qua giữa đám đông ấy không đƣợc làm đổ, nếu đổ rơi một giọt sẽ bị tội chết. Vua lại sai một ngƣời cầm gƣơm theo sau nếu thấy dầu đổ thời chém. Vì sợ chết nên quan chức ấy hết lòng gìn giữ chén dầu, đi qua khỏi đám đông chẳng làm đổ một giọt.

Cũng vậy, Đại Bồ Tát ở trong sanh tử chẳng mất niệm huệ, nên dầu thấy ngũ

dục mà tâm không tham trƣớc. Lúc bấy giờ ngũ căn của Bồ Tát thanh tịnh, vì ngũ căn thanh tịnh nên giữ gìn giới căn đầy đủ.

Tất cả phàm phu ngũ căn chẳng thanh tịnh chẳng khéo giữ gìn nên gọi là căn lậu. Bồ Tát đã dứt hẳn nên là vô lậu. Nhƣ Lai đã dứt hẳn cội gốc nên chẳng phải là lậu.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại có ly lậu. Đại Bồ Tát vì muốn đƣợc quả Phật vô thƣợng cam lồ nên lìa các ác lậu. Nếu có thể tu hành kinh Đại Niết Bàn, biên chép, thọ trì, đọc tụng, giải thuyết, tƣ duy ý nghĩa, đây gọi là xa lìa.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta chẳng thấy trong mƣời hai bộ kinh có kinh nào lìa đƣợc các ác lậu nhƣ kinh Đại Thừa Đại Niết Bàn nầy.

https://thuviensach.vn

Ví nhƣ ông thầy giỏi dạy các đồ đệ, trong hàng đồ đệ ngƣời thuận theo lời thầy dạy thời chẳng gây tạo việc ác.

Cũng vậy Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thời tâm chẳng gây tạo nghiệp ác.

Ví nhƣ trong đời có ngƣời giỏi chú thuật, nếu ai một lần nghe đƣợc chú nầy trong bảy năm chẳng bị trúng độc, rắn độc chẳng cắn đƣợc, nếu có ngƣời tụng thuộc chú nầy thời trọn đời không có những sự họa hại. Cũng vậy, nếu có chúng sanh một lần nghe kinh Đại Niết Bàn nầy thời trọn bảy kiếp chẳng bị đọa ác đạo. Nếu có ngƣời biên chép, đọc tụng, giải thuyết, tƣ duy ý nghĩa, thời quyết định thấy Phật tánh đặng vô thƣợng Bồ Đề.

Kinh Đại Niết Bàn nầy có vô lƣợng công đức nhƣ vậy. Nếu ngƣời nào biên chép, đọc tụng, giải thuyết, tƣ duy ý nghĩa của kinh nầy, thời thiệt là đệ tử

Phật, khéo lãnh thọ giáo pháp của Phật, là ngƣời mà Phật thƣờng thấy thƣờng nhớ, là ngƣời biết rõ Phật chẳng nhập Niết Bàn. Ngƣời nầy ở tại chỗ

nào thời Phật cũng ở trong đó, thƣờng nhận sự cúng dƣờng của ngƣời nầy, hoặc hiện làm Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ƣu Bà Tắc, Ƣu Bà Di, Bà La Môn, Phạm Chí, ngƣời nghèo khổ ăn xin. Ngƣời nầy hoặc ở trong chiêm bao thấy tƣợng Phật, hoặc thấy Trời, thấy Sa Môn, Thánh Vƣơng, Quốc Vƣơng, Sƣ

Tử Vƣơng, hoa sen, hoa Ƣu Đàm, hoặc thấy núi cao, biển lớn, mặt trời, mặt trăng, hoặc thấy Bạch Tƣợng, bạch Mã, hoặc thấy cha mẹ, đặng bông, đặng trái, vàng bạc, lƣu ly, pha lê những châu báu, thấy sữa, lạc, tô, đề hồ v.v…, nên biết chính là Nhƣ Lai nhận sự cúng dƣờng. Ngƣời nầy sau khi tỉnh giấc vui mừng liền đặng những đồ vật cần dùng, tâm chẳng nghĩ điều ác, thích thật hành điều lành.

- Nầy Thiện nam tử ! Kinh Đại Niết Bàn có vô lƣợng vô số công đức chẳng thể nghĩ bàn nhƣ vậy, nay ông phải tin lấy lời của Phật.

Nếu ngƣời nào muốn thấy Phật, muốn cung kính Phật, muốn đồng pháp tánh mà thấy Phật, muốn đặng không định, muốn thấy thiệt tƣớng, muốn tu tập Thủ Lăng Nghiêm định, Sƣ Tử Vƣơng định, muốn phá tám ma : Phiền não, ngũ ấm, tử ma, thiên ma, vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh, muốn đặng hƣởng vui trong loài ngƣời hay trên trời, thời phải qua gần gũi học hỏi cúng dƣờng cung kính tôn trọng tán thán ngƣời thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết tƣ duy ý nghĩa kinh Đại Niết Bàn, rửa tay chƣn cho ngƣời đó, trải giừơng chiếu cung cấp đầy đủ tất cả đồ cần dùng. Nếu ngƣời đó từ xa đến, phải ra rƣớc ngoài mƣời do diên. Vì tôn trọng kinh Đại Niết Bàn nên đem tất https://thuviensach.vn

cả vật nhu dụng dƣng cúng cho ngƣời đó. Nếu không có, phải tự bán thân mình để mua sắm. Vì kinh nầy khó đƣợc gặp hơn hoa Ƣu Đàm.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta nhớ thuở quá khứ vô lƣợng vô biên na do tha kiếp, thuở đó có cõi nƣớc hiệu là Ta Bà, Phật hiệu là Thích Ca Mâu Ni đầy đủ

mƣời hiệu, vì hàng đại chúng tuyên nói kinh Đại Niết Bàn. Thuở đó ta đƣợc nghe kinh nầy nơi các ngƣời bạn. Lòng ta vui mừng muốn sắm đồ cúng dƣờng, nhƣng vì quá nghèo thiếu nên không có một vật chi đáng giá. Ta tự

đem thân đi bán, nhƣng vì bạc phƣớc nên chẳng ai chịu mua. Buồn tủi trở về

nhà, giữa đƣờng ta gặp một ngƣời, bèn đem tâm sự bày tỏ. Ngƣời ấy bảo ta : Nếu ông bằng lòng làm theo nhu cầu của ngƣời thời ngƣời sẽ mua với giá năm đồng tiền vàng. Ngƣời ấy có bịnh lạ y sĩ chế thuốc mỗi ngày cần có ba lƣợng thịt ngƣời. Ta vui mừng nhận lời yêu cầu. Ngƣời đó trả tiền trƣớc, sau bảy ngày ta sẽ đến nhà ngƣời để theo đúng nhu cầu của ngƣời. Ngƣời ấy bằng lòng nhƣng chỉ cho một ngày vì bịnh ngƣời phải gấp dùng thuốc.

Sau khi lãnh tiền ta liền đến chỗ Phật đảnh lễ chơn Phật, rồi đem tất cả năm đồng tiền vàng dƣng lên Phật. Cúng dƣờng xong, ta chí thành lóng nghe Phật giảng kinh Đại Niết Bàn. Lúc đó tâm trí ta quá tối, dầu đặng nghe kinh nhƣng chỉ thọ trì đƣợc một bài kệ :

Nhƣ Lai chứng Niết Bàn . Dứt hẳn nơi sanh tử. Nếu ngƣời hết lòng nghe thƣờng đƣợc vui vô lƣợng.

Sau khi thọ trì bài kệ trên đây rồi, ta liền đến nhà ngƣời bịnh. Nhờ ta niệm tƣởng bài kệ, nên dầu mỗi ngày cắt lấy ba lƣợng thịt nơi thân, nhƣng ta chẳng lấy làm đau khổ lắm. Trọn một tháng, mỗi ngày ta cắt lấy thịt cho ngƣời làm thuốc, do đó bịnh ngƣời đƣợc lành mà thân của ta cũng đƣợc bình phục, ta liền phát tâm vô thƣợntg Bồ Đề, nguyện đời vị lai đặng thành Phật hiệu Thích Ca Mâu Ni.

- Nầy Thiện nam tử ! Do công đức của một bài kệ ấy làm cho ta ngày nay đƣợc thành Phật, ở trong đại chúng tuyên nói kinh Đại Niết Bàn nầy.

- Nầy Thiện nam tử ! Kinh Đại Niết Bàn thành tựu vô lƣợng vô biên công đức chẳng thể nghĩ bàn nhƣ vậy, đây là tạng bí mật rất sâu của chƣ Phật. Do nghĩa nầy nên ngƣời thọ trì dứt lìa đƣợc những ác lậu. Chính là voi ác, ngựa ác, trâu ác, chó ác, rắn độc, chỗ đất nhiều gai, gộp cao, bờ biển, nƣớc xoáy chảy xiết, ngƣời ác, nƣớc ác, thành ác, nhà ác, bạn ác v.v… Những nơi đó nếu là nhơn ác lậu thời Bồ Tát liền xa lìa, nếu chẳng phải nhơn ác lậu thời Bồ Tát chẳng xa lìa. Nếu thêm hữu lậu thời xa lìa, nếu chẳng thêm thời https://thuviensach.vn

chẳng xa lìa. Nếu là pháp ác thời bèn xa lìa, nếu có thể làm lành thời chẳng xa lìa. Xa lìa nhƣ thế nào ? Chẳng cầm dao gậy, thƣờng dùng trí huệ phƣơng tiện mà xa lìa đó, đây gọi là chánh huệ viễn ly, vì muốn thêm lớn pháp lành thời phải xa lìa pháp ác.

Đại Bồ Tát quán sát thân tƣớng của mình, xem nhƣ ghẻ, nhƣ nhọt nhƣ oán thù, nhƣ tên độc, là chỗ khổ, là cội gốc của tất cả thiện ác. Thân nầy dầu bất tịnh nhƣ vậy, Bồ Tát vẫn săn sóc nuôi dƣỡng, chẳng phải vì tham thân, chính là vì pháp lành ; chẳng phải vì sanh tử, chính là vì Niết Bàn ; vì thƣờng, lạc, ngã, tịnh ; vì đạo Bồ Đề ; vì nhứt thừa ; vì ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp, vì pháp vƣơng. Đại Bồ Tát thƣờng phải giữ gìn thân thể cho đƣợc an tòan để biên chép, thọ trì, đọc tụng, giải thuyết, tƣ duy ý nghĩa kinh Đại Niết Bàn nầy. Vì thế nên Bồ Tát phải khéo giữ gìn thân thể. Do nghĩa nầy nên Bồ

Tát đặng xa lìa tất cả ác lậu.

Nhƣ ngƣời muốn qua sông phải khéo giữ gìn thuyền bè. Ngƣời đi đƣờng xa khéo giữ gìn ngựa hay. Nhƣ nhà trồng tỉa khéo giữ gìn phân tro. Nhƣ vì chữa độc nên khéo giữ gìn rắn độc. Nhƣ ngƣời vì của cải nên nuôi dƣỡng Chiên Đà La. Nhƣ vì muốn phá giặc nên nuôi dƣỡng dũng sĩ. Nhƣ ngƣời lạnh giữ gìn ngọn lửa. Nhƣ ngƣời bịnh hủi tìm cầu thuốc độc. Cũng vậy, Đại Bồ Tát dầu thấy thân nầy đầy vô lƣợng nhớp nhơ, nhƣng vì muốn thọ trì kinh Đại Niết Bàn nên vẫn giữ gìn nuôi dƣỡng.

Đại Bồ Tát xem voi ác cùng bạn ác đồng nhau không khác, vì đều làm hại thân. Đối với voi ác, Bồ Tát chẳng sợ bằng sợ bạn ác.Vì voi ác chỉ hại thân mà chẳng hại đƣợc tâm. Bạn ác thời hại cả hai thứ thân và tâm. Voi ác chỉ

làm hại một thân. Bạn ác có thể làm hại vô lƣợng thân lành vô lƣợng tâm lành. Voi ác chỉ có thể phá hoại thân hôi nhơ. Bạn ác có thể phá hoại tịnh thân cùng tịnh tâm. Voi ác chỉ có thể làm hại nhục thân. Bạn ác làm hại đến pháp thân. Bị voi ác giết chẳng sa đến ba đƣờng ác. Bị bạn ác giết tất sa đến ba đƣờng ác. Voi ác chỉ là kẻ oán thù của thân. Bạn ác là kẻ oán thù của pháp lành. Do đây nên Bồ Tát thƣờng phải xa lìa bạn ác.

Những ác lậu nhƣ vậy, phàm phu chẳng xa lìa nên sanh ác lậu, Bồ Tát xa lìa thời chẳng sanh ác lậu. Bồ Tát còn không có ác lậu nhƣ vậy huống là Nhƣ

Lai.

Thế nào là gần gũi ác lậu ? Tất cả phàm phu lãnh lấy y phục vật thực đồ nằm thuốc thang, họ vì sự đòi hỏi của thân tâm mà tìm cầu những vật nhƣ vậy, nên gây tạo nhiều tội ác, chẳng biết là lỗi lầm, phải luân hồi trong ba đƣờng https://thuviensach.vn

ác, do đây nên gọi là ác lậu. Đại Bồ Tát thấy những lỗi nhƣ vậy thời bèn xa lìa.

Lúc cầu y phục Bồ Tát bèn nhận lấy. Chẳng phải vì thân mục đích chỉ vì pháp lành ; chẳng kiêu mạn, thƣờng khiêm tốn, chẳng vì phục sức tốt đẹp, chỉ vì hổ thẹn, để che lạnh che nắng, che gió mƣa ngăn muỗi mòng. Bồ Tát dầu lãnh thọ vật thực, nhƣng lòng chẳng tham đắm chẳng vì thân chĩ vì chánh pháp, chẳng vì da thịt chỉ vì chúng sanh, để trị bịnh đói, dầu đặng món ăn ngon cũng vẫn không tham đắm.

Bồ Tát lúc nhận lấy phòng nhà cũng nhƣ vậy, chẳng để quan niệm tham đắm ở nơi lòng, vì che mƣa gió, vì Bồ Đề mà nhận lấy phòng nhà.

Lúc cầu thuốc thang lòng Bồ Tát không tham đắm, chẳng phải vì mạng sống chỉ vì chánh pháp, vì pháp thân huệ mạng. Nhƣ ngƣời bị ung nhọt, dùng thuốc đắp lên lấy vải bó đó, nhƣ vậy là chỉ vì để rút máu mủ cho bịnh đƣợc lành. Vì tránh gió độc nên ở trong nhà kín. Cũng vậy, Đại Bồ Tát xem thân thể là ung nhọt nên lấy y phục che đậy, vì cửu khiếu máu mủ mà tìm cầu món ăn vật uống, vì mƣa gió độc nên nhận lấy phòng nhà vì bốn độc phát bịnh nên tìm cầu thuốc thang. Vì đạo Bồ Đề mà Bồ Tát lãnh lấy bốn thứ

cúng dƣờng chẳng vì mạng sống. Bồ Tát suy nghĩ nhƣ vầy : Nếu tôi chẳng nhận lấy bốn thứ cúng dƣờng nầy, thời thân thể phải chết mất, chẳng thể

nhẫn thọ khổ nhọc ; nếu không kham sự khổ nhọc thời không thể tu tập pháp lành ; nếu kham sự khổ nhọc thời có thể tu tập vô lƣợng pháp lành ; nếu tôi chẳng kham nhẫn các sự khổ, thời sẽ sanh lòng giận hờn đối với việc nghịch trái, và sẽ sanh lòng tham đắm đối với cảnh thuận vui ; nếu tìm cầu sự vui mà chẳng đặng thời sanh lớn vô minh mê muội.

Do đây nên phàm phu sanh những ác lậu đối với bốn thứ cần dùng. Bồ Tát vì có thể quan sát nhƣ vậy nên chẳng sanh những ác lậu, do đây nên gọi là vô lậu. Bồ Tát còn vô lậu nhƣ vậy huống là Nhƣ Lai. Vì thế nên Nhƣ Lai chẳng gọi là hữu lậu.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả phàm phu dù khéo giữ gìn thân tâm nhƣng vẫn còn sanh ba thứ ác giác, do cớ nầy nên dầu phục trừ phiền não đặng sanh cõi trời phi phi tƣởng, nhƣng vẫn trở lại đọa trong ba đƣờng dữ. Ví nhƣ có ngƣời đi qua biển lớn, sắp đến bờ mà bị chết đuối. Phàm phu trên đây cũng vậy, sắp ra khỏi ba cõi trở lại đọa nơi tam đồ. Đó là do vì không có thiện giác, chính là không có sáu chánh niệm.

https://thuviensach.vn

Phàm phu tâm lành kém yếu, tâm ác lại lẫy lừng. Vì tâm lành kém nên trí huệ cũng kém. Vì trí huệ kém nên thêm lớn những ác lậu.

Bồ Tát nhờ huệ nhãn thanh tịnh thấy lỗi của ba thứ giác quán, biết ba thứ

giác quán nầy có những họa hoạn thƣờng làm oán thù đối với ba thừa. Do ba thứ giác quán nầy làm cho vô lƣợng phàm phu chẳng thấy Phật tánh, trong vô lƣợng kiếp điên đảo cho rằng Phật Thế Tôn không có thƣờng, lạc, và ngã, chỉ có tịnh thôi ; lại cho rằng Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn. Tất cả chúng sanh là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh, mà điên đảo cho là có thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Thiệt không có tam thừa mà điên đảo cho là thật có tam thừa. Đạo nhứt thừa chơn thật mà điên đảo cho là không có nhứt thừa.

Ba thứ giác quán nầy thƣờng bị chƣ Phật và Bồ Tát quở trách. Ba thứ giác quán nầy thƣờng hại nơi mình cũng hại đến kẻ khác. Có ba thứ giác quán nầy thời sanh ra tất cả điều ác. Ba thứ giác quán nầy chính là ba sợi dây trói liền chúng sanh trong sanh tử vô biên.

Bồ Tát thƣờng quán sát ba thứ giác quán nầy. Hoặc có lúc vì nhơn duyên đáng lẽ phải sanh dục giác Bồ Tát yên lặng chẳng lãnh thọ. Ví nhƣ ngƣời xinh đẹp sạch sẽ chẵng nhận lãnh tất cả phẩn nhơ, nhƣ hoàn sắt nóng không ai cầm lấy, nhƣ dòng Bà La Môn chẳng nhận thịt bò ; nhƣ ngƣời no bụng chẳng nhận đồ ăn dở, nhƣ vua Chuyển Luân chẳng ngồi chung một giƣờng với Chiên Đà La, Bồ Tát khinh ghét ba thứ ác giác chẳng nhận chẳng ham cũng nhƣ vậy. Bồ Tát thƣờng suy nghĩ : Chúng sanh biết rằng ta là ruộng phƣớc tốt, ta đâu nên nhận pháp ác ấy, nếu ta nhận pháp ác thời chẳng đáng là ruộng phƣớc của chúng sanh. Dầu ta chẳng tự nói mình là ruộng phƣớc tốt, nhƣng chúng sanh thấy hình tƣớng bèn nói ta là ruộng phƣớc. Nếu ta sanh ác giác nhƣ vậy thời là khi dối tất cả chúng sanh. Thuở quá khứ, vì khi dối nên trong vô lƣợng kiếp đọa ba đƣờng ác trôi lăn trong sanh tử. Nếu ta có ác tâm nhận của ngƣời cúng thí, tất cả thiên nhơn và ngũ thông tiên đều sẽ rõ biết, sẽ bị quở trách. Nếu ta có ác giác nhận sự cúng thí của ngƣời, sẽ

làm cho thí chủ đƣợc phƣớc đức kém ít, hoặc không phƣớc đức, nhƣ thế ta là kẻ thù óan của thí chủ. Tất cả thí chủ thƣờng mến kính ta, sao ta lại khi dối họ mà cho làm kẻ oán thù của họ, vì ta làm cho họ đƣợc ít phƣớc đức, hoặc không phƣớc đức.

Bồ Tát thƣờng suy nghĩ : Ta thƣờng tự xƣng là ngƣời xuất gia. Luận về

ngƣời xuất gia chẳng sanh ác giác, nếu sanh ác giác thời chẳng phải xuất gia.

Ngƣời xuất gia thân cùng miệng phải tƣơng ƣng, nếu chẳng tƣơng ƣng thời chẳng phải xuất gia. Ta bỏ cha mẹ anh em vợ con quyến thuộc bạn bè để

https://thuviensach.vn

xuất gia tu hành, chính là thời kỳ tu tập những thiện giác, chẳng phải là thời gian sanh ác giác. Ví nhƣ có ngƣời vào biển tìm châu báu, chẳng lấy chơn châu mà lại lấy thủy tinh. Cũng nhƣ có ngƣời bỏ âm nhạc hay mà đi chơi giỡn trên đống phẩn nhơ. Nhƣ bỏ bảo nữ mà giao thông với tớ gái. Nhƣ bỏ

bồn vàng mà dùng chậu sành. Nhƣ bỏ vị cam lộ mà uống thuốc độc. Nhƣ bỏ

y sĩ thân thiện tài giỏi mà cầu thuốc với y sĩ oán thù dở. Cũng vậy, ta bỏ lìa pháp vị cam lồ của Đại Sƣ Nhƣ Lai Thế Tôn, mà nhận lấy các thứ ác giác của ma oán. Thân ngƣời khó đặng nhƣ hoa Ƣu Đàm mà ta đã đƣợc. Nhƣ Lai khó gặp nhƣ hoa Ƣu Đàm mà ta đã gặp. Pháp bửu thanh tịnh khó đƣợc thấy nghe mà ta đƣợc nghe. Nhƣ con rùa đui gặp đƣợc bộng cây nổi. Mạng ngƣời chẳng dừng qua mau hơn thác nƣớc đổ, ngày nay dầu còn khó bảo đảm đƣợc ngày mai, sao lại buông lung ở nơi pháp ác ? Thời tráng kiện chẳng dừng qua mau nhƣ ngựa chạy, sao lại tự thị sanh lòng kiêu mạn . Bốn ác ma rình rập tìm cầu lỗi lầm của ta, sao lại để cho ác giác sanh khởi ! Ví nhƣ nhà hƣ

mục sắp sập, mạng sống của ta cũng vậy, đâu nên sanh việc ác. Phàm Sa Môn gọi là tỏ ngộ nơi thiện giác, ta là Sa Môn sao lại sanh ác giác ? Ngƣời xuất gia phải tu đạo lành, nay ta làm ác đâu đáng gọi là xuất gia. Bà La Môn gọi là ngƣời tu hạnh thanh tịnh, nay ta thật hành ác giác chẳng thanh tịnh đâu gọi là chơn thật Bà La Môn. Nay ta cũng gọi là dòng Sát Đế Lợi. Luận về dòng Sát Đế Lợi thời hay trừ đƣợc kẻ oán địch, nay ta chẳng trừ đƣợc oán địch ác giác, đâu đáng gọi là dòng Sát Đế Lợi. Tỳ Kheo gọi là phá phiền não, nay ta chẳng phá đƣợc ác giác phiền não đâu đáng gọi là Tỳ Kheo.

Trong đời có sáu chỗ đƣợc gặp gỡ, nay ta đã đƣợc, đâu nên để ác giác ở nơi lòng. Những gì là sáu chỗ khó đƣợc ? - Một là Phật ra đời khó gặp, hai là chánh pháp khó nghe, ba là tâm lo sợ khó sanh, bốn là khó đƣợc ở trung quốc, năm là khó đƣợc thân ngƣời, sáu là năm căn khó đầy đủ. Sáu việc nhƣ

vậy khó đƣợc mà ta đã đƣợc, vì thế nên chẳng nên sanh ác giác.

Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn nầy thƣờng siêng quán sát những ác giác nhƣ vậy.

Hàng phàm phu chẳng thấy lỗi họa của ác giác, nên lãnh thọ ba thứ ác giác, gọi đó là lãnh thọ ác lậu.

Bồ Tát thấy nhƣ thế nên chẳng lãnh chẳng ham, nƣơng nơi tám thánh đạo để

trừ bỏ đó, để chặt đứt đó. Do đây nên Bồ Tát không thọ ác lậu. Sao lại nói rằng Nhƣ Lai có ác lậu ? Do nghĩa nầy nên Nhƣ Lai chẳng phải là hữu lậu.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Phàm phu nếu gặp lúc thân tâm khổ não thời sanh các sự ác. Lúc bị thân bịnh hay tâm bịnh, khiến thân khẩu, ý tạo những nghiệp ác. Vì tạo nghiệp ác nên luân hồi trong ba đƣờng dữ thọ những sự khổ. Tại sao vậy ? Vì phàm phu không có niệm huệ.

Bồ Tát thƣờng tự suy xét rằng : Ta từ vô số kiếp xƣa đến nay, vì thân tâm nầy mà gây tạo những nghiệp ác, nên phải lƣu chuyển trong sanh tử đọa nơi ác đạo chịu đủ sự khổ, làm cho ta xa lìa con đƣờng chơn chánh ba thừa. Suy nghĩ nhƣ vậy rồi Bồ Tát rất sợ sệt đối với thân tâm của mình, lìa bỏ việc ác mà thẳng đến đạo lành.

Ví nhƣ có Quốc Vƣơng đem bốn con rắn độc đựng chung trong một cái trấp, sai ngƣời nuôi dƣỡng cho ăn , tắm rửa. Vua ra lịnh nếu để một con rắn giận dữ không vừa lòng, thời ta sẽ xử tử nhà ngƣơi.

Ngƣời đó nghe lịnh nghiêm khắc của Quốc Vƣơng, sợ quá bỏ trấp rắn chạy trốn . Vua liền sai năm Chiên Đà La cầm dao rƣợt theo. Ngƣời ấy ngó ngoái lại thấy phía sau năm ngƣời rƣợt gấp bèn vội chạy đi. Năm ngƣời lập kế giấu dao, rồi bí mật sai một ngƣời giả dạng hiền lành đến khuyên bảo ngƣời ấy trở lại. Ngƣời ấy chẳng tin chạy thẳng đến một tụ lạc kia để ẩn trốn. Lúc đã vào trong tụ lạc, xem thấy những nhà cửa đều không có ngƣời cũng không có đồ vật, bèn ngồi trên đất. Thoạt nghe trên không có tiếng nói : Nầy nam tử ! Tụ lạc nầy hoang vắng không có cƣ dân, đêm nay sẽ có sáu tên cƣớp đến. Nếu ngƣời gặp cƣớp thời khó bảo tồn tánh mạng. Ngƣời ấy nghe tiếng trên hƣ không bảo nhƣ vậy sợ hãi quá bèn bỏ tụ lạc mà đi. Dọc đƣờng gặp một con sông nƣớc chảy gấp. Tìm không có thuyền bè, vì sợ nên lấy các thứ

cỏ cây kết làm bè. Tự nghĩ rằng : Nếu ta dừng ở nơi đây tất sẽ bị rắn độc, năm Chiên Đà La, một ngƣời dối hiền lành và sáu tên cƣớp làm nguy hại.

Còn nếu qua sông thời chiếc bè nầy không bảo đảm có thể sẽ phải chìm chết.

Nhƣng thà chết đuối, trọn chẳng để kẻ ác kia làm hại. Suy nghĩ xong, kéo bè cỏ xuống nƣớc, thân nằm trên bè, tay ôm bè, chƣn đạp nƣớc vƣợt dòng nƣớc chảy xiết mà qua sông.

Lúc đã đƣợc qua đến bờ bên kia an ổn không họa hoạn, hết kinh sợ trong lòng rất thơ thới vui vẻ.

Bồ Tát đặng nghe và thọ trì kinh Đại Niết Bàn, suy xét thân nầy nhƣ cái trấp, địa, thủy, hỏa, phong nhƣ bốn rắn độc : Kiến độc, Xúc độc, Khí độc, Nọc độc. Tất cả chúng sanh gặp bốn rắn độc nầy thời phải mất thân mạng. Tứ đại https://thuviensach.vn

cũng nhƣ vậy : Hoặc kiến chấp làm độc, hoặc chạm xúc làm độc, hoặc hà khí làm độc, hoặc cắn nọc làm độc, do đây nên xa lìa những điều lành.

Bồ Tát suy xét bốn rắn độc có bốn dòng họ : Dòng Sát Đế Lợi, dòng Bà La Môn, dòng Tỳ Xá, dòng Thủ Đà. Tứ đại cũng có bốn chủng tánh : Tánh cứng, tánh ƣớt, tánh nóng, tánh động. Vì thế nên Bồ Tát xem tứ đại đồng chủng tánh với bốn rắn độc.

Bồ Tát lại suy xét bốn rắn độc nầy thƣờng rình hại ngƣời : Lúc nào sẽ nhìn ngó, lúc nào sẽ chạm xúc, lúc nào sẽ hà hơi, lúc nào sẽ cắn. Tứ đại cũng nhƣ

vậy thƣờng rình chờ dịp để hại chúng sanh.

Nếu bị bốn rắn độc hại chết chẳng đến nỗi phải đọa trong ba đƣờng ác. Nếu bị tứ đại giết hại tất sa vào ba đƣờng ác. Bốn rắn độc nầy dầu săn sóc nuôi dƣỡng nó nhƣng nó cũng thƣờng muốn giết ngƣời. Cũng vậy, dầu thƣờng cung cấp, nhƣng tứ đại cũng luôn kéo dắt ngƣời tạo những nghiệp ác. Bốn rắn độc ấy nếu một con sân giận thời sẽ giết ngƣời. Tánh tứ đại nếu một đại phát lên cũng có thể hại ngƣời. Bốn rắn độc ấy dầu ở chung một chỗ, nhƣng tâm tánh của nó đều riêng khác. Tứ đại dầu đồng ở một thân mà tánh của mỗi đại khác nhau. Bốn rắn độc ấy dầu có cung kính nó cũng khó có thể gần gũi nó, tứ đại cũng nhƣ vậy. Bốn rắn độc ấy nếu lúc hại ngƣời, có đƣợc phù chú thuốc men của Sa Môn hay Bà La Môn thời có thể chữa trị. Tứ đại giết ngƣời dầu có Sa Môn hay Bà La Môn dùng thần chú phép tắc cũng chẳng trị

đƣợc. Nhƣ ngƣời trí nghe hơi tanh của rắn độc liền tránh xa. Chƣ Phật Bồ

Tát nghe hơi hôi của tứ đại cũng liền tránh xa.

Bồ Tát lại suy nghĩ tứ đại nhƣ rắn độc, nên rất sợ sệt chạy đi lo tu tám thánh đạo.

Năm Chiên Đà La dùng lệ cho năm ấm. Bồ Tát quán sát năm ấm nhƣ Chiên Đà La.

Chiên Đà La thƣờng hay làm cho ngƣời phải xa lìa ân ái mà hội họp với oán thù. Cũng vậy, năm ấm khiến ngƣời tham gần pháp ác mà xa lìa những pháp lành.

Nhƣ Chiên Đà La võ trang để tự vệ : Hoặc dao, gậy, cung tên hoặc thuẫn giáp, họ có thể hại ngƣời. Cũng vậy, năm ấm dùng các thứ phiền não để tự

võ trang, hại những ngƣời ngu si làm cho sa vào trong ba cõi.

https://thuviensach.vn

Nhƣ Chiên Đà La bắt đƣợc ngƣời có tội lỗi bèn giết hại. Cũng vậy, năm ấm có những kiết sữ thƣờng hay hại ngƣời.

Do nghĩa nầy nên Bồ Tát quán sát năm ấm nhƣ Chiên Đà La.

Lại nhƣ Chiên Đà La không tâm từ mẫn họ hại cả ngƣời thân cũng nhƣ kẻ

thù. Cũng vậy, năm ấm hại cả pháp lành, pháp ác, không lòng từ mẫn.

Nhƣ Chiên Đà La não hại tất cả mọi ngƣời, ngũ ấm dùng các thứ phiền não thƣờng não hại tất cả chúng sanh trong dòng sanh tử.

Chiên Đà La luôn luôn có tâm niệm muốn giết hại, năm ấm cũng thƣờng có những kiết sử não hại.

Nhƣ ngƣời cụt chân lại không dao gậy không ngƣời hộ vệ, phải biết ngƣời nầy ắt bị Chiên Đà La giết hại. Cũng vậy, chúng sanh không chân, không dao, không hộ vệ, thời bị giặc năm ấm làm hại. Chân lệ cho giới, dao lệ cho trí huệ, ngƣời hộ vệ lệ cho thiện tri thức. Nếu không ba điều nầy tất bị năm ấm làm hại. Do dây nên Bồ Tát xem năm ấm nhƣ Chiên Đà La.

Bồ Tát lại quán sát năm ấm còn hơn Chiên Đà La. Vì ngƣời bị Chiên Đà La giết hại chẳng đọa địa ngục, còn bị năm ấm giết hại thời đọa địa ngục. Do đây nên Bồ Tát lập thệ rằng : Tôi thà trọn đời gần Chiên Đà La, chớ chẳng gần năm ấm dầu chỉ tạm thời.

Chiên Đà La chỉ có thể hại nơi ngƣời ngu si ở cõi dục. iặc ngũ ấm hại khắp tất cả phàm phu chúng sanh trong ba cõi.

Chiên Đà La chỉ có thể giết hại ngƣời có tội, năm ấm giết hại chúng sanh không luận có tội hay không tội.

Chiên Đà La chẳng giết hại ngƣời già cả, phụ nữ và trẻ thơ, năm ấm giết tất cả chúng sanh không luận già trẻ cùng phụ nữ.

Vì thế nên Bồ Tát quán sát năm ấm còn hơn Chiên Đà La, lập thệ trọn đời thà ở gần Chiên Đà La chớ chẳng gần gũi năm ấm dầu chỉ tạm thời.

Chiên Đà La chỉ hại ngƣời khác không bao giờ tự hại mình, giặc năm ấm hại mình hại ngƣời hơn Chiên Đà La.

https://thuviensach.vn

Chiên Đà La có thể dùng lời lành, tiền của, châu báu lo lót mà đƣợc thoát khỏi. Năm ấm chẳng nhƣ vậy, không thể dùng lời lành để khuyến dụ cũng không thể dùng tiền của châu báu lo lót mà đƣợc thoát khỏi.

Trong ngày đêm Chiên Đà La chẳng ắt luôn luôn giết hại, năm ấm thời niệm niệm thƣờng giết hại chúng sanh.

Chiên Đà La chỉ ở một chỗ, có thể trốn lánh khỏi, năm ấm thời ở khắp tất cả

chỗ nên không thể trốn lánh.

Chiên Đà La dầu hại ngƣời, lúc hại xong, thời chẳng theo nữa. Năm ấm khi đã giết hại chúng sanh lại theo dõi luôn chẳng rời.

Do đây nên Bồ Tát lập thệ thà trọn đời ở gần Chiên Đà La, quyết không gần gũi năm ấm dầu chỉ tạm thời.

Ngƣời có trí huệ dùng phƣơng tiện lành khéo thoát khỏi đặng năm ấm.

Chính là thật hành tám thánh đạo, sáu Ba La Mật, bốn vô lƣợng tâm mà đƣợc giải thoát, thân tâm chẳng bị năm ấm làm hại. Vì thân nhƣ kim cƣơng, tâm nhƣ hƣ không.

Do nghĩa nầy nên Bồ Tát quán sát năm ấm có những điều chẳng lành, lòng rất sợ sệt lo tu tám thánh đạo. Cũng nhƣ ngƣời kia sợ bốn rắn độc cùng năm Chiên Đà La, kiếm đƣờng chạy trốn không dám ngó ngoái lại.

Kẻ giả làm bạn thân chính là để lệ cho tham ái. Bồ Tát quán sát kỹ tham ái nhƣ kẻ địch giả làm ngƣời thân. Nếu đã biết đƣợclà giả thời không bị hại, còn nếu chẳng rõ biết tất sẽ bị hại. Cũng vậy, nếu biết đƣợc tánh của tham ái thời nó chẳng thể làm cho chúng sanh luân chuyển sanh tử, nhƣ không rõbiết thời phải luân hồi trong sáu loài chịu đủ mọi sự khổ. Vì tham ái làm hại khó bỏ lìa, nhƣ kẻ địch giả làm ngƣời thân nên khó xa lìa. Kẻ oán địch giả làm ngƣời thân, luôn rình chờ có dịp để hại ngƣời, tham ái làm cho ngƣời xa lìa tất cả pháp lành gần gũi tất cả pháp ác cũng nhƣ vậy. Bồ Tát quán sát kỹ

tham ái nhƣ kẻ địch giả ngƣời thân, vì thấy mà chẳng thấy, vì nghe mà chẳng nghe, nhƣ ngƣời phàm phu thấy lỗi sanh tử, dầu có trí huệ nhƣng vì si mê che đậy nên rồi lại chẳng thấy lỗi. Hàng Thanh Văn Duyên úac cũng nhƣ vậy : Dầu thấy nhƣng chẳng thấy, dầu nghe nhƣng chẳng nghe. Do tâm tham ái nên dầu thấy lỗi sanh tử mà không thể mau đến vô thƣợng Bồ Đề.

Do nghĩa nầy nên Bồ Tát xem tham ái nhƣ kẻ địch giả ngƣời thân.

https://thuviensach.vn

Nhƣ kẻ oán địch chẳng thân mà giả là ngƣời thiệt thân, chẳng thể gần gũi mà giả gần gũi, là ác mà giả là lành, chẳng thân yêu mà giả là thân yêu, để luôn luôn chờ dịp hại ngƣời. Tham ái cũng nhƣ vậy.

Kẻ địch giả ngƣời thân, chỉ thấy đƣợc thân và miệng của họ mà chẳng biết đƣợc tâm của họ, nên họ có thể phỉnh gạt. Tham ái hƣ dối khó biết nên nó có thể làm mê lầm tất cả chúng sanh.

Kẻ địch gỉa ngƣời thân thời có trƣớc có sau có thể dễ xa lìa, tham ái không trƣớc không sau nên khó xa lìa đƣợc.

Kẻ địch giả ngƣời thân, ở xa thời khó biết, gần gũi thời dễ biết. Tham ái gần gũi còn khó rõ biết huống là ở xa.

Tất cả chúng sanh vì tham ái mà xa Đại Niết Bàn gần gũi sanh tử, xa thƣờng, lạc, ngã, tịnh mà gần vô thƣờng khổ vô ngã bất tịnh. Do đây nên trong các kinh Phật nói là nhơ nhớp trong ba cõi. Nơi việc hiện tại vì vô minh nên chẳng thấy lỗi họa chẳng xa lìa đƣợc. Kẻ địch giả ngƣời thân trọn chẳng hại đƣợc ngƣời có trí. Do đây nên Bồ Tát quán sát kỹ tham ái nầy, lòng rất sợ lo tu tám thánh đạo. Nhƣ ngƣời kia sợ bốn rắn độc, năm Chiên Đà La và một kẻ giả ngƣời thân nên kiếm đƣờng chạy trốn chẳng trở lại.

Tụ lạc trống rỗng không cƣ dân chính là lệ cho lục nhập. Bồ Tát quán sát nội lục nhập trống rỗng không chỗ có nhƣ tụ lạc trống. Nhƣ ngƣời sợ chết kia đã vào tụ lạc nhẫn đến chẳng thấy có một ngƣời ở, tìm khắp nơi cũng chẳng gặp đƣợc một món đồ. Cũng vậy, Bồ Tát quán sát kỹ lục nhập trống rỗng không chỗ có, chẳng thấy chúng sanh, chẳng thấy một vật thật có.

Tụ lạc trống rỗng đó, đảng cƣớp ở xa trọn chẳng tƣởng là trống rỗng. Phàm phu cũng nhƣ vậy, đối với lục nhập chẳng nghĩ là trống rỗng, do đó nên luân chuyển trong sanh tử thọ vô lƣợng sự khổ. Bồ Tát quán sát lục nhập nầy luôn nghĩ tƣởng là trống rỗng, nên chẳng bị khổ luân hồi sanh tử. Bồ Tát đối với lục nhập thƣờng không có quan niệm điên đảo, nên chẳng còn luân hồi sanh tử. Nhƣ đảng cƣớp, lúc vào tụ lạc trống rỗng nầy thời đƣợc an vui. iặc phiền não cũng nhƣ vậy, lúc vào trong lục nhập thời đƣợc an vui. Nhƣ đảng cƣớp vào tụ lạc nầy thời không lòng sợ sệt.

iặc phiền não ở nơi lục nhập nầy cũng không sợ sệt nhƣ vậy. Nhƣ tụ lạc trống rỗng là chỗ ở của các loài ác thú : Sƣ tử, cọp, sói. Lục nhập nầy cũng là chỗ ở của tất cả phiền não ác.

https://thuviensach.vn

Do đây nên Bồ Tát quán sát kỹ lục nhập trống rỗng không chỗ có là chỗ ở

của tất cả việc ác. Tụ lạc nầy trống rỗng không vui, mà đảng cƣớp tƣởng là có ngƣời có vật là an vui. Đối với lục nhập trống rỗng không chỗ có mà ngƣời ngu tƣởng là có, là vui, chỉ có ngƣời trí mới biết đƣợc sự thật.

Tụ lạc kia lúc thời có ngƣời, lúc thời không ngƣời. Lục nhập một mặt luôn không ngƣời, vì tánh nó vốn là không, chỉ có ngƣời trí rõ biết, chẳng phải là mắt thấy đƣợc. Do đây nên Bồ Tát quán sát lục nhập nhiều sự oán thù tai hại, lo tu tám đạo thánh chẳng thôi chẳng nghĩ. Nhƣ ngƣời kia sợ bốn rắn độc, năm Chiên Đà La. Một kẻ giả bạn thân cùng sáu tên cƣớp vội vã lên đƣờng chạy thẳng.

Sáu tên cƣớp dùng lệ cho sáu trần : Bồ Tát quán sát sáu trần nầy nhƣ sáu tên cƣớp hung dữ, vì chúng nó có thể cƣớp tất cả những pháp lành, nhƣ sáu tên cƣớp có thể cƣớp tài vật của tất cả nhơn dân.

Nhƣ sáu tên cƣớp vào nhà ngƣời thời có thể cƣớp đoạt tất cả tài sản hiện có trong nhà chẳng chọn tốt xấu, làm cho ngƣời giàu to thoạt vậy nghèo cùng.

iặc sáu trần nầy lúc vào nơi sáu căn thời nó có thể cƣớp giựt tất cả pháp lành của ngƣời, làm cho ngƣời hết lành hết phƣớc thành kẻ bần cùng Nhứt Xiển Đề. Vì thế nên Bồ Tát quán sát sáu trần nhƣ sáu tên cƣớp.

Nhƣ sáu tên cƣớp lúc muốn cƣớp nhà ngƣời phải nhờ ngƣời trong nhà làm nội ứng, nếu không ngƣời nội ứng thời bọn cƣớp bèn trở lại. iặc sáu trần nầy cũng nhƣ vậy, lúc muốn cƣớp pháp lành cần phải do bề trong chúng sanh có những tƣớng tri kiến : Thƣờng, lạc, ngã, tịnh, bất không v.v… nếu không có những tƣớng bề trong nhƣ vậy, thời giặc sáu trần chẳng thể cƣớp đƣợc pháp lành.

Ngƣời trí trong tâm không có những tƣớng nhƣ vậy, phàm phu thời có, nên sáu trần thƣờng đến xâm đoạt pháp lành của phàm phu.

Ngƣời trí có thể khéo dùng trí huệ đề phòng giữ gìn nên chẳng bị cƣớp đoạt.

Do đây nên Bồ Tát quán sát sáu trần nầy nhƣ sáu tên cƣớp.

Nhƣ sáu tên cƣớp có thể làm khổ não thân tâm của nhơn dân, giặc sáu trần thƣờng làm thân tâm chúng sanh khổ não cũng nhƣ vậy.

Sáu tên cƣớp chỉ có thể đoạt tài sản hiện có của ngƣời, giặc sáu trần thƣờng cƣớp đoạt pháp lành của chúng sanh cả ba đời.

https://thuviensach.vn

Sáu tên cƣớp đến đêm tối thời vui mừng, giặc sáu trần ở trong vô minh hắc ám thời nó vui thích. Sáu tên cƣớp chỉ có nhà vua mới có thể dẹp bắt, giặc sáu trần chỉ có Phật Bồ Tát mới ngăn dứt đƣợc nó.

Sáu tên cƣớp nầy, lúc muốn cƣớp giựt, chẳng lựa chọn ngƣời xinh đẹp, thông minh, học rộng, giàu sang hay nghèo hèn. iặc sáu trần lúc muốn cƣớp pháp lành cũng chẳng lựa chọn ngƣời xinh đẹp nhẫn đến nghèo hèn.

Sáu tên cƣớp nầy, dầu nhà vua bắt đƣợc, chặt tay chƣn, nhƣng vẫn không thể

làm cho tâm chúng nó hết hung ác. iặc sáu trần cũng nhƣ vậy, dầu Tu Đà Hoàn, Tƣ Đà Hàm, A Na Hàm, chặt đứt nó, cũng chẳng thể làm cho nó chẳng cƣớp pháp lành. Nhƣ ngƣời dũng kiện mới có thể dẹp hẳn sáu tên cƣớp nầy. Cũng vậy, chƣ Phật và Bồ Tát mới có thể dẹp hẳn giặc sáu trần.

Nhƣ có ngƣời quyến thuộc đông, giòng họ lớn, bà con nhiều, thời chẳng bị

sáu tên cƣớp xâm đoạt tài sản. Cũng vậy, chúng sanh nếu có thiện tri thức thời chẳng bị giặc sáu trần cƣớp hại.

Sáu tên cƣớp nầy nếu thấy tài vật của ngƣời, thời có thể trộm cƣớp. iặc sáu trần nếu thấy, nếu biết, nếu nghe, nếu ngửi, nếu chạm, nếu hay biết, thời đều có thể cƣớp đoạt.

Sáu tên cƣớp chỉ có thể cƣớp đoạt tài sản của ngƣời, cõi dục, giặc sáu trần có thể cƣớp đoạt tất cả của báu pháp lành ba cõi.

Do đây nên Bồ Tát quán sát kỹ sáu trần còn hơn sáu tên cƣớp kia, do đây nên lo tu tám thánh đạo thẳng tiến chẳng trở lại. Nhƣ ngƣời kia sợ bốn rắn độc năm Chiên Đà La, một kẻ giả bạn thân cùng sáu tên cƣớp rời bỏ tụ lạc trống rỗng theo đƣờng thẳng chạy đi.

Dọc đƣờng gặp một con sông, chính là lệ cho phiền não.

Bồ Tát quán sát phiền não nầy nhƣ sông lớn, nƣớc sông chảy xiết có thể làm trôi hƣơng tƣợng. Phiền não cũng có thể làm trôi bực Duyên iác.

Sâu khó đến đáy nên gọi là ―sông‖, bờ xa khó qua đến nên gọi là ―lớn‖.

iữa sông có nhiều loài cá hung dữ. Phiền não cũng nhƣ vậy, chỉ có Phật và Bồ Tát mới có thể cùng tột nên gọi là rất sâu, chỉ có Phật và Bồ Tát mới qua đến bờ nên gọi là rộng lớn, thƣờng hại tất cả chúng sanh si mê nên gọi là hung dữ. Do đây nên Bồ Tát quán sát phiền não nầy dƣờng nhƣ sông lớn.

https://thuviensach.vn

Nhƣ nƣớc sông lớn có thể sanh trƣởng tất cả cỏ cây lùm rừng, phiền não cũng có thể sanh trƣởng chúng sanh hai mƣơi lăm cõi. Nhƣ có ngƣời té xuống sông lớn mà không hổ thẹn, chúng sanh sa vào trong phiền não cũng không hổ thẹn nhƣ té xuống sông chìm chƣa đến đáy mà đã chết, chúng sanh sa vào phiền não luân hồi trong hai mƣơi lăm cõi vẫn chƣa đến đáy. Trên đây nói đáy sông là lệ cho tƣớng không, nếu chẳng tu tƣớng không nầy, thời chẳng đặng ra khỏi hai mƣơi lăm cõi. Tất cả chúng sanh vì chẳng thể khéo tu tƣớng không nên thƣờng bị phiền não nhận chìm : Do đây nên Bồ Tát quán sát phiền não nầy dƣờng nhƣ sông lớn.

Nhƣ sông lớn kia chỉ có thể làm hại thân mạng mà chẳng phá đƣợc pháp lành, phiền não thời có thể phá hoại tất cả pháp lành của thân tâm.

Sông lớn kia chỉ có thể làm trôi chìm ngƣời trong cõi dục, phiền não thời có thể hại tất cả nhơn thiên trong ba cõi.

Sông lớn trong đời nếu tay ôm phao, vịn bè, chƣn đạp, thời có thể đến bờ

bên kia. Với phiền não thời chỉ có Bồ Tát tu sáu pháp Ba La Mật mới qua khỏi đƣợc.

Nhƣ sông lớn ngƣời khó lội qua chúng sanh cũng khó thoát qua khỏi phiền não. Thế nào gọi là khó ? Đến bực thập trụ Bồ Tát vẫn còn chƣa rốt ráo thoát khỏi hẳn phiền não, chỉ có chƣ Phật mới rốt ráo. Do đây nên gọi là khó qua khỏi đƣợc.

Nhƣ có ngƣời bị nƣớc sông đẩy trôi chẳng có thể làm đƣợc việc gì, chúng sanh bị phiền não lôi cuốn cũng không thể tu tập pháp lành. Nhƣ ngƣời té sông bị nƣớc cuốn đi, ngƣời có đủ sức thời cứu vớt đƣợc. Chúng sanh sa vào phiền não làm nhứt xiển đề, hàng Thanh Văn Duyên iác, Bồ Tát, Chƣ Phật đều không cứu tế đƣợc. Sông lớn trong đời phải khô cạn lúc kiếp tận. Với phiền não hàng Thanh Văn Duyên iác dầu tu thất giác chi vẫn còn chẳng làm khô đƣợc. Vì thế nên Bồ Tát quán sát các phiền não dƣờng nhƣ sông lớn.

Nhƣ ngƣời kia sợ bốn rắn độc năm Chiên Đà La, một kẻ giả bạn thân cùng sáu tên cƣớp mà bỏ tụ lạc trống rỗng thẳng đƣờng chạy đi đến bên sông lớn, rồi lấy cỏ kết làm bè. Cũng vậy, Bồ Tát sợ tứ đại, ngũ ấm , tham ái, lục nhập, lục trần , đến sông phiền não, rồi tu giới, định huệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, sáu môn ba la mật, ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo, dùng đây làm thuyền bè để vƣợt qua sông phiền não đến bờ Niết Bàn : Thƣờng, lạc, ngã, tịnh kia. Bồ Tát tu kinh Đại Niết Bàn suy nghĩ nhƣ vầy : Nếu tôi không suy https://thuviensach.vn

nghĩ nhận lấy sự khổ nơi thân, sự khổ nơi tâm, thời không thể làm cho tất cả

chúng sanh qua khỏi sông phiền não. Nhờ suy nghĩ nhƣ vậy nên dầu có khổ

não, Bồ Tát vẫn yên lặng nhẫn thọ. Vì nhẫn thọ thời chẳng sanh ác lậu. Bồ

Tát còn không có những ác lậu, huống là Nhƣ Lai. Do đây nên chƣ Phật là vô lậu. Vì Nhƣ Lai thƣờng đi trong hữu lậu, chính là hiện thân trong hai mƣơi lăm cõi, nên hàng Thanh Văn cùng kẻ phàm phu cho rằng Phật là hữu lậu. Thật ra chƣ Phật Nhƣ Lai chơn thật vô lậu. Do nhơn duyên trên đây nên chƣ Phật Nhƣ Lai không có tƣớng quyết định. Và cũng do những cớ trên đây nên ngƣời phạm bốn tội nặng, hủy báng kinh Đại Thừa và nhứt xiển đề đều không quyết định.

Cao Qúy Đức Vƣơng Bồ Tát nói : ― Phải lắm ! Phải lắm ! Đúng nhƣ lời đức Phật dạy, tất cả pháp đều không quyết định, do đây nên biết Nhƣ Lai cũng chẳng rốt ráo nhập Niết Bàn.

Nhƣ vừa rồi đức Phật nói trong đoạn Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn nghe chỗ chẳng nghe, có nói đến Niết Bàn cùng Đại Niết Bàn.

Bạch Thế Tôn ! Thế nào là Niết Bàn ? Thế nào là Đại Niết Bàn ?

Đức Phật khen : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Nếu Bồ Tát đặng niệm tổng trì, mới có thể thƣa hỏi nhƣ ông .

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngƣời đời nói : Có biển, có biển lớn ; có sông, có sông lớn ; có núi, có núi lớn ; có thành, có thành lớn ; có chúng sinh, có chúng sinh lớn ; có vua, có vua lớn ; có ngƣời, có ngƣời lớn ; có trời, có trời lớn ; có đạo, có đạo lớn ; Niết Bàn cũng nhƣ vậy : Có Niết Bàn và có Đại Niết Bàn.

Thế nào là Niết Bàn ?

Nhƣ ngƣời đói đặng chút ít cơm ăn thời gọi là đƣợc an vui. Nhƣ ngƣời bịnh đƣợc lành thời gọi là an vui. Nhƣ ngƣời kinh sợ đặng chỗ nƣơng dựa thời đƣợc an vui. Nhƣ ngƣời nghèo cùng đặng châu báu thời đƣợc an vui. Nhƣ

ngƣời quán xƣơng trắng chẳng sanh lòng tham dục thời đƣợc an vui. Tất cả

sự an vui trên đây cũng gọi là Niết Bàn, nhƣng chẳng đƣợc gọi là Đại Niết Bàn, vì còn trong phạm vi tƣơng đối.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời phàm phu nhẫn đến hàng Thanh Văn, hoặc nhơn thế tục, hoặc nhơn thánh đạo, mà dứt đƣợc kiết sử, cõi dục thời đƣợc an vui. Có thể dứt kiết sử cõi sơ thiền nhẫn đến có thể dứt kiết sử cõi Phi Phi https://thuviensach.vn

Tƣởng thời đƣợc an vui. Những sự an vui nầy cũng gọi là Niết Bàn, nhƣng chẳng đƣợc gọi là Đại Niết Bàn, vì còn có tập khí phiền não.

Thế nào gọi là tập khí phiền não ?

Hàng Thanh Văn Duyên iác còn có tập khí phiền não, chính là những quan niệm : Thân tôi, áo tôi, tôi đi, tôi đến, tôi nói, tôi nghe, chƣ Phật Nhƣ Lai nhập Niết Bàn, bổn tánh Niết Bàn không ngã, không lạc, chỉ có thƣờng và tịnh, Phật, Pháp và Tăng có tƣớng sai khác, Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn, chỗ chứng đặng Niết Bàn của Thanh Văn, Duyên iác cùng chƣ Phật đồng nhau không sai khác, những quan niệm trên đây là tập khí phiền não. Vì thế

nên chỗ chứng đặng của hàng nhị thừa chẳng phải là Đại Niết Bàn, vì không có thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Có thƣờng, lạc, ngã, tịnh mới đƣợc gọi là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ vùng nào có thể chứa đựng tất cả những dòng nƣớc thời gọi là biển lớn. Chỗ nào Thanh Văn, Duyên iác, Bồ Tát và Chƣ

Phật chứng nhập thời gọi là Đại Niết Bàn. Tứ Thiền, ba môn tam muội, tám pháp bội xả, tám pháp thắng xứ, mƣời pháp nhứt thiết xứ, vị nào có thể

nhiếp thủ vô lƣợng pháp lành nhƣ vậy thời gọi là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ có con sông, hƣơng tƣợng lớn nhứt lội không đến đáy thời gọi là sông lớn. Hàng Thanh Văn , Duyên iác nhẫn đến thập trụ Bồ Tát chẳng thấy Phật tánh thời gọi là Niết Bàn, chẳng phải Đại Niết Bàn. Nếu có thể thấy rõ Phật tánh thời đƣợc gọi là Đại Niết Bàn.

Chỉ có đại tƣợng vƣơng mới có thể tột đến đáy sông lớn Đại Niết Bàn. Đại tƣợng vƣơng đây là lệ cho chƣ Phật.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu các đại lực sĩ trải qua nhiều thời gian không thể

leo lên đƣợc, mới gọi là núi lớn. Hàng Thanh Văn Duyên iác và Bồ Tát không thể thấy đƣợc mới gọi là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nơi trấn giữ của các vị tiểu vƣơng thời gọi là thành nhỏ, chỗ của vua Chuyển Luân Vƣơng trấn đóng mới gọi là thành lớn. Chỗ

chứng nhập của Thanh Văn Duyên iác : Tám muôn, sáu muôn, bốn muôn, hai muôn, một muôn kiếp, thời gọi là Niết Bàn. Chỗ chứng nhập của Nhƣ

Lai vô thƣợng pháp vƣơng mới đƣợc gọi là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ có ngƣời thấy bốn đội binh lòng chẳng sợ sệt, nên biết ngƣời nầy gọi là đại chúng sanh. Nếu có chúng sanh đối với ác đạo https://thuviensach.vn

phiền não ác nghiệp mà chẳng sợ sệt, có thể ở trong đó mà rộng độ chúng sanh, nên biết ngƣời nầy đặng Đại Niết Bàn.

Nếu có ngƣời cúng dƣờng cha mẹ, cung kính Sa Môn và Bà La Môn thật hành pháp lành, lời nói thành thật không có khi dối, có thể nhẫn những sự ác hại, lại hay bố thí cho kẻ nghèo thiếu, thời gọi là bực đại trƣợngphu. Cũng vậy, Bồ Tát có đại từ bi thƣơng xót tất cả, xem chúng sanh nhƣ cha mẹ, đƣa chúng sanh qua khỏi sông sanh tử, đem đạo nhứt thừa chơn thật chỉ dạy cho chúng sanh, đây gọi là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Chữ đại là nói chẳng thể nghĩ bàn, nếu chẳng thể nghĩ

bàn mà chúng sanh chẳng thể tin đƣợc, thời gọi là Đại Niết Bàn, chỉ có Phật và Bồ Tát thấy đƣợc. Lại do vô lƣợng nhơn duyên rồi sau mới có thể đƣợc nên gọi là đại. Vì có đại ngã nên gọi là Đại Niết Bàn. Vì Niết Bàn không có đại ngã là tự tại nên gọi là đại ngã. Đại tự tại là vì có tám điều tự tại : Một là có thể thị hiện một thân làm nhiều thân, số thân lớn nhỏ nhiều nhƣ vi trần đầy khắp mƣời phƣơng vô lƣợng thế giới. Thân Nhƣ Lai thiệt chẳng phải vi trần vì sức đại tự tại mà thị hiện vi trần thân. Tự tại nhƣ vậy thời gọi là đại ngã.

Hai là thị hiện một thân vi trần đầy khắp cõi đại thiên, thiệt ra thân Nhƣ Lai chẳng đầy nơi cõi đại thiên, vì là vô biên, do sức tự tại nên thị hiện đầy khắp cõi đại thiên. Tự tại nhƣ vậy gọi là đại ngã.

Ba là có thể đem thân khắp cõi đại thiên nầy bay trên hƣ không nhẹ nhàng đến nơi hai mƣơi hằng hà sa thế giới mà không chƣớng ngại. Thiệt ra thân Nhƣ Lai không có nặng nhẹ, do sức tự tại nên làm có nhẹ có nặng, đây gọi là đại ngã.

Bốn là Nhƣ Lai chỉ có nhứt tâm an trụ chẳng động, do sức tự tại, vô lƣợng thân hình hóa hiện ra đều làm cho có tâm. Cũng do sức tự tại, có lúc Nhƣ

Lai làm một việc mà khiến cho tất cả chúng sanh đều đƣợc thành tựu. Do sức tự tại thân Nhƣ Lai thƣờng ở một cõi mà làm cho tất cả chúng sanh ở cõi khác đều thấy. Tự tại nhƣ vậy gọi là đại ngã.

Năm là căn tự tại, với một căn Nhƣ Lai có thể thấy sắc, nghe tiếng, ngửi mùi, nếm vị, cảm xúc, hay biết. Sáu căn của Nhƣ Lai thật ra chẳng thấy, nghe, ngửi, nếm, cảm, biết, do sức tự tại nên làm cho sáu căn đều tự tại, do đây gọi là đại ngã.

https://thuviensach.vn

Sáu là vì tự tại nên chứng đặng tất cả pháp, thật ra tâm Nhƣ Lai không có quan niệm chứng đặng, vì là vô sở đắc. Nếu pháp là có thời có thể gọi là chứng đắc, pháp vẫn không thật có, đâu đƣợc gọi là chứng đắc. iả sử Nhƣ

Lai có quan niệm chứng đắc thời chƣ Phật chẳng đƣợc Niết Bàn. Do vì không chứng đắc nên gọi là đƣợc Niết Bàn. Do tự tại mà chứng đƣợc tất cả

pháp nên gọi là đại ngã.

Bảy là diễn thuyết tự tại. Nhƣ Lai diễn thuyết nghĩa một bài kệ trãi qua vô lƣợng kiếp cũng chẳng hết nhƣ nói về giới, định, thí , huệ v.v… Đức Nhƣ

Lai chẳng có quan niệm rằng ta nói ngƣời nghe, cũng chẳng nghĩ là một bài kệ. Ngƣời đời dùng bốn câu làm một bài kệ, Nhƣ Lai thuận theo thế tục nên cũng nói là bài kệ. Tất cả pháp tánh cũng không có ngôn thuyết, do sức tự tại nên Nhƣ Lai diễn thuyết, vì diễn thuyết nên gọi là đại ngã.

Tám là Nhƣ Lai khắp đầy tất cả chỗ nhƣ hƣ không. Tánh hƣ không chẳng thể thấy đƣợc. Nhƣ Lai thiệt cũng chẳng thể thấy đƣợc, vì tự tại nên làm cho chúng sanh đƣợc thấy. Tự tại nhƣ vậy gọi là đại ngã.

Do nghĩa tự tại nầy nên gọi là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ kho báu chứa nhiều thứ châu báu lạ kỳ nên gọi là đại tạng. Cũng vậy, tạng pháp rất sâu, rất diệu của Nhƣ Lai chứa đầy những pháp kỳ lạ chẳng thể nghĩ bàn, nên gọi là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật nhiều vô biên mới gọi là đại, Niết Bàn vô biên, vô lƣợng nên gọi là đại. - Nầy Thiện nam tử ! Lại vì có đại lạc nên gọi là đại Niết Bàn, Niết Bàn vốn không sự vui, do vì bốn điều vui nên gọi là đại Niết Bàn. Một là vì dứt những sự vui, chẳng dứt sự vui thời gọi là khổ, nếu có khổ thời chẳng gọi là thiệt vui. Vì dứt sự vui nên không có khổ, không khổ

không vui mới gọi là đại lạc. Tánh Niết Bàn không khổ không vui nên Niết Bàn gọi là đại lạc. Do nghĩa nầy mà gọi là đại Niết Bàn.

Vui có hai thứ : Vui của phàm phu và vui của chƣ Phật. Vui của phàm phu là vô thƣờng bại hoại, nên không có thiệt vui. Vui của chƣ Phật là thƣờng là không biến đổi nên gọi là đại lạc. Lại có ba thứ thọ : Một là khổ thọ, hai là lạc thọ, ba là bất khổ bất lạc thọ. Bất khổ bất lạc đây cũng là khổ. Niết Bàn dầu cũng chẳng khổ, chẳng vui nhƣng là thật vui, do đây nên gọi là Đại Niết Bàn.

Hai là vì đại tịch tịnh gọi là đại lạc. Tánh Niết Bàn là đại tịch tịnh, vì xa lìa tất cả sự ồn náo, do đại tịch tịnh nên gọi là Đại Niết Bàn.

https://thuviensach.vn

Ba là vì biết tất cả nên gọi là đại lạc. Nhƣ Lai biết tất cả nên gọi là Đại Niết Bàn.

Bốn là vì thân chẳng hƣ hoại nên gọi là đại lạc. Thân Nhƣ Lai là thân kim cƣơng không hƣ hoại, chẳng phải thân phiền não, chẳng phải thân vô thƣờng, nên gọi là đại lạc, là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Danh tự của thế gian hoặc có nhơn duyên đặt ra hoặc không nhơn duyên đặt ra. Có nhơn duyên đặt ra nhƣ Xá Lợi Phất, vì bà mẹ

tên là Xá Lợi, nhơn tên mẹ mà đặt tên ông là Xá Lợi Phất. Nhƣ Ma Vu La đạo nhơn, vì sanh quán tại nƣớc Ma Vu La, nhơn tên nƣớc mà đặt tên cho đạo nhơn. Nhƣ Mục Kiền Liên, Mục Kiền Liên chính là họ, nhơn họ đặt tên gọi là Mục Kiền Liên. Nhƣ ta sanh trong dòng Cù Đàm, nhơn dòng họ đặt tên gọi ta là Cù Đàm. Nhƣ nhà thông thái Tỳ Xá Khƣ, Tỳ Xá Khƣ chính là tên một ngôi sao, nhơn ngôi sao nầy đặt tên là Tỳ Xá Khƣ. Nhƣ ngƣời có sáu ngón tay, nhơn đây gọi là ngƣời sáu ngón. Nhƣ danh từ Phật nô, Thiên nô, nhơn nơi Phật, nhơn nơi Thiên, mà gọi là Phật nô, Thiên nô. Nhƣ nhơn nơi ẩm ƣớt sanh ra nên gọi là loài thấp sanh. Nhƣ nhơn nơi tiến mà gọi là Ca Ca La, gọi là Cứu Cứu La. Những danh từ nhƣ vậy là có nhơn duyên mà đặt tên.

Không nhơn duyên mà đặt ra, nhƣ hoa sen, nhƣ đất, nƣớc, gió, lửa , hƣ

không. Nhƣ một danh từ mạn đà bà chỉ cho hai vật : Điện đƣờng và uống nƣớc, điện đƣờng chẳng phải uống nƣớc nhƣng cũng đều đƣợc gọi là mạn đà bà. Nhƣ tát bà sa đa gọi là xà cái, thiệt chẳng phải là xà cái. Nhƣ trên đây gọi là không nhơn mà lập danh tự.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Niết Bàn đây cũng không có nhơn duyên mà lập danh tự. Nhƣ hƣ không chẳng nhơn sự trống rỗng nhỏ mà gọi là đại không, Niết Bàn cũng chẳng nhơn nơi tƣớng nhỏ mà gọi là Đại Niết Bàn. Ví nhƣ có một vật chẳng thể cân lƣờntg chẳng thể nghĩ bàn thời gọi là đại, Niết Bàn cũng chẳng thể cân lƣờng chẳng thể nghĩ bàn nên gọi là Đại Niết Bàn.

Do vì thuần thanh tịnh nên gọi là Đại Niết Bàn. Thanh tịnh có bốn thứ : Một là hai mƣơi lăm cõi gọi là bất tịnh, vì có thể dứt hẳn nên gọi là thanh tịnh.

Thanh tịnh đây tức là Niết Bàn. Niết Bàn nầy cũng đặng gọi là có. Nhƣng thiệt ra Niết Bàn chẳng phải là có, Nhƣ Lai thuận theo thế tục nên nói Niết Bàn là có. Ví nhƣ ngƣời đời chẳng phải cha gọi là cha chẳng phải mẹ gọi là mẹ, chẳng phải thiệt cha mẹ mà nói là cha mẹ. Cũng vậy, tùy thuận theo thế

tục nên nói chƣ Phật có Đại Niết Bàn.

https://thuviensach.vn

Hai là vì nghiệp thanh tịnh. Tất cả phàm phu vì nghiệp chẳng thanh tịnh nên không có Niết Bàn. Nhƣ Lai vì nghiệp thanh tịnh nên gọi là đại tịnh, do đại tịnh nên gọi là Đại Niết Bàn.

Ba là vì thân thanh tịnh. Thân vô thƣờng thời gọi là chẳng thanh tịnh. Thân Nhƣ Lai thƣờng trụ không biến đổi nên gọi là đại tịnh, vì đại tịnh nên gọi là Đại Niết Bàn.

Bốn là vì tâm thanh tịnh. Tâm nếu có ác lậu thời gọi là chẳng thanh tịnh.

Tâm của Phật vô lậu nên gọi là đại tịnh, vì đại tịnh nên gọi là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây gọi là nam tử nữ nhơn tu hành kinh Đại Niết Bàn nầy thành tựu đầy đủ phần công đức thứ nhứt.

- Nầy Thiện nam tử ! Kế đây là Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bànn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ hai.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn, xƣa chỗ chẳng đƣợc mà nay đƣợc, xƣa chỗ chẳng thấy mà nay đƣợc thấy, xƣa chỗ chẳng nghe mà nay đƣợc nghe, xƣa chỗ chẳng đến mà nay đƣợc đến, xƣa chỗ chẳng biết mà nay đƣợc biết.

Thế nào gọi là xƣa chẳng đƣợc mà nay đƣợc ? Chính là nói về thần thông.

Thần thông có hai thứ : Một là ngoài, hai là trong. Thần thông ngoài thời cùng ngoại đạo giống nhau. Thần thông trong lại có hai thứ : Một là của nhị

thừa hai là của Bồ Tát. Thần thông của Bồ Tát, hàng Thanh Văn Bích Chi Phật chẳng có đƣợc. Hàng nhị thừa biến hóa một tâm hiện làm một chẳng hiện đƣợc nhiều. Bồ Tát ở trong một tâm thời có thể hiện đủ tất cả thân trong lục đạo, do vì đƣợc thế lực của kinh Đại Niết Bàn. Đây gọi là xƣa chỗ

chẳng đƣợc mà nay đƣợc. Lại Bồ Tát đƣợc thân tự tại, tâm tự tại. Tất cả

phàm phu thân cũng nhƣ tâm đều chẳng tự tại hoặc tâm theo nơi thân, hoặc thân theo nơi tâm. Ví nhƣ ngƣời say, rƣợu ở trong thân, lúc bấy giờ thân động tâm cũng động theo, cũng nhƣ thân mõi mệt thì tâm cũng mõi mệt theo, đây thời gọi là tâm theo nơi thân. Lại nhƣ trẻ thơ, thân nó nhỏ bé, tâm nó nhỏ theo, ngƣời lớn thân lớn thì tâm cũng lớn theo. Lại nhƣ có ngƣời thân thể thô rít, tâm họ thƣờng nghĩ đến dầu mỡ muốn thoa cho đƣợc trơn nhuyễn, đây cũng gọi là tâm theo nơi thân.

Thế nào gọi là thân theo nơi tâm ? Chính là đi, đến, ngồi, nằm, thật hành bố

thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, ngƣời sầu não thời thân gầy héo, ngƣời vui mừng thời thân tƣơi nở, ngƣời kinh sợ thời thân run rẩy, chuyên tâm thính https://thuviensach.vn

pháp thời thân vui vẻ, ngƣời buồn khóc thời nƣớc mũi nƣớc mắt chảy tuôn đây thời gọi là thân theo nơi tâm.

Bồ Tát thời chẳng nhƣ vậy thân tâm đều đƣợc tự tại, Đại Bồ Tát hiện thân tƣớng nhƣ vi trần, thân vi trần nầy có thể khắp đến vô lƣợng vô biên hằng hà sa thế giới không bị chƣớng ngại, mà tâm Bồ Tát thƣờng định vẫn không di động, đây thời gọi là tâm chẳng theo nơi thân, và cũng gọi là xƣa chỗ chẳng đến mà nay đƣợc đến, vì tất cả Thanh văn, Bích Chi Phật chẳng thể đến đƣợc mà Bồ Tát đến đƣợc. Tất cả Thanh Văn, Bích Chi Phật dầu dùng thần thông chẳng có thể biến thân nhỏ nhƣ vi trần khắp đến vô lƣợng hằng hà sa thế giới. Thanh Văn, Bích Chi Phật lúc thân động thời tâm cũng động theo.

Bồ Tát chẳng nhƣ vậy, tâm dầu chẳng động mà thân đến khắp tất cả chỗ, đây gọi là tâm chẳng theo nơi thân. Lại Bồ Tát hóa thân lớn bằng đại thiên thế

giới, đem thân to lớn nầy chui vào thân nhỏ nhƣ vi trần, tâm của Bồ Tát cũng chẳng nhỏ theo. Thanh Văn, Bích Chi Phật dầu có thể hóa thân to lớn nhƣ đại thiên thế giới nhƣng chẳng thể đem thân to lớn nầy chui vào thân nhỏ nhƣ vi trần.

Trong việc nầy nhị thừa còn chẳng làm đƣợc huống là có thể khiến tâm chẳng động theo. Đây gọi là Bồ Tát tâm chẳng theo nơi thân.

Đại Bồ Tát dùng một âm thanh có thể làm cho tất cả chúng sanh trong đại thiên thế giới đều nghe trong tâm Bồ Tát trọn chẳng nghĩ rằng khiến âm thanh nầy khắp đến các thế giới làm cho chúng sanh đƣợc nghe, Bồ Tát nói rằng do tôi thuyết pháp làm cho chúng sanh đƣợc nghe nên biết ngƣời nầy trọn chẳng thể đặng vô thƣợng chánh giác. Vì tâm tƣởng nhƣ trên đây là tâm sanh tử, tất cả Đại Bồ Tát đã hết tâm sanh tử nầy vì thế nên thân tâm của Bồ

Tát chẳng theo dõi nhau.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả phàm phu thân tâm theo nhau. Bồ Tát chẳng nhƣ vậy, vì hóa độ chúng sanh nên dầu hiện thân nhỏ nhƣng tâm chẳng bé nhỏ vì tâm tánh của Bồ Tát luôn rộng lớn. Dầu lúc hiện thân lớn nhƣ đại thiên thế giới, nhƣng tâm cũng chẳng lớn. Do nghĩa nầy nên tâm của Bồ Tát chẳng theo nơi thân Đại Bồ Tát đã từ vô lƣợntg, vô số kiếp xa lìa rƣợu chẳng uống, nhƣng tâm cũng động, tâm không buồn khổ mà thân cũng rơi lệ, thiệt không kinh sợ mà thân cũng run rẩy, do đây nên biết rằng Bồ Tát thân tâm tự tại, chẳng theo dõi nhau. Đại Bồ Tát dầu hiện một thân, mà các chúng sanh mỗi ngƣời tự thấy sai khác.

https://thuviensach.vn

Thế nào là Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn, xƣa chỗ chẳng nghe mà nay đƣợc nghe ? Đại Bồ Tát trƣớc lấy tƣớng các thứ tiếng : Tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng xe, tiếng ngƣời, tiếng ốc, tiếng trống, tiến gống tiêu, tiếngca,tiếng Cƣời v.v…

Mà luyện tập đó, do luyện tập nên có thể nghe tất cả tiếng của những địa ngục trong vô lƣợng đại thiên thế giới, lại càng tu tập thêm nên đƣợc nhĩ căn khác lạ, khác hơn thiên nhĩ của Thanh Văn Bích Chi Phật. Vì nhĩ căn thanh tịnh của nhị thừa nếu nƣơng tứ đại tịnh diệu, của Sơ Thiền thời chỉ nghe tiếng cõi Sơ Thiền chẳng nghe đƣợc cõi Nhị Thiền, nhẫn đến Tứ Thiền cũng nhƣ vậy, dầu có thể trong một lúc đƣợc nghe tất cả tiếng trong đại thiên thế

giới nhƣng chẳng thể nghe đƣợc tiếng trong vô lƣợng vô biên trong hằng sa thế giới. Do nghĩa nầy nên gọi là BồTát xƣa chỗ chẳng nghe mà nay đƣợc nghe, Bồ Tát dầu nghe tiếng tâm mà trong lòng vẫn không có tƣớng nghe tiếng chẳng có tƣớng thƣờng, lạc, ngã, tịnh, tƣớng chủ, tƣớng y, tƣớng tác, tƣớng nhơn, tƣớng định, tƣớng quả. Do nghĩa nầy nên các vị Bồ Tát xƣa chỗ

chẳng nghe mà nay đƣợc nghe.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ Phật nói Bồ Tát chẳng thấy có tƣớng định, không tƣớng quả thời không đƣợc đúng. Vì trƣớc kia Nhƣ Lai nói : Nếu có ngƣời nghe một chữ một câu kinh Đại Niết Bàn nầy quyết định đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề. iờ đây sao Nhƣ Lai lại nói là không định không quả ? Nếu đƣợc vô thƣợng Bồ Đề thời chính là tƣớng quyết định, chính là tƣớng quả, sao lại nói rằng không định không qua ? Vì nghe tiếng ác thời sanh tâm ác vì sanh tâm ác thời đọa tam đồ, nếu đọa tam đồ thời là định quả, sao lại nói rằng không định không quả ?

Nhƣ Lai khen rằng : ― Lành thay ! Ông có thể thƣa hỏi nhƣ vậy. iả sử Chƣ

Phật nói các âm thanh là có tƣớng định quả, đây thời chẳng phải là tƣớng của Chƣ Phật, mà là tƣớng Ma vƣơng, là tƣớng sanh tử, là tƣớng xa lìa Niết Bàn. Vì tất cả Chƣ Phật chỗ nói ra không có tƣớng định quả. Ví nhƣ dùng lƣỡi dao sáng soi mặt ngƣời ; dựng đứng thời thấy mặt dài, để ngang thời thấy mặt rộng. Do nghĩa đây nên Chƣ Phật phàm nói ra không có tƣớng định quả. Đại Niết Bàn thiệt chẳng phải kết quả của tiếng. iả sử Niết Bàn là quả

của tiếng thời Niết Bàn chẳng phải là pháp thƣờng trụ. Ví nhƣ những pháp trong đời theo nhơn mà sanh, có nhơn thời có quả, không nhơn thời không quả, vì nhơn vô thƣờng nên quả cũng vô thƣờng, nhơn cũng làm quả, quả

cũng làm nhơn, do nghĩa nầy nên tất cả pháp không có tƣớng nhứt định. iả

sử Niết Bàn từ nhơn mà sanh, vì nhơn vô thƣờng nên quả cũng vô thƣờng.

Nhƣng Niết Bàn chẳng từ nhơn mà sanh, thể Niết Bàn chẳng phải là quả, vì https://thuviensach.vn

thế nên Niết Bàn là thƣờng trụ. Do nghĩa đây nên thể của Niết Bàn là không định không quả.

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về Niết Bàn, cũng có thể nói là định, cũng có thể

nói là quả. Niết Bàn của tất cả chƣ Phật là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, nên nói là định không sanh già hƣ hoại nên nói là định. Nhứt Xiển Đề phạm bốn tội nặng, hủy báng Đại Thừa, tạo tội ngũ nghịch, rời bỏ bổn tâm, thời quyết định chứng đặng Niết Bàn, nên gọi là định.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ông vừa nói : Nếu có ngƣời nghe một chữ, một câu kinh Đại Niết Bàn, thời đặng vô thƣợng Bồ Đề. Đối với nghĩa nầy, ông còn chƣa hiểu rõ. Ông nên lóng nghe ! Nếu có ngƣời nghe một câu, một chữ

kinh Đại Niết Bàn, trong tâm chẳng có quan niệm tƣớng chữ, tƣớng câu, chẳng có tƣớng nghe, tƣớng Phật, tƣớng nói pháp, đây gọi là tƣớng, vô tƣớng. Do tƣớng vô tƣớng nên đặng vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ông vừa nói vì nghe tiếng ác, mà đến tam đồ, nghĩa đó không phải. Vì chẳng phải tiếng ác mà đến tam đồ. Phải biết quả

nầy là do tâm ác. Vì nhƣ có ngƣời nghe tiếng ác mà tâm chẳng sanh ác, do đây nên biết chẳng phải do tiếng ác mà đọa trong tam đồ. Nhƣng chúng sanh do nơi phiền não ác tâm quá nhiều mà phải sanh vào ba đƣờng ác, chẳng phải là do nơi tiếng ác. Nếu tiếng có tƣớng quyết định, những ngƣời nghe tiếng ác, lẽ ra tất cả đều sanh tâm ác. Nay nghe tiếng ác, mà có ngƣời sanh tâm ác, có ngƣời chẳng sanh tâm ác, nên biết rằng tiếng không có tƣớng quyết định. Do vì không tƣớng quyết định nên dầu nghe tiếng ác mà chẳng sanh tâm ác.

- Bạch Thế Tôn ! Tiếng nếu không quyết định, cớ sao Bồ Tát nay đặng nghe chỗ xƣa chẳng nghe ?

- Nầy Thiện nam tử ! Tiếng không có tƣớng quyết định nên làm cho Bồ Tát nay đƣợc nghe chỗ xƣa chẳng nghe. Do nghĩa nầy nên Nhƣ Lai nói xƣa chỗ

chẳng nghe, mà nay đƣợc nghe.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là chỗ xƣa chẳng thấy mà nay đƣợc thấy ? Đại Bồ Tát tu kinh Đại Niết Bàn, trƣớc lấy tƣớng sáng : Những ánh sáng mặt trời, mặt trăng, tinh tú, đèn đuốc, bảo châu, lửa. Do tu tập ánh sáng mà đặng nhãn căn khác lạ, khác hơn Thiên nhãn của Thanh Văn Duyên iác. Thiên nhãn của Nhị thừa nếu nƣơng nơi nhãn căn tứ đại cõi dục thời chẳng thấy sơ

thiền, nếu nƣơng nơi nhãn căn sơ thiền thời chẳng thấy cõi trên, cũng chẳng thấy nhãn căn của chính mình, nhiều lắm là thấy tột đến đại thiên thế giới.

https://thuviensach.vn

Đại Bồ Tát chẳng tu thiên nhãn, thấy sắc thân tốt đẹp đều là tƣớng xƣơng trắng, dầu thấy sắc tƣớng trong hằng hà sa thế giới khác, nhƣng chẳng tƣởng là sắc tƣớng, chẳng tƣởng là tƣớng thƣờng, tƣớng có, tƣớng vật, tƣớng danh tự, chẳng tƣởng là tƣớng thấy, cũng chẳng nói nhãn căn nầy có tƣớng thanh tịnh vi diệu, chỉ thấy là tƣớng nhơn duyên cùng tƣớng chẳng phải nhơn duyên. Thế nào là nhơn duyên ? Sắc là cảnh duyên của nhãn căn. iả sử sắc chẳng phải là nhơn duyên, thời tất cả phàm phu lẽ ra chẳng thấy tƣớng sắc.

Thế nào là chẳng phải nhơn duyên ? Đại Bồ Tát dầu thấy sắc nhƣng chẳng tƣờng là tƣớng sắc , do đây nên chẳng phải là duyên. Vì thế nên thiên nhãn thanh tịnh của Bồ Tát khác vơi thiên nhãn của Thanh Văn Duyên iác.

Trong một lúc, Bồ Tát thấy khắp chƣ Phật hiện tại ở mƣời phƣơng thế giới.

Cũng có thể thấy vi trần. Hàng Thanh Văn Duyên iúac chẳng thấy đƣợc nhƣ thế. Bồ Tát dầu thấy nhãn căn của mình mà vẫn không có tƣớng thấy, thấy tƣớng vô thƣờng, thấy thân của phàm phu có ba mƣơi sáu vật, chứa đầy những thứ bất tịnh, thấy rõ nhƣ xem trái a ma lặc trong bàn tay. Nếu thấy sắc tƣớng của chúng sanh, Bồ Tát biết ngƣời nầy là căn tánh đại thừa hay tiểu thừa. Đụng chạm đến y phục của họ, Bồ Tát cũng biết ngƣời đó có những căn lành hay căn chẳng lành. Do đây nên gọi là xƣa chỗ chẳng thấy mà nay đƣợc thấy, cũng gọi là xƣa chỗ chẳng biết mà nay đƣợc biết. Vì khi thấy thời biết chỗ xƣa chẳng biết, do vì biết nên thấy chỗ xƣa chẳng thấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là Bồ Tát xƣa chỗ chẳng biết mà nay đƣợc biết ? Đại Bồ Tát dầu biết tâm tham, sân, si của phàm phu, nhƣng vẫn chẳng tƣởng là tâm và tâm sở, chẳng tƣởng là chúng sanh cùng vật. Thƣờng tu tƣớng rốt ráo không đệ nhứt nghĩa, do tu tập tƣớng không, nên biết đƣợc chỗ

xƣa chẳng biết.

Biết nhƣ thế nào ? Biết không có ngã không có ngã sở, biết tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Vì có Phật tánh nên hàng Nhứt Xiển Đề rời bỏ đƣợc bổn tâm thời sẽ đặng vô thƣợng chánh giác. Những điều trên đây hàng Thanh Văn Duyên iác chẳng biết đƣợc mà Bồ Tát có thể biết. Vì thế nên gọi là xƣa chỗ chẳng biết mà nay đƣợc biết.

Đại Bồ Tát tu kinh Đại Niết Bàn nhớ đời quá khứ tất cả chúng sanh bao nhiêu những dòngạo cha mẹ, anh em, vợ con, quyến thuộc, bạn thân, kẻ thù.

Trong một niệm Bồ Tát đặng trí khác lạ, khác với trí huệ của Thanh Văn, Duyên iác. Thế nào là khác ? Trí huệ của Thanh Văn, Duyên iác nhớ đến dòng họ cha mẹ v.v… Của chúng sanh đời quá khứ mà có tƣớng dòng họ

cha mẹ v.v… Bồ Tát dầu nghĩ nhớ dòng họ cha mẹ thuở quá khứ, nhƣng https://thuviensach.vn

trọn chẳng tƣởng có tƣớng dòng họ cha mẹ v… Mà thƣờng thấy tƣớng không tịch. Đây gọi là Bồ Tát xƣa chỗ chẳng biết mà nay đƣợc biết.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn đặng tha tâm trí khác với Thanh Văn, Duyên iác. Thế nào là khác ? Hàng Thanh Văn Duyên iác lúc dùng một niệm trí biết tâm của ngƣời, thời chẳng thể biết tâm của chƣ thiên, ngạ quỉ, súc sanh, địa ngục. Trong một niệm Bồ Tát biết khắp tất cả tâm của lục đạo chúng sanh. Đây gọi là Bồ Tát xƣa chỗ chẳng biết mà nay đƣợc biết. Bồ Tát lại ở nơi trong một tâm rõ biết từ sơ tâm đến tâm thứ mƣời sáu của Tu Đà Hòan. Do đây nên gọi là xƣa chỗ chẳng biết mà nay đƣợc biết. Đây là Bồ

Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ hai.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ ba ? Đại Bồ Tát bỏ lòng từ đặng lòng từ, lúc đặng lòng từ chẳng do nhơn duyên. Thế nào là bỏ lòng từ đặng lòng từ ? Từ gọi là thế đế. Đại Bồ Tát bỏ lòng từ thế đế đặng lòng từ đệ nhứt nghĩa. Lòng từ đệ nhứt nghĩa chẳng do nhơn duyên. Lòng từ nếu là có thể bỏ

thời gọi là lòng từ của phàm phu, lòng từ nếu có thể đƣợc thời gọi là lòng từ

vô duyên của Bồ Tát, đặng lòng từ lân mẫn, đặng lòng từ của Nhƣ Lai, lòng từ nầy là lòng từ không nhơn duyên. Lại bỏ lòng từ của hoàng môn, của ngƣời không căn, hai căn, nữ nhơn, đồ tể thợ săn v.v… cũng bỏ lòng từ của Thanh Văn, Duyên iác, đặng lòng từ vô duyên của Bồ Tát. Chẳng còn thấy lòng từ của mình cũng chẳng thấy lòng từ của ngƣời, cũng chẳng thấy trì giới, phá giới. Dầu tự thấy lòng bi nhƣng chẳng thấy tƣớng chúng sanh. Dầu có chịu khổ nhƣng chẳng thấy ngƣời chịu khổ. Vì Bồ Tát tu hành chơn thật không đệ nhứt nghĩa nên thành tựu đầy đủ phần công đức thứ ba nhƣ vậy. -

Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ tƣ ? Nơi đây có mƣời việc : Một là căn lành sâu không bị lay động, hai là đối với thân mình có quan niệm quyết định, ba là chẳng thấy phƣớc điền và chẳng phải phƣớc điền, bốn là tu tập công hạnh thanh tịnh Phật độ, năm là diệt trừ ba thứ hữu dƣ, sáu là dứt trừ nghiệp duyên, bảy là tu thân thanh tịnh, tám là rõ biết các duyên, chín là lìa những oán địch, mƣời là dứt trừ nhị biên.

Thế nào là căn lành sâu khó lay động. Căn lành đây là nói chẳng phóng dật, chẳng phóng dật là căn lành của vô thƣợng Bồ Đề. Cội gốc pháp lành của tất cả chƣ Phật đều do chẳng phóng dật. Vì chẳng phóng dật nên những căn lành khác lần lần đƣợc tăng trƣởng. Nhƣ trong các thứ dấu chân, dấu chân của voi là hơn hết, ở trong các pháp lành, chẳng phóng dật cũng là hơn hết.

Nhƣ trong các thứ ánh sáng, ánh sáng mặt trời là hơn hết, chẳng phóng dật https://thuviensach.vn

cũng là hơn hết các pháp lành khác. Nhƣ vua Chuyển Luân là bực nhứt trong các vua chúa, chẳng phóng dật cũng là bực nhứt trong các pháp lành. Nhƣ

trong các dòng nƣớc, bốn sông là hơn hết, chẳng phóng dật cũng là hơn hết trong các pháp lành, nhƣ núi Tu Di là bực nhứt trong các núi, chẳng phóng dật cũng là hạng bực nhứt trong các pháp lành. Nhƣ hoa sen xanh hơn tất cả

những hoa mọc trong nƣớc, chẳng phóng dật cũng là hơn hết trong các pháp lành. Nhƣ hoa Bà Lợi Sƣ Ca hơn tất cả thứ hoa mọc trên đất, chẳng phóng dật cũng hơn hết các pháp lành khác. Nhƣ trong các loài thú, Sƣ Tử là hơn hết, chẳng phóng dật hơn những pháp lành khác. Nhƣ trong các loài chim, kim súy điểu là bực nhứt, chẳng phóng dật cũng là bực nhứt trong các pháp lành. Nhƣ trong loài thân to lớn, vua A Tu La, La Hầu La, là to hơn cả, chẳng phóng dật cũng là hơn hết trong các pháp lành. Nhƣ trong tất cả chúng sanh, đức Nhƣ Lai là tôn quí nhứt, chẳng phóng dật cũng là bực nhứt trong các pháp lành. Nhƣ trong các đoàn thể, chƣ Tăng là hơn hết, chẳng phóng dật cũng hơn hết trong các pháp lành. Nhƣ trong giáo pháp của Phật, kinh Đại Niết Bàn là hơn hết, chẳng phóng dật cũng là hơn hết trong các pháp lành. Do những nghĩa nầy nên căn lành chẳng phóng dật sâu bền khó lay động.

Thế nào là do chẳng phóng dật mà đƣợc thêm lớn các căn lành ? Những căn lành : Tín, iới, Bố Thí, trí huệ, nhẫn nhục, đa văn, tinh tấn, niệm định, thiện tri thức đều do chẳng phóng dật mà đƣợc thêm lớn.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là đối với thân mình Bồ Tát có quan niệm quyết định ? Bồ Tát quyết định biết rằng thân của ta đây quyết định sẽ làm pháp khí vô thƣợng bồ đề ở đời vị lai, chẳng có tâm hẹp nhỏ, chẳng có tâm biến đổi, chẳng sanh tâm Thanh Văn, Bích Chi Phật, chẳng sanh tâm ma, tâm tự hƣởng vui, tâm sanh tử. Thƣờng vì chúng sanh cầu tâm từ bi. Đây gọi là Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn đối với thân mình sanh lòng quyết định.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là Bồ Tát chẳng thấy phƣớc điền và chẳng phải phƣớc điền ? Những gì là phƣớc điền ? Ngoại đạo trì giới trên đến chƣ

Phật đây gọi là phƣớc điền. Nếu có ngƣời nghĩ rằng những bực nầy thuộc về

phƣớc điền nên biết tâm niệm nầy hẹp kém.

Đại Bồ Tát quán sát tất cả chúng sanh không ai chẳng phải là phƣớc điền do vì Bồ Tát khéo tu tập niệm xứ khác lạ, nên quán sát chúng sanh không thấy có trì giới cùng hủy giới. Thƣờng quán sát bốn pháp bố thí của Phật nói ra đều đặng quả báo thanh tịnh. Những gì là bốn thứ bố thí ? Một là thí chủ

https://thuviensach.vn

thanh tịnh, ngƣời thọ chẳng thanh tịnh. Hai là thí chủ chẳng thanh tịnh, ngƣời thọ thanh tịnh, ba là thí chủ cùng ngƣời thọ đều thanh tịnh. Bốn là thí chủ cùng ngƣời thọ đều chẳng thanh tịnh.

Thí chủ có đủ trì giới đa văn trí huệ rõ biết nhơn cùng quả bố thí, ngƣời thọ

thời phá giới tà kiến không tin bố thí cùng quả báo, đây gọi thí chủ thanh tịnh mà ngƣời thọ chẳng thanh tịnh.

Nếu thí chủ phá giới tà kiến không tin bố thí cùng quả báo, ngƣời thọ thời trì giới đa văn trí huệ biết có nhơn cùng quả bố thí, đây gọi là thí chủ chẳng thanh tịnh ngƣời thọ thời thanh tịnh.

Nếu ngƣời bố thí cùng ngƣời thọ đều trì giới đa văn trí huệ biết có bố thí cùng quả báo, đây gọi là ngƣời thí ngƣời thọ đều thanh tịnh.

Nếu ngƣời thí ngƣời thọ đều phá giới tà kiến không tin nhơn cùng quả bố

thí, đây gọi là ngƣời thí kẻ thọ đều chẳng thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu nhƣ vậy tại sao lại nói Bồ Tát đƣợc qủa báo thanh tịnh, vì không thí, không báo nên gọi là thanh tịnh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời chẳng thấy bố thí cùng quả báo bố thí, nên biết rằng, ngƣời nầy chẳng gọi là phá giới tà kiến.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu y theo nhị thừa nói rằng chẳng thấy bố thí cùng quả báo, đây gọi là phá giới tà kiến. Nếu nƣơng kinh Đại Niết Bàn nầy mà chẳng thấy bố thí cùng quả báo thời gọi là trì giới chánh kiến. Đại Bồ Tát có niệm xứ khác lạ, do tu tập niệm xứ nầy nên chẳng thấy chúng sanh trì giới phá giới ngƣời thí ngƣời thọ và quả báo bố thí, nên đƣợc gọi là trì giới chánh kiến. Vì những nghĩa trên đây nên Đại Bồ Tát chẳng thấy phƣớc điền và chẳng phải phƣớc điền.

Thế nào gọi là thanh tịnh cõi Phật ? Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn vì vô thƣợng Bồ Đề vì độ chúng sanh, nên lìa tâm giết hại. Do căn lành nầy nguyện cùng tất cả chúng sanh đồng thành Phật, nguyện chúng sanh đặng thọ mạng dài lâu có thế lực lớn đƣợc thần thông lớn. Do sức thệ nguyện nầy, nên đời vị lai lúc Bồ Tát thành Phật, tất cả chúng sanh trong cõi nƣớc đƣợc thọ mạng dài lâu có thế lực lớn và thần thông lớn.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn, vì vô thƣợng Bồ Đề vì độ chúng sanh, nên lìa tâm trộm cƣớp. Đem căn lành nầy nguyện cùng tất cả chúng https://thuviensach.vn

sanh, đồng thành Phật. Nguyện cõi nƣớc thuần là bảy báu, chúng sanh đầy đủ vật cần dùng tùy theo ý muốn. Do sức thệ nguyện nầy, nên đời vị lai lúc Bồ Tát thành Phật, cõi nƣớc thuần là bảy báu, chúng sanh giàu đủ tùy ý tự

tại.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn, vì vô thƣợng bồ dề, vì độ chúng sanh, nên lìa tâm tham dục. Đem căn lành nầy nguyện cùng chúng sanh đồng thành Phật. Nguyện tất cả chúng sanh không có tham dục, sân khuể, ngu si, cũng không có ngƣời đói khát khổ não. Do sức thệ nguyện nầy, nên đời vị

lai lúc Bồ Tát thành Phật chúng sanh trong cõi nƣớc xa lìa tâm tham dục sân khuể, ngu si, không có ngƣời đói khát khổ não.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn vì vô thƣợng Bồ Đề vì độ chúng sanh nên lìa tâm vọng ngữ. Đem căn lành nầy nguyện tất cả chúng sanh cùng thành Phật. Nguyện các cõi nƣớc thƣờng có cây bông, cây trái, cây mùi thơm, chúng sanh đều đƣợc tiếng nói tốt. Do sức thệ nguyện nầy nên đời vị

lai lúc Bồ Tát thành Phật, cõi nƣớc thƣờng có cây bông, cây trái, cây mùi thơm chúng sanh đều đƣợc tiếng nói tốt thanh tịnh.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn vì vô thƣợng Bồ Đề vì độ chúng sanh nên xa lìa tâm lƣỡng thiệt. Đem căn lành nầy nguyện cùng tất cả chúng sanh đồng thành Phật. Nguyện các cõi nƣớc tất cả chúng sanh thƣờng hòa hiệp nhau, cùng nhau giảng nói chánh pháp. Do sức thệ nguyện nầy, nên đời vị

lai lúc Bồ Tát thành Phật, tất cả chúng sanh trong cõi nƣớc đều hòa hiệp nhau cùng nhau giảng luận pháp yếu.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn, vì vô thƣợng Bồ Đề, vì độ chúng sanh nên xa lìa tâm ác khẩu. Đem căn lành nầy nguyện cùng tất cả chúng sanh đồng thành Phật, nguyện các cõi nƣớc mặt đất bằng thẳng, không có sạn sỏi gai góc, chúng sanh đều có tâm bình đẳng. Do sức thệ nguyện nầy, nên đời vị lai lúc Bồ Tát thành Phật, cõi nƣớc bằng thẳng không có sạn sỏi gai góc, tâm chúng sanh đều bình đẳng.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn vì vô thƣợng Bồ Đề, vì độ chúng sanh nên lìa lời nói vô nghĩa. Đem căn lành nầy nguyện cùng tất cả chúng sanh đồng thành Phật. Nguyện chúng sanh không có khổ não. Do sức thệ nguyện nầy, nên đời vị lai lúc Bồ Tát thành Phật, tất cả chúng sanh trong cõi nƣớc không có khổ não.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn, vì vô thƣợng Bồ Đề vì độ chúng sanh nên xa lìa tâm tham lam tật đố. Đem căn lành nầy nguyện cùng tất cả chúng https://thuviensach.vn

sanh đồng thành Phật. Nguyện chúng sanh không có tham lam tật đố, não hại, tà kiến. Do sức thệ nguyện nầy, nên đời vị lai lúc Bồ Tát thành Phật, chúng sanh trong cõi nƣớc đều không có tâm tham lam, tật đố, não hại, tà kiến.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn vì vô thƣợng Bồ Đề vì độ chúng sanh, nên xa lìa tâm não hại. Đem căn lành nầy nguyện cùng tất ca ûchúng sanh đồng thành Phật. Nguyện chúng sanh đồng tu tập đại từ đại bi, đặng bực nhứt tử. Do sức thệ nguyện nầy nên đời vị lai lúc Bồ Tát thành Phật, chúng sanh trong cõi nƣớc đều tu tập đại từ đại bi, đƣợc bực nhứt tử.

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn vì vô thƣợng Bồ Đề vì độ chúng sanh nên xa lìa tà kiến đem căn lành nầy nguyện cùng tất cả chúng sanh đồng thành Phật. Nguyện chúng sanh đều đƣợc Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật. Do sức thệ nguyện nầy, nên đời vị lai lúc Bồ Tát thành Phật, chúng sanh trong cõi nƣớc đều đƣợc thọ trì Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật, đây gọi là Bồ Tat tu hành thanh tịnh cõi Phật.

Thế nào Đại Bồ Tát dứt trừ hữu dƣ ? Hữu dƣ có ba thứ : Một là phiền não dƣ

báo, hai là dƣ nghiệp, ba là dƣ hữu.

Nếu có chúng sanh quen gần tham dục, báo nầy thành thục phải đọa nơi địa ngục, ra khỏi địa ngục phải thọ thân súc sanh : Bồ câu, se sẽ v.v… các loài chim, ca,ù trạch cùng khỉ, vƣợn cheo, nai v.v… Nếu đƣợc làm ngƣời, thời phải thọ thân hoàng môn, phụ nữ, hai căn, không căn, dâm nữ. Nếu đƣợc xuất gia thời phạm giới trọng ban đầu. Đây gọi là dƣ báo.

Nếu có chúng sanh quen gần sân, khuể, báo nầy thành thục phải đọa địa ngục. Ra khỏi địa ngục phải thọ thân súc sanh : Rắn độc, sƣ tử, cọp, sói, beo, gấu, mèo, chồn , ó, diều, v.v… Nếu đƣợc làm ngƣời thời đủ cả mƣời sáu nghiệp ác. Nếu đƣợc xuất gia thời phạm giới trọng thứ ba. Đây gọi là dƣ

báo.

Nếu có chúng sanh quen gần ngu si, báo nầy thành thục sẽ đọa địa ngục. Ra khỏi địa ngục phải thọ thân súc sanh : Voi, heo, bò, trâu, dê, rận, rệp, muỗi, ruồi, kiến, mối v.v… Nếu đƣợc làm ngƣời thời bị đui, điếc, câm, ngọng, lƣng gù, tàn tật, thời không thể học tập. Nếu đƣợc xuất gia thời ƣa phạm giới trọng. Đây gọi là dƣ báo.

Nếu có ngƣời quen gần kiêu mạn, báo nầy thành thục sẽ đọa địa ngục. Ra khỏi địa ngục thọ thân súc sanh : Lạc đà, lừa , ngựa, chó v.v… Nếu đƣợc https://thuviensach.vn

làm ngƣời thọ thân tôi tớ nghèo cùng ăn xin. Nếu đƣợc xuất gia thƣờng bị

chúng sanh khinh tiện, phạm giới thứ tƣ. Đây gọi là dƣ báo.

Nhƣ trên đây gọi là phiền não dƣ báo. Đại Bồ Tát do tu tập kinh Đại Niết Bàn đều có thể trừ diệt.

Thế nào là dƣ nghiệp ? Tất cả nghiệp của phàm phu, nghiệp của Thanh Văn : Tu Đà Hoàn có nghiệp bảy lần thọ thân, Tƣ Đà Hàm có nghiệp hai lần thọ

thân, A Na Hàm có nghiệp thọ thân cõi sắc, đây gọi là dƣ nghiệp. Đại Bồ

Tát tu tập kinh Đại Niết Bàn đều có thể dứt trừ những nghiệp dƣ nầy.

Thế nào là dƣ hữu ? A La Hán đặng quả A La Hán, Bích Chi Phật đặng quả

Bích Chi Phật, không nghiệp, không kiết sử, mà còn hai quả, đây gọi là dƣ

hữu.

Đại Bồ Tát tu tập kinh Đại Niết Bàn đều có thể trừ ba thứ hữu dƣ trên đây, nên gọi là Đại Bồ Tát diệt trừ hữu dƣ.

Thế nào là Bồ Tát tu thân thanh tịnh ? Đại Bồ Tát tu giới bất sát có năm thứ

tâm : Hạ, trung, thƣợng, thƣợng thƣợng, thƣợng trung thƣợng, nhẫn đến chánh kiến cũng lại nhƣ vậy. Năm mƣơi tâm nầy gọi là sơ phát tâm. Quyết định đầy đủ thành tựu năm mƣơi tâm nầy đây gọi là viên mãn. Một trăm tâm nhƣ vậy gọi là một trăm phƣớc đức. Đầy đủ một trăm phƣớc làm thành một tƣớng tốt. Lần lƣợt đầy đủ thành tựu ba mƣơi hai tƣớng tốt, thời gọi là thân thanh tịnh. Sở dỉ lại tu tám mƣơi vẻ đẹp, vì trong đời có chúng sanh phụng thờ tám mƣơi vị Thiên Thần : Thập nhị nhựt Thần, mƣời hai vị Trời lớn, năm ngôi sao lớn, sao Bắc Đẩu, Mã Thiên , Hành Đạo Thiên, Bà La Đọa Bạt Xà Thiên, Công Đức Thiên,Nhị Thập Bát Tú, Địa Thiên, Phong Thiên, Thủy Thiên , Hỏa Thiên, Phạm Thiên , Lâu Đà Thiên, Nhơn Đề Thiên,, Câu Ma La Thiên, Bát Tý Thiên, Ma Hê Thủ La Thiên, Bàn Xà La Thiên, Qủi Tử

Mẫu Thiên, Tứ Thiên Vƣơng Thiên, Tạo Thơ Thiên, Bà Tẩu Thiên, đây gọi là tám mƣơi. Vì những chúng sanh nầy mà Bồ Tát tu tập tám mƣơi vẻ đẹp để

trang nghiêm nơi thân. Đây gọi là Bồ Tát tu thân thanh tịnh. Vì tám mƣơi thiên thần nầy đƣợc chúng sanh kính trọng, nên Bồ Tát tu tập tám mƣơi vẻ

đẹp, thân thể không đổi dời, làm cho chúng sanh tùy theo lòng tin, đều đƣợc thấy, sanh lòng tôn kính mà phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Ví nhƣ có ngƣời muốn thỉnh Quốc Vƣơng, thời phải sửa sang trần thiết nhà cửa cho thật sạch sẽ khéo léo, sắm đủ trăm thứ thực phẩm thơm ngon rồi sau mới rƣớc Quốc Vƣơng ngự đến nhà. Cũng vậy, Đại Bồ Tát muốn thỉnh https://thuviensach.vn

đấng Pháp Vƣơng Vô Thƣợng Bồ Đề, thời phải trƣớc tu thân cho thật thanh tịnh, rồi sau Pháp Vƣơng mới đến ngự.

Ví nhƣ có ngƣời muốn uống chất cam lộ thời phải trƣớc rửa thân thật sạch.

Cũng vậy, Đại Bồ Tát muốn uống Pháp vị Vô Thƣợng Bát Nhã Ba La Mật, trƣớc phải tu tám mƣơi vẻ đẹp để trang nghiêm nơi thân.

Ví nhƣ đem bình vàng, chậu bạc đựng nuớc trong sạch thời cả trong lẫn ngoài đều trong sạch. Cũng vậy, Đại Bồ Tát dùng thân thanh tịnh chứa Vô Thƣợng Bồ Đề, thời trong ngoài đều thanh tịnh.

Nhƣ y trắng Ba La Nại dễ ăn màu thuốc nhuộm, vì chất y vốn trắng sạch.

Cũng vậy, Đại Bồ Tát do thân thanh tịnh nên mau thành Vô Thƣợng Bồ Đề.

Do nghĩa nầy nên Đại Bồ Tát tu thân thanh tịnh, thế nào là Bồ Tát khéo biết các duyên ?

Đại Bồ Tát chẳng thấy sắc tƣớng, chẳng thấy sắc duyên, chẳng thấy sắc thể, chẳng thấy sắc sanh, chẳng thấy sắc diệt, chẳng thấy một tƣớng, chẳng thấy nhiều tƣớng, chẳng thấy ngƣời thấy, chẳng thấy tƣớng mạo, chẳng thấy ngƣời thọ, vì đã rõ nhơn duyên. Nhƣ đối với sắc, tất cả pháp cũng nhƣ vậy.

Đây gọi là Bồ Tát rõ biết các duyên.

Thế nào là Bồ Tát lìa các thù địch ?

Bực Ngũ Trụ Bồ Tát chẳng xem phiền não là oán thù. Vì do phiền não mà Bồ Tát có thọ sanh, do thọ sanh nên có thể xoay vần giáo hoá chúng sanh.

Những gì là oán thù đối với Bồ Tát ?

Chính là kẻ hủy báng kinh điển Đại Thừa. Bồ Tát thọ sanh không sợ địa ngục, súc sanh, ngạ quỉ, chỉ sợ kẻ hủy báng kinh điển Đại Thừa. Có tám thứ

ma là oán thù của Bồ Tát, xa lìa đƣợc tám thứ ma nầy thời gọi là lìa thù địch.

Thế nào là Bồ tát xa lìa hai bên ?

Hai bên là hai mƣơi lăm cõi và ái phiền não. Bồ Tát luôn xa lìa hai mƣơi lăm cõi cùng ái phiền não.

Đây gọi là Đại Bồ tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ tƣ.

https://thuviensach.vn

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ lời đức Phật vừa nói : Nếu Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thời thành tựu mƣời công đức nhƣ vậy. Cớ sao Đức Nhƣ Lai chỉ tu có chín điều mà không tu tịnh độ ?‖

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Từ xƣa ta thƣờng tu tập đủ cả mƣời điều.

Tất cả Đại Bồ Tát cùng tất cả Nhƣ Lai không có ai là chẳng tu tập trọn cả

mƣời điều nhƣ vậy.

iả sử thế giới đầy dẫy nhơ uế, không bao giờ Nhƣ Lai xuất hiện nơi ấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông chớ cho rằng chƣ Phật xuất hiện nơi thế giới nhơ

uế. Nên biết rằng tâm tƣởng nhƣ vậy là kém hẹp chẳng tốt. Ông nên biết rằng thiệt ra ta không có xuất hiện nơi Diêm Phù Đề.

Nhƣ có ngƣời nói riêng cõi nầy có mặt nhựt, mặt nguyệt, cõi khác không có.

Lời nói nầy không có nghĩa lý.

Nếu có Bồ Tát nói cõi nầy nhơ uế xấu xa, cõi khác thanh tịnh xinh đẹp đây cũng là lời không có nghĩa lý.

- Nầy Thiện nam tử ! Về phƣơng Tây, cách cõi Ta Bà nầy bốn mƣơi hai hằng hà sa cõi Phật, có thế giới tên là Vô Thắng, những sự trang nghiêm xinh đẹp trong cõi đó đều bình đẳng, nhƣ cõi Cực Lạc, nhƣ cõi Mãn Nguyệt.

Hiện tại ta xuất hiện trong cõi Vô Thắng đó. Vì hoá độ chúng sanh nên ta thị

hiện chuyển pháp luân nơi Diêm Phù Đề nầy.

Chẳng phải riêng gì thân ta thị hiện chuyển pháp luân nơi cõi nầy, mà tất cả

Chƣ Phật cũng chuyển pháp luân trong cõi nầy.

Do nghĩa nầy nên Chƣ Phật đều tu đủ cả mƣời điều nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Do thệ nguyện, nên đời đƣơng lai, Từ Thị Bồ Tát làm cho cõi nầy trở thành thanh tịnh trang nghiêm.

Do nghĩa nầy nên tất cả thế giới của chƣ Phật đều thanh tịnh trang nghiêm.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn, thành tựu đầy đủ phần công đức thứ năm ? Nơi đây có năm điều công đức, một là nơi thân các căn đều trọn vẹn ; hai là chẳng sanh chốn biên địa, ba là chƣ Thiên Thần mến tƣởng ; bốn là thƣờng đƣợc chƣ Thiên, Ma Vƣơng, Sa https://thuviensach.vn

Môn, Bà La Môn v.v… cung kính, năm là đƣợc trí túc mạng. Do năng lực kinh Đại Niết Bàn mà Bồ Tát đồng đủ năm công đức nhƣ vậy.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Ngày trƣớc Phật dạy : Nếu có ngƣời bố thí thời đƣợc năm công đức. Sao nay Nhƣ Lai lại bảo nhơn kinh Đại Niết Bàn mà đặng năm công đức ?‖

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Các công đức ấy đều có nghĩa sai khác. Nay ta sẽ vì ông mà giảng nói.

Năm điều công đức do bố thí mà đƣợc là không định, không thƣơng, không tịnh, không thắng, không lạ, không phải vô lậu, không thể lợi ích an lạc xót thƣơng tất cả chúng sanh.

Nếu là năm điều công đức do y theo kinh Đại Niết Bàn mà đƣợc thời là định, là thƣờng, là tịnh, là thắng, là lạ, là vô lậu, có thể lợi ích an lạc xót thƣơng tất cả chúng sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Xét về ngƣời bố thí thời xa lìa đói khát.Kinh Đại Niết Bàn có thể làm cho chúng sanh đều đƣợc xa lìa bịnh khát ái trong hai mƣơi lăm cõi. Do nơi bố thí làm cho sanh tử nối luôn, kinh Đại Niết Bàn có thể

làm cho sanh tử phải dứt. Nhơn bố thí nên thọ lấy pháp phàm phu., nhơn kinh Đại Niết Bàn mà đƣợc pháp Bồ Tát. Do bố thí nên dứt đƣợc sự nghèo cùng khổ não, kinh Đại Niết Bàn có thể dứt tất cả sự nghèo thiếu về pháp.

Do bố thí mà có phần, có quả, do kinh Đại Niết Bàn mà đƣợc vô thƣợng Bồ

Đề không phần không quả.

Đây gọi là Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ năm.

Thế nào là Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ sáu ?

Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn đƣợc Kim Cang Tam Muội. An trụ

trong chánh định nầy thời phá tan đƣợc tất cả pháp. Thấy tất cả pháp đều là vô thƣờng, đều là tƣớng lay động, là nhơn duyên của sự khủng bố, bịnh khổ, cƣớp trộm, niệm niệm dứt hoại không chơn thiệt. Tất cả đều là cảnh giới của ma, không có tƣớng đáng thấy.

Đại Bồ Tát an trụ trong tam muội nầy, nhẫn đến không thấy một chúng sanh thiệt. Vì chúng sanh mà Bồ Tát tinh cần tu tập Thi La Ba La Mật, nhẫn đến https://thuviensach.vn

Bát Nhã Ba La Mật. Nếu Bồ Tát còn thấy có một chúng sanh thời không thể

rốt ráo đầy đủ Đàn Ba La Mật nhẫn đến Bát Nhã Ba La Mật.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ vật gì bị chất kim cang dóa đập thời đều bể tan, mà chất kim cang nầy không hề hƣ tổn. Cũng vậy, pháp gì bị Kim cang tam muội chiếu đến thời đều nát rã, mà tam muội nầy không hề hao tổn.

Trong các thứ châu báu, chất kim cang là hơn tất cả. Cũng vậy, trong các tam muội, Kim cang tam muội là thứ nhứt. Vì Bồ Tát tu tập tam muội nầy thời tất cả tam muội đều đến quy thuộc.

Nhƣ các vua chúa nhỏ đều đến quy thuộc Chuyển Luân Thánh Vƣơng, tất cả

chánh định đều đến quy thuộc Kim cang tam muội.

Ví nhƣ có ngƣời là kẻ thù địch của quốc gia mọi ngƣời đều nhàm ghét, ai giết đƣợc ngƣời nầy thời cả nƣớc đều ngợi khen công lao. Cũng vậy, Bồ Tát tu tập Kim Cang tam muội có thể phá hoại oán thù của tất cả chúng sanh, thế

nên thƣờng đƣợc tất cả tam muội tôn kính.

Ví nhƣ có ngƣời mạnh mẽ không ai cự lại, nếu có ngƣời thắng đƣợc ngƣời nầy thời đƣợc ngƣời đời khen tặng. Cũng vậy, Kim Cang tam muội có sức phá dẹp những pháp khó phá, nên đƣợc tất cả tam muội đến quy thuộc.

Nhƣ ngƣời đến tắm nơi biển lớn, phải biết rằng ngƣời nầy đã dùng nƣớc của các sông ngòi suối ao. Cũng vậy, Bồ Tát tu tập Kim Cang tam muội, thời là đã tu tập tất cả tam muội khác.

Nhƣ trong Hƣơng Sơn có một suối nƣớc tên A Na Bà Đạp Đa, ngƣời nào đƣợc uống nƣớc suối nầy thời không có những bịnh hoạn, vì nƣớc suối nầy đủ tám vị. Cũng vậy, Kim Cang tam muội đủ tám chánh đạo, Bồ Tát tu tập tam muội nầy thời dứt sạch những bịnh nặng phiền não tội lỗi.

Nhƣ ngƣời cúng dƣờng Trời Ma Hê Thủ La, thời là đã cúng dƣờng tất cả

Chƣ Thiên. Cũng vậy, ngƣời tu tập Kim Cang tam muội thời là đã tu tập tất cả tam muội khác.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Bồ Tát an trụ trong Kim Cang tam muội thời thấy tất cả pháp không bị chƣớng ngại, nhƣ xem trái A Ma Lặc trong bàn tay. Bồ

Tát nầy dầu đƣợc thấy nhƣ vậy, nhƣng trọn không có quan niệm là thấy tất cả pháp.

https://thuviensach.vn

Nhƣ có ngƣời ngồi nơi ngã tƣ đƣờng, thấy mọi ngƣời đi, đứng, ngồi, nằm.

Cũng vậy, Bồ Tát an trụ Kim Cang tam muội thời thấy sự sanh diệt mọc lặn của tất cả pháp.

Nhƣ ngƣời lên núi cao trông xa thấy rõ tất cả cảnh vật. Cũng vậy, Bồ Tát lên núi Kim Cang chánh định thời thấy rõ tất cả pháp.

Nhƣ mùa xuân, trời mƣa láy pháy, giọt mƣa li ti không có chỗ hở trống, ngƣời mắt sáng thời thấy rõ ràng. Cũng vậy, Bồ Tát đặng mắt thanh tịnh Kim Cang tam muội, thấy rõ những thế giới thành hoại ở mƣời phƣơng, không chƣớng ngại.

Nhƣ do núi Càn Đà, bảy mặt trời đồng mọc, bao nhiêu cây cối nơi núi ấy đều cháy cả. Cũng vậy, Bồ Tát tu tập Kim Cang tam muội thời bao nhiêu rừng rậm phiền não liền tiêu diệt.

Nhƣ chất kim cang dầu có thể phá nát tất cả vật, nhƣng trọn không có quan niệm rằng ta hay phá nát. Cũng vậy, Bồ Tát tu tập Kim Cang tam muội có thể phá phiền não mà trọn chẳng có quan niệm niệm rằng ta hay phá hoại phiền não. Nhƣ quả đất có thể giữ gìn muôn vật nhƣng trọn chẳng có quan niệm rằng sức ta có thể giữ gìn ; lửa cũng chẳng nghĩ rằng ta hay đốt cháy ; nƣớc cũng chẳng nghĩ rằng ta hay thấm nhuần ; gió cũng chẳng nghĩ rằng ta hay thổi động ; hƣ không cũng chẳng nghĩ rằng ta hay dung chứa ; Niết Bàn cũng chẳng nghĩ rằng ta làm cho chúng sanh đặng diệt độ. Cũng vậy, Kim Cang tam muội dầu có thể diệt trừ tất cả phiền não, nhƣng vẫn không nghĩ

rằng ta hay diệt trừ.

Nếu có Bồ Tát an trụ nơi Kim Cang tam muội nầy, trong khoảng một niệm biến vô lƣợng thân nhƣ Phật, khắp cả hằng hà sa thế giới ở mƣời phƣơng, dầu biến hoá nhƣ vậy nhƣng Bồ Tát vẫn không có lòng kiêu mạn. Vì Bồ Tát thƣờng nghĩ rằng : Ai có chánh định nầy và biến hoá đƣợc nhƣ vậy ? Chỉ có Bồ Tát an trụ Kim Cang tam muội nầy mới có thể biến hóa nhƣ vậy. Bồ Tát nầy trong một niệmđi khắp hằng hà sa thế giới ở mƣời phƣơng rồi trở về bổn xứ, dầu có thần lực nhƣ vậy nhƣng cũng chẳng nghĩ rằntg ta đƣợc thần lực ấy đó là do sức của Kim Cang tam muội. Bồ Tát nầy lại ở trong một niệm có thể dứt những phiền não của chúng sanh trong hằng hà sa thế giới ở mƣời phƣơng, mà vẫn không có quan niệm rằng ta hay dứt phiền não của chúng sanh, đó là do sức Kim Cang tam muội. Bồ Tát nầy dùng một tiếng nói để

thuyết pháp làm cho tất cả chúng sanh riêng theo loài của mình mà đặng hiểu rõ, lại thị hiện một sắc thân mà làm cho tất cả chúng sanh đều riêng https://thuviensach.vn

thấy sắc thân riêng khác. Bồ Tát ở an một chỗ thân không dời đổi mà có thể

làm cho chúng sanh theo chỗ ở của nó đều đặng thấy Bồ Tát diễn nói một pháp : Hoặc giới, hoặc nhập, mà tất cả chúng sanh đều riêng theo chỗ đã hiểu biết mà đặng nghe đó.

Bồ Tát an trụ Kim Cang tam muội dầu thấy chúng sanh mà vẫn không có tƣớng chúng sanh, dầu thấy nam nữ nhƣng không tƣớng nam nữ, dầu thấy sắc thọ vị nhƣng không có tƣớng sắc thọ vị, dầu thấy ngày đêm mà không có tƣớng ngày đêm, dầu thấy tất cả pháp nhƣng không có tƣớng tất cả pháp, dầu thấy tất cả phiền não kiết sử cũng không có tƣớng tất cả phiền não, dầu thấy tám thánh đạo mà không có tƣớng tám thánh đạo, dầu thấy Bồ Đề thấy Niết Bàn nhƣng không có tƣớng Bồ Đề, Niết Bàn, vì tất cả pháp vốn không có tƣớng. Bồ Tát nầy do sức Kim Cang tam muội nên thấy tất cả pháp bổn lai không có tƣớng.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào gọi là Kim Cang tam muội ? Nhƣ chất Kim cang nếu ở trong ánh nắng thời màu sắc chẳng nhứt định. Cũng vậy, Kim Cang tam muội ở trong đại chúng cũng chẳng nhứt định, vì thế nên gọi là Kim Cang tam muội.

Nhƣ chất Kim cang tất cả ngƣời đời không thể bình luận giá cả. Cũng vậy, Kim Cang tam muội có bao nhiêu công đức tất cả trời ngƣời không thể nghĩ

lƣờng đƣợc, do đây nên lại gọi là Kim Cang tam muội.

Nhƣ ngƣời nghèo đặng báu Kim cang thời hết nghèo cùng khốn khổ, lại khỏi ác quỉ tà độc. Cũng vậy, Đại Bồ Tát đƣợc tam muội nầy thời có thể dứt hết phiền não khổ hoạn xa lìa các ma tà độc, do đây nên gọi là Kim Cang tam muội.

Đây gọi là Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ sáu.

Thế nào là Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ bảy ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát nầy nghĩ rằng : Pháp gì có thể làm nhơn duyên gần với Đại Niết Bàn ? Bồ Tát nầy liền biết có bốn điều : Làm nhơn duyên gần, nếu rời bốn pháp nầy thời không thể đƣợc Đại Niết Bàn : Vì thế

nên nói rằng siêng tu tất cả khổ hạnh mà đƣợc Đại Niết Bàn, thời không đúng.

https://thuviensach.vn

Đây là bốn điều : Một là gần gũi bạn lành ; hai là chuyên tâm nghe pháp ; ba là nhiếp niệm tƣ duy ; bốn là tu hành đúng pháp.

Nhƣ có ngƣời mang bịnh : Hoặc nóng, hoặc lạnh, hƣ lao, các tà quỉ độc, ngƣời bịnh nầy, tìm đến lƣơng y, lƣơng y liền theo bịnh cho thuốc. Ngƣời bịnh nầy hết lòng y theo lời chỉ dẫn của lƣơng y, uống thuốc đúng cách, bịnh đƣợc lành, thân đƣợc an. Ngƣời bịnh dụ cho Bồ Tát. Lƣơng y dụ cho thiện tri thức. Phƣơng thuốc của lƣơng y nói dụ cho kinh Đại Thừa. Y theo lời chỉ

dẫn của lƣơng y dụ cho khéo suy nghĩ nghĩa lý của kinh Đại Thừa. Hiệp thuốc uống đúng cách dụ cho tu hành đúng pháp. Bịnh lành dụ cho dứt hết phiền não. Thân an dụ cho đặng Niết Bàn thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Ví nhƣ có Quốc Vƣơng muốn cai trị đúng pháp, làm cho nhơn dân đƣợc an vui, nhà vua hỏi cách cai trị nơi các quan. Các quan bèn đem cách thức của Tiên Vƣơng tâu với Quốc Vƣơng. Quốc Vƣơng liền chí tâm tin tƣởng thật hành theo, đúng nhƣ pháp cai trị nƣớc nhà, làm cho cả nƣớc không giặc cƣớp, nhơn dân an vui. Quốc Vƣơng dụ cho Bồ Tát, các quan dụ cho bạn lành. Cách thức cai trị của các quan tâu dụ cho mƣời hai bộ kinh. Quốc Vƣơng hết lòng tin tƣởng thật hành dụ cho Bồ Tát nhiếp tâm tƣ duy nghĩa lý của mƣời hai bộ kinh. Quốc Vƣơng cai trị đúng pháp dụ cho Bồ Tát tu hành đúng theo sáu môn Ba La Mật. Cả nƣớc không giặc cƣớp dụ cho Bồ Tát đã lìa phiền não kiết sử. Nhơn dân đƣợc an vui dụ cho Bồ Tát chứng đƣợc Đại Niết Bàn thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Nhƣ có ngƣời bị bịnh phong hủi, có trí thức bảo rằng : Nếu ông đến đƣợc bên núi Tu Di thời bịnh có thể lành. Vì nơi đó có vị thuốc hay nhƣ cam lộ, uống đƣợc thuốc đó thời bịnh gì cũng lành. Ngƣời bịnh tin theo lời đi đến bên núi hái lấy thuốc cam lồ mà uống, tật bịnh liền hết, thân đƣợc an vui.

Ngƣời bịnh dụ cho phàm phu. Trí thức dụ cho Đại Bồ Tát. Tin theo lời bảo dụ cho bốn tâm vô lƣợng. Núi Tu Di dụ tám thánh đạo. Vị thuốc cam lồ dụ

cho Phật tánh. Bịnh hủi đƣợc lành dụ lìa phiền não. Đặng an vui dụ đặng Niết Bàn thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Ví nhƣ có ngƣời nuôi những đệ tử thông minh trí huệ, ngày đêm ngƣời nầy luôn dạy dỗ chẳng biết mõi. Bồ Tát cũng nhƣ vậy, tất cả chúng sanh hoặc tin, hoặc chẳng tin, Bồ Tát luôn giáo hóa không biết nhàm mõi.

- Nầy Thiện nam tử ! Thiện tri thức là nói chƣ Phật Bồ Tát và hàng Thanh Văn, Bích Chi Phật, cùng những ngƣời tin kinh Đại Thừa. Thế nào gọi là thiện tri thức ? Hàng thiện tri thức có thể chỉ dạy cho chúng sanh xa lìa https://thuviensach.vn

mƣời điều ác, tu hành mƣời điều lành, do nghĩa nầy nên gọi là thiện tri thức.

Lại hàng thiện tri thức lời nói đúng nhƣ pháp thật hành đúng nhƣ lời nói, chính là tự mình chẳng sát sanh cũng bảo ngƣời chẳng sát sanh, nhẫn đến tự

mình có chánh kiến, cũng đem chánh kiến dạy cho ngƣời.

Nều có thể đƣợc nhƣ đây thời gọi là chơn thiệt thiện tri thức. Tự mình tu tập Bồ Đề cũng có thể dạy ngƣời tu hành Bồ Đề. Tự mình tu hành chánh tín, trì giới, bố thí, đa văn, trí huệ, cũng có thể dạy ngƣời nhƣ vậy, do đây nên gọi là thiện tri thức.

- Nầy Thiện nam tử ! Hàng thiện tri thức có thiện pháp. Những gì là thiện pháp ? Những việc của mình thật hành chẳng mong cầu tự vui, mà thƣờng vì chúng sanh cầu an vui, thấy ngƣời khác có lỗi không rao nói, miệng thƣờng tuyên nói những việc thuần thiện, do đây nên gọi là thiện tri thức.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ mặt trăng từ đêm mùng một đến đêm rằm lần lần thêm lớn đầy đủ. Cũng vậy, thiện tri thức làm cho những ngƣời học đạo lần lần xa lìa pháp ác, thêm lớn pháp lành. Nếu ngƣời gần gũi thiện tri thức, từ

trƣớc chƣa có giới định huệ giải thoát, giải thoát tri kiến nay bèn có đó, ngƣời chƣa đầy đủ thời đƣợc thêm rộng, do vì gần gũi thiện tri thức. Sự gần gũi nầy làm cho ngƣời lại đƣợc rõ thấu nghĩa sâu của mƣời hai bộ kinh. Nếu có thể chăm nghe nghĩa sâu của mƣời hai bộ kinh thời gọi là thính pháp.

Nghe kinh Đại Thừa thời gọi là chơn thật thính pháp. Chơn thật thính pháp chính là nghe kinh Đại Niết Bàn, nghe có Phật tánh, Nhƣ Lai rốt ráo chẳng nhập Niết Bàn, do đây nên gọi là chuyên tâm thính pháp. Chuyên tâm thính pháp gọi là tám thánh đạo, do tám thánh đạo có thể dứt tham dục, sân khuể, ngu si, nên gọi là thính pháp. Xét về ngƣời thính pháp gọi là mƣời một pháp không, do pháp không nầy đối với tất cả pháp chẳng thấy có tƣớng mạo. Xét về ngƣời thính pháp gọi là sơ phát tâm nhẫn đến rốt ráo tâm vô thƣợng Bồ

Đề, nhơn nơi sơ tâm mà đặng Đại Niết Bàn, chẳng phải do nghe pháp mà đặng Đại Niết Bàn. Chính là do tu tập nên chứng Đại Niết Bàn. Nhƣ ngƣời bịnh dầu nghe lời chỉ dẫn của lƣơng y cùng tên của món thuốc nhƣng chẳng thể lành bịnh, phải do uống thuốc bịnh mới đƣợc lành. Dầu nghe mƣời hai nhơn duyên nhƣng chẳng thể dứt đƣợc tất cả phiền não, cần phải nhiếp niệm khéo tƣ duy mới dứt đƣợc phiền não. Đây gọi là pháp nhiếp niệm tƣ duy thứ

ba. Lại do nghĩa gì gọi là nhiếp niệm tƣ duy ? Đây là nói ba môn tam muội : Không tam muội, vô tƣớng tam muội, vô tác tam muội. Không là đối với hai mƣơi lăm cõi chẳng thấy một cõi nào là có thật. Vô tác là đối với hai mƣơi lăm cõi chẳng mong cầu. Vô tƣớng là không có mƣời tƣớng, chính là không có sắc tƣớng, thinh tƣớng, hƣơng tƣớng, vị tƣớng, xúc tƣớng, sanh tƣớng, trụ

https://thuviensach.vn

tƣớng, diệt tƣớntg, nam tƣớng, nữ tƣớng. Tu tập ba môn tam muội nhƣ vậy thời gọi là Bồ Tát nhiếp niệm tƣ duy.

Thế nào gọi là tu hành đúng pháp ? Chính là tu hành Đàn Ba La Mật nhẫn đến Bát Nhã Ba La Mật, biết tƣớng chơn thật của ấm nhập giới, cũng biết Thanh Văn, Duyên iác chƣ Phật đồng một đạo mà nhập Niết Bàn, chính là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, chẳng sanh già, bịnh, chết, chẳng đói khát, khổ não, chẳng thối chuyển chẳng hƣ mất.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời hiểu nghĩa sâu của Đại Niết Bàn, thời biết chƣ

Phật trọn chẳng rốt ráo nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Bực thiện tri thức chơn thật thứ nhứt là Bồ Tát và chƣ

Phật, vì bực nầy thƣờng dùng ba pháp khéo điều ngự : Một là lời nói hoàn toàn dịu hòa, hai là hoàn toàn quở trách, ba là dịu hòa cùng quở trách. Do đây nên Bồ Tát và chƣ Phật là bực thiện tri thức chơn thật. Phật và Bồ tát là bực đại lƣơng y nên gọi là thiện tri thức, vì biết bịnh, biết thuốc, cho thuốc đúng bịnh.

Ví nhƣ lƣơng y thông thạo tám môn trị bịnh xem bịnh có ba tƣớng : Phong, nhiệt, hàn. Ngƣời bịnh phong cho uống thuốc dầu tô, ngƣời bịnh nhiệt cho uống thuốc thạch mật, ngƣời bịnh hàn cho uống nƣớc gừng. Do biết gốc bịnh cho thuốc đƣợc lành nên gọi là lƣơng y. Cũng vậy, Chƣ Phật và Bồ Tát biết phàm phu có ba thứ bịnh :Tham dục, sân khuể, ngu si. Ngƣời tham dục dạy quán tƣớng xƣơng trắng, ngƣời sân khuể dạy quán từ bi, ngƣời ngu si dạy quán mƣời hai nhơn duyên. Do đây nên chƣ Phật và Bồ Tát gọi là thiện tri thức.

Nhƣ thuyền chủ vì giỏi đƣa ngƣời nên gọi là đại thuyền chủ. Cũng vậy, Chƣ

Phật và Bồ Tát đƣa chúng sanh khỏi biển sanh tử nên gọi là thiện tri thức.

- Nầy Thiện nam tử ! Do Phật và Bồ Tát làm cho chúng sanh đƣợc tu hành đầy đủ những căn lành. Ví nhƣ núi Tuyết là nơi sản xuất những cội gốc thuốc hay vi diệu. Cũng vậy, chƣ Phật và Bồ Tát là chỗ xuất sanh tất cả căn lành, do đây nên gọi là thiện tri thức.

Trong núi Tuyết có vị hƣơng dƣợc tên là Ta Ha, ngƣời nào thấy thuốc nầy thời đƣợc sống lâu, không có bịnh khổ, bốn thứ độc không làm hại đƣợc.

Ngƣời nào rờ đụng thuốc nầy thời sống lâu đủ một trăm hai mƣơi tuổi.

Ngƣời nào nhớ thuốc nầy thời đƣợc trí túc mạng. Đó là do thế lực của vị

thuốc nầy. Cũng vậy, chƣ Phật và Bồ Tát, nếu ai đƣợc thấy thời tất cả phiền https://thuviensach.vn

não đều trừ, bốn ma chẳng nhiễu loạn đƣợc. Ngƣời nào gần gũi chƣ Phật và Bồ Tát, vì đƣợc nghe pháp, nên đƣợc trƣờng thọ chẳng bị sanh tử. Ngƣời nào tƣởng niệm chƣ Phật và Bồ Tát thời đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Do đây nên chƣ Phật và Bồ Tát gọi là thiện tri thức.

Nhƣ trong Hƣơng Sơn có ao A Na Bà Đạp Đa, từ ao nầy thành nguồn bốn con sông lớn : Sông Hằng, sông Vân Đầu, sông Tƣ Đà, sông Bác Xoa.

Ngƣời đời thƣờng nói rằng : Nếu ngƣời có tội tắm nơi bốn con sông nầy thời tội đều tiêu diệt. Nên biết lời nói nầy là hƣ vọng chẳng thật. Chỉ có chƣ Phật và Bồ Tát mới là chơn thật. Vì ngƣời nào đƣợc gần gũi thời tất cả tội chƣớng đều tiêu trừ. Do đây nên chƣ Phật và Bồ Tát gọi là thiện tri thức.

Ví nhƣ trên mặt đất có bao nhiêu cỏ thuốc, rừng cây, trăm giống lúa, mía nho, các thứ bông trái. ặp trời nắng hạn sắp khô chết, Nan Đà Long Vƣơng vì xót thƣơng chúng sanh nên ra khỏi biển lớn làm mƣa xối xuống, nhờ đó tất cả cỏ cây bông trái đều đƣợc tƣơi tốt. Cũng vậy, tất cả chúng sanh có bao nhiêu căn lành sắp tiêu diệt, chƣ Phật và Bồ Tát sanh lòng đại bi từ biển trí huệ rƣới pháp cam lồ, làm cho chúng sanh đƣợc mƣời hai pháp lành. Do đây nên chƣ Phật và Bồ Tát gọi là thiện tri thức.

Ví nhƣ lƣơng y thông thạo tám môn trị bịnh, thấy những ngƣời bịnh thời lo chữa trị, không ngó đến dòng họ, đẹp xấu cũng không nghĩ đến châu báu, do đây nên ngƣời đời xƣng tặng là đại lƣơng y. Cũng vậy, chƣ Phật và Bồ Tát thấy chúng sanh có bịnh phiền não, liền sanh lòng từ mẫn mà thuyết pháp, không ngó đến dòng họ đẹp xấu cùng của cải, chúng sanh đƣợc nghe pháp, phiền não liền trừ diệt. Do đây nên chƣ Phật và Bồ Tát gọi là thiện tri thức.

Do vì gần gũi thiện hữu nên đƣợc gần Đại Niết Bàn.

Thế nào là Bồ Tát nhờ nghe pháp mà đặng gần với Đại Niết Bàn ? tất cả

chúng sanh do nghe pháp mà có tín căn, vì có tín căn nên thích thật hành bố

thí , trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn , thiền định và trí huệ, đƣợc quả Tu Đà Hoàn nhẫn đến quả Phật. Do đây nên biết rằng đƣợc những pháp lành đều là thế lực của sự nghe pháp.

Ví nhƣ trƣởng giả chỉ có một con trai, ông sai con đến nƣớc khác buôn bán đổi chác. Ông chỉ rành đƣờng sá, rồi lại dặn rằng : Nếu gặp dâm nữ thời con phải cẩn thận, chớ gần gũi, nếu thƣơng yêu gần gũi thời mất tiền của và thân mạng cũng khó bảo toàn, cũng chớ giao du với ngƣời tệ ác. Ngƣời con kính thuận theo lời dạy của cha, thân tâm an ổn đƣợc nhiều của báu mang về.

https://thuviensach.vn

Đại Bồ Tát giáo hóa chúng sanh cũng nhƣ vậy, chỉ rành đƣờng đạo cùng những pháp chƣớng ác. Nhờ nghe pháp mà chúng sanh xa lìa những điều ác, đầy đủ những pháp lành đây là do sự thính pháp mà đƣợc gần với Đại Niết Bàn.

Ví nhƣ gƣơng sáng soi rõ mặt ngƣời. Cũng vậy, ngƣời đƣợc nghe pháp thời thấy rõ pháp lành, pháp ác, do đây nên đƣợc gần Đại Niết Bàn.

Ví nhƣ nhà tìm châu bảo chẳng biết đƣờng sá, có ngƣời hiểu biết chỉ đƣờng, bèn đến đƣợc chỗ châu báu. Cũng vậy, tất cả chúng sanh muốn đến chỗ lành để lấy pháp bảo, chẳng biết phƣơng pháp tu hành, nhờ Bồ Tát chỉ dạy, chúng sanh tuân theo mà đƣợc đến chỗ lành đặng pháp bảo vô thƣợng Đại Niết Bàn. Đây là do nghe pháp mà đặng gần với Đại Niết Bàn.

Ví nhƣ voi say hung dữ, có nhà điều tƣợng dùng móc sắt móc rách da đầu, voi say liền điều thuận hết tâm hung dữ. Cũng vậy, tất cả chúng sanh do tham, sân , si nên muốn gây tạo nhiều tội ác, Bồ Tát vì họ thuyết pháp, làm cho họ dứt hết tâm ác, do đây nên gần đƣợc Đại Niết Bàn. Vì thế nên Nhƣ

Lai ở trong các kinh bảo hàng đệ tử phải nhiếp tâm lóng nghe và lãnh thọ

mƣời hai bộ kinh, tu bảy giác chi, lìa năm thứ cái chƣớng. Do tu tập bảy giác chi thời đƣợc gần Đại Niết Bàn.

Do thính pháp mà Tu Đà Hoàn lìa những sự khủng bố : Trƣởng giả Tu Đạt Đa trƣớc kia mang bịnh nặng, ông rất lo rầu sợ sệt. Sau khi đƣợc nghe Xa Lợi Phất nói bực Tu Đà Hoàn có bốn công đức, dùng mƣời thứ ví dụ để an ủi. Trƣởng giả nghe rồi liền hết sợ sệt. Đây cũng là do thính pháp mà đƣợc gần Đại Niết Bàn, vì đƣợc mở thông pháp nhãn.

Trong đời có ba ngƣời : Một là không con mắt, hai là một con mắt, ba là đủ

hai mắt. Ngƣời không con mắt dụ cho thƣờng chẳng đƣợc nghe pháp. Ngƣời một con mắt dụ cho đƣợc tạm thời nghe pháp mà tâm không đƣợc an trụ.

Ngƣời đủ hai con mắt dụ cho chuyên tâm nghe pháp lãnh thọ và thực hành, do đây đƣợc gần Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngày trƣớc lúc ta ở thành Câu Thi Na, Xá Lợi Phất đƣơng bịnh khổ. Ta sai A Nan đến thuyết pháp. Lúc đó Xá Lợi Phất nghe A Nan thuyết pháp, bèn bảo bốn ngƣời đệ tử khiêng giƣờng bịnh đến chỗ Phật để nghe pháp. Do phƣớc lực nghe Phật thuyết pháp nên Xá Lơiï Phất đƣợc lành bịnh thân thể an ổn. Vì thế nên nghe chánh pháp thời đƣợc gần Đại Niết Bàn.

https://thuviensach.vn

Thế nào là Bồ Tát do tƣ duy mà đƣợc gần Đại Niết Bàn ? Nhơn sự tƣ duy nầy mà tâm đƣợc giải thoát. Vì tất cả chúng sanh thƣờng bị ngũ dục ràng buộc, do tƣ duy nên đều đƣợc giải thoát. Đây là do tƣ duy mà đƣợc gần Đại Niết Bàn.

Tất cả chúng sanh thƣờng bị thƣờng, lạc, ngã, tịnh làm điên đảo. Do tƣ duy nên đƣợc thấy các pháp là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh. Nhờ sự thấy nầy mà hết điên đảo. Đây cũng là do tƣ duy mà đƣợc gần Đại Niết Bàn.

Tất cả pháp có bốn tƣớng : sanh tƣớng, lão tƣớng, bịng tƣớng, diệt tƣớng.

Do bốn tƣớng nầy làm cho phàm phu đến Tu Đà Hoàn bị nhiều sự khổ não.

Nếu ngƣời có thể nhiếp niệm khéo tƣ duy, dầu gặp bốn tƣớng nầy nhƣng chẳng bị khổ não. Đây cũng là do tƣ duy mà đƣợc gần Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả pháp lành đều do tƣ duy mà đƣợc. Vì có ngƣời dầu trải qua vô lƣợng vô biên vô số kiếp chuyên tâm thính pháp, nếu chẳn tƣ

duy thời trọn không thể đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Đây cũng là do tƣ duy mà đƣợc gần Đại Niết Bàn.

Nếu có chúng sanh tin Phật, Pháp, Tăng không biến đổi nên sanh lòng cung kính. Nên biết rằng đây là do năng lực của sự nhiếp niệm tƣ duy mới đƣợc dứt trừ tất cả phiền não. Đây cũng là do tƣ duy mà đƣợc gần Đại Niết Bàn.

Thế nào là Bồ Tát tu hành đúng chánh pháp ? - Nầy Thiện nam tử ! Dứt những pháp ác tu các pháp lành thời gọi là Bồ Tát tu hành đúng pháp. Lại thấy tất cả pháp trống rỗng không chỗ có, không thƣờng, không lạc, không ngã, không tịnh, do sự thấy biết nầy nên thà bỏ thân mạng chẳng phạm cấm giới. Đây gọi là Bồ Tát tu hành đúng pháp.

Tu có hai thứ : Chơn thật và chẳng thật. Chẳng biết tƣớng của Niết Bàn, Phật Tánh, Nhƣ Lai, Pháp, Tăng, thật tƣớng, tƣớng hƣ không v.v… đây gọi là chẳng thật. Nếu biết thời gọi là chơn thật.

Thế nào gọi là biết tƣớng của Niết Bàn ? Niết Bàn có tám điều : Một là sạch hết, hai là tánh lành, ba là thật, bốn là chơn, năm là thƣờng, sáu là lạc, bảy là ngã, tám là tịnh. Niết Bàn lại có tám điều : Một là giải thoát, hai là tánh lành, ba là chẳng thật, bốn là chẳng chơn, năm là vô thƣờng, sáu là vô lạc, bảy là vô ngã, tám là vô tịnh.

Niết Bàn lại có sáu tƣớng : Một là giải thoát, hai là tánh lành, ba là chẳng thật, bốn là chẳng chơn, năm là an lạc, sáu là thanh tịnh.

https://thuviensach.vn

Nếu chúng sanh y theo đạo thế tục mà dứt phiền não, thời Niết Bàn đó có tám điều giải thoát chẳng chơn thật, vì là vô thƣờng. Vì vô thƣờng nên là không thật, vì không thật thời không chơn. Dầu dứt phiền não nhƣng rồi sẽ

khổ trở lại, do đây nên không có thƣờng, lạc, ngã, tịnh, đây gọi là Niết Bàn có tám điều giải thoát không thật.

Thanh Văn Duyên iác vì dứt phiến não nên gọi là giải thoát nhƣng chƣa đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, đây gọi là chẳng thật vì chẳng thật nên chẳng chơn.

Đời vị lai sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề nên là vô thƣờng. Vì đƣợc tám thánh đạo vô lậu nên gọi là thanh tịnh an lạc, đây gọi là Niết Bàn có sáu tƣớng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu biết nhƣ vậy đó là biết Niết Bàn, chẳng gọi là biết Phật tánh, Nhƣ Lai, Pháp, Tăng, thật tƣớng, hƣ không.

Phật tánh có sáu điều : Một là thƣờng, hai là tịnh, ba là thật, bốn là thiện, năm là sẽ thấy, sáu là chơn. Phật tánh lại có bảy điều : Sáu điều nhƣ trên, bảy là có thể chứng, đây gọi là Bồ Tát biết Phật tánh.

Nhƣ Lai chính là tƣớng giác ngộ, tƣớng lành, là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, là giải thoát chơn thật, dạy đạo có thể thấy đƣợc, đây gọi là Bồ Tát biết tƣớng Nhƣ

Lai.

Pháp là hoặc lành chẳng lành, hoặc thƣờng chẳng thƣờng, hoặc lạc chẳng lạc, hoặc ngã chẳng ngã, hoặc tịnh chẳng tịnh, hoặc tri chẳng tri, hoặc giải chẳng giải, hoặc chơn chẳng chơn, hoặc tu chẳng tu, hoặc sƣ chẳng phải sƣ, hoặc thật chẳng thật, đây gọi là Bồ Tát biết pháp tƣớng.

Thế nào là Bồ Tát biết Tăng tƣớng ?

Tăng là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, là tƣớng đệ tử, tƣớng có thể thấy, là thiện , là chơn, chẳng thật, vì tất cả Thanh Văn sẽ đƣợc thành Phật, vì tỏ ngộ chơn tánh nên gọi là chơn. Đây gọi là Bồ Tát biết tƣớng của Tăng.

Thiệt tƣớng là : Hoặc thƣờng, vô thƣờng, hoặc lạc, vô lạc, hoặc ngã, vô ngã, hoặc tịnh, vô tịnh, hoặc thiện, bất thiện, hoặc có, hoặc không, hoặc Niết Bàn, hoặc chẳng phải Niết Bàn, hoặc giải thoát, hoặc chẳng phải giải thoát, hoặc tri, hoặc bất tri, hoặc đoạn, hoặc bất đoạn, hoặc chứng, hoặc chẳng chứng, hoặc tu, hoặc chẳng tu, hoặc thấy, hoặc chẳng thấy, đây gọi là thiệt tƣớng, chẳng phải là Niết Bàn Phật tánh, Nhƣ Lai, Pháp, Tăng, hƣ không.

https://thuviensach.vn

Đây gọi là Bồ Tát nhơn tu kinh Đại Niết Bàn nầy biết tƣớng sai khác của Niết Bàn, Phật tánh, Nhƣ Lai, Pháp, Tăng, thiệt tƣớng, hƣ không.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát tu kinh Đại Niết Bàn chẳng thấy hƣ không, vì Phật và Bồ Tát dầu có ngũ nhãn nhƣng chẳng thấy, chỉ có huệ nhãn mới thấy đƣợc. Chỗ thấy của huệ nhãn là không có pháp thấy đƣợc nên gọi là thấy. Nếu là không có vật gọi là hƣ không, thời hƣ không ấy gọi là thật, do vì thật thời gọi là thƣờng không, vì thƣờng không nên không có lạc, ngã và tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Trống không gọi là không có pháp, không có pháp gọi là trống không. Nhƣ trong đời chỗ không có vật gọi là trống không, tánh hƣ

không cũng nhƣ vậy, vì không chỗ có nên gọi là hƣ không.

- Nầy Thiện nam tử ! Tánh chúng sanh cùng tánh hƣ không đều không có thiệt tánh. Nhƣ có ngƣời nói rằng :Trừ dứt những vật có rồi sau mới là không. Nhƣng hƣ không nầy thiệt chẳng thể làm ra, vì là không chỗ có, đã không chỗ có nên biết là không có hƣ không. Tánh hƣ không nầy nếu có thể

làm ra thời gọi là vô thƣờng, nếu là vô thƣờng thời chẳng gọi là hƣ không.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngƣời đời nói rằng hƣ không là không sắc chất, không cách ngại, là thƣờng chẳng biến đổi, do đây nên trong đời gọi tánh hƣ

không là đại chủng thứ năm. Nhƣng hƣ không nầy thiệt ra không có tánh, do ánh sáng nên gọi là hƣ không, thật ra không có hƣ không. Nhƣ thế đế thiệt ra không có tánh vì thuận theo chúng sanh mà nói là có thế đế.

- Nầy Thiện nam tử ! Thể Niết Bàn cũng không có chỗ trụ, chính nơi chƣ

Phật dứt sạch phiền não mà gọi là Niết Bàn. Niết Bàn chính là thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Niết Bàn dầu là lạc, nhƣng chẳng phải là thọ lạc, bèn là sự vui tịch diệt vi diệu vô thƣợng. Chƣ Phật có hai thứ vui : Một là tịch diệt lạc, hai là giác tri lạc. Thể thiệt tƣớng có ba thứ vui : Một là thọ lạc, hai là tịnh diệt lạc, ba là giác tri lạc. Phật tánh có một thứ vui, vì sẽ đƣợc thấy, lúc chứng vô thƣợng Bồ Đề thời gọi là Bồ Đề lạc.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Bạch Thế Tôn ! Nếu chỗ phiền não dứt là Niết Bàn thời không phải. Vì xƣa kia lúc Đức Nhƣ Lai mới thành Phật, đi đến bờ sông Ni Liên Thiền, Ma Vƣơng cùng quyến thuộc đến chỗ

Phật thƣa rằng : Thời kỳ Niết Bàn đã đến sao Thế Tôn chẳng nhập ?‖

Phật bảo Ma Vƣơng : Nay ta chƣa có hàng đa văn đệ tử giới hạnh tinh nghiêm

https://thuviensach.vn

Trí huệ thông minh, có thể giáo hoá chúng sanh, nên ta chẳng nhập Niết Bàn.

Nếu nói rằng chỗ phiền não dứt là Niết bàn, Bồ Tát từ vô lƣợng kiếp đã dứt phiền não, cớ sao chẳng đặng gọi là Niết Bàn ? Đều đồng dứt, cớ sao gọi riêng chƣ Phật có Niết Bàn, còn Bồ Tát thời không ? Nếu dứt phiền não chẳng phải là Niết Bàn cớ sao ngày trƣớc đức Nhƣ Lai bảo ông Sanh Danh : Chính thân của ta đây là Niết Bàn. ?

Lúc Nhƣ Lai ở nƣớc Tỳ Xá Ly, Ma Vƣơng lại đến thƣa : Thế Tôn ngày trƣớc nói rằng vì chƣa có hàng đệ tử đa văn trì giới thông minh trí huệ có thể

giáo hóa chúng sanh, nên Thế Tôn chẳng nhập Niết bàn. Nay đã đầy đủ cớ

sao Thế Tôn chẳng nhập ? Nhƣ Lai bảo Ma Vƣơng : Sau đây ba tháng ta sẽ

nhập Niết Bàn.

Bạch Thế Tôn ! iả sử diệt độ chẳng phải nhập Niết bàn, tại sao đức Nhƣ

Lai lại hẹn ba tháng sẽ nhập Niết Bàn ?

Bạch Thế Tôn ! Nếu dứt phiền não là Niết Bàn, ngày trƣớc lúc đức Nhƣ Lai ngồi nơi đạo tràng Bồ Đề dứt hết phiền não bèn là Niết Bàn, sao lại nói với Ma Vƣơng sau ba tháng sẽ nhập Niết Bàn ?

Bạch Thế Tôn ! Nếu lúùc đó là Niết Bàn, tại sao lại tuyên bố đến cuối đêm sẽ nhập Niết Bàn ?

Đức Nhƣ Lai là đấng thành thiệt, cớ sao lại nói những lời hƣ vọng nhƣ vậy ?

Phật bảo Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát : ― Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Lai đã đặng tƣớng lƣỡi rộng dài, phải biết rằng Nhƣ Lai từ vô lƣợng kiếp đã lìa vọng ngữ. Tất cả chƣ Phật và Bồ Tát phàm có nói ra đều là lời thành thật chắc chắn không hƣ dối.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngày trƣớc Ma Ba Tuần thỉnh Phật nhập Niết Bàn, mà Ma Vƣơng chẳng biết tƣớng Niết Bàn. Ý Ma Vƣơng cho rằng chẳng giáo hoá chúng sanh yên lặng bất động đó là Niết Bàn. Ví nhƣ ngƣời đời thấy có ai chẳng nói chẳng làm, bèn cho rằng ngƣời nầy nhƣ chết. Ý Ma Vƣơng cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Lai chẳng nói Phật Pháp và chúng Tăng không có tƣớng sai khác. Chỉ nói thƣờng trụ và thanh tịnh hai pháp nầy không sai khác. Phật cũng chẳng nói Phật cùng Phật tánh và Niết Bàn không có tƣớng https://thuviensach.vn

sai khác, chỉ nói thƣờng hằng bất biến là không sai khác, Phật cũng chẳng nói Niết Bàn và thiệt tƣớng không có tƣớng sai khác, chỉ nói thƣờng trụ và thật chẳng biến đổi không có sai khác.

- Nầy Thiện nam tử ! Có lúc hàng Thanh Văn đệ tử của ta sanh sự tránh tụng, nhƣ các Tỳ Kheo ở nƣớc Câu Diêm Vi trái lời dạy của Phật phạm nhiều cấm giới, chẳng kính trọng Phật, Pháp, Tăng, giới luật hòa thƣợng.

Những Tỳ Kheo ác nầy chẳng tin lời dạy của Phật. Vì những ngƣời nầy mà ta bảo Ma Ba Tuần ông chớ lo rằng chậm. Sau ba tháng ta sẽ nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhơn vì các Tỳ Kheo ác nầy, khiến hàng Thanh Văn chẳng thấy thân của ta, chẳng nghe ta thuyết pháp, bèn cho rằng Nhƣ Lai nhập Niết Bàn. Chỉ hàng Bồ Tát thấy đƣợc thân ta, thƣờng nghe ta thuyết pháp, nên chẳng cho rằng Phật nhập Niết Bàn.

Dầu hàng Thanh Văn nói rằng Nhƣ Lai nhập Niết Bàn, nhƣng thật ra ta chẳng nhập Niết Bàn.

Nếu Thanh Văn đệ tử của ta nói rằng Nhƣ Lai nhập Niết Bàn, phải biết ngƣời nầy chẳng phải đệ tử của Phật, là bè đảng của ma, là ngƣời tà kiến chẳng phải chánh kiến. Nếu nói Nhƣ Lai chẳng nhập Niết bàn, phải biết ngƣời nầy thiệt là đệ tử Phật, là ngƣời chánh kiến chẳng phải bè đảng của ma.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta chẳng thấy trong hàng đệ tử có ngƣời nào cho rằng Nhƣ Lai chẳng giáo hóa chúng sanh yên lặng bất động gọi là Niết bàn.

Ví nhƣ trƣởng giả có đông con cái, đi đến xứ khác chƣa trở về. Những ngƣời con đều cho rằng cha mình đã chết. Nhƣ trƣởng giả nầy thiệt chẳng chết, mà những ngƣời con điên đảo tƣởng rằng chết. Cũng vậy, hàng Thanh Văn đệ tử

vì chẳng thấy Phật, bèn cho rằng Nhƣ Lai đã nhập Niết Bàn trong rừng Ta La nơi thành Câu Thi Na, nhƣng thật ra ta chẳng nhập Niết Bàn, mà hàng Thanh Văn tƣởng là nhập Niết Bàn.

Ví nhƣ ngọn đèn sáng, có ngƣời che kín đó, những kẻ không biết cho rằng đèn đã tắt, nhƣng đèn sáng nầy thiệt chẳng tắt, vì không biết nên cho là tắt.

Cũng vậy, hàng Thanh Văn đệ tử dầu có huệ nhãn nhƣng bị phiền não che đậy làm cho tâm điên đảo chẳng thấy đƣợc thân chơn thật của Phật, bèn tƣởng là Phật diệt độ, nhƣng thiệt ra ta chẳng diệt độ.

https://thuviensach.vn

Nhƣ ngƣời sanh manh chẳng thấy mặt trời mặt trăng, chẳng biết ngày đêm sáng tối, vì chẳng biết bèn nói rằng không có mặt trời mặt trăng thiệt, do vì không thấy nên sanh tƣởng điên đảo. Cũng vậy, hàng Thanh Văn đệ tử, vì chẳng thấy Nhƣ Lai bèn cho rằng Phật nhập Niết Bàn. Nhƣng thật ra Nhƣ

Lai chẳng nhập Niết Bàn.

Ví nhƣ mây mù che khuất mặt trời mặt trăng, kẻ ngu si cho rằng không có mặt trời mặt trăng. Cũng vậy, Vì các phiền não che đôi mắt trí huệ nên hàng Thanh Văn chẳng thấy Nhƣ Lai bèn cho rằng Nhƣ Lai nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây là đức Nhƣ Lai thị hiện Anh Nhi Hạnh chớ chẳng phải diệt độ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lúc mặt trời lặn, vì Hắc Sơn che khuất mặt trời, nên chúng sanh Diêm Phù Đề chẳng thấy, nhƣng thật ra mặt trời không có lặn, vì không thấy nên chúng sanh tƣởng là lặn. Cũng vậy, hàng Thanh Văn đệ tử bị phiền não che ngăn chẳng thấy thân Phật, vì chẳng thấy nên cho rằng Nhƣ Lai nhập Niết Bàn, nhƣng thiệt ra Phật chẳng nhập Niết Bàn.

Do đây nên Phật ở nƣớc Tỳ Da Ly bảo Ma Ba Tuần : Sau ba tháng ta sẽ

nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Lai thấy trƣớc rằng Ca Diếp Bồ Tát sau ba tháng căn lành sẽ thành thục, cũng thấy núi Hƣơng Sơn ông Tu Bạt Đà La an cƣ

xong sẽ đến chỗ ta, nên ta bảo Ma Ba Tuần sau ba tháng sẽ nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Có năm trăm lực sĩ mãn ba tháng cũng sẽ phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, vì họ nên ta bảo ma Ba Tuần sau ba tháng Phật sẽ nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Bọn ông Thuần Đà năm trăm Lê Xa tử, và Am La nữ

Sau ba tháng thời đạo tâm vô thƣợng sẽ thành thục, vì những ngƣời nầy nên ta bảo ma Ba Tuần sau ba tháng Nhƣ Lai sẽ nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông Tu Na Sát Đa theo hàng ngoại đạo Ni Kiền Tử, ta vì ông thuyết pháp trọn mƣời hai năm, ông chẳng tin chẳng thọ, chẳng bỏ tà kiến, ta biết ác tâm tà kiến của ông sau ba tháng quyết định có thể dứt trừ, nên ta bảo ma Ba Tuần sau ba tháng Phật sẽ nhập Niết Bàn.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Do nhơn duyên gì mà ngày trƣớc ở bên sông Ni Liên, ta bảo ma Ba Tuần vì chƣa có hàng đệ tử đa văn trí huệ nên Phật chẳng nhập Niết Bàn ?

Lúc đó ta muốn chuyển pháp luân độ các ông Kiều Trần Nhƣ v.v…, cũng muốn độ các ông Da Xá, muốn độ bọn ông Úc Dà trƣởng giả, muốn độ vua Tần Bà Ta La nƣớc Ma Dà Đà cùng vô lƣợng nhơn thiên, muốn độ thầy trò Ƣu Lâu Tần Loa Ca Diếp, Na Đề Ca Diếp, Dà Da Ca Diếp, cũng muốn độ

các ông Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên v.v… Vì thế nên ta bảo ma Ba Tuần : Nhƣ Lai chẳng nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Có Niết Bàn chẳng phải là Đại Niết Bàn. Chẳng thấy Phật tánh mà dứt phiền não thời gọi là Niết Bàn chẳng phải Đại Niết Bàn.

Bởi chẳng thấy Phật tánh nên không có thƣờng, ngã, chỉ có lạc và tịnh, do đây nên dầu dứt phiền não mà chẳng đƣợc gọi là Đại Niết Bàn. Nếu thấy Phật tánh dứt phiền não thời gọi là Đại Niết Bàn, vì thấy Phật tánh nên đƣợc gọi là thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! ― Niết‖ nghĩa là chẳng, ― Bàn‖ nghĩa là dệt, nghĩa chẳng dệt gọi là Niết Bàn. ―Bàn‖ lại có nghĩa là che, chẳng bị che bèn gọi là Niết Bàn. Bàn lại có nghĩa là đi đến, chẳng đi chẳng đến gọi là Niết Bàn. ―

Bàn‖ lại có nghĩa là bất định, không bất định gọi là Niết Bàn. ―Bàn‖ lại có nghĩa là mới cũ, không mới cũ gọi là Niết Bàn. ―Bàn‖ lại có nghĩa là chƣớng ngại, không chƣớng ngại gọi là Niêt Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Có hàng đệ tử của phái Ƣu Lâu Khƣ, phái Ca Tỳ La nói ―Bàn:‖ là danh tƣớng, không danh tƣớng gọi là Niết Bàn. ―Bàn‖ lại có nghĩa là có; không có thời gọi là Niết Bàn. ―Bàn‖ lại có nghĩa là hòa hiệp; không hòa hiệp gọi là Niết Bàn. ―Bàn‖ lại có nghĩa là khổ ; không khổ gọi là Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời dứt phiền não chẳng gọi là tu Niết Bàn, chẳng sanh phiền não thời gọi là Niết Bàn. Chƣ Phật Nhƣ Lai vĩnh viễn chẳng khởi phiền não nên gọi là Niết Bàn. Có trí huệ ở nơi tất cả pháp không có chƣớng ngại thời gọi là Nhƣ Lai. Nhƣ Lai chẳng phải phàm phu, Thanh Văn, Duyên iác, Bồ Tát. Đây gọi là Phật tánh.

Thân tâm trí huệ của Nhƣ Lai khắp đầy vô lƣợng vô biên, vô số cõi, không bị chƣớng ngại, đây gọi là hƣ không.

Nhƣ Lai thƣờng trụ không có biến đổi, đây gọi là thật tƣớng.

https://thuviensach.vn

Do nghĩa nầy nên Nhƣ Lai thiệt chẳng rốt ráo nhập Niết Bàn.

Đây gọi là Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ bảy.

Thế nào là Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ tám ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn : Trừ dứt năm việc, xa lìa năm việc, thành tựu sáu việc, tu tập năm việc, giữ gìn một việc, gần gũi bốn việc, tin thuận nhứt thật, tâm thiện giải thoát, huệ thiện giải thoát.

Trừ dứt năm việc, chính là trừ năm ấm : Sắc, thọ, tƣởng, hành, thức : Năm thứ nầy hay làm chúng sanh sống chết nối mãi, chẳng rời gánh nặng chia lìa tụ họp, buộc ràng trong ba đời, không thể cầu tìm cho ra nghĩa lý ; do những lẽ nầy nên gọi là ―ẤM‖.

Đại Bồ Tát dầu thấy sắc ấm, nhƣng chẳng thấy tƣớng của nó, vì trong mƣời món sắc suy tìm tánh của nó trọn không thể đƣợc, vì thuận theo thế tục mà gọi là ―ẤM‖.

Có một trăm lẻ tám thứ thọ, Bồ Tát dầu thấy thọ ấm, nhƣng vẫn không thấy tƣớng của thọ. Vì thọ dầu có một trăm lẻ tám, nhƣng tất cả không có nghĩa lý quyết định thật.

Nhƣ sắc và thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

Vì thấy rõ năm ấm là cội gốc sanh ra phiền não, nên Đại Bồ Tát dùng phƣơng tiện làm cho dứt.

Đại Bồ Tát xa lìa năm việc, chính là xa lìa năm kiến chấp : Thân kiến, biên kiến, tà kiến, kiến thủ, giới thủ. Do năm kiến chấp nầy sanh ra sáu mƣơi hai thứ kiến chấp. Vì những thứ kiến chấp nầy mà sanh tử nối mãi chẳng dứt, nên Bồ Tát ngăn ngừa không gần gũi.

Đại Bồ Tát thành tựu sáu việc, chính là thành tựu sáu chánh niệm : Niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niện Thiên, niệm Thí, niệm iới.

Đại Bồ Tát tu tập năm việc, chính là tu tập năm định : Tri định, tịch định, thân tâm thọ khóai lạc định, vô lạc định, Thủ Lăng Nghiêm định. Tu tập https://thuviensach.vn

năm thứ định tâm nầy thời gần với Đại Niết Bàn, vì thế nên Đại Bồ Tát chuyên cần tu tập.

Bồ Tát giữ gìn một việc, chính là giữ gìn tâm Bồ Đề. Đại Bồ Tát luôn siêng năng gìn giữ tâm Bồ Đề, nhƣ ngƣời đời săn sóc đứa con một, nhƣ ngƣời chột mắt giữ gìn một mắt còn lại, nhƣ đi giữa rừng hoang vắng giữ gìn ngƣời dẫn đƣờng. Do gìn giữ tâm Bồ Đề mà đƣợc vô thƣợng Bổ Đề, do đƣợc vô thƣợng Bồ Đề nên có đủ thƣờng, lạc, ngã và tịnh, chính là Đại Niết Bàn do đây nên Bồ Tát gìn giữ một tâm Bồ Đề nầy.

Bồ Tát gần gũi bốn việc, chính là gần bốn tâm vô lƣợng : Đại từ, đại bi, đại hỉ, đại xả : Do bốn tâm nầy có thể làm cho vô lƣợng chúng sanh phát tâm Bồ

Đề, nên Bồ Tát luôn gần gũi.

Bồ Tát tin thuận nhứt thật, chính là rõ biết tất cả chúng sanh đều về nơi đạo duy nhứt, đạo duy nhứt nầy là Đại Thừa : Nơi Đại Thừa nầy, chƣ Phật và Bồ

Tát chia ra làm ba thừa để dụ dẫn chúng sanh.

Bồ Tát tâm thiện giải thoát chính là đã dứt hẳn tham, sân, si.

Bồ Tát huệ thiện giải thoát, chính là Đại Bồ Tát rõ biết tất cả pháp không chƣớng ngại. Do huệ giải thoát nên những pháp từ xƣa chƣa nghe mà nay đƣợc nghe, từ xƣa chƣa thấy mà nay đƣợc thấy, từ xƣa chƣa đến mà nay đƣợc đến.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói : ―

Tâm giải thoát‖, xét ra không đúng nghĩa. Vì tâm vốn không hệ phƣợc. Bổn tánh của tâm không bị tham, sân, si, hệ phƣợc. Đã là vốn không hệ phƣợc, sao lại nói là giải thoát ?

Thế Tôn ! Nếu bổn tánh của tâm chẳng bị tham kiết hệ phƣợc, do nhơn duyên gì mà có thể hệ phƣợc đƣợc tâm ? Ví nhƣ vắt sừng, vì vốn không sữa nên dầu tốn nhiều công lực vẫn không do đâu có sữa chảy ra. Nếu vắt vú bò, tốn công ít mà đƣợc nhiều sữa. Cũng vậy, tâm vốn không tham, sao nay lại có. Nếu trƣớc vốn không mà sau mới có, thời chƣ Phật và Bồ Tát vốn không tham, nay đáng lẽ đều có.

Thế Tôn ! Nhƣ thạch nữ vốn không con, dầu tốn nhiều công lực, nhiều nhơn duyên vẫn không thể có con. Cũng vậy, tâm vốn không tham, dầu gây tạo nhiều duyên, cũng không do đâu sanh đƣợc tham.

https://thuviensach.vn

Thế Tôn ! Nhƣ dùi cây ƣớt không thể đƣợc lửa. Cũng vậy, dầu dùi tìm nơi tâm vẫn không thể có tham. Tại sao tham kiết hệ phƣợc đƣợc tâm .

Thế Tôn ! Ví nhƣ ép cát không thể có dầu. Cũng vậy, dầu ép nơi tâm vẫn không có tham. Phải biết rằng tham cùng tâm, lý nghĩa của hai thứ riêng khác nhau. Thiết sử có tham, đâu nhiễm ô đƣợc tâm.

Thế Tôn ! Ví nhƣ đem nọc cắm giữa hƣ không trọn không thể đứng cứng đƣợc. Cũng vậy, đem tham cắm vào tâm, trọn không thể hệ phƣợc đƣợc tâm, dầu dùng nhiều nhơn duyên.

Thế Tôn ! Nếu tâm vốn không tham mà lại gọi là giải thoát, thời chƣ Phật và Bồ Tát sao chẳng nhổ gai trong hƣ không ?

Thế Tôn ! Tâm quá khứ không gọi là giải thoát. Tâm vị lai cũng không giải thoát ; tâm hiện tại chẳng cùng chung với đạo ; thế thời tâm nào gọi là đƣợc giải thoát ?

Thế Tôn ! Nhƣ ngọn đèn quá khứ không thể diệt tối ; ngọn đèn vị lai cũng không thể diệt tối ; ngọn đèn hiện tại lại không thể diệt tối ; vì sáng cùng tối, hai thứ ấy không đồng thời có. Tâm cũng nhƣ vậy, sao lại nói rằng tâm đƣợc giải thoát ?

Thế Tôn ! Tham cũng là có. Nếu tham là không, thời lúc thấy ngƣời nữ lẽ ra chẳng sanh tham. Nếu do ngƣời nữ mà sanh tham, thời tham là có thật. Vì có tham nên đọa ba đƣờng ác.

Thế Tôn ! Nhƣ có kẻ thấy tƣợng vẽ ngƣời nữ cũng sanh tham, vì sanh tham nên thành có nhiều tội lỗi. Nếu vốn không tham, tại sao thấy tƣớng vẽ lại sanh tham ? Nếu tâm không tham, tại sao Nhƣ Lai nói Bồ Tát tâm đƣợc giải thoát ? Nếu tâm có tham, sao lại phải chờ thấy ngƣời nữ rồi sau mới sanh.

Ngƣời không thấy thời không sanh ? Hiện tại tôi thấy có quả báo ác do tham gây ra, nên biết tham là có sân và si cũng nhƣ vậy.

Thế Tôn ! Nhƣ chúng sanh có thân không ngã, mà phàm phu chấp có ngã ; dầu chấp có ngã nhƣng không vì thế mà đọa ba ác đạo. Tại sao ngƣời tham đối với không tƣớng nữ sanh tƣởng là nữ mà phải đọa ba ác đạo ?

Thế Tôn ! Ví nhƣ dùi cây sanh lửa, nhƣng tánh lửa nầy trong các duyên đều không có, cớ gì mà đƣợc sanh ra lửa ?

https://thuviensach.vn

Thế Tôn ! Cũng vậy , trong sắc không có tham, trong thinh, hƣơng, vị, xúc, pháp cũng đều không có tham, tại sao nơi sắc v.v… lại sanh ra tham ? Nếu trong các duyên đều không có tham, tại sao riêng chúng sanh có tham, mà chƣ Phật và Bồ Tát không sanh tham ?

Thế Tôn ! Tâm cũng là bất định. Nếu tâm là nhứt định thời không có tham sân si. Nếu tâm đã là bất định, sao lại nói rằng tâm đƣợc giải thoát ? Tham cũng là bất định, nếu đã là bất định, tại sao lại nhơn nơi tham mà sanh ra ba ác đạo ? Kẻ tham cùng cảnh giới, cả hai đều bất định. Vì đồng chung duyên một cảnh sắc, hoặc sanh tham, hoặc sanh sân, hoặc sanh si. Nếu cả hai đều bất định, tại sao đức Nhƣ Lai nói rằng Bồ Tát tu Đại Niết Bàn thời tâm đƣợc giải thoát ?

Phật bảo Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát : Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Tâm cũng chẳng bị tham kiết hệ phƣợc, cũng chẳng phải chẳng bị

hệ phƣợc ; chẳng phải giải thoát, cũng chẳng phải giải thoát ; chẳng phải có ; chẳng phải không ; chẳng phải hiện tại, chẳng phải quá khứ chẳng phải vị

lai.

Vì tất cả pháp đều không tự tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Có các nhà ngoại đạo cho rằng : Nhơn duyên hòa hiệp thời có quả sanh ra.

Nếu trong các duyên vốn không tánh sanh mà có thể sanh ra, thời hƣ không vốn chẳng sanh lẽ ra cũng sanh đƣợc quả. Nhƣng hƣ không vẫn chẳng sanh vì chẳng phải là nhơn.

Do vì trong các duyên vốn cá tánh của quả, nên hòa hiệp thời sanh đƣợc quả.

Nhƣ ngƣời đời khi muốn xây vách thời dùng bùn đất khô dùng cọ màu, lúc muốn vẽ vời thời dùng cọ màu mà chẳng dùng cỏ cây, may áo thời dùng kim chỉ mà chẳng dùng cây bùn, cất nhà thời dùng bùn cây mà chẳng dùng kim chỉ. Ngƣời dùng đến vật đó là vì nó có thể sanh ra quả, vì sanh đƣợc quả nên biết trong các nhơn tất đã có tánh. Nếu là không tánh, thời trong một vật lẽ

ra phải xuất sanh tất cả vật.

Nếu là đáng lấy, đáng làm, đáng đem ra, nên biết rằng trong đó tất cả trƣớc có tánh của quả. Nếu là không có tánh của quả thời ngƣời chẳng lấy, chẳng làm, chẳng đem ra. Chỉ có hƣ không là chẳng lấy, chẳng làm nên có thể xuất sanh tất cả muôn vật, do vì có nhơn.

https://thuviensach.vn

Nhƣ hột ni câu đà mọc lên cây ni câu đà ; trong sửa có tánh chất đề hồ ; trong sợi chỉ có tánh của vải ; trong đất sét có tánh của cái bình.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả phàm phu bị vô minh làm mù lòa nên bày ra định thuyết : Sắc có nghĩa tham luyến, tâm có tánh tham. Họ lại cho rằng : Tâm phàm phu có tánh tham, cũng có tánh giải thoát gặp duyên tham thời tâm sanh tham, nếu gặp đƣợc duyên giải thoát thời tâm giải thoát.

Những thuyết nầy đều không đúng nghĩa.

Có hạng phàm phu lại cho rằng : Trong tất cả nhơn đều không có quả; nhơn có hai thứ : Vi tế và thô đại ; tế thời là thƣờng, thô thời vô thƣờng. Từ nhơn vi tế chuyển thành nhơn thô, từ nhơn thô nầy lại chuyển thành quả. Vì nhơn thô vô thƣờng nên quả cũng vô thƣờng.

Có hạng phàm phu lại cho rằng : Tâm không có nhơn, tham cũngkhông có nhơn, do thời tiết thời sanh tâm tham.

Vì không biết đƣợc tâm nhơn duyên, nên những hạng nầy luân hồi trong sáu đƣờng, chịu đủ mọi sự sanh tử.

Ví nhƣ con chó bị xiềng, trọn ngày đi quanh cột không thể thoát lìa. Cũng vậy, tất cả phàm phu bị xiềng vô minh cột vào cột sanh tử, cứ vòng quanh mãi ở hai mƣơi lăm cõi không thoát ly đƣợc.

Ví nhƣ có kẻ sa vào hầm xí, đã đƣợc ra khỏi rồi lại té vào hầm. Nhƣ ngƣời bịnh đƣợc lành trở lại làm nhơn cho bịnh. Nhƣ ngƣời đi đƣờng xa gặp chỗ

hoang vắng, đã đi qua đƣợc rồi trở lại nữa. Nhƣ đã tắm rửa sạch sẽ trở lại lấy bùn đất trét vào. Cũng vậy, tất cả phàm phu đã đƣợc thoát khỏi cõi Vô Sở

Hữu, chỉ chƣa thoát khỏi cõi Phi Phi Tƣởng, trở lại sa vào đến ba ác đạo. Vì tất cả phàm phu chỉ biết quán sát nơi quả, mà chẳng suy gẫm nhơn duyên.

Nhƣ con chó đuổi theo cục đất chẳng chạy theo ngƣời. Cũng vậy, hạng phàm phu chỉ nhìn nơi quả mà chẳng nhìn nơi nhơn duyên. Do chẳng thấy biết nhơn duyên nên từ cõi Phi Phi Tƣởng sa đến ba ác đạo.

- Nầy Thiện nam tử ! Chƣ Phật và Bồ Tát trọn không bảo nhứt định rằng : Trong nhơn có quả, trong nhơn không quả, trong nhơn cũng có cũng không quả, trong nhơn chẳng phải có chẳng phải không quả.

https://thuviensach.vn

Nếu kẻ nào cho rằng trong nhơn quyết định có quả, không quả, cũng có cũng không quả, chẳng phải có chỗ phải không quả, nên biết rằng đây là bè lũ của ma, là thuộc về loài ma là ngƣời tham ái, chẳng thể dứt hẳn sự hệ

phƣợc của sanh tử, ngƣời nầy chẳng rõ biết tâm tƣớng và tham tƣớng.

- Nầy Thiện nam tử ! Chƣ Phật và Bồ Tát hiển bày lý trung đạo : Dầu nói các pháp là chẳng phải có, chẳng phải không, nhƣng chẳng quyết định. Vì nhơn nơi nhãn, sắc, minh, tâm và niệm mà có thức sanh ra. Thức nầy quyết định chẳng ở trong nhãn, chẳng ở trong sắc, chẳng ở trong minh, chẳng ở

trong tâm, chẳng ở trong niệm, cũng chẳng ở chặn giữa, chẳng phải có chẳng phải không.

Vì từ các duyên sanh ra nên gọi là có. Vì không tự tánh nên gọi là không. Do đây nên Nhƣ Lai nói các pháp là chẳng phải có chẳng phải không.

- Nầy Thiện nam tử ! Chƣ Phật và Bồ Tát trọn không quyết định nói tâm có tánh thanh tịnh và tánh chẳng thanh tịnh, tánh tịnh cùng bất tịnh, vì tâm vốn vô trụ.

Do từ nơi duyên sanh ra nên nói là chẳng phải không, lại vì vốn không có tánh tham nên nói là chẳng phải có.

- Nầy Thiện nam tử ! Do từ nơi nhơn duyên mà tâm sanh ra tham, do từ nơi nhơn duyên mà tâm đƣợc giải thoát. Nhơn duyên có hai thứ : Một là theo sanh tử, hai là theo Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì có nhơn duyên mà tâm cùng với tham sanh ra, chung với tham cùng diệt, có nhơn duyên tâm cùng với tham sanh mà chẳng chung với tham cùng diệt. Có nhơn duyên tâm chẳng cùng với tham sanh mà chung với tham cùng diệt. Có nhơn duyên tâm chẳng cùng với tham sanh cũng chẳng cùng với tham diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Có hạng phàm phu chƣa dứt tâm tham, huân tập tâm tham, những kẻ nầy, tâm của họ chung với tham cùng sanh cùng diệt.

Nhƣ chúng sanh cõi dục, tất cả đều có khí vị sơ thiền, hoặc tu hay chẳng tu, gặp nhơn duyên thời bèn đƣợc ; nơi đây nói nhơn duyên chính là cho hỏa tai.

Cũng vậy, tất cả phàm phu hoặc huân tập hay không huân tập, tâm của họ

chung với tham cùng sanh, chung với tham cùng diệt, vì họ chẳng dứt tham vậy.

https://thuviensach.vn

Hàng Thanh Văn vì có nhơn duyên nên sanh tâm tham, vì sợ tâm tham nên tu tập quán bạch cốt, đây gọi là tâm cùng tham sanh mà chẳng cùng tham diệt. Lại hàng Thanh Văn chƣa chứng quả A La Hán vì có nhơn duyên nên sanh tâm tham, lúc đã chứng A La Hán thời tham liền diệt, đây cũng gọi là tâm cùng tham sanh mà chẳng chung với tham cùng diệt. Đại Bồ Tát lúc chứng bực Bất Động cũng nhƣ vậy.

Thế nào là tâm chẳng cùng tham sanh mà chung với tham cùng diệt ?

Đại Bồ Tát đã dứt tâm tham, vì độ chúng sanh mà thị hiện có tham, vì thị

hiện nên có thể làm cho vô lƣợng chúng sanh học tập thành tựu pháp lành.

Đây gọi là tâm chẳng cùng tham sanh mà với tham cùng diệt.

A LA Hán, Duyên iác, Chƣ Phật, Chƣ Bồ Tát trừ Bất Động Địa, gọi là tâm chẳng chung với tham cùng sanh cùng diệt.

Do những nghĩa trên đây, nên chƣ Phật và Bồ Tát chẳng quyết định nói tâm tánh vốn thanh tịnh, tâm tánh vốn không thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm nầy chẳng cùng với tham hòa hiệp, cũng chẳng cùng với sân, si hòa hiệp.

Nhƣ mặt trời, mặt trăng, dầu bị khói bụi mây mù và La Hầu A Tu La che chƣớng, làm cho chúng sanh không thấy, nhƣng tánh mặt trời mặt trăng trọn chẳng cùng hòa hiệp với năm thứ ấy.

Cũng vậy, dầu do nhơn duyên mà tâm sanh tham, nhƣng thật ra tâm tánh chẳng cùng tham hòa hiệp.

Nếu là tâm tham thời chính là tánh tham. Nếu là tâm chẳng tham thời chính là tánh chẳng tham. Tâm chẳng tham không thể làm tham. Tâm tham không thể chẳng tham.

Do nghĩa trên đây nên kiết sử tham dục không thể làm nhiễm ô đƣợc tâm.

Chƣ Phật và Bồ Tát đã phá hẳn tham kiết, nên gọi là tâm đƣợc giải thoát.

Tất cả chúng sanh vì do nhơn duyên mà sanh tham kiết, vì do nhơn duyên mà đƣợc giải thoát.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ núi Tuyết, chỗ cao vót. Ngƣời cùng khỉ vƣợn đều không đi đƣợc, hoặc có chỗ vƣợn đi đƣợc mà ngƣời không đi đƣợc, hoặc có chỗ vƣợn cùng ngƣời đều đi đƣợc.

Chỗ mà ngƣời cùng vƣợn đều đi đƣợc đó, nhƣ thợ săn dùng keo nhựa bày trên bàn để bắt vƣợn. Vì ngu si, vƣợn đến lấy bàn tay rờ bóc, tay dính vào nhựa. Muốn gỡ tay, vƣợn dùng chơn đạp, lại dính luôn chơn. Muốn gỡ chơn, vƣợn dùng miệng cạp, lại dính cả miệng. Hai tay, hai chƣn cùng miệng của vƣợn đều dính khắn vào nhựa không thể thoát đƣợc. Bấy giờ thợ lấy gậy xỏ

vƣợn mang về nhà.

Chỗ cao vót của núi Tuyết dùng dụ cho chánh đạo của Phật và Bồ Tát chứng. Khỉ vƣợn dụ cho phàm phu. Thợ săn dụ cho ma Ba Tuần. Keo nhựa dụ cho tham dục.

Ngƣời cùng khỉ vƣợn đều không thể đi là dụ cho phàm phu và Ma Vƣơng Ba Tuần đều không thể đi đến.

Khỉ vƣợn đi đƣợc mà ngƣời thời không, dụ hàng ngoại đạo, có trí huệ, các ác ma dù có dùng ngũ dục cũng không hệ phƣợc đƣợc họ.

Ngƣời cùng khỉ vƣợn đều đi đƣợc là dụ cho tất cả phàm phu cùng ma Ba Tuần luôn ở trong sanh tử không thể tu hành. Hàng phàm phu bị ngũ dục hệ

phƣợc nên ma Ba Tuần tha hồ mang đi. Nhƣ thợ săn kia bắt khỉ vƣợn mang về nhà.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Quốc Vƣơng ở trong nƣớc mình thời thân tâm an lạc, nếu qua đến nƣơc khác thời tất phải gặp nhiều sự khổ não. Cũng vậy, tất cả chúng sanh nếu có thể tự trụ nơi cảnh giới của mình thời đƣợc an lạc, nếu đến cảnh giới khác tất gặp ác ma bị những khổ não.

Tự cảnh giới là chỉ tứ niệm xứ. Cảnh giới khác là nói ngũ dục.

Thế nào gọi là hệ thuộc nơi ma ? Có những chúng sanh nơi vô thƣờng thấy là thƣờng, nơi thƣờng lại thấy là vô thƣờng ; nơi khổ thấy là lạc, nơi lạc lại thấy là khổ ; nơi bất tịnh thấy là tịnh , nơi tịnh lại thấy là bất tịnh ; nơi vô ngã thấy là ngã, nơi ngã lại thấy là vô ngã . Nơi chẳng phải giải thoát thấy là giải thoát nơi thiệt giải thoát lại thấy là chẳng giải thoát. Nơi chẳng phải thừa thấy là thừa, nơi thừa lại thấy là chẳng phải thừa. Những hạng nầy gọi là kẻ

hệ thuộc nơi ma. Phàm kẻ hệ thuộc nơi ma thời tâm họ không thanh tịnh.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu thấy các pháp thiệt có tƣớng nhứt định là tổng là biệt, nên biết rằng ngƣời nầy lúc thấy sắc liền chấp tƣớng sắc, nhẫn đến lúc thấy thức cũng chấp tƣớng thức. Lúc thấy nam nữ, nhựt , nguyệt, ấm, nhập, giới v.v…liền chấp tƣớng nam, tƣớng nữ nhẫn đến tƣớng nhập, tƣớng giới.

Kẻ có kiến chấp nầy gọi là hệ thuộc nơi ma. Kẻ hệ thuộc nơi ma thời tâm họ

không thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu thấy ngã là sắc, trong sắc có ngã, trong ngã có sắc, sắc thuộc nơi ngã ; nhẫn đến thấy ngã là thức, trong thức có ngã, trong ngã có thức, thức thuộc nơi ngã. Kiến chấp nầy hệ thuộc nơi ma, ngƣời nầy không phải đệ tử Phật.

- Nầy Thiện nam tử ! Hàng Thanh Văn đệ tử của ta xa lìa mƣời hai bộ kinh của Nhƣ Lai, mà tu tập theo sách vở của những ngoại đạo, chẳng tu công hạnh tịch diệt xuất gia, thuần kinh doanh sự vụ tại gia thế tục. Những gì là sự vụ tại gia thế tục ? Nhận chứa tất cả vật bất tịnh, tôi tớ, ruộng, nhà, voi, ngựa, xe cộ, đà, lừa, gà, chó, khỉ, vƣợn , heo, dê, các thứ lúa bắp ; xa lìa sƣ

trƣởng, chúng Tăng, gần gũi cƣ sĩ bạch y, trái phản Thánh giáo. Bảo hàng bạch y rằng : Đức Phật cho phép Tỳ Kheo nhận chứa những vật bất tịnh.

Đây gọi là sự vụ tại gia.

Có các đệ tử chẳng vì Niết Bàn, chỉ vì lợi dƣỡng mà nghe thọ mƣời hai bộ

kinh, ăn dùng của thƣờng trụ nhƣ của riêng mình, tham tiếc nhà ngƣời cùng danh tiếng, gần gũi Quốc Vƣơng và các Vƣơng Tử, bói xủ lành dữ, suy tính đầy vơi, bài bạc, thân thiện Tỳ Kheo Ni cùng các xử nữ, chứa hai hạng sa di, thƣờng đến nhà hàng thịt, thợ săn, quán rƣợu, và chổ ở của Chiên Đà La, buôn bán các loại, tự tay làm đồ ăn, nhận đi xứ lân quốc, lãnh lịnh đi thơ.

Nên biết rằng ngƣời nhƣ trên đây là quyến thuộc của ma, không phải đệ tử

Pohật. Do nhơn duyên nầy mà tâm cùng tham chung sanh, chung diệt. Sân và si cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Do đây nên tâm tánh chẳng phải tịnh, cũng chẳng phải bất tịnh. Vì thế nên ta nói rằng tâm đƣợc giải thoát.

Nếu có ngƣời không nhận, không chứa tất cả vật bất tịnh, vì Đại Niết Bàn mà thọ trì đọc tụng mƣời hai bộ kinh, biên chép giải thuyết. Nên biết rằng ngƣời nầy thật là đệ tử Phật. Ngƣời nầy không đi nơi cảnh giới của ác ma Ba Tuần. Ngƣời nầy chính là tu tập ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo. Vì tu tập nên chẳng cùng tham mà sanh, cũng chẳng cùng với tham mà diệt.

https://thuviensach.vn

Đây gọi là Đại Bồ Tát tu hành kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ tám.

Thế nào là thành tựu đầy đủ phần công đức thứ chín ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát tu tập kinh Đại Niết Bàn, đầu tiên phát năm điều thời đƣợc thành tựu phần công đức nầy : Một là tín tâm ; hai là trực tâm

; ba là giới ; bốn là gần gũi bạn lành, năm là học rộng nghe nhiều.

Thế nào là tín tâm ?

Bồ tát tin nơi TAM BẢO, bố thí cúng dƣờng thời có quả báo. Tin nơi hai đế

lý, đạo nhứt thừa không có nẻo nào khác, vì muốn chúng sanh mau đƣợc giải thoát mà chƣ Phật và Bồ tát phân biệt làm ba thừa. Tin đế lý đệ nhứt nghĩa. Tin thiện phƣơng tiện : Đây gọi là tin.

Ngƣời có lòng tin nhƣ trên đây, không ai phá hoại đƣợc. Do đức tin nầy mà đƣợc tánh thánh nhơn. Ngƣời nầy tu hành bố thí không luận ít nhiều đều đƣợc gần nơi Đại Niết Bàn, chẳng đọa nơi sanh tử. Nhƣ bố thí, trì giới , đa văn và trí huệ cũng vậy. Dầu có tín tâm nầy nhƣng cũng chẳng chấp. Đây là Bồ Tát tu Đại Niết Bàn thành tựu điều ban đầu.

Thế nào là trực tâm ?

Đại Bồ Tát đối với chúng sanh, có lòng chất trực.

Tất cả chúng sanh , nếu gặp nhơn duyên thời móng lòng dua vạy. Bồ Tát thời không nhƣ vậy, vì hiểu rõ các pháp đều là nhơn duyên. Bồ Tát dầu thấy chúng sanh có những lỗi lầm, mà trọn không nói đến, vì sợ sanh phiền não, nếu sanh phiền não thời phải đọa ác thú.

Bồ Tát nầy nếu thấy chúng sanh có chút ít điều lành liền tán thán đó. ì là lành ? Chính là Phật tánh. Do Bồ Tát tán thán Phật tánh nên chúng sanh phát tâm Bồ Đề.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nhƣ đức Phật vừa nói : Bồ Tát tán thán Phật tánh làm cho chúng sanh phát tâm Bồ Đề. Lời đây không đúng nghĩa. Vì đức Nhƣ Lai lúc mới khai kinh Niết Bàn nói có ba hạng : Một là nếu có ngƣời bịnh gặp đƣợc thầy giỏi thuốc hay, ngƣời khán bịnh khéo thời đƣợc lành mạnh, nếu không đuợc nhƣ trên thời bịnh không https://thuviensach.vn

lành ; hai là đƣợc gặp hay không đƣợc gặp đều không đƣợc lành ; ba là đƣợc gặp hay không đƣợc gặp bịnh đều lành.

Tất cả chúng sanh cũng có ba hạng nhƣ vậy : Một là hạng gặp bạn lành, gặp Phật, Bồ Tát, nghe nói diệu pháp thời đƣợc phát tâm Bồ Đề, nếu không gặp thời không phát, đây là chỉ cho các bực Tu Đà Hoàn, Tƣ Đà Hàm, A Na hàm, A La Hán và Bích Chi Phật.

Hai là hạng dầu đƣợc gặp bạn lành, gặp Phật, Bồ Tát, đƣợc nghe diệu pháp cũng chẳng phát tâm Bồ Đề, đây là nói hạng Nhứt Xiển Đề.

Ba là hạng hoặc gặp hay chẳng gặp, tất cả đều có thể phát tâm Bồ Đề, đây là nói Bồ Tát.

Nếu đã nói rằng gặp cùng chẳng gặp tất cả đều phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, giờ đây tại sao đức Nhƣ Lai lại nói : Do tán thán Phật tánh làm cho chúng sanh phát tâm vô thƣợng Bồ Đề ?

Thế Tôn ! Nếu nói rằng gặp cùng chẳng gặp đều không thể phát tâm Bồ Đề

cả, lời nầy cũng không đúng nghĩa, vì hạng nầy sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Hạng Nhứt Xiển Đề do vì có Phật tánh, nên hoặc đƣợc gặp hay không đƣợc gặp, cũng đều sẽ đƣợc vô thƣợng Bổ Đề.

Thế Tôn ! Nhƣ đức Phật định nghĩa Nhứt Xiển Đề là dứt thiện căn, cũng không đúng. Vì hạng nầy không dứt Phật tánh. Cứ lý thời Phật tánh không thể dứt, sao đức Phật nói là dứt thiện căn ?

Nhƣ trong mƣời hai bộ kinh của Phật nói ngày trƣớc, có hai thứ thiện căn : Thƣờng và vô thƣờng. Thiện căn thƣờng thời không dứt, còn vô thƣờng thời dứt.

Thiện căn vô thƣờng có thể dứt nên đọa địa ngục. Còn thƣờng chẳng thể dứt, cớ sao đức Phật chẳng có lời ngăn ?

Chẳng dứt Phật tánh chẳng phải nhứt xiển đề, cớ sao đức Phật lại nói là nhứt xiển đề ?

Thế Tôn ! Nếu nhơn Phật tánh mà phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, cớ sao Nhƣ

Lai lại vì chúng sanh nói rộng mƣời hai bộ kinh ?

https://thuviensach.vn

Thế Tôn ! Nhƣ bốn con sông lớn từ ao A Na Bà Đạp Đa chảy ra, nếu có trời, ngƣời, cùng chƣ Phật cũng không thể bảo rằng nƣớc sông lớn nầy không chảy vào biển cả sẽ trở lại nguồn.

Cũng vậy, ngƣời có Phật tánh, không luận nghe pháp hay không nghe, có giới hay không giới, có bố thí hay không bố thí, có tu hay không tu, có trí hay không trí, tất cả lẽ ra đều đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Thế Tôn ! Nhƣ từ núi A Đà Diên, mặt trời mọc lên đến hƣớng chánh nam, không bao giờ mặt trời có thể nghĩ rằng ta không đến hƣớng Tây, ta trở lại phƣơng Đông. Cũng vậy, đã có Phật tánh không có lẽ chẳng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề mặc dầu không nghe pháp, không trì giới, không bố thí, không tu, không trí huệ.

Thế Tôn ! Nhƣ Lai nói tánh nhơn quả là chẳng phải có chẳng phải không.

Nghĩa nầy cũng chẳng đúng.

Vì nhƣ trong sữa không có tánh của chất lạc, thời tất không có lạc. Nhƣ hột ni câu đà không có tánh cây năm trƣợng cao, thời tất không mọc lên cây cao năm trƣợng. Nếu trong Phật tánh không có cội vô thƣợng Bồ Đế, sao lại có thể sanh cội Bồ Đề vô thƣợng. Cứ nhƣ nghĩa nầy, thời làm sao hiệp với nghĩa nhơn quả chẳng phải có chẳng phải không của Phật đã nói ?

Đức Thế Tôn tán thán rằng : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử !

Trong đời có hai hạng ngƣời rất là hi hữu nhƣ hoa Ƣu Đàm : Một là ngƣời không phạm tội ác ; hai là ngƣời có tội biết hối cải.

Lại có hai hạng ngƣời rất hi hữu : Một là làm ơn ; hai là nhớ ơn.

Lại có hai hạng ngƣời rất hi hữu : Một là học hỏi điều mới ; hai là ôn nhuần điều học cũ không quên.

Lại có hai hạng ngƣời rất hi hữu : Một là tạo ra mới, hai là tu sửa chỗ cũ.

Lại có hai hạng ngƣời rất hi hữu : Một là thích nghe pháp ; hai là thích thuyết pháp.

Lại có hai hạng ngƣời rất hi hữu : Một là khéo gạn hỏi ; hai là khéo giải đáp.

Ngƣời khéo gạn hỏi chính là ông vậy. Ngƣời khéo giải đáp chính là Nhƣ Lai vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Do nơi khéo gạn hỏi bèn chuyển đƣợc pháp luân vô thƣợng, có thể làm khô cây do mƣời hai nhơn duyên, có thể qua khỏi sông lớn sanh tử vô biên, có thể chiến đấu với ma vƣơng Ba Tuần, có thể xô ngã thắng tràng của Ba Tuần dựng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trƣớc kia Phật nói ba hạng bịnh nhơn, hạng gặp thầy giỏi, thuốc hay, khán bịnh khéo, cùng không gặp đều đƣợc lành mạnh, đó là vì thọ mạng quyết định, do vì ngƣời nầy trong vô lƣợng đời đã tu ba thứ thiện căn : Thƣợng, Trung và Hạ, nên đƣợc thọ mạng quyết định. Nhƣ

ngƣời Uất Đơn Việt tuổi thọ ngàn năm, nếu mắc phải bịnh , dầu gặp thầy gặp thuốc đƣợc săn sóc kỹ, cùng không gặp đều sẽ đƣợc lành mạnh cả, vì họ

đã đƣợc tuổi thọ quyết định.

Hạng bịnh nhơn nếu gặp thầy giỏi thuốc hay, khán bịnh khéo thời đƣợc lành, bằng không gặp thời chẳng lành, đây là những ngƣời thọ mạng không quyết định. Hạng ngƣời nầy dầu thọ mạng chƣa hết, song có chín nhơn duyên có thể làm họ chết yểu : Một là biết ăn sẽ không an mà cứ ăn, hai là ăn quá nhiều ;l ba là ăn chƣa tiêu mà lại ăn nữa ; bốn là đại tiều không điều hòa ; năm là lúc bịnh không nghe theo lời chỉ dẫn của y sĩ ; sáu là chẳng nghe lời dặn bảo của ngƣời khán bịnh ; bảy là cố nín nhẫn không chịu ói ; tám là đi đêm, vì đi đêm sẽ bị ác quỷ, ác trùng làm hại ; chín là phòng thất quá độ. Do đây nên Phật nói hạng bịnh nhơn nầy gặp thầy gặp thuốc thời lành, nếu không gặp thời không lành.

Hạng bịnh nhơn gặp thầy gặp thuốc hay không gặp đều không đƣợc lành mạnh, đây là những ngƣời tuổi thọ đã hết.

Chúng sanh cũng nhƣ vậy. Ngƣời phát tâm Bồ Đề, nếu gặp bạn lành, chƣ

Phật, Bồ Tát, đƣợc học hỏi pháp cao sâu, hoặc không đƣợc gặp đƣợc học, tất cả đều sẽ đƣợc thành, vì ngƣời nầy đã có thể phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Nhƣ ngƣời Uất Đơn Việt có thọ mạng quyết định.

Hàng nhị thừa từ Tu Đà Hoàn đến Bích Chi Phật, nếu đƣợc nghe thiện hữu, Chƣ Phật, Bồ Tát giảng nói pháp Đại Thừa thời có thể phát tâm Bồ Đề, nếu không gặp không nghe thời không thể phát tâm Bồ Đề vô thƣợng. Nhƣ

ngƣời thọ mạng không quyết định, do chín duyên làm cho họ phải yểu thọ, nếu gặp Thầy gặp thuốc thời lành, không gặp thời bịnh không lành.

Hạng nhứt xiển đề, dầu có gặp thiện hữu, chƣ Phật, Bồ Tát, có nghe pháp cao sâu, hay không nghe không gặp, đều không thể lìa tâm nhứt xiển đề, vì https://thuviensach.vn

họ đã dứt thiện căn. Hạng nhứt xiển đề cũng đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề, vì nếu có thể phát tâm Bồ Đề vô thƣợng thời chẳng còn gọi là nhứt xiển đề.

- Nầy Thiện nam tử ! tại sao nói hạng nhứt xiển đề đƣợc vô thƣợng Bồ Đềà

?

Hạng nhứt xiển đề, thật ra không thể đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, nhƣ ngƣời tuổi thọ đã hết, dầu gặp thầy gặp thuốc, cũng không lành bịnh đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! ― Nhứt Xiển‖ gọi ―Tín‖, ―Đề‖ là bất cụ, bất cụ tín gọi là nhứt xiển đề.

Phật tánh chẳng phải là tín ; chúng sanh chẳng phải là cụ ; bởi bất cụ nên thế

nào dứt đƣợc.

―Nhứt Xiển‖ gọi là thiện phƣơng tiện ; ―Đề‖ là bất cụ, vì tu thiện phƣơng tiện chẳng đầy đủ nên gọi là nhứt xiển đề.

Phật tánh chẳng phải là tu thiện phƣơng tiện ; chúng sanh chẳng phải là cụ ;l bởi bất cụ nên thế nào dứt đƣợc.

―Nhứt xiển‖ gọi là tiến : ―Đề‖ là bất cụ ; vì tinh tiến chẳng đầy đủ nên gọi là nhứt xiển đề.

Phật tánh chẳng phải là tiến ; chúng sanh chẳng phải là cụ ; vì bất cụ nên thế

nào dứt đƣợc.

―Nhứt Xiển‖gọi là niệm ; :‖Đề‖ là bất cụ ; vì niệm chẳng đầy đủ nên gọi là nhứt xiển đề.

Phật tánh chẳng phải là niệm, chúng sanh chẳng phải là cụ ; vì bất cụ nên thế

nào dứt đƣợc.

―Nhứt Xiển‖ gọi là định, ―Đề‖ là bất cụ ; vì định chẳng đầy đủ nên gọi là nhứt xiển đề.

Phật tánh chẳng phải là định ; chúng sanh chẳng phải là cụ ; vì bất cụ nên thế

nào dứt đƣợc.

―Nhứt Xiển‖ gọi là huệ ; ―Đề‖ là bất cụ ; vì huệ chẳng đầy đủ nên gọi là nhứt xiển đề.

https://thuviensach.vn

Phật tánh chẳng phải là huệ ; chúng sanh chẳng phải là cụ ; vì bất cụ nên thế

nào dứt đƣợc.

―Nhứt Xiển‖ gọi là vô thƣờng thiện ; ―‗Đề‖ là bất cụ ; vì vô thƣờng thiện chẳng đủ nên gọi là nhứt xiển đề.

Phật tánh là thƣờng, chẳng phải thiện, chẳng phải bất thiện. Vì thiện pháp là từ phƣơng tiện mà đƣợc, mà Phật tánh chẳng phải từ phƣơng tiện đƣợc, nên gọi là chẳng phải thiện.

Do Phật tánh có thể đƣợc thiện quả vô thƣợng Bồ Đề, nên nói là chẳng phải bất thiện.

Lại vì thiện pháp sanh rồi mà đƣợc, còn Phật tánh không phải sanh rồi mà đƣợc nên nói là chẳng phải thiện.

Bởi dứt cả thiện pháp sanh và đƣợc, nên gọi là nhứt xiển đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ông gạn hỏi nếu nhứt xiển đề có Phật tánh, tại sao không ngăn tội địa ngục ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong nhứt xiển đề không có Phật tánh.

Ví nhƣ nhà vua nghe tiến đờn véo von thánh thót, quá thích thú say sƣa, bèn bảo đại thần : Tiếng quá hay nhƣ thế từ đâu mà có ?

Đại thần tâu là từ cây đờn phát ra tiếng ấy.

Nhà vua truyền đem đờn đến trƣớc mặt, rồi bảo cây đờn kêu đi ! Kêu đi !

Cây đờn vẫn không kêu. Nhà vua bèn bứt dây, rọc da, chẻ cây, tìm mãi vẫn không có tiếng. Nhà vua nổi giận trách đại thần là tâu dối.

Đại thần phân trần : Nếu muốn cho đờn kêu ra tiếng thời phải khéo khảy đánh, chớ không phải làm cách nhƣ vậy.

Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy, vốn không chỗ trụ. Dùng phƣơng tiện khéo thời thấy đƣợc. Vì đƣợc thấy nên đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Hạng nhứt xiển đề không thấy Phật tánh, làm thế nào ngăn đƣợc tội ba ác đạo !

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nhứt xiển đề tin có Phật tánh, nên biết rằng ngƣời nầy không bị sa vào ba ác đạo, cũng chẳng còn gọi là nhứt xiển đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời ông gạn, nếu trong sữa không có tánh của chất lạc thời lẽ ra chẳng có lạc ; nếu trong hột Ni Câu Đà không có tánh cao năm trƣợng thời lẽ ra không mọc lên cây cao năm trƣợng ?

Kẻ ngu si mới nói nhƣ thế, ngƣời trí không bao giờ nói nhƣ thế, vì là không có tánh vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu trong sữa có tánh của chất lạc lẽ ra chẳng cần nhờ

công lực các duyên. Nhƣ nƣớc và sữa trộn lộn, rồi nằm chờ đến mãn tháng trọn không thành lạc. Nếu dùng một giọt sữa rồi tìm nƣớc cây nhễu vào bèn thành lạc. Nếu vốn đã có lạc sao lại phải nhờ duyên.

Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy, nhờ các duyên thời đƣợc thấy, nhờ

các nhơn duyên thành vô thƣợng Bồ Đề. Nếu phải chờ các nhơn duyên rồi sau mới thành thời chính là vô tánh vậy. Do vô tánh nên có thể thành vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Do cớ trên đây nên Đại Bồ Tát thƣờng tán thán điều lành của ngƣời, chẳng rao nói lỗi xấu của kẻ khác, đây gọi là chất trực tâm.

Lại thế nào là Bồ Tát có tâm chất trực ? Bồ Tát thƣờng không phạm lỗi ác.

Thiết sử có lầm lỗi thời liền sám hối với thầy, với bạn đồng học, trọn chẳng che giấu. Tự hổ thẹn, tự trách, chẳng dám tái phạm. Nơi tội khinh xem dƣờng rất nặng. Nếu ngƣời gạn hỏi liền đáp rằng thiệt có phạm, là chẳng tốt, là chẳng lành, tội nầy là quả ác, là chính tôi gây tạo đây là do phiền não cấu tập. Do trực tâm nên tin có Phật tánh, vì tin Phật tánh nên không gọi là nhứt xiển đề. Do trực tâm nên gọi là đệ tử Phật. Nếu lãnh thọ đồ cúng dƣờng của ngƣời, dầu mỗi thứ cả ngàn muôn cũng chẳng đủ làm nhiều.

Đây gọi là Bồ Tát tâm chất trực.

Thế nào là Bồ Tát tu trì giới luật ?

Bồ Tát tu trì cấm giới, chẳng cầu sanh thiên, chẳng vì khủng bố, nhẫn đến chẳng thọ cẩu giới, kê giới, ngƣu giới, trĩ giới. Chẳng thật hành phá giới, giới khuyết điểm, giới tỳ vết, giới tạp, giới Thanh Văn, mà thọ trì giới Đại Bồ Tát, thọ trì giới Thi La Ba La Mật đƣợc giới đầy đủ chẳng sanh kiêu mạn.

https://thuviensach.vn

Đây gọi là Bồ Tát tu Đại Niết Bàn trọn nên công hạnh thứ ba là giới.

Thế nào là Bồ Tát gần gũi thiện hữu ?

Đại Bồ Tát thƣờng vì chúng sanh nói thiện đạo chẳng nói ác đạo. Nói ác đạo chẳng phải quả báo lành tốt.

- Nầy Thiện nam tử ! Thân của Phật đây là chơn thiện tri thức của tất cả

chúng sanh, vì thế nên có thể dứt tà kiến của Bà La Môn Phú Dà La. Nếu có chúng sanh nào gần gũi Phật, dầu có tội địa ngục cũng liền đƣợc sanh thiên, nhƣ gã Tu Na Sát Đa La v.v… đáng lẽ đọa địa ngục, do gặp đƣợc Phật tội liền tiêu trù mà sanh lên trời cõi sắc.

Dầu có các ông Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên v.v…, nhƣng chẳng gọi là chơn thiện tri thức của chúng sanh, vì các ông ấy là nhơn duyên sanh tâm nhứt xiển đề vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngày trƣớc lúc Phật ở nƣớc Ba La Nại, ông Xá Lợi Phát có dạy hai đệ tử : Một ngƣời tu bạch cốt quán, một ngƣời tu sổ tức quán. Trải qua nhiều năm tu tập, cả hai ngƣời đều không đƣợc chánh định bèn sanh tà kiến cho rằng không Niết Bàn vô lậu, giả sử có thời chúng tôi đã đƣợc, vì chúng tôi khéo trì giới, tinh tấn tu.

Phật rõ việc nầy bèn gọi Xá Lợi Phất mà quở rằng : Ông không khéo dạy dổ.

Sao ông thuyết pháp điên đảo cho hai đệ tử nhƣ vậy. Hai đệ tử của ông đó, căn tánh đều khác nhau : Một ngƣời vốn là thợ giặt, một ngƣời vốn là thợ

kim hoàn. Thợ kim hoàn nên truyền pháp sổ tức quán, ngƣời thợ giặt phải dạy bạch cốt quán. Vì ông dạy lầm nên làm cho cả hai sanh tà kiến.

Quở xong, Phật chỉ dạy cho hai ngƣời đệ tử tu quán nhƣ đã bảo với ông Xá Lợi Phất. Sau đó hai ngƣời đều chứng quả A La Hán. Vì thế nên Phật là chơn thiện tri thức của tất cả chúng sanh.

iả sử có chúng sanh nào kiết sử cực trọng mà đƣợc gặp Phật, Phật liền dùng phƣơng tiện dứt trừ đƣợc cả.

Nhƣ em Phật, ông Nan Đà, có dục vọng rất nặng, Phật dùng phƣơng tiện khéo làm cho Nan Đà hết dục vọng.

Nhƣ gã Ƣơn Quật Ma La có lòng sân rất nặng, do gặp Phật mà hết sân.

https://thuviensach.vn

Vua A Xà Thế có ngu si dày, đến ra mắt Phật liền hết ngu si.

Nhƣ trƣởng giả Bà Hi Dà từ vô lƣợng kiếp quen tập phiền não rất nặng, quy y với Phật liền sạch phiền não.

iả sử có kẻ tệ ác hèn hạ, đƣợc gần gũi Phật làm đệ tử, thời tất cả trời ngƣời đều cung kính mến tƣởng.

Ông Thi Hội Cúc Đa tà kiến rất nặng, nhơn gặp Phật mà hết tà kiến.

Do gặp Phật nên tiêu tội địa ngục thành duyên sanh thiện, nhƣ gã chiên đà la Khí Hứ.

Do gặp Phật, nên lúc sắp chết trở lại đƣợc sống lâu, nhƣ Thiên Đế Kiều Thi Ca.

Do gặp Phật, nên hết điên cuồng, nhƣ Sấu Cù Đàm Di.

Do gặp Phật, nên bỏ nghề giết thịt, nhƣ Tỳ Kheo Xiển Đề.

Do gặp Phật, nên thà chết chớ không phạm cấm giới, nhƣ các Tỳ Kheo bị

trói bằng dây cỏ tƣơi.

Do nghĩa trên đây, nên A Nan nói nửa phần phạm hạnh là thiện tri thức, Phật bảo là không phải. Đầy đủ phạm hạnh mới gọi là thiện tri thức.

Đây là Bồ Tát tu Đại Niết Bàn trọn nên điều thứ tƣ là gần gũi thiện tri thức.

Thế nào là Bồ Tát đầy đủ đa văn ?

Đại Bồ Tát vì Đại Niết Bàn, mƣời hai bộ kinh mà biên chép, đọc tụng, giải thuyết, thời gọi là Bồ Tát đầy đủ đa văn.

Trừ mƣời một bộ kinh, chỉ thọ trì , đọc tụng, biên chép, giải thuyết bộ Tỳ

Phật Lƣợc, cũng gọi là Bồ Tát đầy đủ đa văn.

Trừ cả mƣời hai bộ kinh, nếu có thể thọ trì, đọc tụng, biên chép, giải thuyết kinh điển vi diệu Đại Niết Bàn nầy thời gọi là Bồ Tát đầy đủ đa văn.

Không đợi thọ trì toàn bộ kinh nầy, chỉ thọ trì một bài kệ bốn câu, hoặc chỉ

có thể thọ trì câu Nhƣ Lai thƣờng trụ tánh không biến đổi ; đây gọi là Bồ Tát đầy đủ đa văn.

https://thuviensach.vn

Không đợi nhƣ trên, hoặc chỉ biết rằng Nhƣ Lai thƣờng không thuyết pháp, cũng gọi là Bồ Tát đầy đủ đa văn, vì pháp vốn vô tánh. Nhƣ Lai dầu giảng nói tất cả pháp nhƣng thƣờng không chỗ n ói.

Đây gọi là Bồ Tát tu tập Đại Niết Bàn trọn nên điều thứ năm là đầy đủ đa văn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có nam tử cùng nữ nhơn nào vì Đại Niết Bàn mà trọn nên năm điều nhƣ trên thời làm đƣợc việc khó làm, nhẫn đƣợc việc khó nhẫn, thí đƣợc việc khó thí.

Thế nào Bồ Tát làm đƣợc việc khó làm ?

Nếu nghe có ngƣời mỗi ngày ăn một hột mè mà đƣợc thành vô thƣợng Bồ

Đề, vì tin theo đây, Bồ Tát có thể trong vô lƣợng vô số kiếp, mỗi ngày thƣờng ăn một hột nè.

Nếu nghe rằng vào lửa mà đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề, Bồ Tát có thể trong vô lƣợng kiếp vào trong lửa dữ ở ngục A Tỳ.

Thế nào là Bồ Tát nhẫn đƣợc việc khó nhẫn ?

Nếu nghe rằng chịu những đau khổ : Tay đánh gậy đập, đá ném, dao chém mà đƣợc Đại Niết Bàn, Bồ Tát có thể chịu đủ tất cả sự khổ ấy trong vô lƣợng kiếp mà không thấy là đau khổ.

Thế nào là Bồ Tát thí đƣợc việc khó thí ?

Nếu nghe rằng đem vợ con, nhà nƣớc, đầu mắt tủy não bố thí cho ngƣời thời đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề, Bồ Tát liền ở trong vô lƣợng vô số kiếp đem những thứ ấy bố thí cho ngƣời, không một niệm hối tiếc.

Bồ Tát dầu làm, dầu nhẫn, dầu bố thí nhƣ vậy, song trọn không có quan niệm rằng tôi làm, tôi nhẫn, tôi bố thí.

Ví nhƣ cha mẹ chỉ có một con trai, rất mến yêu con, cho con ăn ngon mặc đẹp. Nếu bị con khinh khi mắng hỗn, cha mẹ cũng không hờn giận, cũng chẳng nghĩ công nuôi dƣỡng.

Cũng vậy, Bồ Tát xem chúng sanh nhƣ con một.

https://thuviensach.vn

Nếu con phải bịnh, thời cha mẹ cũng bịnh, lo tìm thầy chạy thuốc ; khi con đã đƣợc lành mạnh, cha mẹ cũng chẳng nghĩ rằng ta lo chạy chữa cho con.

Cũng vậy, Bồ Tát thấy chúng sanh bị mắc bịnh phiền não, thƣơng xót đem chánh pháp dạy cho. Nhờ nghe chánh pháp mà chúng sanh dứt đƣợc phiền não. Bồ Tát trọn không nghĩ rằng ta làm cho chúng sanh hết phiền não. Nếu có quan niệm chúng sanh đƣợc độ thời không thể thành vô thƣợng Bồ Đề.

Chỉ có quan niệm rằng không có một chúng sanh nào đƣợc nghe ta thuyết pháp mà dứt phiền não.

Bồ Tát đối với chúng sanh không có lòng sân hận, không có lòng hỷ lạc, vì Bồ Tát khéo tu tập không tam muội. Nếu là tu tập không tam muội, thời Bồ

Tát còn sanh sân, sanh hỷ đối với ai ?

Ví nhƣ cụm rừng kia bị ngƣời chặt đốn, bị lửa cháy, bị nƣớc ngập, cụm rừng sẽ sanh sân hỷ với ai ? Cũng vậy, đối với chúng sanh Bồ tát không có lòng sân hỷ , vì đã khéo tu tập không tam muội vậy .

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ―Thế Tôn ! tất cả các pháp là tánh nó tự không, hay là vì không, không nên không ?

Nếu tánh nó tự không thời chẳng nên tu không rồi sau mới thấy đƣợc không.

Tại sao đức Nhƣ Lai nói do tu không mà đƣợc thấy không ?

Nếu tánh nó tự chẳng không , thời dầu có tu không, cũng chẳng thể làm cho nó thành không ?

Phật bảo : ― Nầy Thiện nam tử ! Tất cả các pháp tánh của nó tự không, vì tánh của tất cả pháp vốn là bất khả đắc vậy .

Nhƣ sắc tánh bất khả đắc. Thế nào là sắc tánh ? Xét nơi sắc, chẳng phải là địa, thủy , hỏa , phong, cũng chẳng rời ngoài địa, thủy, hỏa, phong ; chẳng phải xanh, vàng, đỏ, trắng, cũng chẳng rời ngoài xanh, vàng, đỏ, trắng ; chẳng phải có, chẳng phải không, đâu có thể nói là sắc có tự tánh. Vì tánh bất khả đắc nên gọi là không.

Tất cả pháp khác cũng nhƣ vậy.

Bởi tƣơng tợ tƣơng tục nên phàm phu theo kiến thức của mình mà cho là các pháp tánh chẳng không tịch. Còn Đại Bồ Tát nhờ đầy đủ năm công hạnh nên thấy tất cả pháp, tánh vốn không tịch.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Sa Môn hay Bà La Môn nào thấy tất cả pháp, tánh chẳng không, phải biết rằng ngƣời đó không phải là Sa Môn, Bà La Môn, ngƣời đó không tu tập Bát Nhã Ba La Mật, chẳng đƣợc vào Đại Niết Bàn, chẳng đƣợc hiện tiền thấy Phật, Bồ Tát ; ngƣời đó là quyến thuộc của ma.

- Nầy Thiện nam tử ! tất cả các pháp tánh nó vốn tự không, cũng do Bồ Tát tu tập không mà thấy các pháp là không.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ tất cả pháp vì tánh nó vô thƣờng nên diệt có thể

diệt đƣợc. Nếu chẳng phải là vô thƣờng thời diệt chẳng thể diệt đƣợc.

Pháp hữu vi, vì có sanh tƣớng nên sanh có thể sanh nó, vì có diệt tƣớng nên diệt có thể diệt nó. Các pháp vì có tƣớng khổ nên khổ có thể làm cho khổ ?

Nhƣ tánh muối là mặn nên có thể ƣớp mặn vật khác. Vì tánh mật là ngọt nên có thể ƣớp ngọt vật khác. Vì tánh giấm là chua nên có thể ƣớp chua vật khác. Vì tánh gừng là cay nên có thể ƣớp cay vật khác. Vì A Lê Lặc đắng nên có thể ƣớp đắng vật khác. Vì trái Am La lạt nên có thể ƣớp lạt vật khác.

Tánh chất độc có thể làm hại, nên ƣớp vật khác thành độc có thể làm hại.

Tánh cam lộ làm cho ngƣời không chết, nếu đem hiệp với vật khác cũng có thể thành vị bất tử ?

Bồ Tát tu không cũng nhƣ vậy. Vì tu không nên thấy tất cả pháp, tánh của nó đều không tịch.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát lại bạch : ― Thế Tôn ! Nếu nhƣ muối có thể

làm cho vật không phải mặn thành ra mặn. Tu không tam muội cũng nhƣ

vậy, thời chánh định nầy không lành, không diệu, tánh cách điên đảo. Nếu không tam muội chỉ thấy không, không là không có pháp thời là thấy những gì ?‖

Phật bảo : ― Nầy Thiện nam tử ! Không tam muội nầy thấy nơi pháp chẳng phải không, mà có thể làm thành không tịch, nhƣng vẫn chẳng phải là điên đảo. Nhƣ muối làm vật không mặn thành mặn. Cũng vậy, không tam muội làm pháp chẳng không thành không.

- Nầy Thiện nam tử ! Tham là tánh có chẳng phải tánh không. Nếu tham là tánh không thời lẽ ra chúng sanh chẳng vì tham mà phải đọa địa ngục. Nếu bị đọa địa ngục, thời tham tánh đâu phải là không !

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Sắc tánh là có. ì là sắc tánh ? Chính là điên đảo. Do điên đảo nên chúng sanh tham đắm. Nếu sắc tánh chẳng phải điên đảo thời đâu có thể làm cho chúng sanh tham đắm ! Vì sanh tham nên biết rằng sắc tánh chẳng phải là không có. Do cớ trên đây nên tu không tam muội chẳng phải là điên đảo vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả phàm phu nếu thấy ngƣời nữ liền sanh tƣớng nữ.

Bồ Tát thời không nhƣ vậy, dầu thấy ngƣời nữ nhƣng không sanh tƣớng nữ, vì không sanh tƣớng nữ nên không sanh tham ; tham không sanh chẳng phải là điên đảo vậy.

Vì ngƣời đời thấy có ngƣời nữ, nên Bồ Tát tùy thuận nói có ngƣời nữ. Nếu lúc thấy ngƣời nam mà nói là nữ, thời là điên đảo.

Do đây nên Phật bảo Xa Đề rằng : Nầy Bà La Môn ! Nếu cho ngày là đêm, thời là điên đảo. Cho đêm là ngày cũng là điên đảo.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả Bồ Tát trụ bực cửu địa thấy pháp có tánh, do đây nên không thấy Phật tánh, nếu đã thấy Phật tánh thời chẳng còn thấy tánh tất cả pháp. Do tu tập không tam muội nên chẳng thấy pháp tánh. Vì không thấy

Pháp tánh nên thấy Phật tánh.

Chƣ Phật và Bồ Tát có hai thuyết : Một là có tánh, hai là không tánh.

Vì chúng sanh nên nói có Pháp tánh, vì các bực hiền thánh nên nói không Pháp tánh.

Vì muốn ngƣời không thấy đƣợc pháp không, nên tu không tam muội khiến thấy đƣợc không. Ngƣời không thấy pháp tánh cũng do tu không nên không.

Do nghĩa nầy nên tu không thời thấy đƣợc không.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông gạn rằng : Ngƣời thấy không đó, không là không có pháp thời thấy những gì ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đúng nhƣ vậy, Đại Bồ Tát thiệt không chỗ thấy, không chỗ thấy chính là không chỗ có, không chỗ có chính là tất cả pháp. Đại Bồ

tát tu Đại Niết Bàn nơi tất cả pháp đều không chỗ thấy. Nếu có chỗ thấy thời https://thuviensach.vn

không thấy Phật tánh, không thể tu tập Bát Nhã Ba La Mật. Chẳng đƣợc vào nơi Đại Niết Bàn. Vì thế nên Bồ Tát thấy tất cả pháp, tánh vô sở đắc.

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát chẳng những nhơn tu tam muội mà thấy không, Bát Nhã Ba La Mật cũng không, thiền Ba La Mật cũng không, Tỳ Lê ia Ba La Mật cũng không, Sằn Đề Ba La Mật cũng không, Thi La Ba La Mật cũng không, Đàn Ba La Mật cũng không, sắc cũng không, nhãn cũng không, thức cũng không, Nhƣ Lai cũng không, Đại Niết Bàn cũng không. Vì thế nên Bồ

Tát thấy tất cả pháp đều là không.

Do đây nên lúc ở thành Ca Tỳ La, Phật bảo A Nan : Ông chớ sầu não khóc lóc ! - A Nan bạch : Thế Tôn ! Nay quyến thuộc của tôi đều bị giết chết cả, làm sao tôi không sầu não khóc lóc đƣợc ! Nhƣ Lai cùng tôi đồng sanh trƣởng tại thành nầy, đồng là thân thích của dòng Thích Ca, tại sao chỉ riêng có Nhƣ Lai là không sầu não, dung nhan lại tƣơi sáng nhƣ vậy ?

- Nầy A Nan ! Ông thấy thành Ca Tỳ La là có thật, còn Phật thời thấy là không tịch trọn không chỗ có. Ông thấy dòng Thích Ca là thân thích, còn Phật vì tu không nên đều không chỗ thấy. Vì thế nên ông sanh lòng sầu khổ, còn dung nhan của Phật càng thêm tƣơi sáng.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì chƣ Phật và Bồ Tát tu tập không tam muội nhƣ vậy nên chẳng sanh sầu não.

Đây gọi là Bồ Tát tu tập kinh Đại Niết Bàn, thành tựu đầy đủ phần công đức thứ chín.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là Bồ Tát tu tập kinh Đại Niết Bàn, thành tựu đầy đủ phần công đức thứ mƣời rốt sau cả ?

Bồ Tát tu tập ba mƣơi bảy phần trợ đạo vào Đại Niết Bàn thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Vì các chúng sanh phân biệt gỉai thuyết kinh Đại Niết Bàn hiển thị Phật tánh.

Nếu Tu Đà Hoàn, Tƣ Đà Hàm, A Na Hàm, A La Hán, Bích Chi Phật, Bồ Tát tin lời trên đây thời đƣợc vào Đại Niết Bàn. Nếu ngƣời không tin thời luân hồi sanh tử .

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Những chúng sanh nào ở trong kinh nầy chẳng sanh lòng cung kính ?

https://thuviensach.vn

Phật bảo : ― Nầy Thiện nam tử ! Sau khi ta nhập Niết Bàn có hàng Thanh Văn đệ tử ngu si phá giới ƣa sanh sự đấu tranh, bỏ mƣời hai bộ kinh, mà đi đọc tụng văn kệ sách vở của ngoại đạo, nhận chứa tất cả vật bất tịnh, nói rằng Phật cho phép. Những ngƣời ngu si nầy đem chiên đàn tốt đổi lấy gỗ

tạp, đem vàng đổi lấy thau, đem bạc đổi lấy nhôm, hàng lụa đổi lấy bố gai, đem vị cam lộ đổi lấy chất độc.

Thế nào là chiên đàn đổi lấy gỗ tạp ?

Nhƣ các đệ tử vì cúng dƣờng mà thuyết kinh pháp cho hàng bạch y. Hàng bạch y phóng dật không thích nghe pháp. Bạch y ngồi cao, Tỳ Kheo ngồi thấp. Nhẫn đến đem những đồ ăn uống ngon để cung cấp mà họ vẫn chẳng bằng lòng nghe. Đây gọi là đem chiên đàn đổi lấy gỗ tạp.

Thế nào là đem vàng đổi lấy thau ?

Thau là dụ cho sắc thinh, hƣơng, vị, xúc năm dục trần, vàng là dụ cho giới.

Đệ tử của ta vì sắc mà phá giới đã thọ. Đây là đem vàng đổi lấy thau.

Thế nào là đem bạc đổi lấy nhôm ?

Bạc dụ cho thập thiện, nhôm dụ cho thập ác. Đệ tử của ta vất bỏ mƣời hạnh lành mà làm mƣời điều ác. Đây gọi là đem bạc đổi lấy nhôm vậy ?

Thế nào là đem lụa đổi gai bố ?

ai bố dụ cho vô tàm vô quý. Lụa dụ cho tàm quý. Đệ tử của ta bỏ tàm quý quen tập vô tàm vô quý. Đây là đem lụa đổi gai vậy ?

Thế nào là vị cam lồ đổi chất độc ?

Chất độc dụ cho các thứ lợi dƣỡng. Cam lồ dụ cho pháp vô lậu. Đệ tử của ta vì lợi dƣỡng mà tự khen tự khoe với hàng bạch y rằng mình đƣợc vô lậu.

Đây là cam lồ đổi chất độc.

Sau nầy kinh Đại Niết Bàn lƣu hành ở Diêm Phù Đề, có các đệ tử Phật thọ

trì, đọc tụng, biên chép, diễn thuyết sẽ bị các ác Tỳ Kheo đây giết hại.

Lúc đó các ác Tỳ Kheo nhóm họp nhau lập chế ƣớc nghiệm rằng : Vị nào đọc tụng thọ trì biên chép diễn thuyết kinh Đại Niết Bàn, đều chẳng đƣợc cùng ở, cùng ngồi, cùng đàm luận chuyện trò. Vì kinh Đại Niết Bàn chẳng https://thuviensach.vn

phải của Phật nói, do ngƣời tà kiến tạo ra. Ngƣời tà kiến là lục sƣ, kinh điển của lục sƣ chẳng phải kinh điển của Phật. Vì tất cả chƣ Phật đều nói các pháp là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh. Nếu nói các pháp là thƣờng, lạc, ngã, tịnh thời đâu phải là kinh do Phật nói.

Chƣ Phật cho các đệ tử chứa các thứ vật, còn lục sƣ chẳng cho các đệ tử cất chứa tất cả vật. Nếu cấm chứa thời thế nào lại là lời của Phật ?

Chƣ Phật chẳng cấm đệ tử dứt hẳn năm vị sữa bò và ăn thịt. Còn lục sƣ

chẳng cho ăn năm thứ muối, năm thứ vị sữa bò và huyết mỡ. Nếu cấm những thứ nầy thời đâu phải là kinh điển chánh của Phật !

Chƣ Phật nói ba thừa, mà kinh nầy thuần nói nhứt thừa và Đại Niết Bàn, thời đâu gọi là kinh điển chánh của Phật đƣợc !

Chƣ Phật rốt ráo nhập Niết Bàn, còn kinh nầy nói Phật là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, chẳng nhập Niết Bàn.

Kinh nầy không ở trong số mƣời hai bộ, chính là ma thuyết, chẳng phải Phật thuyết.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời nhƣ trên đây dầu là đệ tử Phật mà chẳng thể tin thuận kinh Đại Niết Bàn nầy.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong thời kỳ nhƣ vậy, nếu có chúng sanh tin kinh điển nầy nhẫn đến nửa câu, phải biết rằng ngƣời nầy thiệt là đệ tử của Phật, do sự tin nầy mà thấy Phật tánh nhập Đại Niết Bàn.

Cao Quý Đức Vƣơng Bồ Tát nói : ― Lành thay ! Lành thay ! Ngày nay đức Nhƣ Lai khéo khai thị kinh Đại Niết Bàn.

Thế Tôn ! Tôi nhơn việc nầy bèn đƣợc giải ngộ kinh Đại Niết Bàn một câu nửa câu. Do hiểu một câu đến nửa câu nên thấy chút phần Phật tánh. Cứ nhƣ

lời Phật nói, tôi cũng sẽ đƣợc vào Đại Niêt Nàn.

Đây gọi là Bồ Tát tu tập kinh Đại Niết Bàn thành tựu đầy đủ phần công đức thứ mƣời.

---o0o---

https://thuviensach.vn

XXIII.PHẨM SƢ TỬ HỐN BỒ TÁT THỨ HA MƢƠ BA Bấy giờ Đức Phật bảo tất cả đại chúng : ― Nầy các Thiện nam tử ! Các ngƣời nếu nghi là có Phật không Phật, có Pháp không Pháp, có Tăng không Tăng, có khổ không khổ, có tập không tập, có diệt không diệt, có đạo không đạo, có thiệt không thiệt, có ngã không ngã, có lạc không lạc, có tịnh không tịnh, có thƣờng không thƣờng, có thừa không thừa, có tánh không tánh , có chúng sanh không chúng sanh, có hữu không hữu, có chơn không chơn, có nhơn không nhơn, có quả không quả, có tác không tác, có nghiệp không nghiệp, có báo không báo, giờ đây tha hồ cho các ngƣời hỏi, ta sẽ phân biệt giải thuyết cho.

Ta thiệt chẳng thấy hoặc có Trời, Ngƣời, hoặc có Ma, Phạm, hoặc có Sa Môn hay Bà La Môn nào đến hỏi mà ta không giải đáp đƣợc.

Trong pháp hội có Bồ Tát hiệu Sƣ Tử Hống đứng dậy nghiêm chỉnh y phục đảnh lễ đức Phật chấp tay quì bạch rằng : ― Thế Tôn ! Tôi vừa muốn hỏi, đức Nhƣ Lai đại từ lại đã hứa cho.

Phật bảo đại chúng rằng : ― Các ngƣời nên cung kính Bồ Tát nầy, cũng nên tôn trọng tán thán cùng đem các thứ hoa hƣơng kỹ nhạc, anh lạc, phan lọng, y phục, đồ ăn uống, đồ nằm , thuốc men, phòng nhà, điện đƣờng để cúng dƣờng Bồ Tát. Vì Bồ Tát nầy từ quá khứ chƣ Phật đã sâu trồng thiện căn phƣớc đức đã đầy đủ, vì thế nên muốn ở trƣớc ta mà thƣa hỏi : Nhƣ Sƣ Tử chúa tự biết sức lực nanh răng nhọn bén, bốn chƣn chống đất đứng trong hang vẩy đuôi gầm ra tiếng. Nếu có ngƣời nào đủ những tƣớng nhƣ vậy phải biết rằng có thể rống nhƣ Sƣ Tử, thiệt là Sƣ Tử chúa sáng sớm ra khỏi hang vƣơn vai ngáp nhìn ngó bốn phƣơng, cất tiếng rống to. Làm nhƣ thế là vì mƣời một điều : Một là vì muốn phá dẹp những loài chẳng phải thiệt Sƣ Tử mà dối làm Sƣ Tử ; hai là vì muốn thử sức mình ; ba là vì muốn khiến chỗ ở thanh tịnh ; bốn là vì muốn bầy Sƣ Tử con biết chỗ nơi ; năm là vì muốn đoàn Sƣ Tử không tâm kinh sợ ; sáu là vì muốn kẻ ngũ đƣợc thức tỉnh ; bảy là vì muốn tất cả những thú phóng dật đƣợc siêng năng chẳng phóng dật ; tám là vì muốn những thú khác đến chầu hầu ; chín là vì muốn điều phục đại hƣơng tƣợng ; mƣời là vì muốn dạy bảo các con cái ; mƣời một là vì muốn trang nghiêm quyến thuộc của mình.

Tất cả loài cầm thú nghe tiếng hống của Sƣ Tử, loài lội dƣới nƣớc liền lặn xuống vực sâu, loài chạy trên bờ nép trốn trong hang, loài chim bay thời rơi rớt, các đại hƣơng tƣợng kinh hãi chạy té phẩn.

https://thuviensach.vn

Nhƣ loài chồn cáo kia dầu đi theo Sƣ Tử trọn trăm năm nhƣng chẳng thể

rống lên tiếng nhƣ Sƣ Tử. Nếu là con Sƣ Tử, mới đầy ba năm thời có thể kêu rống nhƣ Sƣ Tử chúa.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Lai chánh đẳng giác, trí huệ là nanh vuốt, bốn nhƣ ý túc là chơn, đầy đủ sáu môn Ba La Mật là thân, thập trí lực hùng mãnh là sức lực, đại từ bi là đuôi an trụ, tứ thiền là hang thanh tịnh, vì chúng sanh mà rống nhƣ Sƣ Tử, dẹp phá quân ma, hiện bày mƣời trí lực, mở mang chỗ

đi của Phật, làm chỗ nƣơng về cho bọn tà kiến, vỗ về những chúng sợ sệt sanh tử, giác ngộ chúng sanh vô minh ngủ nghỉ, làm cho ngƣời tạo ác sanh tâm ăn năn, khai thị tà kiến cho tất cả chúng sanh, làm cho họ biết hàng lục sƣ chẳng phải là tiếng rống của Sƣ Tử, để phá lòng kiêu mạn của ngoại đạo Phú Lâu Na v.v… Làm cho hàng nhị thừa sanh lòng hối hận, dạy bảo các Bồ

Tát bực ngũ trụ cho họ sanh tâm đại lực, làm cho bốn bộ chúng chánh kiến chẳng sợ sệt những đồ chúng tà kiến, nên từ nơi thánh hạnh, phạm hạnh, thiên hạnh, vƣơn vai mà ra. Muốn khiến các chúng sanh phá lòng kiêu mạn nên hà ngáp. Vì khiến chúng sanh thêm lớn pháp lành nên đoái ngó bốn phƣơng. Vì khiến chúng sanh đặng tứ vô ngại biện nên bốn chân chấm đất.

Vì khiến chúng sanh đầy đủ Thi La Ba La Mật nên rống nhƣ Sƣ Tử .

Sƣ Tử rống gọi là quyết định thuyết : ― Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, Nhƣ Lai thƣờng trụ không có biến đổi.‖

- Nầy Thiện nam tử ! Hàng Thanh Văn Duyên iác dầu theo đức Nhƣ Lai trong vô lƣợng vô số kiếp nhƣng trọn không thể làm Sƣ Tử rống. Thập trụ

Bồ Tát nếu có thể tu hành ba hạnh nhƣ trên, nên biết rằng đó là Sƣ Tử rống.

Nầy đại chúng ! Bồ Tát Sƣ Tử Hống đây, nay muốn làm đại Sƣ Tử rống, nên đại chúng phải nên thâm tâm cúng dƣờng cung kính tôn trọng tán thán.

Bây giờ Thế Tôn bảo Sƣ Tử Hống Bồ Tát : ― Nầy Thiện nam tử ! Nếu ông muốn hỏi, giờ đây ông có thể hỏi .‖

Bạch Thế Tôn ! Thế nào là Phật tánh? Do nghĩa gì nên gọi là Phật tánh ? Có gì lại gọi là thƣờng, lạc, ngã, tịnh ? Nếu chúng sanh có Phật tánh, tại sao lại chẳng thấy đƣợc Phật tánh của tất cả chúng sanh ? Thập trụ Bồ Tát trụ

những pháp gì mà chẳng thấy Phật tánh rõ ràng ? Phật trụ những pháp gì mà thấy đƣợc rõ ràng ? Thập trụ Bồ Tát dùng con mắt gì mà thấy chẳng rõ ràng

? Phật dùng con mắt gì mà thấy Phật tánh đƣợc rõ ràng ?

https://thuviensach.vn

Phật bảo : ― Nầy Thiện nam tử ! Lành thay ! Lành thay ! Nếu có ai vì pháp mà thƣa hỏi thời là đầy đủ hai thứ trang nghiêm : Một là trí huệ, hai là phƣớc đức. Nếu có Bồ Tát đầy đủ hai thứ trang nghiêm nhƣ vậy thời biết Phật tánh, cũng lại rõ biết gọi là Phật tánh, nhẫn đến có thể biết Thập trụ Bồ Tát dùng con mắt gì, chƣ Phật Thế Tôn dùng con mắt gì .

Sƣ Tử Hống Bồ Tát thƣa : ― Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là trí huệ trang nghiêm ? Thế nào gọi là phƣớc đức trang nghiêm ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trí huệ trang nghiêm chính là từ nhứt địa đến thập địa.

Phƣớc đức trang nghiêm chính là Đàn Ba La Mật nhẫn đến Bát Nhã, chẳng phải là Bát Nhã Ba La Mật.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Huệ trang nghiêm là nói chƣ Phật và Bồ Tát. Phƣớc đức trang nghiêm là nói Thanh Văn Duyên iác cùng Cửu trụ Bồ Tát.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Phƣớc đức trang nghiêm là hữu vi hữu lậu có quả

báo, có ngại chẳng phải thƣờng, là pháp phàm phu. Trí huệ trang nghiêm là vô vi vô lậu không quả báo, không ngại là thƣờng trụ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nay ông đầy đủ hai thứ trang nghiêm nầy, nên ông có thể hỏi diệu nghĩa rất sâu Phật cũng đầy đủ hai thứ trang nghiêm nầy nên có thể giải đáp những nghĩa ấy.

Bạch Thế Tôn ! Nếu có Bồ Tát đầy đủ hai thứ trang nghiêm nhƣ vậy thời chẳng nên hỏi một thứ hai thứ. Tại sao đức Thế Tôn nói rằng có thể đáp một thứ hai thứ. Vì tất cả pháp không có một thứ hai thứ. Một thứ hai thứ là tƣớng phàm phu.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Bồ Tát không hai thứ trang nghiêm thời chẳng phải biết một thứ hai thứ. Phải là Bồ Tát đầy đủ hai thứ trang nghiêmmới có thể rõ biết một thứ hai thứ. Nếu nói các pháp không một hai đó, thời không đúng nghĩa. Vì nếu không một hai thế nào nói là tất cả pháp không một không hai.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói một hai là tƣớng phàm phu, đây bèn gọi là bực Thập trụ Bồ Tát chẳng phải là phàm phu vậy. Tại sao vậy ? Một đó gọi là Niết Bàn, hai đó gọi là sanh tử .

Tại sao một đó gọi là Niết Bàn ? Vì Niết Bàn là thƣờng. Tại sao hai đó là sanh tử ? Vì là ái và vô minh vậy.

https://thuviensach.vn

Niết Bàn thƣờng trụ đó chẳng phải là tƣớng phàm phu. Sanh tử là hai đó cũng chẳng phải tƣớng phàm phu. Do nghĩa nầy nên ngƣời đủ hai thứ trang nghiêm thời có thể hỏi có thể đáp.

Ông hỏi thế nào là Phật tánh đó ? Lóng nghe ! Ta sẽ phân biệt giải thuyết cho ông.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh đã gọi là đệ nhứt nghĩa không, đệ nhứt nghĩa không gọi là trí huệ.

Không đây là chẳng thấy không cùng bất không. Ngƣời trí thấy không và bất không thƣờng cùng vô thƣờng khổ với lạc, ngã cùng vô ngã. Không là nói tất cả sanh tử. Bất không là nói Đại Niết Bàn. Nhẫn đến vô ngã chính là sanh tử. Ngã đó chính là Đại Niết Bàn.

Thấy tất cả không mà chẳng thấy bất không thời chẳng gọi là trung đạo.

Nhẫn đến thấy tất cả vô ngã mà chẳng thấy ngã thời chẳng gọi là trung đạo.

Trung đạo đó gọi là Phật tánh. Do nghĩa nầy nên Phật tánh là thƣờng hằng không biến đổi vì vô minh che đậy làm cho chúng sanh chẳng thấy đƣợc.

Hàng Thanh Văn Duyên iác thấy tất cả không mà chẳng thấy bất không, nhẫn đến thấy tất cả vô ngã mà chẳng thấy ngã, do đây nên chẳng đƣợc đệ

nhứt nghĩa không. Vì chẳng đặng đệ nhứt nghĩa không nên chẳng đi đƣợc nơi trung đạo. Vì không trung đạo nên chẳng thấy Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Phàm có ba hạng chẳng thấy trung đạo. Một là định lạc hành, hai là định khổ hành, ba là khổ lạc hành.

Định lạc hành chính là Đại Bồ Tát vì thƣơng xót tất cả chúng snh, nên dầu ở

địa ngục A Tỳ nhƣng an vui nhƣ đệ tam thiền.

Định khổ hành là nói hàng phàm phu.

Khổ lạc hành là nói Thanh Văn Duyên iác. Thanh Văn Duyên iác hành nơi khổ lạc mà tƣởng là trung đạo, do đây nên dầu có Phật tánh mà chẳng thấy đƣợc.

Nhƣ ông hỏi nghỉa gì gọi là Phật tánh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh chính là vô thƣợng Bồ Đề của tất cả chƣ

Phật, là chủng tử của trung đạo.

https://thuviensach.vn

Lại Nầy Thiện nam tử ! Đạo có ba : Thƣợng, trung, hạ.

Đạo bực hạ là Phạm thiên vô thƣờng nhận lầm là thƣờng. Đạo bực thƣợng là sanh tử vô thƣờntg nhận lầm là thƣờng. Tam Bảo là thƣờng chấp là vô thƣờng. Cớ gì gọi là bực thƣợng ? Vì có thể đặng vô thƣợng Bồ Đề.

Đạo bực trung gọi là đệ nhứt nghĩa không : Vô thƣờng thấy là vô thƣờng, thƣờng thấy là thƣờng. Đệ nhứt nghĩa không chẳng gọi là hạ, vì tất cả phàm phu không thể đƣợc, lại chẳng gọi là bực thƣợng, vì chính đây là thƣợng.

Đạo của chƣ Phật Bồ Tát tu hành chẳng phải thƣợng chẳng phải hạ nên gọi là trung đạo.

- Nầy Thiện nam tử ! Bờ mé sanh tử phàm có hai thứ cội gốc : Một là vô minh, hai là hữu ái. Chặn giữa hai thứ nầy thời có quả khổ sanh già bịnh chết, đây gọi là trung đạo. Trung đạo nhƣ đây có thể phá sanh tử nên gọi là trung. Do nghĩa nầy nên pháp trung đạo gọi là Phật tánh. Vì thế nên Phật tánh là thƣờng lạc ngã tịnh. Bởi chúng sanh chẳng thấy đƣợc Phật tánh nên là vô thƣờng vô lạc vô ngã vô tịnh. Phật tánh thiệt chẳng phải là vô thƣờng vô lạc vô ngã vô tịnh.

Ví nhƣ ngƣời nghèo trong nhà có kho châu báu vì ngƣời nầy chẳng thấy nên không đƣợc sung sƣớng tự tại. Có ngƣời trí dùng phƣơng tiện chỉ bảo cho đƣợc thấy. Nhờ thấy có châu báu ngƣời nầy hết khổ đặng sung sƣớng tự tại.

Cũng vậy, vì chúng sanh chẳng thấy Phật tánh nên là vô thƣờng vô lạc vô ngã vô tịnh. Do thiện tri thức, chƣ Phật và Bồ Tát dùng nhiều phƣơng tiện dạy bảo mà chúng sanh thấy Phật tánh. Do thấy Phật tánh nên chúng sanh đƣợc thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Kiến chấp của chúng sanh phàm có hai : Thƣờng kiến và đoạn kiến. Hai thứ

kiến chấp nầy chẳng gọi là trung đạo. Không thƣờng không đoạn mới gọi là trung đạo, không thƣờng không đoạn, tức là trí quán chiếu mƣời hai nhơn duyên. Quán trí nầy gọi là Phật tánh. Hàng nhị thừa dầu quán nhơn duyên nhƣng còn chẳng đƣợc gọi là Phật tánh. Phật tanùh dầu là thƣờng bởi chúng sanh bị vô minh che đậy nên không thấy đƣợc. Lội chƣa qua đƣợc sông mƣời hai nhơn duyên, dụ nhƣ thỏ và ngựa kia, vì chẳng thấy Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Trí huệ quán chiếu mƣời hai nhơn duyên đây chính là chủng tử của vô thƣợng Bồ Đề. Do nghĩa nầy nên mƣời hai nhơn duyên gọi là Phật tánh.

https://thuviensach.vn

Ví nhƣ dƣa hấu gọi là bịnh nhiệt, vì dƣa nầy có thể làm nhơn duyên bịnh nhiệt. Mƣời hai nhơn duyên cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh có nhơn, có nhơn nhơn, có quả, có quả quả.

Có nhơn đó chính là mƣời hai nhơn duyên. Nhơn nhơn đó chính là trí huệ.

Có quả chính là vô thƣợng Bồ Đề. Qủa quả đó chính là vô thƣợng Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ vô minh là nhơn, hành là quả ; hành là nhơn , thức là qủa. Do nghĩa nầy nên thể vô minh kia cũng là nhơn, cũng là nhơn nhơn. Thức cũng là quả, cũng là quả quả. Phật tánh cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nghĩa nầy nên mƣời hai nhơn duyên chẳng sanh, chẳng diệt, chẳng thƣờng, chẳng đoạn, chẳng một, chẳng hai, chẳng đến, chẳng đi, chẳng chơn, chẳng quả.

Là nhơn mà chẳng phải quả nhƣ Phật tánh.

Là quả mà chẳng phải nhơn nhƣ Đại Niết Bàn.

Là nhơn cũng là quả nhƣ những pháp do mƣời hai nhơn duyên sanh.

Chẳng phải nhơn chẳng phải quả gọi là Phật tánh. Vì chẳng phải nhơn quả

nên thƣờng hằng không biến đổi.

Do nghĩa nầy nên trong kinh Phật nói mƣời hai nhơn duyên ý nghĩ rất sâu không thể biết, không thể thấy, chẳng thể nghĩ bàn, là cảnh giới của chƣ Phật và Bồ Tát, chẳng phải hàng Thanh Văn Duyên iác đến đƣợc.

Do nghĩa gì mà là rất sâu ? Nghiệp hạnh của chúng sanh chẳng thƣờng chẳng đoạn mà có quả báo dầu niệm niệm diệt mà không mất, dầu không tác giả mà có tác nghiệp, dầu không thọ giả mà có quả báo. Thọ giả, dầu diệt mà quả chẳng hƣ. Không có lự tri nhƣng hòa hiệp mà có. Tất cả chúng sanh dầu cùng đi với mƣời hai nhơn duyên mà chẳng thấy chẳng biết. Vì chẳng thấy biết nên không có chung thỉ. Bực Thập trụ Bồ Tát chỉ thấy chung mà chẳng thấy thỉ. Chƣ Phật thấy thỉ thấy chung. Do nghĩa nầy nên chƣ Phật thấy Phật tánh đƣợc rõ ràng. Tất cả chúng sanh vì chẳng thấy đƣợc mƣời hai nhơn duyên nên phải luân chuyển.

https://thuviensach.vn

Nhƣ tằm làm kén tự sống tự chết. Tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, vì chẳng thấy Phật tánh nên tự tạo nghiệp mà lƣu chuyển sanh tử, dƣờng nhƣ đánh trái cầu.

Vì thế nên trong các kinh Phật nói : Nếu có ngƣời thấy đƣợc mƣời hai nhơn duyên thời là thấy pháp, thấy pháp đó chính là thấy Phật. Phật đó chính là Phật tánh, vì tất cả chƣ Phật dùng đây làm tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Trí quán mƣời hai nhơn duyên có bốn hạng : Một là hạ, hai là trung, ba là thƣợng, bốn là thƣợng thƣợng.

Quán trí bực hạ chẳng thấy Phật tánh, vì chẳng thấy nên chứng đƣợc đạo Thanh văn. Trí quán bực trung chẳng thấy Phật tánh, vì chẳng thấy nên chứng đặng đạo Duyên iác. Trí quán bực thƣợng thấy Phật tánh chẳng rõ ràng, vì thấy chẳng rõ ràng nên trụ bực thập trụ. Trí quán bực thƣợng thƣợng thấy Phật tánh rõ ràng nên chứng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Do nghĩa đây nên mƣời hai nhơn duyên gọi là Phật tánh. Phật tánh chính là đệ nhứt nghĩa không. Đệ nhứt nghĩa không gọi là trung đạo. Trung đạo đó gọi là Phật. Phật đây là Niết Bàn.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch Phật : ― Thế Tôn ! Nếu Phật cùng Phật Tánh không sai khác, thời tất cả chúng sanh cần gì tu hành ?‖

Phật bảo : ― Nầy Thiện nam tử ! Lời ông hỏi không đúng. Phật cùng Phật tánh dầu không sai khác nhƣng chúng sanh đều chƣa đầy đủ. Ví nhƣ có ngƣời ác tâm muốn hại mẹ, hại rồi sanh lòng ăn năn, ba nghiệp dầu lành, nhƣng ngƣời nầy vẫn gọi là ngƣời địa ngục, vì ngƣời nầy quyết định sẽ đọa địa ngục vậy. Hiện tại ngƣời nầy dầu không thân địa ngục nhƣng vẫn gọi là ngƣời địa ngục.

Do đây nên trong các kinh Phật nói nếu thấy có ngƣời tu hành hạnh lành thời gọi là thấy ngƣời trời. Thấy ngƣời tạo ác thời gọi là thấy địa ngục. Vì quyết định sẽ thọ quả báo.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì tất cả chúng sanh quyết định đƣợc vô thƣợng Bồ Đề

nên Phật nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Nhƣng thật ra tất cả chúng sanh chƣa có ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp. Do nghĩa đây nên nơi kinh nầy Phật nói kệ rằng :

Trƣớc có nay không

https://thuviensach.vn

Trƣớc không nay có

Ba đời có pháp

Nghĩa nầy không đúng.

- Nầy Thiện nam tử ! Có ba thứ có : Một là vị lai có, hai là hiện tại có, ba là quá khứ có.

Tất cả chúng sanh vị lai sẽ có vô thƣợng Bồ Đề , đây gọi là Phật tánh. Tất cả

chúng sanh hiện tại điều có phiền não, nên hiện tại không có ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp. Tất cả chúng sanh quá khứ có dứt phiền não nên hiện tại đƣợc thấy Phật tánh. Do nghĩa nầy Phật thƣờng tuyên nói : Tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh, nhẫn đến nhứt xiển đề cũng có Phật tánh.

Nhứt xiển đề không có pháp lành. Phật tánh là pháp lành vị lai họ sẽ có.

Nhứt xiển đề đều có Phật tánh, vì họ quyết định sẽ đặng thành vô thƣợng Bồ

Đề.

Ví nhƣ có ngƣời trong nhà có sữa lạc. Có ngƣời hỏi : Ông có tô không ? Đáp rằng tôi có. Lạc thiệt chẳng phải tô, do phƣơng tiện khéo, chắc sẽ đặng tô, nên đáp rằng có tô.

Chúng sanh cũng nhƣ vậy tất cả đều có tâm. Phàm ngƣời có tâm sẽ đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề. Do nghĩa đây nên Phật thƣờng tuyên nói : Tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cánh có hai thứ : Một là trang nghiêm tất cánh, hai là cứu cánh tất cánh. Và một là thế gian tất cánh, hai là xuất thế tất cánh.

Trang nghiêm tất cánh là sáu môn Ba La Mật. Cứu cánh tất cánh là nhứt thừa của tất cả, chúng sanh chứng đƣợc. Nhứt thừa đó gọi là Phật tánh. Do nghĩa đây nên Phật nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, tất cả chúng sanh đều có nhứt thừa, vì vô minh che đậy nên chẳng thấy đƣợc.

Nhƣ Châu Uất Đơn Việt, Đao Lợi Thiên, vì quả báo che ngăn nên chúng sanh ở đây chẳng thấy đƣợc.

Phật tánh cũng nhƣ vậy, do các phiền não kiết sử che ngăn nên chúng sanh chẳng thấy đƣợc.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh chính là Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội tánh nhƣ đề hồ, chính là mẹ của tất cả chƣ Phật. Do sức của Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội mà chƣ Phật đƣợc thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Tất cả chúng sanh đều có Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội vì chẳng tu hành nên không đƣợc thấy, vì thế nên không thể đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội có năm tên : Một là Thủ

Lăng Nghiêm Tam Muội, hai là Bát Nhã Ba La Mật, ba là Kim Cang Tam Muội, bốn là Sƣ Tử Hống Tam Muội, năm là Phật tánh. Tùy theo năng lực chỗ làm của Tam muội mà có tên khác nhau.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ một Tam Muội có nhiều tên, nhƣ thiền gọi là tứ

thiền, căn gọi là định căn, lực gọi là định lực, giác gọi là định giác, chánh gọi là chánh định, bát đại nhơn giác gọi là định giác, Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! tất cả chúng sanh đầy đủ ba môn định : Thƣợng, Trung và Hạ. Thƣợng là nói Phật tánh, do đây nên nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Trung là tất cả chúng sanh đầy đủ sơ thiền, lúc có nhơn duyên thời có thể tu tập, nếu không nhơn duyên thời chẳng thể tu tập. Nhơn duyên đây có hai thứ : Một là hỏa tai, hai là phá kiết sử cõi dục, do đây nên nói rằng tất cả chúng sanh đều đầy đủ định bực Trung.

Hạ định là định tâm sở trong mƣời đại địa, do đây nên nói tất cả chúng sanh đều đầy đủ định bực hạ.

Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh vì phiền não che đậy nên chẳng đƣợc thấy. Thập trụ Bồ Tát dầu thấy nhứt thừa nhƣng chẳng biết Nhƣ Lai là pháp thƣờng trụ, do đây nên nói rằng Thập trụ Bồ Tát dầu thấy Phật tánh mà chẳng rõ ràng.

- Nầy Thiện nam tử ! Thủ Lăng gọi là nhứt thiết sự tất cánh, ― Nghiêm‖ là kiên, nhứt thiết sự tất cánh mà đặng kiên cố gọi là Thủ Lăng Nghiêm. Do đây nên nói rằng Thủ Lăng Nghiêm định gọi là Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Một lúc nọ ta ở bên sông Ni Liên Thiền, bảo A Nan rằng : Nay ta muốn tắm rửa, ông nên lấy y và đem tháo đậu. Ta vào trong nƣớc, tất cả loài chim cùng những loài ở trên đất, ở dƣới nƣớc đều tụ đến xem ngó ta. Lúc đó lại có năm trăm vị Phạm Chí đi đến bờ sông bảo nhau rằng : Thế nào mà đƣợc thân Kim Cƣơng ? Nếu giả sử ông Cù Đàm chẳng nói đoạn kiến, ta sẽ theo ông để thỉnh thọ trai pháp.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó ta dùng tha tâm trí biết tâm niệm của các Phạm Chí, bèn bảo họ rằng tại sao cho rằng ta nói đoạn kiến ? - Các Phạm Chí đáp

: Lúc trƣớc ở trong các kinh Cù Đàm nói tất cả chúng sanh đều không có ngã, đã nói không ngã sao lại chẳng phải đoạn kiến ? Nếu không ngã thời ai trì giới ? Ai phá giới ?

- Nầy các Phạm Chí ! Ta nói tất cả chúng sanh đều không ngã. Ta cũng thƣờng tuyên nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Phật tánh đó há chẳng phải là ngã ƣ ? Do nghĩa nầy nên ta chẳng nói đoạn kiến. Vì tất cả chúng sanh chẳng thấy Phật tánh nên là vô thƣờng, vô ngã, vô lạc, vô tịnh, đây thời gọi là nói đoạn kiến vậy.

Lúc đó các Phạm Chí nghe nói Phật tánh chính là ngã, liền phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, đồng thời xuất gia tu đạo Bồ Đề. Tất cả những loài chim bay cá lội, thú chạy cũng đều phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, đã phát tâm rồi chúng nó liền đƣợc bỏ thân chim thú.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh đây thiệt chẳng phải ngã, vì chúng sanh nên nói là ngã. Vì có nhơn duyên nên Nhƣ Lai nói vô ngã là ngã, mà thật là vô ngã. Dầu nói nhƣ vậy nhƣng không hƣ vọng. Vì có nhơn duyên, Nhƣ Lai nói ngã là vô ngã, mà thiệt là có ngã. Vì thế giới chúng sanh nên dầu nói vô ngã mà không hƣ vọng. Phật tánh vô ngã Nhƣ Lai nói là ngã, vì Phật tánh là thƣờng. Nhƣ Lai là ngã mà nói là vô ngã, vì đƣợc tự tại.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nếu tất cả chúng sanh đều có Phật tánh nhƣ Kim Cang Lực Sĩ, do cớ gì mà tất cả chúng sanh chẳng đƣợc thấy.

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ sắc pháp dầu có màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hình chất dài ngắn, mà kẻ mù chẳng thấy. Dầu chẳng thấy nhƣng cũng chẳng thể nói rằng không có xanh, vàng, đỏ, trắng hình chất dài ngắn. Vì dầu rằng ngƣời mù chẳng thấy, nhƣng ngƣời mắt sáng thời đƣợc thấy.

Phật tánh cũng nhƣ vậy, tất cả chúng sanh dầu chẳng đƣợc thấy, nhƣng Thập Trụ Bồ Tát thấy đƣợc một ít phần, đức Nhƣ Lai thời thấy rõ hoàn toàn. Thập Trụ Bồ Tát thấy Phật tánh nhƣ đêm tối thấy hình sắc, Đức Nhƣ Lai thấy Phật tánh nhƣ giữa ban ngày thấy hình sắc.

Nhƣ ngƣời mắt lòa thấy hình sắc chẳng rõ ràng, lƣơng y điều trị, do công dụng của thuốc nên đƣợc rõ ràng. Thập Trụ Bồ Tát cũng nhƣ vậy, dầu thấy https://thuviensach.vn

Phật tánh nhƣng chẳng đƣợc rõ ràng, nhờ năng lực của Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội mà đƣợc thấy rõ ràng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời thấy tất cả pháp là vô thƣờng, vô ngã, vô lạc, vô tịnh, thấy chẳng phải tất cả pháp cũng là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh, ngƣời nhƣ vậy thời chẳng thấy Phật tánh.

Trên đây nói tất cả pháp đó là nói sanh tử. Còn chẳng phải tất cả pháp đó là nói Tam Bảo.

Hàng Thanh Văn Duyên iác thấy tất cả pháp là vô thƣờng , vô lạc, vô ngã, vô tịnh ; thấy chẳng phải tất cả pháp cũng là vô thƣờng, vô ngã, vô lạc, vô tịnh, vì thế nên chẳng thấy Phật tánh.

Thập Trụ Bồ Tát thấy tất cả pháp là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh, còn chẳng phải tất cả pháp thời phần ít là thƣờng, lạc, ngã, tịnh do đây nên trong mƣời phần thấy đƣợc một phần.

Chƣ Phật Thế Tôn thấy tất cả pháp là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh, thấy chẳng phải tất cả pháp là thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Vì thế nên Nhƣ Lai thấy Phật tánh xem nhƣ trái A ma lặc trong bàn tay. Do nghĩa nầy nên Thủ

Lăng Nghiêm định gọi là tất cánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ đêm mùng một dầu chẳng thấy mặt trăng nhƣng chẳng đƣợc nói là không. Phật tánh cũng nhƣ vậy, tất cả phàm phu dầu chẳng đƣợc thấy, cũng chẳng đƣợc nói rằng không có Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh là mƣời trí lực, bốn vô sở úy, đại bi tam niệm. Tất cả chúng sanh thời có ba thứ ấy, vì sau khi phá trừ phiền não thời đƣợc thấy. Hàng nhứt xiển đề sau khi phá trừ nhứt xiển đề thời có thể đƣợc ba thứ ấy. Do nghĩa nầy nên Phật thƣờng tuyên nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh đều đồng có mƣời hai nhơn duyên, cũng có nội, cũng có ngoại.

Những gì là mƣời hai ?

Phiền não quá khứ gọi là ―Vô minh‖, nghiệp quá khứ gọi là ―hành‖. Trong đời hiện tại, lúc sơ khởi thọ thai gọi là ―thức‖. Năm phần nhập thai chƣa đủ

bốn căn gọi là ―danh sắc‖. Đầy đủ bốn căn gọi là ―lục nhập‖. Chƣa phân biệt https://thuviensach.vn

khổ vui gọi là ―xúc‖. Nhiễm tập một ái gọi là ―thọ‖. Quen gần ngũ dục thời gọi là ―ái‖. Tham cầu trong và ngoài thời gọi là ―thủ‖. Vì sự trong ngoài mà khởi nghiệp thân, khẩu, ý đây gọi là ―hữu‖. Thức đời hiện tại gọi là vị lai

―sanh‖. Hiện tại danh sắc, lục, nhập, xúc, thọ thời gọi là vị lai ―lão, bịnh, tử‖

vậy. Đây gọi là mƣời hai nhơn duyên.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh dầu có mƣời hai nhơn duyên nhƣ

vậy, hoặc có kẻ chƣa đủ nhƣ lúc Ca La Lã chết thời không có mƣời hai. Từ

sanh đến lão tử thời đủ mƣời hai.

Chúng sanh cõi sắc không có ba thứ thọ, ba thứ xúc, ba thứ ái, không có già bịnh, nhƣng cũng đƣợc gọi là đầy đủ mƣời hai.

Chúng sanh cõi vô sắc thời không có sắc nhẫn đến không lão bịnh, nhƣng cũng đƣợc gọi là đủ mƣời hai, vì quyết định đƣợc vậy. Vì thế nên nói rằng chúng sanh đồng đầy đủ có mƣời hai nhơn duyên.

Phật tánh cũng nhƣ vậy, tất cả chúng sanh quyết định sẽ đặng thành vô thƣợng Bồ Đề. Do đây nên Phật nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Núi Tuyết có thứ cỏ tên nhẫn nhục, nếu bò ăn cỏ nầy thời sanh chất đề hồ. Trên núi ấy lại có thứ cỏ khác, nếu bò ăn thứ cỏ ấy thời không sanh chất đề hồ. Dầu không sanh chất đề hồ nhƣng chẳng thể nói rằng trong núi Tuyết không có cỏ nhẫn nhục.

Phật tánh cũng nhƣ vậy. Núi Tuyết là nói Nhƣ Lai, cỏ nhẫn nhục là nói Đại Niết Bàn, những cỏ khác là nói mƣời hai bộ kinh. Chúng sanh nếu có thể

đƣợc nghe, đƣợc học hỏi Đại Niết Bàn thời thấy đƣợc Phật tánh. Trong mƣời hai bộ kinh dầu chẳng nghe có, nhƣng chẳng thể nói rằng không có Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh đây cũng là sắc, cũng là chẳng phải sắc, chẳng phải sắc chẳng phải là chẳng phải sắc ; cũng là tƣớng cũng là chẳng phải tƣớng, chẳng phải tƣớng chẳng phải là chẳng phải tƣớng ; cũng là một cũng là chẳng phải một, chẳng phải một chẳng phải là chẳng phải một ; chẳng phải thƣờng chẳng phải đoạn, chẳng phải chẳng phải thƣờng, chẳng phải chẳng phải đoạn ; cũng là có cũng là không, chẳng phải có chẳng phải không ; cũng là tận cũng là chẳng phải tận, chẳng phải tận, chẳng phải là chẳng phải tận ; cũng là nhơn cũng là quả, chẳng phải nhơn chẳng phải quả ; cũng là nghĩa cũng là chẳng phải nghĩa, chẳng phải nghĩa chẳng phải là chẳng phải nghĩa ; cũng là danh tự cũng là chẳng phải danh tự, chẳng phải https://thuviensach.vn

danh tự chẳng phải là chẳng phải danh tự ; cũng là khổ cũng là lạc, chẳng phải khổ chẳng phải lạc ; cũng là ngã cũng là chẳng phải ngã, chẳng phải ngã chẳng phải là chẳng phải ngã ; cũng là không cũng là chẳng phải không, chẳng phải là không chẳng phải là chẳng phải không.

Thế nào là sắc ? Vì là thân kim cang. Thế nào là phi sắc ? Vì mƣời tám pháp bất cộng chẳng phải là sắc pháp . Thế nào là chẳng phải sắc chẳng phải là chẳng phải sắc ? Vì sắc cũng chẳng phải sắc không có tƣớng quyết định.

Thế nào là tƣớng ? Vì là ba mƣơi hai tƣớng. Thế nào là chẳng phải tƣớng ?

Vì tất cả chúng sanh chẳng hiện đƣợc tƣớng tốt. Thế nào là chẳng phải tƣớng chẳng phải là chẳng phải tƣớng ? Vì tƣớng cùng chẳng phải tƣớng không quyết địng vậy.

Thế nào là một ? Vì tất cả chúng sanh đều là nhứt thừa. Thế nào là chẳng phải một ? Vì nói ba thừa vậy . Thế nào là chẳng phải một chẳng phải là chẳng phải một ? Vì vô số pháp vậy.

Thế nào là chẳng phải thƣờng ? Vì từ nơi duyên mà thấy.

Thế nào là chẳng phải đoạn ? Vì lìa đoạn kiến vậy.

Thế nào chẳng phải là chẳng phải thƣờng, chẳng phải là chẳng phải đoạn ?

Vì không chung không thỉ vậy.

Thế nào là có ? Vì tất cả chúng sanh đều có. Thế nào là không ? Vì từ

phƣơng tiện khéo mà đặng thấy vậy. Thế nào là chẳng phải có, chẳng phải không ? Vì hƣ không tánh vậy.

Thế nào gọi là tận ? Vì đặng Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội. Thế nào là chẳng phải tận ? Vì là thƣờng vậy. Thế nào là chẳng phải tận, chẳng phải là chẳng phải tận ? Vì tất cả tƣớng tận dứt hết vậy.

Thế nào là nhơn ? Vì liễu nhơn vậy. Thế nào là quả ? Vì quả quyết định vậy.

Thế nào là chẳng phải nhơn chẳng phải quả ? Vì là thƣờng vậy.

Thế nào là nghĩa ? Vì đều có thể nhiếp lấy nghĩa không ngại. Thế nào là chẳng phải nghĩa ? Vì chẳng thể nói vậy. Thế nào là chẳng phải nghĩa chẳng phải là chẳng phải nghĩa ? Vì rốt ráo không vậy.

https://thuviensach.vn

Thế nào là danh tự ? Vì có tên gọi vậy. Thế nào là chẳng phải danh tự ? Vì có tên mà thiệt không tên vậy. Thế nào là chẳng phải danh tự chẳng phải là chẳng phải danh tự ? Vì dứt tất cả danh tự vậy.

Thế nào là cũng khổ cũng lạc ? Vì các thọ duyên khởi vậy. Thế nào là chẳng phải khổ chẳng phải lạc ? Vì dứt tất cả thọ vậy.

Thế nào là chẳng phải ngã ? Vì chƣa đầy đủ đƣợc tám thứ tự tại vậy. Thế

nào là chẳng phải chẳng phải ngã ? Vì là thƣờng vậy. Thế nào là chẳng phải ngã chẳng phải là chẳng phải ngã ? Vì chẳng tạo tác chẳng lãnh thọ vậy.

Thế nào là không ? Vì là đệ nhứt nghĩa không. Thế nào là chẳng phải không

? Vì là thƣờng vậy.Thế nào là chẳng phải không chẳng phải là chẳng phải không ? Vì có thể là chủng tử cho pháp lành vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời tƣ duy hiểu rõ đƣợc kinh Đại Niết Bàn những nghĩa nhƣ vậy, nên biết rằng ngƣời nầy thấy đƣợc Phật tánh. Phật tánh đó chẳng thể nghĩ bàn, là cảnh giới của chƣ Phật, chẳng phải Thanh Văn Duyên iác biết đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh chẳng phải là ấm, giới, nhập, chẳng phải trƣớc không nay có, chẳng phải đã có rồi trở lại không, từ nơi nhơn duyên lành mà chúng sanh đặng thấy.

Ví nhƣ khối sắt đen để vào lửa đốt thời đỏ, lấy ra nguội thời trở lại đen. Dầu vậy nhƣng màu đen nầy chẳng phải trong chẳng phải ngoài, do nhơn duyên mà có.

Phật tánh cũng nhƣ vậy, lửa phiền não tắt dứt thời chúng sanh đƣợc nghe đƣợc thấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ hột giống biến diệt thời mầm mộng mọc lên, nhƣng tánh mầm mộng nầy chẳng phải trong chẳng phải ngoài. Nhẫn đến bông trái cũng nhƣ vậy, đều theo nơi duyên mà có.

Kinh Đại Niết Bàn vi diệu nầy thành tựu đầy đủ vô lƣợng công đức. Phật tánh cũng nhƣ vậy đều là vô lƣợng vô biên công đức kết hợp mà thành tựu.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Bồ Tát thành tựu đầy đủ bao nhiêu pháp thời đặng thấy Phật tánh mà chẳng rõ ràng ? Chƣ Phật Thế Tôn thành tựu bao nhiêu pháp mà đƣợc thấy rõ ràng ?

https://thuviensach.vn

Phật bảo : ― Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát thành tựu đầy đủ mƣời pháp dầu đƣợc thấy Phật tánh mà chẳng rõ ràng : Một là thiểu dục, hai là tri dục, ba là tịch tịnh, bốn là tinh tấn, năm là chánh niệm, sáu là chánh định, bảy là chánh huệ, tám là giải thoát, chín là tán thán giải thoát, mƣời là dùng Đại Niết Bàn giáo hóa chúng sanh‖.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Thiểu dục cùng tri túc có gì sai khác ? ―

Phật bảo : ― Nầy Thiện nam tử ! thiểu dục là chẳng cầu chẳng lấy. Tri túc là lúc đặng ít lòng không hối hận. Thiểu dục là ít có mong muốn. Tri túc là chỉ

vì pháp sự lòng chẳng sầu não.

- Nầy Thiện nam tử ! Dục đó có ba : Một là ác dục, hai là đại dục, ba là dục dục.

Ác dục là nếu có Tỳ Kheo sanh lòng tham dục muốn làm thƣợng thủ của tất cả đại chúng, muốn cho tất cả chúng tăng thuận theo phía sau ta, khiến bốn bộ chúng thảy đều cúng dƣờng cung kính tán thán tôn trọng ta. Khiến ta vì chúng thuyết pháp trƣớc nhứt, đều muốn cho tất cả tin thọ lời của ta. Cũng khiến Quốc Vƣơng, quan lớn, trƣởng gỉa đều cung kính ta. Khiến ta đƣợc nhiều y phục, đồ uống ăn, đồ nằm, thuốc men, nhà cửa tốt đẹp. Đây là cầu muốn sanh tử nên gọi là ác dục.

Đại dục là thế nào ? Nếu có Tỳ Kheo sanh lòng cầu muốn làm thế nào cho bốn bộ chúng thảy đều biết ta đƣợc bực sơ trụ những đến thập trụ, đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, đƣợc quả A La Hán nhẫn đến quả Tu Đà Hoàn, ta đƣợc tứ

thiền nhẫn đến bốn trí vô ngại. Đây là vì lợi dƣỡng nên gọi là đại dục.

Dục dục là, nếu có Tỳ Kheo muốn sanh Phạm Thiên, Ma Thiên, Tự Tại Thiên, Chuyển Luân Thánh Vƣơng, hoặc Sát Đế Lợi, Cƣ Sĩ, Bà La Môn, đều đƣợc tự tại. Vì lợi dƣỡng nên gọi là dục dục.

Nếu chẳng bị ba thứ ác dục nầy làm hại thời gọi là thiểu dục.

Dục đó gọi là hai mƣơi lăm ái, không có hai mƣơi lăm ái nhƣ vậy thời gọi là thiểu dục. Chẳng cần những sự mong muốn vị lai thời gọi là thiểu dục. Đƣợc mà chẳng tham đắm thời gọi là tri túc. Chẳng cầu cung kính gọi là thiểu dục, đƣợc mà chẳng chứa nhóm gọi là tri túc.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Có lúc thiểu dục chẳng gọi là tri túc, cũng có tri túc chẳng gọi là thiểu dục, cũng có thiểu dục mà cũng tri túc, cũng có chẳng tri túc chẳng thiểu dục.

Thiểu dục đó là nói bực Tu Đà Hoàn. Tri túc đó là nói Bích Chi Phật. Thiểu dục tri túc đó là nói A La Hán. Chẳng thiểu dục chẳng tri túc đó là nói Bồ

Tát.

- Nầy Thiện nam tử ! Thiểu dục tri túc lại có hai thứ : Một là thiện, hai là bất thiện. Bất thiện là nói phàm phu. Thiện là nói Thánh nhơn và Bồ Tát. Tất cả

Thánh nhơn dầu chứng đƣợc đạo quả mà chẳng tự xƣng nói vì chẳng tự

xƣng nói nên trong lòng chẳng não hận, đây gọi là tri túc.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát tu tập kinh Đại Niết Bàn, vì muốn thấy Phật tánh nên tu tập thiểu dục tri túc.

Thế nào là tịch tịnh ? Tịch tịnh có hai : Một là tâm tịnh, hai là thân tịnh.

Thân tịch tịnh thời trọn chẳng gây tạo ba điều ác nơi thân. Tâm tịch tịnh cũng chẳng gây tạo ba điều ác nơi ý, đây gọi là thân tâm tịch tịnh.

Thân tịch tịnh trọn chẳng gần gũi bốn chúng, chẳng dự việc của bốn chúng.

Tâm tịch tịnh là chẳng quen tập tham dục, sân khuể, ngu si. Đây gọi là thân tâm tịch tịnh. Hoặc có Tỳ Kheo thân dầu tịch tịnh mà tâm chẳng tịch tịnh.

Có Tỳ Kheo thân chẳng tịch tịnh mà tâm tịch tịnh. Có Tỳ Kheo thân tâm đều tịch tịnh. Lại có Tỳ Kheo thân tâm đều chẳng tịch tịnh.

Ngƣời thân tịch tịnh mà tâm chẳng tịch tịnh, nhƣ có Tỳ Kheo ngồi thiền chỗ

vắng vẻ xa lìa bốn chúng mà trong lòng luôn chứa nhóm tham dục, sân khuể, ngu si.

Ngƣời tâm tịch tịnh mà thân chẳng tịch tịnh, nhƣ có Tỳ Kheo gần gũi bốn chúng cùng Quốc Vƣơng, đại thần mà trong lòng dứt tham, sân, si. Ngƣời thân tâm đều tịch tịnh, chính là chƣ Phật và Bồ Tát.

Ngƣời thân tâm đều chẳng tịch tịnh chính là các phàm phu, vì phàm phu thân tâm dầu yên tịnh nhƣng không thể quán sát sâu xa lý vô thƣờng vô lạc vô ngả vô tịnh, do đây nên phàm phu không thể tịch tịnh đƣợc thân, khẩu, ý ba nghiệp.

Hạng nhứt xiển đề phạm bốn tội nặng, tạo năm tội nghịch cũng chẳng gọi là thân tâm tịch tịnh.

https://thuviensach.vn

Thế nào là tinh tấn ? Nếu có Tỳ Kheo muốn cho thân, khẩu, ý ba nghiệp thanh tịnh nên xa lìa tất cả hạnh nghiệp bất thiện mà tu tập tất cả nghiệp lành, đây gọi là tinh tấn.

Siêng năng tinh tấn nhƣ đây thời chuyên niệm tƣởng nơi sáu chỗ, chính là Phật Pháp Tăng, giới, thí và thiên, đây gọi là chánh niệm.

Ngƣời có chánh niệm thời đƣợc tam muội, đây gọi là chánh định.

Ngƣời có chánh định, quán sát thấy các pháp dƣờng nhƣ hƣ không, đây gọi là chánh huệ. Ngƣời có chánh huệ xa lìa tất cả kiết sử phiền não, đây gọi là giải thoát.

Ngƣời đƣợc giải thoát vì chúng sanh mà khen ngợi giải thoát, nói rằng giải thoát là thƣờng hằng chẳng biến đổi đây gọi là tán thán giải thoát. iải thoát chính là vô thƣợng Đại Bát Niết Bàn. Niết Bàn chính là lửa phiền não kiết sử

đã tắt mất. Lại Niết Bàn gọi là nhà cửa, vì có thể ngăn mƣa gió phiền não.

Lại Niết Bàn gọi là quy y, vì có thể qua khỏi tất cả những sự bố úy. Lại Niết Bàn gọi là cồn bãi, vì bốn con sông lớn hung bạo chẳng thể chảy trôi. Những gì là bốn ? Một là dục bạo, hai là hữu bạo, ba là kiến bạo, bốn là vô minh bạo. Do đây nên Niết Bàn gọi là cồn bãi. Lại Niết Bàn gọi là rốt ráo về, vì có thể đƣợc tất cả sự an lạc rốt ráo.

Nếu có Đại Bồ Tát thành tựu đầy đủ mƣời pháp nhƣ vậy, thời dầu đƣợc thấy Phật tánh mà chẳng rõ ràng.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời xuất gia có bốn thứ bịnh nên chẳng chứng đƣợc bốn quả Sa Môn.

Những gì là bốn bịnh ? Chính là bốn ác dục : Một là y phục dục, hai là thực dục, ba là ngọa cụ dục, bốn là hữu dục.

Bịnh xuất gia nầy, có bốn thứ lƣơng dƣợc trị lành đƣợc : Phấn tảo y trị đƣợc bịnh y dục của Tỳ Kheo ; khất thực trị đƣợc bịnh vì thực dục ; thọ hạ trị

đƣợc bịng ngọa cụ dục ; thân tâm tịch tịnh phá đƣợc hữu dục của Tỳ Kheo.

Đây gọi là bốn thứ thuốc trị bốn thứ bịnh, gọi đó là thánh hạnh. Thánh hạnh nầy đƣợc gọi thiểu dục tri túc.

Ngƣời tịch tịnh có bốn điều vui : Một là xuất gia vui, hai là tịch tịnh vui, ba là vĩnh việt vui, bốn là tất cánh vui. Đƣợc bốn điều vui nầy gọi là tịch tịnh.

https://thuviensach.vn

Đủ bốn hạnh tinh tấn nên gọi là tinh tấn. Đủ tứ niệm xứ nên gọi là chánh niệm. Đủ tứ thiền nên gọi là chánh định. Thấy bốn điều chơn thật của Thánh nên gọi là chánh huệ.

Dứt hẳn tất cả phiền não kiết sử gọi là giải thoát. Quỡ trách lỗi của tất cả

phiền não gọi là tán thán giải thoát.

Đại Bồ Tát đầy đủ mƣời pháp nhƣ vậy, dầu đƣợc thấy Phật tánh mà chẳng rõ ràng.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát nghe kinh nầy rồi gần gũi tu tập, xa lìa tất cả việc thế gian, đây gọi là thiểu dục. Đã xuất gia rồi chẳng sanh lòng hối hận, đây gọi là tri túc. Đã tri túc rồi gần ở nơi chỗ vắng vẽ rảnh rang xa lìa chỗ ồn ào thời gọi là tịch tịnh.

Ngƣời chẳng tri túc chẳng thích chỗ vắng vẻ rảnh rang. Luận về ngƣời tri túc thời thƣờng thích ở chỗ vắng vẻ. Ở chỗ vắng vẽ rồi thƣờng suy nghĩ rằng : Tất cả thế gian đều gọi tôi đặng đạo quả Sa Môn, nhƣng thiệt ra tôi chƣa đặng, nay tôi sao lại phỉnh gạt mọi ngƣời, nghĩ nhƣ vậy rồi siêng năng tu tập đạo quả Sa Môn, đây gọi là tinh tấn.

ần gũi tu tập Đại Niết Bàn, đây gọi là chánh niệm. Tùy thuận thiên hạnh gọi là chánh định. An trụ trong định nầy có chánh kiến chánh tri, đây gọi là chánh huệ. Ngƣời chánh tri kiến có thể xa lìa đƣợc kiết sử phiền não, đây gọi là giải thoát.

Thập trụ Bồ Tát vì chúng sanh mà khen ngợi Niết Bàn, đây gọi là tán thán giải thoát.

Đại Bồ Tát đầy đủ mƣời pháp nhƣ vậy, dầu đƣợc thấy Phật tánh mà chẳng rõ ràng.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Luận về ngƣời thiểu dục nhƣ có Tỳ Kheo ở chỗ

vắng vẽ ngồi ngay thẳng chẳng nằm, hoặc ở dƣới cội cây, hoặc ở trong gò mã, hoặc ở chỗ trống, tùy chỗ có cỏ mà ngồi trên đó, khất thực mà ăn đặng gì cũng là đủ cả. Hoặc một lần ngồi ăn, chẳng quá một lần ăn, chỉ chứa ba y, y phấn tảo, y bố, đây gọi là thiểu dục. Đã thật hành việc nầy trong lòng chẳng ăn năn, đây gọi là tri túc. Tu không tam muội, đây gọi là tịch tịnh.

Đặng bốn quả Sa Môn rồi đối với vô thƣợng Bồ Đề tâm chẳng thôi dứt, đây gọi là tinht ấn. Chuyên tâm tƣ duy tánh Nhƣ Lai là thƣờng không có biến đổi đây gọi là chánh niệm. Tu bát giải thoát đây gọi là chánh định. Đặng tứ vô https://thuviensach.vn

ngại đây gọi là chánh huệ. Xa lìa bảy thứ lậu, đây gọi là giải thoát. Khen ngợi Niết Bàn không có mƣời tƣớng, gọi là tán thán giải thoát. Mƣời tƣớng là : Sanh, gìa, bịnh, chết sắc ,thinh, hƣơng, vị, xúc và vô thƣờng. Xa lìa mƣời tƣớng nầy thời gọi là Đại Niết Bàn. Đây gọi là Đại Bồ Tát đầy đủ

mƣời pháp nhƣ vậy dầu đƣợc thấy Phật tánh mà chẳng rõ ràng.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì đa dục nên gần gũi Quốc Vƣơng, Quan lớn, Trƣởng giả, Sát Đế Lợi, Bà La Môn, Tỳ Xá , Thủ Đà, tự xƣng là tôi đặng quả Tu Đà Hoàn nhẫn đến quả A La Hán.

Vì lợi dƣỡng nên đi đứng ngồi nằm nhẫn đến đại tiện tiểu tiện, nếu thấy đàn việt vẫn chào hỏi tiếp đãi chuyện vãn.

Ngƣời phá ác dục gọi là thiểu dục, dầu ngƣời nầy chƣa có thể phá hoại phiền não kiết sử, nhƣng có thể đồng hành vi với Nhƣ Lai, đây gọi là tri túc.

- Nầy Thiện nam tử ! Hai pháp nhƣ vậy bèn là nhơn duyên gần của chánh niệm, chánh định, thƣờng đƣợc sƣ trƣởng bạn học khen ngợi. Trong các kinh Phật cũng thƣờng ngợi khen tán thán tôn trọng pháp nhƣ vậy. Nếu có thể

đầy đủ hai pháp nầy thời đƣợc gần môn Đại Niết Bàn và năm điều vui, đây gọi là tịch tịnh. Ngƣời giữ giới bền chắc gọi là tinh tấn. Ngƣời có tàm quí gọi là chánh niệm, chẳng thấy tâm tƣớng gọi là chánh định, chẳng cầu tánh tƣớng nhơn duyên của các pháp thời gọi là chánh huệ. Vì không có tƣớng nên phiền não dứt, đây gọi là giải thoát. Khen ngợi kinh Đại Niết Bàn nầy thời gọi là tán thán giải thoát.

Đây gọi là Đại Bồ Tát an trụ mƣời pháp dầu đƣợc thấy Phật tánh mà chẳng rõ ràng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ông hỏi Thập trụ Bồ Tát dùng con mắt gì mà thấy đƣợc Phật tánh mà chẳng rõ ràng, chƣ Phật dùng con mắt gì mà thấy đuợc Phật tánh rõ ràng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Do huệ nhãn mà thấy Phật tánh thời chẳng đƣợc rõ ràng, dùng Phật nhãn mà thấy thời đƣợc rõ ràng. Vì hạnh Bồ Đề thời chẳng rõ ràng, nếu vô hành vô tác thời đƣợc rõ ràng. Trụ nơi thập trụ thời dầu thấy mà chẳng rõ ràng, nếu chẳng trụ chẳng đi thời thấy đƣợc rõ ràng. Đại Bồ Tát vì nhơn trí huệ nên thấy chẳng rõ ràng, chƣ Phật vì dứt nhơn quả nên thấy rõ ràng. Bực nhứt thiết giác gọi là Phật tánh. Thập trụ Bồ Tát chẳng đƣợc gọi là nhứt thiết giác, nên dầu thấy mà chẳng rõ ràng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Thấy có hai thứ : Một là con mắt thấy, hai là nghe thấy.

Chƣ Phật con mắt thấy Phật tánh nhƣ xem trái cây trong bàn tay. Thập trụ

Bồ Tát nghe thấy Phật tánh nên chẳng rõ ràng . Thập trụ Bồ Tát dầu có thể

tự biết quyết định đặng vô thƣợng Bồ Đề, mà chẳng biết đƣợc tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại có con mắt ngó thấy : Nhƣ Chƣ Phật cùng Thập trụ Bồ Tát, con mắt thấy Phật tánh. Lại có nghe thấy : Nhƣ tất cả chúng sanh nhẫn đến Cửu trụ Bồ Tát nghe thấy Phật tánh.

Bồ Tát nếu nghe tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, chẳng sanh lòng tin thời chẳng gọi là nghe thấy.

Nếu có Thiện nam tử , Thiện nữ nhơn muốn thấy Nhƣ Lai, nên phải tu tập mƣời hai bộ kinh thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Tất cả chúng sanh chẳng biết đƣợc tâm tƣớng của Nhƣ Lai, phải quán tƣởng thế nào để đuợc biết ?‖

Phật bảo : ― Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh thật ra chẳng biết đƣợc tâm tƣớng của Nhƣ Lai. Nếu muốn quan sát để đƣợc biết thời có hai nhơn duyên : Một là con mắt thấy, hai là nghe thấy. Nếu thấy thân nghiệp của Nhƣ Lai, nên biết rằng đây là Nhƣ Lai, đây gọi là con mắt thấy. Nếu xem thấy khẩu nghiệp của Nhƣ Lai, nên biết rằng đây là Nhƣ Lai, đây gọi là nghe thấy. Nếu thấy sắc mạo mà tất cả chúng sanh không sánh bằng đƣợc, nên biết rằng đây là Nhƣ Lai, đây là con mắt thấy. Nếu nghe tiếng tâm vi diệu tối thắng chẳng đồng với tiếng tâm của chúng sanh, nên biết rằng đây là Nhƣ

Lai, đây gọi là nghe thấy. Nếu thấy thần thông của Nhƣ Lai hiện, thần thông nầy là vì chúng sanh hay là vì lợi dƣỡng ? Nếu là vì chúng sanh mà chẳng vì lợi dƣỡng, nên biết rằng đây là Nhƣ Lai, đây là con mắt ngó thấy. Nếu xem thấy Nhƣ Lai lúc dùng tha tâm trí quán sát chúng sanh, vì lợi dƣỡng thuyết pháp hay vì chúng sanh thuyết pháp ?

Nếu vì chúng sanh mà chẳng vì lợi dƣỡng, nên biết rằng đây là Nhƣ Lai, đây gọi là nghe thấy.

Tại sao Nhƣ Lai thọ thân nầy ? Cớ gì thọ thân ? Vì ai mà thọ thân ? Đây gọi là con mắt ngó thấy.

https://thuviensach.vn

Nếu quan sát Nhƣ Lai thuyết pháp thế nào ? Cớ gì thuyết pháp ? Vì ai mà thuyết pháp ? Đây gọi là nghe thấy. Dùng nghiệp ác nơi thân gia hại đó mà chẳng sân hận, nên biết rằng đây là Nhƣ Lai vậy, đây gọi là con mắt thấy.

Dùng nghiệp ác nơi miệng gia hại đó mà chẳng giận, nên biết rằng đây là Nhƣ Lai, đây gọi là nghe thấy.

Nếu thấy Bồ Tát lúc mới sanh, ở bốn phƣơng đều đi bảy bƣớc, các thiên thần cầm phan lọng, chấn động vô lƣợng vô biên thế giới, ánh sáng vàng chói rực khắp hƣ không, Long Vƣơng dùng thần lực phun nƣớc tắm rửa cho Bồ Tát, Chƣ Thiên hiện hình tiếp đỡ đảnh lễ, tiên A Tƣ Đà chắp tay cung kính, lớn khôn vất bỏ ngũ dục nhƣ bỏ nƣớc miếng nƣớc mũi, chẳng bị sự vui trong đời cám dỗ, xuất gia tu hành, thích ở chỗ vắng lặng, vì phá tà kiến nên khổ hạnh sáu năm, đối với chúng sanh bình đẳng không sai khác, tâm thƣờng ở trong chánh định không bao giờ tán loạn, tƣớng hảo trang nghiêm nơi thân, đi đến chỗ nào những gò nỗng đều bằng, y phục cách rời nơi thân bốn tấc chẳng sa xuống, lúc đi nhìn thẳng chẳng ngó hai bên, vật thực của Phật ăn không có lỗi chẳng hoàn toàn, chỗ Phật ngồi đứng cỏ chẳng động loạn, vì điều phục chúng sanh nên qua thuyết pháp mà tâm không kiêu mạn, đây gọi là con mắt thấy.

Nếu nghe Bồ Tát đi bảy bƣớc rồi xƣớng rằng : Nay thân nầy của ta là thân rốt sau cả. A Tƣ Đà Tiên chắp tay nói rằng :

- Tâu Đại Vƣơng ! Thái Tử Tất Đạt Đa quyết định sẽ thành Vô thƣợng Bồ

Đề, trọn chẳng ở nhà làm Chuyển Luân Vƣơng, vì Chuyển Luân Vƣơng thân tƣớng chẳng rõ ràng, còn Thái Tử Tất Đại Đa tất cả tƣớng tốt nơi thân đều sáng rở, do đây quyết chắc sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Lúc thấy ngƣời già bịnh chết, Bồ Tát nói rằng : Tất cả chúng sanh thật đáng xót thƣơng, thƣờng ở trong sanh, già, bịnh, chết mà chẳng biết quan sát, ta sẽ dứt trừ sự khổ ấy.

Theo học định vô tƣởntg với Ngũ Thông Tiên Nhơn là ông A La Lã, đã thành tựu rồi Bồ Tát bèn nói lỗi của môn định ấy. Lại theo học định phi phi tƣởng với Tiên Nhơn Uất Đà Dà, đã thành tựu rồi bèn nói định nầy chẳng phải Niết Bàn, chính là pháp sanh tử. Sáu năm khổ hạnh không có kết quả : Tu khổ hạnh luống vô ích, nếu là hay thời ta đã đƣợc kết quả tốt, vì là hƣ

vọng nên ta không đƣợc gì, đây gọi là tà thuật, chẳng phải là đạo chơn chánh.

Lúc đã thành đạo, Phạm Thiên thỉnh : ― Ngửa mong đức Nhƣ Lai vì chúng sanh mà thuyết pháp cam lộ vô thƣợng‖.

https://thuviensach.vn

Phật bảo : ― Nầy Phạm Vƣơng ! Tất cả chúng sanh thƣờng bị phiền não che đậy chẳng thể lãnh thọ lời dạy về pháp chơn chánh của Phật.‖

Phạm Vƣơng lại bạch : ― Thế Tôn ! Tất cả chúng sanh phàm có ba hạng : Lợi căn, trung căn và hạ căn. Hạng lợi căn có thể lãnh thọ chánh pháp. Xin đức Thế Tôn vì họ mà thuyết pháp‖ .

Phật nói : ― Nầy Phạm Vƣơng ! Lóng nghe !Lóng nghe ! Nay Phật sẽ vì tất cả chúng sanh mở cửa cam lộ‖.

Ở thành Ba La Nại, chuyển chánh pháp luân, tuyên nói trung đạo, vì tất cả

chúng sanh chẳng phá trừ các kiết sử, chẳng phải là không thể trừ, chẳng phải phá chẳng phải là chẳng phá, nên gọi là trung đạo.

Chẳng độ chúng sanh, chẳng phải là không độ đƣợc nên gọi là trung đạo.

Chẳng phải tất cả thành tựu, chẳng phải là chẳng thành tựu nên gọi là trung đạo.

Phàm có lời nói dạy ra, chẳng tự nói là thấy, chẳng nói là đệ tử, nên gọi là trung đạo.

Thuyết pháp chẳng vì lợi, chẳng phải là không đƣợc quả lành nên gọi là trung đạo.

Lời Phật là chánh ngữ, thiệt ngữ, thời ngữ, chơn ngữ, chẳng hƣ vọng, là vi diệu đệ nhứt.

Đây gọi là nghe thấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Tâm tƣớng của Nhƣ Lai thiệt ra không thể thấy. Nếu Thiện nam tử , Thiện nữ nhơn nào muốn đƣợc thấy Nhƣ Lai, phải nên y theo hai nhơn duyên nhƣ vậy.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ trƣớc kia nói điều dụ trái am ma la bốn hạng ngƣời v.v… Có hạng ngƣời việc làm kỹ mà tâm chẳng chánh thiệt. Có hạng ngƣời tâm kỹ mà việc làm chẳng chánh thiệt. Có hạng ngƣời tâm kỹ mà việc làm cũng chánh thiệt. Có hạng ngƣời tâm chẳng kỹ

việc làm cũng chẳng chánh thiệt.

https://thuviensach.vn

Thế Tôn ! Hai hạng đầu, làm thế nào biết đƣợc ? Nhƣ lời Phật nói, dầu y theo hai nhơn duyên ấy, cũng chẳng thể biết đƣợc.

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Điều dụ trái am ma la, hai hạng ngƣời nầy thiệt khó biết đƣợc. Vì khó biết, nên trong kinh Phật nói phải cùng họ ở chung. Ở chung nếu chẳng biết đƣợc thời phải ở lâu.

Ở lâu nếu chẳng biết đƣợc thời nên dùng trí huệ. Dùng trí mà chẳng biết thời nên quán sát suy gẫm kỹ. Do quán sát suy gẫm thời biết là trì giới cùng phá giới.

- Nầy Thiện nam tử ! Đầy đủ bốn điều : Ở chung, ở lâu, trí huệ, quán sát rồi sau mới biết là trì giới cùng phá giới.

- Nầy Thiện nam tử ! iới có hai thứ, trì giới cũng hai : Một là giới cứu cánh, hai là giới chẳng cứu cánh.

Có ngƣời do nhơn duyên nên thọ trì cấm giới, ngƣời trí phải quán sát ngƣời nầy trì giới là vì lợi dƣỡng hay là vì cứu cánh.

iới của đức Nhƣ Lai không có nhơn duyên, vì thế nên đƣợc gọi là giới cứu cánh.

Do nghĩa nầy nên Bồ Tát dầu bị chúng sanh ác làm tổn hại mà chẳng có lòng giận hờn. Do đây nên Nhƣ Lai đặng gọi là thành tựu trì giới cứu cánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Xƣa kia có một lúc ta cùng Xá Lợi Phất và năm trăm đệ tử đồng ở nơi nƣớc Ma Dà Đà trong thành Chiêm Bà. Có thợ săn đuổi theo một con bồ câu. Bồ câu nầy sợ hải đến nơi bóng của Xá Lợi Phất vẫn còn run sợ, nó chạy đến trong bóng của ta thời thân tâm an ổn hết kinh sợ.

Do đây nên biết đức Nhƣ Lai trì giới rốt ráo nhẫn đến bóng của thân còn có năng lực nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! iới chẳng cứu cánh còn chẳng đƣợc quả Thanh Văn, Duyên iác, huống là có thể đƣợc quả vô thƣợng Bồ Đề.

Lại có hai thứ : Một là vì lợi dƣỡng, hai là vì chánh pháp. Vì lợi dƣỡng mà thọ trì cấm giới, nên biết giới nầy chẳng thấy đƣợc Phật tánh cùng Nhƣ Lai.

Dầu nghe Phật tánh và danh tự Nhƣ Lai nhƣng vẫn chẳng đƣợc gọi là nghe thấy.

https://thuviensach.vn

Nếu vì chánh pháp mà thọ trì cấm giới, nên biết giới nầy có thể thấy đƣợc Phật tánh cùng Nhƣ Lai, đây gọi là con mắt thấy cũng gọi là nghe thấy.

Lại có hai thứ : Một là căn sâu khó lay khó nhổ, hai là căn cạn dễ động. Nếu có thể tu tập không, vô tƣớng, vô nguyện, đây gọi là căn sâu. Nếu chẳng tu tập ba môn tam muội nầy, hoặc dầu tu tập mà vì hai mƣơi lăm cõi, đây gọi là căn cạn.

Lại có hai thứ : Một là vì thân mình, hai là vì chúng sanh. Ngƣời vì chúng sanh thời có thể thấy Phật tánh và Nhƣ Lai.

Ngƣời trì giới lại có hai hạng, một là tánh tự hay là trì giới, hai là cần phải ngƣời khác dạy bảo nếu đã thọ giới trải qua vô lƣợng đời không sai phạm hoặc ở nhằm nƣớc ác, gặp bạn ác, thời kỳ ác, đời ác, gặp pháp ác gian tà, ở

chung với kẻ tà kiến, dầu nhƣ vậy, nhƣng ngƣời nầy vẫn giữ gìn giới pháp nhƣ cũ không có hủy phạm, đây gọi là tánh tự hay trì giới. Nếu là ngƣời gặp Sƣ Tăng Bạch Tứ Yết Ma mà đắc giới, thời cần phải nƣơng nhờ Hòa Thƣợng, các Sƣ Tăng, bạn lành dạy bảo, mới biết oai nghi cử chỉ đúng pháp, đây gọi là hạng ngƣời cần nhờ sự dạy bảo.

Ngƣời tánh tự hay trì giới thời con mắt thấy Phật tánh và thấy Nhƣ Lai, cùng gọi là nghe thấy.

iới lại có hai : Một là giới Thanh Văn, hai là giới Bồ Tát từ sơ phát tâm nhẫn đến đặng vô thƣợng Bồ Đề, đây gọi là giới Bồ Tát. Nếu quán bạch cốt nhẫn đến chứng quả A La Hán đây gọi là giới Thanh Văn.

Nếu có ngƣời trì giới Thanh Văn, nên biết rằng ngƣời nầy chẳng thấy Phật tánh và Nhƣ Lai. Nếu có ngƣời trì giới Bồ Tát, nên biết rằng ngƣời nầy đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, thấy đƣợc Phật tánh và Nhƣ Lai Niết Bàn.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ―Thế Tôn ! Do nhơn duyên gì mà thọ trì cấm giới ?‖

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Vì tâm chẳng hối hận. Cớ gì chẳng hối hận ?

Vì hƣởng thọ an lạc. Cớ gì hƣởng thọ an lạc ? Vì xa lìa. Cớ gì xa lìa ? Vì an ổn. Cớ gì an ổn ? Vì thiền định. Cớ gì thiền định ? Vì tri kiến chơn thật. Cớ

gì tri kiến chơn thật ? Vì thấy những lỗi họa của sanh tử. Cớ gì thấy lỗi sanh tử ? Vì tâm chẳng tham đắm. Cớ gì tâm chẳng tham đắm ? Vì đƣợc giải thoát. Cớ gì đƣợc giải thoát ? Vì đƣợc vô thƣợng Đại Niết Bàn. Cớ gì đƣợc Đại Niết Bàn ? Vì đƣợc thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Cớ gì đƣợc thƣờng, lạc, ngã, https://thuviensach.vn

tịnh ? Vì đƣợc bất sanh bất diệt . Cớ gì đƣợc bất sanh bất diệt ? Vì thấy Phật tánh. Do đây nên Bồ Tát tánh tự hay trì giới cứu cánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Tỳ Kheo trì giới dầu chẳng phát nguyện cầu tâm chẳng hối hận, mà tự nhiên đƣợc, vì pháp tánh nhƣ vậy. Dầu chẳng cầu vui, xa lìa , an ổn, tri kiến chơn thật, thấy lỗi sanh tử, tâm chẳng tham đắm, giải thoát, Niết Bàn, thƣờng, lạc, ngã,tịnh, bất sanh, bất diệt, cùng thấy Phật tánh, nhƣng tự nhiên đƣợc tất cả, vì pháp tánh nhƣ vậy.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế` Tôn ! Nếu do trì giới mà đặng quả

chẳng ăn năn, nhơn nơi giải thoát mà đặng quả Niết Bàn, thời giới là không nhơn, Niết Bàn là không quả. iới nếu không nhơn thời gọi là thƣờng, Niết Bàn có nhơn thời là vô thƣờntg. Nếu nhƣ vậy, thời Niết Bàn là trƣớc không mà nay có. Nếu trƣớc không mà nay có thời là vô thƣờng, nhƣ thắp ngọn đèn. Niết Bàn nếu nhƣ vậy thời thế nào đƣợc gọi là ngã, lạc, tịnh ƣ ?

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Lành thay ! Lành thay ! Ông đã từng ở nơi vô lƣợng chƣ Phật trồng những thiện căn, mới có thể hỏi Nhƣ Lai thâm nghĩa nhƣ vậy ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ông chẳng mất bổn niệm mới hỏi nhƣ vậy ƣ ?

Ta nhớ thuở xƣa, cách đây vô lƣợng kiếp, nơi thành Ba La Nại có đức Phật ra đời hiệu là Thiện Đức. Đức Phật đó diễn nói kinh Đại Niết Bàn nầy, trong ba ức năm. Lúc đó ta cùng ông đều ở trong pháp hội đó. Ta đem việc nầy để

hỏi đức Phật Thiện Đức. Lúc ấy đức Phật Thiện Đức vì chúng sanh mà nhập chánh định nên chƣa đáp nghĩa nầy.

Lành thay ! Ông bèn có thể nhớ đƣợc việc cũ. Lóng nghe ! Lóng nghe ! Ta sẽ vì ông giải nói.

- Nầy Thiện nam tử ! iới cũng có nhơn, chính là nghe chánh pháp. Nghe chánh pháp cũng có nhơn, chính là gần bạn lành. ần bạn lành cũng có nhơn, chính là tín tâm. Ngƣời có tín tâm cũng có nhơn, chính là nghe pháp và tƣ duy ý nghĩa, Tín tâm nhơn nơi nghe pháp, nghe pháp nhơn nơi tín tâm, hai pháp nầy cũng là nhơn mà cũng là nhơn nhơn, cũng là quả, mà cũng là quả quả.Nhƣ Ni Kiền Tử dựng ba cây tréo để bình tròn, làm nhơn quả cho nhau chẳng rời đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ vô minh, duyên hành, hành duyên vô minh, vô minh và hành nầy cũng là nhơn mà cũng là nhơn nhơn, cũng là quả mà cũng https://thuviensach.vn

là quả quả. Sanh duyên lão tử, lão tử duyên sanh, sanh cùng lão tử nầy cũng là nhơn mà cũng là nhơn nhơn, cũng là quả mà cũng là quả quả.

- Nầy Thiện nam tử ! Pháp sanh có thể sanh ra pháp mà chẳng thể tự sanh, vì chẳng tự sanh nên do sanh mà sanh sanh. Sanh sanh chẳng tự sanh lại nhờ

sanh mà sanh, vì thế nên hai thứ sanh nầy cũng là nhơn mà cũng là nhơn nhơn, cũng là quả mà cũng là quả quả.

- Nầy Thiện nam tử ! Tín tâm và nghe pháp cũng nhƣ vậy.

Là quả mà chẳng phải nhơn chính là Đại Niết Bàn.

Cớ gì gọi là quả ? Vì là quả vô thƣợng, là quả Sa Môn, là quả Bà La Môn, vì dứt sanh tử, vì phá phiền não, do đây nên gọi là quả. Vì bị các phiền não quở

trách nên Niết Bàn gọi là quả. Phiền não gọi là lỗi lầm trên lỗi lầm.

- Nầy Thiện nam tử ! Niết Bàn không có nhơn mà thể của nó là quả. Vì nó không sanh diệt, vì không chỗ tạo tác, vì chẳng phải hữu vi, vì là vô vi, vì thƣờng chẳng biến đổi, vì không chỗ nói, vì không thỉ chung.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Niết Bàn có nhơn thời chẳng đặng gọi là Niết Bàn. Bàn là nói nhơn, Niết là nói không, không có nhơn nên gọi là Niết Bàn.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Nhƣ lời Phật nói Niết Bàn là không nhơn.

Lời nầy không đúng. Nếu nói là không thời hiệp sáu nghĩa : Một là tất cánh không nên gọi là không, nhƣ tất cả pháp không có ngã không có ngã sở. Hai là có lúc không nên gọi là không, nhƣ ngƣời đời nói sông ao không có nƣớc, không có mặt trời mặt trăng. Ba là vì ít nên nói là không, nhƣ ngƣời đời nói trong đồ ăn ít mặn thời gọi là không mặn, nƣớc ngọt ít ngọt thời gọi là không ngọt. Bốn là không lãnh thọ nên gọi rằng không, nhƣ Chiên Đà La không thể

thọ trì pháp Bà La Môn, nên gọi là không Bà La Môn. Năm là vì thọ pháp ác nên gọi là không, nhƣ ngƣời đời nói ngƣời thọ pháp ác chẳng gọi là Sa Môn, chẳng gọi là Bà La Môn, nên nói không có Sa Môn và Bà La Môn. Sáu là vì đối đãi mà gọi là không, nhƣ không trắng gọi đó là đen, không sáng gọi đó là vô minh.

Thế Tôn ! Niết Bàn cũng nhƣ vậy, có lúc không nhơn nên gọi là Niết Bàn.

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử Nay ông nói sáu nghĩa nhƣ vậy, cớ sao ông không dẫn rốt ráo không để dụ cho Niết Bàn, mà ông lại lấy có lúc không, để

lệ cho Niết Bàn nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Thể của Niết Bàn rốt ráo không nhơn, cũng nhƣ không ngã và không ngã sở.

- Nầy Thiện nam tử ! Pháp thế gian cùng Niết Bàn trọn chẳng tƣơng đối nhau, vì thế nên sáu việc của ông dẫn ra chẳng làm ví dụ đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả pháp đều không có ngã, mà Niết Bàn nầy thiệt không có ngã, do nghĩa nầy nên Niết Bàn không nhơn mà thể của nó là quả.

Là nhơn mà chẳng phải qủa gọi là Phật tánh, vì chẳng phải do nhơn sanh, vì chẳng phải quả của Sa Môn nên gọi là chẳng phải quả. Cớ gì gọi là nhơn, vì là liễu nhơn vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhơn có hai thứ : Một là sanh nhơn, hai là liễu nhơn.

Hay sanh ra pháp thời gọi là sanh nhơn. Đèn hay chiếu rõ đồ vật, nên gọi là liễu nhơn. Phiền não kiết sử thời gọi là sanh nhơn. Cha mẹ của chúng sanh thời gọi là liễu nhơn. Nhƣ hột lúa v.v… thời gọi là sanh nhơn. Đất nƣớc phân tro v.v… thời gọi là liễu nhơn. Lại có sanh nhơn, chính là sáu môn Ba La Mật, vô thƣợng Bồ Đề. Lại có liễu nhơn, chính là Phật tánh vô thƣợng Bồ Đề. Lại có liễu nhơn, chính là sáu môn Ba La Mật, Phật tánh. Lại có sanh nhơn, chính là Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội Vô Thƣợng Bồ Đề. Lại có liễu nhơn, chính là Bát Chánh Đạo Vô Thƣợng Bồ Đề. Lại có sanh nhơn, chính là tín tâm sáu môn Ba La Mật.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ Phật nói : Thấy Nhƣ Lai và Phật tánh, ý nghĩa đó nhƣ thế nào ?

Bạch Thế Tôn ! Thân Nhƣ Lai không có tƣớng mạo, chẳng phải dài ngắn trắng đen, không có phƣơng sở, chẳng ở trong tam giới, chẳng phải tƣớng hữu vi, chẳng phải nhãn thức thấy đƣợc, nhƣ thế thời làm sao có thể thấy đƣợc, Phật tánh cũng vậy.‖

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Thân của Phật có hai thứ : Một là thƣờng, hai là vô thƣờng. Thân vô thƣờng chính là vì muốn độ thoát tất cả chúng sanh nên phƣơng tiện thị hiện, thân nầy con mắt thấy đƣợc. Thân thƣờng trụ

chính là thân giải thoát của Nhƣ Lai, thân nầy cũng gọi là con mắt thấy, cũng gọi là nghe thấy.

Phật tánh cũng có hai thứ : Một là có thể thấy, hai là chẳng thể thấy. Có thể

thấy là nói bực Thập trụ Bồ Tát và chƣ Phật. Chẳng thể thấy là nói tất cả

chúng sanh. Con mắt có thấy, chính là Thập trụ Bồ Tát và chƣ Phật con mắt https://thuviensach.vn

ngó thấy Phật tánh của chúng sanh. Có nghe thấy, là tất cả chúng sanh và Cửu Trụ Bồ Tát nghe có Phật tánh.

Thân của Phật lại có hai thứ : Một là sắc, hai là chẳng phải sắc. Là sắc chính là thân giải thoát của Nhƣ Lai. Là chẳng phải sắc vì đức Nhƣ Lai đã dứt hẳn sắc căn.

Phật tánh lại có hai thứ : Một là sắc, hai là chẳng phải sắc. Là sắc chính là vô thƣợng Bồ Đề. Là chẳng phải sắc chính là phàm phu nhẫn đến Thập Trụ Bồ

Tát. Vì Thập Trụ Bồ Tát chẳng thấy rõ ràng nên gọi là chẳng phải sắc. Phật tánh lại có hai thứ : Một là sắc, hai là chẳng phải sắc. Là sắc chính là chƣ

Phật và Bồ Tát. Là chẳng phải sắc chính là tất cả chúng sanh. Là sắc gọi rằng con mắt thấy. Là phi sắc gọi rằng nghe thấy.

Phật tánh chẳng phải trong chẳng phải ngoài, dầu chẳng phải trong ngoài nhƣng chẳng phải là hƣ mất, nên gọi rằng chúng sanh đều có Phật tánh.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ Phật nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh nhƣ trong sữa có chất lạc. Kim Cang lực sĩ, chƣ Phật, Phật tánh nhƣ đề hồ trong sạch. Cớ sao đức Nhƣ Lai nói rằng Phật tánh chẳng phải trong chẳng phải ngoài ?‖

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Ta cũng chẳng nói rằng trong sữa có chất lạc. Vì chất lạc từ sữa sanh ra nên nói rằng có chất lạc.

- Thế Tôn ! Tất cả sanh pháp đều có thời tiết.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc là sửa thời không có chất lạc, củng không có các chất sanh tô, thục tô, đề hồ. Tất cả chúng sanh cũng gọi đó là sửa. Vì thế nên ta nói rằng trong sửa không có chất lạc. Nhƣ trong sửa đồng thời có chất lạc, cớ sao chẳng đồng thời có hai thứ tên. Nhƣ ngƣời có hai nghề thời gọi rằng thợ vàng sắt. Lúc là chất lạc không có sửa cũng nhƣ không có sanh tô, thục tô và đề hồ. Chúng sanh cũng gọi là chất lạc chẳng phải sửa, sanh tô thục tô và đề hồ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhơn có hai thứ : Một là chánh nhơn, hai là duyên nhơn. Chánh nhơn là nhƣ sửa sanh chất lạc. Duyên nhơn là nhƣ ủ ấm. Vì từ

sửa sanh nên gọi là trong sửa có tánh chất lạc.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nếu sửa không tánh chất lạc, trong sừng bò cũng không có, cớ sao chẳng từ trong sừng bò mà sanh ?‖

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Sừng bò cũng sanh chất lạc. Vì ta nói rằng duyên nhơn có hai thứ : Một là ủ, hai là ấm. Tánh sừng bò là ấm nên cũng có thể làm duyên sanh chất lạc.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu sừng bò có thể sanh chất lạc, ngƣời tìm chất lạc cớ

sao lại tìm nơi sửa mà chẳng dùng sừng.

- Nầy Thiện nam tử ! Do cớ đó nên ta nói có chánh nhơn có duyên nhơn .

- Thế Tôn ! Nếu trong sửa vốn không tánh của chất lạc nay mới có, trong sửa vốn không tánh cây am ma la, cớ sao chẳng sanh cây am ma la, vì trong sửa cả hai tánh đều không.

- Nầy Thiện nam tử ! Sửa cũng có thể sanh cây am ma la, nếu dùng sửa tƣới trong nột đêm, cây am ma la cao thêm năm thƣớc. Do nghĩa nầy nên ta nói có hai thứ nhơn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tất cả pháp chỉ có một nhơn sanh ra thời mới có thể vấn nạn nhƣ lời của ông vừa nói.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ tứ đại làm nhơn duyên có ra tất cả sắc pháp.

Nhƣng sắc pháp mỗi mỗi riêng khác chẳng đồng nhau, do nghĩa nầy nên trong sửa chẳng sanh cây am ma la.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ Phật nói có hai nhơn là chánh nhơn và duyên nhơn, Phật tánh của chúng sanh thuộc về nhơn nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh của chúng sanh cũng hai thứ nhơn : Một là chánh nhơn, hai là duyên nhơn. Chánh nhơn đó chính là các chúng sanh.

Duyên nhơn đó chính là sáu môn Ba La Mật.

- Bạch Thế Tôn ! Nay tôi quyết định biết rằng trong sửa có tánh chất lạc. Vì tôi thấy trong đời những ngƣời tìm chất lạc chỉ lấy nơi trong sửa mà trọn chẳng lấy trong những vật khác. Do đây nên biết rằng trong sửa có tánh của chất lạc.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời của ông hỏi, theo nghĩa thời chẳng đúng. Ví nhƣ có ngƣời muốn soi thấy hình bóng của mặt mình bèn lấy con dao sáng.

- Bạch Thế Tôn ! Do nghĩa nầy nên trong sửa có tánh của chất lạc, vì nếu trong dao không có hình bóng của gƣơng mặt, cớ gì lại lấy dao.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu trong con dao nầy quyết định có hình bóng của gƣơng mặt, cớ sao lại điên đảo : Dựng đứng thời thấy hình dài, cầm ngang thời thấy bóng rộng. Nếu là mặt của mình cớ sao lại thấy dài ? Nếu là mặt ngƣời khác thời đâu đƣợc gọi rằng là hình bóng của mặt mình. Nếu nhơn mặt mình mà thấy mặt ngƣời khác, cớ sao chẳng thấy bóng của lừa của ngựa ?

- Bạch Thế Tôn ! Nhãn quang đến nơi kia nên thấy bóng mặt.

- Nầy Thiện nam tử ! Thật ra nhãn quang nầy chẳng đến nơi kia, vì xa gần đồng một thời đều đƣợc thấy cả, vì chẳng thấy những vật ở chặng giữa vậy.

Nhãn quang nếu đến nơi kia mà đƣợc thấy, thời tất cả chúng sanh đều thấy lửa cớ sao chẳng bị cháy ? Nhƣ ngƣời thấy vật trắng ở xa thời chẳng nên nghi rằng đó là chim hạc ? Là phan ? Là ngƣời ? Là cây ? Nếu nhãn quang đến nơi kia thế nào thấy đƣợc vật ở trong bình thủy tinh, cá cùng đá ở dƣới vực sâu. Nếu nhãn quang chẳng đến mà thấy cớ sao thấy đƣợc vật trong bình thủy tinh, mà chẳng thấy đƣợc vật ở ngoài vách. Do lẽ nầy nên nếu nói rằng nhãn quang đến nơi kia mà đƣợc thấy đó là không đúng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ông vừa nói trong sửa có tánh của chất lạc, cớ sao ngƣời bán sửa chỉ lấy giá tiền sửa mà chẳng đòi tiền chất lạc. Ngƣời bán ngựa cái cớ sao chỉ lấy tiền ngựa mà chẳng đòi tiền ngựa con.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời đời vì không con cái nên cầu cƣới vợ. Vợ nếu có thai nghén thời chẳng đƣợc gọi là con gái. Nếu nói là con gái có tánh của con cái nên phải cƣới hỏi thời không đúng. Vì nếu có tánh của con cái lẻ ra cũng phải có tánh của cháu. Nếu có tánh của cháu thời thành ra anh em, vì đồng một bụng sanh ra vậy. Do đây nên ta nói rằng nơi ngƣời con gái không có tánh của con cái.

Nếu trong sửa kia có tánh của chất lạc cớ sao chẳng thấy cả năm vị đồng một thời. Nếu trong hột cây có tánh chất của cây ni câu đà cao năm trƣợng, cớ sao chẳng thấy mọng cây, nhánh lá, bông trái, hình sắc sai khác của cây đồng một thời.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc là sửa thời màu khác, vị khác công dụng khác, nhẫn đến đề hồ cũng lại nhƣ vậy. Làm sao có thể nói đƣợc rằng trong sửa có tánh của chất lạc.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ngƣời sáng ngày sẽ uống chất tô, giờ đây đã sợ

hôi. Nếu nói rằng trong sửa quyết định có chất lạc thời cũng nhƣ vậy.

Ví nhƣ có ngƣời dùng viết giấy mực hòa hiệp thành chữ, mà trong giấy nầy vốn không có chữ, vì vốn không có nên nhờ duyên mà thành có, nếu vốn đã có thời cần gì các duyên.

Nhƣ xanh vàng hợp lại thành màu lục, nên biết hai màu nầy vốn không có tánh của màu lục, nếu vốn đã có cần gì phải hiệp lại mới thành.

Nhƣ chúng sanh do ăn mà đƣợc sống. Nhƣng trong vật thực nầy thiệt không có mạng sống. Nếu vốn đã có mạng sống thời lúc chƣa ăn lẽ ra vật thực nầy là mạng sống.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả các pháp vốn không có tánh, do nghĩa nầy nên ta nói kệ rằng :

Trƣớc không nay có.

Trƣớc có nay không.

Ba đời có pháp.

Không có lẽ đó.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả pháp do nhơn duyên mà sanh cũng do nhơn duyên mà diệt.

Nếu chúng sanh có Phật tánh, thời tất cả chúng sanh lẽ ra có thân Phật nhƣ ta hôm nay.

Phật tánh của chúng sanh chẳng hƣ, chẳng hoại, chẳng bị kéo, bị bắt, chẳng bị trói, bị buộc. Nhƣ trong chúng sanh có hƣ không, vì tất cả chúng sanh đều có hƣ không chẳng chƣớng ngại, chúng sanh đều chẳng tự thấy mình có hƣ

không nầy. iả sử nếu chúng sanh chẳng có hƣ không, thời không có những sự đến đi dứng ngồi nằm, chẳng sống chẳng lớn. Do nghĩa nầy nên trong kinh ta nói tất cả chúng sanh đều có hƣ không giới, hƣ không giới đây gọi là hƣ không. Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy. Bực Thập trụ Bồ Tát thấy đƣợc phần ít nhƣ châu kim cƣơng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh của chúng sanh là cảnh giới của chƣ Phật , chẳng phải là hàng Thanh Văn , Duyên iác biết đƣợc. Tất cả chúng sanh vì chẳng thấy Phật tánh nên thƣờng bị phiền não trói buộc mà phải lƣu chuyển trong sanh tử . Chƣ Phật vì thấy Phật tánh nên phiền não kiết sử chẳng trói buộc đƣợc, do đây giải thoát sanh tử đặng Đại Niết Bàn.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Tất cả chúng sanh có tánh của Phật tánh nhƣ tánh chất lạc trong sửa. Nếu sửa không tánh chất lạc , tại sao Phật nói có hai thứ nhơn : Chánh nhơn và duyên nhơn. Duyên nhơn có hai : Ủ và ấm. Hƣ không vì là không tánh nên không có duyên nhơn.

- Nầy Thiện nam tử : iả sử trong sửa quyết định có tánh chất lạc, cần gì đến duyên nhơn ?

- Bạch Thế Tôn ! Vì có tánh nên phải cần duyên nhơn. Vì muốn thấy rõ vậy.

Duyên nhơn đó chính là liễu nhơn. Nhƣ trong nhà tối đã trƣớc có những đồ

vật, vì muốn thấy rõ nên dùng đèn soi sáng. Nếu vốn không đồ vật thời đèn soi sáng những gì ? Nhƣ trong đất sét có bình, nên cần nhân công, nƣớc, vòng dây, gậy v.v… mà làm liễu nhơn. Nhƣ hột ni câu đà cần đến nƣớc, đất, phân mà làm liễu nhơn. Trong sửa cũng nhƣ vậy, phải nhờ ủ ấm làm liễu nhơn. Vì thế nên dầu trƣớc đã có tánh phải nhờ liễu nhơn rồi sau mới đƣợc thấy. Do nghĩa nầy nên quyết định biết trong sửa trƣớc có tánh của chất lạc.

- Nầy Thiện nam tử ! iả sử nếu trong sửa quyết định có tánh của chất lạc thời tánh nầy chính là liễu nhơn. Nếu đã là liễu nhơn lại cần gì phải dùng liễu.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu liễu nhơn đây tánh nó là liễu thời lẽ ra phải thƣờng tự liễu. Nếu chẳng tự liễu thời đâu có thể liễu cái khác.

Nếu nói liễu nhơn có hai thứ tánh : Một là tự liễu, hai là liễu tha, thời không đúng nghĩa. Vì một pháp liễu nhơn làm sao lại có hai thứ tánh ? Nếu có hai tánh thời sửa lẽ ra cũng có hai thứ. iả sử trong sửa không có hai thứ, tại sao liễu nhơn lại riêng có hai tánh ?

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ ngƣời đời nói rằng chúng tôi cộng có tám ngƣời : Liễu nhơn cũng nhƣ vậy : Tự liễu và liễu tha.

- Nầy Thiện nam tử ! Liễu nhơn nếu nhƣ vậy thời chẳng phải là liễu nhơn, vì là số, có thể đếm, sắc của mình, sắc của ngƣời nên đƣợc nói là tám, mà sắc tánh nầy tự nó không có liễu tƣớng, vì không liễu tƣớng phải nhờ trí tánh https://thuviensach.vn

mới đếm đƣợc tự và tha. Do đây nên liễu nhơn chẳng thể tự liễu cũng chẳng liễu đƣợc tha.

- Nầy Thiện nam tử ! tất cả chúng sanh đã có Phật tánh cớ gì lại phải tu tập công đức ? Nếu nói tu tập là liễu nhơn thời đã đồng hƣ hoại nhƣ chất lạc.

Nếu nói trong nhơn quyết định có quả thời giới, định, huệ lẽ ra không Tăng trƣởng. Nhƣng ngƣời đời trƣớc kia không giới, định, huệ theo sƣ trƣởng học tập thời lần lần đƣợc có giới, định, huệ. Nếu cho rằng sƣ trƣởng dạy dổ là liễu nhơn, chính lúc dạy dỗ thời chƣa có giới, định, huệ, nếu là liễu đó, lẽ ra là liễu thứ chƣa có, sao lại gọi rằng liễu giới, định, huệ làm cho đƣợc Tăng trƣởng.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nếu liễu nhơn là không, sao lại đƣợc rằng có sữa có lạc ?‖

- Nầy Thiện nam tử ! Sự đáp nạn của thế gian có ba : Một là chuyển đáp, nhƣ trƣớc kia nói cớ gì gọi là giới ? Do vì chẳng ăn năn nhẫn đến vì đƣợc Đại Niết Bàn. Hai là nín lặng mà đáp, nhƣ có Phạm Chí đến hỏi ta rằng : Ngã là thƣờng ƣ ? Lúc đó ta nín lặng. Ba là nghi đáp nhƣ trong kinh đây nói

: Nếu liễu nhơn có hai tánh cớ gì trong sửa chẳng đƣợc có hai thứ ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nay ta chuyển đáp, nhƣ ngƣời đời nói rằng có sửa có lạc, vì quyết định đƣợc nên đƣợc gọi rằng có sửa có lạc. Phật tánh cũng nhƣ

vậy có chúng sanh có Phật tánh do vì sẽ đƣợc thấy.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật vừa nói không đƣợc đúng nghĩa. Quá khứ đã diệt, vị lai chƣa đến thế nào gọi là có ? Nếu cho rằng sẽ có mà gọi là có đó, thời không đúng. Nhƣ ngƣời đời thấy không con cái bèn nói không con. Tất cả chúng sanh không có Phật tánh, tại sao nói rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Quá khứ gọi rằng có . Ví nhƣ trồng quít mọng mọc lên thời hột hƣ mất. Từ mọng lên cây nhánh lá, nhẫn đến kết trái, lúc trái chín bèn có vị ngọt.

- Nầy Thiện nam tử ! Vị ngọt nầy đều không từ nơi hột, mọng, cây, nhánh, bông v.v… Lúc trái chín thời sanh vị ngọt, vị ngọt nầy trƣớc không nay có.

Dầu trƣớc không nay có mà chẳng phải là chẳng do nơi hột lúc trƣớc. Thế

nên hột lúc trƣớc dầu đã quá khứ nhƣng đƣợc gọi là có. Do nghĩa nầy nên quá khứ gọi rằng có.

https://thuviensach.vn

Thế nào lại gọi rằng vị lai là có ? Ví nhƣ có ngƣời gieo trồng cây mè. Có kẻ

hỏi cớ gì trồng thứ nầy ? - Đáp rằng vì có dầu.

Thiệt ra thời chƣa có dầu, khi cây mè đã già lấy hột hấp sôi, giã ép rồi sau mới có dầu chảy ra. Nên biết rằng ngƣời nầy trả lời nhƣ vậy chẳng phải là hƣ vọng. Do nghĩa nầy nên gọi rằng vị lai có.

Lại thế nào gọi rằng quá khứ có ƣ ? Ví nhƣ có ngƣời lén mắng nhà vua, trải qua nhiều năm. Lúc sau vua nghe đƣợc đòi đến hỏi cớ sao mắng ta ? - Tâu Đại Vƣơng ! Tôi chẳng mắng vì ngƣời mắng đó mất. - Vua bảo : Kẻ mắng cùng thân ta cả hai đều còn tại sao lại nói rằng mất ? Ngƣời kia không trả lời đƣợc nên phải bị tội chết.

- Nầy Thiện nam tử ! Hai tánh ấy thiệt không mà quả chẳng mất, đây gọi là quá khứ có.

Thế nào lại gọi rằng vị lai có ? Nhƣ có ngƣời đến nhà thợ gốm hỏi có bình không ? Đáp rằng có. Thiệt ra thợ gốm nầy chƣa có bình vì có đất sét nên đáp rằng có bình, phải biết rằng thợ gốm nầy chẳng phải vọng ngữ. Trong sữa có chất lạc, chúng sanh có Phật tánh cũng nhƣ vậy, muốn thấy Phật tánh, phải nên quán sát thời tiết hình sắc, do đây nên ta nói rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh thiệt chẳng hƣ vọng.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Tất cả chúng sanh không có Phật tánh, làm sao mà đƣợc vô thƣợng Bồ Đề ?

- Do chánh nhơn, nên khiến chúng sanh đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. ì là chánh nhơn ? Chính là Phật tánh.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu hột Ni câu đà không có cây ni câu đà, tại sao gọi là hột ni câu đà mà chẳng gọi là hột khƣ đà la ?

Bạch Thế Tôn ! Nhƣ họ Cù Đàm chẳng đƣợc gọi là họ A Kỳ Da. Họ A Kỳ

Da lại chẳng đƣợc gọi là Cù Đàm. Hột Ni Câu Đà chẳng đƣợc gọi là hột Khƣ Đà La, còn hột Khƣ Đà La chẳng đƣợc gọi là hột Ni Câu Đà. Cũng nhƣ

đức Thế Tôn chẳng đƣợc bỏ lìa họ Cù Đàm. Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy. Do nghĩa nầy nên biết rằng chúng sanh đều có Phật tánh.

Phật bảo : ― Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói rằng trong hột có cây Ni Câu Đà thời không đúng. Vì nếu là có cớ sao chẳng thấy ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ những vật trong đời vì có nhơn duyên nên chẳng thấy đƣợc. Ở xa chẳng thấy đƣợc nhƣ dấu chim bay giữa hƣ không. Vì gần nên chẳng thấy đƣợc nhƣ lông nheo rớt vào mắt. Vì hƣ hoại nên chẳng thấy nhƣ ngũ căn đã hƣ. Vì loạn tƣởng nên chẳng thấy nhƣ tâm chẳng chuyên nhứt. Vì nhỏ nên chẳng thấy nhƣ vi trần. Vì bị che nên chẳng thấy nhƣ tinh tú bị mây phủ . Vì nhiều nên chẳng thấy nhƣ hột mè trên đống lúa. Vì tƣơng tợ nên chẳng thấy nhƣ chẳng thấy nhƣ hột đậu trên đống đậu. Cây ni câu đà chẳng đồng tám thứ nhơn duyên nhƣ vậy, nếu nó là có tại sao chẳng thấy ?

Nếu cho rằng vì nhỏ bị che nên chẳng thấy thời không đúng, vì tƣớng cây to thô. Nếu cho rằng tánh vi tế thời thế nào lại thành cây lớn. Nếu cho rằng bị

che ngăn thời lẽ ra luôn luôn chẳng đƣợc thấy. Cây trƣớc kia không có tƣớng thô to, nay thời thấy cây to, nên biết rằng tƣớng to nầy vốn không có tánh.

Trƣớc kia không có tánh thấy nay thời thấy đƣợc, nên biết rằng sự thấy nầy cũng vốn không có tánh. Hột cũng nhƣ vậy : Trƣớc không có cây nay thời có đó, nhƣ thế có lỗi gì ?

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói có hai thứ nhơn : Chánh nhơn và liễu nhơn. Hột ni câu đà do đất, nƣớc, phân làm liễu nhơn khiến nhỏ đƣợc thành to.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu trƣớc đã có thời cần gì đến liễu nhôn ? Nếu trƣớc là không thời liễu nhơn là liễu cái gì ? Nếu trong hột Ni câu đà vốn không có tƣớng to, do liễu nhơn bèn sanh to, cớ sao chẳngsanh cây khƣ đà la, vì rằng hai thứ đều là không cả.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nhƣ nhỏ chẳng thấy đƣợc, thời lẽ ra to có thể thấy.

Nhƣ một vi trần thời chẳng thấy đƣợc, nhiều vi trần hòa hiệp thời thấy đƣợc. Trong hột lẽ ra cũng nhƣ vậy, to thời có thể thấy, vì trong đó đã có mọng cây, bông trái, trong mỗi mỗi trái có vô lƣợng hột, trong mỗi mỗi hột có vô lƣợng cây nên gọi là thô, vì là thô nên lẽ ra có thể thấy.

Nếu hột ni câu đà có tánh cây ni câu đà mà mọc lên cây, con mắt thấy hột nầy bị lửa đốt cháy thời lẽ ra tánh đốt cháy nầy cũng là đã có trƣớc. Nếu tánh cháy vốn đã có thời lẽ ra cây chẳng mọc lên. Nếu tất cả pháp vốn đã có sanh diệt, cớ sao trƣớc sanh rồi sau diệt mà chẳng đồng một thời ƣ ? Do nghĩa nầy nên biết là không có tánh.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu hột ni câu đà vốn không tánh cây mà sanh ra cây, thời hột nầy cớ gì chẳng sanh ra dầu, vì cả hai tánh đều là không cả ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Hột ấy cũng có thể sanh ra dầu, dầu vốn không có tánh dầu, nhƣng do nhơn duyên mà có.

- Bạch Thế Tôn ! Cớ sao không gọi là dầu mè ƣ ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì chẳng phải là mè.

Nhƣ duyên lửa sanh ra lửa, duyên nƣớc sanh ra nƣớc. Dầu hai thứ lửa và nƣớc đều từ nơi duyên, nhƣng chẳng thể có lẫn nhau đƣợc. Hột ni câu đà và dầu mè cũng nhƣ vậy, tuy cả hai đều từ nơi duyên mà đều chẳng sanh lẫn nhau.

Tánh chất của hột ni câu đà hay trị bịnh hàn lãnh. Tánh chất của dầu mè hay trị đƣợc bịnh phong.

Nhƣ cây mía, do nhơn duyên mà thành các thứ đƣờng : Đƣờng phèn, đƣờng đen. Dầu cả hai thứ đƣờng đều từ nơi chất mía, nhƣng sắc tƣớng khác nhau, đƣờng phèn trị bịnh nhiệt, đƣờng đen trị hàn lãnh.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ trong sữa không tánh lạc, trong mè không tánh dầu, trong hột ni câu đà không tánh cây, trong đất sét không tánh bình tất cả

chúng sanh không tánh Phật, cứ theo đây thời nhƣ trƣớc kia đức Phật nói : Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh vì thế nên đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Nghĩa nầy xét ra không đƣợc đúng, vì trời và ngƣời đều vô tánh. Vì vô tánh nên ngƣời có thể sanh làm trời, trời có thể sanh làm ngƣời. Đều là do nhơn duyên của nghiệp, không phải do nơi tánh.

Đại Bồ Tát do nhơn duyên của nghiệp nên đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Nếu các chúng sanh có Phật tánh thời do nhơn duyên gì mà nhứt xiển đề dứt căn lành phải đọa địa ngục ? Nếu Bồ Đề tâm là Phật tánh, thời nhứt xiển đề

lẽ ra chẳng dứt. Nếu là có thể dứt đƣợc, sao lại đƣợc nói rằng Phật tánh là thƣờng ? Còn nếu chẳng phải là thƣờng thời không gọi là Phật tánh.

Nếu chúng sanh có Phật tánh, cớ sao gọi là sơ phát tâm ƣ ? Tại sao lại gọi là bực thối chuyển , bực bất thối chuyển ? Nếu là bực thối chuyển thời nên biết rằng ngƣời nầy không có Phật tánh.

- Bạch Thế Tôn ! Đại Bồ Tát nhứt tâm hƣớng đến vô thƣợng Bồ Đề, đạitừ, đại bi, thấy tội lỗi của phiền não sanh tử. Quán sát Đại Niết Bàn không có https://thuviensach.vn

các lỗi sanh tử phiền não. Tin ngôi Tam Bảo và nghiệp nhơn quả báo, thọ trì giới cấm. Những tâm hạnh nhƣ vậy gọi là Phật tánh.

Nếu rời lìa những tâm hạnh nầy mà có Phật tánh, thời cần gì dùng những tâm hạnh nầy để làm nhơn duyên.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ sữa chẳng chờ duyên tất sẽ thành lạc, nhƣng thành tô phải chờ đủ duyên : Nhơn công, nƣớc, bình, dây, khuấy.

Cũng vậy, những chúng sanh có Phật tánh lẽ ra không cần nhơn duyên cũng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Nếu là quyết định có Phật tánh, cớ sao ngƣời tu hành thấy sự khổ của ba ác đạo, sanh , gìa, bịnh, chết mà thối tâm ? Nếu quyêt định có Phật tánh, cũng chẳng cần tu sáu môn Ba La Mật, lẽ ra đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, nhƣ sữa chẳng cần duyên mà thành lạc. Nhƣng thật ra phải nhờ tu sáu môn Ba La Mật mới đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Do những nghĩa nầy nên biết rằng chúng sanh đều không có Phật tánh.

Nhƣ trƣớc kia đức Phật nói Tăng Bảo là thƣờng trụ. Đã là thƣờng thời tất chẳng phải là vô thƣờng. Đã chẳng phải vô thƣờng, tại sao Tăng Bảo đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề.

Tăng nếu là thƣờng, sao lại nói rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh ?

- Bạch Thế Tôn ! iả sử nếu chúng sanh từ trƣớc đến nay không tâm Bồ Đề, cũng không tâm vô thƣợng Bồ Đề, về sau mới có, thời Phật tánh của chúng sanh cũng lẽ ra trƣớc không, sau mới có.

Do nghĩa trên đây nên tất cả chúng sanh lẽ ra không có Phật tánh.

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! Ông từ lâu đã biết rõ nghĩa Phật tánh.

Nay ông vì chúng sanh mà thỉnh hỏi nhƣ vậy.

Tất cả chúng sanh thiệt có Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói rằng nếu chúng sanh có Phật tánh lẽ ra chẳng nên có ngƣời sơ phát tâm. Phải biết rằng tâm không phải là Phật tánh, vì tâm vốn vô thƣờng, còn Phật tánh là thƣờng.

https://thuviensach.vn

Ông nói cớ sao có ngƣời thối tâm. Thật ra không có thối tâm. Nếu tâm có thối thời tất là trọn chẳng thể đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, vì đƣợc chậm nên gọi đó là thối.

Tâm Bồ Đề nầy thiệt chẳng phải là Phật tánh,vì nhứt xiển đề dứt căn lành đọa địa ngục.

Nếu tâm Bồ Đề là Phật tánh thời hạng nhứt xiển đề, chẳng đƣợc gọi là nhứt xiển đề. Tâm Bồ Đề cũng chẳng đƣợc gọi là vô thƣờng. Do đây nên biết rằng tâm Bồ Đề thiệt chẳng phải là Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói nếu chúng sanh có Phật tánh thời lẽ ra chẳng cần nhờ nhơn duyên mới đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, nhƣ sữa thành lạc. Lời nầy không đúng nghĩa. Vì ông đã nói phải có năm duyên mới thành sanh tô, nên biết rằng Phật tánh cũng nhƣ vậy.

Nhƣ trong các thứ đá có vàng, có bạc, có đồng, có sắt. Bốn thứ đá đều bổn thọ chất tứ đại, đồng tên là đá, đồng là vật có thiệt, nhƣng mỗi thứ đá sản xuất mỗi chất không đồng nhau, phải cần nhờ đủ các duyên mới sản xuất ra chất vàng, bạc, đồng, sắt. Do đây nên biết rằng trƣớc vốn không có, chờ đủ

duyên mà sau mới có.

Phật tánh của chúng sanh chẳng gọi là Phật. Phải do công đức đƣợc thấy Phật tánh, rồi sau chúng sanh mới thành Phật.

Ông nói chúng sanh đều có Phật tánh tại sao lại không thấy. Lời nầy không đúng nghĩa. Vì các duyên công đức chƣa đầy đủ nên không đƣợc thấy.

Do nghĩa nầy nên ta nói có hai nhơn : Chánh nhơn và duyên nhơn.

Chánh nhơn gọi là Phật tánh, duyên nhơn là phát tâm Bồ Đề. Do hai nhơn duyên nầy mà đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, nhƣ đủ duyên thời sản xuất vàng.

Ông nói Tăng Bảo thƣờng trụ thời lẽ ra chúng sanh không có Phật tánh đó.

Phải biết rằng Tăng gọi là hòa hiệp. Hoà hiệp nầy có hai : Thế gian hòa hiệp và đệ nhứt nghĩa hòa hiệp.

Thế hòa hiệp gọi là Thanh Văn Tăng. Nghĩa hòa hiệp gọi là Bồ Tát Tăng.

Thế Tăng là vô thƣờng. Phật tánh là thƣờng trụ. Nhƣ Phật tánh, nghĩa Tăng cũng là thƣờng trụ.

https://thuviensach.vn

Lại có Tăng gọi là pháp hòa hiệp, chính là nói mƣời hai bộ kinh. Mƣời hai bộ kinh là thƣờng, nên ta nói pháp và Tăng là thƣờng trụ.

- Nầy Thiện nam tử ! Tăng gọi là hòa hiệp. Hòa hiệp đây chính là nói mƣời hai nhơn duyên. Trong mƣời hai nhơn duyên cũng có Phật tánh. Mƣời hai nhơn duyên là thƣờng, Phật tánh cũng vậy. Do đây nên ta nói Tăng có Phật tánh.

Ông nói : Nếu chúng sanh có Phật tánh, tại sao có kẻ thối, ngƣời không thối

?

- Nầy Thiện nam tử ! Lóng nghe ! Lóng nghe ! Ta sẽ phân biệt giải thuyết cho :

Có mƣời ba điều làm cho Bồ Tát thối chuyển đạo vô thƣợng Bồ Đề : Một là tâm chẳng tin ; hai là tâm chẳng cố làm ; ba là tâm nghi ; bốn là tham tiếc thân mạng và của cải ; năm là có quan niệm quá sợ sệt đối với Niết Bàn : ―

Thế nào làm cho chúng sanh diệt độ hẳn‖ ; sáu là tâm chẳng kham nhẫn ; bảy là tâm chẳng điều nhu ; tám là sầu não ; chín là chẳng thích vui ; mƣời là phóng dật ; mƣời một là tự khinh thân mình ; mƣời hai là tự thấy phiền não không thể phá ; mƣời ba là không thích những pháp môn tiến tới Bồ Đề.

Trên đây là mƣời ba điều làm cho Bồ Tát thối chuyển đạo Bồ Đề vô thƣợng.

Lại có sáu điều làm hƣ tâm Bồ Đề : Một là bỏn xẻn pháp ; hai là có tâm chẳng lành chẳng đối với chúng sanh ; ba là gần gũi bạn ác ; bốn là chẳng siêng năng tinh tiến ; năm là quá tự kiêu mạn ; sáu là kinh doanh nghề

nghiệp thế gian.

- Nầy Thiện nam tử ! Có ngƣời đƣợc nghe chƣ Phật là bực Thầy của cõi Trời và nhơn gian, là đấng tối thƣợng trong tất cả chúng sanh, hơn tất cả hàng Thanh Văn Duyên iác, là bực có pháp nhãn sáng suốt thấy rõ tất cả pháp, có thể đƣa chúng sanh qua khỏi biển khổ lớn. Nghe nhƣ vậy rồi, ngƣời nầy phát nguyện lớn : Nếu trong đời có đấng vô thƣợng nhƣ vậy, tôi cũng sẽ

đƣợc. Do đây nên ngƣời nầy phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Hoặc có ngƣời nhờ ngƣời khác khuyên dạy mà phát tâm Bồ Đề, hoặc có ngƣời nghe nói Bồ Tát trãi qua vô số kiếp thật hành những khổ hạnh rồi sau mới đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Nghe rồi tự nghĩ rằng : Nay tôi không thể kham nổi những khổ hạnh nhƣ vậy, thời làm sao đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Do đây nên có thối tâm.

https://thuviensach.vn

Lại còn có năm điều thối tâm Bồ Đề : Một là thích xuất gia theo ngoại đạo ; hai là chẳng tu tâm đại từ ; ba là ƣa tìm lỗi pháp sƣ ; bốn là thƣờng thích ở

trong vòng sanh tử ; năm là không thích thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh.

Lại cũng có hai pháp làm thối tâm Bồ Đề : Một là tham ƣa ngũ dục ; hai là chẳng thể cung kính tôn trọng ngôi Tam Bảo.

- Nầy Thiện nam tử ! Do những nhơn duyên nhƣ vậy làm cho Bồ Tát thối tâm Bồ Đề.

Thế nào lại gọi là tâm bất thối ? Có ngƣời nghe rằng đức Phật có thể độ

chúng sanh khỏi sanh lão bịnh tử. Là đấng chẳng học với Thầy ; tự tu tập đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Nếu đạo Bồ Đề là quả có thể đƣợc, tôi cũng tu tập quyết đƣợc quả ấy. Do đây nên ngƣời nầy phát tâm Bồ Đề. Bao nhiêu công đức tu tập không luận nhiều ít đều hồi hƣớng cả về vô thƣợng Bồ Đề.

Ngƣời nầy thệ nguyện thƣờng đƣợc gặp Phật cùng đệ tử Phật, thƣờng đƣợc nghe pháp đại thừa thâm diệu nhãn nhĩ tỷ thiệt thân, cả năm căn đều hoàn cụ, nếu gặp cảnh khổ nạn cũng quyết không mất tâm Bồ Đề nầy.

Lại nguyện rằng : Mong chƣ Phật, chƣ Bồ Tát luôn có lòng hoan hỷ đối với tôi, nguyện tôi đủ năm căn lành. Nếu có chúng sanh nào chặt chém đánh đập giết hại tôi, đối với kẻ nầy, tôi khởi lòng đại từ, lòng vui mừng, vì nhờ họ mà tôi đƣợc thêm lớn công hạnh Bồ Đề. Nếu không có họ, tôi làm sao đƣợc quả

vô thƣợng Bồ Đề.

Lại nguyện rằng : Đời đời tôi đƣợc khỏi những thân nữ, thân hai căn, không căn ; không bị làm nô lệ, không gặp chủ hung ác, không thuộc dƣới quyền vua chúa ác ; chẳng sanh vào nƣớc ác.

Nếu đƣợc thân xinh tốt, dòng họ cao sang, giàu có, nguyện tôi không có lòng kiêu mạn.

Nguyện tôi thƣờng đƣợc nghe mƣời hai bộ kinh và thọ trì, đọc tụng, biên chép, giải thuyết. Lúc tôi giảng thuyết cho chúng sanh, nguyện cho thính gỉa đều kính tin không nghi, chẳng sanh ác tâm đối với tôi.

Nguyện cho tôi thà nghe pháp ít mà hiểu đƣợc nhiều nghĩa vị, chẳng muốn nghe nhiều mà chẳng rõ nghĩa lý.

https://thuviensach.vn

Nguyện là thầy của tâm mình, chớ chẳng bị tâm sai sử. Thân , khẩu, ý, ba nghiệp chẳng giao tiếp với kẻ ác, điều ác. Có thể làm cho tất cả chúng sanh đƣợc an lạc. iới hạnh nơi thân cũng nhƣ trí huệ nơi tâm đều vững chắc nhƣ

núi không bị lay động. Vì muốn thọ trì chánh pháp vô thƣợng nên chẳng lẫn tiếc thân mạng và tài sản. Chẳng đem vật bất tịnh làm phƣớc nghiệp. Tâm không tà vạy. Tự sống với chánh mạng. Nếu thọ ơn thời nhớ mãi, trả nhiều hơn thọ. Biết rành những sự nghiệp thế gian ; hiểu rành ngôn ngữ của các địa phƣơng, của mọi loài chúng sanh.

Đọc tụng biên chép mƣời hai bộ kinh không hề nhàm mõi biến lƣời.

Nếu có chúng sanh không thích nghe kinh, thời tôi tìm phƣơng tiện tiếp dẫn cho họ ƣa nghe kinh.

Tôi thƣờng nói lời diệu hòa, miệng không tuyên điều xấu ác.

Chúng bất hòa, tôi làm cho họ hòa hiệp.

Ngƣời lo sợ, tôi làm cho họ đƣợc vững lòng.

Thời kỳ đói kém, tôi làm cho mọi ngƣời đƣợc no đủ. Đời tật bịnh thời tôi sẽ

làm vị đại lƣơng y tự có đủ tài bảo cũng nhƣ thuốc men, làm cho ngƣời bịnh đều đƣợc lành bịnh.

Kiếp binh đao, tôi sẽ có thế lực trừ dứt hết sự tƣơng tàn tƣơng hại.

Tôi sẽ làm cho chúng sanh khỏi các điều kinh sợ nhƣ bị giết, bị bắt giam nhốt đánh đập, những nạn về nƣớc lụt, hỏa hoạn, nạn vua chúa, nạn giặc cƣớp, sự nghèo khốn, phá giới, danh xấu, ác đạo.

Với cha mẹ sƣ trƣởng tôi rất kính mến, với kẻ thù nghịch tôi khởi lòng từ.

Tôi thƣờng tu tập sáu chánh niệm, môn không tam muội, mƣời hai nhơn duyên, qúan sanh diệt vô thƣờng, sở tức, thiên hạnh, phạm hạnh, thánh hạnh, Kim Cang Tam Muội, Thủ Lăng Nghiêm định. Nơi không có ngôi Tam Bảo, nguyện tôi đƣợc tâm tịch tịnh, nếu lúc thân tôi bị phải sự rất khổ, nguyện không hƣ mất tâm Bồ Đề vô thƣợng. Chẳng sanh lòng tri túc đối với Thanh Văn Bích Chi Phật.

https://thuviensach.vn

Chỗ không ngôi Tam Bảo tôi thƣờng xuất gia trong hàng ngoại đạo để phá tà kiến của họ, đặng pháp tự tại, đặng tâm tự tại, nơi pháp hữu vi thấy rõ sự

lỗi lầm.

Nguyện tôi sợ sệt đạo quả nhị thừa nhƣ ngƣời tiếc thân sợ chết.

Nguyện tôi vì chúng sanh nên thích ở trong ba ác đạo nhƣ chúng sanh thích ở cõi trời Đao Lợi.

Nguyện tôi vì mỗi mỗi chúng sanh mà chịu khổ địa ngục trong vô lƣợng kiếp chẳng sanh lòng hối hận.

Nguyện tôi thấy ngƣời khác đƣợc lợi ích chẳng sanh lòng ganh ghét, thƣờng có lòng tùy hỉ nhƣ chính mình đƣợc.

Nếu gặp ngôi Tam Bảo, nguyện tôi sẽ đem y phục đồ uống ăn, thuốc men đồ

nằm nhà cửa đèn sáng hoa hƣơng kỹ nhạc, phan lọng, bảy báu cúng dƣờng.

Nếu thọ giới pháp của Phật nguyện tôi giữ gìn bền chắc trọn chẳng sanh lòng hủy phạm. Nếu nghe khổ hạnh khó làm của Bồ Tát, trong lòng vui mừng chẳng hối hận.

Tự biết những việc đời trƣớc trọn chẳng gây nghiệp tham sân si. Chẳng vì quả báo mà chứa nhóm nghiệp nhơn. Đối với sự vui hiện tại chẳng sanh lòng tham đắm.

- Nầy Thiện nam tử !Nếu có ngƣời phát đƣợc những nguyện nhƣ vậy thời gọi là Bồ Tát trọn chẳng thối thất tâm Bồ Đề, cũng gọi là thí chủ có thể thấy đức Nhƣ Lai, thấy rõ Phật tánh, có thể điều phục chúng sanh độ khỏi sanh tử, có thể hộ trì chánh pháp vô thƣợng, có thể đƣợc đầy đủ sáu môn Ba La Mật.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nghĩa nầy nên tâm bất thối chẳng gọi là Phật tánh !

- Nầy Thiện nam tử ! Ông chẳng nên vì tâm có thối chuyển mà cho rằng các chúng sanh không có Phật tánh. Thí nhƣ có hai ngƣời đều nghe phƣơng khác có núi Thất Bảo, trong núi có suối nƣớc trong vị ngọt. Nếu ai đến đƣợc núi ấy thời vĩnh viễn khỏi sự nghèo khốn. Ai uống đƣợc nƣớc suối ấy thời sống lâu muôn tuổi. Chỉ vì đƣờng sá xa xôi hiểm trở nhiều tai nạn. Hai ngƣời ấy đều muốn cùng nhau đi một ngƣời sắm sửa các thứ vật cần dùng đi đƣờng, một ngƣời thời đi tay không cùng nhau đồng tiến về hƣớng núi báu. Dọc https://thuviensach.vn

đƣờng gặp ngƣời mang nhiều của báu đi ngƣợc chiều. Hai ngƣời hỏi rằng : Xin hỏi ông xứ đó thiệt có núi bảy báu ƣ ? Đáp rằng : Thiệt có núi báu, chính tôi đã đƣợc bảo vật và đƣợc uống nƣớc suối ngọt. Chỉ lo rằng đƣờng xa hiểm trở, trộm cƣớp quá nhiều, hầm hố gai chông, lại thêm thiếu nƣớc, thiếu cỏ. Muôn ngàn ngƣời đi ít ngƣời đến đƣợc.

Nghe khách nói một ngƣời ăn năn cho rằng đƣờng sá gian nan khốn khổ nhƣ

vậy, vô lƣợng ngƣời đi không mấy ngƣời đƣợc đến, tôi làm thế nào có thể

đến đƣợc núi báu. Hiện tại sản nghiệp của tôi cũng tạm đủ dùng. Nếu gắng gƣợng đi hoặc có thể chẳng toàn thân mạng. Thân mạng đã chẳng còn, còn mong gì đƣợc trƣờng thọ.

Một ngƣời nói rằng : Có ngƣời đến đƣợc thời tôi cũng có thể đến đƣợc. Tôi quyết đến núi báu lƣợm lấy bảo vật cùng uống nƣớc suối ngọt, nếu chẳng toại nguyện có chết cũng cam lòng.

Lúc đó hai ngƣời, một thời ăn năn trở về, một thời tiến tới núi báu. Ngƣời sau nầy đến đƣợc núi kia, uống nƣớc suối ngọt, mang nhiều bảo vật trở về

nhà, dùng của ấy phụng dƣỡng cha mẹ cung cấp họ hàng thân thuộc.

Bấy giờ ngƣời ăn năn thối vế trƣớc kia thấy kết quả tốt đẹp của ngƣời nầy trong lòng phát nhẫn : Anh ấy mang đƣợc bảo vật về nhà, tại sao ta cứ ở mãi bên đây mà chẳng dám đi ? Liền sắm sửa hành trang đến thẳng núi báu.

- Nầy Thiện nam tử ! Núi báu kia dụ cho Đại Niết Bàn. Nƣớc suối ngọt dụ

cho Phật tánh. Hai ngƣời kia dụ cho hai vị Bồ Tát sơ phát tâm. Con đƣờng hiểm ác dụ cho sanh tử. Ngƣời đi ngƣợc chiều gặp dọc đƣờng dụ cho đức Phật Thế Tôn. Trộm cƣớp dụ cho tứ ma. Hầm hố gai chông dụ cho các phiền não. Không nƣớc không cỏ dụ cho chẳng tu tập đạo Bồ Đề. Ngƣời nghe khó ăn năn trở về dụ cho Bồ Tát thối chuyển. Ngƣời dũng mãnh thẳng tiến dụ

cho Bồ Tát bất thối.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh của chúng sanh thƣờng trụ chẳng biến đổi.

Nhƣ con đƣờng hiểm trở kia không ai có thể bảo rằng, vì có ngƣời ăn năn trở

lại mà làm cho con đƣờng thành vô thƣờng. Phật tánh cũng nhƣ vậy, trong đạo Bồ Đề trọn không có sự thối thất. Nhƣ ngƣời ăn năn kia thấy bạn mình đặng của báu mang về nhà giàu có tự tại cúng dƣờng cha mẹ cung cấp thân thuocä, an vui sung sƣớng.

Do đó bèn phát tâm thẳng đến núi báu chẳng tiếc thân mạng Bồ Tát thối chuyển cũng nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh quyết định sẽ đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề. Do nghĩa nầy nên trong kinh Phật nói tất cả chúng sanh nhẫn đến kẻ

tạo tội ngũ nghịch, phạm tứ trọng và nhứt xiển đề đều có Phật tánh.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ―Thế Tôn ! Bồ Tát thế nào có thối cùng chẳng thối ?‖

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Bồ Tát tu tập nghiệp nhơn ba mƣơi hai tƣớng tốt của Nhƣ Lai thời đƣợc gọi là bực bất động chuyển, là thƣơng xót tất cả

chúng sanh, gọi là hơn tất cả hàng Thanh Văn Duyên iác, là bực A Bệ Bạt Trí.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Đại Bồ Tát trì giới chẳng lay động, tâm bố thí chẳng dời đổi, lời nói chơn thật nhƣ núi Tu Di, nghiệp duyên trên đây đƣợc tƣớng tốt dƣới bàn chƣn đầy bằng.

Nếu Đại Bồ Tát ở nơi cha mẹ, Hòa Thƣợng, Sƣ Trƣởng nhẫn đến các loài súc sanh, đem của cải đúng pháp cúng dƣờng cung cấp, do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt dƣới lòng bàn chƣn có tƣớng thiên bức luân.

Nếu Đại Bồ Tát chẳng sát sanh chẳng trộm cƣớp, đối với cha mẹ sƣ trƣởng thƣờng có lòng hoan hỷ, do nghiệp duyên nầy đƣợc thành ba tƣớng tốt : Một là ngón tay dài vót, hai là gót chân dài, ba là thân mình vuông thẳng, ba tƣớng tốt nầy đồng do một nghiệp duyên.

Nếu Đại Bồ Tát tu tập tứ nhiếp pháp để nhiếp thủ chúng sanh, do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt ngón tay có màng lƣới nhƣ ngỗng chúa trắng.

Nếu Đại Bồ Tát lúc cha mẹ sƣ trƣởng có bịnh khổ, tự tay tắm rửa lau chùi dắt đở thoa bóp, do nghiệp nầy đƣợc tƣớng tốt, tay chƣn dịu dàng.

Nếu Đại Bồ Tát trì giới nghe pháp, cùng bố thí không nhàm chán, do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt mắt cá lóng đốt đều no đủ, lông trong thân đều xoắn lên trên.

Nếu Đại Bồ Tát chuyên tâm nghe pháp và diễn thuyết chánh pháp, do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt đùi vế nhƣ nai chúa.

Nếu Đại Bồ Tát đối với chúng sanh chẳng có lòng tổn hại, ăn uống biết đủ

thƣờng ƣa bố thí khám bịnh, cung cấp thuốc men do nghiệp duyên nầy đƣợc https://thuviensach.vn

tƣớng tốt, thân hình tròn đủ nhƣ cây Ni Câu Đà, lúc đứng hai tay dài quá đầu gối, đỉnh đầu có nhục kế vô kiến đảnh tƣớng.

Nếu Đại Bồ Tát thấy ngƣời gặp sự kinh sợ liền cứu hộ cho, thấy ngƣời lõa lồ

rách rƣới thời bố thí y phục do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt mã âm tàng.

Nếu Đại Bồ Tát gần gũi ngƣời trí xa lìa kẻ ngu, vui vẻ hỏi đáp quét dọn đƣờng đi, do nghiệp nầy da thứa mịn màng, lông trên thân xoay về phía hữu.

Nếu Đại Bồ Tát thƣờng dùng y phục đồ uống ăn đồ nằm thuốc men hƣơng hoa đèn đuốc bố thí cho ngƣời, do nghiệp nầy đặng thân màu vàng ròng thƣờng có ánh sáng chói rỡ.

Nếu Đại Bồ Tát lúc bố thí những vật báu quý có thể đem cho chẳng tiếc chẳng nghĩ là phƣớc điền hay chẳng phải phƣớc điền, do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt bảy chỗ trên thân đƣợc no đủ.

Nếu Đại Bồ Tát lúc bố thí lòng chẳng nghi ngờ, do nghiệp duyên nầy đƣợc tiếng nói dịu dàng.

Nếu Đại Bồ Tát đúng nhƣ pháp làm ra của cải đem bố thí, do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt nơi thân chỗ xƣơng thiếu đều đầy đủ thân nhƣ sƣ tử

vƣơng, cánh tay thon dài.

Nếu Đại Bồ Tát xa lìa lƣỡng thiệt ác khẩu và tâm giận hờn, do nghiệp duyên nầy đủ bốn mƣơi cái răng trong trắng sạch sẽ, bằng thẳng khít khao.

Nếu Đại Bồ Tát có lòng đại từ bi đối với chúng sanh do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng hai răng nanh tốt.

Nếu Đại Bồ Tát thƣờng phát nguyện : Có ngƣời đến cầu xin thời cấp cho theo ý của họ xin, do nghiệp duyên nầy đƣợc gò má nhƣ sƣ tử.

Nếu Đại Bồ Tát cung cấp đồ uống ăn theo sở thích của chúng sanh do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt trong cổ họng thƣờng rịn chất cam lộ

thƣợng vị.

Nếu Đại Bồ Tát tự thật hành mƣời điều lành cùng giáo hóa ngƣời, do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt lƣỡi rộng dài.

https://thuviensach.vn

Nếu Đại Bồ Tát chẳng rao nói lỗi xấu của ngƣời chẳng hủy báng chánh pháp, do nghiệp duyên nầy đặng tƣớng tốt tiếng phạm âm.

Nếu Đại Bồ Tát thấy kẻ thù nghịch thời sanh lóng hoan hỷ, do nhơn duyên nầy đƣợc tƣớng tốt, tròng mắt màu xanh biếc.

Nếu Đại Bồ Tát chẳng ẩn che tài đức của ngƣời mà phô dƣơng điều hay của mình, do nghiệp duyên nầy đƣợc tƣớng tốt bạch hào.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Đại Bồ Tát tu tập nghiệp duyên ba mƣơi hai tƣớng tốt nhƣ vậy thời đƣợc chẳng thối chuyển tâm Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh chẳng thể nghĩ bàn. Cảnh giới và nghiệp quả của chƣ Phật và Phật tánh cũng chẳng thể nghĩ bàn. Vì bốn pháp nầy đều là thƣờng, vì thƣờng trụ nên chẳng thể nghĩ bàn. Tất cả chúng sanh vì phiền não che đậy nên gọi là thƣờng. Vì dứt phiền não thƣờng nên gọi là vô thƣờng. Nếu nói rằng tất cả chúng sanh là thƣờng, cớ gì lại tu tập tám thánh đạo ? Tu tập để dứt các sự khổ, các sự khổ nếu đã dứt thời gọi là vô thƣờng, sự vui đƣợc hƣởng thọ thời gọi là thƣờng. Do đây nên ta nói tất cả

chúng sanh bị phiền não che đậy mà chẳng thấy đƣợc Phật tánh, vì chẳng thấy nên chẳng đƣợc Niết Bàn.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói tất cả các pháp có hai tbứ nhơn là chánh nhơn và duyên nhơn. Do hai nhơn nầy lẽ ra không có trói buộc không có giải thoát : Thân ngũ ấm nầy niệm niệm sanh diệt, nó đã sanh diệt thời có gì là trói buộc và giải thoát.

- Bạch Thế Tôn ! Nhơn thân ngũ ấm nầy mà sanh thân ngũ ấm sau. Thân nầy tự diệt chẳng đến thân kia nhƣng có thể sinh ngũ ấm kia. Nhƣ do hột sanh mọng, hột chẳng đến mọng , dầu hột chẳng đến mọng mà có thể sanh mọng.

Chúng sanh cũng nhƣ vậy, thế nào có trói buộc và giải thoát ?

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Lóng nghe ! Lóng nghe ! Ta sẽ vì ông phân biệt giải thuyết. Nhƣ ngƣời lúc chết rất khổ quyến thuộc bao quanh kêu khóc than thở, ngƣời nầy sợ hải chẳng biết cầu cứu với ai, dầu có năm giác quan mà không hay không biết, tay chƣn run giựt, không thể tự chủ, thân thể lành lạnh sắp hết hơi nóng, thấy những tƣớng nghiệp báo thiện ác đã tạo từ

trƣớc. Nhƣ mặt trời sắp lặn, thời bóng của núi gò ngã về hƣớng đông, không bao giờ trở qua Tây. Nghiệp quả của chúng sanh cũng nhƣ vậy, lúc thân ngũ

ấm nầy diệt thời ngũ ấm kia liền nối sanh. Nhƣ đèn cháy lên thời bóng tối mất. Đèn tắt, thời bóng tối hiện ra. Nhƣ ấn sáp in vào đất sét, ấn cùng đất sét https://thuviensach.vn

hiệp, ấn rã, lằn chữ nổi lên, mà ấn sáp nầy chẳng biến nơi đất sét, lằn chữ

chẳng phải từ đất sét ra, cũng chẳng phải chỗ khác đến, do ấn làm nhơn duyên mà sanh lằn chữ. Ngũ ấm hiện tại diệt, thân trung ấm liền sanh. Ngũ

ấm hiện tại nầy trọn chẳng biến làm thân trung ấm, thân trung ấm chẳng phải tự sanh, cũng chẳng từ nơi khác đến, do thân hiện tại mà sanh thân trung ấm.

Nhƣ ấn sáp in nơi đất sét, ấn rã lằn chữ thành, danh từ dầu không sai khác mà thời tiết đều riêng khác. Do đây nên ta nói thân trung ấm chẳng phải nhục nhãn thấy đƣợc, thiên nhãn mới ngó thấy. Thân trung ấm nầy có ba cách ăn : Tƣ thực, xúc thực, ý thực. Thân trung ấm có hai thứ : Một là nghiệp quả lành, hai là nghiệp quả ác. Do nghiệp lành nên đƣợc giác quán lành, do nghiệp ác nên đƣợc giác quán ác. Lúc cha mẹ giao hội phán hiệp theo nhơn duyên của nghiệp mà đến chỗ thọ sanh. Đối với mẹ sanh lòng thƣơng, đối với cha sanh lòng sân. Lúc tinh của cha chảy ra cho rằng là của mình, sanh lòng vui mừng. Do nhơn duyên của ba thứ phiền não nầy, thân trung ấm diệt mà sanh, thân ngũ ấm sau. Nhƣ ấn sáp in vào đất sét ấn hƣ lằn chữ thành.

Lúc sanh ra những căn thân có đầy đủ cùng chẳng đủ. Ngƣời căn đầy đủ

thấy sắc thời sanh lòng tham, vì tham nên gọi là ái. Do hƣ dối mà sanh lòng tham, vì tham nên gọi là vô minh. Do nhơn duyên tham ái và vô minh nên những cảnh giới xem thấy thảy đều điên đảo : Vô thƣờng thấy là thƣờng, vô ngã thấy là ngã, vô lạc thấy là lạc, bất tịnh thấy là tịnh. Do bốn thứ điên đảo nầy nên gây tạo những hạnh nghiệp thiện ác.

Phiền não gây ra nghiệp, nghiệp sanh ra phiền não, đây gọi là hệ phƣợc. Do nghĩa nầy nên gọi là ngũ ấm sanh.

Ngƣời nầy nếu đƣợc gần gũi chƣ Phật, đệ tử của Phật cùng những thiện tri thức thời đƣợc nghe đƣợc học mƣời hai bộ kinh. Do nghe pháp nên quán những cảnh giới lành. Do quán cảnh giới lành nên đƣợc trí huệ lớn, đây gọi là chánh tri kiến. Vì đƣợc chánh tri kiến nên sanh lòng hối hận đối với sanh tử. Do tâm hối hận nầy nên chẳng ƣa thích sanh tử , vì chẳng ƣa thích nên phá đƣợc lòng tham, vì phá lòng tham nên tu tám thánh đạo, do tu tám thánh đạo nên đƣợc không sanh tử, vì không sanh tử nên gọi là đƣợc giải thoát.

Nhƣ lửa chẳng gặp củi gọi đó là tắt. Vì tắt diệt sanh tử nên gọi là diệt độ. Do nghĩa nầy nên gọi là thân ngũ ấm diệt.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Trong hƣ không chẳng có gai thế nào nói rằng nhổ ? Ngũ ấm không cột trói thế nào gọi rằng hệ phƣợc ?‖

https://thuviensach.vn

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Vì xiềng xích phiền não trói buộc ngũ ấm, lìa ngũ ấm rồi thời không có phiền não riêng, lìa phiền não rồi thời không có ngũ ấm riêng.

Nhƣ cột chống đỡ nóc nhà, lìa nhà thời không cột, lìa cột thời không nhà.

Thân ngũ ấm của chúng sanh cũng nhƣ vậy : Vì có phiền não gọi là hệ

phƣợc, vì không phiền não nên gọi là giải thoát.

Nhƣ nắm tay, chắp tay, cột gút, ba thứ hiệp tan sanh diệt không có thứ gì riêng. Ngũ ấm của chúng sanh cũng nhƣ vậy : Vì có phiền não gọi là hệ

phƣợc, vì không phiền não gọi là giải thoát.

Nhƣ nói danh sắc hệ phƣợc chúng sanh, cũng gọi là chúng sanh hệ phƣợc danh sắc.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ con mắt chẳng tự thấy, ngón tay chẳng tự chạm, dao chẳng tự cắt, thọ chẳng tự thọ sao đức Thế Tôn lại nói rằng danh sắc hệ phƣợc danh sắc ? Vì nói danh sắc thời chính là chúng sanh còn nói chúng sanh thời chính là danh sắc. Nếu nói danh sắc hệ

phƣợc chúng sanh thời là danh sắc hệ phƣợc danh sắc.

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lúc hai tay chắp lại, thời không có cái gì khác đến chắp. Danh cùng sắc cũng nhƣ vậy. Do đây nên ta nói danh sắc hệ phƣợc chúng sanh. Nếu rời danh sắc thời đƣợc giải thoát. Vì thế nên ta nói chúng sanh giải thoát.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn !Nếu có danh sắc là hệ phƣợc, các vị A La Hán chƣa rời danh sắc, lẽ ra cũng là hệ phƣợc !‖

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Có hai thứ giải thoát : Một là tử đoạn, hai là quả đoạn‖.

Tử đoạn là dứt phiền não. Các vị A La Hán đã dứt phiền não, các kiết sử đã phá hƣ, nên tử kiết sử dứt chẳng hệ phƣợc đƣợc. Vì A La Hán chƣa dứt quả

nên gọi là quả hệ phƣợc. Các vị A la Hán chẳng thấy Phật tánh. Vì chẳng thấy nên chẳng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Do đây nên có thể gọi là quả hệ

phƣợc mà chẳng đƣợc gọi là danh sắc hệ phƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ thắp đèn, lúc dầu chƣa hết thời ánh lửa chẳng tắt.

Nếu đã hết dầu, thời lửa quyết phải tắt. Dầu là dụ cho phiền não. Đèn là dụ

https://thuviensach.vn

cho chúng sanh. Vì dầu phiền não nên chúng sanh chẳng nhập Niết Bàn.

Nếu dứt hết phiền não, thời tất nhập Niết Bàn.

- Bạch Thế Tôn ! Đèn cùng dầu tánh cách riêng khác còn chúng sanh và phiền não thời không phải nhƣ vậy : Chúng sanh là phiền não, cũng nhƣ

phiền não là chúng sanh. Chúng sanh gọi là ngũ ấm, chính ngũ ấm gọi là chúng sanh. Ngũ ấm gọi là phiền não, cũng nhƣ phiền não gọi là ngũ ấm.

Sao đức Nhƣ Lai lại dụ nhƣ đèn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Có tám thứ ví dụ : Một là thuận dụ, hai là nghịch dụ, ba là hiện dụ, bốn là phi dụ, năm là tiên dụ, sáu là hậu dụ, bảy là tiên hậu dụ, tám là biến dụ.

Thế nào là thuận dụ ?

Nhƣ trong kinh nói : Trời mƣa lớn mƣơng rãnh đều đầy nƣớc, vì mƣơng rãng đầy nƣớc nên hố nhỏ đầy, vì hố nhỏ đầy nên hố lớn đầy, vì hố lớn đầy nên suối nhỏ đầy, vì suối nhỏ đầy nên suối lớn đầy, vì suối lớn đầy nên ao nhỏ đầy, vì ao nhỏ đầy nên ao lớn đầy, vì ao lớn đầy nên sông nhỏ đầy, vì sông nhỏ đầy nên sông lớn đầy, vì sông lớn đầy nên biển lớn đầy.

Pháp vỏ của đức Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy, làm cho chúng sanh đầy đủ giới hạnh ! Vì giới đầy đủ nên tâm chẳng hối hận đƣợc đầy đủ : Vì tâm chẳng hối hận đầy nên lòng hoan hỷ đầy đủ, vì lòng hoan hỷ đầy nên sự viễn ly đầy đủ, vì sự viễn ly đầy nên sự an ổn đƣợc đầy đủ, vì sự an ổn đầy nên chánh định đầy đủ, vì chánh tri kiến đầy nên sự nhàm lìa đầy đủ, vì yểm ly đầy nên sự quở trách đầy đủ, vì sự quở trách đầy nên giải thoát đầy đủ, vì giải thoát đầy nên Niết Bàn đầy đủ. Đây gọi là thuận dụ vậy.

Thế nào là nghịch dụ ?

Biển lớn là nguồn chính là sông lớn ; sông lớn có nguồn chính là sông nhỏ, sông nhỏ có nguồn chính là ao lớn, ao lớn có nguồn chính là ao nhỏ, ao nhỏ

có nguồn chính là suối lớn, suối lớn có nguồn chính là suối nhỏ, suối nhỏ có nguồn chính là hồ lớn, hồ lớn có nguồn chính là hồ nhỏ, hồ nhỏ có nguồn chính là mƣơng rãnh, mƣơng rãnh có nguyồn chính là mƣa to.

Cũng vậy, Niết Bàn có nguồn chính là giải thoát : iải thoát từ quở trách, quở trách từ yểm ly, yểm ly từ chánh tri kiến, chánh tri kiến từ chánh định, chánh định từ an ổn, an ổn từ viễn ly, viễn ly từ hoan hỷ, hoan hỷ từ chẳng https://thuviensach.vn

hối hận, chẳng hối hận từ trì giới, sự trì giới bắt nguồn từ nơi pháp võ của đức Nhƣ Lai. Đây gọi là nghịch dụ vậy.

Thế nào là hiện dụ ?

Nhƣ nói tâm tánh của chúng sanh nhƣ khỉ, vƣợn. Tánh của khỉ, vƣợn bỏ cái nầy liền bắt cái kia. Cũng vậy, tâm tánh của chúng sanh bắt lấy lục trần không lúc nào tạm dừng. Đây gọi là hiện dụ vậy.

Thế nào là phi dụ ?

Nhƣ xƣa kia ta bảo vua Ba Tƣ Nặc : Đại Vƣơng ! Có ngƣời thân tín từ bốn phƣơng đến báo với nhà vua rằng có bốn hòn núi lớn từ bốn phƣơng đến muốn hại nhơn dân. Nếu nghe nhƣ vậy Đại Vƣơng sẽ lập kế gì ?

- Vua đáp : Bạch Thế Tôn ! Nếu có nhƣ vậy thời không còn có chỗ trốn tránh, chỉ phải chuyên tâm trì giới bố thí.

- Ta khen rằng : Lành thay ! Đại vƣơng ! Ta nói bốn hòn núi là sanh lão bịnh tử của chúng sanh. Bốn sự khổ đó thƣờng đến bức não chúng sanh, sao Đại vƣơng chẳng trì giới bố thí ? - Vua đáp : Bạch Thế Tôn ! Trì giới bố thí đƣợc quả báo gì ? Ta nói : Trì giới bố thí sẽ đƣợc hƣởng sự vui sƣớng ở cõi trời cõi ngƣời . - Vua nói : Bạch Thế

Tôn ! Cây Ni Câu Đà trì giới bố thí cũng đƣợc hƣởng phƣớc ƣ ? - Ta nói cây ni câu đà chẳng thể trì giới bố thí, nếu có nó có thể làm đƣợc thời cũng đƣợc hƣởng phƣớc nhƣ ngƣời. Đây gọi là phi dụ.

Thế nào là Tiên dụ ? Trong kinh nói : Nhƣ có ngƣời ƣa thích hoa đẹp, lúc hái lấy bị nƣớc cuốn trôi, chúng sanh cũng vậy vì tham ái ngũ dục mà bị

sanh tử. Đây gọi là Tiên dụ.

Thế nào là hậu dụ ?

Nhƣ kinh pháp cú nói :

Chớ khinh tội nhỏ,

Cho là không hại.

iọt nƣớc dầu ít,

https://thuviensach.vn

Lần đầy lu lớn.

Đây gọi là hậu dụ.

Thế nào là Tiên hậu dụ ?

Ví nhƣ cây chuối có trái thời chết. Ngƣời ngu đƣợc lợi dƣỡng cũng nhƣ vậy.

Nhƣ con la có thai thời mạng sống chẳng còn lâu. Đây là Tiên hậu dụ.

Thế nào là biến dụ ?

Nhƣ trong kinh nói Trời Đao Lợi có cây Ba Lợi Chất Đa, gốc nó sâu năm do diên, cao một trăm do diên, nhánh lá bủa ra bốn phía năm mƣơi do diên, lúc lá chín thời màu vàng, chƣ Thiên xem thấy sinh lòng vui mừng. Lá nầy chẳng bao lâu rơi rụng. Chƣ Thiên thấy lá rụng lại sanh lòng vui mừng.

Nhánh cây chẳng bao lâu sẽ đổi sắc, chƣ Thiên thấy nhánh đổi sắc lại sanh lòng vui mừng. Nhánh nầy chẳng bao lâu sẽ sanh nụ tròn chƣ Thiên thấy nụ

sanh lòng vui mừng. Những nụ nầy chẳng bao lâu sẽ dài nhọn, chƣ Thiên lại sanh lòng vui mừng. Những nụ dài nhọn nầy chẳng bao lâu sẽ nở ra, lúc nụ

nở hơi thơm khắp năm mƣơi do diên, chiếu sáng tám mƣơi do diên. Lúc đó chƣ Thiên ba tháng mùa hạ chơi vui dƣới cây nầy.

- Nầy Thiện nam tử ! Hàng đệ tử của ta cũng nhƣ vậy. Lá sắc vàng dụ cho đệ

tử của ta có tâm niệm muốn xuất gia. Lá rụng dụ cho đệ tử của ta cạo bỏ râu tóc. Nhánh cây đổi sắc dụ cho đệ tử của ta bạch tứ yết ma thọ giới cụ túc.

Mới sanh nụ tròn dụ cho đệ tử của ta phát tâm Bồ Đề, nụ nhọn dài dụ cho Thập Trụ Bồ Tát thấy đƣợc Phật tánh. Nở xòe ra dụ cho Bồ Tát đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Mùi thơm dụ cho vô lƣợng chúng sanh thọ trì cấm giới, chiếu sáng dụ cho Nhƣ Lai danh hiệu vô ngại cùng khắp mƣời phƣơng. Ba tháng mùa hạ dụ cho ba môn chánh định. Chƣ Thiên chơi vui dụ cho chƣ Phật ở

nơi Đại Niết Bàn đƣợc thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Đây gọi là biến dụ.

- Nầy Thiện nam tử ! Phàm dẫn ví dụ bất tất phải lấy trọn hết, hoặc lấy phần ít, hoặc lấy phần nhiều, hoặc lấy hoàn toàn. Nhƣ nói gƣơng mặt của Phật nhƣ mặt trăng tròn, đây gọi là lấy phần ít.

Ví nhƣ có ngƣời chƣa bao giờ thấy sữa, hỏi ngƣời khác rằng : Sữa là giống gì ? Đáp : Nhƣ nƣớc, mật, vỏ ốc ; nƣớc thời là tƣớng ƣớt, mật thời vị ngọt, vỏ ốc thời là màu sắc. Dầu dẫu ba thí dụ nhƣng chƣa phải thiệt là sữa. Ta nói ví dụ cái đèn đem dụ cho chúng sanh cũng nhƣ vậy. Ta nói lìa nƣớc thời không có con sông, chúng sanh cũng vậy lìa năm ấm thời không còn là https://thuviensach.vn

chúng sanh. Nhƣ ngoài thùng, gọng, trục, bánh, căm thời không còn có cái xe. Chúng sanh cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu muốn đem pháp hiệp với ví dụ cái đèn kia, thời nên lóng nghe : Tim đèn dụ cho hai mƣơi lăm cõi, dầu dụ cho tham ái, ánh sáng dụ cho trí huệ, trừ bóng tối dụ cho phá vô minh, hơi nóng dụ cho thánh đạo. Nhƣ đèn hết dầu thời ngọn lửa tắt, chúng sanh hết tham ái thời thấy Phật tánh, tuy có danh sắc nhƣng chẳng hệ phƣợc đƣợc, tuy ở trong hai mƣơi lăm cõi nhƣng chẳng bị các cõi làm nhiễm ô.

- Bạch Thế Tôn ! Ngũ ấm của chúng sanh rỗng không chẳng có gì, ai lãnh thọ giáo pháp tu tập đạo hạnh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh đều có niệm tâm, huệ tâm, phát tâm, tinh tấn tâm, tín tâm, định tâm. Những tâm nhƣ vậy dầu niệm niệm diệt nhƣng vẫn tƣơng tợ tƣơng tục chẳng dứt nên gọi là tu hành.

- Bạch Thế Tôn ! Những tâm nhƣ vậy đều niệm niệm diệt, niệm niệm diệt nầy cũng là tƣơng tợ, tƣơng tục, thời thế nào có sự tu tập ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngọn đèn dầu niệm niệm diệt mà có ánh sáng trừ

bóng tối. Nhƣ chúng sanh ăn uống dầu niệm niệm diệt nhƣng cũng làm cho ngƣời đói bụng no. Nhƣ thuốc hay dầu niệm niệm diệt nhƣng cũng có thể

làm cho bịnh đƣợc lành. Nhƣ ánh sáng mặt trời mặt trăng dầu niệm niệm diệt nhƣng cũng có thể làm cho cỏ cây sanh sống.

Ông nói niệm niệm diệt thế nào tu tập ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì tâm nối luôn chẳng dứt nên gọi là tu tập thêm lên.

Nhƣ ngƣời đọc tụng kinh sách, những chữ những câu đọc tụng chẳng đồng một thời gian : Chữ trƣớc chẳng đến giữa, chữ giữa chẳng đến sau, ngƣời đọc cùng với chữ và tâm tƣớng tất cả đều niệm niệm diệt, do vì tập lâu mà đƣợc thông thuộc.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ thợ kim hoàn từ lúc ban đầu tập nghề nhẫn đến đầu bạc, dầu niệm niệm diệt trƣớc chẳng đến sau, nhƣng do tích tập nên nghề giỏi khéo, do đây đƣợc gọi là thợ kim hoàn khéo. Đọc tụng kinh sách cũng nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Nhƣ hột giống kia, đất chẳng bảo rằng ngƣơi phải sanh mầm, vì tánh tự

nhiên nên mầm tự mọc lên, nhẫn đến bông cũng chẳng bảo ngƣơi nên thành trái, vì tánh tự nhiên mà trái tự thành. Chúng sanh tu hành cũng nhƣ vậy.

Ví nhƣ đếm số một chẳng đến hai, hai chẳng đến ba, dầu niệm niệm diệt mà đếm đến ngàn muôn chúng sanh tu hành cũng nhƣ vậy.

Nhƣ ngọn đèn niệm niệm diệt, ngọn trƣớc diệt chẳng bảo ngọn sau sanh.

Nhƣ con nghé sanh ra bèn tìm sữa bú, trí khôn tìm sữa thiệt không ai dại dầu niệm niệm diệt mà trƣớc thời đói thời lúc sau đƣợc no. Do đây nên biết rằng trƣớc và sau chẳng giống nhau thời lẽ ra chẳng sai khác.

Chúng sanh tu hành cũng nhƣ vậy, lúc mới tu dầu chƣa tăng tiến nhƣng vì tu tập lâu thời có thể phá hoại tất cả phiền não.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói ngƣời đƣợc chúng quả Tu Đà Hoàn rồi, dầu thác sanh cõi nƣớc hung ác, vẫn trì giới chẳng sát sanh trộm cƣớp, dâm dật, vọng ngữ, uống rƣợu. Thân ngũ ấm của Tu Đà Hoàn đã diệt chết ở đây chẳng qua đến nơi cõi nƣớc hung ác, ngƣời tu hành cũng chẳng đến cõi nƣớc hung ác, nếu là tƣơng tợ thời cớ sao chẳng sanh nơi cõi nƣớc tịnh diệu ? Nếu thân ngũ ấm ở cõi nƣớc hung ác chẳng phải là ngũ ấm của Tu Đà Hoàn, do đâu mà đƣợc chẳng gây tạo nghiệp ác ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vị Tu Đà Hoàn dầu thác sanh cõi nƣớc hung ác nhƣng vẫn chẳng mất danh hiệu Tu Đà Hoàn, thân ngũ ấm thời chẳng tƣơng tợ, nên ta dẫn con nghé làm dụ vị Tu Đà Hoàn dầu thác sanh cõi nƣớc hung ác, do đạo lực nên chẳng gây tạo nghiệp ác.

Nhƣ núi Hƣơng Sơn có Sƣ Tử chúa, do đây nên tất cả loài phi cầm tẩu thú không dám đến gần núi nầy. Có lúc Sƣ Tử chúa đây đến trong núi Tuyết, tất cả chim thú cũng vẫn chẳng đến gần núi Hƣơng Sơn. Vị Tu Đà Hoàn cũng nhƣ vậy, dầu chẳng tu hành nhƣng do đạo lực nên chẳng gây tạo nghiệp ác.

Ví nhƣ có ngƣời uống chất cam lộ, chất cam lộ nầy dầu đã tiêu hoá mất, nhƣng thế lực có thể làm cho ngƣời uống chẳng già chẳng chết.

Nhƣ núi Tu Di có vị thuốc thƣợng diệu tên là Lăng ià Lợi, ngƣời uống vị

thuốc nầy dầu niệm niệm diệt, nhƣng do năng lực của thuốc làm cho ngƣời uống chẳng bao giờ phải bịnh khổ.

https://thuviensach.vn

Nhƣ chỗ ngự của Chuyển Luân Vƣơng, dầu vua chẳng ngự nơi đó nhƣng không ai dám đến gần, đây là do oai lực của vua. Vị Tu Đà Hoàn cũng nhƣ

vậy, dầu sanh nơi cõi nƣớc hung ác, chẳng tu hành nhƣng do đạo lực nên chẳng gây tạo nghiệp ác.

Thân ngũ ấm Tu Đà Hoàn chết mất ở đây, dầu sanh ngũ ấm khác, nhƣng vẫn chẳng mất ngũ ấm Tu Đà Hoàn.

Ví nhƣ chúng sanh vì muốn đƣợc trái đƣợc hột nên đối với hột giống ra công săn sóc vun phân bón tƣới, chƣa gặp đƣợc trái đƣợc hột mà hột giống lại đã hƣ diệt, dầu vậy nhƣng cũng đƣợc gọi là nhơn hột giống mà đƣợc trái. Ngũ

ấm của Tu Đà Hoàn cũng nhƣ vậy.

Nhƣ có ngƣời sản nghiệp to tát, chỉ có một đứa con trai chết sớm, ngƣời con nầy cũng có một đứa con trai ở xứ khác. Lúc ngƣời giàu có nầy qua đời đứa cháu nội nghe tin bèn trở về lãnh lấy sản nghiệp, dầu mọi ngƣời đều biết tài sản đó chẳng phải của nó làm ra, nhƣng không ai ngăn trở, vì nó là một họ, cháu ruột của phú ông. Ngũ ấm của Tu Đà Hoàn cũng nhƣ vậy.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ bài kệ của Phật nói : Tỳ Kheo nếu tu tập.

iới định và trí huệ,

Nên biết là bất thối,

ần đến Đại Niết Bàn.

Bạch Thế Tôn ! Thế nào là tu giới ? Thế nào là tu định ? Thế nào là tu huệ ?

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời trì giới chỉ vì muốn tƣ lợi hƣởng thọ sự vui cõi trời, cõi ngƣời, mà chẳng vì độ thoát tất cả chúng sanh, chẳng vì ủng hộ chánh pháp vô thƣợng, chỉ vì lợi dƣỡng, sợ ba ác đạo, vì sống lâu, sắc đẹp, sức mạnh, an ổn, vô ngại biện, vì sợ luật pháp của vua, vì sợ tiếng xấu, vì sự nghiệp thế gian, vì những việc nhƣ trên mà hộ trì giới luật thời chẳng đƣợc gọi là tu tập giới luật.

Thế nào gọi là chơn thiệt tu tập giới luật ? Lúc trì giới nếu vì độ thoát tất cả

chúng sanh, vì hộ trì chánh pháp để độ ngƣời chƣa đƣợc độ, khai ngộ ngƣời chƣa tỏ ngộ, quy y ngƣời chƣa quy y, ngƣời chƣa nhập Niết Bàn làm cho https://thuviensach.vn

đƣợc nhập, lúc tu tập nhƣ vậy chẳng thấy giới, chẳng thấy giới tƣớng, chẳng thấy ngƣời trì, chẳng thấy quả báo, chẳng tìm xem hủy phạm. Nếu có thể

đƣợc nhƣ vậy thời mới gọi là tu tập giới luật.

Thế nào gọi là tu tập chánh định ? Lúc tu tam muội, vì tự độ, vì lợi dƣỡng, mà chẳng vì chúng sanh, chẳng vì hộ pháp, vì thấy những lỗi tham dục ăn uống, vì thấy những căn nam nữ chín lỗ bất tịnh, vì tranh đấu cãi cọ đánh đâm, giết hại lẫn nhau. Nếu vì những việc nầy mà tu tam muội, đây thời chẳng gọi là tu tập tam muội.

Thế nào gọi là chơn thật tu tam muội ? Nếu tu tập tam muội là vì chúng sanh, đối với chúng sanh có tâm bình đẳng, vì làm cho chúng sanh đƣợc pháp bất thối, đƣợc thánh tâm, đƣợc đại thừa, vì muốn hộ trì pháp vô thƣợng, khiến cho chúng sanh chẳng thối tâm Bồ Đề, làm cho chúng sanh đƣợc Thủ Lăng Nghiêm tam muội, đƣợc Kim Cang tam muội, đƣợc Đà La Ni, đƣợc tứ vô ngại, đƣợc thấy Phật tánh. Lúc thật hành chẳng thấy tam muội, chẳng thấy tƣớng tam muội, chẳng thấy ngƣời tu, chẳng thấy quả báo.

Nếu có thể nhƣ vậy thời gọi là tu tập chánh định.

Thế nào gọi là tu tập trí huệ ? Nếu có ngƣời tu hành suy nghĩ nhƣ vầy : Nếu tôi tu tập trí huệ nầy thời đƣợc thoát khỏi ba ác đạo ? Ai có thể làm lợi ích cho tất cả chúng sanh ? Ai có thể ở trong đƣờng sanh tử mà độ mọi ngƣời ?

Phật xuất hiện ra đời khó gặp nhƣ hoa Ƣu Đàm, nay tôi có thể dứt phiền não kiết sử đƣợc quả giải thoát, nên tôi phải siêng năng tu hành trí huệ, để sớm dứt phiền não mau đƣợc giải thoát. Tu tập nhƣ vậy chẳng đƣợc gọi là tu tập trí huệ.

Thế nào gọi là chơn thật tu tập trí huệ ? Ngƣời trí nếu quan sát sự khổ sanh lão bịnh tử, tất cả chúng sanh bị vô minh che đậy, chẳng biết tu tập đạo vô thƣợng. Nguyện thân tôi nhận lấy khổ não thay thế chúng sanh. Bao nhiêu những sự bần cùng hạ tiện phá giới, những nghiệp tham sân si của chúng sanh, nguyện tất cả đều đến nhóm chất trên thân tôi. Nguyện cho chúng sanh chẳng tham đắm, chẳng bị danh sắc trói buộc mau thoát khỏi sanh tử, chỉ để

một thân tôi ở nơi sanh tử chẳng mõi nhàm. Nguyện cho tất cả chúng sanh đều đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Lúc tu tập nhƣ vậy chẳng thấy trí huệ, chẳng thấy tƣớng trí huệ, chẳng thấy ngƣời tu, chẳng thấy quả báo, đây thời gọi là tu tập trí huệ.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời tu tập giới định huệ nhƣ vậy thời gọi là Bồ Tát.

Ngƣời không thể tu tập giới định huệ nhƣ vậy thời gọi là Thanh Văn.

https://thuviensach.vn

Thế nào lại gọi là tu tập giới hạnh ?Nếu có thể phá hoại mƣời sáu ác luật nghi của tất cả chúng sanh : Một là vì lợi mà nuôi dê, trừu cho mập để bán, hai là vì lợi mua dê trừu để làm thịt, ba là vì lợi nuôi heo cho mập để bán, bốn là vì lợi mua heo để làm thịt, năm là vì lợi nuôi bò con cho mập để bán, sáu là vì lợi mua bò để làm thịt, bảy là vì lợi nuôi gà cho mập để bán, tám là vì lợi mua gà để làm thịt, chín là câu cá, mƣời là thợ săn, mƣời một là cƣớp giựt, mƣời hai là thái thịt, mƣời ba là lƣới chim, mƣời bốn là lƣỡng thiệt, mƣời lăm là lính giữ ngục, mƣời sáu là bùa chú bắt rồng. Có thể vì chúng sanh mà dứt hẳng mƣời sáu nghiệp ác nhƣ vậy thời gọi là tu tập giới hạnh.

Thế nào là tu định ? Có thể dứt tất cả tam muội thế gian, nhƣ vô thân tam muội có thể làm cho chúng sanh có tâm điên đảo cho là Niết Bàn, cùng những tam muội hữu biên tâm, vô biên tâm, tịnh tụ, thế biên, thế đoạn, thế

tánh, thế trƣợng phu, phi tƣởng, phi phi tƣởng, những môn định nầy có thể

làm chúng sanh có tâm điên đảo cho là Niết Bàn. Nếu có thể dứt hẳn những tam muội nhƣ vậy thời gọi là tu tập chánh định.

Thế nào gọi là tu tập trí huệ ? Có thể phá những ác kiến của thế gian.

Tất cả chúng sanh đều có ác kiến : Chấp sắc là ngã là ngã sở, trong sắc có ngã, trong ngã có sắc, nhẫn đến chấp thức cũng nhƣ vậy. Thƣờng tức là ngã, sắc diệt ngã còn. Sắc tức là ngã sắc diệt ngã cũng diệt. Lại có ngƣời cho rằng

: Tác giả là ngã, thọ giả là sắc. Lại có ngƣời nói : Tác giả là sắc, thọ giả là ngã. Lại có ngƣời nói : Không tác giả, không thọ giả, tự sanh, tự diệt đều chẳng phải nhơn duyên. Lại có ngƣời nói : Không tác giả , không thọ giả, đều là Tự Tại Thiên chỗ tạo ra. Lại có ngƣời nói : Không tác giả, không thọ

giả, tất cả đều do thời tiết làm ra. Lại có ngƣời nói : Không tác giả, không thọ giả. Địa, thủy, hỏa , phong, không, năm đại nầy gọi là chúng sanh.

Nếu có thể phá hoại những ác kiến của chúng sanh nhƣ vậy thời gọi là tu tập trí huệ.

- Nầy Thiện nam tử ! Tu tập giới hạnh để cho thân đƣợc tịch tịnh. Tu tập chánh định để cho tâm đƣợc tịch tịnh. Tu tập trí huệ để phá trừ lòng nghi.

Phá trừ lòng nghi là để tu tập Phật đạo. Ngƣời tu tập Phật đạo là để đƣợc thấy Phật tánh. Thấy Phật tánh để đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Đƣợc vô thƣợng Bồ Đề thời đƣợc vô thƣợng Đại Niêt Bàn. Đƣợc Đại Niết Bàn để dứt tất cả

sanh tử, tất cả phiền não, tật cả cõi, tất cả đế của tất cả chúng sanh. Dứt sanh tử nhẫn đến dứt tất cả đế là để đƣợc thƣờng, lạc, ngã tịnh vậy.

https://thuviensach.vn

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói nếu bất sanh bất diệt gọi là Đại Niết Bàn, thời sanh cũng là bất sanh bất diệt nhƣ vậy, cớ

sao chẳng đƣợc gọi là Niết Bàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đúng nhƣ lời của ông nói. Sanh dầu cũng là bất sanh bất diệt nhƣng có thỉ có chung.

- Bạch Thế Tôn ! Pháp sanh tử nầy cũng là vô thỉ vô chung. Nếu là vô thỉ vô chung thời gọi là thƣờng, thƣờng trụ tức là Niết Bàn, cớ sao chẳng gọi sanh tử là Niết Bàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Pháp sanh tử nầy đều có nhơn có quả, vì có nhơn quả

nên chẳng đƣợc gọi là Niết Bàn. Thể tánh của Niết Bàn vốn không nhơn quả.

- Bạch Thế Tôn ! Luận về Niết Bàn cũng có nhơn quả nhƣ bài kệ của Phật nói :

Từ nhơn nên sanh cõi trời,

Từ nhơn mà đọa ác đạo,

Từ nhơn nên đƣợc Niết Bàn,

Do đây nên đều có nhơn.

Xƣa kia Phật bảo các Tỳ Kheo : Nay ta sẽ nói đạo quả của Sa Môn. Nói là Sa Môn đó nghĩa là ngƣời có thể tu tập hoàn toàn đạo hạnh giới định huệ, đạo hạnh nầy là bát thánh đạo. Quả của Sa Môn chính là Niết Bàn.

Bạch Thế Tôn ! Niết Bàn nhƣ vậy há chẳng phải là quả ƣ ? Cớ sao hôm nay đức Phật nói rằng thể của Niết bàn không nhơn , không quả ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ta tuyên nói nhơn của Niết Bàn chính là Phật tánh, tánh của Phật tánh chẳng sanh Niết Bàn, nên ta nói Niết Bàn không có nhơn.

Vì có thể phá phiền não nên gọi là quả Đại Niết Bàn. Niết Bàn nầy chẳng từ

nơi đạo hạnh sanh ra nên gọi là không có quả. Do đây nên Niết Bàn là không nhơn, không quả.

- Bạch Thế Tôn ! Phật tánh của chúng sanh là chung có hay là riêng có ?

Nếu là chung có thời một ngƣời lúc đƣợc vô thƣợng Bồ Đề lẽ ra tất cả chúng https://thuviensach.vn

sanh cũng đồng đƣợc. Nhƣ hai mƣơi ngƣời đồng có một kẻ oán thù, nếu một ngƣời trừ đƣợc kẻ thù, thời mƣời chín ngƣời kia cũng đồng hết ngƣời thù.

Phật tánh cũng nhƣ vậy, lúc một ngƣời đặng thời lẽ ra những ngƣời khác cũng đồng đặng.

Nếu mỗi chúng sanh riêng có Phật tánh thời Phật tánh là vô thƣờng, vì có thể

tính đếm đƣợc. Nhƣng Phật nói : Phật tánh của chúng sanh chẳng phải một chẳng phải hai. Nếu là riêng có, thời lẽ ra chẳng nên nói rằng chƣ Phật bình đẳng, cũng chẳng nên nói rằng Phật tánh nhƣ hƣ không.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh của chúng sanh chẳng một chẳng hai. Chƣ

Phật bình đẳng, dƣờng nhƣ hƣ không. Tất cả chúng sanh đồng chung có đó.

Nếu ngƣời có thể tu bát thánh đạo, nên biết ngƣời nầy đƣợc thấy rõ.

- Nầy Thiện nam tử ! Trên núi Tuyết có thứ cỏ tên nhẫn nhục, nếu bò ăn cỏ

nầy thời sanh ra chất đề hồ, Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy.

- Bạch Thế Tôn ! Cỏ nhẫn nhục đó là một hay là nhiều ? Nhƣ là một, bò ăn thời hết. Nếu là nhiều sao Phật lại nói Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ

vậy ?

Nhƣ Phật nói : Nếu có ngƣời tu tập bát thánh đạo thời đƣợc thấy Phật tánh.

Lời đây chẳng đúng nghĩa, vì thánh đạo nếu là một nhƣ cỏ nhẫn nhục thời lẽ

ra phải hết. Nếu thánh đạo có hết, thời một ngƣời tu xong những ngƣời khác không có phần. Thánh đạo nếu là nhiều, thời thế nào nói rằng tu tập đầy đủ, cũng chẳng đƣợc gọi là tác bà nhã trí.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ đƣờng bằng thẳng, tất cả chúng sanh đồng đi trên đƣờng không chƣớng ngại nhau. iữa đƣờng có cây to bóng mát, ngƣời đi đƣờng nghỉ ngơi dƣới bóng cây. Bóng cây nầy vẫn thƣờng nhƣ vậy, chẳng biến đổi, chẳng hƣ mất, cũng chẳng ai mang đi.

Đƣờng bằng thẳng dụ cho chánh đạo, bóng mát dụ cho Phật tánh.

Ví nhƣ thành lớn chỉ có một cửa, dầu đông ngƣời đồng do một cửa nầy ra vào nhƣng đều không chƣớng ngại, cũng không ai phá hoại hoặc mang đem đi.

Ví nhƣ cây cầu nhiều ngƣời đi trên đó cũng không chƣớng ngại không ai phá hoại mang đi.

https://thuviensach.vn

Ví nhƣ lƣơng y trị đủ các chúng bịnh, không ai cấm ngăn lƣơng y nầy trị

ngƣời đây bỏ ngƣời kia.

Thánh đạo và Phật tánh cũng nhƣ vậy.

- Bạch Thế Tôn ! Những điều dụ của Phật dẫn ra đây, theo nghĩa thời chẳng phải. Vì ngƣời trƣớc ở trên đƣờng thời trở ngại cho ngƣời đi sau, sao lại nói là không chƣớng ngại. Những điều dụ khác cũng nhƣ vậy.

Thánh đạo cùng Phật tánh nếu là nhƣ vậy, thời lúc một ngƣời tu hành lẽ ra trở ngại những ngƣời khác.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời ông vừa gạn hỏi, xét nơi nghĩa thời chẳng tƣơng ƣng. Những điều dụ của ta dẫn ra là dụ phần ít chẳng phải dụ tất cả.

- Nầy Thiện nam tử ! Con đƣờng ở đời thời có chƣớng ngại, kia khác với đây, không có bình đẳng. Đạo vô lậu thời chẳng nhƣ vậy, có thể làm cho chúng sanh không có chƣớng ngại, luôn bình đẳng không hai, không có kia đây sai khác. Thánh đạo nhƣ vậy có thể làm liễu nhơn cho Phật tánh của tất cả chúng sanh, mà chẳng làm sanh nhơn. Nhƣ ngọn đèn sáng soi rõ các đồ

vật.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh đều đồng vô minh làm nhơn duyên cho hành nghiệp. Không thể nói rằng một ngƣời vô minh làm nhơn duyên cho hành nghiệp rồi những ngƣời khác lẽ ra không có. Tất cả chúng sanh đều có vô minh làm nhơn duyên cho hành nghiệp, do đây nên nói rằng mƣời hai nhơn duyên tất cả đều bình đẳng.

Chúng sanh tu hành đạo vô lậu cũng nhƣ vậy, đồng dứt phiền não tứ sanh, các cõi các đƣờng, do nghĩa nầy nên gọi là bình đẳng. Những ngƣời đã chứng đƣợc, kia đây thấy biết không có chƣớng ngại, nên đƣợc gọi là tát bà nhã trí.

- Bạch Thế Tôn ! Tất cả chúng sanh chẳng phải đồng một thân : Hoặc là thân ngƣời, thân súc sanh, thân ngạ quỉ, thân địa ngục, những thân sai khác nhƣ

vậy tại sao nói rằng Phật tánh là một ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ngƣời để chất độc trong sữa, sữa thành lạc nhẫn đến thành đề hồ, danh tự dầu biến đổi nhƣng chất độc chẳng mất, nếu uống đề hồ cũng có thể bị độc mà chết, thật ra chẳng để độc trong đề hồ.

https://thuviensach.vn

Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy dầu ở trong thân sai khác của năm loài, nhƣng Phật tánh nầy vẫn thƣờng trụ duy nhứt không biến đổi.

- Bạch Thế Tôn ! trong mƣời sáu nƣớc lớn, có sáu thành lớn : Thành Xá Bà Đề, thành Bà Chỉ Đa, thành Chiêm Bà, thành Tỳ Xá Ly, thành Ba La Nại, thành Vƣơng Xá, tại sao đức Nhƣ Lai bỏ những thành lớn ấy mà đến nơi thành Câu Thi Na nhỏ hẹp xấu xa nầy để nhập Niết Bàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ông chẳng nên nói rằng thành Câu Thi Na là nhỏ hẹp xấu xa, mà nên nói rằng thành nầy có nhiều công đức trang nghiêm tốt đẹp, vì chỗ nầy là chỗ mà chƣ Phật và Bồ Tát thƣờng đi đến. Nhƣ nhà của ngƣời dân hèn, nếu có vua đi qua, thời nên tán thán nhà nầy là phƣớc đức trang nghiêm, nên nhà vua mới ngự giá đến.

Nhƣ ngƣời bịnh nặng uống chất thuốc dơ xấu, uống xong bịnh liền lành, thời nên vui mừng khen ngợi thuốc nầy là rất hay, rất tốt, chữa lành đƣợc bịnh của tôi.

Nhƣ ngƣời đi ghe ở trong biển lớn, bị ghe hƣ chìm nhơn ôm tử thi mà đƣợc vào bờ, đã đến bờ rồi thời nên vui mừng khen ngợi rằng tôi nhờ tử thi nầy mà đƣợc an ổn.

Thành Câu Thi Na nầy cũng nhƣ vậy, là chỗ đi của chƣ Phật Bồ Tát, sao ông lại nói rằng là chỗ hẹp nhỏ xấu xa.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta nhớ thuở xa xƣa cách đây hằng hà sa kiếp. Kiếp ấy hiệu là Thiện iác. Lúc đó có vị Thánh Vƣơng họ Kiều Thi Ca, bảy báu, ngàn con đều đầy đủ. Vua nầy là ngƣời ban đầu xây dựng thành trì nơi đây, ngang rộng đều mƣời hai do diên, bảy báu trang nghiêm, có nhiều con sông, nƣớc sông trong sạch nhu nhuyễn ngon ngọt : Sông Ni Liên Thiền, sông Y

La Bạt Đề, sông Hy Liên Thiền, sông Y Sƣu Mạc Hoàn, sông Tỳ Bà Xá Na.

Tất cả có năm trăm con sông nhƣ vậy. Hai bên bờ sông cây cối rậm rạp, hoa trái sum sê. Ngƣời thời ấy sống lâu vô lƣợng. Vua Chuyển Luân Thánh Vƣơng qua khỏi trăm năm bèn xƣớng lên rằng : Nhƣ lời Phật nói tất cả pháp đều vô thƣờng, nếu ai có thể tu tập mƣời pháp lành thời dứt đƣợc sự vô thƣờng khổ não ấy. Toàn thể nhơn dân nghe Thánh Vƣơng truyền ra nhƣ

vậy, đều phụng trì mƣời pháp lành. Thuở đó ta nghe danh hiệu của Phật, suy nghĩ tu tập mƣời pháp lành, ban đầu phát tâm vô thƣợng Bồ Đề. Ta phát Bồ

Đề tâm rồi lại đem pháp lành nầy chỉ dạy vô lƣợng vô biên chúng sanh, giảng nói tất cả pháp đều vô thƣờng biến hoại.

https://thuviensach.vn

Do cớ trên đây nên hôm nay ta ở nơi chỗ nầy tiếp tục giảng nói các pháp đều vô thƣờng biến hoại, chỉ có thân của Phật là pháp thƣờng trụ. Ta nhớ việc đời trƣớc nên đến nơi đây để nhập Niết Bàn, cũng là muốn đền đáp ơn đời trƣớc chính tại chỗ nầy ta thật hành pháp lành phát tâm Bồ Đề. Vì thế nên trong kinh ta nói : Quyến thuộc của ta thọ ơn đều có thể báo đáp.

- Nầy Thiện nam tử ! Thuở xƣa lúc chúng sanh tuổi thọ vô lƣợng, thời thành nầy hiệu là Câu Xa Bạt Đề, ngang rộng năm mƣơi do diên. Thuở ấy trong Diêm Phù Đề ngƣời ở khít nhau. Có vua Chuyển Luân Thánh Vƣơng hiệu là Thiện Kiến, thất bảo và ngàn con đều đầy đủ, cai trị khắp bốn cõi. Vị Thái Tử thứ nhứt xuất gia tu hành đƣợc thành Bích Chi Phật. Thánh Vƣơng thấy Thái Tử của mình thành Bích Chi Phật oai đức trang nghiêm, thần thông hi hữu, liền vất bỏ ngôi vua nhƣ nhổ bỏ nƣớc mũi dãy, xuất gia nơi rừng Ta La nầy, trải qua tám muôn năm tu tập từ tâm, tám muôn năm tu tập bi tâm, tám muôn năm tu tập hỷ tâm, tám muôn năm tu tập xả tâm.

- Nầy Thiện nam tử ! Nên biết rằng Thánh Vƣơng Thiện Kiến thuở xƣa chính là thân của ta. Do đây nên ngày nay ta thƣờng ƣa thích thật hành bốn pháp nầy, bốn pháp nầy gọi là chánh định. Do nghĩa nầy nên thân Nhƣ Lai là thƣờng , lạc, ngã, tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì cớ trên đây nên hôm nay ta đến nơi thành Câu Thi Na nầy ở trong rừng Ta La Song Thọ mà nhập tam muội chánh định.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta nhớ thuở xƣa cách đây vô lƣợng kiếp, thành nầy hiệu là Ca Tỳ La Vệ, trong thành có vua hiệu là Bạch Tịnh, phu nhơn hiệu là Ma Da, vua chỉ có một Thái Tu tên là Tất Đạt Đa. Lúc đó Thái Tử chẳng học với Thầy, tự mình tƣ duy tu tập chứng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Có hai ngƣời đệ tử : Xá Lợi Phật và Đại Mục Kiền Liên. Đệ tử thị giả tên là A Nan.

Đức Thế Tôn ấy ở trong rừng Song Thọ diễn nói kinh Đại Niết bàn.

Lúc đó ta đƣợc dự pháp hội, nghe Phật nói chúng sanh đều có Phật tánh.

Nghe xong ta liền đƣợc bực bất thối chuyển, liền phát nguyện rằng. Nguyện đời vị lai lúc tôi đƣợc thành Phật, cha, mẹ, cõi nƣớc, danh hiệu, đệ tử ,thị

giả, thuyết pháp giáo hóa, tất cả đều đồng nhƣ đức Thế Tôn. Do nhơn duyên phát nguyện thuở xƣa, nên hôm nay ta đến nơi đây diễn nói kinh Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc ta mới xuất gia chƣa đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, vua Tần Bà Ta La sai sứ đến thƣa với ta rằng : Thái Tử Tất Đạt Đa nếu làm Thánh Vƣơng thời tôi sẽ là hạng thần thuộc. Nếu Thái Tử xuất gia đƣợc vô https://thuviensach.vn

thƣợng Bồ Đề, xin trƣớc đến nơi thành Vƣơng Xá để thuyết pháp độ ngƣời và thọ sự cúng dƣờng của tôi : Lúc đó ta yên lặng nhận lời thỉnh của vua Tần Bà Ta La.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc ta mời đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, bèn đi về hƣớng nƣớc Kiệt Xà. Lúc đó nơi sông Y Liên Thiền có nhà Bà La Môn họ Ca Diếp cùng năm trăm đệ tử ở bên sông cầu đạo vô thƣợng. Ta vì ngƣời nầy nên đến thuyết pháp. Ca Diếp nói : Thƣa Cù Đàm ! Nay tôi đã già một trăm hai mƣơi tuổi, trong nƣớc Ma ià Đà, tất cả nhơn dân cùng vua Tần Bà Ta La, đều cho rằng tôi đã chứng quả A La Hán. Nếu nay tôi ở trƣớc Cù Đàm mà nghe pháp thời tất cả mọi ngƣời sẽ sanh lòng nghi ngờ. Trông mong Cù Đàm mau đi chỗ khác. Nếu mọi ngƣời biết rõ rằng công đức của Cù Đàm hơn tôi, thời chúng tôi sẽ mất sự cúng dƣờng.

Lúc đó ta đáp rằng : Nầy ông Ca Diếp. Nếu ông chẳng tôn trọng ta, chẳng thích ta ở đây, xin cho ta nghỉ nhờ một đêm sáng sớm sẽ đi.

Ca Diếp nói : Thƣa Cù Đàm, tôi không có lòng gì khác, thật ra tôi rất kính mến Cù Đàm. Ngặt vì chỗ ở của tôi có một con rồng độc tánh nó hung dữ, sợ rằng nó làm hại Cù Đàm.

Ta nói : Ông Ca Diếp ! Độc trong các thứ độc không gì hơn ba thứ độc, nay ta đã dứt, tất cả thứ độc trong đời ta đều chẳng sợ.

Ca Diếp lại nói : Nếu Cù Đàm không sợ xin mời đến ở.

Lúc đó ta có ý vì Ca Diếp mà hiện mƣời tám môn thần biến. Ca Diếp cùng năm trăm đệ tử thấy thần thông nghe ta thuyết pháp đều chứng quả A La Hán.

Lúc đó Ca Diếp lại có hai ngƣời em : ià Da Ca Diếp, Na Đề Ca Diếp. Hai ngƣời nầy có năm trăm đệ tử , nghe ta thuyết pháp cũng đều chứng quả A La Hán.

Lúc đó trong thành Vƣơng Xá, hàng lục sƣ ngoại đạo nghe việc nầy, liền sanh lòng rất ác đối với ta. Lúc đó ta nhận lấy lời thỉnh của vua Tần Bà Ta La đi đến thành Vƣơng Xá. iữa đƣờng gặp vua cùng trăm ngàn ngƣời đón rƣớc. Ta vì đại chúng nầy thuyết pháp. Tám muôn sáu ngàn chƣ Thiên cõi dục phát tâm vô thƣợng Bồ Đề. Mƣời hai muôn ngƣời đi theo vua Tần Bà Ta La đƣợc quả Tu Đà Hoàn. Vô lƣợng chúng sanh thành tựu nhẫn tâm.

https://thuviensach.vn

Sau khi ta vào thành, độ ông Xá Lợi Phất và Đại Mục Kiền Liên cùng hai trăm năm mƣơi đệ tử của hai ngƣời, đều khiến bỏ tâm ngoại đạo theo ta xuất gia. Ta liền ở nơi thành Vƣơng Xá nhận lấy sự cúng dƣờng của vua Tần Bà Ta La. Hàng lục sƣ ngoại đạo hợp nhau qua ở nơi thành Xá Vệ.

Trong thành Xá Vệ có một Trƣởng giả tu Tu Đạt Đa, nhơn việc hỏi vợ cho con nên đến thành Vƣơng Xá, ngụ ở nhà của trƣởng giả San Đàn Na. iữa đêm Trƣởng giả dạy bảo các quyến thuộc lo quét rửa trần thiết nhà cửa cùng sắm sửa những thức ăn uống.

Ông Tu Đạt Đa nghĩ rằng : Nhà nầy hoặc sắp sửa thỉnh vua, hay có lễ gả

cƣới hội hè gì chăng ? Ông đem ý mình nghĩ mà hỏi Trƣởng giả San Đàn Na. Đƣợc biết sáng ngày sẽ thỉnh Phật cùng giáo hội chƣ Tăng đến phó trai.

Ông Tu Đạt Đa nghe đến danh hiệu Phật, cả mình rởn ốc, liền hỏi rằng thế

nào gọi là Phật ? Trƣởng giả đáp : Ông chẳng biết ƣ ! Thành Ca Tỳ Đàm có Thái Tử Thích Ca hiệu là Tất Đạt Đa, họ Cù Đàm, Phụ Vƣơng là Bạch Tịnh.

Lúc Thái Tử sanh ra, các nhà tƣớng sƣ bàn quyết định sẽ đƣợc làm Chuyển Luân Thánh Vƣơng. Lớn lên Thái Tử bỏ sự giàu sang mà xuất gia, không thầy đƣợc giác ngộ chứng vô thƣợng Bồ Đề, hết tham, sân, si, thƣờng trụ

không biến đổi, chẳng sanh chẳng diệt, chẳng còn lo sợ. Đối với chúng sanh tâm ngài bình đẳng thƣơng đồng nhƣ cha mẹ thƣơng con một. Dầu cao thƣợng hơn tất cả mà ngài không kiêu mạn. Với ngƣời kính mến cũng nhƣ

với ngƣời ghét hại, lòng ngài không phân biệt. Trí huệ thông suốt đối với tất cả pháp không chƣớng ngại, đầy đủ mƣời trí lực, bốn vô sở úy, năm trí, đại từ, đại bi và tứ niệm xứ, do đầy đủ những công đức trên đây nên hiệu là Phật. Vì sáng ngày đức Phật sẽ đến nhà tôi thọ trai nên phải rộn ràng lo sắp đặt chẳng rỗi rảnh tiếp đãi nhau.

Tu Đạt Đa nói : Lành thay ! Thƣa trƣởng giả ! Đức Phật thật là công đức vô thƣợng, hiện nay Phật ngự tại đâu ?

Trƣởng giả đáp : Hiện nay Phật đang ở tại Trúc Lâm Tịnh xá nơi thành Vƣơng Xá nầy.

Lúc đó ông Tu Đạt Đa nhứt tâm nghĩ tƣởng đến công đức của chƣ Phật.

Bổng nhiên có ánh sáng nhƣ ban ngày chiếu đến. Ông liền theo ánh sáng đi đến cửa thành, do thần lực của Phật nên cửa thành tự mở. Ra khỏi cửa thành bên đƣờng có miếu thờ trời, ông Tu Đạt Đa vô miễu lễ cúng. Lúc đó trời tối lại nhƣ cũ, ông sanh lòng sợ sệt bèn muốn trở về nhà ngủ. Trên cửa thành có https://thuviensach.vn

Thiên Thần bảo Tu Đạt Đa rằng : Nếu ông đến chỗ đức Nhƣ Lai thời sẽ

đƣợc nhiều lợi ích lành tốt.

Ông Tu Đạt Đa thƣa với thiên thần thế nào là lợi ích lành tốt ?

Thiên Thần đáp : Nầy Trƣởng giả ! iả sử có ngƣời đem trăm xe châu báu vàng bạc cùng voi ngựa và mỹ nữ, nhà cửa chạm trổ tốt đẹp, mâm vàng đựng lúa bạc, mâm bạc đựng lúa vàng, mỗi thứ đều đủ số một trăm, đem tất cả những thứ trên đây bố thí cho một ngƣời, lần lƣợt bố thí khắp tất cả ngƣời trong Diêm Phù Đề. Công đức bố thí nầy chẳng bằng có ngƣời phát tâm bƣớc một bƣớc đến chỗ Nhƣ Lai.

Tu Đạt Đa hỏi : Ngài là ai ?

Đáp rằng : Nầy Trƣởng giả ! Tôi là Thắng Tƣớng Bà La Môn, bạn cũ của ông. Lúc còn sống, tôi thấy ngài Xá Lợi Phất và ngài Mục Kiền Liên sanh lòng hoan hỷ cung kính, do đó đƣợc sanh làm Thái Tử của Tỳ Sa Môn Thiên Vƣơng, có bổn phận hộ trì thành Vƣơng Xá nầy. Chỉ do cung kính ngài Xá Lợi Phất và ngài Đại Mục Kiền Liên mà tôi còn đƣợc thân trời tốt đẹp thế

nầy, huống là đƣợc thấy đức Nhƣ Lai để đảnh lễ cúng dƣờng !

Trƣởng giả Tu Đạt Đa liền thẳng đƣờng đến chỗ Phật, từ xa thấy Phật đi kinh hành thân chiếu sáng màu vàng, ông liền đến đảnh lễ dƣới chơn Phật.

Lúc đó đức Phật vì ông mà thuyết pháp. Sau khi nghe pháp, Trƣởng giả Tu Đạt Đa chứng đặng quả Tu Đà Hoàn. Ông lại thỉnh Phật đến thành Xá Vệ để

giáo hoá mọi ngƣời.

Đức Phật hỏi : ― Nƣớc Xá Vệ của ông có Tinh Xá có thể dung nạp giáo hội của ta chăng ?‖ Tu Đạt Đa thƣa : ― Nếu đức Phật xót thƣơng hứa khả, tôi xin tận lực về nƣớc lo xây dựng. Ông lại bạch cùng Phật từ nào tới giờ tôi chƣa hiểu cách thức kiến trúc Tinh Xá. Mong đức Phật cử một vị đến Xá Vệ

chỉ bày cách thức cho.

Đức Phật liền sai ngài Xá Lợi Phất theo Trƣởng giả Tu Đạt Đa qua thành Xá Vệ.

Về đến Xá Vệ, Trƣởng giả Tu Đạt Đa thỉnh ngài Xá Lợi Phất chọn khu đất xứng đáng để lập Tinh Xá. Ngài Xá Lợi Phất chọn đƣợc khu vƣờn của Kỳ

Đà Thái Tử. Trƣởng giả Tu Đạt Đa liền vào cung thƣa với Thái Tử xin nhƣờng khu vƣờn ấy để mình lập Tinh Xá thỉnh Phật về ở.

https://thuviensach.vn

Thái Tử đáp rằng : Tôi không bán vƣờn, hoặc giả có đem vàng lót khắp mặt đất ta sẽ đổi cho.

Trƣởng giả Tu Đạt Đa mừng rỡ thƣa rằng : ― Khu vƣờn ấy sẽ thuộc về tôi, Thái Tử sẽ lấy vàng.‖

Thái Tử nói ta không bán vƣờn.

Trƣởng giả Tu Đạt Đa thƣa nếu Thái Tử không bằng lòng xin đến quan đoán sự để giải quyết.

Quan đoán sự bảo rằng : ― Cứ theo lời của Thái Tử và Trƣởng giả giao ƣớc với nhau thời vƣờn thuộc về Trƣởng giả, Thái Tử lấy vàng.‖

Trƣởng giả Tu Đạt Đa liền cho voi ngựa chở vàng đến lót, trong một ngày lót gần khắp cả vƣờn chỉ còn năm trăm bƣớc.

Thái Tử nói : ― Nếu Trƣởng giả hối hận thời tùy ý trả vƣờn lại tôi‖.

Trƣởng giả thƣa : ― Tôi chẳng hối hận, tôi đƣơng suy nghĩ coi kho vàng nào đủ lót khoảng đất còn lại.

Thái Tử nghĩ rằng : ― Có lẽ đức Phật thiệt là đấng Pháp vƣơng vô thƣợng, nên khiến ông nầy không tiếc vàng nhƣ vậy. Thái Tử liền bảo Trƣởng giả Tu Đạt Đa thôi đừng đem vàng lót nữa, tôi xin dâng hết đất vƣờn, và tự xây dựng cửa ngõ lầu, để đức Nhƣ Lai thƣờng do nơi đó mà ra vào.

Sau đó Thái Tử Kỳ Đà xây dựng cửa ngõ lầu. Trƣởng giả Tu Đạt Đa trong bảy ngày dựng xong ba trăm căn phòng lớn, sáu mƣơi ba tòa thiền, phòng tịch tịnh, cùng nhà mùa đông, nhà mùa hạ, nhà trù, nhà tắm, chỗ rửa chân, nhà đại tiểu tiện, tất cả cơ sở đều đầy đủ. Trƣởng giả tay bƣng lƣ hƣơng quỳ

hƣớng về thành Vƣơng Xá mà bạch rằng : Tinh Xá xây dựng đã xong, ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai xót thƣơng vì chúng sanh mà nhận ở nơi Tinh Xá nầy.

Lúc đó đức Phật ở thành Vƣơng Xá rõ biết tâm niệm của Trƣởng giả Tu Đạt Đa, liền cùng đại chúng rời thành Vƣơng Xá đến nƣớc Xá Vệ. Trƣởng giả

đem tất cả giừơng nhà đã xây dựng phụng thí nơi Phật. Phật nhận lấy rồi cùng chúng tăng ở lại Tịnh xá Kỳ Hoàn.

https://thuviensach.vn

Lúc đó hàng lục sƣ ngoại đạo sanh lòng tật đố, họp nhau đến ra mắt vua Ba Tƣ Nặc mà tâu rằng : ― Tâu Đại Vƣơng, dất nƣớc của Đại Vƣơng nhàn tịnh bằng thẳng, thiệt đáng chỗ cho ngƣời xuất gia ở tu, nên chúng tôi mới đến cƣ

ngụ. Đại Vƣơng đem phép nƣớc cai trị ngăn trừ sự tai hoạn cho nhơn dân.

Nay có Sa Môn Cù Đàm tuổi đã nhỏ. Học lực lại kém, đạo thuật không có gì, nay đến ở nơi thành Xá Vệ nầy, dùng ảo thuật phỉnh gạt nhơn dân, nói rằng các pháp đều vô thƣờng, là khổ , là không, là vô ngã, là không tác giả, là không thọ giả. Trong kinh của đạo chúng tôi có đoạn nói rằng qua khỏi ngàn năm có một ngƣời yêu thuật huyễn hóa ra đời : Lời trên đây chính là ứng chỉ Sa Môn Cù Đàm vậy. Cúi mong Đại Vƣơng cho phép chúng tôi cùng Sa Môn Cù Đàm so sánh đạo lực. Nếu Cù Đàm hơn chúng tôi, chúng tôi sẽ qui thuộc về Cù Đàm. Nếu chúng tôi hơn Cù Đàm, thời họ phải qui thuộc về chúng tôi.

Vua bảo : ― Nầy các Đại Đức ! Các ông đều có phƣơng pháp tu hành riêng, có chỗ ở riêng. Tôi biết chắc rằng đức Nhƣ Lai không làm trở ngại các ông.

Sáu nhà ngoại đạo tâu rằng : ― Tâu Đại vƣơng ! Sa Môn Cù Đàm đối với chúng tôi có nhiều sự trở ngại, họ dùng ảo thuật gạt gẫm dụ dỗ nhơn dân, làm cho mọi ngƣời qui phục theo họ đã hết. Xin Đại vƣơng theo lẽ công bình cho phép chúng tôi cùng sa Môn Cù Đàm so sánh đạo lực.

Vua nói : ― Nầy các Đại Đức ! Bởi các ông chƣa biết đạo lực thần thông cao cả của đức Nhƣ Lai nên mới nài so sánh. Sợ rằng các ông chẳng bằng đƣợc.

- Tâu Đại Vƣơng ! Nay có lẽ Đại Vƣơng đã mắc ảo thuật của Sa Môn Cù Đàm. Ngƣỡng mong Đại Vƣơng xét kỹ lại, chấp thuận lời yêu cầu của chúng tôi.

- Đƣợc lắm ! Đƣợc lắm ! Ta chấp thuận lời yêu cầu của các ông Sáu nhà ngoại đạo cùng đồ chúng vui mừng tạ ơn vua mà lui về.

Vua Ba Tƣ Nặc liền xa giá đến lễ Phật và bạch rằng : ― Thế Tôn ! Vừa rồi sáu nhà ngoại đạo yêu cầu tôi cho phép so đạo lực với đức Nhƣ Lai, tôi mạn phép đã hứa với họ.‖

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! Nầy Đại Vƣơng ! Chỉ có điều là nên ở

trong nƣớc nầy tạo lập thêm Tinh Xá. Vì nếu ta cùng họ so sánh đạo lực thần thông , thời trong chúng của họ tất sẽ có nhiều ngƣời qui phục theo ta, Tinh Xá Kỳ Hoàn nầy không đủ chỗ để dung nạp.

https://thuviensach.vn

Lúc đó, đức Phật vì muốn điều phục sáu phái ngoại đạo, nên trong mƣời lăm ngày hiện đại thần thông. Vô lƣợng chúng sanh do đây mà phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, vô lƣợng chúng sanh qui tín ngôi Tam Bảo. Đồ chúng của sáu nhà ngoại đạo, vô lƣợng ngƣời bỏ tâm tà kiến, xuất gia theo chánh pháp.

Vô lƣợng chúng sanh đƣợc bất thối đạo vô thƣợng Bồ Đề. Vô lƣợng chúng sanh đƣợc Đà La Ni cùng chánh định. Vô lƣợng chúng sanh chứng quả Tu Đà Hoàn đến quả A La Hán.

Lúc đó sáu nhà ngoại đạo hổ thẹn dắt nhau qua thành Bà Chỉ Đa để truyền giáo.

Lúc đó, đức Phật lên cung trời Đao Lợi an cƣ nơi cây Ba Lợi Chất Đa, để vì mẹ và chƣ thiên mà thuyết pháp.

Sáu nhà ngoại đạo hay tin mừng lắm, chia nhau đi truyền rao rằng : Nay thật là hân hạnh, nhà ảo thuật Cù Đàm đã diệt mất. Họ khuyến dụ vô số ngƣời tin theo tà kiến.

Vua Tần Bà Ta La, vua Ba Tƣ Nặc và bốn bộ chúng thƣa ngài Đại Mục Kiền Liên rằng : Bạch Đại Đức ! Nay cõi Diêm Phù Đề nầy tà kiến thạnh hành, chúng sanh đi vào chỗ tối tăm, thật đáng thƣơng xót. Ngƣỡng mong Đại Đức lên cung trời đảnh lễ Thế Tôn , thay lời chúng tôi bạch cùng đức Phật : Nhƣ

con nghé mới sanh, nếu không nhờ sữa trâu mẹ chắc sẽ phải chết, chúng tôi và mọi ngƣời cũng nhƣ vậy. Ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai thƣơng xót chúng sanh mà trở về.

Đại Mục Kiền Liên yên lặng hứa khả, nhƣ trong khoảng co duỗi cánh tay của đại lực sĩ, ngài đã lên đến cung trời Đao Lợi bạch Phật rằng : ― Thế Tôn

! Tứ chúng trong cõi Diêm Phù Đề khao khát đƣợc thấy Phật và đƣợc nghe pháp của đức Nhƣ Lai. Vua Tần Bà Ta La, vua Ba Tƣ Nặc và đại chúng đồng đảnh lễ đức Nhƣ Lai. Hiện nay chúng sanh trong cõi Diêm Phù Đề mê theo tà kiến, đi trong bóng tối tăm thật đáng thƣơng xót, nhƣ con nghé mới sanh, nếu rời sữa mẹ chắc sẽ phải chết, chúng tôi cũng nhƣ vậy. Ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai vì thƣơng xót chúng sanh mà trở lại Diêm Phù Đề.

Phật bảo : ― Ông mau trở về bảo các Quốc Vƣơng và bốn bộ chúng rằng : Sau bảy ngày đức Phật sẽ trở xuống. Vì sáu nhà ngoại đạo, đức Phật sẽ đến nơi thành Bà Chỉ Đa.

Qua bảy ngày, đức Phật cùng Đế Thích, Phạm Vƣơng, với vô lƣợng chƣ

thiên rời cung trời xuống đến thành Bà Chỉ Đa. Đức Phật tuyên rằng : Chỉ

https://thuviensach.vn

trong Phật pháp mới thiệt có Sa Môn và Bà La Môn. Tất cả các pháp là vô thƣờng, vô ngã, Niết Bàn tịch tịnh rời những lỗi ác, nếu nói giáo pháp khác cũng có Sa Môn và Bà La Môn, có thƣờng, có ngã có Niết Bàn đó thời không bao giờ đúng.

Khi Phật tuyên những lời nhƣ trên, vô lƣợng vô biên chúng sanh phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Sáu nhà ngoại đạo bảo nhau rằng : ― Nếu trong giáo pháp của chúng ta thiệt không có Sa Môn và Bà La Môn, tại sao lại đƣợc ngƣời đời cúng dƣờng.

Bấy giờ sáu nhà ngoại đạo lại tựu hội đồ chúng đi đến thành Tỳ Xá Ly.

Một thời gian sau, đức Phật đến thành Tỳ Xá Ly ở trong rừng cây Am La.

Hay tin đức Phật ở trong rừng nầy, nàng Am La muốn đến ra mắt đức Phật.

Lúc đó đức Phật bảo các Tỳ Kheo : ― Các ông phải quán Tứ Niệm Xứ, khéo tu trí huệ, phải tinh tấn , chớ phóng dật.

Thế nào gọi rằng quán Tứ niệm xứ ? Nếu có Thầy Tỳ Kheo quan sát trong thân mình chẳng thấy ngã, chẳng thấy ngã sở, quan sát ngoài thân và quan sát cả trong thân ngoài thân, đều chẳng thấy có ngã và ngã sở. Quan sát thọ, tâm và pháp cũng nhƣ vậy. Đây gọi là quan sát niệm xứ.

Thế nào gọi là tu tập trí huệ ? Nếu có Thầy Tỳ Kheo chơn thật thấy tứ đế lý : Khổ tập diệt đạo, đây gọi là Thầy Tỳ Kheo tu tập trí huệ.

Thế nào gọi là tâm chẳng phóng dật ? Nếu có Thầy Tỳ Kheo niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm iới, niệm Xả, niệm Thiên. Đây gọi là Thầy Tỳ Kheo tâm chẳng phóng dật.

Bấy giờ nàng Am La đến đảnh lễ và đi nhiễu Phật ba vòng, rồi ngồi qua một bên.

Đức Phật vì nàng Am La mà giảng nói chánh pháp. Nàng Am La sau khi nghe pháp liền phát tâm vô thƣợng Bồ Đề. Lúc đó trong thành Tỳ Xá Ly, có năm trăm Lê Xa Tử, đồng đến chỗ Phật đảnh lễ đi nhiễu, rồi ngồi qua một bên.

Đức Phật vì hàng Lê Xa Tử mà thuyết pháp rằng : Nầy các Thiện Nam Tử !

Luận về ngƣời phóng dật có năm kết quả không tốt ; Một là chẳng đƣợc của https://thuviensach.vn

cải tự tại, hai là tiếng xấu truyền xa, ba là chẳng thích bố thí cho ngƣời nghèo thiếu, bốn là chẳng thích thấy bốn bộ chúng, năm là chẳng đặng thân chƣ Thiên. Nầy các Thiện Nam Tử ! Do nơi chẳng phóng dật có thể sanh ra pháp lành thế gian và xuất thế gian. Nếu có ngƣời muốn đƣợc vô thƣợng Bồ

Đề nên phải siêng năng tu hạnh chẳng phóng dật.

Luận về ngƣời phóng dật lại còn có mƣời ba quả báo : Một là thích vì đời mà làm lụng, hai là thích nói những lời vô ích, ba là thƣờng thích nằm lâu ngủ nhiều, bốn là thích nói việc đời, năm là thích gần gũi bạn ác, sáu là thích biếng lƣời, bảy là thƣờng bị ngƣời khác khinh dể, tám là dầu có học hỏi liền quên mất, chín là thích ở nơi biên địa, mƣời là chẳng thể điều phục các căn, mƣời một là ăn chẳng biết đủ, mƣời hai là chẳng thích vắng vẻ, mƣời ba là chỗ thấy biết chẳng chơn chánh.

- Nầy các Thiện Nam Tử ! Luận về ngƣời phóng dật dầu đƣợc gần Phật và Thánh chúng, nhƣng vẫn là cách xa.

Các Lê Xa Tử bạch rằng : ― Chúng tôi tự biết mình là ngƣời phóng dật. Vì nếu chúng tôi chẳng phóng dật, đấng Nhƣ Lai Pháp Vƣơng sẽ ra đời trong cõi nƣớc của chúng tôi.

Lúc đó trong đại hội có nhà Bà La Môn tên là Vô Thắng nói với các Lê Xa Tử rằng : ― Phải lắm ! Đúng nhƣ lời các ông nói . Vua Tần Bà Ta La đƣợc lợi ích lớn, vì đức Nhƣ Lai Thế Tôn xuất hiện trong cõi nƣớc đó. Nhƣ trong ao lớn mọc lên hoa sen đẹp, hoa sen dầu mọc trong nƣớc, nhƣng nƣớc chẳng vấy lắm đƣợc.

Đức Phật cũng nhƣ vậy, dầu xuất hiện trong nƣớc kia mà chẳng bị pháp thế

gian làm trở ngại.

Chƣ Phật không có xuất hiện, nhƣng vì chúng sanh mà xuất hiện ra đời, chẳng bị pháp thế gian làm trệ ngại.

Các ông tự mê tham đắm nơi ngũ dục, chẳng biết gần gũi đức Nhƣ Lai để

nghe pháp, do đó nên gọi là hạng ngƣời phóng dật. Chẳng phải đức Phật xuất hiện nơi nƣớc Ma ià Đà mà gọi các ông là ngƣời phóng dật. Vì đức Nhƣ Lai nhƣ mặt trời, mặt trăng kia, chẳng phải vì một ngƣời hai ngƣời mà xuất hiện ra đời.

Năm trăm Lê Xa Tử nghe ông Đức Vô Thắng Bà La Môn nói những lời nhƣ

trên, liền phát tâm vô thƣợng Bồ Đề. Đồng tiếng tán thán rằng : Lành thay !

https://thuviensach.vn

Lành thay ! Vô Thằng đồng tử nói những lời rất lành, rất hay nhƣ vậy. Các Lê Xa Tử mỗi ngƣời cổi y đang đắp trên thân đem cúng thí cho Vô Thắng.

Vô Thắng nhận lấy đem dâng lên Phật, bạch rằng : ― Thế Tôn ! Những y nầy tôi nhận lấy của hàng Lê Xa Tử, xin dâng lên đức Thế Tôn. Ngƣỡng mong đức Thế Tôn vì thƣơng xót chúng sanh mà nạp thọ.

Đức Phật mở lòng từ bi liền lãnh lấy những y ấy.

Các Lê Xa Tử đồng chắp tay bạch rằng ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai an cƣ

nơi nƣớc nầy một mùa, và nhận sự cúng dƣờng của chúng tôi. Đức Phật yên lặng nhận lời thỉnh cầu của Lê Xa Tử.

Lúc đó, sáu nhà ngoại đạo nghe đƣợc việc nầy, thầy trò kéo nhau đi qua thành Ba La Nại.

Đức Phật lại đi qua thành Ba La Nại ở bên bờ sông Ba La.

Nơi thành Ba La Nại có vị Trƣởng giả tên là Bửu Xƣng, ông nầy say mê ngũ

dục chẳng biết lý vô thƣờng. Do Phật đến ở,Trƣởng giả Bửu Xƣng tự nhiên chứng đƣợc bạch cốt quán : Tự thấy nhà cửa, điện đƣờng, vợ con, quyến thuộc, tôi tớ, đều toàn là những bộ xƣơng trắng. Lòng ông kinh sợ nhƣ sợ

dao, rắn độc, giặc cƣớp, lửa. Ông liền ra khỏi nhà, thẳng đến chỗ Phật. Dọc đƣờng, luôn miệng kêu rằng : Sa Môn Cù Đàm ! Nay tôi nhƣ là bị giặc rƣợt đuổi, lòng tôi quá kinh sợ, xin mau cứu tôi !

Phật bảo Trƣởng giả : ― Nầy Thiện nam tử ! Phật pháp và chúng Tăng vẫn an onå, không sự lo sợ ‖.

Trƣởng giả bạch rằng : ― Nếu trong Tam Bảo không sự kinh sợ, nay tôi cũng sẽ đƣợc không kinh sợ.‖

Đức Phật liền cho Trƣởng giả xuất gia tu hành.

Trƣởng giả nầy lại có năm mƣơi ngƣời bạn thân, nghe tin Trƣởng giả Bửu Xƣng nhàm chán dục lạc trong đời mà xuất gia, liền cùng nhau đồng xuất gia.

Sáu nhà ngoại đạo nghe việc nầy, liền dắt đồ chúng đi qua thành Chiêm Bà.

https://thuviensach.vn

Lúc đó tất cả nhân dân trong nƣớc Chiêm Bà đều cùng nhau phụng sự sáu nhà ngoại đạo, họ chƣa từng nghe danh hiệu của Phật, Pháp, Tăng, phần đông gây tạo những nghiệp rất ác.

Đức Phật vì chúng sanh nên lại đi qua thành Chiêm Bà.

Trong thành nầy có vị đại Trƣởng gỉa không con nối giòng, bèn phụng thờ

sáu nhà ngoại đạo để cầu con. Thời gian sau vợ trƣởng giả có thai. Trƣởng giả vui mừng đến thƣa với sáu nhà ngoại đạo : Vợ tôi có thai là nam hay nữ

?

Sáu nhà ngoại đạo đáp rằng : ― Chắc chắn sẽ sanh con gái‖.

Trƣởng giả nghe lời nầy sanh lòng sầu não. Thân hữu hỏi Trƣởng giả : ― Cớ

sao ông quá sầu não nhƣ vậy ?‖

Trƣởng giả đáp vợ tôi có thai chƣa biết là nam hay nữ nên tôi đến hỏi lục sƣ, các ngài bảo chắc chắn là con gái. Tôi tự nghĩ tuổi đã già, sự nghiệp to lớn, tài sản vô lƣợng. Nếu không phải con trai thời không ngƣời giao phó. Do đây nên tôi sầu não.

Thân hữu nói rằng : ― Ông không có trí huệ, ngày trƣớc ông cũng đã nghe rằng ba anh em Ƣu Lâu Tần Loa Ca Diếp là đệ tử của ai ? Đệ tử của Phật hay đệ tử của lục sƣ ? Nếu lục sƣ là bực nhứt thiết trí, sao ba anh em Ca Diếp bỏ họ mà làm đệ tử của Phật ? Lại Xá Lợi Phất, Đại Mục Kiền Liên, các vị Quốc Vƣơng nhƣ Tần Bà Ta La, các vị phu nhơn nhƣ Bà Mạt Lợi, các vị đại Trƣởng giả nhƣ ông Tu Đạt Đa, những ngƣời ấy chẳng phải là đệ tử

của Phật ƣ ?

Khoáng Dã quỉ thần, vua A Xà Thế, Voi say, Ƣơn Quật Ma La ác tâm muốn hại mẹ, những ngƣời nầy há chẳng phải nhờ đức Phật điều phục ƣ ?

Đức Nhƣ Lai Thế Tôn biết rõ tất cả Pháp không bị chƣớng ngại nên hiệu là Phật. Lời nói ra duy nhứt, không dời đổi, nên hiệu là Nhƣ Lai. Dứt hết phiền não nên gọi là A La Hán. Đức Thế Tôn phàm có nói ra trọn không sai. Lục sƣ chẳng phải nhƣ vậy, đâu đáng tin đƣợc.

Nay đức Nhƣ Lai đang ở nƣớc nầy gần nơi đây, nếu ông muốn biết sự thiệt thời nên đến Phật.

https://thuviensach.vn

Lúc đó Trƣởng giả cùng thân hữu đến chỗ Phật đảnh lễ đi nhiễu ba vòng, rồi quì chấp tay bạch rằng : ― Đức Thế Tôn đối với chúng sanh bình đẳng không oán không thân. Tôi còn bị tham ái ràng buộc, nay muốn hỏi đức Thế Tôn một việc, nhƣng tự mình hổ thẹn chƣa dám nói ra.

- Bạch Thế Tôn ! Vợ tôi có thai, lục sƣ bảo rằng chắc chắn là con gái. Xin đức Phật phán việc ấy thế nào ?‖

Phật nói : ― Nầy Trƣởng giả, vợ ông có thai quyết định là trai, đứa trẻ nầy sau khi sanh ra thời phƣớc đức không ai bằng.‖

Trƣởng giả nghe lời Phật dạy vui mừng làm lễ tạ đức Phật mà trở về nhà.

Sáu nhà ngoại đạo nghe Phật huyền ký vợ Trƣởng giả quyết định sẽ sanh con trai có phƣớc đức lớn, lòng họ ganh ghét, họ liền lấy trái Am La tẩm thuốc độc, rồi mang đến nhà biếu Trƣởng giả mà nói rằng : Tốt thay ! Ông Cù Đàm bàn điều ấy rất hay. ần ngày sanh vợ ông nên uống thuốc nầy sẽ

bảo đảm cho mẹ cùng con lúc sanh sản không bịnh hoạn.

Trƣởng giả mừng lắm nhận lấy thuốc của lục sƣ cho vợ uống. Uống xong vợ

Trƣởng giả trúng độc mà chết.

Lục sƣ vui mừng chia nhau đi khắp trong thành truyền rao rằng : Sa Môn Cù Đàm tự khoe là nhứt thiết trí, nói vợ Trƣởng giả sẽ sanh con trai phƣớc đức không ai sánh bằng, nay con chƣa sanh mà mẹ đã chết.

Trƣởng giả lại đối với Phật mất cả lòng tin. Ông liền theo nghi lễ thế gian tẩn liệm thây vợ, rồi đƣa ra ngoài thành chất củi để thiêu.

Do đạo nhãn thấy rõ việc nầy, đức Phật bảo A Nan đem y đến cho Phật đắp và bảo rằng : Ta muốn đến chỗ hỏa táng để trừ dứt tà kiến cho chúng sanh.

Lúc đó Tỳ Sa Môn Thiên Vƣơng bảo Thiên tƣớng là Na Ni Bạt Đà rằng : Nay đức Nhƣ Lai muốn đến khu gò mã, khanh phải mau đến đó sửa sang quét tƣớc trải tòa sƣ tử, rải những hoa đẹp hƣơng thơm, trần thiết trang nghiêm chỗ ấy.

Lục sƣ thấy Phật đàng xa đi đến họ bảo nhau rằng : Sa Môn Cù Đàm đến trong gò mã nầy hoặc giả muốn ăn thịt ƣ !

https://thuviensach.vn

Lúc bấy gìơ nơi ấy có nhóm Ƣu Bà Tắc chƣa chứng đƣợc pháp nhãn, nghe lời nói của lục sƣ thời đều hổ thẹn cùng nhau đón Phật bạch rằng : Vợ của Trƣởng giả đã chết, xin Thế Tôn chớ đến đó.

A Nan liền nói với các vị Ƣu Bà Tắc : ― Các ông chờ giây lát, đức Nhƣ Lai sẽ hiển bày cảnh giới của chƣ Phật.

Phật đến gò mả lên ngồi tòa Sƣ Tử.

Trƣởng giả đến trƣớc Phật trách rằng : ― Bực nhứt thiết trí lời nói ra đúng sự

thật không sai mới đáng gọi là Thế Tôn. Nay mẹ thời đã chết mất làm sao sanh đƣợc con trai phƣớc đức ?‖

Phật bảo Trƣởng giả : ―Hôm trƣớc ông chẳng hỏi tôi về sự chết sống của bà mẹ. Chỉ hỏi có thai là trai hay gái.

Chƣ Phật Nhƣ Lai phàm lời nói ra đúng thật không sai, do đây nên phải biết rằng ông quyết định sẽ đƣợc con trai phƣớc đức.

Lúc đó lửa thiêu tử thi bụng nứt ra, có đứa trẻ trai từ trong bụng lọt ra ngồi ngay thẳng trong lửa nhƣ chim Oan Ƣơng đậu trên gƣơng sen.

Lục sƣ ngó thấy lại to tiếng la lên rằng : ― Sa Môn Cù Đàm là yêu quái khéo làm ảo thuật.‖

Trƣởng giả vui mừng quở trách lục sƣ : Nếu cho là ảo thuật tại sao các ông chẳng làm. Phật liền bảo Kỳ Bà : ―Ông vào trong lửa bồng đứa bé lại đây.‖

Kỳ Bà đi đến gần đống lửa, lục sƣ lật đật đi đến kéo lại nói rằng : ― Sa Môn Cù Đàm làm ảo thuật chƣa ắt là luôn đƣợc hoàn toàn, nếu ông vào trong lửa e không khỏi bị hại. Sao ông lại quá tin lời của Cù Đàm.

Kỳ Bà đáp rằng : ― iả sử đức Nhƣ Lai ra vào địa ngục A Tỳ, lửa dữ trong địa ngục còn không đốt cháy đƣợc huống là lửa trong thế gian.

Lúc đó Kỳ Bà đi thẳng vào trong đống lửa nhƣ vào trong nƣớc mát mẻ, bồng đứa trẻ trở ra đến chỗ Phật, hai tay trao đứa trẻ cho Phật.

Đức Phật tiếp lấy đứa trẻ mà bảo Trƣởng giả rằng : ― Tất cả chúng sanh thọ

mạng chẳng quyết định nhƣ bóng nƣớc nổi trên mặt nƣớc. Nếu chúng sanh https://thuviensach.vn

không có nghiệp quả sâu nặng thời lửa chẳng cháy đƣợc, độc chẳng hại đƣợc. Phƣớc đức của trẻ nầy chẳng phải là ta làm ra.

Trƣởng giả bạch rằng : ― Lành thay ! Bạch Thế Tôn ! Ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai đặt tên cho nó‖. Đức Phật nói : Nầy Trƣởng giả ! Trẻ nầy sanh ở

trong đống lửa lớn, lửa gọi là thọ đề, nên đặt tên cho nó là Thọ Đề.‖

Lúc đó quần chúng hiện diện nghe và thấy việc nầy vô lƣợng ngƣời phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

Sau đó sáu nhà ngoại đạo kéo nhau đi khắp cả sáu nƣớc lớn không chỗ nào ở

yên đƣợc, họ lại đến nơi thành Câu Thi Na, họ chia nhau đi truyền rao rằng : Mọi ngƣời nên biết rằng Sa Môn Cù Đàm là nhà đại ảo thuật, phỉnh gạt trong thiên hạ khắp hết sáu nƣớc lớn. Nhƣ nhà ảo thuật hoá làm bốn đạo binh chiến xa, chiến mã, voi trận, bộ binh. Lại biến hoá làm các thứ châu báu, cung điện, thành trì, sông ngòi , cây cối. Sa Môn Cù Đàm cũng nhƣ

vậy, huyễn hóa làm ra thân vua để thuyết pháp, hoặc biến làm Sa Môn, Bà La Môn, biến làm thân nam, ngƣời nữ, thân nhỏ, thân lớn, hoặc biến làm thân súc sanh quỉ thần, hoặc nói vô thƣờng, hoặc nói thƣờng trụ, có lúc nói là khổ, có lúc nói là vui, hoặc nói có ngã, hoặc nói không ngã, có tịnh, không tịnh, lúc thời nói có lúc lại nói không, đó là những lời hƣ vọng nên gọi là ảo thuật.

Nhƣ nhơn hột giống mà có trái, Sa Môn Cù Đàm cũng nhƣ vậy, do bà Ma Da sanh ra, mẹ đã là huyễn ảo thời con không thể chẳng phải là huyễn ảo. Sa Môn Cù Đàm không có tri kiến chơn thật. Các vị Bà La Môn trải qua nhiều năm tu tập khổ hạnh giữ gìn cấm giới còn tự nói rằng chƣa có tri kiến chơn thật. Huống là Cù Đàm tuổi còn trẻ, học lực cạn cợt, chẳng tu khổ hạnh, làm sao có đƣợc tri kiến chơn thật, nếu có thể khổ hạnh đủ bảy năm còn chẳng phải là nhiều, huống là Cù Đàm tu tập khổ hạnh chẳng đầy sáu năm. Có ngƣời ngu vô trí mới tin học theo giáo pháp của Cù Đàm. Nhƣ nhà huyễn thuật phỉnh gạt ngƣời ngu, Sa Môn Cù Đàm cũng nhƣ vậy. Sáu nhà ngoại đạo ở trong thành Câu Thi Na nầy làm cho chúng sanh thêm nhiều tà kiến.

Phật bảo Sƣ Tử Hống Bồ Tát : ― Ta thấy việc nhƣ vậy sanh lòng xót thƣơng, nên dùng thần lực triệu thỉnh các vị Bồ Tát ở mƣời phƣơng vân tập trong rừng nầy chật cả bốn mƣơi do diên. Nay ở nơi đây ta hiện đại Sƣ Tử Hống.

Ở nơi chổ trống trải vắng vẻ dầu có thuyết pháp nhiều cũng chẳng đƣợc gọi là Sƣ Tử Hống. Ở trong đại chúng toàn bực trí huệ nhƣ đây mà thuyết pháp mới đƣợc gọi là chơn thật đại Sƣ Tử Hống.

https://thuviensach.vn

Sƣ Tử Hống là thuyết minh tất cả pháp đều vô thƣờng, khổ, vô ngã, bất tịnh.

Chỉ nói Nhƣ Lai là thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Lục sƣ lại nói rằng : Nếu Cù Đàm có ngã ta cũng có ngã. Chỗ nói là ngã đó

: Cái thấy gọi là ngã.

- Nầy Cù Đàm ! Ví nhƣ có ngƣời hƣớng trong đây thấy đồ vật, ngã cũng nhƣ

vậy. Hƣớng là dụ cho con mắt, ngƣời thấy dụ cho ngã.

Phật bảo lục sƣ : ― Nếu nói cái thấy gọi là ngã, thời không đúng nghĩa. Vì điều dụ của các ông vừa dẫn ra nhơn hƣớng mà thấy, ngƣời ở một hƣớng, sáu căn đều có tác dụng. Nếu quyết địng có ngã nhơn nơi con mắt mà thấy, sao lại chẳng nhƣ trong một nhãn căn kia đều nhận biết các trần cảnh ? Nếu trong một căn chẳng thể đồng thời nghe cả sáu trần, phải biết rằng đó là không có ngã. Điều dụ hƣớng thấy vật, dầu trãi qua trăm năm, ngƣời thấy nhơn nơi đó chỗ thấy vẫn không khác. Nhãn căn nếu nhƣ vậy, đến lúc tuổi già mắt kém lẽ ra không khác. Ngƣời cùng hƣớng khác nhau, thấy trong thấy ngoài, nhãn căn nếu nhƣ vậy lẽ ra cũng trong ngoài đồng một thời đều thấy.

Nếu là chẳng thấy, sao lại có ngã.

Lục sƣ lại nói rằng : ― Nầy Cù Đàm ! Nếu không có ngã, thời ai có thể thấy ?

Phật nói có sắc, có ánh sáng, có tâm, có nhãn căn, bốn duyên nầy hòa hiệp nên gọi là có thấy. Trong đây thiệt không có ngƣời thấy ngƣời thọ. Vì điên đảo nên chúng sanh cho là có ngƣời thấy có kẻ thọ. Do nghĩa nầy nên tất cả

chúng sanh chỗ thấy biết đều điên đảo, chỗ thấy biết của chƣ Phật và Bồ Tát là chơn thật.

- Nầy Lục sƣ ! Nếu nói rằng sắc là ngã thời cũng chẳng phải. Vì sắc thiệt cũng chẳng phải là ngã. Sắc nếu là ngã lẽ ra chẳng nên có hình dạng xấu xa.

Cớ sao lại có bốn tánh sai khác, chẳng đồng một dòng Bà La Môn ƣ ? Sao lại có kẻ nô lệ chẳng tự do ? Có ngƣời tàn tật, lúc sanh ra căn thân chẳng đầy đủ ? Cớ sao chẳng làm thân chƣ thiên, mà lại thọ thân địa ngục, súc sanh, ngạ quỉ ? Nếu chẳng có thể tùy ý để làm ra thân, nếu biết rằng quyết định là không có ngã. Do vì không ngã nên gọi là vô thƣờng,. Vì vô thƣờng nên phải khổ. Vì khổ nên là rỗng không. Vì rỗng không nên điên đảo. Vì điên đảo nên tất cả chúng sanh lƣu chuyển trong vòng sanh tử.

Nhƣ sắc, thọ tƣởng hành và thức cũng vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Lục sƣ, Đức Nhƣ Lai Thế Tôn dứt hẳn sự ràng buộc của sắc cũng nhƣ

dứt hẳn sự ràng buộc của thức v.v…, vì thế nên Nhƣ Lai gọi là thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Lại sắc chính là nhơn duyên. Nếu đã là nhơn duyên thời gọi là vô ngã. Nếu là vô ngã thời gọi là khổ không.

Thân của Nhƣ Lai chẳng phải nhơn duyên. Vì chẳng phải nhơn duyên nên gọi là có ngã. Nếu có ngã thời chính là thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Lục sƣ lại nói : ― Nầy Cù Đàm ! Sắc chẳng phải ngã nhẫn đến thức cũng chẳng phải ngã, thế thì ngã khắp tất cả chỗ nhƣ hƣ không.

Phật nói : ― Nếâu khắp mọi chỗ đều có ngã, thời lẽ ra chẳng nên nói rằng : Trƣớc kia tôi chẳng thấy. Nếu trƣớc kia chẳng thấy, thời biết rằng sự thấy nầy trƣớc không nay có, nên gọi là vô thƣờng. Nếu gọi là vô thƣờng sao lại nói là khắp đƣợc.

Nếu ngã là khắp tất cả chỗ đều có, lẽ ra phải có đủ tất cả thân trong năm loài.

Nếu có đủ thân, thời lẽ ra đều thọ báo. Nếu đã đều thọ báo, sao lại nói rằng trở lại thọ thân ngƣời thân trời …?

Các ông nói ngã là khắp đó, thời ngã là một hay là nhiều ?

Ngã nếu là một thời lẽ ra không có cha con, kẻ thù ngƣời thân. Ngã nếu là nhiều, căn thân của tất cả chúng sanh lẽ ra đều đồng nhƣ nhau, bao nhiêu những việc làm và trí huệ lẽ ra cũng đồng nhƣ vậy, nếu đồng nhƣ nhau, sao lại nói rằng có ngƣời thân căn đầy đủ, có ngƣời thiếu kém tàn tật, nghiệp lành nghiệp ác, kẻ ngu ngƣời trí khác nhau ?‖

- Nầy Cù Đàm ! Ngã của chúng sanh không có ngằn mé, pháp cùng phi pháp thời có chừng ngằn. Chúng sanh thật hành đúng pháp thời đƣợc thân tốt đẹp.

Nếu chúng sanh thật hành phi pháp thời mang thân xấu xa. Do nghĩa nầy nên nghiệp quả của chúng sanh chẳng đƣợc không sai khác.

- Nầy Lục sƣ !Nếu pháp cùng phi pháp là nhƣ vậy thời ngã chẳng cùng khắp.

Nếu ngã là cùng khắp thời lẽ ra đều đến tất cả. Nếu ngã đều đến tất cả thời ngƣời thật hành pháp lành lẽ ra cũng có ác, ngƣời thật hành điều ác lẽ ra cũng có lành. Nếu không nhƣ vậy sao lại nói rằng ngã là cùng khắp.

https://thuviensach.vn

- Nầy Cù Đàm ! Nhƣ trong một nhà thắp trăm ngàn ngọn đèn, mỗi ngọn đèn tự chiếu sáng chẳng trở ngại nhau. Ngã của chúng sanh cũng nhƣ vậy, thật hành điều lành điều ác chẳng xen lộn nhau.

- Nầy Lục sƣ ! Nếu các ông nói rằng ngã nhƣ ngọn đèn thời không đúng nghĩa. Vì ánh sáng ngọn đèn kia theo duyên mà có, ngọn đèn thêm lớn thời ánh sáng cũng thêm nhiều. Ngã của chúng sanh chẳng phải nhƣ vậy. Ánh sáng từ ngọn đèn chiếu ra, chỗ của ánh sáng khác chỗ với ngọn đèn. Ngã của chúng sanh chẳng đƣợc từ nơi thân mà ra ở nơi chỗ khác. Áng sáng của ngọn đèn kia ở chung chỗ với bóng tối, vì nhƣ trong căn nhà tối, lúc thắp một ngọn đèn chiếu chẳng sáng tỏ, thắp nhiều ngọn đèn thời đƣợc tỏ sáng.

Nếu ngọn đèn ban đầu phá hết bóng tối thời lẽ ra chẳng cần đến ngọn đèn sau. Nếu cần phải nhờ ngọn đèn sau mới hết bóng tối, thời nên biết rằng áng sáng của ngọn đèn ban đầu cùng ở chung chỗ với bóng tối.

- Nầy Cù Đàm ! Nếu là không có ngã thời ai làm lành làm ác ?

- Nếu là ngã tạo tác thời sao lại gọi là thƣờng ? Nếu ngã là thƣờng, tại sao có lúc làm lành, có lúc lại làm ác ? Nếu cho rằng có lúc làm lành, có lúc làm ác, tại sao lại nói rằng ngã không ngằn mé. Nếu là ngã tạo tác, cớ chi lại tập làm điều ác. Nếu nhƣ ngã là tác giả, là tri giả, cớ chi lại sanh nghi rằng chúng sanh không có ngã.

Do nghĩa trên đây nên biết rằng trong pháp của ngoại đạo quyết định không có ngã. Nếu nói là ngã, thời nên biết rằng chính là đức Nhƣ Lai, vì thân Nhƣ

Lai không ngằn mé, không ngờ vực, chẳng làm chẳng thọ, nên gọi là thƣờng trụ. Nhƣ Lai bất sanh bất diệt nên gọi là lạc, vì Nhƣ Lai không có phiền não nên gọi là tịnh, không có mƣời tƣớng nên gọi là không. Do đây nên Nhƣ Lai là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, rỗng rang không có các tƣớng.

Các nhà ngoại đạo nói rằng : ― Nếu nói Nhƣ Lai là thƣờng, lạc, ngã, tịnh vì không có tƣớng nên là không, phải biết rằng giáo pháp của Cù Đàm nói ra thời chẳng phải là không vậy. Vì thế nên nay chúng ta phải cung kính thọ trì Lúc đó trong hàng ngoại đạo có vô lƣợng ngƣời sanh lòng kính tin xuất gia theo Phật pháp.

Phật bảo Sƣ Tử Hống Bồ Tát : ― Nầy Thiện nam tử ! Do nhơn duyên nên ta ở nơi rừng Ta La Song Thọ nầy hiển bày Đại Sƣ Tử Hống. Sƣ Tử Hống gọi là Đại Niết Bàn.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Cặp cây bên hƣớng Đông tiêu biểu rằng phá vô thƣờng mà đƣợc thƣờng trụ. Cặp cây bên hƣớng Nam tiêu biểu rằng phá khổ mà đƣợc lạc. Cặp cây bên hƣớng Tây tiêu biểu rằng phá vô ngã mà đƣợc chơn ngã. Cặp cây bên hƣớng Bắc tiêu biểu rằng phá bất tịnh mà đƣợc chơn tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Chúng sanh trong đây vì bốn cặp cây Song Thọ nên bảo hộ rừng Ta La, chẳng cho ngƣời ngoài đến bẻ nhánh hái lá đốt chặt phá hoại. Ta cũng nhƣ vậy, vì bốn pháp thƣờng, lạc, ngã, tịnh, nên khiến hàng đệ

tử hộ trì Phật pháp.

Bốn cặp Song Thọ nầy bốn Đại Vƣơng quản trị săn sóc. Ta vì bốn Đại Vƣơng hộ trì chánh pháp của ta, nên ta ở trong đây mà nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử !Bốn cặp cây Ta La nầy bông trái thƣờng sum sê, thƣờng có thể lợi ích cho vô lƣợng chúng sanh. Ta cũng nhƣ vậy, thƣờng có thể lợi ích cho vô lƣợng Thanh Văn Duyên iác. Bông dụ cho ngã, trái dụ

cho lạc. Do nghĩa nầy nên ta ở trong rừng cây Ta La Song Thọ nhập đại tịch diệt. Đại tịch diệt đây gọi là Đại Niết Bàn.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Cớ gì Đức Nhƣ Lai nhập Niết Bàn trong tháng hai ?‖

- Nầy Thiện nam tử ! Tháng hai gọi là mùa xuân, tháng mùa xuân muôn vật đều sanh trƣởng, gieo trồng cây cối, bông trái tƣơi tắn xinh đẹp, sông rạch đầy nƣớc, trăm thú sanh sản, do đây nên chúng sanh phần nhiều có quan niệm là thƣờng là vui.

Vì phá quan niệm cho là thƣờng nhƣ vậy, nên ta nói tất cả pháp đều là vô thƣờng, chỉ nói đức Nhƣ Lai là thƣờng trụ chẳng biến đổi.

- Nầy Thiện nam tử ! Ở trong ba mùa sáu tiết, mạnh đông cây cối khô héo, mọi ngƣời chẳng ƣa thích. Mạnh xuân hòa ấm mọi ngƣời tham ƣa. Vì phá sự

tham ƣa thế gian của chúng sanh nên ta diễn nói thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Đức Nhƣ Lai vì phá thế ngã, thế tịnh, nên nói Nhƣ Lai là chơn thiệt ngã tịnh.

Nói tháng hai là dụ cho hai thứ pháp thân của Nhƣ Lai.

Mùa đông chẳng ƣa thích, là ngƣời trí chẳng thích Nhƣ Lai vô thƣờng nhập Niết Bàn. Tháng hai mùa xuân vui thích, là dụ cho ngƣời trí ƣa thích Nhƣ

Lai : Thƣờng, lạc, ngã, tịnh. ieo trồng dụ cho chúng sanh nghe pháp vui https://thuviensach.vn

mừng phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, vun trồng các căn lành. Sông rạch là dụ

cho các Đại Bồ Tát ở mƣời phƣơng đến chỗ ta nghe học kinh Đại Niết Bàn.

Trăm thú sanh sản là dụ cho hàng đệ tử của ta sanh các căn lành.

Bông là dụ cho bảy giác chi. Trái là dụ cho bốn đạo quả.

Do những nghĩa nầy, nên ta nhập Niết Bàn trong tháng hai.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Đức Nhƣ Lai lúc sơ sanh, xuất gia, thành đạo chuyển pháp luân đều ở vào ngày mùng tám, cớ cho riêng nhập Niết Bàn ở đêm rằm ?

Phật bảo : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ mặt trăng rằm tròn đầy không khuyết, chƣ Phật Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy, nhập Đại Niết Bàn không có kém khuyết. Vì thế nên Nhƣ Lai nhập Niết Bàn vào đêm rằm.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ đêm rằm, lúc mặt trăng tròn có mƣời một điều : Một là phá tối tăm ; hai là khiến chúng sanh thấy rõ đƣờng sá, ba là khiến chúng sanh thấy đƣờng ngay đƣờng cong ; bốn là trừ nóng nực đƣợc mát mẻ

; năm là phá lòng cao ngạo của lửa đom đóm ; sáu là dứt tất cả tƣởng niệm trộm cƣớp ; bảy là trừ lòng sợ ác thú của chúng sanh ; tám là có thể làm cho hoa sen xanh nở ; chín là làm cho hoa sen búp lại ; mƣời là dẫn phát lòng tiến lên của kẻ đi đƣờng ; mƣời một là làm cho chúng sanh thích ngũ dục đƣợc nhiều khoái lạc.

Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy : Một là phá hoại vô minh ; hai là diễn thuyết chánh pháp, tà pháp ; ba là chỉ bày sanh tử là tà hiểm, Niết bàn là bằng thẳng ; bốn là làm cho ngƣời xa lìa phiền não tham, sân si ; năm là phá hoại ánh sáng của ngoại đạo ; sáu là phá hoại giặc kiết sử ; bảy là trừ tâm lo sợ ngũ cái ; tám là làm nẩy nở lòng vun trồng căn lành của chúng sanh ; chín là che trùm tâm ngũ dục của chúng sanh ; mƣời là phát khởi hạnh tiến tu công hạnh Đại Niết Bàn cho chúng sanh ; mƣời một là làm cho chúng sanh thích tu hạnh giải thoát.

Do đây nên ta nhập Đại Niết Bàn vào ngày rằm. Dầu vậy, nhƣng thật ra ta chẳng có nhập Đại Niết Bàn. Trong hàng đệ tử của ta, những kẻ ngu si, kẻ ác cho rằng Nhƣ Lai quyết định nhập Niết Bàn.

https://thuviensach.vn

Nhƣ bà mẹ kia có đông con. Một hôm bà mẹ bỏ đi đến nƣớc khác, trong thời gian chƣa trở về, các con đều nói rằng mẹ đã chết mất, nhƣng thật ra bà mẹ

nầy không chết.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Hạng Tỳ Kheo nào có thể trang nghiêm rừng Ta La Song Thọ nầy ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo nào thọ trì đọc tụng mƣời hai bộ kinh, văn nghĩa đúng, thông đạt thâm nghĩa, giải thuyết cho mọi ngƣời, chỗ thuyết pháp trƣớc sau giữa đều lành hay, vì muốn lợi ích cho vô lƣợng chúng sanh mà diễn thuyết phạm hạnh. Tỳ Kheo nầy có thể trang nghiêm rừng Ta La Song Thọ.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ chỗ tôi hiểu nghĩa của Đức Phật vừa dạy, thời Tỳ

Kheo A Nan chính là ngƣời trang nghiêm vậy. Vì A Nan thọ trì đọc tụng mƣời hai bộ kinh, vì đại chúng mà khai thị diễn thuyết, lời cùng nghĩa đều chơn chánh.

Nhƣ đem nƣớc rót vào bình, A Nan cũng nhƣ vậy, đúng nhƣ chỗ đã nghe nơi đức Phật đem diễn thuyết lại cho mọi ngƣời.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo đặng thiên nhãn thanh tịnh, thấy đại thiên thế giới ở mƣời phƣơng nhƣ thấy trái am ma lặc trong bàn tay, Tỳ

Kheo nầy cũng có thể trang nghiêm rừng Ta La Song Thọ.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu nhƣ vậy thời Tỳ Kheo A Nâu Lâu Đà chính là ngƣời trang nghiêm, vì A Nâu Lâu Đà có thiên nhãn thấy rõ đại thiên thế giới, tất cả những loài những vật cho đến thân trung ấm đều thấy rõ ràng không chƣớng ngại.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo thiểu dục tri túc, tâm thích tịch tịnh, siêng tu tinh tấn chánh niệm, chánh định, chánh huệ, giải thoát, Tỳ Kheo nầy có thể trang nghiêm rừng Ta La Song Thọ.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu nhƣ vậy thời Tỳ Kheo Đại Ca Diếp chính là ngƣời trang nghiêm, vì Đại Ca Diếp khéo tu những công hạnh thiểu dục tri túc v.v…

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Tỳ Kheo vì lợi ích chúng sanh chẳng vì lợi dƣỡng mà tu tập thông đạt vô tránh tam muội, thánh hạnh, không hạnh, Tỳ Kheo nầy thời có thể trang nghiêm rừng Ta La Song Thọ.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! nếu nhƣ vậy thời Tỳ Kheo Tu Bồ Đề chính là ngƣời trang nghiêm. Vì Tu Bồ Đề khéo tu tập hạnh vô tránh, thánh hạnh, không hạnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo khéo tu tập thần thông, trong khoảng một niệm có thể hiện các thứ thần thông biến hoá, một tâm một định có thể

hiện làm hai thứ là nƣớc với lửa, Tỳ Kheo nầy thời có thể trang nghiêm rừng Ta La Song Thọ.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu nhƣ vậy thời Tỳ Kheo Đại Mục Kiền Liên chính là ngƣời trang nghiêm. Vì Đại Mục Kiền Liên khéo tu thần thông biến hoá vô lƣợng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo tu tập đại trí, lợi trí, tập trí, giải thoát trí, thậm thâm trí, quảng trí, vô biên trí, vô thắng trí, thật trí, thành tựu đầy đủ trí huệ nhƣ vậy, tâm bình đẳng đối với ngƣời thân kẻ thù nghe đức Nhƣ

Lai nhập Niết Bàn chẳng lo buồn, nếu nghe Nhƣ Lai thƣờng trụ chẳng nhập Niết Bàn cũng chẳng mừng rỡ, Tỳ Kheo nầy thời có thể trang nghiêm rừng Ta La Song Thọ.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu nhƣ vậy thời Tỳ Kheo Xá Lợi Phất chính là ngƣời trang nghiêm. Vì Xá Lợi Phất khéo thành tựu đầy đủ đại trí huệ nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo có thể nói chúng sanh đều có Phật tánh, đƣợc thân Kim Cang không có ngằn mé, thƣờng, lạc, ngã, tịnh, thân tâm vô ngại đƣợc tám môn tự tại. Tỳ Kheo nầy thời có thể trang nghiêm rừng Ta La Song Thọ.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu nhƣ vậy thời chỉ có đức Nhƣ Lai mới là ngƣời trang nghiêm. Vì thân Nhƣ Lai là thân Kim Cang không ngằn mé, là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, thân tâm vô ngại đủ tám môn tự tại.

- Bạch Thế Tôn ! Chỉ có đức Nhƣ Lai mới có thể trang nghiêm rừng Ta La Song Tho, nếu không đức Nhƣ Lai thời chẳng trang nghiêm. Ngƣỡng mong đấng Đại Từ Bi vì trang nghiêm mà thƣờng ở trong rừng Ta La nầy.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả các pháp tánh vốn trụ nơi vô trụ, sao ông lại cầu mong đức Nhƣ Lai trụ.

- Nầy Thiện nam tử ! Phàm nói rằng trụ đó thời gọi là sắc pháp từ nơi nhơn duyên mà sanh, nên gọi là trụ. Nhơn duyên không nơi chỗ nên gọi là vô trụ.

https://thuviensach.vn

Đức Nhƣ Lai đã dứt tất cả sự ràng buộc của sắc, sao lại nói rằng Nhƣ Lai trụ

? Nhƣ sắc pháp, thọ tƣởng hành thức cũng vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Trụ gọi là kiêu mạn, vì kiêu mạn nên chẳng đƣợc giải thoát, vì chẳng đƣợc giải thoát nên gọi là trụ. Ai có kiêu mạn ? Từ chỗ nào mà đến ? Do đây nên đƣợc gọi là trụ nơi vô trụ.

Đức Nhƣ Lai đã dứt tất cả kiêu mạn, sao lại nói rằng ngƣỡng mong đức Nhƣ

Lai trụ ?

Trụ đó gọi là pháp hữu vi, đức Nhƣ lai đã dứt pháp hữu vi, nên là chẳng trụ.

Trụ đó gọi là pháp không, Đức Nhƣ Lai đã dứt pháp không nhƣ vậy nên đƣợc thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Tại sao nói rằng ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai trụ

?

Trụ đó gọi là hai mƣơi lăm cõi. Đức Nhƣ lai đã dứt hai mƣơi lăm cõi. Sao lại nói rằng ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai trụ ?

Trụ đó chính là tất cả phàm phu. Các bực thánh nhơn thời không khứ, không lai, không trụ. Đức Nhƣ Lai đã dứt những tƣớng khứ, lai, trụ. Sao lại nói rằng ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai trụ ?

Luận về vô trụ gọi là vô biên thân. Vì thân vô biên nên chớ nói rằng ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai trụ nơi rừng Ta La. Nếu trụ nơi rừng nầy thời là hữu biên. Nếu là thân hữu biên thời là vô thƣờng. Đức Nhƣ Lai là thƣờng, sao lại nói rằng trụ ?

- Luận về vô trụ gọi là hƣ không, tánh của Nhƣ Lai đồng với hƣ không, sao lại nói rằng trụ ?

Lại vô trụ gọi là Kim Cang Tam Muội. Kim Cang Tam Muội phá hoại tất cả

trụ. Kim Cang Tam Muội chính là Nhƣ Lai, sao lại nói rằng trụ ?

Lại vô trụ gọi là huyễn, Nhƣ Lai đồng huyễn, sao lại nói rằng trụ ?

Lại vô trụ gọi là vô chung vô thỉ, tánh Nhƣ Lai không có thỉ chung, sao lại gọi rằng trụ.

Lại vô trụ là pháp giới vô biên, pháp giới vô biên chính là Nhƣ Lai, sao lại nói rằng trụ ?

https://thuviensach.vn

Lại vô trụ gọi là Thủ Lăng Nghiêm tam muội. Tam muội nầy biết tất cả pháp mà không chấp trƣớc, vì không chấp trƣớc nên gọi là Thủ Lăng Nghiêm.

Đức Nhƣ Lai đầy đủ chánh định Thủ Lăng Nghiêm, sao lại gọi rằng trụ ?

Lại vô trụ gọi xứ phi xứ trí lực. Đức Nhƣ Lai thành tựu trí lực nầy, sao lại gọi rằng trụ ?

Lại vô trụ gọi là Đàn Ba La Mật. Nếu Đàn Ba La Mật mà có trụ thời chẳng đến đƣợc Thi La Ba La Mật, nhẫn đến Bát Nhã Ba La Mật, do nghĩa nầy nên Đàn Ba La Mật gọi là vô trụ. Đức Nhƣ Lai chẳng trụ Đàn Ba La Mật nhẫn đến chẳng trụ Bát Nhã Ba La Mật, sao lại nguyện rằng đức Nhƣ Lai thƣờng trụ nơi rừng Ta La.

Lại vô trụ gọi là tu pháp Tứ Niệm Xứ. Nếu đức Nhƣ Lai trụ nơi pháp Tứ

Niệm Xứ, thời không thể đƣợc Vô Thựơng Bồ Đề, đây gọi là trụ nơi chẳng trụ.

Lại vô trụ gọi là chúng sanh giới vô biên. Đức Nhƣ Lai đã đến tột ngằn mé vô biên của tất cả chúng sanh giới mà không chỗ trụ.

Lại vô trụ gọi là không nhà cửa, không nhà cửa gọi là không chỗ có, không chỗ có gọi là vô sanh, vô sanh gọi là vô diệt, vô diệt gọi là vô tƣớng, vô tƣớng gọi là không hệ phƣớc, không hệ phƣợc gọi là không chấp trƣớc, không chấp trƣớc gọi là vô lậu, vô lậu chính là thiện, thiện chính là vô vi, vô vi chính là Đại Niết Bàn, Đại Niết Bàn chính là thƣờng, thƣờng chính là ngã, ngã chính là tịnh, tịnh chính là lạc. Thƣờng, lạc, ngã, tịnh chính là Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ hƣ không chẳng trụ mƣời phƣơng, đức Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy chẳng trụ mƣời phƣơng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ai nói rằng thân, khẩu, ý ác mà đƣợc quả lành thời là không đúng. Thân, khẩu, ý lành mà đƣợc quả ác cũng là không đúng.

Nếu nói phàm phu đặng thấy Phật tánh còn Thập Trụ Bồ Tát chẳng đƣợc thấy, lời nói nầy không đúng.

Nếu nói hạng Nhứt Xiển Đề phạm tội ngũ nghịch, hủy báng kinh Đại Thừa phá bốn giới trọng mà đƣợc Vô Thƣợng Bồ Đề, lời nói nầy cũng không đúng.

https://thuviensach.vn

Nếu nói lục trụ Bồ Tát do phiền não mà đọa ba ác đạo, lời nòi nầy cũng không đúng.

Nếu nói Đại Bồ Tát dùng thân ngƣời nữ thật mà đƣợc Vô Thƣợng Bồ Đề, lời nói nầy cũng không đúng.

Nếu nói Nhứt Xiển Đề là thƣờng còn, Tam Bảo là vô thƣờng, lời nói nầy cũng không đúng.

Nếu nói đức Nhƣ Lai trụ nơi thành Câu Thi Na, là vô thƣờng , lời nói nầy cũng không đúng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nay đức Nhƣ Lai ở nơi thành Câu thi Na nầy nhập Đại Tam Muội, vào trong hang thiền định thậm thâm. Vì chúng sanh chẳng thấy Nhƣ Lai nên gọi là Đại Niết Bàn.

- Bạch Thế Tôn ! Đức Nhƣ lai cớ chi vào nơi hang thiền định ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì muốn độ thoát chúng sanh : Ngƣời chƣa gieo trồng căn lành làm cho đƣợc gieo trồng. Ngƣời đã gieo trồng căn lành nay đƣợc tăng trƣởng. Ngƣời quả lành chƣa thành thục làm cho đƣợc thành thục. Đức Nhƣ Lai vì ngƣời căn lành đã thành thục mà nói thu hƣớng Vô Thƣợng Bồ

Đề. Làm cho ngƣời khinh tiện pháp lành sanh lòng tôn trọng. Làm cho những kẻ phóng dật rời bỏ sự phóng dật. Vì cùng Văn Thù Sƣ Lợi các vị Đại Bồ Tát luận bàn diệu nghĩa. Vì muốn giáo hoá ngƣời thích đọc tụng làm cho ƣa thích thiền định. Vì đem thánh hạnh, phạm hạnh, thiên hạnh giáo hóa chúng sanh. Vì quan sát pháp tạng bất cộng thậm thâm. Vì muốn quở trách hàng đệ tử phóng dật. Đức Nhƣ Lai thƣờng tịch tịnh mà còn ƣa chuộng thiền định, huống là các ông chƣa dứt hết phiền não mà sanh lòng phóng dật. Vì muốn quở trách các Tỳ Kheo ác nhận tám thứ vật bất tịnh, mà chẳng biết thiểu dục, chẳng biết tri túc. Vì khiến chúng sanh tôn trọng pháp thiền định đã nghe. Do những nhơn duyên trên đây nên đức Nhƣ Lai vào hang thiền định.

Bạch Thế Tôn ! Chánh định vô tƣớng gọi là Đại Niết Bàn, nên Đại Niết bàn gọi là vô tƣớng. Do nhơn duyên gì gọi là vô tƣớng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì không có mƣời tƣớng : Sắc, thinh, hƣơng, vị, xúc, sanh, trụ, hoại, nam, nữ, đây gọi là mƣời tƣớng. Vì không mƣời tƣớng nhƣ

vậy nên gọi là vô tƣớng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về ngƣời chấp tƣớng thời hay sanh ra si, vì si mà sanh ái, vì ái nên ràng buộc, vì ràng buộc nên thọ sanh, vì sanh nên có tử, vì tử nên là vô thƣờng. Ngƣời chẳng chấp tƣớng thời chẳng sanh si, vì không si nên không ái, vì không ái nên không ràng buộc, vì không ràng buộc nên chẳng thọ sanh, vì chẳng thọ sanh nên không có tử, vì không có tử nên gọi là thƣờng. Do nghĩa nầy nên Niết Bàn gọi là thƣờng.

- Bạch Thế Tôn ! Tỳ Kheo nào có thể dứt đƣợc mƣời tƣớng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo luôn luôn tu tập ba tƣớng nầy thời dứt đƣợc mƣời tƣớng : Luôn luôn tu tập tƣớng tam muội chánh định, luôn luôn tu tập tƣớng trí huệ, luôn luôn tu tập tƣớng xả.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là tƣớng chánh định, tƣớng trí huệ và tƣớng xả

?

Chánh định là tam muội, tất cả chúng sanh đều có tam muội, tại sao nay mới nói rằng tu tập tam muội ?

Nếu tâm duyên ở một cảnh thời gọi là tam muội, nếu lại duyên cảnh khác thời chẳng gọi là tam muội. Nếu nhƣ chẳng định thời chẳng phải là nhứt thiết trí, chẳng phải là nhứt thiết trí sao lại gọi là định ? Nếu do một hạnh mà đƣợc tam muội, những hạnh khác thời chẳng phải là tam muội, nếu chẳng phải là tam muội, thời chẳng phải là nhứt thiết trí, nếu chẳng phải nhứt thiết trí sao lại gọi rằng tam muội ? Tƣớng trí huệ và tƣớng xả cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời ông nói duyên nơi một cảnh đƣợc gọi là tam muội, nếu duyên các cảnh khác chẳng gọi là tam muội, lời nói nầy không đúng nghĩa. Vì duyên những cảnh khác nhƣ vậy cũng vẫn là một cảnh. Do một hạnh cùng những hạnh khác cũng nhƣ vậy.

Ông lại nói chúng sanh trƣớc đã có tam muội chẳng cần tu tập, lời nầy cũng chẳng phải. Vì nói tam muội đây, là nói thiện tam muội, thật ra tất cả chúng sanh chƣa có sao lại nói rằng chẳng cần tu tập ? Do trụ trong thiện tam muội nhƣ vậy mà quan sát tất cả pháp thời gọi là tƣớng thiện trí huệ. Chẳng thấy tƣớng tam muội cùng tƣớng trí huệ sai khác nhau thời gọi là tƣớng xả.

Lại Nầy Thiện nam tử ! Nếu chấp tƣớng sắc, không thể quan sát tƣớng thƣờng tƣớng vô thƣờng của sắc thời gọi là tam muội. Nếu có thể quan sát tƣớng thƣờng và tƣớng vô thƣờng của sắc thời gọi là tƣớng trí huệ. Tam muội cùng trí huệ đồng quan sát tất cả pháp thời gọi là tƣớng xả.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngƣời đánh xe bốn ngựa giỏi, điều khiển chậm mau phải lúc. Bồ Tát cũng nhƣ vậy, nếu tam muội nhiều thời tu tập trí huệ, nếu trí huệ nhiều thời tu tập tam muội. Tam muội cùng trí huệ đồng nhau thời gọi là xả.

- Nầy Thiện nam tử ! Thanh Văn và Duyên iác sức tam muội nhiều sức trí huệ ít, do đây nên chẳng thấy Phật tánh. Thập trụ Bồ Tát sức trí huệ nhiều sức tam muội ít, nên thấy Phật tánh chẳng rõ ràng. Chƣ Phật Thế Tôn vì tam muội cùng trí huệ đồng, nên thấy Phật tánh rõ ràng không chƣớng ngại nhƣ

xem trái am ma lặc trong bàn tay. Thấy Phật tánh gọi đó là tƣớng xả.

- Nầy Thiện nam tử ! Xa ma tha gọi là hay dứt trừ, vì hay dứt trừ tất cả phiền não. Lại xa ma tha gọi là hay điều phục, vì hay điều phục những căn ác chẳng lành. Lại xa ma tha gọi là tịch tịnh, vì có thể làm cho thân, khẩu, ý đều tịch tịnh. Lại xa ma tha gọi là viễn ly, vì có thể làm cho chúng sanh xa lìa ngũ dục. Lại xa ma tha gọi là hay lóng trong, vì hay lóng trong ba pháp nhơ đục tham dục, sân khuể, ngu si. Do những nghĩa nầy nên gọi là tƣớng chánh định.

Tỳ Bà Xá Na gọi là chánh kiến, cũng gọi là liễu kiến, năng kiến, biến kiến, thứ đệ kiến, biệt tƣớng kiến, đây gọi là trí huệ.

Ƣu Tất Xoa gọi là bình đẳng, cũng gọi là vô tránh, vô quán , vô hành, đây gọi là xả.

- Nầy Thiện nam tử ! Có hai thứ Xa Ma Tha : Thế gian và xuất thế gian.

Lại có hai thứ : Chẳng thành tựu và thành tựu. Chẳng thành tựu là nói Thanh Văn cùng Bích Chi Phật. Thành tựu là nói chƣ Phật và Bồ Tát.

Lại có ba thứ : Hạ, trung, và thƣợng. Hạ là nói hàng phàm phu. Trung là nói Thanh Văn và Duyên iác. Thƣợng là nói chƣ Phật và Bồ Tát.

Lại có bốn thứ : Một là thối, hai là trụ, ba là tấn, bốn là có thể lợi ích lớn.

Lại có năm thứ chính là năm trí tam muội : Một là vô thực tam muội, hai là vô quá tam muội, ba là thân ý thanh tịnh nhứt tâm tam muội, bốn là nhơn quả câu lạc tam muội, năm là thƣờng niệm tam muội.

https://thuviensach.vn

Lại có sáu thứ : Một là quán cốt tam muội, hai là từ tam muội, ba là quán thập nhị nhơn duyên tam muội, bốn là xuất tức nhập tức tam muội, năm là chánh niệm giác quán tam muội, sáu là quán sanh trụ dị diệt tam muội.

Lại có bảy thứ chính là bảy giác chi : Một là niệm xứ giác chi, hai là trạch pháp giác chi, ba là tinh tấn giác chi, bốn là hỉ giác chi, năm là trừ giác chi, sáu là định giác chi, bảy là xả giác chi.

Lại có bảy thứ : Một là Tu Đà Hoàn tam muội, hai là Tƣ Đà Hàm tam muội, ba là A Na Hàm tam muội, bốn là A La Hán tam muội, năm là Bích Chi Phật tam muội, sáu là Bồ Tát tam muội, bảy là Nhƣ Lai giác tri tam muội.

Lại có tám thứ : Chính là tám môn giải thoát tam muội : Một là trong có sắc tƣớng, ngoài quán sắc giải thoát tam muội, hai là trong không sắc tƣớng, ngoài quán sắc giải thoát tam muội, ba là tịnh giải thoát thân chứng tam muội, bốn là không xứ giải thoát tam muội, năm là thức xứ giải thoát tam muội, sáu là vô sở hữu xứ giải thoát tam muội, bảy là phi hữu tƣởng phi vô tƣởng xứ giải thoát tam muội, tám là diệt tận định xứ giải thoát tam muội.

Lại có chín thứ chính là cửu thứ đệ định : Tứ thiền, tứ không và diệt tận định tam muội.

Lại có mƣời thứ chính là mƣời nhứt thiết xứ tam muội : Một là địa nhứt thiết xứ tam muội, hai là thủy nhứt thiết xứ tam muội, ba là phong nhứt thiết xứ tam muội, bốn là thanh nhứt thiết xứ tam muội, năm là huỳnh nhứt thiết xứ tam muội, sáu là xích nhứt thiết xứ tam muội, bảy là bạch nhứt thiết xứ

tam muội, tám là không nhứt thiết xứ tam muội, chín là thức nhứt thiết xứ

tam muội, mƣời là vô sở hữu nhứt thiết xứ tam muội. Lại có vô số thứ chính là chƣ Phật và Bồ Tát. Đây gọi là tƣớng tam muội.

- Nầy Thiện nam tử ! Huệ có hai thứ : Thế gian và xuất thế gian. Lại có ba thứ : Bát Nhã, Tỳ Bà Xá Na và Xà Na. Bát Nhã gọi là tất cả chúng sanh. Tỳ

Bà Xá Na là tất cả thánh nhơn. Xà Na là chƣ Phật và Bồ Tát. Lại Bát Nhã gọi là biệt tƣớng, Tỳ Bà Xá Na gọi là tổng tƣớng, Xà Na gọi là phá tƣớng.

Lại có bốn thứ huệ, chính là quán tứ chơn đế.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì ba việc mà tu Xa Ma Tha : Một là vì chẳng phóng dật, hai là vì trang nghiêm đại trí, ba là vì đƣợc tự tại.

https://thuviensach.vn

Lại vì ba việc mà tu Tỳ Bà Xá Na : Một là vì quán quả báo ác của sanh tử, hai là vì muốn tăng trƣởng các căn lành, ba là vì phá tất cả phiền não.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ trong kinh nói nếu Tỳ Bà Xá Na có thể phá phiền não cớ gì lại tu tập Xa Ma Tha ?

Phật nói : - Nầy Thiện nam tử ! Ông nói Tỳ Bà Xá Na phá phiền não, lời nầy không đúng. Vì lúc có trí huệ thời không phiền não, lúc có phiền não thời không trí huệ. Sao lại nói rằng Tỳ Bà Xá Na có thể phá phiền não ?

Ví nhƣ lúc sáng thời không tối, lúc tối thời không sáng. Nếu nói rằng sáng có thể phá tối, thời không đúng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ai có trí huệ ? Ai có phiền não ? Sao lại nói rằng trí huệ có thể phá phiền não. Nếu phiền não là không thời không chỗ phá.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói trí huệ có thể phá phiền não, là đến mà phá, hay chẳng đến mà phá ? Nếu chẳng đến mà phá thời lẽ ra phàm phu cũng phá đƣợc. Nếu đến mà phá thời niệm ban đầu lẽ ra đã phá. Nếu niệm ban đầu chẳng phá thời niệm sau cũng chẳng phá. Nếu niệm ban đầu đến bèn đã phá đây thời là chẳng đến. Sao lại nói rằng trí huệ hay phá phiền não ? Nếu nói rằng đến cùng chẳng đến mà có thể phá đó thời không đúng nghĩa.

Lại Tỳ Bà Xá Na phá phiền não đó, là đơn độc có thể phá hay là có bạn mới phá ? Nếu đơn độc có thể phá cớ gì Bồ Tát tu bát chánh đạo ? Nếu có bạn mới phá thời nên biết rằng đơn độc chẳng phá đƣợc. Nếu đơn độc chẳng phá đƣợc thời bạn cũng chẳng phá đƣợc. Nhƣ một ngƣời mù chẳng thấy đƣợc màu sắc, dầu dắt cả lũ bạn mù cũng chẳng thấy đƣợc. TỳBà Xá Na cũng nhƣ

vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ địa đại thời tánh chất là cứng, hỏa đại tánh chất là nóng, thủy đại tánh chất là ƣớt, phong đại tánh chất là động. Tánh chất cứng của địa đại nhẫn đến tánh chất động của phong đại, chẳng phải nhơn duyên làm ra, tánh của nó tự nhƣ v ậy. Nhƣ tánh chất của tứ đại, phiền não cũng vậy, tánh của nó là tự phải dứt mất. Nếu là tự dứt mất sao lại nói rằng trí huệ

hay dứt. Do nghĩa nầy nên biết rằng Tỳ Bà Xá Na quyết định chẳng thể phá các phiền não.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ chất muối là mặn làm cho vật khác mặn. Chất mật là ngọt làm cho vật khác ngọt, chất nƣớc là ƣớt làm cho vật khác ƣớt. Tánh của trí huệ là diệt làm cho các pháp diệt, nghĩa nầy chẳng đúng. Vì nếu pháp https://thuviensach.vn

không diệt thời trí huệ làm thế nào diệt đƣợc. Nếu nói muối mặn làm cho vật khác mặn, tánh trí huệ là diệt cũng làm cho pháp khác diệt, lời nầy cũng chẳng đúng. Vì tánh của trí huệ niệm niệm diệt. Nếu niệm niệm diệt thời đâu có thể diệt pháp khác. Do nghĩa nầy nên biết rằng tánh trí huệ chẳng phá phiền não.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả các pháp có hai thứ diệt : Một là tánh diệt, hai là rốt ráo diệt. Nếu là tánh diệt sao lại nói rằng trí huệ có thể diệt.

Nếu nói trí huệ có thể diệt phiền não nhƣ lửa đốt cháy đồ vật, nghĩa nầy chẳng đúng. Vì nhƣ lửa đốt cháy đồ vật thời có tro tàn, trí huệ nếu nhƣ vậy thời lẽ ra cũng còn có tàn dƣ. Nhƣ búa chặt cây, chỗ bị chặt có thể thấy đƣợc, trí huệ nếu nhƣ vậy thời có gì là có thể thấy đƣợc ?

Trí huệ nếu có thể làm cho phiền não rời lìa đó, thời phiền não kia lẽ ra hiện ra chỗ khác. Nhƣ các ngoại đạo rời sáu thành lớn mà hiện đến ở nơi thành Câu Thi Na. Nếu phiền não nầy chẳng hiện ra nơi khác, thời biết rằng trí huệ

chẳng có thể làm cho phiền não rời lìa.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả các pháp nếu tánh nó tự không, thời ai có thể

làm cho nó sanh ? Ai có thể làm cho nó diệt ? Sanh khác diệt khác, không ai tạo tác. Nếu ngƣời tu tập chánh định thời đƣợc biết đƣợc thấy chơn chánh nhƣ vậy. Do nghĩa nầy nên trong kinh ta nói : Nếu có Tỳ Kheo tu tập chánh định, thời có thể thấy tƣớng sanh diệt của ngũ ấm.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu chẳng tu tập chánh định, thời việc thế gian còn không thể rõ biết huống là ở nơi đạo xuất thế. Nếu ngƣời không có chánh định, thời té ngã nơi đất bằng, tâm duyên pháp khác, miệng nói lời khác, tai nghe tiếng khác, ý hiểu nghĩa khác, muốn đọc chữ khác, tay biên văn khác, muốn đi đƣờng khác thân bƣớc nẻo khác. Nếu ngƣời có tu tập tam muội chánh định thời đƣợc lợi ích lớn nhẫn đến đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát đầy đủ hai pháp thời có lợi ích lớn : Một là định, hai là trí.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ cắt cỏ ống nếu kéo mạnh quá thời đứt. Đại Bồ Tát tu tập hai pháp nầy cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ nhổ cây cứng, trƣớc dùng tay lay động, lúc sau nhổ lên dễ. Bồ Tát cũng nhƣ vậy, trƣớc dùng định để động, rồi sau dùng trí để nhổ.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ giặt y dơ, trƣớc dùng nƣớc tro, sau dùng nƣớc trong, thời y đƣợc sạch sẽ. Định huệ của Bồ Tát cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trƣớc đọc tụng rồi sau hiểu nghĩa. Định huệ của Bồ Tát cũng nhƣ vậy.

Nhƣ ngƣời dũng kiện trƣớc dùng khôi giáp đao trƣợng để tự võ trang, rồi sau ra trận có thể phá tan quân địch. Định huệ của Đại Bồ Tát cũng nhƣ vậy.

Nhƣ ngƣời thợ dùng kềm cùng khuôn để gắp và đựng vàng tự tại theo ý muốn : Khuấy trộn đốt cháy. Định huệ của Bồ Tát cũng nhƣ vậy.

Ví nhƣ gƣơng sáng chói rõ mặt mắt. Định huệ của Bồ Tát cũng nhƣ vậy.

Nhƣ trƣớc dọn đất rồi sau mới gieo giống, trƣớc theo thầy học rồi sau mới suy nghĩ nghĩa lý. Định huệ của Bồ Tát cũng nhƣ vậy.

Do những nghĩa trên đây, nên Đại Bồ Tát tu tập hai pháp nầy thời đƣợc lợi ích rất lớn.

Đại Bồ Tát tu tập hai pháp định huệ nầy, điều nhiếp năm căn, kham nhẫn các sự khổ : Đói, khát, lạnh, nóng, đánh đập, mắng nhục, thú dữ cắn, muỗi mòng chích, thƣờng nhiếp tâm mình chẳng cho phóng dật, chẳng vì lợi dƣỡng mà làm việc phi pháp, khách trần phiền não chẳng nhiễm ô đƣợc, chẳng bị

những thuyết tà ngoại làm mê lầm, thƣờng có thể xa lìa những ác giác quán, chẳng bao lâu sẽ thành tựu vô thƣợng Bồ Đề, vì muốn thành tựu lợi ích tất cả chúng sanh.

Đại Bồ Tát tu hai pháp định huệ nầy thời bốn luồng gió dữ tứ đảo chẳng thể

thổi động, nhƣ núi Tu Di. Các tà ma dị thuật chẳng thể phỉnh lầm. Thƣờng hƣởng thọ sự vui vi diệu thứ nhứt. Có thể hiểu nghĩa bí mật rất sâu của Nhƣ

Lai. Đƣợc vui chẳng mừng gặp khổ chẳng buồn. Chƣ thiên và ngƣời đời cung kính tán thán. Thấy rõ sanh tử và chẳng sanh tử. Có thể rõ biết pháp giới pháp tánh pháp thân thƣờng, lạc, ngã, tịnh, đây thời gọi là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Định tƣớng gọi là không tam muội. Huệ tƣớng gọi là vô nguyện tam muội. Xả tƣớng gọi là vô tƣớng tam muội.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Đại Bồ Tát biết rành thời gian định, thời gian huệ, thời gian xả, và biết phi thời, đây gọi là Đại Bồ Tát thật hành đạo Bồ

Đề.

Bạch Thế Tôn ! Thế nào là Bồ Tát biết thời cùng phi thời ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát vì hƣởng thọ sự vui mà sanh lòng kiêu mạn, hoặc vì thuyết pháp mà sanh lòng kiêu mạn, hoặc vì tinh tấn mà sanh lòng kiêu mạn, hoặc vì hiểu nghĩa vấn đáp giỏi mà sanh lòng kiêu mạn, hoặc vì gần bạn ác mà sanh lòng kiêu mạn, hoặc vì bố thí nhiều mà sanh lòng kiêu mạn, hoặc vì có công đức lành thế gian mà sanh lòng kiêu mạn, hoặc vì đƣợc ngƣời giàu sang cung kính mà sanh lòng kiêu mạn, nên biết những lúc nhƣ vậy chẳng nên tu tập trí huệ, mà phải tu tập chánh định, đây gọi là Bồ

Tát biết thời cùng phi thời.

Nếu có Bồ Tát tinh tấn tu hành chƣa đƣợc quả Niết Bàn an lạc, vì chẳng đƣợc mà sanh lòng hối hận, vì độn căn nên chẳng điều phục đƣợc ngũ căn, vì thế lực phiền não thạnh, vì tự nghi giới luật có kém tổn, nên biết rằng lúc nhƣ vậy chẳng nên tu chánh định, mà phải tu tập trí huệ, đây gọi là Bồ Tát biết thời và phi thời.

Nếu có Bồ Tát hai pháp định huệ chẳng bình đẳng, nên biết lúc nhƣ vậy chẳng nên tu hạnh xả, lúc định huệ bình đẳng thời nên tu hạnh xả, đây gọi là Bồ Tát biết thời và phi thời.

Nếu có Bồ Tát lúc tu tập định huệ nếu có phiền não khởi lên, nên biết lúc nhƣ vậy chẳng nên tu hạnh xả, mà phải đọc tụng biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh, niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm Thiên, niệm thí xả, đây gọi là tu xả.

Nếu có Bồ Tát tu tập ba pháp tƣớng nhƣ vậy, do nhơn duyên nầy đặng vô tƣớng Niết Bàn.

- Bạch Thế Tôn ! Vì không mƣời tƣớng gọi là Đại Niết Bàn là vô tƣớng. Lại do nhơn duyên gì gọi là vô sanh, vô xuất, vô tác, là nhà cửa, cồn bãi, chỗ về, là an ổn, diệt độ Niết Bàn, tịch tịnh không các bịnh khổ, là không chỗ có ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì không nhơn duyên nên gọi là vô sanh, vì vô sanh nên gọi là vô xuất. Vì không tạo nghiệp nên gọi là vô tác. Vì chẳng vào năm thứ tà kiến nên gọi là nhà cửa. Vì rời lìa bốn dòng nƣớc mạnh nên gọi là cồn bãi. Vì điều phục chúng sanh nên gọi là quy y. Vì phá hoại giặc phiền não https://thuviensach.vn

nên gọi là an ổn. Vì lửa kiết sử tắt nên gọi là diệt độ. Vì lìa giác quán nên gọi là Niết Bàn. Vì xa ồn náo nên gọi là tịch tịnh. Vì dứt hẳn sanh tử nên gọi là không bịnh tử. Vì tất cả không có nên gọi là không chỗ có. Nếu Đại Bồ Tát quan sát nhƣ vậy thời đặng thấy rõ Phật tánh.

- Bạch Thế Tôn ! Đại Bồ Tát thành tựu bao nhiêu pháp thấy đƣợc vô tƣớng Niết Bàn nhƣ vậy nhẫn đến không chỗ có.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát thành tựu mƣời pháp thời thấy rõ Niết Bàn vô tƣớng, nhẫn đến không chỗ có : Một là tín tâm đầy đủ, nghĩa là thâm tín Phật, Pháp, và Tăng là thƣờng trụ, thập phƣơng chƣ Phật phƣơng tiện thị

hiện. Tất cả chúng sanh và Nhứt Xiển Đề đều có Phật tánh. Chẳng tin đức Nhƣ Lai là sanh lão bịnh tử và tu khổ hạnh. Chẳng tin Đề Bà Đạt Đa là thật phá Tăng làm thân Phật ra máu. Chẳng tin đức Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn, chánh định diệt hết. Đây gọi là Bồ Tát đầy đủ tín tâm.

Hai là đầy đủ tịnh giới : Nếu có Bồ Tát tự nói rằng giới thanh tịnh, dầu chẳng cùng với ngƣời nữ kia hòa hiệp, lúc thấy ngƣời nữ hoặc cùng nhau nói chuyện cợt đùa cƣời giỡn Bồ Tát nhƣ vậy thành dục pháp hủy phá tịnh giới ô nhục phạm hạnh khiến giới tạp uế chẳng đƣợc gọi là đầy đủ tịnh giới. Lại có Bồ Tát tự nói giới thanh tịnh, dầu chẳng cùng ngƣời nữ hòa hiệp cợt đùa giỡn cƣời nhƣng cách vách nghe những tiếng vòng vàng chuỗi ngọc của ngƣời nữ khua động, trong lòng sanh niệm ái trƣớc, Bồ Tát nhƣ vậy, làm thành dục pháp hủy phá giới thanh tịnh, ô nhục phạm hạnh, làm cho giới tạp uế chẳng đƣợc gọi là đầy đủ tịnh giới. Lại có Bồ Tát tự nói giới thanh tịnh, dầu chẳng cùng ngƣời nữ hòa hiệp cợt đùa giỡn cƣời nghe tiếng khua động, nhƣng lúc thấy ngƣời nam đi theo ngƣời nữ, hoặc lúc thấy ngƣời nữ đi theo ngƣời nam, bèn sanh niệm tham đắm. Bồ Tát nhƣ vậy làm nên pháp dục, hủy phá tịnh giới, ô nhục phạm hạnh khiến giới tạp uế, chẳng đƣợc gọi là đầy đủ tịnh giới. Lại có Bồ Tát tự nói giới thanh tịnh, dầu chẳng cùng ngƣời nữ hòa hiệp cợt đùa nghe tiếng khua thấy nam nữ theo nhau, nhƣng lại muốn sanh cõi trời thọ vui ngũ dục. Bồ Tát nhƣ vậy làm nên pháp dục, hủy phá tịnh giới ô nhục phạm hạnh khiến giới tạp uế, chẳng đƣợc gọi là đầy đủ tịnh giới.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Bồ Tát trì giới thanh tịnh mà chẳng vì giới, chẳng vì Thi La Ba La Mật, chẳng vì chúng sanh, chẳng vì lợi dƣỡng, chẳng vì Niết Bàn, chẳng vì Bồ Đề, chẳng vì Thanh Văn và Bích Chi Phật, chỉ vì đệ nhứt nghĩa tối thƣợng mà hộ trì cấm giới, đây gọi là Bồ Tát đầy đủ tịnh giới.

https://thuviensach.vn

Ba là gần gũi thiện tri thức : Nếu có ngƣời có thể nói tín, giới, đa văn, bố thí, trí huệ, làm cho mọi ngƣời thọ trì thật hành, đây gọi là Bồ Tát thiện tri thức vậy.

Bốn là ƣa thích nơi tịch tịnh, nghĩa là thân tâm tịch tịnh quan sát pháp tánh thậm thâm của các pháp.

Năm là tinh tấn : Nghĩa là nhiếp tâm quán bốn chơn đế, giả sử lửa cháy trên đầu cũng chẳng buông bỏ.

Sáu là đầy đủ chánh niệm : Nghĩa là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm Thiên, niệm thí xả.

Bảy là nhuyến ngữ : Nghĩa là lời nói chơn thật, lời nói hòa dịu, hỏi thăm trƣớc, nói phải thời, nói chơn chánh.

Tám là hộ pháp : Nghĩa là mến thích chánh pháp, thƣờng ƣa diễn thuyết, đọc tụng, biên chép, tƣ duy ý nghĩa, tuyên dƣơng sâu rộng làm cho chánh pháp đƣợc lƣu bố, nếu thấy ngƣời khác biên chép giải thuyết đọc tụng, tán thán tƣ

duy ý nghĩa, vì sanh sống mà cúng dƣờng y phục, ẩm thục, đồ nằm thuốc men, vì hộ pháp nên chẳng tiếc thân mạng.

Chín là Đại Bồ Tát thấy có bạn đồng học đồng giới thiếu thốn đồ cần dùng, nhƣ y phục, thuốc men, đồ uống ăn, phòng nhà v.v…, thời đi khất xin ngƣời khác để cung cấp các vị ấy.

Mƣời là đầy đủ trí huệ : Nghĩa là quan sát nơi đức Nhƣ Lai thƣờng, lạc, ngã, tịnh, tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, quan sát hai tƣớng không và bất không của các pháp, thƣờng cùng vô thƣờng, lạc cùng vô lạc, ngã cùng vô ngã, tịnh cùng bất tịnh, pháp khác có thể dứt, pháp khác chẳng thể dứt, pháp khác từ duyên sanh, pháp khác từ duyên thấy, pháp khác từ duyên thành quả, pháp khác chẳng phải duyên thành quả, đây gọi là đầy đủ trí huệ.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây gọi là BồTát đầy đủ mƣời pháp, có thể thấy rõ Niết Bàn vô tƣớng .

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ trƣớc kia đức Phật bảo Thuần Đà : Nay ông đã đƣợc thấy Phật tánh, đƣợc Đại Niết Bàn, thành vô thƣợng Bồ Đề, lời đó nghĩa thế

nào ?

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ trong kinh nói : Nếu bố thí cho súc sanh thời đƣợc phƣớc báu trăm lần hơn bố thí cho Nhứt Xiển Để đƣợc phƣớc báo ngàn lần hơn, bố thí cho ngƣời trì giới đƣợc phƣớc báo trăm ngàn lần hơn, bố thí cho ngƣời ngoại đạo dứt phiền não đƣợc phƣớc báo vô lƣợng, dƣng cúng cho bực tứ hƣớng nhẫn đến bực tứ quả cùng Bích Chi Phật thời đƣợc phƣớc báo vô lƣợng, dƣng cúng cho bực Bất Thối Bồ Tát, bực Đại Bồ Tát thân rốt sau, chƣ Phật Thế Tôn, thời đặng phƣớc báo vô lƣợng vô biên chẳng thể nghĩ

bàn, chẳng thể tính đếm.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu ông Thuần Đà hƣởng thọ vô lƣợng nhƣ vậy, phƣớc báo nầy vô tận, thời chừng nào ông sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề?

- Bạch Thế Tôn ! Trong kinh lại có nói nếu có ngƣời do tâm ân trọng mà tạo nghiệp thiện nghiệp ác, chắc chắn đƣợc quả báo : Hoặc hiện đời, hoặc đời kế

hoặc đời sau. Nay ông Thuần Đà do tâm ân trọng mà tạo nghiệp thiện, quyết định đƣợc phƣớc báo. Nếu quyết định đƣợc phƣớc báo thời thế nào chứng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề ? Thế nào lại đƣợc thấy Phật tánh ?

- Bạch Thế Tôn ! Trong kinh lại nói : Bố thí cho ba hạng ngƣời thời đƣợc phƣớc báo vô tận : Một là ngƣời bịnh, hai là cha mẹ, ba là chƣ Phật Nhƣ Lai.

- Bạch Thế Tôn ! Và lại trong kinh đức Phật bảo A Nan : Tất cả chúng sanh nếu không có nghiệp cõi dục thời đƣợc vô thƣợng Bồ Đề không có nghiệp cõi sắc cõi vô sắc cũng nhƣ vậy.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ bài kệ trong kinh pháp cú :

Chẳng phải hƣ không, trong biển cả.

Chẳng phải vào núi, trong kẹt đá,

Tất cả mọi nơi, tất cả chỗ,

Không chỗ nào thoát khỏi quả báo.

Lại thuở kia A Nậu Lâu Đà bạch Phật : Tôi nhớ đời trƣớc nhờ bố thí một bữa ăn mà trong muôn kiếp chẳng đọa ác đạo.

- Bạch Thế Tôn ! Bố thí một bữa ăn còn đƣợc phƣớc báo nhƣ vậy, huống là Thuần Đà do tâm kính tin mà cúng dƣờng Phật thành tựu đầy đủ Đàn Ba La Mật.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Nếu phƣớc báo lành là vô tận, thời hủy báng Đại Thừa phạm tội ngũ nghịch phá bốn giới trọng, tội Nhứt Xiển Đề thế nào hết đƣợc?

Nếu chẳng hết đƣợc thời thế nào có thể đƣợc thấy Phật tánh, thành vô thƣợng Bồ Đề ?

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Chỉ có hai hạng ngƣời có thể đƣợc vô lƣợng vô biên công đức chẳng thể tính đếm chẳng thể

tính nói, có thể cạn giòng sông sanh tử, hàng phục ma oán, vô ngã tràng ma, có thể chuyển pháp luân vô thƣợng : Một là ngƣời khéo hỏi, hai là ngƣời khéo đáp.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong mƣời trí lực của Phật, nghiệp trí lực là rất sâu hơn cả.

Có những chúng sanh ở trong nghiệp duyên lòng khinh dể chẳng tin, vì độ

họ mà Phật nói nhƣ vầy : Tất cả nghiệp gây tạo ra, có nghiệp nhẹ, có nghiệp nặng. Hai nghiệp lại đều có hai : Một là quyết định, hai là bất định.

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc có ngƣời cho rằng ác nghiệp không quả, nếu nói ác nghiệp quyết định có quả báo, tại sao Khí Hứ Chiên Đà La mà đƣợc sanh lên trời ? Ƣơn Quật Ma La đƣợc quả giải thoát ? Do đây nên biết tạo nghiệp có quyết định đƣợc quả báo và chẳng quyết định đƣợc quả báo.

Ta vì trừ tà kiến nầy, nên trong kinh ta nói rằng tất cả nghiệp tạo ra không nghiệp nào chẳng có quả báo.

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc có nghiệp nhẹ có thể làm cho nặng. Chẳng phải tất cả ngƣời chỉ có ngu và trí. Do đây nên biết chẳng phải tất cả nghiệp đều quyết định có quả, dầu chẳng quyết định có quả nhƣng cũng chẳng phải là chẳng có.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh có hai hạng : Ngƣời trí và kẻ ngu.

Ngƣời trí nhờ sức trí huệ có thể làm cho nghiệp địa ngục rất nặng trở thành quả báo nhẹ hiện đời. Ngƣời ngu si thời hoặc lại làm cho nghiệp nhẹ hiện đời trở thành quả báo nặng nơi địa ngục.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu nhƣ vậy thời chẳng nên cầu phạm hạnh thanh tịnh cùng quả giải thoát.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tất cả nghiệp quyết định có quả thời chẳng nên cầu phạm hạnh giải thoát. Vì nghiệp bất tịnh nên phải tu phạm hạnh và quả

giải thoát.

- Nầy Thiện Nam Tử ! Nếu xa lìa đƣợc tất cả nghiệp ác thời đƣợc quả lành.

Nếu xa lìa nghiệp lành thời mang quả báo ác. Nếu tất cả nghiệp quyết định có quả, thời chẳng nên cần tu tập thánh đạo, nếu chẳng nên tu thánh đạo thời không đƣợc giải thoát. Tất cả thánh nhơn sở dỉ tu tập thánh đạo vì để phá hoại định nghiệp thành quả báo nhẹ và làm cho nghiệp bất định không có quả báo. Nếu tất cả nghiệp quyết định có quả, thời chẳng nên cầu tu tập thánh đạo. Nếu ai xa lìa thánh đạo thời không bao giờ đƣợc giải thoát.

Chẳng đƣợc giải thoát thời không đƣợc Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tất cả nghiệp quyết định có ngã, thời một đời tạo nghiệp thuần thiện lẽ ra phải mãi mãi thƣờng hƣởng thọ quả an vui. Một đời gây tạo tội ác rất nặng lẽ ra cũng mãi mãi chịu quả khổ lớn. Nếu nghiệp quả

nhƣ vậy thời không có sự tu thánh đạo cùng giải thoát và Niết Bàn, ngƣời làm ngƣời thọ : Bà La Môn làm Bà La Môn thọ. Nếu nhƣ vậy thời lẽ ra chẳng có giòng hạ tiện ngƣời hạ tiện. Ngƣời lẽ ra luôn luôn là ngƣời, Bà La Môn lẽ ra mãi mãi là Bà La Môn. Lúc nhỏ tạo nghiệp lẽ ra lúc nhỏ thọ báo chẳng nên đến lúc trung niên và lúc già mới thọ. Lúc già tạo nghiệp ác khi sanh vào trong địa ngục, thân địa ngục lúc trẻ lẽ ra chẳng chịu khổ. Nếu lúc già chẳng sát sanh chẳng nên thuở tráng niên đƣợc sống còn, nếu thuở tráng niên chẳng sống còn thời thế nào có tuổi già, vì nghiệp không mất, nếu nghiệp không mất thế nào mà có tu hành thánh đạo đến quả Niết bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Có hai thứ nghiệp : Định và bất định. Định nghiệp có hai : Báo định và thời định. Hoặc có báo định mà thời gian bất định, lúc duyên hiệp thời thọ báo, hoặc ba thời gian thọ báo nghĩa là đời hiện tại thọ, đời kế thọ, đời sau thọ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu định tâm làm những nghiệp lành, nghiệp ác, làm rồi sanh lòng rất tin vui mừng, nếu phát nguyện cúng dƣờng Tam Bảo, đây gọi là định nghiệp.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí căn lành sâu chắc khó lay động nên có thể

làm cho nghiệp nặng thành nhẹ. Ngƣời ngu si điều bất thiện sâu dày nên có thể làm cho nghiệp nhẹ trở thành quả báo nặng. Do nghĩa nầy nên tất cả

nghiệp chẳng gọi là quyết định.

https://thuviensach.vn

Đại Bồ Tát không có nghiệp địa ngục, vì chúng sanh mà phát nguyện sanh trong địa ngục.

- Nầy Thiện nam tử ! Thuở xƣa lúc chúng sanh tuổi thọ trăm năm, có hằng sa chúng sanh bị quả báo địa ngục, lúc đó ta thấy nhƣ vậy liền phát nguyện thọ thân địa ngục. Nên biết rằng lúc đó Bồ Tát thiệt không có nghiệp địa ngục, vì chúng sanh mà thọ thân địa ngục. Ở trong địa ngục cả vô lƣợng năm, và vì những ngƣời tội mà phân biệt giảng nói mƣời hai bộ kinh. Những ngƣời tội đƣợc nghe kinh pháp thoát khỏi quả báo ác làm cho địa ngục trống không, trừ hạng Nhứt Xiển Đề.

Đây gọi là Đại Bồ Tát chẳng phải nơi đời hiện tại, đời kế, đời sau thọ lấy nghiệp ác.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Hiền kiếp nầy có vô lƣợng chúng sanh đọa trong loài súc sanh chịu phải nghiệp báo ác. Ta thấy nhƣ vậy, vì muốn thuyết pháp độ chúng sanh, nên phát nguyện làm cheo, nai, gấu, khỉ, rồng, voi, kim súy điểu, bồ câu, cá, trạnh, thỏ, rắn , bò , ngựa.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát thiệt không có nghiệp súc sanh nhƣ vậy, vì nguyện lực muốn độ chúng sanh, nên hiện thọ thân súc sanh. Đây gọi là Đại Bồ Tát chẳng phải hiện đời, đời kế, đời sau thọ nghiệp ác nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! trong Hiền kiếp nầy, lại có vô lƣợng vô biên chúng sanh đọa trong loài ngạ quỉ, hoặc ăn đờm dãi, mỡ, thịt, máu, mũ, phẩn dãi, thọ mạng vô lƣợng trăm ngàn muôn năm, không bao giờ nghe đến tên nƣớc huống là con mắt ngó thấy mà đƣợc uống. iả sử thấy nƣớc đằng xa trong lòng muốn đến để uốntg, nhƣng khi đến gần thời nƣớc biến thành lửa đỏ và máu mủ. Hoặc có lúc nƣớc chẳng biến khác, nhƣng lại có nhiều ngƣời tay cầm binh khí ngăn cản không cho đến uống . Hoặc có lúc trời mƣa, nƣớc mƣa rớt đến thân họ liền biến thành lửa. Đây gọi là nghiệp báo ác.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát thiệt không những nghiệp quả ác nhƣ vậy, vì hoá độ chúng sanh llàm cho đƣợc giải thoát, nên phát nguyện thọ những thân nhƣ vậy. Đây gọi là Đại Bồ Tát chẳng phải hiện đời, đời kế, đời sau thọ

lấy nghiệp quả ác nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Hiền kiếp nầy, ta từng sanh vào nhà hàng thịt, nuôi gà, nuôi heo, nuôi bò, dê, đi săn bắn, lƣới chim, bắt cá, sanh trong nhà Chiên Đà La, làm kẻ cƣớp, kẻ trộm. Đại Bồ Tát thiệt không nghiệp ác nhƣ

vậy, vì muốn độ chúng sanh cho đƣợc giải thoát, nên dùng nguyện lực lớn https://thuviensach.vn

thọ những thân nhƣ vậy. Đây gọi là Đại Bồ Tát chẳng phải hiện đời, đời kế, đời sau thọ nghiệp báo ác nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Hiền kiếp nầy, ta lại sanh vào chốn biên địa, làm nhiều việc tham dục, sân khuể, ngu si, quen làm những điều phi pháp, chẳng tin Tam Bảo và quả báo đời sau, chẳng cung kính cha mẹ tôn trƣởng.

Thiệt ra lúc đó Bồ Tát không có những ác nghiệp nhƣ vậy. Vì muốn làm cho chúng sanh đƣợc giải thoát, nên dùng nguyện lực lớn mà thọ sanh. Đây gọi là Đại Bồ Tát chẳng phải hiện đời, đời kế, đời sau thọ ác nghiệp nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Hiền kiếp nầy ta lại thọ lấy thân nữ, thân ác, thân tham, thân sân , thân si, thân tật đố, thân bỏn xẻn, thân ảo thuật, thân dối trá, thân đần độn. Thiệt ra lúc đó Bồ Tát không có những nghiệp nhƣ vậy chỉ vì muốn độ chúng sanh cho đƣợc giải thoát , nên dùng nguyện lực lớn mà đƣợc thọ sanh. Đây gọi là Đại Bồ Tát chẳng phải hiện đời, đời kế, đời sau thọ lấy nghiệp ác nhƣ vậy.

Đại Bồ Tát hiện thọ những thân huỳnh môn, không căn, hai căn, và căn bất định cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Hiền kiếp nầy, ta lại học tập giáo pháp của ngoại đạo Ni Kiền Tử, tin thọ giáo pháp của họ : Không bố thí, không thờ

phụng, không báo bố thí thờ phụng, không nghiệp thiện, nghiệp ác, không quả báo thiện ác, không đời hiện tại, không đời vị lai, không đây không kia, không thánh nhơn, không thân biến hoá, không đạo Niết Bàn. Thiệt ra Bồ

Tát không có những ác nghiệp nhƣ vậy, vì muốn độ chúng sanh cho đƣợc giải thoát , nên dùng nguyện lực lớn mà thọ học những tà pháp nhƣ vậy. Đây gọi là Đại Bồ Tát chẳng phải hiện đời, đời kế, đời sau, thọ những ác nghiệp nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta nhớ thuở xƣa cùng Đề Bà Đạt Đa đồng làm chủ

đoàn con buôn, mỗi ngƣời đều có năm trăm khách buôn, đem nhau đến trong biển lớn để tìm lấy châu báu. Vì nghiệp duyên ác nên dọc đƣờng gặp gió to ghe thuyền hƣ bể, khách buôn đều chết cả. Lúc đó ta cùng Đề Bà Đạt Đa nhờ nghiệp duyên bất sát đƣợc quả báo trƣờng thọ, nên gió thổi tắp vào đất liền. Đề Bà Đạt Đa vì tham tiếc của cải châu báu, nên quá sầu khổ mà khóc lóc. Ta bảo Đề Bà Đạt Đa chẳng nên kêu khóc. Đề Bà Đạt Đa liền nói với ta rằng : Nhƣ có ngƣời nghèo cùng khốn khổ, đến trong gò mã tay nắm tử thi mà nói rằng trông mong ngƣời bố thí sự chết vui cho ta, ta sẽ bố thí đời sống nghèo cùng nầy cho ngƣời. Lúc đó tử thi liền ngồi dậy bảo ngƣời nghèo https://thuviensach.vn

cùng rằng : Đời sống nghèo cùng ngƣời tự thọ lấy, nay ta rất thích sự chết vui nầy thiệt chẳng ham đời sống nghèo cùng của ngƣời.

Đề Bà Đạt Đa nói tiếp: Nhƣng ngày nay tôi đã không đƣợc chết vui mà lại gồm cả sự nghèo cùng, bảo tôi chẳng khóc sao đƣợc.

Lúc đó ta lại an ủi rằng : Ông chớ sầu khổ, hiện nay tôi còn đƣợc hai viên bảo châu giá trị vô lƣợng, tôi sẽ chia cho ông. Ta liền chia một viên bảo châu cho Đề Bà Đạt Đa, rồi đến nằm ngũ dƣới một cội cây.

Vì quá tham lam nên Đề Bà Đạt Đa sanh ác tâm đâm đui hai mắt của ta để

cƣớp lấy viên bảo châu còn lại rồi bỏ đi.

Lúc đó vì quá đau đớn nên ta rên rỉ. Có một cô gái nghe tiếng rên đến gạn hỏi ta. Ta liền đem tất cả việc trƣớc thuật lại. Cô gái nghe rồi lại hỏi ta : ―

Ông danh hiệu là gì ? ta đáp rằng : Tôi tên là Thật Ngữ. Cô gái nói : Làm thế

nào biết đƣợc ông là Thật Ngữ. Ta liền phát thệ rằng : Nếu hiện nay tôi có lòng quấy nói vu cho Đề Bà Đạt Đà, thời cặp mắt tôi phải mù lòa vĩnh viễn, nếu tôi không hƣ dối thời xin đôi mắt sáng lại nhƣ cũ. Ta phát thệ vừa xong thời đôi mắt ta bình phục nhƣ cũ.

- Nầy Thiện nam tử ! Đây gọi là Đại Bồ Tát nói về quả báo đời hiện tại.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta nhớ thuở xƣa ta sanh trong nhà Bà La Môn nơi thành Phú Đơn Na ở Nam Thiên Trúc. Thuở đó có Quốc Vƣơng tên Ca La Phú tánh tình hung dữ tự cao tự mạn, tuổi trẻ say đắm sắc đẹp ngũ dục.

Vì muốn độ chúng sanh, nên ta ở ngoài thành ngồi yên lặng tham thiền. Lúc đó Quốc Vƣơng cùng với cung nhơn thể nữ ra ngoài thành dạo chơi, dừng ở

dƣới rừng nầy. Các thể nữ nhơn đi chơi giỡn bỏ Quốc Vƣơng mà đến chỗ ta ngồi thiền. Ta liền vì các thể nữ thuyết pháp cho họ bỏ lòng tham dục.

Quốc Vƣơng đi tìm các thể nữ, thấy họ đang ngồi quì xung quanh ta. Quốc Vƣơng giận dữ hỏi ta rằng : Nay nhà ngƣơi đã chứng quả A La Hán chƣa ?

Ta nói chƣa chứng. Quốc Vƣơng lại hỏi nhà ngƣơi đã đƣợc qủa A Na Hàm chƣa ? Ta đáp chƣa đƣợc. Quốc Vƣơng lại nói : ― Nay nhà ngƣơi chƣa đƣợc hai quả ấy thời là ngƣời còn đầy đủ tham dục, tại sao nhà ngƣơi dám buông lung nhìn ngó các thể nữ của ta ?‖

Ta liền thƣa rằng : ― Đại Vƣơng nên biết cho, nay tôi dầu chƣa dứt phiền não tham dục, nhƣng trong tâm tôi thiệt không có niệm tham đắm.‖

https://thuviensach.vn

Quốc Vƣơng nói : ― Ngƣới ngu si ! Trong đời có các tiên nhơn khổ hạnh thấy sắc đẹp còn tham, huống là nhà ngƣơi tuổi còn trai trẻ, chƣa dứt tham dục, làm sao thấy sắc đẹp mà chẳng tham đắm ?‖

- Tâu Đại Vƣơng ! Ngƣời thấy sắc đẹp chẳng tham đắm, thiệt chẳng phải do khổ hạnh , mà do nhiếp tâm quán vô thƣờng bất tịnh.

Quốc Vƣơng nói : ― Nếu khinh khi ngƣời khác mà phỉ báng, thời thế nào đặng gọi là tu trì tịnh giới ?

- Tâu Đại Vƣơng ! Nếu có tâm đố kỵ thời có phỉ báng, tôi không tâm đố kỵ

thời đâu có phỉ báng.

Quốc Vƣơng nói : ―Nầy Đại Đức ! Thế nào gọi là giới ?‖

- Tâu Đại Vƣơng ! Nhẫn nhục gọi là giới.

Quốc Vƣơng nói nếu nhẫn nhục là giới, ta sẽ cắt lỗ tai của nhà ngƣơi ; nếu nhà ngƣơi nhẫn chịu đƣợc thời biết là nhà ngƣơi trì giới.

Quốc Vƣơng liền cắt hai tai. Ta dầu bị cắt tai, nhƣng nhan sắc chẳng biến đổi. Các quan theo vua thấy việc nhƣ vậy liền can gián rằng : Bực đại sĩ nhƣ

vậy, Đại Vƣơng chẳng nên làm hại.

Quốc Vƣơng càng thêm giận bảo các quan : Tại sao các khanh biết là bực đại sĩ ?

- Tâu Đại Vƣơng ! Vì lúc bị cắt hai tai, chúng tôi thấy dung sắc chẳng biến đổi.

Quốc Vƣơng nói : Ta sẽ thí nghiệm coi dung sắc biến đổi hay chẳng biến đổi. Nói xong , Quốc Vƣơng liền thẻo mũi chặt tay, chặt chƣn của ta.

Vì Bồ Tát đã trải qua vô lƣợng vô biên đời tu tập từ bi thƣơng xót chúng sanh, nên không khổ cũng không giận.

Lúc đó Tứ Thiên Vƣơng bất bình liền làm mƣa cát mƣa đá. Quốc Vƣơng sợ

hãi quì trƣớc ta mà thƣa rằng : Ngƣỡng mong xót thƣơng cho tôi sám hối.

Ta nói : ―Đại Vƣơng ! Trong lòng của rôi không sân hận cũng nhƣ không tham đắm.‖

https://thuviensach.vn

Quốc Vƣơng nói : Nầy Đại Đức ! Làm thế nào biết đƣợc rằng tâm Đại Đức không sân hận ?

Ta liền phát thệ : ― Nếu tôi thiệt không sân hận nguyện cho thân của tôi bình phục nhƣ cũ. Phát nguyện vừa xong thân thể của ta liền bình phục.

Đây gọi là Đại Bồ Tát nói quả báo đời hiện tại.

- Nầy Thiện nam tử ! Nghiệp lành có quả báo đời kế, quả báo đời sau, nghiệp chẳng lành cũng nhƣ vậy.

Đại Bồ Tát lúc đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, tất cả các nghiệp đều đƣợc quả báo hiện tại.

Nghiệp ác chẳng lành mắc lấy quả báo hiện tại nhƣ Quốc Vƣơng làm ác bị

trời mƣa cát mƣa đá. Cũng nhƣ có ngƣời chỉ chỗ ở của gấu và nai bảo sắc, tay ngƣời chỉ liền rụng rớt. Đây gọi là nghiệp ác thọ lấy quả báo trong hiện tại.

Đời kế thọ quả báo, nhƣ Nhứt Xiển Đề phạm bốn tội trọng và tội ngũ

ngghịch.

Quả báo đời sau, nhƣ ngƣời trì giới phát nguyện lớn : Nguyện đời vị lai thƣờng đƣợc giới thân thanh tịnh nhƣ vậy. Nhƣ có chúng sanh lúc tuổi thọ

trăm năm, tám chục năm, trong thời kỳ sẽ làm Chuyển Luân Thánh Vƣơng giáo hóa chúng sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu là nghiệp quyết định đƣợc quả báo trong hiện đời, thời không thể đƣợc quả báo đời kế cùng đời sau.

Đại Bồ Tát tu nghiệp nhơn ba mƣơi hai tƣớng tốt, thời không thể đƣợc quả

báo trong đời hiện tại. Nếu là nghiệp chẳng thọ lấy ba thứ quả báo nhƣ vậy thời gọi là nghiệp bất định.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu cho rằng những nghiệp nhơn quyết định có quả

báo, thời chẳng đƣợc có sự tu tập phạm hạnh, giải thoát Niết Bàn. Nên biết rằng ngƣời nói lời nầy chẳng phải là đệ tử của Phật mà chính là quyến thuộc của ma.

Nếu nói rằng các nghiệp có định nghiệp và bất định nghiệp. Định nghiệp thời có quả báo hiện tại, quả báo đời kế, quả báo đời sau. Bất định nghiệp https://thuviensach.vn

thời lúc nhơn duyên hội hiệp bèn thọ báo, chẳng hội hiệp thời chẳng thọ

báo. Do đây nên có tu phạm hạnh, giải thoát Niết Bàn. Nên biết rằng ngƣời nói lời nầy thiệt là đệ tử Phật.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh gây tạo nghiệp bất định thời nhiều, tạo định nghiệp thời ít. Vì thế nên có tu tập đạo hạnh. Do tu tập đạo hạnh nên định nghiệp trọng có thể làm cho thọ báo nhẹ, những nghiệp bất định chẳng thọ quả báo đời kế.

- Nầy Thiện nam tử ! Có hai hạng ngƣời : Một là hạng ngƣời với nghiệp bất định làm thành quả báo quyết định, quả báo hiện đời làm thành quả báo đời kế, quả báo nhẹ làm thành quả báo nặng, đáng lẽ thọ báo trong loài ngƣời mà lại thọ báo ở địa ngục. Hai là hạng ngƣời với định nghiệp làm thành bất định nghiệp, đáng lẽ thọ báo đời kế làm cho thọ báo đời hiện tại, báo nặng làm thành báo nhẹ, đáng thọ báo địa ngục làm cho thọ báo nhẹ trong loài ngƣời. Hai hạng nầy : Một là kẻ ngu, một là ngƣời trí. Ngƣời trí làm thành nhẹ. Ngƣời ngu khiến cho nặng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hai ngƣời mắc tội với nhà vua, ngƣời có quyến thuộc đông đảo thời tội tất sẽ nhẹ, ngƣời quyến thuộc ít tội nhẹ trở thành nặng. Ngƣời trí kẻ ngu si cũng nhƣ vậy : Ngƣời trí nhờ nghiệp lành nhiều nên tội trọng mà thọ quả báo nhẹ. Ngƣời ngu vì nghiệp lành ít nên tội nhẹ

mà thọ quả báo nặng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hai ngƣời một thời mập mạnh, một thời gầy yếu. Hai ngƣời nầy đều té xuống bùn sâu. Ngƣời mập mạnh lên đƣợc, ngƣời gầy yếu thời lún mất.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hai ngƣời đồng uống thuốc độc. Một ngƣời có thần chú và thuốc a dà đa. Một ngƣời không có. Ngƣời có thần chú và thuốc thời độc chẳng làm hại đƣợc. Ngƣời không có bị chất độc hại chết.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hai ngƣời đồng uống nƣớc trái cây ép : Một ngƣời nhiệt lực thạnh, một ngƣời suy yếu. Ngƣời nhiệt lực nhiều thời tiêu hóa đƣợc. Ngƣời suy yếu thời bị nƣớc ấy làm thành bịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hai ngƣời bị nhà vua bắt trói : Một ngƣời có trí huệ, một ngƣời thời ngu si. Ngƣời có trí thời có thể đƣợc thoát khỏi. Ngƣời ngu si thời không có thời kỳ thoát khỏi.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hai ngƣời đồng đi trên đƣờng hiểm trở. Một thời mắt sáng. Một thời mù lòa. Ngƣời mắt sáng đi thẳng qua không hại gì.

Ngƣời mù bị sụp té xuống hố sâu.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hai ngƣời đồng uống rƣợu. Một thời ăn nhiều.

Một thời ăn ít. Ngƣời ăn nhiều uống rƣợu không bị hại. Ngƣời ăn ít uống rƣợu thời thành bịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hai ngƣời đều đối địch với giặc thù. Một ngƣời thời võ trang đầy đủ, một ngƣời thời tay không. Ngƣời có võ trang ắt phá đƣợc kẻ thù. Ngƣời tay không tất chẳng khỏi bị hại.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ hai ngƣời bị phẩn nhơ vấy vào y phục. Một ngƣời vừa biết liền giặt y phục. Một ngƣời biết mà chẳng chịu giặt. Ngƣời giặt liền đó thời y phục sạch sẽ. Ngƣời chẳng chịu giặt thời nhơ uế càng tăng thêm.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại có hai ngƣời đều ngồi xe. Một xe có trục có căm, một xe thời không trục không căm. Ngƣời ngồi xe có trục có căm thời tùy ý mà đi. Ngƣời ngồi xe không trục không căm thời không đi đâu đƣợc.

Lại có hai ngƣời đều đi trên đƣờng hoang vắng. Một ngƣời có mang lƣơng thực, một ngƣời thời đi không. Ngƣời có mang lƣơng thời qua khỏi đƣợc con đƣờng hiểm. Ngƣời đi không ắt chẳng qua đƣợc.

Lại có hai ngƣời bị kẻ cƣớp giựt. Một ngƣời có kho báu kín, một ngƣời thời không. Ngƣời có kho báu kín thời không lo rầu. Ngƣời không có kho báu thời sầu khổ.

Kẻ ngu ngƣời trí cũng nhƣ vậy : Ngƣời trí có kho báu lành nên nghiệp nặng mà thọ báo nhẹ. Ngƣời không có báu lành thời nghiệp nhẹ phải thọ báo nặng.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói chẳng phải là tất cả nghiệp đều thành quả nhứt định cũng chẳng phải tất cả chúng sanh quyết định thọ báo. Bạch Thế Tôn ! Chúng sanh làm thế bào khiến quả báo nhẹ hiện tại phải thọ báo nặng ở địa ngục ? Làm thế nào khiến quả báo nặng địa ngục trở thành báo nhẹ trong đời hiện tại ?‖

https://thuviensach.vn

Phật nói : ― Có hai hạng chúng sanh : Một là trí hai là ngu. Nếu có thể tu tập thân, giới, tâm, huệ, nơi tâm thời gọi là ngƣời trí. Nếu chẳng thể tu tập thời gọi là kẻ ngu.

Nếu chẳng thể điều nhiếp năm căn thời gọi là chẳng tu thân. Nếu chẳng thể

thọ trì bảy thứ tịnh giới thời gọi là chẳng tu giới. Vì chẳng điều tâm nên gọi là chẳng tu tâm. Chẳng tu tập thánh hạnh thời gọi là chẳng tu huệ.

Lại ngƣời chẳng tu thân thời không thể đầy đủ giới thể thanh tịnh. Ngƣời chẳng tu giới thời nhận chứa tám thứ vật bất tịnh. Ngƣời chẳng tu tâm thời chẳng thể tu tập ba thứ tƣớng. Ngƣời chẳng tu huệ thời chẳng tu tập phạm hạnh.

Lại ngƣời chẳng tu thân thời chẳng thể quán thân, quán sắc, và quán sắc tƣớng, chẳng quán thân tƣớng, chẳng biết thân số, chẳng biết thân nầy từ đây đến kia, ở trong chẳng phải thân mà tƣởng là thân, ở trong chẳng phải sắc mà tƣởng là sắc, do đây nên tham đắm thân và thân số, đây gọi là chẳng tu thân.

Ngƣời chẳng tu giới nếu thọ hạ giới thời chẳng gọi là tu giới, thọ trì biên giới, giới gì tự lợi, giới gì tự điều phục, chẳng thể làm cho khắp chúng sanh đƣợc an vui, chẳng phải vì hộ trì chánh pháp vô thƣợng, vì sanh lên cõi trời hƣởng thọ ngũ dục, đây chẳng gọi là tu giới.

Ngƣời chẳng tu tâm thời tâm tán loạn không thể chuyên nhứt duyên nơi tự

cảnh. Tự cảnh chính là tứ niệm xứ. Cảnh khác là nói ngũ dục. Nếu không thể

tu tập tứ niệm xứ thời gọi là chẳng tu tâm.

Ở trong nghiệp ác nếu chẳng khéo giữ gìn tâm niệm thời gọi là chẳng tu huệ.

Lại ngƣời chẳng tu thân thời không thể quan sát thấu đáo thân nầy là vô thƣờng, là vô trụ, là mỏng manh, là niệm niệm diệt hoại, là cảnh giới của ma.Ngƣời chẳng thể tu giới thời không thể đầy đủ Thi La Ba La Mật. Ngƣời chẳng tu tâm thời không thể đầy đủ Thiền Na Ba La Mật. Ngƣời chẳng tu huệ thời không thể đầy đủ Bát Nhã Ba La Mật.

Lại ngƣời chẳng tu thân thời tham đắm thân ta và thân sở hữu của ta, cho rằng thân ta thƣờng hằng không có biến đổi. Ngƣời chẳng tu giới thời vì tự

thân mà tạo mƣời nghiệp ác. Ngƣời chẳng tu tâm thời ở trong nghiệpo ác không thể nhiếp tâm. Ngƣời chẳng tu huệ do vì không nhiếp tâm nên không phân biệt đƣợc những pháp thiện ác.

https://thuviensach.vn

Lại ngƣời chẳng tu thân thời chẳng dứt ngã kiến. Ngƣời chẳng tu giới thời không dứt đƣợc giới thủ. Ngƣời chẳng tu tâm thời tạo nghiệp tham sân mà phải đọa địa ngục. Ngƣời chẳng tu huệ thời không dứt đƣợc tâm si.

Lại ngƣời chẳng tu thân thời không thể quán thân, dầu thân không lỗi lầm nhƣng nó luôn là kẻ oán thù. Ví nhƣ có ngƣời bị kẻ thù theo dỏi, nếu ngƣời nầy có trí thời cẩn thận giữ gìn, nếu không thận trọng ắt bị kẻ thù làm hại, thân của tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, thƣờng phải dùng đồ uống món ăn, đồ lạnh đồ ấm để nuôi dƣỡng, nếu chẳng khéo giữ gìn nuôi dƣỡng thời nó sẽ

tan rả.

Nhƣ Bà La Môn kính thờ Lửa, họ thƣờng dƣng hƣơng hoa tán thán lễ bái, hạn kỳ phải đủ trăm năm, nếu lúc chạm đến liền đốt cháy tay ngƣời. Dầu lửa nầy đƣợc cung kính cúng dƣờng nhƣ vậy, nhƣng trọn không một niệm báo ân cho ngƣời phụng sự. Thân của tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, dầu trong nhiều năm dùng hƣơng hoa châu ngọc y phục đồ uống ăn đồ nằm, thuốc men tẩm bổ mà cung cấp đó, nếu gặp những duyên xấu hoặc trong hoặc ngoài thời liền hoại diệt, nó trọn chẳng nhớ tƣởng đến ơn cung cấp ngày trƣớc.

Ví nhƣ có Quốc Vƣơng nuôi bốn con rắn độc trong một cái rƣơng, giao phó cho một ngƣời bảo phải nuôi nấng săn sóc. Trong bốn con rắn nầy, nếu một con nổi giận thời có thể giết hại chết ngƣời. Ngƣời có phận sự săn sóc rắn luôn luôn lo sợ thƣờng tìm món ăn thức uống giữ gìn nuôi nấng. Thân tứ đại của tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, nếu một đại nổi giận thời có thể làm cho thân phải hƣ hoại.

Nhƣ ngƣời mang bịnh lâu phải nên hết lòng tìm y sĩ chữa trị, nếu chẳng siêng lo điều trị ắt phải chết. Thân của tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, thƣờng phải nhứt tâm chẳng nên buông lung, nếu buông lung thời hoại diệt.

Ví nhƣ bình đất chƣa hầm thời không chịu đƣợc gió mƣa đập ném dằn đè.

Thân của tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, chẳng chịu đƣợc đói khát lạnh cóng, gió mƣa đánh đập mắng nhiếc.

Nhƣ mụn nhọt chƣa muồi phải thƣờng giữ gìn chớ cho ngƣời chạm đến, nếu để đụng chạm thời đau đớn lắm. Thân của tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy.

Ví nhƣ con la mang thai nghén thời tự hại lấy thân nó. Thân của tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, nếu trong thân có phong lãnh thời thân phải bị hại.

https://thuviensach.vn

Ví nhƣ cây chuối trổ buồng thời phải khô chết. Thân của tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy.

Nhƣ cây chuối không có lõi cứng. Thân của tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy.

Nhƣ rắn, chuột, chó sói, mỗi con thƣờng sanh lòng oán hại lẫn nhau. Tứ đại của chúng sanh cũng nhƣ vậy.

Ví nhƣ con ngỗng chúa chẳng thích gò mả. Bồ Tát cũng nhƣ vậy, đối với thân thể cũng chẳng ƣa thích.

Nhƣ giòng Chiên Đà La bảy đời nối nhau chẳng bỏ nghiệp hèn, đo đây nên bị ngƣời khinh tiện. Chủng tử của thân nầy cũng nhƣ vậy, tinh huyết hôi tanh hoàn toàn bất tịnh. Vì bất tịnh nên chƣ Phật và Bồ Tát quở khinh. Thân nầy chẳng phải nhƣ núi Ma La Da mọc cây Chiên đàn, cũng chẳng thể sanh hoa Ƣu Bát La, hoa Phân Đà Lợi, hoa Chiêm Bà, hoa Ma Lợi Ca, hoa Bà Sƣ

Ca. Chín lỗ của nó thƣờng chảy ra máu mủ bất tịnh, chỗ nó sanh hôi dơ xấu xa đáng gớm, nó thƣờng cùng các loài trùng đồng ở một chỗ.

Ví nhƣ trong đời dầu có vƣờn rừng thanh tịnh xinh đẹp, nhƣng trong nhà chứa tử thi thời là bất tịnh, mọi ngƣời đều lìa bỏ chẳng ƣa thích. Cõi sắc cũng nhƣ vậy, dầu là thanh tịnh tốt đẹp, nhƣng vì có thân nên bị chƣ Phật cùng Bồ Tát lìa bỏ đó.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời chẳng thể quan sát nhƣ vậy thời chẳng thể

gọi là tu thân.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu chẳng thể quan sát giới luật là thần thang của tất cả pháp lành, cũng là cội gốc của tất cả pháp lành, nhƣ mặt đất là chỗ dựa nƣơng của tất cả cây cối, là đạo thủ của các thiện căn, nhƣ thƣơng chủ dẫn dắt đoàn ngƣời buôn. iới là thắng tràng của tất cả pháp lành nhƣ thắng tràng của Thiên Đế Thích dựng. iới có thể dứt hẳn tất cả nghiệp ác và ba ác đạo, có thể trị lành những bịnh dữ nhƣ dƣợc thọ. iới là tƣ lƣơng trên con đƣờng hiểm sanh tử. iới là giáp trƣợng đánh dẹp những giặc phiền não hung ác. iới là thần chú hay diệt rắn độc kiết sử. iới là cây cầu đi qua khỏi nghiệp ác. Nếu chẳng thể quan sát nhƣ vậy thời gọi là chẳng tu giới.

Nếu không thể quan sát tâm niệm động chuyển lăng xăng, khó nắm lấy khó điều phục, lung chạy nhƣ voi dữ, nệm niệm mau chóng nhƣ chớp nháng, nhảy nhót chẳng dừng nhƣ khỉ vƣợn, nhƣ huyễn, nhƣ dƣơng diệm, tâm niệm nầy là cội gốc của tất cả điều ác, ngũ dục khó vừa lòng nhƣ lửa thêm củi, https://thuviensach.vn

nhƣ biển cả nuốt hết các giòng sông, nhƣ núi Mạn Đà cỏ cây quá nhiều, chẳng thể thấy biết sanh tử hƣ vọng, mê lầm say đắm đến nỗi thành bịnh, nhƣ cá nuốt lƣỡi câu. Thƣờng đi trƣớc dẫn theo những tội nghiệp nhƣ con bối mẫu dắt đàn con. Tham đắm ngũ dục chẳng thích Niết Bàn, nhƣ lạc đà ăn mật nhẫn đến chết chẳng đoái cỏ non. Quá tham đắm sự vui hiện tại chẳng nhìn đến lỗi lầm ngày sau, nhƣ bò tham ăn lúa mạ chẳng sợ roi gậy.

Chạy khắp hai mƣơi lăm cõi, nhƣ giùo mạnh thổi bông nâu la. Chỗ chẳng đáng tìm cầu mà cầu đó không nhàm đủ nhƣ ngƣời vô trí cầu lửa không nóng. Thƣờng thích sanh tử chẳng ƣa giải thoát, nhƣ trùng nhiệm bà thích cây nhiệm bà. Mê lầm tham đắm sanh tử hôi nhơ, nhƣ kẻ ngục tù thích gái ngục tốt, cũng nhƣ heo trong chuồng ƣa chỗ bất tịnh. Nếu có ngƣời không thể quan sát nhƣ vậy thời gọi là chẳng tu tâm.

Ngƣời chẳng tu huệ, chẳng quan sát trí huệ có thế lực lớn, nhƣ kim sí điểu có thể hoại nghiệp ác, nhƣ ánh sáng mặt trời phá tan tối tăm, trí huệ có thể

nhổ cây ngũ ấm nhƣ nƣớc đẩy trôi đồ vật, đốt cháy tà kiến nhƣ lửa hừng trí huệ là cội gốc của tất cả pháp lành, là chủng tử của Phật và Bồ Tát. Nếu không thể quan sát nhƣ vậy thời gọi là chẳng tu trí huệ.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong đệ nhứt nghĩa, nếu thấy thân, thân tƣớng, thân nhơn, thân quả, nhiều thân, thân một, thân hai, thân đây, thân kia, thân diệt, thân bình đẳng, thân tu, ngƣời tu, nếu có thấy nhƣ vậy thời gọi là chẳng tu thân.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu thấy giới, giới tƣớng, giới nhơn, giới quả, giới thƣợng, giới hạ, giới tụ, giới một, giới hai, giới đây, giới kia, giới diệt, giới bình đẳng, giới tu, ngƣời tu, giới Ba La Mật, nếu có thấy nhƣ vậy thời gọi là chẳng tu giới.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu thấy tâm, tâm tƣớng, tâm nhơn, tâm quả, tâm tu, tâm vƣơng, tâm sở, tâm một, tâm hai, tâm đây, tâm kia, tâm diệt, tâm bình đẳng, tâm tu, ngƣời tu, tâm thƣợng trung hạ, tâm thiện, tâm ác, nếu có thấy nhƣ vậy thời gọi là chẳng tu tâm.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu thấy huệ, huệ tƣớng, huệ nhơn, huệ quả, huệ tu, huệ một, huệ hai, huệ đây, huệ kia, huệ diệt, huệ bình đẳng, huệ thƣợng trung hạ, huệ lợi, huệ độn, huệ tu, ngƣời tu, nếu có thấy nhƣ vậy thời gọi là chẳng tu huệ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu chẳng tu thân giới tâm huệ, những ngƣời nhƣ vậy ở nơi nghiệp ác nhỏ mà mắc phải quả báo lớn. Do vì khủng bố nên thƣờng https://thuviensach.vn

nghĩ rằng : Tôi thuộc ngƣời địa ngục làm hạnh địa ngục. Dầu nghe ngƣời trí nói khổ, địa ngục, thƣờng nghĩ rằng nhƣ sắt đập sắt, nhƣ đá trở lại đập đá, nhƣ gỗ tự đập gỗ, nhƣ vi trùng lửa thích lửa, thân địa ngục trở lại giống địa ngục, nếu giống địa ngục thời có gì là khổ.

Ví nhƣ con lằn xanh bị dính nơi nƣớc miếng chẳng thể bay đƣợc, ngƣời nầy cũng vậy ở trong tội nhỏ không thể thoát khỏi, trọn không lòng ăn năn, chẳng thể tu pháp lành, che giấu tội lỗi, dầu có tất cả nghiệp lành thuở quá khứ, nhƣng đều bị tội nầy làm cấu nhơ, ngƣời nầy có báo nhẹ đáng lẽ hiện đời thọ lấy mà trở lại thành quả báo rất nặng nơi địa ngục.

Nhƣ trong chậu nƣớc nhỏ để vào một thăng muối, nƣớc đó mặn, chát khó uống đƣợc, tội nghiệp của ngƣời nầy cũng nhƣ vậy.

Ví nhƣ có ngƣời mắc nợ một tiền chẳng trả đƣợc nên thân bị trói buộc chịu nhiều sự khổ, tội nghiệp của ngƣời nầy cũng nhƣ vậy.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Cớ gì ngƣời nầy làm cho quả

báo nhẹ hiện đời trở thành quả địa ngục ?

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh nếu đủ năm việc thời làm cho quả báo nhẹ hiện đời trở thành quả địa ngục : Một là vì ngu si, hai là vì căn lành kém ít, ba là vì ác nghiệp sâu nặng, bốn là vì chẳng sám hối, năm là vì chẳng tu nghiệp lành hiện đang tu tập.

Lại có năm việc : Một là vì tu tập nghiệp ác, hai là vì không giới đức, ba là vì xa lìa căn lành, bốn là vì chẳng tu thân giới tâm huệ, năm là vì gần gũi bạn ác.

- Nầy Thiện nam tử ! Do vì đủ những việc trên đây, nên chúng sanh làm cho quả báo nhẹ hiện đời thành quả báo địa ngục.

- Bạch Thế Tôn ! Những ngƣời nào có thể chuyển báo địa ngục thành quả

báo nhẹ hiện đời ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời tu tập thân giới tâm huệ nhƣ đã nói ở

trên, có thể thấy các pháp đồng với hƣ không, chẳng thấy trí huệ cũng nhƣ

chẳng thấy ngƣời trí, chẳng thấy ngu si cũng nhƣ chẳng thấy kẻ ngu, chẳng thấy tu tập và ngƣời tu tập, đây gọi là ngƣời trí. Ngƣời nầy có thể tu tập thân giới tâm huệ. Ngƣời nầy có thể làm cho báo địa ngục trở thành quả nhẹ hiện đời : iả sử ngƣời nầy gây tạo ác nghiệp rất nặng, nhờ tƣ duy quan sát có thể

https://thuviensach.vn

làm cho nghiệp nặng thành nhẹ. Ngƣời nầy nghĩ rằng : Nghiệp của ta dầu nặng nhƣng chẳng bằng nghiệp lành. Nhƣ bông vải dầu nhiều nặng cả trăm cân, nhƣng chẳng thể sánh bằng một lƣợng vàng ròng. Nhƣ đem một thăng muối ném vào trong sông hằng, nƣớc sông không vị mặn ngƣời uống chẳng biết. Nhƣ ngƣời giàu to dầu thiếu ngƣời ngàn muôn vật báu cũng không ai bắt bớ làm khổ đƣợc. Nhƣ đại hƣơng tƣợng có thể bức dây xích sắt mà đi tự

tại. Ngƣời trí huệ cũng nhƣ vậy, thƣờng suy nghĩ rằng công đức lành của tôi nhiều, nghiệp ác yếu kém, tôi có thể phát lồ sám hối trừ hết tội ác, tôi có thể

tu tập trí huệ làm cho sức trí huệ nhiều, sức vô minh ít.

Nghĩ nhƣ vậy rồi, gần gũi bạn lành tu tập chánh kiến, thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh. Sanh lòng cung kính đối với những ngƣời trì tụng biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh, và đem những y phục, đồ

uống ăn, phòng nhà , giƣờng nệm, thuốc men, hoa hƣơng mà cúng dƣờng, thƣờng tôn trọng tán thán, đi đến đâu cũng đều khen ngợi hạnh lành của ngƣời đó, chẳng nói đến việc kém dở của ngƣời đó. Thƣờng cúng dƣờng Tam bảo kính tin pháp Đại Thừa kinh Đại Niết Bàn. Tin đức Nhƣ Lai thƣờng hằng không có biến đổi. Tin tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

Ngƣời nầy có thể làm cho báo nặng địa ngục trở thành quả nhẹ hiện đời.ï

- Nầy Thiện nam tử ! Do những nghĩa trên đây nên chẳng phải tất cả nghiệp đều quyết định có quả, cũng chẳng phải tất cả chúng sanh đều quyết định thọ

báo.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu tất cả nghiệp chẳng quyết định có quả, tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, lẽ ra phải tu tập tám thánh đạo, cớ gì tất cả chúng sanh đều chẳng đƣợc Đại Niết Bàn nầy ?

- Bạch Thế Tôn ! Nếu tất cả chúng sanh đều có Phật tánh thời sẽ quyết định đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, cần gì phải tu tập tám thánh đạo?

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ trong kinh nầy nói ngƣời có bịnh nếu gặp đặng thuốc hay và ngƣời khám bịnh tùy theo bịnh mà cho ăn uống, hoặc chẳng đƣợc nhƣ vậy tất cả cũng đều đƣợc lành mạnh. Tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, nếu gặp Thanh Văn, Bích Chi Phật, Chƣ Phật , Bồ Tát những bực thiện tri thức, nghe chánh pháp, tu tập thánh đạo hoặc chẳng đƣợc gặp đƣợc nghe, đƣợc tu tập, cũng đều sẽ đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề. Tại sao vậy ? Vì do Phật tánh vậy .

- Bạch Thế Tôn ! Ví nhƣ không ai có thể ngăn mặt trời, mặt trăng đi vòng khắp bốn châu thiên hạ, tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, không ai có thể

https://thuviensach.vn

ngăn trở làm cho có thể đƣợc đến vô thƣợng Bồ Đề. Tại sao vậy ? Vì do Phật tánh vậy.

- Bạch Thế Tôn ! Cứ theo nghĩa nầy thời tất cả chúng sanh chẳng cần tu hành, do năng lực của Phật tánh đều đáng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu Nhứt Xiển Đề phạm bốn tội trọng năm tội nghịch chẳng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề lẽ ra cần phải tu tập, vì do Phật tánh quyết định sẽ đƣợc, chẳng phải do tu tập rồi sau mới đƣợc.

- Bạch Thế Tôn ! Ví nhƣ đá nam châm dầu cách xa sắt, nhƣng do sức của nó mà sắt bị hút dính. Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy, nên chẳng cần siêng năng tu tập thánh đạo.

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ bên sông Hằng có bảy hạng ngƣời hoặc vì tắm rửa, hoặc vì sợ giặc cƣớp, hoặc vì hái hoa mà vào trong sông :

Ngƣời thứ nhứt vào nƣớc thời chìm, vì yếu đuối lại chẳng biết lội.

Ngƣời thứ hai dầu bị chìm lại nổi lên nổi rồi lại chìm, vì ngƣời nầy có sức mạnh nên có thể nổi lên, vì chẳng biết lội nên lại chìm.

Ngƣời thứ ba chìm rồi liền nổi lên, nổi lên chẳng chìm nữa, vì ngƣời nầy thân nặng nên chìm, do sức mạnh nên nổi lên, vì biết lội nên không bị chìm nữa.

Ngƣời thứ tƣ vào nƣớc bèn chìm, chìm rồi lại nổi lên, nổi lên rồi bèn chẳng chìm nữa mà ngó khắp bốn phƣơng, vì ngƣời nầy thân nặng nên chìm, sức mạnh lại nổi lên, biết lội nên không chìm nữa, chẳng biết lên phía nào nên ngó khắp bốn phƣơng.

Ngƣời thứ năm vào nƣớc liền chìm, lại nổi lên rồi không chìm nữa, nhìn ngó phƣơng hƣớng mà lội đi, vì có lòng sợ sệt.

Ngƣời thứ sáu vào nƣớc liền lội đi, đến chỗ cạn thời đứng lại, vì để xem giặc cƣớp gần hay xa.

Ngƣời thứ bảy đã qua đến bờ kia leo lên núi lớn không còn sợ sệt, thoát khỏi giặc cƣớp lòng rất vui sƣớng .‖

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Sông lớn sanh tử cũng nhƣ vậy, có bảy hạng ngƣời vì sợ giặc phiền não mà muốn lội qua sông sanh tử, nên xuất gia cạo tóc thân mặc pháp phục. Đã xuất gia rồi gần gũi bạn ác nghe theo lời của họ mà lãnh thọ tà pháp. Họ bảo rằng thân chúng sanh tức là năm ấm, năm ấm gọi là năm đại, chúng sanh nếu chết thời năm đại dứt hẳn, đã dứt hẳn cần gì tu tập những hạnh nghiệp lành dữ, do đây nên biết rằng không có lành dữ cũng nhƣ

không có quả báo lành dữ. Hạng ngừoi nầy gọi là Nhứt Xiển Đề, gọi là dứt căn lành, vì căn lành đã dứt nên chìm trong sông sanh tử không thể ra đƣợc, vì nghiệp ác của họ quá nặng, vì họ không có đức tin, nhƣ ngƣời thứ nhứt bên bờ sông Hằng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhứt Xiển Đề có sáu nhơn duyên phải chìm trong ba đƣờng ác không thể thoát đƣợc : Một là vì tâm ác quá thạnh, hai là vì chẳng thấy đời sau, ba là vì ƣa huân tập phiền não, bốn là vì xa lìa căn lành, năm là vì nghiệp ác ngăn cách, sáu là vì gần gũi bạn ác. Lại có năm điều khiến họ

chìm trong ba đƣờng ác : Một là làm việc phi pháp đối với các Tỳ Kheo, hai là làm việc phi pháp đối với các Tỳ Kheo Ni, ba là tự do dùng của vật của chúng Tăng, bốn là làm việc phi pháp với mẹ, năm là sanh sự thị phi đối với năm bộ tăng. Lại có năm điều làm cho họ chìm trong ba đƣờng ác : Một là nói không quả báo thiện ác, hai là giết chúng sanh phá Bồ Đề tâm, ba là ƣa nói lỗi lầm của pháp sƣ, bốn là chánh pháp nói là phi pháp, còn phi pháp nói là chánh pháp, năm là vì tìm lỗi của chánh pháp mà đến nghe học. Lại có ba điều làm cho họ chìm trong ba đƣờng ác : Một là nói Đức Nhƣ Lai vô thƣờng nhập diệt vĩnh viễn, hai là nói chánh pháp vô thƣờng dời đổi, ba là nói chúng tăng thiệt có thể hoại diệt.

Ngƣời thứ hai muốn qua khỏi sông lớn sanh tử, vì dứt mất căn lành nên chìm không thoát đƣợc. Nói rằng thoát khỏi tức là gần gũi bạn lành thời đƣợc tín tâm, chính lá tin bố thí và quả bố thí, tin nghiệp lành và quả lành, tin nghiệp ác và quả ác, tin sanh tử là khổ, là vô thƣờng hƣ hoại. Do đƣợc tín tâm nên tu tập tịnh giới, trì tụng, biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh, thƣờng thích bố thí, khéo tu trí huệ. Vì độn căn nên lại gặp bạn ác, do đây nên không thể tu tập thân giới tâm huệ, trở lại thọ lấy tà pháp, hoặc gặp thời kỳ ác ở nơi cõi nƣớc ác, nên dứt mất những căn lành mà phải chìm luôn trong sanh tử, nhƣ ngƣời thứ hai bên sông Hằng.

Ngƣời thứ ba muốn qua khỏi sông sanh tử, vì dứt mất căn lành nên chìm đắm ở trong sông. Ngƣời nầy gần gũi bạn lành nên đƣợc nổi lâu, tin Đức Nhƣ lai là bực nhứt thiết trí thƣờng hằng không biến đổi, vì chúng sanh mà nói đạo vô thƣợng, tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, Nhƣ lai chẳng phải https://thuviensach.vn

diệt độ, Pháp và Tăng cũng không hoại diệt. Nhứt Xiển Đề nếu chẳng dứt ác pháp của họ thời trọn không thể đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Phải biết rằng cần phải xa lìa rồi sau mới đặng. Do tín tâm nên tu tịnh giới, tu tịnh giới rồi thọ

trì đọc tụng biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh, vì chúng sanh mà rộng tuyên dƣơng lƣu bố, ƣa bố thí, tu tập trí huệ, do căn trí lanh lợi nên trụ vững nơi tín huệ không thối chuyển, nhƣ ngƣời thứ ba bên sông Hằng.

Ngƣời thứ tƣ muốn qua khỏi sông sanh tử, vì dứt căn ành nên chìm trong sông, vì gần gũi bạn lành nên đƣợc tín tâm đây gọi là nổi lên. Vì đƣợc tín tâm nên đƣợc thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh, rồi vì chúng sanh mà rộng tuyên dƣơng lƣu bố, ƣa bố thí, tu tập trí huệ, do lợi căn nên đứng vững nơi tín huệ tâm không thối chuyển, quán sát khắp bốn phƣơng, quán sát bốn phƣơng đây là nói bốn quả Sa Môn, nhƣ ngƣời thứ tƣ

bên sông Hằng.

Ngƣời thứ năm muốn lội qua sông sanh tử, vì dứt mất căn lành nên phải chìm trong sông, nhờ gần gũi bạn lành nên đƣợc tín tâm đây gọi là nổi lên, do tín tâm nên thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh, rồi vì chúng sanh mà rộng tuyên dƣơng lƣu bố, ƣa bố thí, tu tập trí huệ vì lợi căn nên đứng vững nơi tín huệ không thối chuyển, không thối chuyển rồi bèn thẳng đến trƣớc, thẳng đến trƣớc, đây là nói quả Bích Chi Phật, dầu có thể tự

độ nhƣng chẳng độ đến chúng sanh, đây gọi là đi, nhƣ ngƣời thứ năm bên sông Hằng.

Ngƣời thứ sáu muốn qua khỏi sông sanh tử, vì mất thiện căn nên chìm trong sông, nhờ gần gũi bạn lành mà đƣợc tín tâm, đây gọi là nổi lên, do tín tâm nên thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh, rồi vì chúng sanh mà rộng tuyên dƣơng lƣu bố, ƣa bố thí, tu tập trí huệ cho lợi căn nên đứng vững nơi tín huệ không thối chuyển, rồi bèn thẳng đến trƣớc gặp chỗ

cạn đứng lại chẳng đi nữa. Đứng lại chẳng đi là nói Bồ Tát vì muốn độ

chúng sanh nên trụ lại quán sát phiền não, nhƣ ngƣời thứ sáu bên sông Hằng.

Ngƣời thứ bảy muốn thoát khỏi sông sanh tử vì mất căn lành nên chìm trong sông, nhờ gần gũi bạn lành mà đƣợc tín tâm đây gọi là nổi lên, do tín tâm nên thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết mƣời hai bộ kinh, rồi vì chúng sanh mà rộng tuyên dƣơng lƣu bố, ƣa bố thí , tu tập trí huệ, do lợi căn nên đứng vững nơi tín huệ không thối chuyển, liền thẳng đến bờ kia, leo lên núi cao, lìa khỏi những sự khủng bố, hƣởng nhiều sự an vui.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Núi cao bên bờ kia dụ cho đức Nhƣ Lai, hƣởng sự an vui dụ cho Phật thƣờng trụ, núi cao lớn dụ cho Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Những ngƣời ở bên bờ sông Hằng kia đều có đủ tay chân mà không thể qua đƣợc. Tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, thiệt có Phật, Pháp, Tăng, Tam Bảo, đức Nhƣ Lai thƣờng nói pháp yếu, có tám thánh đạo, có Đại Niết Bàn, mà chúng sanh đều chẳng thể đƣợc, đây chẳng phải lỗi của Nhƣ Lai cũng chẳng phải lỗi của thánh đạo và chúng sanh, nên biết rằng đều là lỗi ác của phiền não, do đây nên tất cả chúng sanh chẳng đƣợc Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lƣơng y biết rõ bịnh nói phƣơng thuốc, ngƣời bịnh chẳng chịu uống, đây chẳng phải là lỗi của Lƣơng Y.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có thí chủ đem tiền của bố thí cho mọi ngƣời, có ngƣời chẳng chịu nhận lấy, đây chẳng phải là lỗi của thí chủ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ mặt trời mọc lên những chỗ tối tăm đều tỏ sáng, mà ngƣời mù lòa kia chẳng thấy đƣờng sá, đây chẳng phải là lỗi của mặt trời.

- Nầy ThiệnNam Tử ! Nhƣ nƣớc sông Hằng có thể giải trừ sự khát nƣớc, có kẻ khát nƣớc chẳng chịu uống, đây chẳng phải là lỗi của nƣớc.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ mặt đất bình đẳng nuôi sống tất cả cây cỏ, có nông phu kia chẳng chịu gieo trồng, đây chẳng phải là lỗi của mặt đất.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai khắp vì tất cả chúng sanh mà rộng mở

bày phân biệt mƣời hai bộ kinh, chúng sanh chẳng chịu tin thọ, đây chẳng phải là lỗi của Nhƣ Lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời tu tập thánh đạo thời đƣợc vô thƣợng Bồ

Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Vừa rồi ông nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh đáng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề , nhƣ đá nam châm hút sắt.

- Lành thay ! Lành thay ! Do có năng lực nhơn duyên của Phật tánh nên chúng sanh đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Nhƣng nếu nói rằng chẳng cần tu tập thánh đạo thời không đúng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ngƣời đi trong đồng hoang vắng khát nƣớc gặp giếng, giếng nầy sâu thẳm tối đen, ngƣời nầy dầu chẳng thấy nƣớc nhƣng biết rằng chắc có nƣớc, ngƣời nầy tìm dây gầu múc lên thời thấy nƣớc. Phật tánh cũng vậy, tất cả chúng sanh mặc dầu đều có, nhƣng cần phải tu tập vô lậu thánh đạo rồi sau mới đặng thấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngƣời có hột mè thời tất đƣợc thấy dầu, nhƣng rời bỏ phƣơng tiện thời chẳng thấy đƣợc. Nơi mía thấy đƣờng cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ cung trời Đao Lợi và Bắc Cu Lô Châu dầu là có, nhƣng nếu không nghiệp lành, hoặc thần thông, hoặc đạo lực, thời chẳng thấy đƣợc.

Nhƣ rễ cỏ trong đất, nhƣ mạch nƣớc dƣới đất, vì đất che nên chúng sanh chẳng thấy. Phật tánh cũng vậy, vì chẳng tu tập thánh đạo nên chẳng thấy đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ vừa rồi ông nói trong đời có ngƣời bịnh nếu gặp đƣợc lƣơng y, thuốc hay, ngƣời khám bịnh giỏi, ăn uống phải cách, hoặc chẳng gặp, đều đƣợc lành mạnh.

- Nầy Thiện nam tử 1 Đó là ta vì bực lục trụ Bồ Tát mà nói nghĩa ấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ hƣ không đối với chúng sanh, nó chẳng phải trong, chẳng phải ngoài, vì không phải trong ngoài nên cũng không trở ngại.

Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ngƣời để tài sản ở xứ khác, dầu của cải không hiện có, nhƣng ngƣời nầy vẫn đƣợc tùy ý thọ dụng. Có ngƣời hỏi đến tiền của, ngƣời nầy đáp rằng tôi hứa cho. Tại sao vậy ? Vì ngƣời nầy quyết định có của. Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy, chẳng phải đây chẳng phải kia, vì quyết định đƣợc nên ta nói tất cả chúng sanh đều có.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ chúng sanh gây tạo các nghiệp, hoặc nghiệp lành, hoặc nghiệp ác, chẳng phải trong chẳng phải ngoài, nghiệp tánh nầy chẳng phải có chẳng phải không, lại cũng chẳng phải là trƣớc không mà nay có, cũng chẳng phải không nhơn mà có ra, chẳng phải đây làm rồi đây thọ, chẳng phải đây làm mà kia thọ, chẳng phải kia làm mà kia thọ, nghiệp tánh nầy không tác giả không thọ giả, lúc thời tiết hòa hiệp thời có quả báo. Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy, chẳng phải là trƣớc không mà nay có, chẳng phải trong chẳng phải ngoài, chẳng phải có chẳng phải không, chẳng https://thuviensach.vn

phải đây chẳng phải kia, chẳng phải chỗ khác đến, chẳng phải không nhơn duyên, cũng chẳng phải là tất cả chúng sanh chẳng thấy, có những Bồ Tát lúc thời tiết nhơn duyên hòa hiệp mà đƣợc thấy. Thời tiết đây là nói bực Thập Trụ Bồ Tát tu tám thánh đạo đƣợc tâm bình đẳng đối với chúng sanh, lúc bấy giờ đƣợc thấy Phật tánh, chẳng gọi là tạo tác.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói rằng nhƣ đá nam châm hút sắt, cứ nơi nghĩa thời chẳng đúng. Tại sao vậy ? Vì đá ấy chẳng hút sắt, bởi đá ấy không tâm nghiệp. - Nầy Thiện nam tử ! Do pháp kia có nên pháp nầy sanh ra, do pháp kia không nên pháp nầy diệt hoại không có tác giả cũng không có hoại giả.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngọn lửa mạnh chẳng thể đốt cháy củi, lửa ra củi hƣ gọi đó là cháy củi.

Nhƣ bông quì xoay theo mặt trời, dầu vậy nhƣng bông quì nầy không có tâm cung kính, không thức cũng không nghiệp, vì tánh chất riêng của nó mà tự

xoay chuyển.

Nhƣ cây chuối nhơn tiếng sấm mà đƣợc tăng trƣởng, cây nầy không lỗ tai, không có tâm ý thức, do vì có pháp kia nên pháp nầy tăng trƣởng, vì không pháp kia nên pháp nầy hƣ hoại.

Nhƣ cây a thúc ca, ngƣời nữ rờ đụng đến thời cây nầy trổ bông, cây nầy không tâm ý, cũng không giác xúc, do vì có pháp kia nên pháp nầy sanh ra, vì không pháp kia nên pháp nầy hƣ hoại.

Nhƣ cây quít đƣợc tử thi thời trái thêm nhiều, cây quít nầy không tâm ý cũng không giác xúc, vì có pháp kia nên pháp nầy thêm nhiều, vì không pháp kia nên pháp nầy hƣ hoại.

Nhƣ cây an thạch lựu do phân gạch xƣơng thời trái thêm nhiều, cây an thạch lựu nầy cũng không tâm ý không giác xúc, vì có pháp khác nên pháp nầy thêm nhiều, vì pháp khác không nên pháp nầy hƣ hoại.

Nhƣ đá nam châm hút sắt cũng nhƣ vậy, do pháp nầy có nên pháp kia sanh, vì pháp nầy không nên pháp kia hƣ hoại.

Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy, chẳng thể đến đƣợc vô thƣợng Bồ

Đề.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Vô minh chẳng thể hút lấy hành nghiệp, hành cũng chẳng thể hút lấy thức, dầu vậy nhƣng cũng gọi là vô minh duyên hành, hành duyên thức.

Hoặc có Phật hay không Phật, pháp giới vẫn thƣờng trụ. Nếu nói rằng Phật tánh ở trong chúng sanh, nên biết rằng pháp thƣờng hằng thời vô trụ, nếu có chỗ ở thời là vô thƣờng. Nhƣ mƣời hai nhơn duyên không chỗ ở nhứt định, nếu có chỗ ở thời mƣời hai nhơn duyên chẳng đƣợc gọi là thƣờng. Pháp thân của Nhƣ lai cũng không chỗ ở. Pháp giới, pháp nhập, pháp ấm, hƣ không đều không chỗ ở. Phật tánh cũng không chỗ ở nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ tứ đại dầu thế lực đồng nhau, nhƣng có cứng, có nóng, có ƣớt, có động, có nặng, có nhẹ, có đỏ, có trắng, có vàng, có đen, mà tứ đại nầy cũng không có nghiệp, vì pháp giới khác nên đều chẳng giống nhau. Phật tánh cũng nhƣ vậy vì pháp giới khác đến thời kỳ thời hiện.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì tất cả chúng sanh chẳng thối mất Phật tánh nên gọi là có, vì bất thối chuyển, vì sẽ có, vì quyết định đƣợc, vì quyết địnhh sẽ thấy, nên gọi là tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

Ví nhƣ có Quốc Vƣơng bảo một đại thần dắt một con voi đem chỉ cho ngƣời mù. Đại thần đƣợc lịnh Quốc Vƣơng liền họp bọn ngƣời mù đến bên con voi. Lúc đó bọn ngƣời mù đều lấy tay rờ voi. Đại thần trở về tâu với Quốc Vƣơng đã đem voi chỉ cho bọn ngƣời mù rồi. Quốc Vƣơng liền kêu bọn ngƣời mù đến hỏi riêng từng ngƣời. Con voi hình dạng nhƣ thế nào ?

Trong bọn ngƣời mù kia, kẻ rờ ngà bèn nói voi hình nhƣ củ cải ; kẻ rờ tai nói rằng voi giống nhƣ cái ki ; kẻ rờ đầu nói rằng voi giống nhƣ khối đá, kẻ rờ

vòi nói rằng voi giống nhƣ cái chày ; kẻ rờ chân nói rằng voi giống nhƣ cái cối gỗ ; kẻ rờ lƣng nói rằng voi nhƣ cái giƣờng ; kẻ rờ bụng nói rằng voi nhƣ

cái lu ; kẻ rờ đuôi nói voi nhƣ sợi dây.

- Nầy Thiện nam tử ! Bọn ngƣời mù kia chẳng nói trúng thân hình của voi, nhƣng cũng chẳng phải là chẳng nói, các hình tƣớng đó đều chẳng phải hình voi, nhƣng rời ngoài những hình nầy lại không có voi.

- Nầy Thiện nam tử ! Quốc Vƣơng là dụ cho Nhƣ Lai đấng chánh biến tri vậy. Đại thần dụ cho kinh Đại Thừa Đại Niết bàn. Voi dụ cho Phật tánh. Bọn mù dụ cho tất cả chúng sanh vô minh.

Những chúng sanh nầy cho rằng Phật đã nói xong, hoặc có kẻ nói sắc là Phật tánh, vì sắc nầy dầu diệt, nhƣng tuần tự nối luôn do đây đƣợc ba mƣơi hai https://thuviensach.vn

tƣớng tốt vô thƣợng của Nhƣ Lai, sắc tƣớng Nhƣ Lai là thƣờng, vì sắc tƣớng Nhƣ Lai thƣờng hằng chẳng dứt, do đây nên nói sắc là Phật tánh, nhƣ

vàng thật, chất vàng dầu thay đổi nhƣng màu sắc vẫn thƣờng chẳng đổi khác, hoặc làm vòng, làm roi, làm mâm, màu vàng vẫn không đổi khác. Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy, tánh chất dầu vô thƣờng mà sắc là thƣờng, do đây nên nói sắc là Phật tánh.

Hoặc có kẻ nói thọ là Phật tánh, vì do thọ mà đƣợc chơn lạc của Nhƣ Lai, thọ của Nhƣ Lai là thọ rốt ráo, là thọ đệ nhứt nghĩa. Tánh thọ của chúng sanh dầu là vô thƣờng nhƣng nó tuần tự nối nhau chẳng dứt, nên đƣợc lạc thọ chơn thƣờng của Nhƣ Lai. Nhƣ ngƣời họ Kiều Thi Ca thân ngƣời dầu vô thƣờng mà họ vẫn thƣờng, trãi qua ngàn muôn đời không đổi khác. Phật tánh chúng sanh cũng nhƣ vậy. Do đây nên nói thọ ấm là Phật tánh.

Lại có kẻ nói tƣởng ấm là Phật tánh, vì do tƣởng mà đƣợc chơn thật tƣởng của Nhƣ Lai. Tƣởng của Nhƣ Lai gọi là tƣởng mà không tƣởng chẳng phải tƣởng của chúng sanh, chẳng phải tƣởng của nam của nữ, chẳng phải tƣởng trong sắc thọ tƣởng hành thức, chẳng phải tâm tƣởng dứt tƣởng nhƣ tƣởng của chúng sanh. Dầu tƣởng nầy vô thƣờng nhƣng do tuần tự nối nhau chẳng dứt, nên đƣợc tƣởng thƣờng hằng của Nhƣ Lai. Nhƣ mƣời hai nhơn duyên của chúng sanh, dầu chúng sanh diệt mất mà nhơn duyên vẫn rthƣờng. Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy, do đây nên nói tƣởng là Phật tánh.

Lại có kẻ nói hành ấm là Phật tánh, vì hành gọi là thọ mạng. Thọ mạng làm nhơn duyên nên đƣợc thọ mạng thƣờng trụ của Nhƣ Lai. Thọ mạng của chúng sanh dầu là vô thƣờng, nhƣng vì tuần tự nối nhau chẳng dứt, nên đƣợc thọ mạng chơn thƣờng của Nhƣ Lai. Nhƣ mƣời bộ kinh, ngƣời nói ngƣời nghe dầu là vô thƣờng, nhƣng kinh điển nầy thƣờng còn chẳng biến đổi.

Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy. Do đây nên nói hành là Phật tánh.

Lại có kẻ nói thức ấm là Phật tánh. Do thức làm nhơn duyên mà đƣợc tâm bình đẳng của Nhƣ Lai. Ý thức của chúng sanh dầu là vô thƣờng, nhƣng thức tuần tự nối nhau chẳng dứt, nên đƣợc tâm chơn thƣờng của Nhƣ Lai.

Nhƣ lửa tánh nóng dầu ngọn lửa vô thƣờng, nhƣng tánh nóng chẳng phải vô thƣờng. Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy. Do đây nên nói thức là Phật tánh.

Lại có kẻ nói rời năm ấm có ngã, ngã nầy là Phật tánh, vì ngã làm nhơn duyên mà đƣợc ngã tự tại của Nhƣ Lai. Có các nhà ngoại đạo nói rằng : Đứng đi thấy nghe buồn vui nói năng chính đó là ngã, ngã tƣớng ấy dầu vô https://thuviensach.vn

thƣờng nhƣng ngã của Nhƣ Lai chơn thiệt thƣờng trụ. Nhƣ ấm nhập giới dầu là vô thƣờng nhƣng vẫn gọi là thƣờng. Phật tánh của chúng sanh cũng vậy.

- Nầy Thiện nam tử !Nhƣ bọn mù kia mỗi ngƣời tự nói hình tƣớng của voi, dầu chẳng đƣợc đúng, nhƣng chẳng phải là chẳng nói tƣớng của voi.

Những ngƣời nói Phật tánh cũng nhƣ vậy, Phật tánh chẳng phải tức sáu pháp, nhƣng cũng chẳng ly sáu pháp. Vì thế nên ta nói Phật tánh của chúng sanh chẳng phải sắc chẳng phải ly sắc, nhẫn đến chẳng phải ngã, chẳng phải ly ngã.

Có các nhà ngoại đạo dầu nói có ngã, nhƣng thiệt ra không có ngã. Ngã của chúng sanh chính là ngũ ấm, rời ngoài ngũ ấm không có ngã riêng biệt.

Ví nhƣ cọng, cánh, tua, gƣơng hiệp lại làm hoa sen, lìa ngoài những thứ nầy thời không có hoa sen riêng biệt. Ngã của chúng sanh cũng nhƣ vậy.

Nhƣ tƣờng, vách, gỗ, tranh hoà hiệp gọi đó là nhà, lìa ngoài những thứ nầy thời không có nhà riêng biệt.

Nhƣ cây Khƣ đà la, cây Ba la xa, cây Ni câu đà, cây Uất đàm bát hiệp lại thành rừng, rời ngoài những thứ nầy thời không có rừng riêng biệt.

Nhƣ chiến xa, voi, ngựa, bộ binh hiệp lại thành quân đội, rời ngoài những thứ nầy thời không có quân đội riêng biệt.

Nhƣ những chỉ năm màu hiệp lại dệt thành vải ngũ sắc, rời ngoài những chỉ

nầy thời không có vải ngũ sắc riêng biệt.

Nhƣ bốn họ hiệp lại gọi là đại chúng, rời ngoài những ngƣời nầy thời không có đại chúng riêng biệt.

Ngã của chúng sanh cũng nhƣ vậy, rời ngoài năm ấm thời không có ngã riêng biệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Lai thƣờng trụ thời gọi là ngã. Pháp thân của Nhƣ

Lai là vô biên vô ngại, là chẳng sanh chẳng diệt, đƣợc đủ tám tự tại nên gọi là ngã.

Thiệt ra chúng sanh không có ngã nhƣ vậy, chỉ vì quyết định sẽ đƣợc rốt ráo đệ nhứt nghĩa không, nên gọi là Phật tánh.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Đại từ đại bi gọi là Phật tánh, vì đại từ đại bi thƣờng theo dõi Bồ Tát nhƣ bóng theo hình.Tất cả chúng sanh quyết định sẽ đƣợc đại từ đại bi, do đây nên nói rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Đại từ

đại bi gọi là Phật tánh, Phật tánh gọi là Nhƣ Lai.

Đại hỷ đại xả gọi là Phật tánh, vì Đại Bồ Tát nếu chẳng xả đƣợc hai mƣơi lăm cõi, thời không thể đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Bởi chúng sanh quyết định sẽ đƣợc, do đây nên nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Đại hỷ đại xả

chính là Phật tánh, Phật tánh chính là Nhƣ Lai.

Phật tánh gọi là đại tín tâm. Vì do tín tâm mà đại Bồ Tát đƣợc đầy đủ Đàn Ba La Mật nhẫn đến Bát Nhã Ba La Mật. Tất cả chúng sanh quyết định sẽ

đƣợc đại tín tâm, do đây nên nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Đại tín tâm chính là Phật tánh, Phật tánh chính là Nhƣ Lai.

Phật tánh gọi là nhứt tử địa. Vì do nhứt tử địa nên Bồ Tát đƣợc tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sanh. Tất cả chúng sanh quyết định sẽ đƣợc nhứt tử địa, do đây nên nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Nhứt tử địa chính là Phật tánh, Phật tánh chính là Nhƣ Lai.

Phật tánh gọi là trí lực thứ tƣ. Vì do trí lực thứ tƣ, nên Bồ Tát có thể giáo hóa chúng sanh. Tất cả chúng sanh quyết định sẽ đƣợc trí lực thứ tƣ, do đây nên nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Trí lực thứ tƣ chính là Phật tánh, Phật tánh chính là nhƣ Lai.

Phật tánh gọi là mƣời hai nhơn duyên. Vì do nhơn duyên nên đức Nhƣ Lai đƣợc thƣờng trụ. Tất cả chúng sanh quyết định có mƣời hai nhơn duyên nhƣ

vậy, do đây nên nói rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Mƣời hai nhơn duyên chính là Phật tánh, Phật tánh chính là Nhƣ Lai.

Phật tánh gọi là bốn trí vô ngại. Do bốn trí vô ngại nên giảng thuyết chữ

nghĩa vô ngại. Do chữ nghĩa vô ngại nên có thể giáo hóa chúng sanh. Bốn trí vô ngại chính là Phật tánh, Phật tánh chính là Nhƣ Lai.

Phật tánh gọi là đảnh tam muội.Vì do tu đảnh tam muội nầy nên có thể tổng nhiếp tất cả Phật pháp, do đây nên nói đảnh tam muội gọi là Phật tánh. Thập Trụ Bồ Tát tu tam muội nầy chƣa đƣợc đầy đủ, nên dầu thấy Phật tánh mà chẳng rõ ràng. Vì tất cả chúng sanh quyết định đƣợc, nên nói rằng tất cả

chúng sanh đều có Phật tánh.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ các thứ pháp đã nói ở trên, vì tất cả chúng sanh quyết định sẽ đƣợc, nên nói rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ta nói sắc là Phật tánh, chúng sanh nghe lời nầy tất sanh tà kiến điên đảo, do tà kiến điên đảo tất sẽ phải đọa A Tỳ địa ngục.

Đức Nhƣ Lai thuyết pháp để dứt địa ngục nên chẳng nói sắc là Phật tángh, nhẫn đến chẳng nói thức là Phật tánh cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu chúng sanh thấy rõ Phật tánh thời chẳng cần tu tập thánh đạo. Thập Trụ Bồ Tát tu tám thánh đạo còn thấy Phật tánh một phần ít, huống là ngƣời chẳng tu mà đƣợc thấy ƣ !

- Nầy Thiện nam tử ! Các vị Đại Bồ Tát nhƣ Văn Thù Sƣ Lợi tu tập thánh đạo đã trải qua vô lƣợng đời nên thấy rõ Phật tánh. Hàng Thanh Văn Duyên iác làm thế nào biết Phật tánh đƣợc !

Nếu chúng sanh muốn biết rõ Phật tánh, thời phải nhứt tâm thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết cúng dƣờng cung kính tôn trọng tán thán kinh Đại Niết Bàn nầy. Thấy ngƣời nào trì tụng nhẫn đến tán thán kinh Đại Niết Bàn nầy thời phải đem bốn thứ cúng dƣờng thật tốt mà cung cấp cho ngƣời ấy, cùng tán thán lễ bái hỏi thăm.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời nào đã trải qua vô lƣợng vô biên đời gần gũi cúng dƣờng vô lƣợng chƣ Phật trồng sâu các căn lành, rồi sau mới đặng nghe tên của kinh nầy.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh chẳng thể nghĩ bàn. Phật, Pháp, Tăng, Tam Bảo cũng chẳng thể nghĩ bàn.

Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, nhƣng chẳng biết đƣợc dầu vậy mà cũng chẳng thể nghĩ bàn.

Nhƣ Lai thƣờng lạc ngã tịnh cũng chẳng thể nghĩ bàn.

Tất cả chúng sanh nếu ai tin đƣợc kinh Đại Niết bàn nầy, kẻ ấy chẳng thể

nghĩ bàn.

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Bạch Thế Tôn ! Nhƣ lời đức Phật nói tất cả chúng sanh có thể tin kinh Đại Niết Bàn chẳng thể nghĩ bàn nhƣ đây.

Bạch Thế Tôn ! Trong đại chúng nầy có tám muôn năm ngàn ức ngƣời https://thuviensach.vn

không có lòng tin đối với kinh nầy, do đây nên ngƣời nào tin kinh nầy thời gọi ngƣời đó chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Số ngƣời trên đây đến đời vị lai cũng sẽ quyết định tin đƣợc kinh điển nầy, đƣợc thấy Phật tánh và đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào Bất Thối Bồ Tát tự biết quyết định có tâm bất thối.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát sẽ dùng khổ hạnh để thí nghiệm lấy tâm của mình : Mỗi ngày ăn một hột mè trọn bảy ngày ; gạo trằng, đậu xanh đậu trắng v.v… mỗi thứ bảy ngày, mỗi ngày một hột cũng nhƣ vậy.

Lúc ăn một hột mè, Bồ Tát nghĩ rằng : Khổ hạnh nhƣ vậy đều không lợi ích, việc không lợi ích còn làm đƣợc huống việc lợi ích mà lại không làm.

Đối với việc không lợi ích, trong lòng có thể nhẫn đƣợc sự khổ chẳng thối chẳng chuyển, do đây nên quyết đặng vô thƣợng Bồ Đề.

Trong những ngày tu khổ hạnh nhƣ vậy, da thịt ốm khô lần lần, nhƣ cắt trái bầu tƣơi phơi trong nắng. Mắt của Bồ Tát thụt sâu vào nhƣ đáy giếng. Hết thịt lòi gân nhƣ nhà tranh hƣ mục, xƣơng sống lộ lên nhƣ dây thừng, chỗ Bồ

Tát ngồi nhƣ dấu chân ngựa. Muốn ngồi thời mọp xuống, muốn đứng thời ngã nghiêng. Dầu chịu lấy sự khổ, không lợi ích nhƣ vậy, nhƣng chẳng thối chuyển tâm Bồ Đề. - Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát vì phá các sự khổ, ban sự an vui cho chúng sanh, nên có thể xả thí của, vật, ngoài thân trong thân đến thân mạng của mình nhƣ bỏ cỏ khô.

Nếu có thể chẳng tiếc thân mạng nhƣ vậy, Bồ Tát nầy tự biết quyết định có tâm bất thối, tự biết tôi quyết định sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Đại Bồ Tát vì pháp mà khoét thân làm đèn lấy tô vu đổ vào đặt tim để đốt.

Lúc Bồ Tát thọ sự khổ lớn nhƣ vậy tự trách tâm mình rằng : Sự khổ nầy đối với sự khổ ở địa ngục trăm ngàn muôn phần chƣa bằng một phần. Ở trong vô lƣợng trăm ngàn kiếp, ta chịu nhiều sự khổ não đều không đem lại mảy may lợi ích, nếu ta không chịu đƣợc sự khổ nhẹ nầy, thời làm sao có thể ở

nơi trong địa ngục để có thể cứu khổ chúng sanh.

https://thuviensach.vn

Lúc Bồ Tát suy nghĩ nhƣ vậy thời thân chẳng biết khổ, tâm chẳng thối chuyển, do đây Bồ Tát tự biết chắc rằng tôi quyết định sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó Bồ Tát còn đầy đủ phiền não, vì chánh pháp mà có thể đem đầu mắt óc tủy tay chƣn máu thịt bố thí cho ngƣời, lấy đinh đóng trên thân, nhảy từ gộp đá cao xuống, nhảy vào lửa. Dầu chịu lấy vô lƣợng sự khổ nhƣ vậy, nhƣng nếu trong lòng chẳng có niệm thối chuyển, Bồ

Tát nầy nên biết rằng nay tôi quyết định có tâm bất thối, sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát vì phá trừ khổ não cho tất cả chúng sanh, nên nguyện làm thân súc sanh to lớn, đem máu thịt bố thí cho chúng sanh.

Lúc chúng sanh đến lấy máu ăn, Bồ Tát lại sanh lòng thƣơng xót, lúc đó Bồ

Tát nín hơi chẳng thở làm nhƣ chết, để cho những kẻ đến lấy thịt chẳng có quan niệm giết hại.

Dầu BồTát thọ thân súc sanh nhƣng trọn chẳng tạo nghiệp súc sanh. Vì Bồ

Tát đã đƣợc tâm bất thối chuyển, thời trọn chẳng gây tạo ác nghiệp. Nếu đời vị lai Bồ Tát có nghiệp quả ác nhỏ nhặt bất định, do sức nguyện lớn vì độ

chúng sanh nên đều thọ lấy đó. Nhƣ ngƣời bịnh bị quỉ dựa ở ẩn trong thân, do oai lực của chú thuật, nên liền hiện tƣớng quỉ : Hoặc nói hoặc cƣời, hoặc mừng hoặc giận, hoặc mắng hoặc khóc. Đại Bồ Tát thọ lấy nghiệp quả đời vị

lai cũng nhƣ vậy.

Lúc Bồ Tát thọ lấy thân gấu, thƣờng vì chúng sanh mà diễn nói chánh pháp.

Hoặc lúc thọ thân chim Ca Tân Xà La, lúc thọ thân Cù Đà thân nai, thân thỏ, thân voi, thân dê núi, thân khỉ vƣợn, thân bồ câu trắng, thân kim súy điểu, thân rồng, thân rắn, lúc thọ những thân súc sanh nhƣ vậy, nhƣng trọn chẳng gây tạo nghiệp ác súc sanh, mà thƣờng vì những súc sanh khác diễn thuyết chánh pháp, làm cho những súc sanh kia nhờ nghe pháp mà đƣợc mau khỏi thân súc sanh.

Lúc Bồ Tát thọ thân súc sanh mà chẳng gây tạo nghiệp ác nên biết rằng quyết định có tâm bất thối.

Đại Bồ Tát ở đời đói khát, thấy chúng sanh đói khát, nên nguyện làm thân cá lớn dài nhiều do diên, lại nguyện những chúng sanh nào lấy thịt của tôi, lấy rồi liền sanh trở lại, ai ăn thịt của tôi thời đƣợc khỏi đói khỏi khát, tất cả đều https://thuviensach.vn

phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, do nơi tôi mà kẻ nào đƣợc khỏi đói khát, thời đời vị lai họ sẽ mau đƣợc xa lìa khổ hoạn đói khát trong hai mƣơi lăm cõi.

Lúc Đại Bồ Tát chịu sự khổ nhƣ vậy mà tâm chẳng thối chuyển, thời nên biết quyết định sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Nhằm đời tật dịch, Bồ Tát thấy nhiều ngƣời phải bịnh khổ, bèn suy nghĩ

rằng nhƣ cây Dƣợc thọ, nếu ngƣời bịnh lấy rễ lấy cây, lấy nhánh, lấy lá, lấy bông, lấy trái, lấy vỏ đều trị đƣợc lành bịnh. Nguyện thân của tôi đây cũng nhƣ vậy, nếu ngƣời bịnh nghe tiếng chạm đến thân ăn thịt uống máu, nhẫn đến xƣơng tủy đều trị lành bịnh. Nguyện chúng sanh lúc ăn thịt tôi chẳng sanh lòng ác, đều có quan niệm nhƣ ăn thịt con. Tôi trị cho họ đƣợc lành bịnh rồi sẽ thƣờng vì họ mà thuyết pháp. Nguyện họ nghe pháp kính tin lãnh thọ suy gẫm rồi đem dạy lại ngƣời khác.

Bồ Tát đầy đủ phiền não lúc chịu sự khổ nơi thân nhƣ vậy vẫn chẳng thối cghuyển tâm Bồ Đề, nên biết quyết định đƣợc tâm bất thối, sẽ thành vô thƣợng Bồ Đề

Nếu có chúng sanh bị quỉ làm bịnh, Bồ Tát thấy việc nầy liền phát nguyện làm thân quỉ to lớn mạnh mẽ, quyến thuộc đông, khiến ngƣời bịnh kia nghe thấy liền hết bịnh quỉ.

Đại Bồ Tát vì độ chúng sanh nên siêng tu khổ hạnh, dầu có phiền não nhƣng tâm chẳng nhiễm ô.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát dầu tu hành Lục Ba La Mật, cũng chẳng cầu quả Lục Ba La Mật.

Lúc tu hành Lục Ba La Mật vô thƣợng, Bồ Tát nguyện rằng : Nay tôi đem Lục Ba La Mật nầy bố thí cho tất cả chúng sanh, mỗi chúng sanh nhận lấy sự bố thí của tôi rồi thời đều sẽ đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề. Tôi cũng tự vì Lục Ba La Mật mà siêng tu khổ hạnh chịu những sự khổ não. Lúc đƣơng chịu khổ nguyện tôi chẳng thối tâm Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát lúc suy gẫm phát nguyện nhƣ vậy thời gọi là tƣớng chẳng thối chuyển tâm Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát chẳng thể nghĩ bàn, vì biết rõ sanh tử, có nhiều tội lỗi, quan sát Đại Niết Bàn có công đức lớn, vì chúng sanh mà ở nơi https://thuviensach.vn

sanh tử chịu những sự khổ tâm chẳng thối chuyển, do đây nên gọi là Bồ Tát chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Đại Bồ Tát không có nhơn duyên mà vẫn sanh lòng thƣơng xót tất cả chúng sanh, thiệt chẳng thọ ơn mà còn ghi ơn. Dầu thi ơn mà chẳng cần đền trả, do đây nên lại gọi Đại Bồ Tát là chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc có chúng sanh vì lợi ích cho mình mà tu các khổ

hạnh. Đại Bồ Tát vì lợi ích cho ngƣời cho chúng sanh mà tu khổ hạnh, dầu vậy nhƣng vẫn gọi là lợi ích cho mình, do đây nên Đại Bồ Tát lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

Bồ Tát đầy đủ phiền não, vì phá hoại quan niệm kẻ oán ngƣời thân nên thọ

những sự khổ để tu tâm bình đẳng, do đây nên Bồ Tát lại gọi là chẳng thể

nghĩ bàn.

Bồ Tát nếu thấy những chúng sanh hung ác thời hoặc quở trách, hoặc nói dịu ngọt, hoặc đuổi, hoặc bỏ.

Với những kẻ tánh ác, Bồ Tát thị hiện nói lời dịu dàng.

Với kẻ kiêu mạn, Bồ Tát thị hiện làm ngã mạn lớn, nhƣng trong tâm của Bồ

Tát thiệt không kiêu mạn. Đây gọi là phƣơng tiện của Bồ Tát chẳng thể nghĩ

bàn.

Bồ Tát đầy đủ phiền não, lúc của cải ít mà ngƣời cầu xin nhiều, lòng Bồ Tát trọn chẳng hẹp nhỏ. Đây gọi là Bồ Tát chẳng thể nghĩ bàn.

Lúc Đức Phật ra đời, Bồ Tát biết công đức của Phật, nhƣng vì chúng sanh mà thọ thân biên địa nơi chỗ không Phật, nhƣ đui, nhƣ điếc, nhƣ què, nhƣ

thọt. Đây gọi là Bồ Tát chẳng thể nghĩ bàn.

Bồ Tát biết rõ chúng sanh có những tội lỗi, vì muốn độ họ nên Bồ Tát thƣờng cùng đi chung với họ, dầu làm theo ý của họ nhƣng vẫn không nhiễm lấy tội lỗi. Do đây nên lại gọi Bồ Tát là chẳng thể nghĩ bàn.

Bồ Tát thấy biết rõ ràng không tƣớng chúng sanh, không phiền não nhiễm ô, không ngƣời tu tập thánh đạo xa lìa phiền não. Dầu vì Bồ Đề nhƣng không hạnh Bồ Đề, cũng không có ngƣời thành tựu hạnh Bồ Đề, không ngƣời thọ

khổ và ngƣời phá khổ mà cũng có thể vì chúng sanh phá hoại sự khổ thật hành hạnh Bồ Đề. Do đây nên gọi Bồ Tát là chẳng thể nghĩ bàn.

https://thuviensach.vn

Bồ Tát thọ thân rốt sau ở cung trời Đâu Suất, đây cũng gọi là chẳng thể nghĩ

bàn. Vì trời Đâu Suất là hơn tất cả trong cõi dục, cõi trời dƣới thời tâm phóng dật, cõi trời trên thời căn tánh ám độn, do đây nên trời Đâu Suất gọi là hơn. Tu thí, tu giới thời đƣợc thân trời cõi trên và cõi dƣới. Tu thí, tu giới và tu định thời đƣợc thân trời Đâu Suất.

Tất cả Bồ Tát đã tự phá hoại tất cả cõi, trọn chẳng tạo nghiệp trời Đâu Suất để thọ thân nơi cõi trời đó. Vì Bồ Tát nếu ở nơi các cõi khác, cũng đều có thể giáo hóa thành tựu chúng sanh, thiệt không có dục tâm mà lại sanh vào cõi dục, do đây nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

Đại Bồ Tát sanh ở trời Đâu Suất có ba việc thù thắng : Một là mạng, hai là sắc, ba là danh.

Đại Bồ Tát thiệt chẳng cầu mạng, sắc và danh, dầu không có tâm mong cầu mà chỗ đƣợc lại thù thắng. Đại Bồ Tát rất ƣa thích Niết Bàn, nhƣng có nhơn duyên nên mạng, sắc và danh cũng thù thắng. Do đây nên lại gọi chẳng thể

nghĩ bàn.

Đại Bồ Tát mạng, sắc, và danh dầu hơn Chƣ Thiên, nhƣng Chƣ Thiên đối với Bồ Tát chẳng có lòng giận, lòng ganh ghét, lòng kiêu mạn, thƣờng có lòng hoan hỷ. Bồ Tát đối với Chƣ Thiên cũng chẳng kiêu mạn, nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

Đại Bồ Tát chẳng tạo nghiệp nhơn thọ mạng, mà ở nơi trời Đâu Suất kia, Bồ

Tát đƣợc thọ mạng rốt ráo, đây gọi là mạng thù thắng.

Bồ Tát không tạo nghiệp nhơn sắc đẹp, mà thân sắc của Bồ Tát xinh đẹp đầy đủ ánh sáng, đây gọi là sắc thù thắng.

Bồ Tát ở cung trời Đâu Suất chẳng ƣa ngũ dục chỉ làm pháp sự, nên tiếng đồn khắp cả mƣời phƣơng, đây gọi là danh thù thắng. Do đây nên lại gọi Bồ

Tát là chẳng thể nghĩ bàn.

Lúc Đại Bồ Tát từ trời Đâu Suất giáng sanh, cả đại địa sáu thứ chấn động, nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn. Vì lúc Bồ Tát giáng sanh, chƣ Thiên cõi dục và cõi sắc đều đến hầu hạ đƣa đi, lớn tiếng tán thán Bồ Tát, do hơi gió nơi miệng chƣ Thiên làm cho đại địa chấn động. Lại lúc Bồ Tát mới nhập thai, có các Long Vƣơng ở dƣới đại địa nầy hoặc khủng bố, hoặc hoan hỷ, nên đại địa chấn động. Do đây nên lại gọi Bồ Tát là chẳng thể nghĩ bàn.

https://thuviensach.vn

Đại Bồ Tát biết rõ lúc nhập thai, lúc trụ thai, lúc xuất thai, biết cha, biết mẹ, chẳng nhiễm ô bất tịnh, nhƣ bảo châu màu xanh trên búi tóc của Đế Thích nên lại gọi là chẳng thể nghĩ bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Kinh Đại Niết Bàn cũng chẳng thể nghĩ bàn nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ biển cả có tám điều chẳng thể nghĩ bàn : Một là lần lần càng sâu, hai là sâu khó đến đáy, ba là đồng một vị mặn, bốn là thủy triều chẳng quá hạn, năm là có nhiều thứ kho báu, sáu là những chúng sanh thân to lớn ở trong đó, bảy là chẳng chứa tử thi, tám là tất cả muôn dòng đổ

về cùng mƣa to xối xuống mà biển vẫn chẳng thêm chẳng bớt.

- Nầy Thiện nam tử ! Biển lần lần càng sâu là vì có ba điều : Một là phƣớc lực của chúng sanh, hai là thuận theo gió mà chảy, ba là vì nƣớc trong sông đổ ra. Nhẫn đến chẳng thêm chẳng bớt cũng đều có ba việc.

Kinh Đại Niết Bàn nầy cũng có tám điều chẳng thể nghĩ bàn nhƣ vậy : Một là lần lần càng sâu, nghĩa là từ giới Ƣu Bà Tắc, giới Sa Di, giới Tỳ Kheo, giới Bồ Tát, quả Tu Đà Hoàn, quả Tƣ Đà Hàm, quả A Na Hàm, quả A La hán, quả Bích Chi Phật, quả Bồ Tát, quả Vô Thƣợng Bồ Đề. Kinh Đại Niết Bàn nầy thuyết minh những pháp nhƣ vậy, đây gọi là lần lần càng sâu.

Hai là sâu khó đến đáy : Đức Nhƣ Lai Thế Tôn bất sanh bất diệt, chẳng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, chẳng chuyển pháp luân, chẳng ăn chẳng thọ, chẳng thật hành bố thí, do đây nên đặng thƣờng lạc ngã tịnh.

Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, Phật tánh nầy chẳng phải sắc thọ tƣởng hành thức, chẳng rời sắc thọ tƣởng hành thức, là thƣờng trụ có thể thấy : Là liễu nhơn chẳng phải tác nhơn. Tu Đà Hoàn nhẫn đến Bích Chi Phật sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, cũng không phiền não, cũng không trụ xứ, dầu không phiền não nhƣng chẳng gọi là thƣờng, do đây nên nói là sâu.

Trong kinh nầy hoặc có lúc nói là ngã, hoặc có lúc nói vô ngã, hoặc có lúc nói là thƣờng, hoặc có lúc nói là vô thƣờng, hoặc có lúc nói là tịnh, hoặc có lúc nói là bất tịnh, hoặc có lúc nói là lạc, hoặc có lúc nói là khổ, hoặc có lúc nói là không, hoặc có lúc nói là bất không, hoặc có lúc nói tất cả đều có, hoặc có lúc nói tất cả đều không, hoặc nói nhị thừa hoặc nói nhứt thừa, hoặc nói ngũ ấm tức là Phật tánh, là Kim Cang Tam Muội, là Trung Đạo, Thủ

Lăng Nghiêm Tam Muội, mƣời hai nhơn duyên , đệ nhứt nghĩa không, từ bi bình đẳng đối với chúng sanh, đảnh trí, tín tâm, trí lực biết các căn , trí https://thuviensach.vn

không chƣớng ngại đối với tất cả pháp, dầu có Phật tánh nhƣng chẳng nói quyết định. Do đây nên gọi là rất sâu.

Ba là đồng một vị : Tất cả chúng sanh đồng có Phật tánh, đều đồng nhứt thừa, đồng một giải thoát một nhơn một quả, đồng một cam lộ, tất cả đều sẽ

đƣợc thƣờng lạc ngã tịnh, đây gọi là đồng một vị.

Bốn là thủy triều chẳng quá hạn : Nhƣ trong kinh nầy chế các Tỳ Kheo chẳng đƣợc lẫn chứa tám vật bất tịnh. Nếu đệ tử của ta có thể thọ trì đọc tụng biên chép giải thuyết phân biệt kinh Đại Niết Bàn nầy, thà chết chớ trọn chẳng hủy phạm, đây gọi là thủy triều chẳng quá hạn.

Năm là có nhiều thứ kho báu : Kinh nầy tức là kho báu vô lƣợng, nghĩa là Tứ Niệm Xứ, Tứ Chánh Cần, Tứ Nhƣ Ý Túc, Ngũ Căn, Ngũ Lực, Thất iác Chi, Bát Thánh Đạo, Anh Nhi Hạnh, Thánh Hạnh, Phạm Hạnh, Thiên Hạnh, những thiện phƣơng tiện, Phật tánh của chúng sanh, công đức của Bồ

Tát, công đức của Nhƣ Lai, công đức của Thanh Văn, công đức của Duyên iác, Lục Ba La Mật, vô lƣợng Tam Muội, vô lƣợng Trí Huệ, đây gọi là những kho báu.

Sáu là chúng sanh thân to lớn ở trong đó : Vì chƣ Phật và Bồ Tát có trí huệ

lớn nên gọi là chúng sanh lớn, vì thân lớn, vì tâm lớn, vì trang nghiêm lớn, vì điều phục lớn, vì phƣơng tiện lớn, vì thuyết pháp lớn, vì thế lực lớn, vì đồ

chúng lớn, vì thần thông lớn, vì từ bi lớn, vì thƣờng chẳng biến đổi, vì tất cả

chúng sanh thân không chƣớng ngại, vì dung thọ tất cả chúng sanh. Đây gọi là chỗ ở của những chúng sanh thân to lớn.

Bảy là chẳng chứa tử thi, tử thi là nói Nhứt Xiển Đề phạm bốn tội trọng năm tội vô gián, phỉ báng Đại Thừa, tà pháp nói là chánh pháp, chánh pháp nói là tà pháp, nhận chứa tám thứ vật bất tịnh, tùy ý dùng vật của Phật, vật của Tăng, đối với Tỳ Kheo, với Tỳ Kheo Ni làm việc phi pháp, đây gọi là tử thi, kinh Đại Niết Bàn nầy lìa những việc nhƣ vậy nên gọi rằng chẳng chứa tử

thi.

Tám là chẳng thêm chẳng bớt, vì không ngằn mé, vì không thỉ chung, vì chẳng phải sắc, vì chẳng phải tạo tác, vì là thƣờng trụ, vì chẳng sanh diệt, vì đều bình đẳng với tất cả chúng sanh, vì tất cả đồng một tánh Phật tánh, đây gọi là không thêm không bớt. Do đây nên kinh Đại Niết Bàn nầy có tám điều chẳng thể nghĩ bàn nhƣ biển cả kia.

https://thuviensach.vn

Sƣ Tử Hống Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! nếu cho rằng Nhƣ Lai bất sanh bất diệt là thậm thâm đó, thời tất cả chúng sanh có bốn loài sanh : Noãn, thai, thấp, hóa. Trong bốn loài sanh nầy thời loài ngƣời có đủ, nhƣ Tỳ Kheo Thi Bà La, Tỳ Kheo Ƣu Bà Thi Bà La, mẹ của Trƣởng giả Di Ca La, mẹ của Trƣởng giả Ni Câu Đà, mẹ của Trƣởng giả Bán Xà La, mỗi ngƣời đều sanh năm trăm con trai đồng là noãn sanh. Do đây nên biết rằng trong loài ngƣời cũng có noãn sanh.

Trong loài ngƣời mà thấp sanh, nhƣ Phật từng nói rằng : Thuở trƣớc lúc ta tu hạnh Bồ Tát làm Đảnh Sanh Vƣơng và Thủ Sanh Vƣơng, và nhƣ nay cô gái Am La, cô gái Ca Bất Ba, nên biết rằng trong loài ngƣời cũng có thấp sanh.

Thuở kiếp sơ tất cả chúng sanh đều là hóa sanh.

Đức Thế Tôn đã đƣợc tám thứ tự tại, do nhơn duyên gì mà chẳng hóa sanh ?

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh từ nơi bốn loài sanh mà sanh ra, khi đã đƣợc thánh pháp thời chẳng đƣợc noãn sanh và thấp sanh nhƣ

trƣớc.

- Nầy Thiện nam tử ! Chúng sanh thuở kiếp sơ, thảy đều hoá sanh, trong thời kỳ đó, không có Phật ra đời.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có chúng sanh lúc mang bịnh khổ thời cần thầy, cần thuốc, thuở kiếp sơ chúng sanh đều hoá sanh dầu có phiền não nhƣng bịnh phiền não chƣa phát, do đây nên đức Nhƣ lai chẳng hiện ra đời. Lại chúng sanh thuở kiếp sơ, thân tâm của họ chẳng phải pháp khí, nên đức Nhƣ

Lai chẳng hiện ra trong thời kỳ đó.

- Nầy Thiện nam tử ! Phàm tất cả sự nghiệp của đức Nhƣ Lai đều hơn chúng sanh, nhƣ giòng họ, quyến thuộc, cha mẹ. Do hơn chúng sanh, nên chỗ

thuyết pháp của Nhƣ Lai mọi ngƣời đều tin thọ. Do đây nên đức Nhƣ Lai chẳng hóa sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh, hoặc là cha làm theo nghề nghiệp của con, hoặc là con làm theo nghề nghiệp của cha. Đức Nhƣ Lai nếu hóa sanh thời không có cha mẹ, nếu không có cha mẹ thời làm sao khiến tất cả

chúng thật hành những nghiệp lành. Do đây đức Nhƣ Lai chẳng hóa sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong chánh pháp của Phật có hai thứ hộ trì : Một là nội hai là ngoại. Nội hộ là giới cấm. Ngoại hộ là thân tộc, quyến thuộc. Nếu https://thuviensach.vn

đức Nhƣ Lai hóa sanh thời không ngoại hộ. Do đây nên đức Nhƣ Lai chẳng hóa sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Có ngƣời ỷ dòng họ mà sanh kiêu mạn. Vì phá sự kiêu mạn nhƣ vậy, nên đức Nhƣ Lai giáng sanh trong dòng họ cao sang, mà chẳng hóa sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai có cha mẹ thật, cha là Vua Tịnh Phạn, mẹ là Hoàng Hậu Ma Da, mà còn có chúng sanh nói rằng Nhƣ Lai là ngƣời huyễn hóa, nhƣ thế thời đâu nên hóa sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! nếu Nhƣ Lai hóa sanh, thời làm thế nào có thân thể nát ra thành Xá Lợi. Đức Nhƣ Lai vì muốn cho chúng sanh tăng trƣởng phƣớc đức, nên nát rã thân thể mình thành Xá Lợi để cho chúng sanh cúng dƣờng.

Do đây nên đức Nhƣ Lai chẳng hóa sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chƣ Phật đều không hóa sanh, thời làm sao ta lại riêng mình hóa sanh.‖

Sƣ Tử Hống Bồ Tát liền qùy chắp tay nói kệ tán thán Phật : Nhƣ Lai có vô lƣợng công đức, Tôi chẳng thể trình bày đủ hết, Nay vì chúng sanh nói một phần, Xin Phật xót thƣơng cho tôi nói : Chúng sanh đi trong tối vô minh,Chịu đủ vô biên trăm thứ khổ, Phật có thể khiến họ xa lìa, Nên đời gọi Phật là đại bi. Chúng sanh đi trên dây sanh tử, Phóng dật mê hoan không an vui. Phật có thể ban cho an vui, Do đây dứt hẳn dây sanh tử. Vì Phật cho chúng sanh an vui, Nên chẳng tham đắm vui của mình, Phật vì chúng sanh tu khổ hạnh, Nên trong đời đều cúng dƣờng Phật. Thấy ngƣời chịu khổ thân run rẩy, Nên ở địa ngục chẳng biết đau, Phật vì chúng sanh chịu khổ nhiều, Nên là vô lƣợng không ai hơn. Phật vì chúng sanh tu khổ hạnh, Đầy đủ sáu môn Ba La Mật, Ở trong gió tà tâm chẳng động, Nên hơn đƣợc đại sĩ trong đời. Chúng sanh thƣờng muốn đƣợc an vui, Mà chẳng biết tu nhơn an vui, Phật có thể dạy bảo tu tập, Dƣờng nhƣ cha lành thƣơng con một, Phật thấy chúng sanh khổ phiền não, Lòng khổ nhƣ mẹ lo con bịnh, Thƣờng nghĩ những phƣơng tiện lìa bịnh, Nên thân Phật hệ thuộc nơi ngƣời. Tất cả chúng sanh làm điều khổ, Lòng họ

điên đảo cho là vui, Phật diễn nói khổ vui chơn thật, Nên đời gọi Phật là đại bi. Đời đều ở trong vỏ vô minh, Không có mỏ trí mổ lủng đƣợc, Mỏ trí của Phật mổ lủng đƣợc, Nên gọi Phật là mẹ lớn nhứt. Chẳng bị nhiếp trì trong ba đời, Không có danh tự và hiệu giả, Hiểu biết nghĩa sâu của Niết Bàn, Nên gọi Phật là bực Đại iác. Ba cõi xoay chuyển nhận chúng sanh, https://thuviensach.vn

Vô minh mù lòa chẳng biết ra, Phật tự độ mình độ đƣợc ngƣời, Nên gọi Phật là đại thuyền sƣ. Biết rõ đƣợc tất cả nhơn quả, Cũng lại thông đạt đạo tịch diệt, Thƣờng ban pháp dƣợc cho chúng sanh, Nên đời gọi Phật là Y

Vƣơng. Ngoại đạo tà kiến nói khổ hạnh, Nhơn hạnh nầy đƣợc vui vô thƣợng, Đức Phật diễn nói hạnh chơn lạc, Làm cho chúng sanh hƣởng an vui, Nhƣ Lai Thế Tôn phá đạo tà, Chỉ dạy chúng sanh đƣờng chơn chánh, Ai đi đƣờng nầy đƣợc an vui, Nên đời gọi Phật là Đạo Sƣ. Chẳng phải mình và ngƣời làm ra, Chẳng phải chung làm vô nhơn làm, Đức Phật giảng nói những sự khổ, Đúng thật không nhƣ các ngoại đạo. Thành tựu đầy đủ

giới định huệ, Cũng đem pháp nầy dạy chúng sanh, Đem pháp bố thí không lẫn tiếc, Phật hiệu là Đấng Vô Duyên Từ. Không tạo tác cũng không nhơn duyên, Chứng đặng báo không nhơn không quả, Do đây tất cả bực trí giả, Khen nói đức Phật chẳng cầu báo. Thƣờng cùng thế gian hành phóng dật,Mà thân chẳng làm phóng dật hạnh, Nên gọi Phật là Bất Tƣ Nghì. Tám pháp thế gian chẳng nhiễm ô. Nhƣ Lai Thế Tôn không thân thù, Nên tâm của Phật thƣờng bình đẳng, Tôi Sƣ Tử Hống, tán thán Phật, Rống nhƣ vô lƣợng sƣ tử rống.

---o0o---

XXIV.PHẨM CA D ẾP BỒ TÁT THỨ HA MƢƠ BỐN

Ca Diếp Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Đức Nhƣ Lai thƣơng xót tất cả chúng sanh. Có thể điều phục kẻ chẳng điều phục, có thể thanh tịnh kẻ

chẳng thanh tịnh, có thể quy y kẻ chẳng quy y, có thể giải thoát kẻ chƣa giải thoát, đƣợc tám môn tự tại là bực đại Y Sƣ, đại Dƣợc Vƣơng.

- Bạch Thế Tôn ! Thiện Tinh Tỳ Kheo là con trai của đức Phật lúc chƣa xuất gia, sau khi làm Tỳ Kheo, Thiện Tinh thọ trì đọc tụng giải thuyết mƣời hai bộ kinh, phá kiết sử cõi dục chứng đƣợc tứ thiền. Tại sao đức Nhƣ Lai nói Thiện Tinh là hạng Nhứt Xiển Đề, là ngƣời hạ tiện ngƣời không thể trị đƣợc phải ở nơi địa ngục cả kiếp. Cớ gì đức Nhƣ Lai chẳng trƣớc diễn nói chánh pháp cho Thiện Tinh, để đƣợc làm Bồ Tát. Nếu đức Thế Tôn chẳng cứu đƣợc Thiện Tinh Tỳ Kheo, thời đâu đƣợc gọi là có đại từ bi, có đại phƣơng tiện ?

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ cha mẹ chỉ có ba ngƣời con trai : Ngƣời trai thứ nhứt cung kính cha mẹ có lòng tin thuận, thông minh trí huệ

có thể làm xong đƣợc sự nghiệp trong đời ; ngƣời trai thứ hai không cung https://thuviensach.vn

kính tin thuận cha mẹ, thông minh trí huệ có thể làm xong sự nghiệp trong đời ; ngƣời trai thứ ba không cung kính tin thuận cha mẹ, ngu si vô trí.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu lúc cha mẹ muốn dạy bảo điều gì, thời nên dạy đứa con nào trƣớc, thân ái đứa con nào trƣớc, nên bảo đứa nào làm sự

nghiệp trƣớc ?

- Bạch Thế Tôn ! Cha mẹ đó nên trƣớc dạy bảo đứa con có lòng cung kính tin thuận thông minh trí huệ hiểu biết sự nghiệp trong đời, kế đến dạy bảo đứa thứ hai, rồi sau mới đến đứa con thứ ba. Hai đứa sau dầu không lòng cung kính tin tbhuận nhƣng vì xót thƣơng nên cũng lần lƣợt dạy bảo.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy. Đứa con thứ nhứt dụ cho Bồ Tát, đứa giữa dụ cho hàng Thanh Văn, đứa thứ ba dụ cho hạng Nhứt Xiển Đề.

Nhƣ trong khế kinh, những nghĩa lý vi tế ta đã trƣớc giảng nói cho các vị Bồ

Tát. Những nghĩa cạn cợt thời giảng nói cho hàng Thanh Văn. Những nghĩa thế gian thời giảng nói cho hạng Nhứt Xiển Đề phạm tội ngũ nghịch, dầu trong đời hiện tại họ không đƣợc lợi ích, nhƣng cũng làm chủng tử lành cho đời sau.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ ba hạng ruộng : Hạng thứ nhứt nƣớc chảy lƣu thông, không có ngói đá gai gốc, trồng một thâu đƣợc trăm. Hạng thứ hai dầu không ngói đá gai gốc, nhƣng đƣờng nƣớc không đƣợc lƣu thông nên hoa mầu kém ruộng trên phân nửa. Hạng thứ ba đƣờng nƣớc khó khăn lại nhiều ngói đá gai gốc cỏ mọc lan tràn trồng một chỉ thâu đƣợc một.

- Nầy Thiện nam tử ! Đến mùa gieo trồng thời nông phu nên gieo trồng ruộng nào trƣớc ?

- Bạch Thế Tôn ! Nông phu kia nên gieo trồng ruộng thứ nhứt trƣớc, kế đến ruộng thứ hai, sau rốt đến ruộng thứ ba.

- Nầy Thiện nam tử ! Ruộng thứ nhứt dụ cho Bồ Tát, ruộng thứ hai dụ cho Thanh Văn, ruộng thứ ba dụ cho hạng Nhứt Xiển Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ ba cái chậu : Cái thứ nhứt nguyên vẹn, cái thứ

hai rịn chảy, cái thứ ba bể. Nếu muốn đựng sữa, lạc, nƣớc, tô thời trƣớc nên dùng chậu nào ?

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Nên trƣớc dùng chậu lành, kế đến dùng chậu nứt, sau rốt mới đến chậu bể.

- Nầy Thiện nam tử ! Chậu lành dụ cho Bồ Tát, chậu nứt dụ hàng Thanh Văn, chậu bể dụ hạng Nhứt Xiển Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ba ngƣời bịnh đồng đến y sĩ : Ngƣời thứ nhứt dễ trị, ngƣời thứ hai khó trị, ngƣời thứ ba không thể trị. Y Sĩ nên trƣớc trị

cho ngƣời nào ?

- Bạch Thế Tôn ! Nên trị cho ngƣời dễ trƣớc, kế đến ngƣời thứ hai, sau rốt đến ngƣời thứ ba, vì là hàng thân thuộc.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời bịnh dễ trị dụ cho Bồ Tát, ngƣời bịnh khó trị dụ

cho Thanh Văn, ngƣời bịnh không thể trị dụ cho hạng Nhứt Xiển Đề. Dầu hạng sau rốt nầy đối với chánh pháp không đƣợc quả lành trong đời hiện tại, nhƣng vì xót thƣơng nên đức Nhƣ Lai cũng gieo trồng chủng tử lành cho họ

đời sau.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ nhà vua có ba hạng ngựa : Hạng thứ nhứt điều thuận mạnh mẽ, hạng thứ hai không điều thuận nhƣng mạnh mẽ, hạng thứ ba không điều thuận là già yếu. Lúc muốn cỡi, nhà vua nên cỡi hạng ngựa nào trƣớc ?

- Bạch Thế Tôn ! Nhà vua nên trƣớc cỡi hạng ngựa điều thuận mạnh mẽ, kế

đến hạng thứ hai, sau cùng đến hạng thứ ba.

- Nầy Thiện nam tử ! Hạng điều thuận mạnh mẽ dụ cho Bồ Tát, hạng thứ

hai dụ cho Thanh Văn, hạng thứ ba dụ cho Nhứt Xiển Đề. Dầu hạng sau rốt nầykhông đƣợc lợi ích trong đời hiện tại, nhƣng vì xót thƣơng nên đức Nhƣ

Lai vun trồng chủng tử lành đời sau cho họ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lúc bố thí lớn có ba hạng ngƣời đến xin : Hạng thứ nhứt dòng sang thông minh giữ giới hiền lành, hạng thứ hai dòng trung lƣu ngu tối nhƣng cũng giữ giới hiền lành, hạng thứ ba, dòng hạ tiện ngu tối phá giới hung ác.

- Nầy Thiện nam tử ! Thí chủ kia nên bố thí cho hạng nào trƣớc ?

- Bạch Thế Tôn ! Nên trƣớc bố thí cho hạng thứ nhứt, kế đến hạng thứ hai, sau rốt đến hạng thứ ba.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Hạng thứ nhứt dụ cho Bồ Tát, hạng thứ hai dụ cho Thanh Văn, hạng thứ ba dụ cho Nhứt Xiển Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ đại sƣ tử lúc giết hƣơng tƣợng thời dùng hết sức lực, lúc giết thỏ cũng dùnh hết sức lực chẳng khinh thƣờng. Chƣ Phật cũng nhƣ vậy, lúc thuyết pháp cho chƣ vị Bồ Tát dụng công cũng nhƣ lúc thuyết pháp cho hạng Nhứt Xiển Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Trƣớc kia lúc ta ở thành Vƣơng Xá, Thiện Tinh Tỳ

Kheo làm thị giả. Đầu hôm nói pháp cho Thiên Đế Thích. Theo phép của thị

giả, phải đi nằm sau Thầy.

Lúc đó vì ta ngồi lâu nên Thiện Tinh sanh niệm ác bạch với ta rằng mau đi vào thiền thất quỉ Bạc Câu La đến kia kìa. Ta bảo Thiện Tinh, ngƣơi là kẻ

ngu si, ngƣơi chẳng biết rằng đức Nhƣ Lai là bực vô sở úy ƣ !

Đế Thích hỏi ta rằng : Bạch Thế Tôn ! Hạng ngƣời nhƣ vậymà cũng đƣợc vào trong Phật pháp ƣ ?

Ta nói với Thiên Đế : Hạng ngƣời ấy cũng đặng vào trong Phật pháp, họ

cũng có Phật tánh sẽ chứng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Dầu ta vì Thiện Tinh mà thuyết pháp, nhƣng Thiện Tinh vẫn không có lòng tin.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại có một lúc ta ở nƣớc Ca Thi, thành Thi Bà Phú La, ta muốn vào thành khất thực. Vô lƣợng chúng sanh khao khát muốn thấy dấu chƣn của ta. Thiện Tinh Tỳ Kheo theo hầu phía sau chà bỏ dấu chƣn của ta, nhƣng không chà mất đƣợc, lại làm cho chúng sanh có quan niệm chẳng lành.

Khi vào thành rồi, thấy trong nhà cất rƣợu có một Ni Kiền Tử ngồi xổm khum lƣng ăn bã rƣợu.

Thiện Tinh bạch với ta rằng : Nếu trong đời có bực A La Hán thời ngƣời đó là hơn tất cả, vì ngƣời đó tuyên bố rằng không nhơn không quả. Ta bảo Thiện Tinh : Ngƣơi là ngƣời ngu si. Ngƣơi chẳng nghe rằng bực A La Hán chẳng uống rƣợu, chẳng hại ngƣời, chẳng khi dối, chẳng trộm cƣớp, chẳng dâm dật ƣ ! Ni Kiền Tử đó giết hại cha mẹ, ăn bã rƣợu sao ngƣơi nói là bực A La Hán. Ngƣời đó sau khi chết quyết định đọa địa ngục A Tỳ. Bực A La Hán dứt hẳn ba đƣờng ác, sao ngƣơi gọi ngƣời đó là A La Hán.

https://thuviensach.vn

Thiện Tinh liền nói : Tánh của tứ đại còn có thể chuyển đổi, quyết không có lẽ ngƣời đó đọa địa ngục A Tỳ.

Ta nói : Ngƣơi là ngƣời ngu si. Ngƣơi chẳng thƣờng nghe rằng chƣ Phật luôn luôn nói lời thành thật ƣ ?

Dầu ta khuyên dạy Thiện Tinh, nhƣng Thiện Tinh tuyệt không có lòng tin.

- Nầy Thiện nam tử ! Có một lúc kia ta cùng Thiện Tinh ở thành Vƣơng Xá, trong thành có một Ni Kiền Tử tên là Khổ Đắc. Ngƣời nầy thƣờng tuyên bố

rằng : Chúng sanh phiền não không nhơn, không duyên, chúng sanh giải thoát cũng không nhơn không duyên.

Thiện Tinh bạch với ta rằng : Nếu trong đời có bực A La Hán thời ông Khổ

Đắc là trên hết.

Ta nói ngƣơi là kẻ ngu si. Ni Kiền Tử Khổ Đắc thiệt chẳng phải A La Hán chẳng hiểu đƣợc đạo A La Hán.

Thiện Tinh nói rằng : Tại sao bực A La Hán lại tật đố với A La Hán.

Ta nói ngƣơi là ngƣời ngu si. Ta chẳng sanh tật đố với A La Hán, chính là ngƣời tự sanh quan niệm ác tà. Nếu ngƣời nói Khổ Đắc là A La Hán, thời ông nên nghe đây, bảy ngày sau Khổ Đắc sẽ bị trúng thực đau bụng mà chết, chết rồi sẽ sanh trong loài quỉ ăn đồ ói mửa khạc nhổ của ngƣời. Bạn đồng học sẽ mang thây của Khổ Đắc bỏ trong rừng Tha Ma.

Thiện Tinh liền đem lời nầy thuật lại với Khổ Đắc rồi bảo Khổ Đắc rằng : Trƣởng lão nên khéo tƣ duy, tu tập phƣơng tiện, làm cho lời ông Cù Đàm thành vọng ngữ.

Sau khi nghe Thiện Tinh nói, Khổ Đắc liền đoạn thực, từ một ngày đến ngày thứ sáu, nhịn đói đủ bảy ngày, Khổ Đắc bèn ăn đƣờng đen, rồi uống nƣớc lã, đau bụng mà chết. Bạn của Khổ Đắc liền mang thi hài bỏ trong rừng Tha Ma, Khổ Đắc sanh làm quỉ đói ăn đồ ói mửa, quanh quẩn ở bên tử thi.

Thiện Tinh hay đƣợc việc nầy liền đến trong rừng Tha Ma, thấy Khổ Đắc thọ thân quỉ đói, ở bên tử thi ngồi xổm khum lƣng. Thiện Tinh hỏi quỉ đói : Đại Đức đã chết rồi ƣ ?

Khổ Đắc đáp : Tôi đã chết.

https://thuviensach.vn

- Tại sao mà chết ?

- Vì đau bụng mà chết.

- Ai mang thây Đại Đức ra đây ?

- Bạn học của tôi.

- Mang thây bỏ chỗ nào ?

- Ông là ngƣời ngu ! Ông há chẳng biết rằng đây là rừng Tha Ma ƣ ?

- Đại Đức thọ thân gì ?

- Tôi mang lấy thân quỉ ăn đồ ói mửa. Ông nên nghe kỹ ! Lời nói của đức Nhƣ Lai, là lời lành, lời chơn thật, lời phải thời, lời đúng nghĩa, lời đúng pháp. Sao ông lại chẳng tin lời chơn thật của Nhƣ Lai. Nếu có kẻ nào chẳng tin lời nói chơn thật của Nhƣ Lai thời kẻ đó cũng phải thọ lấy thân nhƣ tôi.

Thiện Tinh trở về bạch với ta rằng : Thế Tôn ! Ni Kiền Tử Khổ Đắc sau khi chết đƣợc sanh lên cõi trời Đao Lợi.

Ta nói : Nầy ngƣời ngu ! Bực A La Hán là bực vô sanh, sao ngƣơi lại nói Khổ Đắc đƣợc sanh lên cõi trời Đao Lợi ?

Thiện Tinh bạch rằng : Thế Tôn ! Ni Kiền Tử Khổ Đắc thiệt chẳng sanh lên cõi trời, hiện nay đƣơng thọ thân quỉ đói.

Ta nói : Nầy ngƣời ngu ! Lời của chƣ Phật là lời thành thật, không bao giờ

nói sai.

Thiện Tinh liền bạch rằng : Dầu lúc đó đức Nhƣ Lai nói nhƣ vậy, nhƣng tôi trọn không có lòng tin.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta cũng thƣờng thuyết pháp cho Thiện Tinh Tỳ Kheo, mà Thiện Tinh tuyệtkhông có lòng tin thuận.

- Nầy Thiện nam tử ! Dầu Thiện Tinh đọc tụng mƣời hai bộ kinh, chứng đƣợc tứ thiền, nhƣng chẳng hiểu nghĩa một kệ một câu nhẫn đến một chữ. Vì gần gũi bạn ác nên mất tứ thiền, sanh kiến chấp tà ác mà nói rằng không Phật, không Pháp, không có Niết Bàn. Sa Môn Cù Đàm giỏi tƣớng số nên có thể biết đƣợc tâm niệm của ngƣời.

https://thuviensach.vn

Ta bảo Thiện Tinh : ― Những pháp của ta giảng nói : Ban đầu, chặn giữa, rốt sau, điều lành, lời khéo, nghĩa chánh, không xen tạp, thành tựu đầy đủ phạm hạnh thanh tịnh.

Thiện Tinh lại nói rằng : Dầu đức Nhƣ Lai vì tôi mà thuyết pháp, nhƣng tôi vẫn nói quyết rằng không nhơn không quả.

Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát : ― Nầy Thiện nam tử ! Nếu ông chẳng tin những việc nhƣ vậy, nay Thiện Tinh ở gần sông Ni Liên Thiền, ta cùng ông có thể

đến đó để hỏi.

Liền đó đức Nhƣ Lai cùng ca Diếp Bồ Tát đến chỗ Thiện Tinh tỳ Kheo.

Thiện Tinh thấy Phật từ xa đi đến liền sanh tâm tà ác. Do tâm ác nầy, hiện thân đọa vào địa ngục A Tỳ.

Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát : ― Nầy Thiện nam tử ! Thiện Tinh dầu vào trong Phật pháp vô lƣợng công đức, nhƣng trọn không đặng mảy mún lợi ích, đó là vì phóng dật, gần bạn ác.

Ví nhƣ có ngƣời dù vào biển lớn thấy nhiều châu báu, nhƣng vì phóng dật nên không đƣợc của báu.

Lại nhƣ ngƣời vào biển thấy châu báu, hoặc tự giết mình chết, hoặc bị ác quỉ

giết chết. Cũng vậy, Thiện Tinh dầu vào trong Phật pháp nhƣng bị bạn ác giết hại.

- Nầy Thiện nam tử ! Do đây nên đức Nhƣ Lai xót thƣơng thƣờng bảo rằng : Thiện Tinh phóng dật quá nhiều.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu là ngƣời trƣớc kia nghèo cùng, với ngƣời nầy dầu có xót thƣơng nhƣng lòng thƣơng không nhiều lắm. Nếu là ngƣời trƣớc kia giàu lớn, về sau suy sụp nghèo cùng với ngƣời nầy, lòng xót thƣơng sâu đậm hơn.

Thiện Tinh Tỳ Kheo cũng nhƣ vậy, đã thọ trì đọc tụng mƣời hai bộ kinh, chứng đặng tứ thiền, tồi để thối thất tất đáng xót thƣơng. Do đây nên ta nói Thiện Tinh phóng dật quá nhiều nên dứt mất những căn lành. Hàng đệ tử của ta ngƣời nào nghe thấy việc nầy đều sanh lòng xót thƣơng sâu đậm đối với Thiện Tinh Tỳ Kheo.

https://thuviensach.vn

Từ nhiều năm ta thƣờng cùng Thiện Tinh Tỳ Kheo gần gũi nhau, mà Thiện Tinh tự sanh lòng tà ác, chẳng bỏ ác kiến.

- Nầy Thiện nam tử ! Từ xƣa ta thấy Thiện Tinh có chút ít căn lành nhƣ lông tóc, trọn chẳng huyền kỳ Thiện Tinh là dứt tuyệt căn lành, là hạng hạ tiện Nhứt Xiển Đề phải đọa địa ngục. Bởi Thiện Tinh tuyên bố rằng không nhơn không quả, không có tạo nghiệp, do đây nên ta huyền ký Thiện Tinh là hạng Nhứt Xiển Đề hạ tiện dứt hẳn căn lành phải đọa địa ngục cả kiếp.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ngƣời té chìm trong hầm phẩn, có bạn lành đƣa tay mò đó, nếu nắm đặng đầu tóc, bèn muốn kéo lên, mò lâu chẳng đƣợc mới có tâm niệm thôi vớt. Cũng vậy ta tìm chút ít căn lành nơi Thiện Tinh để cứu vớt, nhƣng trọn ngày tìm cầu mà chẳng đƣợc mảy lông tóc căn lành , do đây nên chẳng cứu đƣợc tội đọa địa ngục của Thiện Tinh.

Ca Diếp Bồ Tát bạch rằng : ― Thế Tôn ! Đức Nhƣ Lai cớ gì huyền ký Thiện Tinh sẽ đọa địa ngục A Tỳ‖.

- Nầy Thiện nam tử ! Thiện tinh Tỳ Kheo có quyến thuộc đông, đều cho rằng Thiện Tinh đã chứng đƣợc quả A La Hán. Vì ta muốn phá tâm niệm tà ác của họ nên huyền ký Thiện Tinh do phóng dật phải đọa địa ngục.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nên biết rằng lời nói của Nhƣ Lai là lời chơn thật không sai . Nếu Phật huyền ký sẽ đọa địa ngục, thời chẳng bao giờ không đọa.

Hàng Thanh Văn Duyên iác huyền ký thời có hai thứ hoặc đúng, hoặc chẳng đúng. Nhƣ Mục Kiền Liên bảo ngƣời nƣớc Ma ià Đà sau bảy ngày trời sẽ mƣa, đến kỳ trời trọn chẳng mƣa. Có lúc ông dự ký bò cái sẽ đẻ bò con trắng, đến lúc sanh sản lại đẻ bò con vá. Ông ấy dự ký sanh trai, về sau lại sanh con gái.

- Nầy Thiện nam tử ! Thiện Tinh thƣờng tuyên bố với vô lƣợng chúng sanh rằng tất cả không có quả lành quả dữ, do đó dứt hẳn tất cả căn lành không còn mảy mún nhƣ lông tóc.

Từ lâu ta biết rõ Thiện Tinh sẽ dứt mất căn lành, ta vẫn cố ý cùng Thiện Tinh ở chung cả hai mƣơi năm. Vì nếu ta không ở gần Thiện Tinh, thời Thiện Tinh sẽ khuyên bảo vô lƣợng chúng sanh tạo những nghiệp ác. Đây gọi là trí lực thứ năm của đức Nhƣ Lai.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Hạng Nhứt Xiển Đề do nhơn duyên gì mà không có pháp lành ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì hạng Nhứt Xiển Đề dứt căn lành. Chúng sanh đều có năm căn : tín, tấn, niệm, định và huệ, mà hạng Nhứt Xiển Đề dứt hẳn căn lành nầy. Do nghĩa đây nên giết hại con kiến còn mắc phải tội sát sanh, nhƣng giết hại hạng Nhứt Xiển Đề không mắc tội sát sanh.

- Bạch Thế Tôn ! Vì Nhứt Xiển Đề trọn không pháp lành nên gọi là Nhứt Xiển Đề ƣ ?

- Đúng nhƣ vậy !

- Bạch Thế Tôn ! Tất cả chúng sanh có ba thứ pháp lành : Quá khứ , vị lai và hiện tại. Hạng Nhứt Xiển Đề không thể dứt đƣợc pháp lành đời vị lai, sao lại nói rằng dứt hết pháp lành gọi là Nhứt Xiển Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về sự dứt có hai thứ : Một là hiện tại dứt, hai là hiện tại chƣớng ngại vị lai. Hạng Nhứt Xiển Đề đủ cả hai thứ nầy nên ta nói rằng Nhứt Xiển Đề dứt hết căn lành.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví nhƣ có ngƣời té chìm trong hầm phẩn, dầu còn một sợi tóc chƣa chìm, nhƣng một sợi tóc không thể kéo nổi toàn thân. Hạng Nhứt Xiển Đề cũng nhƣ vậy dầu đời vị lai sẽ có căn lành nhƣng không thể

cứu đƣợc khổ địa ngục. Đời vị lai dầu có thể cứu khỏi, nhƣng đời hiện tại không thể làm sao đƣợc. Do đây nên gọi là kẻ không thể cứu vớt.

Do Phật tánh làm nhơn duyên thời cứu vớt đƣợc, vì Phật tánh chẳng phải quá khứ chẳng phải vị lai chẳng phải hiện tại, nên Phật tánh không bị dứt mất. Nhƣ hột mục hƣ thời không thể mọc mọng, hạng Nhứt Xiển Đề cũng nhƣ vậy.

- Bạch Thế Tôn ! Hạng Nhứt Xiển Đề chẳng dứt Phật tánh, Phật tánh là pháp lành, tại sao nói rằng dứt tất cả pháp lành ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu chúng sanh nào trong đời hiện tại có Phật tánh thời chẳng đƣợc gọi là Nhứt Xiển Đề. Nhƣ ngã tánh trong thế gian. Phật tánh là thƣờng chẳng thuộc về ba đời. Nếu thuộc về ba đời thời gọi là vô thƣờng. Vì đời vị lai sẽ thấy Phật tánh, nên nói rằng chúng sanh đều có Phật tánh. Do nghĩa nầy nên bực Thập Trụ Bồ Tát trang nghiêm đầy đủ công hạnh mới thấy đƣợc phần ít.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Phật tánh là thƣờng dƣờng nhƣ hƣ không, tại sao đức Nhƣ

Lai nói rằng vị lai ? Nếu đức Nhƣ Lai nói rằng hạng Nhứt Xiển Đề không có pháp lành, lẽ đâu hạng nầy không có lòng thƣơng tƣởng đối với bạn bè, cha mẹ, vợ con thân quyến. Nếu họ có lòng thƣơng tƣởng thời lòng thƣơng nầy chẳng phải là lành ƣ ?

- Lành thay ! Lành thay ! Lời ông hỏi rất hay Phật tánh dƣờng nhƣ hƣ

không, chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại. Tất cả

chúng sanh có ba thứ thân ; Thân quá khứ, thân vị lai, thân hiện tại. Đời vị

lai chúng sanh trang nghiêm đầy đủ thân thanh tịnh thấy đƣợc Phật tánh, nên ta nói rằng Phật tánh đời vị lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta vì chúng sanh có lúc hoặc nói nhơn là quả, có lúc hoặc nói quả là nhơn, do đây nên trong kinh nói rằng mạng căn là ăn uống, thấy sắc là chạm xúc. Vì thân đời vị lai thanh tịnh nên nói Phật tánh.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ ý nghĩa của đức Phật nói nhƣ vậy, sao lại nói rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Dầu Phật tánh hiện tại không, nhƣng chẳng đƣợc nói rằng chúng sanh không Phật tánh. Nhƣ tánh hƣ không kia, dầu không hiện tại mà chẳng đƣợc nói là không. Dầu tất cả chúng sanh là vô thƣờng, còn Phật tánh là thƣờng trụ không biến đổi, do đây nên trong kinh ta nói rằng Phật tánh của chúng sanh chẳng phải trong chẳng phải ngoài, dƣờng nhƣ hƣ

không. Nếu có trong có ngoài thời chẳng đƣợc gọi là duy nhứt, là thƣờng trụ, cũng chẳng đƣợc gọi là tất cả chỗ đều có. Dầu hƣ không chẳng phải trong chẳng phải ngoài nhƣng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ vậy.

Ông nói rằng hạng Nhứt Xiển Đề có pháp lành đó, lời nầy không đúng nghĩa. Vì hạng Nhứt Xiển Đề tất cả hành động nói năng đều là tà nghiệp, vì họ chẳng tin chẳng cầu nhơn quả. Nhƣ gốc, cây, nhánh, lá, bông, hột, trái A Lê Lặc đều đắng, tất cả hành nghiệp của Nhứt Xiển Đề cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai thành tựu đầy đủ tri chƣ căn trí lực, do đây nên biết rõ căn tánh thƣợng trung hạ của tất cả chúng sanh : Biết rõ rằng ngƣời nầy từ bực hạ lên bực trung, biết rõ rằng ngƣời nầy từ bực trung lên bực thƣợng, biết rõ rằng ngƣời nầy từ bực thƣợng thành bục trung, biết rõ rằng ngƣời nầy từ bực trung thành bực hạ. Do đây nên biết rằng căn tánh của chúng sanh không quyết định, vì không quyết định nên hoặc đã dứt căn lành rồi trở lại sanh căn lành. Nếu căn tánh của chúng sanh là quyế định thời trọn https://thuviensach.vn

không có đã dứt mà lại sanh, cũng chẳng nên nói rằng hạng Nhứt Xiển Đề

đọa địa ngục một kiếp. - Nầy Thiện nam tử ! Do đây nên đức Nhƣ Lai nói rằng tất cả pháp không có tƣớng quyết định.

- Bạch Thế Tôn ! Đức Nhƣ Lai đầy đủ tri chƣ căn trí lực, biết chắc rằng Thiện Tinh sẽ dứt mất căn lành, tại sao lại cho Thiện Tinh xuất gia ?

- Nầy Thiện nam tử ! Thuở ta mới xuất gia, em ta là Nan Đà, em họ là A Nan và Đề Bà Đạt Đa, con trai ta là La Hầu La, những ngƣời đó đều theo ta xuất gia tu hành. Nếu ta chẳng cho Thiện Tinh xuất gia, thời Thiện Tinh sẽ

nối ngôi vua có quyền thế sẽ phá hoại Phật pháp, do đó nên ta cho Thiện Tinh xuất gia.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu Thiện Tinh chẳng xuất gia cũng dứt mất căn lành trong vô lƣợng đời đều không lợi ích. Nay đã xuất gia dầu mất căn lành, nhƣng có thể trì giới cung kính cúng dƣờng bực đức hạnh, tu tập sơ thiền nhẫn đến tứ thiền những điều này gọi là nhơn lành, nhơn lành nầy có thể

sanh pháp lành, pháp lành đã sanh thời có thể tu tập đạo hạnh, đã có thể tu tập đạo hạnh thời có thể đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, do đây nên ta cho Thiện Tinh xuất gia.

Nếu ta chẳng cho Thiện Tinh xuất gia thọ giới thời ta chẳng đƣợc gọi là Nhƣ

Lai Thế Tôn đầy đủ mƣời trí lực.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Phật quán sát chúng sanh đủ cả pháp lành và pháp chẳng lành. Ngƣời nầy dầu đủ hai pháp nhƣ vậy, nhƣng chẳng bao lâu sẽ dứt mất tất cả căn lành mà đủ cả pháp chẳng lành. Vì những chúng sanh nầy chẳng gần gũi bạn lành, chẳng nghe chánh pháp, chẳng khéo tƣ duy, chẳng thật hành đúng pháp, do đây nên sẽ dứt mất căn lành.

Đức Nhƣ Lai lại biết ngƣời nầy hiện đời hoặc đời vị lai, lúc trẻ hoặc lúc già, sẽ gần gũi bạn lành đƣợc nghe chánh pháp, thời có thể sanh căn lành trở lại.

Ví nhƣ có khe suối gần xóm làng, nƣớc suối ngọt ngon đủ tám công đức. Có ngƣời nóng nảy khát nƣớc muốn đến khe suối, ngƣời trí quyết định biết rằng ngƣời khát nầy sẽ đến bên nƣớc, vì không còn con đƣờng nào khác. Đức Nhƣ Lai quán sát chúng sanh cũng nhƣ vậy. Do đây nên Nhƣ Lai gọi là có đũ tri chƣ căn trí lực.

Đức Thế Tôn lấy chút đất để trên móng tay rồi bảo Ca Diếp Bồ Tát rằng : Đất nầy nhiều hay đất nơi mƣời phƣơng thế giới nhiều ?

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Đất dính trên móng tay đâu có thể sánh với đất trong mƣời phƣơng thế giới !

- Nầy Thiện nam tử ! Có ngƣời đã chết trở lại đƣợc thân ngƣời, bỏ thân trong ba đƣờng ác mà đƣợc thân ngƣời, căn thân đầy đủ, sanh nơi trung quốc, có đủ chánh tín, có thể tu tập đạo hạnh, có thể tu tập chánh đạo, có thể

đƣợc giải thoát, có thể nhập Đại Niết Bàn. Đƣợc những điều trên đây thật là hy hữu nhƣ số lƣợng đất trên móng tay.

Bỏ thân ngƣời mang thân ba đƣờng ác, bỏ thân ba đƣờng ác trở lại thọ thân ba đƣờng ác, thân căn chẳng đầy đủ, sanh nơi biên địa, tà kiến điên đảo, thật hành đạo tà, chẳng đƣợc giải thoát, chẳng đƣợc Niết Bàn, những hạng nầy đông nhiều nhƣ số lƣợng đất trong muời phƣơng thế giới.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời hộ trì cấm giới tinh tấn chẳng biến trể, chẳng phạm bốn tội trọng, chẳng gây năm tội nghịch, chẳng lạm dụng vật của Tăng, chẳng dứt căn lành, chẳng làm Nhứt Xiển Đề, tin thọ kinh điển Đại Niết bàn nầy, những ngƣời đây tất hy hữu nhƣ lƣợng số đất trên móng tay.

Ngƣời lƣời biếng phá giới, phạm bốn tội trọng, gây năm tội nghịch, lạm dùng của Tăng, làm Nhứt Xiển Đề dứt mất căn lành, chẳng tin kinh Niết Bàn nầy, số lƣợng đông nhiều nhƣ đất trong mƣời phƣơng thế giới.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai biết rõ căn tánh thƣợng trung hạ của chúng sanh nhƣ vậy nên gọi là đầy đủ tri chƣ căn trí lực.

Bạch Thế Tôn ! Đức Nhƣ Lai có đủ tri chƣ căn trí lực nhƣ vậy, nên biết rõ căn tánh thƣợng trung hạ của tất cả chúng sanh, biết rõ căn tánh của chúng sanh đời hiện tại, cũng biết rõ căn tánh của chúng sanh đời vị lai, biết rõ những chúng sanh nầy sau khi Phật nhập diệt sẽ nói rằng đức Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn hoặc nói rằng đức Nhƣ Lai không rốt ráo nhập Niết Bàn, hoặc nói có ngã, hoặc nói không ngã, hoặc cho rằng có trung ấm, hoặc không trung ấm, hoặc nói có thối thất, hoặc không thối thất, hoặc nói thân Nhƣ Lai là hữu vihoặc nói là vô vi, hoặc có kẻ nói mƣời hai nhơn duyên là pháp hữu vi, hoặc nói là pháp vô vi, hoặc nói tâm là thƣờng trụ, hoặc nói tâm là vô thƣờng, hoặc có ngƣời nói hƣởng vui ngũ dục thời hay chƣớng thánh đạo, hoặc nói chẳng chƣớng ngại, hoặc có kẻ nói thế đệ nhứt chỉ

thuộc về cõi dục hoặc nói thuộc về cả ba cõi, hoặc nói bố thí chỉ thuộc nơi ý nghiệp, hoặc nói bố thí thuộc nơi ngũ ấm, hoặc nói có ba pháp vô vi, hoặc nói không ba pháp vô vi, hoặc nói có tạo sắc, hoặc nói không tạo sắc, hoặc nói có vô tác sắc, hoặc nói không vô tác sắc, hoặc nói có tâm sở, hoặc nói https://thuviensach.vn

không tâm sở ; hoặc nói có năm đại chủng, hoặc nói có sáu đại chủng ; hoặc nói giới Ƣu Bà Tắc thọ đầy đủ bát quan trai, hoặc nói chẳng thọ đƣợc đầy đủ

; hoặc nói Tỳ Kheo đã phạm tội tứ trọng mà giới Tỳ Kheo vẫn còn, hoặc nói chẳng còn ; hoặc nói bực Tu Đà Hoàn, Tƣ Đà Hàm, A Na Hàm, A La Hán, đều đƣợc thành Phật, hoặc nói chẳng đƣợc thành : Hoặc nói chính nơi chúng sanh có Phật tánh, hoặc nói rời chúng sanh có Phật tánh ; hoặc nói hạng Nhứt Xiển Đề phạm bốn tội trọng năm tội nghịch đều có Phật tánh, hoặc nói không có Phật tánh ; hoặc nói có chƣ Phật mƣời phƣơng, hoặc nói không có chƣ Phật mƣời phƣơng.

Đức Nhƣ Lai thành tựu đầy đủ tri chƣ căn trí lực nhƣ vậy, tại sao hôm nay chẳng nói quyết định ?

- Nầy Thiện nam tử ! Những nghĩa nhƣ vậy chẳng phải là nhãn thức biết đƣợc nhẫn đến chẳng phải là ý thức biết đƣợc, đây là chỗ biết của trí huệ.

Nếu với ngƣời có trí huệ, thời ta trọn chẳng nói phân hai, ngƣời trí nầy cũng cho rằng Phật chẳng nói phân hai. Với ngƣời vô trí thời ta nói bất định ngƣời vô trí nầy cũng cho rằng Phật nói bất địng.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả công hạnh lành của Nhƣ Lai đều vì điều phục chúng sanh. Nhƣ tất cả phƣơng thuốc của lƣơng y đều để chữa trị những bịnh khổ.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì quốc độ, vì thời tiết, vì ngôn ngữ của ngƣời, vì độ

ngƣời, vì căn tánh sai khác, nên đức Nhƣ Lai ở trong một pháp mà nói phân hai, nơi một danh từ nói thành vô lƣợng danh từ, nơi trong một nghĩa nói thành vô lƣợng, nơi trong vô lƣợng nghĩa nói thành vô lƣợng.

Thế nào là một danh từ nói thành vô lƣợng danh từ ? Nhƣ Niết Bàn, cũng gọi là Niết Bàn, là vô sanh, là vô xuất, là vô tác, là vô vi, là quy y, là nhà cửa, là giải thoát, là quang minh, là đèn sáng, là bờ kia, là vô úy, là bất thối, là chỗ an ổn, là tịch tịnh, là vô tƣởng, là bất nhị, là nhứt hạnh, là thanh lƣơng, là không tối tăm, là không chƣớng ngại, là vô tránh, là vô trƣợc, là quảng đại, là cam lộ, là cát tƣờng.

Thế nào là một nghĩa nói thành vô lƣợng ? Nhƣ Đế Thích : Cũng gọi là Đế

Thích, cũng gọi là Kiều Thi Ca, là Bà Ta Bà, là Phú Lan Đà La, là Ma Pháp Bà, là Nhơn Đà La, là Thiên Nhãn, là Xá Chỉ Thiên, là Kim Cang, là Bửu Đảnh, là Bửu Tràng.

https://thuviensach.vn

Thế nào là nơi vô lƣợng nghĩa nói thành vô lƣợng ? Nhƣ Phật Nhƣ Lai cũng gọi là Nhƣ Lai, vì nghĩa khác nên tên cũng khác, gọi là A La Ha, cũng gọi là Tam Miệu Tam Phật Đà, cũng gọi là Thuyền Sƣ, cũng gọi là Đạo Sƣ, là Chánh iác, là Minh Hạnh Túc, là Sƣ Tử Vƣơng, là Sa Môn, là Bà La Môn, là Tịch Tịnh, là Thí Chủ, là Đáo Bĩ Ngạn, là Đại Y Vƣơng, là Đại Tƣợng Vƣơng, là Đại Long Vƣơng, là Thí Nhãn, là Đại Lực Sĩ, là Đại Vô Uùy, là Bửu Tựu, là Thƣơng Chủ, là Đắc Thoát, là Đại Trƣợng Phu, là Thiên Nhơn Sƣ, là Đại Vân Đà Lợi, là Vô Đẳng Lữ , là Đại Phƣớc Điền, là Trí Huệ Hải, là Vô Tƣớng, là Bát Trí.

Lại có một nghĩa mà nói thành vô lƣợng danh từ, nhƣ ấm : Cũng gọi là ấm, cũng gọi là điên đảo, là đế, là tứ niệm xứ, là tứ thực, là chỗ ở của tứ thức, là hữu, là đạo, là thời, là chúng sanh, là thế, là đệ nhứt nghĩa, là ba pháp tu : Thân, giới và tâm, là nhơn quả, là phiền não, là giải thoát, là mƣời hai nhơn duyên, là Thanh Văn, là Bích Chi Phật, là Phật, là địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, nhơn, thiên, là quá khứ, hiện tại, vị lai.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai vì chúng sanh nên trong rộng mà nói lƣợc, trong lƣợc mà nói rộng, nơi đệ nhứt nghĩa đế nói thành thế đế, nơi thế

đế nói thành đệ nhứt nghĩa đế.

Thế nào trong rộng mà nói lƣợc ? Nhƣ ta bảo các Tỳ Kheo : Hôm nay ta giảng nói mƣời hai nhơn duyên. Thế nào gọi là mƣời hai nhơn duyên ?

Chính là nhơn quả.

Thế nào gọi là trong lƣợc mà nói rộng ? Nhƣ ta bảo các Tỳ Kheo : Hôm nay ta giảng nói khổ tập diệt đạo. Khổ là vô lƣợng sự khổ, tập là vô lƣợng phiền não, diệt là vô lƣợng giải thoát, đạo là vô lƣợng phƣơng tiện.

Thế nào gọi là nơi đệ nhứt nghĩa đế nói là thế đế ? Nhƣ ta bảo các Tỳ Kheo.

Thân của ta đây có già bịnh chết.

Thế nào gọi là nơi thế đế nói là đệ nhứt nghĩa đế ? Nhƣ ta bảo Kiều Trần Nhƣ : Vì ông đắc pháp nên gọi là A Nhã Kiều Trần Nhƣ.

Do vì tùy theo ngƣời tùy theo ý, tùy theo thời nhƣ vậy, nên gọi đức Nhƣ Lai có đủ tri chƣ căn trí lực.

- Nầy Thiện nam tử ! Đối với những nghĩa nhƣ vậy nếu ta nói quyết định thời ta chẳng đƣợc gọi là đức Nhƣ Lai có đủ tri chƣ căn trí lực. Ngƣời có trí https://thuviensach.vn

biết rằng chỗ mang chở của hƣơng tƣợng chẳng phải lừa ngựa mang nổi. Tất cả chúng sanh có vô lƣợng hành nghiệp, nên đức Nhƣ Lai vì họ mà nói vô lƣợng pháp, đó là do vì chúng sanh có vô lƣợng phiền não. Nếu đức Nhƣ Lai nói một hạnh một pháp thời chẳng gọi là đức Nhƣ Lai có đủ tri chƣ căn trí lực. Do đây nên trong các kinh khác ta nói rằng có năm hạng chúng sanh chẳng nên vì họ nói năm thứ pháp : Vì ngƣời chẳng có lòng tin thời chẳng tán thán chánh tín, vì ngƣời phá giới cấm thời chẳng tán thán trì giới, vì ngƣời xan tham thời chẳng tán thán bố thí, vì ngƣời giải đãi thời chẳng tán thán đa văn vì ngƣời ngu si thời chẳng tán thán trí huệ. Nếu ngƣời trí vì năm hạng này mà nói năm việc trên đây, thời nên biết rằng ngƣời thuyết pháp nầy chẳng có đủ tri chƣ căn trí lực, cũng chẳng đƣợc gọi là thƣơng xót chúng sanh. Vì năm hạng nầy nếu nghe giảng nói năm điều trên đây thời họ sẽ sanh lòng nghi, lòng ác, lòng sân hận, mà phải chịu quả báo khổ trong vô lƣợng đời. Do đây nên trƣớc kia trong các kinh khác ta bảo Xá Lợi Phất rằng : Ông phải cẩn thận chớ vì ngƣời lợi căn mà rộng thuyết pháp, chớ vì ngƣời độn căn mà lƣợc thuyết pháp. Xá Lợi Phất bạch rằng tôi chỉ vì thƣơng xót mà thuyết pháp, chẳng phải là có đủ tri chƣ căn trí lực mà thuyết pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Thuyết pháp hoặc rộng hoặc lƣợc là cảnh giới của Phật, chẳng phải hàng Thanh Văn và Duyên iác biết đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ông nói rằng sau khi Phật nhập Niết Bàn hàng đệ

tử đều nói khác nhau, những ngƣời đó đều vì điên đảo nên chẳng đƣợc chánh kiến, chẳng thể lợi mình lợi ngƣời.

- Nầy Thiện nam tử ! Chúng sanh chẳng phải chỉ có một tánh một hạnh , một căn, một quốc độ, một thiện tri thức. Do đây nên đức Nhƣ Lai vì chúng sanh mà tuyên nói nhiều pháp yếu. Do nhơn duyên nầy nên chƣ Phật trong mƣời phƣơng ba đời vì chúng sanh mà khai thị diễn thuyết mƣời hai bộ kinh.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai nói mƣời hai bộ kinh đây chẳng phải để

lợi cho mình mà chỉ vì lợi ích cho ngƣời, nên trí lực thứ năm của Nhƣ Lai gọi là giải lực. Do hai trí lực nầy nên đức Nhƣ Lai biết rõ ngƣời nầy hiện tại có thể dứt căn lành ngƣời nầy đời sau có thể dứt căn lành, ngƣời nầy hiện tại có thể đƣợc giải thoát, ngƣời nầy đời sau có thể đƣợc giải thoát, do đây nên đức Nhƣ Lai đƣợc là vô thƣợng lực sĩ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói rằng đức Nhƣ Lai rốt ráo nhập Niết Bàn, hoặc nói chẳng rốt ráo nhập Niết Bàn, những ngƣời nầy chẳng hiểu ý của Nhƣ Lai nên nói những lời nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Trong núi Hƣơng Sơn có năm mƣơi ba ngàn vị tiên nhơn, những vị nầy đã tu tập công đức nơi đức Phật Ca Diếp thuở quá khứ, họ chƣa đƣợc chánh đạo, chƣa đƣợc gần gũi Phật để nghe chánh pháp. Vì muốn độ những vị tiên nhơn nầy nên đức Nhƣ Lai bảo A Nan rằng ba tháng sau ta sẽ nhập Niết Bàn. Chƣ thiên truyền lời nầy đến núi Hƣơng Sơn. Các vị tiên nhơn nghe tin Phật sắp nhập Niết Bàn bèn sanh lòng hối hận mà bảo nhau rằng tại sao chúng ta đƣợc sanh trong nhơn đạo mà chẳng đƣợc gần gũi Phật. Chƣ Phật ra đời rất khó gặp nhƣ hoa Ƣu Đàm. Nay chúng ta nên đến ra mắt đức Thế Tôn để đƣợc nghe chánh pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó năm mƣơi ba ngàn tiên nhơn liền đến ra mắt ta.

Ta bèn theo cơ của họ mà thuyết pháp : Nầy các đại sĩ ! Sắc là vô thƣờng, vì nhơn duyên của sắc là vô thƣờng. Đã từ nhơn vô thƣờng mà sanh thời sắc đâu phải là thƣờng trụ. Nhƣ sắc, thọ, tƣởng, hành, thức cũng nhƣ vậy.

Các tiên nhơn sau khi nghe pháp yếu trên đây tất cả đều chứng đƣợc quả A La Hán.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong thành Câu Thi Na Kiệt có ba mƣơi muôn lực sĩ

tự thị sức mạnh của mình ngạo nghễ không chịu tùng phục ai.

Vì muốn điều phục các lực sĩ nầy nên ta bảo Mục Liên đến điều phục các lực sĩ ấy. Lúc đó Mục Kiền Liên tuân lịnh ta, trọn năm năm giáo hóa nhiều cách, nhƣng chẳng thể điều phục đƣợc một lực sĩ. Do đây nên ta bảo A Nan rằng sau ba tháng đức Phật sẽ nhập Niết Bàn. Các lực sĩ nghe đƣợc tin nầy bèn họp nhau sửa sang đƣờng sá.

Đến ngày ta từ nƣớc Tỳ Xá Ly đến thành Câu Thi Na. iữa đƣờng thấy các lực sĩ, ta liền hóa thân làm vị Sa Môn hỏi các lực sĩ rằng : Bọn đồng tử kia làm việc gì thế ?ù Các lực sĩ đều nổi giận nói rằng : Nầy Sa Môn ! Tại sao ông gọi chúng ta là đồng tử ?

Ta bảo các lực sĩ bọn ngƣơi đến ba mƣơi muôn ngƣời mà không đủ sức dời nổi hòn đá nhỏ nhít nầy, nên ta gọi là đồng tử đâu phải lời quá đáng.

Các lực sĩ nói nếu ông gọi chúng ta là đồng tử, thời ông phải là bực đại nhơn.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc đó ta dùng hai ngón chơn hất văng hòn đá ấy. Các lực sĩ thấy nhƣ vậy liền hết khinh ngạo mà nói rằng : Nầy Sa Môn ! Nay ông có thể dời hòn đá nầy ra khỏi đƣờng chăng ? - Ta nói nầy các đồng tử ! Do https://thuviensach.vn

nhơn duyên gì mà các ngƣời sửa sang con đƣờng nầy ? - Các lực sĩ nói nầy Sa Môn ! Đức Thích Ca Nhƣ Lai sẽ do con đƣờng nầy đi đến rừng Ta La mà nhập Niết Bàn, nên chúng ta họp nhau lại sửa sang. Ta khen rằng : Lành thay ! Các đồng tử đã phát tâm tốt nhƣ vậy, ta sẽ dời hòn đá nầy cho các ông.

Nói xong ta liền lấy tay bƣng hòn đá dồi lên giữa hƣ không. Các lực sĩ kinh hải muốn chạy tránh. Ta liền bảo họ rằng : Các ngƣơi chẳng nên kinh sợ !

Rồi ta lấy tay hứng bắt hòn đá để trên bàn tay mặt.

Các lực sĩ đều vui mừng khen ngợi hỏi rằng : Nầy Sa Môn ! Hòn đá ấy là thƣờng hay vô thƣờng ?

Ta liền dùng miệng thổi hòn đá tan nát ra nhƣ cát bụi.

Các lực sĩ thấy nhƣ vậy đồng cất tiếng xƣớng rằng hòn đá ấy là vô thƣờng !

Họ sanh lòng hổ thẹn không còn có tâm niệm kiêu mạn.

Ta liền hiện lại hình Phật mà vì họ thuyết pháp. Ba mƣơi muôn lực sĩ đều phát tâm vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Nơi thành Câu Thi Na có ngƣời thợ tên Thuần Đà.

Ngƣời nầy nơi thời kỳ đức Phật Ca Diếp đã phát nguyện rằng : Lúc Thích Ca Nhƣ Lai nhập Niết Bàn ta sẽ là ngƣời cúng dƣờng bữa ăn cuối cùng cho Phật. Do đây nên ta ở nƣớc Tỳ Xá Ly bảo Tỳ Kheo Ƣu Bà Ma Na rằng sau ba tháng ta sẽ nhập Niết Bàn nơi rừng Ta La trong thành Câu Thi Na, ông nên qua cho Thuần Đà hay !

- Nầy Thiện nam tử ! Trong thành Vƣơng Xá có vị Ngũ Thông Tiên Nhơn tên là Tu Bạt Đà La đƣợc một trăm hai mƣơi tuổi. Tiên nhơn nầy thƣờng tự

xƣng là bực nhứt thiết trí sanh lòng kiêu mạn. Tiên nhơn nầy đã vun trồng căn lành nơi vô lƣợng chƣ Phật thuở quá khứ.

Vì muốn điều phục Tiên nhơn nầy nên ta bảo A Nan rằng sau ba tháng ta sẽ

nhập Niết Bàn ! Tu Bạt Đà La nghe tin nầy sẽ sanh lòng kính tin mà đến ra mắt ta. Ta sẽ độ ông chứng quả A La hán.

- Nầy Thiện nam tử ! Nơi thành La Duyệt Kỳ, Thái Tử Thiện Kiến muốn hại vua cha là Tần Bà Ta La, mà chƣa có dịp hại đƣợc. Lúc đó Đề Bà Đạt Đa cũng muốn hại ta, bèn tu tập chứng đƣợc ngũ thông, làm bạn thân với Thái https://thuviensach.vn

Tử Thiện Kiến. Vì Thái Tử mà hiện thần thông. Thái Tử rất kính mến cúng dƣờng trọng hậu.

Một lúc kia Thái Tử thƣa với Đề Bà Đạt Đa rằng : Bạch Đại Sƣ Thánh nhơn, nay tôi muốn thấy hoa Mạn Đà La.

Đề Bà Đạt Đa liền đến cung trời Đao Lợi, xin bông Mạn Đà La, vì phƣớc đã hết nên không vị trời nào chịu cho. Xin không đƣợc bông, Đề Bà Đạt Đa suy nghĩ rằng : Cây Mạn Đà La vốn không ngã, không ngã sở, nếu ta tự lấy bông nào có tội gì. Nghĩ xong Đề Bà Đạt Đa đến bên cây muốn lấy bông, liền mất thần thông, trở lại thấy thân mình ở nơi thành Vƣơng Xá, sanh lòng hổ thẹn chẳng dám đến gặp Thái Tử Thiện Kiến. Đề Bà Đạt Đa lại nghĩ rằng nay ta nên đến chỗ Phật đòi đại chúng. Nếu Phật cho ta sẽ tùy ý sai bảo Xá Lợi Phất v.v…

Đề Bà Đạt Đa liền đến chỗ Phật mà bạch rằng : Ngƣỡng mong đức Nhƣ Lai đem đại chúng nầy giao phó cho tôi, tôi sẽ thuyết pháp giáo hóa họ.

Phật nói : Ngƣời ngu si ! Xá Lợi Phất v.v… là bực thông minh đại trí mọi ngƣời tin phục, mà ta còn chẳng đem đại chúng giao phó, huống ngƣơi là ngƣời ngu si ăn nƣớc miếng của kẻ khác ƣ !

Lúc đó Đề Bà Đạt Đa càng sanh ác tâm nói rằng : Nầy Cù Đàm. Nay dầu ông điều phục đại chúng, nhƣng thế cũng chẳng đƣợc lâu sẽ phải bị tiêu diệt

! Vừa nói xong đất liền rúng động, Đề Bà Đạt Đa té xuống đất, bên thân ông ấy phát ra luồng gió mạnh thổi bụi đất lấm dơ cả mình.

Đề Bà Đạt Đa thấy tƣớng xấu nầy lại nói rằng : Nếu thân ta hiện đời phải đọa A Tỳ địa ngục, ta phải báo sự oán thù lớn nầy.

Đề Bà Đạt Đa liền đến chỗ Thái Tử Thiện Kiến.

Thái Tử : Hỏi Đại sƣ Thánh nhơn cớ sao dung nhan tiều tụy sắc diện lo buồn ?

Đề Bà Đạt Đa nói : Ta luôn luôn nhƣ vậy mà Thái Tử chẳng biết ƣ ?

Thái Tử hỏi : Có nhơn duyên gì nhƣ vậy ? Xin Đại Sƣ dạy rõ .

Đề Bà Đạt Đa nói : Nay ta cùng Thái Tử thân mến nhau. Ngƣời ngoài mắng nhiếc Thái Tử, lẽ đâu ta chẳng lo buồn.

https://thuviensach.vn

Thái Tử hỏi : Ngƣời ta mắng nhiếc tôi nhƣ thế nào ?

Đề Bà Đạt Đa nói : Mọi ngƣời mắng Thái Tử là vị sanh oán.

Thái Tử hỏi : Sao lại gọi tôi là vị sanh oán ? Ai đặt ra danh từ nầy ?

Đề Bà Đạt Đa nói : Lúc chƣa sanh Thái Tử, tất cả tƣớng sƣ đều bảo rằng lúc đứa trẻ nầy lớn lên sẽ giết cha do đó ngƣời ngoài đều gọi Thái Tử là vị sanh oán. Ngƣời trong cung vì muốn Thái Tử vui lòng nên đặt là Thiện Kiến.

Vi Đề Hy phu nhơn nghe lời tƣớng sƣ, lúc sanh Thái Tử từ trên lầu cao ném xuống đất, làm gãy mất một ngón tay của Thái Tử. Do cớ nầy nên mọi ngƣời lại gọi tên Thái Tử là Chiết Chỉ. Ta nghe những việc nầy trong lòng lo buồn, nhƣng lại chẳng dám nói với Thái Tử.

Đề Bà Đạt Đa đem những việc ác nhƣ vậy xúi Thái Tử giết vua cha mà bảo rằng : Nếu Thái Tử giết vua cha, thời ta cũng có thể giết Sa Môn Cù Đàm.

Thái Tử hỏi đại thần Võ Hành. Đại thần thuật sự tích đặt tên đúng nhƣ lời của Đề Bà Đạt Đa.

Thái Tử nghe xong liền cùng đại thần bắt vua cha giam ở ngoài thành sai bốn đội binh giữ gìn nghiêm ngặt. Phu nhơn Vi Đề Hy đến thăm vua. Ngƣời giữ cửa nhà giam chẳng cho vào. Phu nhơn cả giận bèn quở mắng. Ngƣời giữ cửa đem việc nầy thƣa với Thái Tử. Thái Tử Thiện Kiến giận dữ vào cung nắm tóc mẹ rút gƣơm muốn chém.

Kỳ Bà liền đến can rằng : Tâu Đại Vƣơng ! Từ khi lập quốc đến nay, dầu tội rất nặng cũng chẳng xử đến ngƣời nữ, huống là mẹ đẻ.

Thái Tử vì nể Kỳ Bà nên không giết phu nhơn. Dứt hẳn sự uống ăn thuốc men của vua cha. Quá bảy ngày vua cha chết. Thiện Kiến Thái Tử mới sanh lòng hối hận.

Đại Thần Võ Hành tâu rằng : Tất cả hành nghiệp đều không có tội, sao Đại Vƣơng lại sanh lòng hối hận buồn rầu.

Kỳ Bà tâu rằng : Đại Vƣơng nên biết rằng việc làm của Đại Vƣơng gồm hai tội nặng : một là tội giết cha, hai là tội giết Tu Đà Hoàn. Tội nặng nhƣ vậy trừ Phật không ai có thể làm cho tội đó đƣợc trừ diệt.

https://thuviensach.vn

Vua nói Đức Nhƣ Lai thanh tịnh ta là ngƣời tội nhơ uế làm sao dám đến thấy Phật.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta biết việc nầy nên bảo A Nan rằng sau ba tháng ta sẽ

nhập Niết Bàn.

Thái Tử Thiện Kiến nghe tin nầy liền đến ra mắt ta. Ta vì Thiện Kiến mà thuyết pháp, do đây tội nặng đƣợc bớt nhẹ, Thiện Kiến đƣợc vô căn tín.

- Nầy Thiện nam tử ! Hàng đệ tử của ta nghe những lời nầy chẳng hiểu ý của ta, nên cho rằng đức Nhƣ Lai quyết định nói rốt ráo nhập Niết Bàn.

Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát : - Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát có hai hạng : Một là thật nghĩa, hai là giả danh.

iả danh Bồ Tát nghe tin Phật sau ba tháng sẽ nhập Niết Bàn, đều sanh lòng thối thất mà nói rằng : Đức Nhƣ Lai còn là vô thƣờng, tại sao chúng ta lại vì sự vô thƣờng mà lại cần khổ trong vô lƣợng đời. Đức Nhƣ Lai thành tựu đầy đủ vô lƣợng công đức mà còn không thể phá hoại đƣợc tử ma, huống là bọn ta.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta vì hạng Bồ Tát nầy mà nói rằng Nhƣ Lai thƣờng trụ

không có biến đổi.

Các đệ tử của ta nghe lời trên đây chẳng hiểu ý của ta bèn xƣớng rằng đức Nhƣ Lai trọn chẳng rốt ráo nhập Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Có những chúng sanh chấp đoạn kiến bảo rằng tất cả

chúng sanh sau khi thân thể chết mất, những nghiệp thiện, nghiệp ác không có ngƣời lãnh thọ. Ta vì những ngƣời nầy mà nói rằng quả báo lành cũng nhƣ quả báo ác thiệt có ngƣời lãnh thọ. Do đâu biết rằng có ?

Nhƣ thuở quá khứ nơi thành Câu Thi Na có Thiện Kiến Vƣơng : Lúc làm đồng tử trải qua tám muôn bốn ngàn tuổi, thời kỳ làm Thái tử trải qua tám muôn bốn ngàn tuổi, đến lúc lên ngôi vua cũng trải qua tám muôn bốn ngàn tuổi. Thiện Kiến Vƣơng ngồi riêng một mình suy nghĩ rằng : Chúng sanh phƣớc mỏng tuổi thọ ngắn ngủi, thƣờng có bốn thứ oan gia theo dỏi mà chúng sanh chẳng hay biết, mãi phóng dật. Ta nên xuất gia tu hành dứt tuyệt bốn thứ oan gia sanh, già, bịnh, chết. Nhà vua sai quan xây nhà thất bảo ở

ngoài thành rồi bảo quần thần, hậu phi, các vƣơng tử cùng tất cả quyến thuộc :Nay ta muốn xuất gia các ngƣời có bằng lòng không ? Các đại thần https://thuviensach.vn

cùng quyến thuộc đều bằng lòng. Thiện Kiến Vƣơng đem theo một ngƣời hầu hạ qua ở nơi nhà thất bảo tu tập từ tâm trải qua tám muôn bốn ngàn năm.

Do sự tu tập từ tâm nầy nên sau đó trải qua tám muôn bốn ngàn đời thƣờng làm Chuyển Luân Thánh Vƣơng, ba mƣơi đời làm Thích Đề Hoàn Nhơn, vô lƣợng đời làm tiểu quốc vƣơng.

- Nầy Thiện nam tử ! Thiện Kiến Vƣơng thuở xƣa đó chính là tiền thân của ta. Các đệ tử của ta nghe những lời trên đây chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn nói rằng : Đức Nhƣ Lai quyết định nói có ngã và có ngã sở.

Lại một thời kỳ kia ta vì chúng sanh mà nói rằng ngã chính là tánh, nghĩa là những nhơn duyên trong thân ngoài cảnh, mƣời hai nhơn duyên, ngũ ấm, tâm, giới, công đức, hành nghiệp, tự tại thiên chính đây gọi là ngã. Các đệ tử

của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai quyết định nói có ngã.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngày kia có một Tỳ Kheo đến bạch rằng : Thế Tôn !

Thế nào gọi là ngã, ai là ngã ? Duyên gì mà có ngã ? Ta bảo Tỳ Kheo đó rằng : Nầy Tỳ Kheo không có ngã không có ngã sở. Ngã đó chính là trƣớc không mà nay có, có rồi trở lại không. Lúc nó sanh không từ đâu lại, lúc nó diệt cũng không đến đâu. Dầu có nghiệp quả mà không có tác giả, không có ai rời bỏ ngũ ấm cũng nhƣ không có ai thọ lấy ngũ ấm. Nhƣ lời ông hỏi thế

nào là ngã ? Ngã đó chính là thời kỳ vậy. Ai là ngã ? Chính là nghiệp vậy.

Duyên gì mà có ngã ? Chính là ái vậy. Nầy Tỳ Kheo ! Nhƣ hai tay vổ nhau trong đó phát ra tiếng. Ngã cũng nhƣ vậy, chúng sanh, nghiệp, ái, do ba nhơn duyên nầy mà gọi đó là ngã. Nầy Tỳ Kheo ! Nơi tất cả chúng sanh, sắc chẳng phải là ngã, trong ngã không có sắc, trong sắc không có ngã,thọ tƣởng hành thức cũng nhƣ vậy. Nầy Tỳ Kheo ! Các ngoại đạo dầu nói là có ngã nhƣng trọn chẳng lìa ngũ ấm. Không bao giờ có thể nói rằng riêng có ngã rời ngoài ngũ ấm. Tất cả chúng sanh, hành nghiệp nhƣ huyễn hóa nhƣ dƣơng diệm. Nầy Tỳ Kheo ! Ngũ ấm đều là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Lúc ta giảng dạy những lời trên đây, có vô lƣợng Tỳ

Kheo quán ngũ ấm là vô ngã, là không ngã sở, mà chứng đặng quả A La Hán.

- Nầy Thiện nam tử ! Các đệ tử của ta nghe lời nói trên đây chẳng hiểu đƣợc ý của ta cho rằng đức Nhƣ Lai quyết định nói vô ngã.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong khế kinh ta lại nói rằng do ba sự hòa hiệp mà có thân : Cha mẹ, trung ấm. Hoặc có lúc ta nói bực A Na Hàm nơi hiện thân https://thuviensach.vn

nhập Niết Bàn, hoặc nói nơi thân trung ấm nhập Niết Bàn. Hoặc nói rằng thân căn của trung ấm minh mẫn sáng suốt đều do nơi hạnh nghiệp đời trƣớc, nhƣ đề hồ trong sạch.

- Nầy Thiện nam tử ! Có lúc ta nói rằng chúng sanh tệ ác thọ thân trung ấm xấu xí nhƣ vải bố thô. Chúng sanh thuần thiện thọ thân trung ấm tốt đẹp nhƣ

lụa trắng. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói có thân trung ấm.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta lại vì những chúng sanh phạm tội nghịch mà nói rằng kẻ tạo tội ngũ nghịch sau khi chết chẳng vào địa ngục A Tỳ.

Ta lại nói rằng Tỳ Kheo Đàm Ma Lƣu Chi, sau khi chết chẳng vào địa ngục A Tỳ, nơi khỏang giữa không chỗ dừng ở.

Ta lại bảo Phạm Chí Độc Tử : Nầy Phạm Chí ! Nếu có thân trung ấm thời có sáu sự có. Ta lại nói có chúng sanh cõi vô sắc không có thân trung ấm. Các đệ tử của ta nghe lời trên đây chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn nói rằng đức Phật quyết định nói không thân trung ấm.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong khế kinh ta lại nói có thối thất. Nhơn nơi vô lƣợng sự giải đãi biếng trể, các Tỳ Kheo chẳng tu hành đạo hạnh nên nói có năm điều thối thất : Một là thích nhiều việc, hai là thích nói việc đời, ba là ƣa ngủ nghỉ, bốn là ƣa gần ngƣời tại gia, năm là ƣa thƣờng dạo đi, do năm nhơn duyên nầy làm cho Tỳ Kheo thối thất.

Nhơn duyên thối thất lại có hai thứ : Một là nội nhơn, hai là ngoại nhơn, bực A La Hán dầu rời khỏi nội nhơn chẳng lìa ngoại nhơn. Do nhơn duyên ngoài nên sanh phiền não. Vì sanh phiền não thời thối thất.

Có Tỳ Kheo tên là Cù Đàm , sáu phen thối thất, sanh lòng hổ thẹn lại tiến tu lần thứ bảy bèn đƣợc, đƣợc rồi sợ thối thất lấy dao tự đâm mình mà chết.

Ta lại nói có lúc giải thoát, hoặc nói sáu hạng A La Hán. Các đệ tử của ta nghe những lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ lai quyết định nói có thối thất.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong kinh lại nói nhƣ đã cháy thành than thời chẳng còn trở lại làm cây gỗ. Nhƣ bình đã bể thời không còn công dụng của bình.

Phiền não cũng nhƣ vậy, A La Hán đã dứt thời trọn chẳng có lại nữa.

https://thuviensach.vn

Ta cũng nói chúng sanh nhơn duyên có phiền não do ba điều : Một là chƣa dứt phiền não, hai là chẳng dứt nhơn duyên, ba là chẳng khéo suy nghĩ. Bực A La Hán không có hai điều : Nghĩa là đã dứt phiền não và đã khéo suy nghĩ. Các đệ tử của ta nghe lời nầy , chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai quyết định nói không thối thất.

Trong khế kinh ta nói thân của Nhƣ Lai có hai thứ : Một là sanh thân, hai là pháp thân. Sanh thân là thân phƣơng tiện ứng hóa. Thân nầy có thể nói là sanh già bịnh chết, cao thấp đen trắng, là đây là kia là học là vô học. Các đệ

tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai quyết định nói thân Phật là pháp hữu vi. Pháp thân là thƣờng lạc ngã tịnh, lìa hẳn tất cả sanh già bịnh chết, chẳng phải trắng đen, chẳng phải cao thấp, chẳng phải đây kia, chẳng phải học vô học, Phật ra đời hoặc chẳng ra đời vẫn thƣờng trụ chẳng động không biến đổi. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta, bèn cho rằng đức Nhƣ lai quyết định nói thân Phật là pháp vô vi.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong khế kinh ta nói mƣời hai nhơn duyên : Từ vô minh sanh ra hành, từ hành sanh ra thức, từ thức sanh ra danh sắc, từ danh sắc sanh ra lục nhập, từ lục nhập sanh ra xúc, từ xúc sanh ra thọ, từ thọ sanh ra ái, từ ái sanh ra thủ, từ thủ sanh ra hữu, từ hữu sanh ra sanh, từ sanh thời có già chết buồn khổ. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn nói rằng đức Nhƣ Lai nói mƣời hai nhơn duyên quyết định là hữu vi.

Lại một ngày kia ta bảo các Tỳ Kheo rằng mƣời hai nhơn duyên tánh tƣớng là thƣờng trụ không luận có Phật hay không Phật. Có mƣời hai duyên chẳng từ duyên sanh, có từ duyên sanh chẳng phải mƣời hai duyên, có từ duyên sanh cũng là mƣời hai duyên, có chẳng phải duyên sanh mà cũng chẳng phải là mƣời hai duyên.

Có mƣời hai duyên chẳng phải là duyên sanh, chính là mƣời hai chi đời vị

lai. Có từ duyên sanh mà chẳng phải là mƣời hai chính là thân ngũ ấm của A La Hán. Có từ duyên sanh cũng là mƣời hai duyên chính là thân ngũ ấm của phàm phu. Mƣời hai nhơn duyên chẳng phải là duyên sanh, chẳng phải mƣời hai duyên chính là hƣ không Niết Bàn.

Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta, bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói mƣời hai nhơn duyên quyết định là vô vi.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong khế kinh ta nói tất cả chúng sanh tạo nghiệp thiện ác, lúc chết, tứ đại nầy liền hƣ hoại. Ngƣời tạo nghiệp thuần thiện tâm https://thuviensach.vn

thức liền đi lên, ngƣời tạo nghiệp thuần ác tâm thức liền đi xuống. Các đệ tử

của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói tâm quyết định là thƣờng trụ.

- Nầy Thiện nam tử ! Một thuở kia ta nói với vua Tần Bà Ta La rằng : Nầy Đại vƣơng ! Sắc là vô thƣờng vì từ nhơn vô thƣờng mà sanh ra sắc. Nếu sắc đã từ nhơn vô thƣờng mà sanh, ngƣời trí không bao giờ nói sắc là thƣờng.

Nếu sắc là thƣờng lẽ ra chẳng hoại diệt sanh các khổ não. Nay thấy sắc hoại diệt nên biết rằng sắc là vô thƣờng. Nhƣ sắc, thọ tƣởng hành thức cũng nhƣ

vậy.

Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói tâm quyết định đoạn diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong khế kinh ta nói hàng đệ tử lãnh thọ những hoa hƣơng vàng bạc vật báu vợ con tôi tớ, tám vật bất tịnh chứng đƣợc chánh đạo cũng chẳng rời bỏ những vật ấy. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói hƣởng thọ ngũ dục chẳng chƣớng ngại thánh đạo.

Lại có lúc ta nói ngƣời tại gia không thể chứng đƣợc chánh đạo. Hàng đệ tử

của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói hƣởng thọ ngũ dục quyết định chƣớng ngại chánh đạo.

Trong khế kinh ta nói xa lìa phiền não chƣa đƣợc giải thoát nhƣ cõi dục tu tập pháp thế đệ nhứt. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói pháp thế đệ nhứt chỉ là cõi dục.

Trong khế kinh ta lại nói noãn pháp, đảnh pháp, nhẫn pháp, thế đệ nhứt pháp thuộc nơi sơ thiền đến tứ thiền. Với các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói bốn pháp ấy thuộc nơi cõi sắc.

Trong khế kinh ta lại nói hàng ngoại đạo đã dứt đƣợc phiền não cõi tứ thiền tu tập noãn pháp đảnh pháp, nhẫn pháp, thế đệ nhứt pháp, quán tứ đế chứng quả A Na Hàm. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói thế đệ nhứt pháp thuộc nơi cõi vô sắc.

Trong khế kinh ta từng nói trong bốn thứ bố thí có ba điều trong sạch : Một là thí chủ tin nhơn tin quả tin bố thí, ngƣời thọ chẳng tin nhơn, chẳng tin quả

cùng bố thí, hai là thí chủ chẳng tin nhơn quả và bố thí, ngƣời thọ tin nhơn quả và bố thí ; ba là thí chỉ và ngƣời thọ cả hai đều có lòng tin ; bốn là thí chủ và ngƣời thọ cả hai đều chẳng tin. Bốn thứ bố thí trên đây ba hạng ban https://thuviensach.vn

đầu là trong sạch. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói bố thí chỉ thuộc nơi ý.

Có một lúc kia ta lại nói rằng ngƣời bố thí lúc bố thí đem năm việc ra bố thí : Một là bố thí sắc, hai là bố thí sức lực, ba là bố thí an ổn, bốn là bố thí mạng sống, năm là bố thí biện tài, do nhơn duyên nầy nên thí chủ trở lại đƣợc năm quả báo. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Phật nói bố thí tức là năm ấm.

Có một lúc ta nói rằng : Niết Bàn tức là viễn ly, phiền não dứt hẳn không còn thừa sót, nhƣ đèn đã tắt, không còn pháp gì sanh trở lại, Niết Bàn cũng nhƣ vậy.

Nói hƣ không đó tức là không chỗ có, nhƣ trong đời gọi chỗ không có là hƣ

không, chẳng phải do trí dứt mới không chỗ có. Nếu hƣ không là có lẽ ra phải có nhơn duyên nếu đã có nhơn duyên lẽ ra phải có dứt diệt, bởi hƣ

không vốn là không nên không có dứt diệt. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Phật nói không có ba pháp vô vi.

Một lúc kia ta bảo Mục Kiền Liên rằng luận về Niết Bàn tức là chƣơng cú, tức là dấu vết, tức là chỗ rốt ráo, là chỗ vô sở úy, là bực đại sƣ, là đại quả, là trí rốt ráo, là đại nhẫn, là vô ngại tam muội, là đại pháp giới, là cam lộ vị, là khó thấy biết. Nầy Mục Kiền Liên ! Nếu nói rằng không Niết Bàn, tại sao có ngƣời sanh lòng hủy báng Niết Bàn lại phải đọa địa ngục. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu đƣợc ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói có Niết Bàn.

Lại một lúc kia ta bảo Mục Kiền Liên rằng nhãn căn chẳng bền chắc nhẫn đến thân cũng chẳng bền chắc. Vì chẳng bền chắc nên gọi là hƣ không. Ăn nuốt xuống rồi xoay chuyển tiêu hóa. Tất cả âm thanh đều gọi là hƣ không.

Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai quyết định nói có hƣ không vô vi.

Ta lại bảo Mục Kiền Liên có ngƣời chƣa đƣợc quả Tu Đà Hoàn, lúc trụ nơi nhẫn pháp, dứt vô lƣợng quả báo trong ba đƣờng dữ, nên biết rằng chẳng phải trừ nơi trí mà dứt diệt. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta, bèn cho rằng đức Nhƣ Lai quyết định nói có chẳng phải do trí mà dứt diệt. Lại một lúc kia ta nói với Tỳ Kheo Bạt Ba nếu Tỳ Kheo quán nơi sắc : Hoặc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc gần hoặc xa, hoặc thô hoặc tế, những sắc nhƣ vậy chẳng phải là ngã chẳng phải ngã sở : Quán nhƣ vậy có thể dứt đƣợc lòng tham ái nơi sắc, - Bạt Ba bạch rằng : Thế nào gọi là sắc ?

https://thuviensach.vn

- Ta đáp : Tứ đại gọi rằng sắc, thọ tƣởng hành thức bốn ấm nầy gọi là danh.

Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai quyết định nói sắc là tứ đại.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta lại nói rằng nhƣ nhơn nơi mặt gƣơng mà có bóng hình hiện ra, sắc cũng nhƣ vậy nhơn nơi tứ đại tạo thành. Chính là những thứ

to, nhỏ, rít, trơn, xanh, vàng, đỏ, trắng, dài, vắn, vuông, tròn, cong , ngay, nhẹ, nặng, lạnh, nóng, đói khát, khói, mây , bụi mù, đây gọi là những sắc do tứ đại tạo thành dƣờng nhƣ vang bóng. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói có tứ đại thời có sắc do tứ đại tạo thành, hoặc nói có tứ đại mà không có sắc.

- Nầy Thiện nam tử ! Trƣớc kia Phƣơng Tử Bồ Đề nói rằng nếu có Tỳ Kheo trì giới lúc phát tâm ác, nên biết rằng lúc đó mất giới Tỳ Kheo. Ta nghe lời nầy bèn bảo rằng : Nầy Phƣơng Tử ! iới có bảy thứ từ nơi thân và miệng mà có vô tác biểu sắc. Do nhơn duyên vô tác biểu sắc nầy nên dầu tâm của Tỳ Kheo ở trong ác vô ký nhƣng chẳng gọi là mất giới, vẫn còn gọi là trì giới. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Phật nói có vô tác biểu sắc.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong các kinh khác ta có nói rằng giới chính là ngăn chế pháp ác, nếu chẳng làm ác đây gọi là trì giới. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn xƣớng rằng đức Nhƣ Lai quyết định nói không có vô tác biểu sắc.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong khế kinh ta từng nói sắc ấm của thánh nhơn nhẫn đến thức ấm đều là do vô minh sanh ra. Tất cả phàm phu cũng nhƣ vậy, từ vô minh sanh ra ái, nên biết rằng ái nầy chính là vô minh, từ ái sanh ra thủ, nên biết rằng thủ nầy chính là vô minh ái. Tù thủ sanh ra hữu, hữu nầy chính là vô minh ái thủ. Từ hữu sanh ra thọ, nên biết rằng thọ nầy chính là hành hữu. Từ nơi thọ sanh ra danh sắc, vô minh ái, thủ, hữu, hành, thọ, xúc, thức, lục, nhập v.v… do đây nên thọ chính là mƣời hai chi. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói không có tâm sở.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong khế kinh ta từng nói từ nơi nhãn, sắc, minh và ác dục, do bốn thứ nầy làm nhơn duyên sanh ra nhãn thức. Ác dục trong đây chính là vô minh, lúc dục cầu thời gọi là ái, do ái mà có thủ, thủ đây gọi là nghiệp, nghiệp làm duyên cho thức, thức làm duyên cho danh sắc, danh sắc làm duyên cho lục nhập, lục nhập làm duyên cho xúc, xúc làm duyên cho https://thuviensach.vn

tƣởng thọ ái, tín, tinh tấn định và huệ, những pháp nầy nhơn nơi xúc mà sanh nhƣng chẳng phải là xúc. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói có tâm sở.

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc có lúc ta nói chỉ có một cỏi, hoặc nói hai ba bốn năm sáu mƣời tám chín nhẫn đến hai mƣơi lăm cõi. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói có năm cõi, hoặc nói có sáu cõi.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngày trƣớc lúc ở nơi rừng Ni Câu Đà tại thành Ca Tỳ

La Vệ, Thích Ma Nam bạch với ta rằng : Thế Tôn sao gọi là Ƣu Bà Tắc ? Ta nói : Nếu có Thiện nam tử hoặc Thiện nữ nhơn nào căn thân đầy đủ thọ ba pháp quy y thời gọi là Ƣu Bà Tắc. Thích Ma Nam lại hỏi : Thế Tôn sao gọi là nhứt phần Ƣu Bà Tắc ? Ta nói : Nếu thọ ba pháp quy y và thọ một giới thời gọi là nhứt phần Ƣu Bà Tắc. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói Ƣu Bà Tắc đƣợc thọ từ phần.

Lại một lúc kia ta ở bên sông Hằng, Ca Chiên Diên đến bạch với ta rằng : Thế Tôn ! Tôi giáo hoá chúng sanh khiến họ thọ pháp bát quan trai : Hoặc một ngày, hoặc một đêm, hoặc một giờ, hoặc một niệm, những ngƣời nầy đƣợc thành trai pháp chăng ? Ta nói : Này Ca Chiên Diên, những ngƣời nầy chỉ đƣợc điều lành mà chẳng đƣợc gọi là đƣợc trai pháp. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn nói rằng đức Nhƣ Lai nói pháp bát quan trai thọ đủ mới đƣợc.

Trong khế kinh ta từng nói rằng nếu có Tỳ Kheo đã phạm bốn tội trọng thời chẳng gọi là Tỳ Kheo, gọi là phá Tỳ Kheo, hƣ mất Tỳ Kheo chẳng còn có thể sanh chủng tử pháp lành, nhƣ hột giống đã cháy chẳng còn mọc mầm sanh bông trái , nhƣ cây đa la nếu ngọn đã bị đứt thời chẳng còn sanh trái.

Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói các Tỳ Kheo phạm giới trọng rồi bèn mất giới Tỳ Kheo.

Trong khế kinh , ta vì Thuần Đà mà nói bốn hạng Tỳ Kheo : Một là hạng rốt ráo đến chánh đạo, hai là hạng chỉ bày chánh đạo, ba là hạng lãnh thọ chánh đạo, bốn là hạng nhiễm ô chánh đạo. Ngƣời phạm bốn tội trọng là hạng nhiễm ô chánh đạo. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói các Tỳ Kheo đã phạm bốn tội trọng chẳng mất giới.

Trong khế kinh ta bảo các Tỳ Kheo có nhứt thừa, nhứt đạo, nhứt hạnh, nhứt duyên, bốn pháp nầy có thể làm cho chúng sanh đƣợc đại tịch tịnh, dứt hẳn https://thuviensach.vn

tất cả sự ràng buộc sầu khổ, khổ quả cùng khổ nhơn, làm cho tất cả chúng sanh đến nơi nhứt thừa. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói Tu Đà Hoàn nhẫn đến A La Hán đều đƣợc Phật đạo.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong khế kinh ta nói Tu Đà Hoàn bảy lần sanh qua lại trong nhơn gian cùng cõi trời, bèn chứng A La Hán nhập Niết Bàn. Tƣ Đà Hàm một lần sanh trong nhơn gian và cõi trời bèn nhập Niết Bàn. A Na Hàm phàm có năm hạng : Hoặc có trung gian nhập Niết Bàn nhẫn đến thƣợng lƣu nhập Niết bàn. A La Hán phàm có hai hạng : Một là hiện tại, hai là vị lai, hiện tại cũng dứt phiền não ngũ ấm, vị lai cũng dứt phiền não ngũ ấm. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói Tu Đà Hoàn đến A La Hán chẳng đƣợc Phật đạo.

Trong khế kinh ta từng nói Phật tánh đủ có sáu điều : Một là thƣờng, hai là thật, ba là chơn, bốn là thiện, năm là tịnh, sáu là có thể thấy. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói Phật tánh của chúng sanh rời ngoài chúng sanh mà có.

Ta lại nói Phật tánh của chúng sanh nhƣ hƣ không. Hƣ không chẳng phải quá khứ vị lai hiện tại, chẳng phải nội ngoại, chẳng phải sắc thinh hƣơng vị

xúc, Phật tánh cũng nhƣ vậy. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói Phật tánh của chúng sanh rời ngoài chúng sanh mà có.

Ta lại nói Phật tánh của chúng sanh dƣờng nhƣ kho châu báu ẩn kín trong nhà của bần nữ, nhƣ Kim Cang bảo châu ẩn trên trán của lực sĩ, nhƣ suối Cam Lộ của Chuyển Luân Thánh Vƣơng. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói Phật tánh của chúng sanh rời ngoài chúng sanh mà có.

Ta lại nói hàng Nhứt Xiển Đề phạm bốn tội trọng, hủy báng kinh điển đại thừa, tạo tội ngũ nghịch đều có Phật tánh. Những chúng sanh nầy đều không có pháp lành. Phật tánh là lành. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói Phật tánh của chúng sanh rời ngoài chúng sanh mà có.

Ta lại nói chúng sanh chính là Phật tánh, vì nếu rời chúng sanh thời chẳng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Do đây nên ta vì vua Ba Tƣ Nặc mà nói ví dụ rờ voi

: Nhƣ bọn ngƣời mù nói hình dạng của voi, dầu chẳng trúng nhƣng đều chẳng rời ngoài voi. Chúng sanh nói sắc, nói thọ tƣởng hành thức là Phật https://thuviensach.vn

tánh cũng nhƣ vậy, dầu chẳng phải là Phật tánh nhƣng chẳng phải rời Phật tánh. Nhƣ ta vì vua Ba Tƣ Nặc mà nói ví dụ ống không hầu Phật tánh cũng nhƣ vậy. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn lập ra nhiều thuyết khác nhau, nhƣ ngƣời mù hỏi màu của sữa, Phật tánh cũng nhƣ vậy.

Do cớ nầy, hoặc có ngƣời nói hàng Nhứt Xiển Đề phạm bốn tội trọng hủy báng kinh Đại Thừa tạo tội ngũ nghịch đều có Phật tánh. Hoặc có ngƣời nói là không có Phật tánh.

Trong khế kinh nhiều lần ta nói rằng một ngƣời xuất thế thời nhiều ngƣời đƣợc lợi ích. Trong một cõi nƣớc không có hai vua Chuyển Luân. Trong một thế giới không có hai đức Phật xuất thế. Một tứ thiên hạ không có tám Tứ

Thiên Vƣơng, nhẫn đến không có hai Tha Hoá Tự Tại Thiên. Ta nói từ Diêm Phù Đề, dƣới đến địa ngục A Tỳ, trên đến trời Sắc Cứu cánh. Các đệ tử của ta nghe lời nầy chẳng hiểu ý của ta bèn cho rằng đức Nhƣ Lai nói không có Phật mƣời phƣơng. Thật ra trong các kinh Đại Thừa ta nói có thập phƣơng chƣ Phật.

- Nầy Thiện nam tử ! Những điều tránh tụng nhƣ vậy là cảnh giới của chƣ

Phật chẳng phải hàng Thanh Văn Duyên iác biết đƣợc. Nếu ngƣời nào đối với những việc nầy sanh lòng nghi còn có thể phá hoại đƣợc vô lƣợng phiền não. Nếu ngƣời nào ở trong những việc nầy sanh lòng quyết định thời gọi là chấp trƣớc.

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật rằng : Thế nào là chấp trƣớc ?

- Nầy Thiện nam tử ! Những ngƣời nhƣ vậy hoặc do ngƣời khác dạy bảo, hoặc nghe ngƣời khác nói, hoặc tự tìm kinh điển, với những điều ham thích chẳng thể buông bỏ đây gọi là chấp trƣớc.

- Bạch Thế Tôn ! Sự chấp trƣớc nầy là thiện hay là bất thiện ?

- Nầy Thiện nam tử ! Sự chấp trƣớc nhƣ vậy chẳng gọi là thiện, vì không thể

phá hoại những lƣới nghi.

- Bạch Thế Tôn ! Những ngƣời nầy vốn tự chẳng nghi, sao lại nói rằng chẳng phá hoại lƣới nghi ?

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về ngƣời chẳng nghi chính là nghi.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu có ngƣời nói rằng bực Tu Đà Hoàn chẳng đọa ba ác đạo. Ngƣời nầy cũng nên gọi là chấp trƣớc, là nghi.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nên gọi là quyết định, mà chẳng đƣợc gọi là nghi. Tại sao vậy ? - Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ngƣời trƣớc kia thấy cây thấy ngƣời, về sau đi ban đêm từ xa thấy gốc cây trụi, bèn nghi rằng đó là ngƣời hay là cây ? Nhƣ ngƣời trƣớc thấy Tỳ Kheo và Phạm Chí, lúc sau đi đƣờng từ xa thấy Tỳ Kheo bèn nghi rằng đó là Sa Môn hay là Phạm Chí ? Nhƣ ngƣời trƣớc thấy bò và trâu, lúc sau từ xa thấy bò, bèn nghi rằng đó là bò hay trâu ?

- Nầy Thiện nam tử ! Tấ cả chúng sanh trƣớc thấy hai vật về sau bèn sanh nghi, vì trong tâm họ chẳng nhận đƣợc rõ ràng.

Ta cũng chẳng nói rằng bực tu Đà Hoàn có đọa ba đƣờng ác hay chẳng đọa ba đƣờng ác, cớ gì ngƣời nầy lại sanh lòng nghi !

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ Phật nói phải trƣớc có thấy rồi sau mới nghi. Nhƣng có ngƣời lúc chƣa thấy hai vật cũng lại sanh nghi. Nhƣ đối với Niết Bàn.

Nhƣ có ngƣời đi đƣờng gặp dòng nƣớc đục, trƣớc kia chƣa từng thấy mà cũng sanh nghi rằng dòng nƣớc nầy sâu hay cạn.

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về Niết Bàn chính là dứt khổ, chẳng phải là Niết Bàn thời chính là khổ. Tất cả chúng sanh thấy có khổ cùng chẳng phải khổ.

Nhƣ thấy đói khát, lạnh nóng, giận mừng, bịnh gầy, an ổn, trẻ, già, sống chết, trói buộc, cởi mở, ân ái biệt ly, oán thù gặp gỡ, sau khi thấy những việc nầy, chúng sanh bèn nghi rằng sẽ có những gì xa lìa vĩnh viễn những sự khổ

não nầy chăng ? Do đây nên chúng sanh đối với Niết Bàn mà sanh nghi.

Nếu ông cho rằng ngƣời đó từ trƣớc đến nay chƣa từng thấy dòng nƣớc đục nầy sao lại sanh nghi. Lời nói nầy không đúng nghĩa, vì ngƣời đó ở nơi chỗ

khác đã từng thấy rồi, nên ở nơi chỗ mới đến nầy mà sanh nghi.

- Bạch Thế Tôn ! Ngƣời đó lúc trƣớc thấy nƣớc sâu cạn đã chẳng sanh nghi, nay cớ gì mà sanh nghi ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì trƣớc kia chƣa đi nên sanh nghi. Do đây nên ta nói rằng vì trong tâm họ chẳng nhận đƣợc rõ ràng nên sanh nghi.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói nghi chính là chấp trƣớc, chấp trƣớc chính là nghi, đây là ngƣờ nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Là ngƣời dứt căn lành.

- Bạch Thế Tôn ! Những hạng ngƣời nào có thể dứt căn lành.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời thông minh lanh lợi có thể khéo phân biệt, nếu xa lìa bạn lành chẳng nghe chánh pháp, chẳng khéo tƣ duy, chẳng thật hành đúng pháp, ngƣời nầy có thể dứt căn lành.

Ngƣời thông minh nầy vì thiếu bốn điều trên mà tự suy nghĩ rằng : Không có vật bố thí, vì ngƣời thí là rời bỏ của cải, nếu bố thí mà có quả báo, thời thí chủ phải thƣờng nghèo cùng, vì nhơn cùng quả giống nhau. Do suy nghĩ

những việc nhƣ vậy nên ngƣời nầy nói rằng không nhơn không quả. Nếu nói không nhơn không quả nhƣ vậy thời gọi là dứt căn lành.

Ngƣời thông minh nầy lại suy nghĩ rằng : Thí chủ, ngƣời thọ và tài vật đều là vô thƣờng biến đổi, nếu không biến đổi sao lại nói rằng đây là thí chủ, đây là ngƣời thọ, đây là của cải, nếu không ngƣời thọ sao lại đƣợc quả báo, do nghĩa nầy nên biết rằng không nhơn không quả. Nếu nói không nhơn không quả nhƣ vậy thời gọi là dứt căn lành.

Ngƣời thông minh nầy lại suy nghĩ rằng : Lúc thí chủ bố thí có năm sự bố thí

: Ngƣời thọ thí khi lãnh đƣợc của cải rồi hoặc làm lành, hoặc làm điều chẳng lành, mà thí chủ nầy cũng chẳng mắc phải quả báo lành hay chẳng lành, nhƣ

trong đời từ hột sanh ra trái, rồi từ trái trở lại có hột. Nhơn chính là thí chủ, quả chính là ngƣời thọ, mà ngƣời thọ nầy không thể đem điều thiện, điều bất thiện của mình đã làm khiến cho thí chủ đƣợc quả báo thiện cùng bất thiện, do nghĩa nầy nên không nhơn không quả. Nếu nói không nhơn không quả

nhƣ vậy, nên biết ngƣời nầy có thể dứt căn lành.

Ngƣời thông minh nầy lại suy nghĩ rằng : Không có vật bố thí, vì vật bố thí là vô ký, đã là vô ký thời đâu có quả báo lành, không quả báo lành tức là vô ký, của vật nếu là vô ký nên biết rằng không có quả báo thiện ác, nên không có sự bố thí không nhơn không quả. Nếu nói rằng không nhơn không quả

nhƣ vậy phải biết ngƣời nầy có thể dứt căn lành.

Ngƣời thông minh nầy lại suy nghĩ rằng : Ngƣời bố thí do nơi ý, ý nầy chẳng phải là sắc pháp, không thể thấy không đối tƣợng, đã chẳng phải là sắc pháp thời đâu có thể bố thí, do đây nên không có sự bố thí không nhơn không quả.

Nếu nói không nhơn không quả nhƣ vậy, phải biết rằng ngƣời nầy có thể dứt căn lành.

Ngƣời thông minh lại suy nghĩ rằng : Nếu thí chủ cúng thí cho tƣợng Phật, tƣợng chƣ Thiên cho cha mẹ đã qua đời, nhƣ vậy là có ngƣời thí mà không ngƣời thọ, nếu không ngƣời thọ thời lẽ ra không quả báo, nếu không quả báo https://thuviensach.vn

thời là không nhơn, nếu đã không nhơn thời là không quả. Nếu nói không nhơn quả nhƣ vậy, phải biết rằng ngƣời nầy có thể dứt căn lành.

Ngƣời thông minh nầy lại suy nghĩ rằng : Không cha không mẹ. Nếu nói cha mẹ là nhơn sanh ra chúng sanh, đúng lý phải thƣờng sanh không có đoạn tuyệt, vì nhơn là thƣờng có, nhƣng chẳng thƣờng sanh, do đây nên biết rằng không có cha mẹ. Ngƣời nầy lại nghĩ rằng : Không cha không mẹ. Vì nếu thân chúng sanh do cha mẹ mà có, lẽ ra một ngƣời phải đủ cả hai căn nam nữ, nhƣng sự thật không có đủ, do đây biết rằng chúng sanh chẳng phải do cha mẹ mà có. Ngƣời nầy lại nghĩ rằng chẳng phải do cha mẹ mà có ra chúng sanh, vì chính mắt họ thấy chúng sanh chẳng giống với cha mẹ, nghĩa là thân hình diện mạo tâm tánh đi đứng cử động chẳng giống với cha mẹ, nên cha mẹ chẳng phải là nhơn sanh ra chúng sanh. Ngƣời nầy lại nghĩ rằng trong đời có bốn thứ không có : Một là chƣa sanh gọi là không có, nhƣ lúc còn là viên đất sét thời chƣa có công dụng của cái bình ; hai là đã diệt mất gọi là không có, nhƣ cái bình đã bể hƣ thời gọi là không có ; ba là riêng khác nhau nên lẫn không có, nhƣ trong bò không có ngựa trong ngựa không có bò

; bốn là rốt ráo gọi là không có, nhƣ sừng thỏ lông rùa. Cha mẹ cũng đồng nhƣ bốn thứ không có nầy. Nếu nói cha mẹ là nhơn có ra chúng sanh, lúc cha mẹ chết đứa con bất tất cũng chết, do đây nên cha mẹ chẳng phải là nhơn sanh ra chúng sanh. Ngƣời nầy lại nghĩ rằng : Nếu nói cha mẹ là nhơn sanh ra chúng sanh, lẽ ra nhơn nơi cha mẹ thƣờng sanh ra chúng sanh, nhƣng lại có hóa sanh và thấp sanh, do đây nên biết chẳng phải nhơn nơi cha mẹ sanh ra chúng sanh. Ngƣời nầy lại nghĩ rằng : Tự có chúng sanh chẳng phải nhơn nơi cha mẹ mà đƣợc sanh trƣởng nhƣ chim công nghe tiếng sấm nổ mà có trứng, nhƣ chim thanh tƣớc uống nƣớc mắt của chim tƣớc trống mà có trứng, nhƣ chim cộng mạng thấy chim trống múa bèn có trứng. Ngƣời nầy lúc suy nghĩ những điều trên đây nếu chẳng gặp đƣợc bực thiện tri thức khai thị, phải biết rằng ngƣời nầy có thể dứt căn lành.

Ngƣời thông minh nầy lại nghĩ rằng : Trong đời không có quả thiện ác, vì có những chúng sanh tu tập đủ mƣời điều lành, ƣa thật hành bố thí siêng làm công đức, mà những ngƣời nầy cũng lại bị các bịnh tật nhóm trên thân, hoặc chết yểu, hoặc mất của, hoặc nhiều sự lo khổ. Cũng có những ngƣời tạo đủ

mƣời điều dữ, tham lam bỏn xẻn tật đố giải đãi, mà lại mạnh khỏe sống lâu, hoặc giàu có không sầu khổ, do đây nên biết rằng không có quả thiện ác.

Ngƣời nầy lại nghĩ rằng : Tôi cũng từng nghe các thánh nhơn nói có ngƣời tu tập pháp lành khi chết bị đọa trong ba đƣờng dữ. Có ngƣời làm điều ác khi chết sanh trong loài ngƣời trên trời, do đây nên biết rằng không quả thiện ác. Ngƣời nầy lại nghĩ rằng : Các thánh nhơn nói hai thuyết : Hoặc nói sát https://thuviensach.vn

sanh đƣợc quả báo lành, hoặc nói sát sanh mắc quả báo dữ. Thánh nhơn còn nói bất định, tại sao tôi lại nói quyết định, do đây nên biết không có quả

thiện ác.

Ngƣời thông minh nầy lại nghĩ rằng : Trong đời không có thánh nhơn, vì nếu nói là thánh nhơn thời phải chứng đƣợc thánh đạo. Tất cả chúng sanh lúc có đủ phiền não tu hành chánh đạo, nên biết rằng ngƣời nầy đồng thời đủ có phiền não và chánh đạo. Nếu đồng thời có thời chánh đạo chẳn g phá đƣợc kiết sử. Nếu không phiền não mà tu hành chánh đạo, thời chánh đạo ấy dùng làm gì ? Do đây nên ngƣời đủ phiền não thời chánh đạo chẳng thể phá hoại đƣợc, ngƣời không phiền não thời chánh đạo lại vô dụng. Do đây nên biết trong đời không có bực thánh nhơn.

Ngƣời thông minh nầy lại nghĩ rằng : Vô minh làm duyên cho hành, nhẫn đến sanh làm duyên cho lão tử, mƣời hai nhơn duyên nầy tất cả chúng sanh đồng có. Tám thánh đạo tánh nó bình đẳng cũng nhƣ vậy, lúc một ngƣời đƣợc, thời tất cả ngƣời lẽ ra cũng đƣợc, lúc một ngƣời tu hành lẽ ra tất cả

khổ đều diệt, vì phiền não bình đẳng. Mà nay chẳng đồng chứng đặng, do đây nên biết rằng không có chánh đạo.

Ngƣời thông minh nầy lại nghĩ rằng : Các thánh nhơn đều có những pháp đồng với phàm phu, nhƣ là uống ăn, đi đứng ngồi nằm, ngủ nghỉ, vui cƣời, đói khát, lạnh nóng, lo buồn sợ sệt. Nếu đã đồng với phàm phu có những việc nhƣ vậy, nên biết rằng bực thánh nhơn chẳng chứng đƣợc thánh đạo, nếu đã đƣợc thánh đạo lẽ ra phải dứt hẳn những việc nhƣ vậy. Những việc nhƣ vậy nếu đã chẳng dứt, do đây nên biết rằng không thánh đạo.

Ngƣời thông minh nầy lại nghĩ rằng : Thánh nhơn có thân thọ vui ngũ dục, cũng mắng nhiếc đánh đập ngƣời, cũng tật đố kiêu mạn thọ những sự khổ

vui, tạo nghiệp thiện ác, do đây nên biết rằng không có thánh nhơn. Nếu có chánh đạo lẽ ra đã dứt những việc nầy, nếu những việc nầy chẳng dứt nên biết rằng không chánh đạo.

Ngƣời thông minh nầy lại nghĩ rằng : Ngƣời nhiều lòng từ mẫn gọi là thánh nhơn. Do nhơn duyên gì gọi là thánh nhơn ? Nhơn nơi thánh đạo mà gọi là thánh nhơn. Nếu tánh của thánh đạo là từ mẫn, thời nên thƣơng xót tất cả

chúng sanh, chẳng cần chờ tu hành rồi mới đặng. Nếu nhƣ không từ mẫn cớ

sao thánh nhơn chứng đƣợc thánh đạo lại hay từ mẫn, do đây nên biết trong đời không có thánh đạo.

https://thuviensach.vn

Ngƣời thông minh nầy lại nghĩ rằng : Tất cả tứ đại chẳng từ nhơn duyên sanh. Chúng sanh đồng có tánh tứ đại nầy. Chẳng quán sát chúng sanh đáng đến bờ nầy, chẳng đáng đến bờ kia, nếu là có thánh đạo, thời tánh của thánh đạo lẽ ra cũng nhƣ vậy, nhƣng nay chẳng phải nhƣ vậy, do đây nên biết rằng trong đời không có thánh nhơn.

Ngƣời thông minh nầy lại nghĩ rằng : Nếu các bực thánh nhơn có một Niết Bàn thời nên biết rằng không có thánh nhơn. Vì Niết Bàn là bất khả đắc.

Pháp thƣờng trụ là bất khả đắc chẳng thể lấy chẳng thể bỏ. Nếu các bực thánh nhơn có nhiều Niết Bàn thời là vô thƣờng, vì là pháp có thể đếm đƣợc.

Niết Bàn nếu là một, lúc một ngƣời đƣợc thời lẽ ra tất cả đều đƣợc. Nếu Niết Bàn là nhiều thời là có chừng ngằn, nếu là có chừng ngằn thời đâu đƣợc gọi là thƣờng trụ. Nếu nói rằng thể của Niết Bàn là một, mà ngƣời giải thoát là nhiều, nhƣ một cây lọng là một mà cọng cánh lá nhiều, lời nói nầy chẳng đúng nghĩa, vì mỗi ngƣời chứng đặng chẳng phải tất cả ngƣời chứng đặng, bởi có chừng ngằn lẽ ra là vô thƣờng nếu đã là vô thƣờng thời đâu đƣợc gọi là Niết Bàn. Nếu không có Niết Bàn thời ai là bực thánh nhơn ? Do đây nên biết rằng không có thánh nhơn.

Ngƣời thông minh nầy lại nghĩ rằng : Chánh đạo của thánh nhơn chẳng phải do nhơn duyên mà đƣợc. Nếu chánh đạo của thánh nhơn đã chẳng phải do nhơn duyên mà đƣợc, cớ sao tất cả chúng sanh chẳng làm thánh nhơn. Nếu tất cả ngƣời chẳng phải là thánh nhơn, thời biết rằng không có thánh nhơn và không có thánh đạo.

Ngƣời thông minh lại nghĩ rằng : Thánh nhơn nói có hai nhơn duyên đƣợc chánh kiến : Một là nghe ngƣời khác thuyết pháp, hai là tự mình tƣ duy. Hai nhơn duyên nầy đã từ duyên sanh, thời duyên nầy lại từ duyên khác mà sanh, xoay vần mãi nhƣ vậy thành ra có lỗi vô cùng. Nếu hai nhơn duyên nầy chẳng từ duyên sanh, thời tất cả chúng sanh do cớ gì mà chẳng đều đƣợc.

Lúc ngƣời thông minh nầy suy nghĩ những điều nhƣ trên thời có thể dứt mất căn lành.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có chúng sanh nào chấp chặt những điều không nhơn không quả nhƣ vậy ngƣời nầy có thể dứt mất năm căn : Tín, tấn, niệm, định và huệ. Ngƣời dứt mất căn lành chẳng phải là ngƣời hạ liệt, ngu độn, cũng chẳng phải chƣ thiên, chẳng phải ba ác đạo. Ngƣời phá Tăng cũng nhƣ

vậy.

https://thuviensach.vn

Ca Diếp Bồ Tát bạch Phật rằng : Thế Tôn ! Ngƣời nhƣ vậy, lúc nào sẽ có thể

sanh căn lành trở lại.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời nầy có hai lúc sanh căn lành trở lại : Lúc mới vào địa ngục và lúc ra khỏi địa ngục.

- Nầy Thiện nam tử ! Căn lành có ba thứ : Quá khứ, hiện tại và vị lai. Nếu là quá khứ thời tánh nó tự diệt, dầu nhơn diệt nhƣng quả báo chƣa thục nên chẳng gọi là dứt quả quá khứ. Vì dứt nhơn lành ba đời nên gọi là dứt mất.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu dứt nhơn lành ba đời mà gọi là mất căn lành, ngƣời dứt căn lành vẫn có Phật tánh, Phật tánh nầy là quá khứ, là hiện tại, là vị lai, hay là khắp cả ba đời ? Nếu là quá khứ thế nào gọi là thƣờng. Phật tánh là thƣờng trụ nên biết rằng không phải là quá khứ. Nếu là vị lai thế nào gọi là thƣờng ? Cớ sao Phật nói rằng tất cả chúng sanh quyết định sẽ đƣợc ? Nếu quyết định đƣợc thời sao lại nói rằng dứt mất ? Nếu là hiện tại sao lại là thƣờng ? Cớ sao lại nói rằng quyết định có thể thấy ?

Đức Nhƣ Lai cũng nói rằng Phật tánh cũng có sáu : Một là thƣờng, hai là chơn, ba là thật, bốn là thiện, năm là tịnh, sáu là có thể thấy. Nếu ngƣời dứt mất thiện căn mà có Phật tánh thời chẳng đƣợc gọi là dứt mất căn lành. Nếu không có Phật tánh sao lại nói rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Nếu nói rằng Phật tánh cũng có, cũng dứt, thế nào đức Nhƣ Lai lại nói Phật tánh là thƣờng trụ ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai vì chúng sanh nên có ba thứ giải đáp : Một là đáp quyết định, hai là phân biệt mà đáp, ba là theo lời hỏi mà đáp, bốn là yên lặng mà đáp.

Thế nào là quyết định đáp ? Nếu có ai hỏi rằng nghiệp ác cảm quả lành hay quả chẳng lành ? Thời nêu quyết định đáp rằng cảm quả chẳng lành. Hỏi thiện nghiệp cũng đáp nhƣ vậy . Nếu hỏi đức Nhƣ Lai có phải là bực nhứt thiết trí chăng ? Thời nên quyết định đáp rằng là bực nhứt thiết trí. Nếu hỏi Phật pháp là thanh tịnh chăng ? Thời nên quyết định đáp rằng là thanh tịnh.

Nếu hỏi đệ tử của Phật có ăn ở đúng nhƣ pháp chăng ? Thời nên quyết định đáp rằng có đúng nhƣ pháp mà ở. Đây gọi là quyết định đáp.

Thế nào là phân biệt mà đáp ? - Nhƣ đức Phật giảng nói bốn chơn đế. - Thế

nào là bốn ? - Là khổ tập diệt đạo. - Sao gọi rằng khổ đế ? - Vì có tám điều khổ nên gọi là khổ đế. - Thế nào là tập đế ? - Vì là nhơn của ngũ ấm nên gọi là tập đế. - Thế nào là diệt đến ? - Vì đã dứt hẳn tham sân si nên gọi là diệt https://thuviensach.vn

đế. - Thế nào là đạo đế ? - Ba mƣơi bảy pháp trợ đạo gọi đó là đạo đế. Đây gọi là phân biệt mà giải đáp.

Thế nào là theo lời hỏi mà đáp ? Hỏi rằng đức Thế Tôn nói những pháp gì là vô thƣờng ? - Đáp rằng đức Nhƣ Lai nói pháp hữu vi là vô thƣờng. Vô ngã cũng nhƣ vậy. - Hỏi rằng đức Thế Tôn vì những pháp gì mà nói tất cả đốt cháy ? - Đáp rằng đức Nhƣ Lai vì tham, sân, si mà nói tất cả đốt cháy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai có mƣời trí lực, bốn vô sở úy, ba niệm xứ, Đại Từ Đại Bi, Thủ Lăng Nghiêm v.v…tám muôn ức môn Tam Muội, ba mƣơi hai tƣớng, tám mƣơi vẻ đẹp, năm trí ấn v.v… ba muôn năm ngàn môn Tam Muội, Kim Cang định v.v…bốn ngàn hai trăm môn Tam Muội, vô lƣợng vô biên phƣơng tiện Tam Muội, những công đức trên đây là Phật tánh của Phật. Phật tánh nầy có bảy điều : Thƣờng, lạc, ngã, tịnh, chơn, thật và thiện. Đây gọi là phân biệt mà giải đáp.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh của Bồ Tát thân rốt sau có sáu điều : Thƣờng, tịnh, chơn, thật, thiện và thiểu kiến. Đây gọi là phân biệt mà giải đáp.

Nhƣ trƣớc kia ông hỏi : Ngƣời dứt mất căn lành có Phật tánh. Ngƣời nầy cũng có Phật tánh của Nhƣ Lai, cũng có Phật tánh của Bồ Tát thân rốt sau.

Hai Phật tánh nầy vì chƣớng ngại vị lai nên đƣợc gọi là không, vì rốt ráo sẽ

đƣợc nên gọi là có. Đây gọi là phân biệt mà đáp.

Phật tánh của Nhƣ Lai chẳng phải quá khứ, chẳng phải hiện tại, chẳng phải vị lai.

Phật tánh của Bồ Tát thân rốt sau là hiện tại và vị lai : Vì có thể thấy phần ít nên gọi là hiện tại, vì chƣa thấy đầy đủ nên gọi là vị lai.

Đức Nhƣ Lai lúc chƣa chứng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, về nhơn Phật tánh cũng là quá khứ, hiện tại và vị lai. Về quả Phật tánh thời chẳng nhƣ vậy : Có là ba đời, có chẳng phải ba đời.

Phật tánh của Bồ Tát thân rốt sau về nhơn cũng là ba đời, về quả cũng nhƣ

vậy. Đây gọi là phân biệt mà đáp.

Phật tánh của Cửu Trụ Bồ Tát có sáu điều : Thƣờng, thiện, chơn, thật, tịnh, khả kiến. Nhơn Phật tánh cũng là ba đời, quả cũng nhƣ vậy. Đây gọi là phân biệt mà nói.

https://thuviensach.vn

Bát Trụ Bồ Tát xuống đến bực Lục Trụ, Phật tánh có năm điều : Chơn, thật, tịnh, thiện và khả kiến. Nhơn Phật tánh cũng là ba đời, quả cũng nhƣ vậy.

Đây gọi là phân biệt mà đáp.

Ngũ Trụ Bồ Tát xuống đến bực Sơ Trụ, Phật tánh có năm điều : Chơn, thật, tịnh, khả kiến và thiện bất thiện.

- Nầy Thiện nam tử ! Năm thứ Phật tánh, sáu thứ Phật tánh, bảy thứ Phật tánh, ngƣời dứt mất căn lành quyết sẽ đƣợc nên gọi là có, đây gọi là phân biệt mà đáp.

Nếu nói rằng ngƣời dứt mất căn lành quyết định có Phật tánh quyết định không Phật tánh. Đây gọi là yên lặng mà đáp.

- Bạch Thế Tôn ! Tôi nghe rằng chẳng đáp mới gọi là yên lặng mà đáp. Nay cớ gì đức Nhƣ Lai đáp mà lại gọi là yên lặng đáp ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ta cũng chẳng nói ra, để đó chẳng giải đáp nên gọi là yên lặng mà đáp.

- Nầy Thiện nam tử ! Yên lặng đáp nhƣ vậy lại có hai thứ : Một là ngăn dứt, hai là chẳng chấp trƣớc. Do nghĩa nầy nên đƣợc gọi là yên lặng đáp.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói, thế nào gọi rằng nhơn Phật tánh cũng là ba đời, quả cũng là ba đời, lại chẳng phải là ba đời ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ngũ ấm có hai thứ : Một là nhơn hai là quả. Nhơn ngũ

ấm nầy cũng là ba đời, quả ngũ ấm nầy cũng là ba đời mà cũng chẳng phải là ba đời.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả những kiết sử vô minh phiền não đều là Phật tánh, vì là nhơn của Phật tánh. Từ vô minh, hành và các phiền não mà đƣợc ngũ ấm lành, đây gọi là Phật tánh. Từ ngũ ấm lành nhẫn đến chứng đặng vô thƣợng Bồ Đề. Do đây nên trong kinh ta nói trƣớc rằng Phật tánh của chúng sanh nhƣ sữa lẫn lộn trong máu. Máu là nói vô minh, hành v.v… tất cả

những phiền não. Sữa là nói ngũ ấm lành. Nên ta nói rằng do từ những phiền não và ngũ ấm lành mà chứng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề nhƣ thân chúng sanh đều do từ tinh huyết mà đƣợc thành, Phật tánh cũng nhƣ vậy.

Bực Tu Đà Hoàn và Tƣ Đà Hàm dứt phần ít phiền não, Phật tánh của những bực nầy nhƣ sữa. Bực A Na Hàm Phật tánh nhƣ lạc. Bực A La Hán Phật https://thuviensach.vn

tánh nhƣ sanh tô. Từ bực Bích Chi Phật đến Thập Trụ Bồ tát, Phật tánh nhƣ

thục tô. Phật tánh của đức Nhƣ Lai nhƣ đề hồ.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì phiền não hiện tại chƣớng ngăn làm cho chúng sanh chẳng thấy đƣợc Phật tánh. Nhƣ trong núi Hƣơng Sơn có cỏ nhẫn nhục chẳng phải tất cả bò đều có thể đƣợc ăn. Phật tánh cũng nhƣ vậy. Đây gọi là phân biệt và giải đáp.

- Bạch Thế Tôn ! Năm thứ, sáu thứ, bảy thứ Phật tánh, nếu là đến vị lai sẽ

có, tại sao nói rằng ngƣời dứt căn lành có Phật tánh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ các chúng sanh có nghiệp quá khứ, do nghiệp nầy mà chúng sanh thọ lấy quả báo hiện tại. Có nghiệp vị lai vì chƣa sanh nên trọn chẳng thành quả. Chúng sanh hiện tại có phiền não, nếu không phiền não thời tất cả chúng sanh lẽ ra phải thấy rõ Phật tánh hiện tại. Do đây nên ngƣời dứt căn lành do phiền não đời hiện tại nên có thể dứt căn lành, do năng lực Phật tánh đời vị lai nên căn lành sanh trở lại.

- Bạch Thế Tôn ! Đời vị lai thế nào có thể sanh căn lành ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngọn đèn và mặt trời dầu lại là vị lai mới sáng nhƣng cũng phá tối tăm. Tánh vị lai có thể sanh ra chúng sanh, Phật tánh đời vị lai cũng nhƣ vậy. Đây gọi là phân biệt mà giải đáp.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu nói ngũ ấm là Phật tánh tại sao nói rằng Phật tánh của chúng sanh chẳng phải trong chẳng phải ngoài.

- Nầy Thiện nam tử ! Cớ sao quên mất nhƣ vậy. Trƣớc kia ta chẳng nói rằng Phật tánh của chúng sanh là trung đạo ƣ ?

- Bạch Thế Tôn ! Thiệt ra tôi chẳng quên lời Phật dạy. Chỉ vì chúng sanh chẳng hiểu đƣợc trung đạo nầy nên bạch hỏi đức Phật nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Chỗ mà chúng sanh chẳng hiểu đƣợc chính đó là trung đạo. Có lúc hoặc có hiểu hoặc có ngƣời chẳng hiểu. Ta vì muốn làm cho chúng sanh đƣợc hiểu rõ nên nói Phật tánh của chúng sanh chẳng phải trong chẳng phải ngoài. Vì kẻ phàm phu cho rằng Phật tánh ở trong ngũ ấm, nhƣ

trái cây đựng trong chậu. Cũng có kẻ cho rằng rời ngoài ngũ ấm mà có Phật tánh, nhƣ hƣ không. Do đây nên đức Nhƣ Lai nói nghĩa trung đạo : Phật tánh của chúng sanh chẳng phải là sáu căn ở trong, chẳng phải là sáu trần ở ngoài.

Vì hiệp trong và ngoài nên gọi là trung đạo. Do đây đức Nhƣ Lai nói rằng : https://thuviensach.vn

Phật tánh chẳng phải trong chẳng phải ngoài, nên gọi là trung đạo, đây là phân biệt mà giải đáp.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào gọi là chẳng phải trong chẳng phải ngoài ?

- Nầy Thiện nam tử ! Có ngƣời nói rằng Phật tánh chính là ngoại đạo, vì các bực đại Bồ Tát trải qua vô lƣợng kiếp ở trong ngoại đạo, mà dứt phiền não điều phục tâm của mình, giáo hoá vô lƣợng chúng sanh, rồi sau mới đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Hoặc có ngƣời cho rằng Phật tánh chính là nội đạo. Vì đại Bồ Tát dầu trong vô lƣợng kiếp tập học ngoại đạo, nhƣng nếu rời nội đạo thời chẳng thể đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Đức Nhƣ Lai vì ngăn hai thứ chấp trƣớc nầy nên nói rằng Phật tánh chẳng phải trong chẳng phải ngoài, cũng gọi là trong ngoài, đây là trung đạo.

Có ngƣời nói Phật tánh chính là Kim Cang của Nhƣ Lai : Ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp. Có ngƣời nói Phật tánh chính là mƣời trí lực, bốn món vô sở úy, đại từ đại bi, tam niệm xứ, Thủ Lăng Nghiêm v.v… tất cả môn Tam Muội, vì do những Tam Muội nầy mà sanh ra thân Kim Cang ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp. Đức Nhƣ Lai vì ngăn hai sự chấp trƣớc nầy nên nói rằng Phật tánh chẳng phải trong, chẳng phải ngoài cũng là trong ngoài, đây gọi là trung đạo.

- Nầy Thiện nam tử ! Có ngƣời cho rằng Phật tánh chính là trong tâm khéo tƣ duy, vì rời khéo tƣ duy thời chẳng thể đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Có ngƣời nói rằng Phật tánh chính là do nghe pháp với ngƣời khác, vì nghe pháp với ngƣời khác thời có thể trong tâm khéo tƣ duy, nếu chẳng nghe pháp thời không tƣ duy.

Do đây nên Nhƣ Lai vì ngăn hai sự chấp trƣớc nầy nên nói Phật tánh chẳng phải trong chẳng phải ngoài, cũng là trong ngoài, đây gọi là trung đạo.

Lại có ngƣời nói Phật tánh là ngoài nghĩa là Đàn Ba La Mật. Từ Đàn Ba La Mật mà chứng đƣợc vô thƣợng Bồ Đề. Có ngƣời nói Phật tánh là trong nghĩa là năm môn Ba La Mật, vì rời năm môn nầy thời không có nhơn quả

Phật tánh.

Do đây nên Nhƣ Lai vì ngăn hai thứ chấp trƣớc nầy mà nói Phật tánh chẳng phải trong chẳng phải ngoài, đây gọi là trung đạo.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Có ngƣời nói Phật tánh ở nơi trong, nhƣ viên bảo châu trtên trán của lực sĩ, vì thƣờng, lạc, ngã, tịnh nhƣ bảo châu. Có ngƣời nói Phật tánh ở nơi ngoài nhƣ kho báu của bần nữ, vì do phƣơng tiện mà đƣợc thấy.

Vì ngăn hai thứ chấp trƣớc nầy nên đức Nhƣ Lai nói rằng Phật tánh chẳng phải trong, chẳng phải ngoài cũng là trong ngoài, đây gọi là trung đạo.

- Nầy Thiện nam tử ! Phật tánh của chúng sanh chẳng phải có chẳng phải không. Vì Phật tánh dầu là có nhƣng chẳng phải nhƣ hƣ không. Vì hƣ không của thế gian dầu dùng vô lƣợng thiện xảo phƣơng tiện cũng chẳng thể thấy đƣợc, còn Phật tánh thời có thể thấy, do đây nên Phật tánh dầu là có nhƣng chẳng phải nhƣ hƣ không.

Phật tánh dầu là không nhƣng chẳng đồng nhƣ sừng thỏ. Vì lông rùa, sừng thỏ dầu dùng vô lƣợng thiện xảo phƣơng tiện cũng chẳng thể sanh lên đƣợc, còn Phật tánh thời có thể sanh. Do đây nên Phật tánh chẳng phải có, chẳng phải không, cũng là có, cũng là không.

Thế nào gọi là có ? Tất cả chúng sanh đều có chẳng dứt chẳng diệt, dƣờng nhƣ ngọn đèn, mãi đến chứng đặng vô thƣợng Bồ Đề, nên gọi là có Phật tánh.

Thế nào gọi là không ? Tất cả chúng sanh hiện tại chƣa có đủ tất cả Phật pháp thƣờng, lạc, ngã, tịnh nên gọi là không Phật tánh.

Vì có và không hiệp lại chính là trung đạo, nên đức Nhƣ Lai nói Phật tánh chúng sanh chẳng phải có, chẳng phải không.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ngƣời hỏi trong hột giống nầy có trái hay không ? Tất phải đáp rằng cũng có cũng không. Vì ngoài hột giống thời không thể sanh ra trái nên gọi là có, còn hột giống chƣa mọc mọng nên gọi rằng không. Do nghĩa nầy nên nói cũng có cũng không. Vì thời tiết có khác, nhƣng thể chất của hột giống là một. Phật tánh của chúng sanh cũng nhƣ

vậy. Nếu nói rằng trong chúng sanh riêng có Phật tánh thời không đúng nghĩa. Vì chúng sanh là Phật tánh, Phật tánh là chúng sanh, chỉ do thời gian có tịnh và bất tịnh sai khác.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngƣời hỏi hột nầy có thể sanh trái chăng, trái nầy có thể sanh hột chăng ? Tất phải đáp rằng cũng sanh cũng chẳng sanh.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ ngƣời đời nói rằng trong sữa có chất lạc, nghĩa nầy nhƣ thế nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói trong sữa có chất lạc thời là chấp trƣớc. Nếu nói trong sữa không chất lạc thời là hƣ vọng. Tất phải nói rằng cũng có cũng không. Từ sữa sanh ra chất lạc : Nhơn là sữa, quả là lạc, đây gọi là có. Màu sắc cùng mùi vị đều khác nhau, ăn dùng cũng chẳng đồng : Bịnh nóng thời dùng sữa, bịnh lạnh thời dùng lạc, sữa sanh bịnh lạnh, lạc sanh bịnh nóng.

Nếu nói trong sữa có tánh của lạc, sữa là lạc, lạc là sữa, hai thứ đồng một tánh, nhơn duyên gì mà sữa lại có trƣớc, còn lạc chẳng sanh ra trƣớc ? Nếu có nhơn duyên tại sao tất cả ngƣời đời chẳng nói ? Nếu không nhơn duyên cớ sao lạc chẳng sanh ra trƣớc ? Nếu lạc chẳng sanh ra trƣớc thời ai làmra có thứ tự : Sữa, lạc, sanh, tô, thục tô, đề hồ ? Do đây nên biết rằng chất lạc trƣớc không có nay mới có, nếu là trƣớc không nay có thời là pháp vô thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói rằng trong sữa có chất lạc có thể sanh ra lạc, trong nƣớc không có chất lạc nên chẳng sanh ra lạc, lời nầy không đúng nghĩa. Vì nƣớc cỏ cũng có tánh chất của sữa và lạc, vì do nƣớc cỏ mà sanh ra sữa và lạc. Nếu nói trong sữa quyết định có chất lạc, còn nƣớc cỏ không chất lạc, lời nầy gọi là hƣ vọng, vì tâm chẳng bình đẳng nên gọi là hƣ vọng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói trong sữa quyết định có chất lạc, thời lẽ ra trong chất lạc cũng quyết định có chất sữa. Cớ gì trong sữa sanh ra lạc mà trong lạc chẳng sanh ra sữa ? Nếu là không duyên cớ thời nên biết rằng chất lạc nầy trƣớc không mà nay có. Do đây nên ngƣời trí phải nói rằng trong sữa chẳng phải có chất lạc chẳng phải không chất lạc.

- Nầy Thiện nam tử ! Do đây nên đức Nhƣ Lai từng nói trong khế kinh rằng

:Nếu cho tất cả chúng sanh quyết định có Phật tánh thời gọi là chấp trƣớc, nếu cho không Phật tánh thời gọi là hƣ vọng. Ngƣời trí nên nói rằng : Phật tánh của chúng sanh cũng có cũng không.

- Nầy Thiện nam tử ! Do bốn pháp hòa hiệp mà có nhãn thức : Nhãn căn, sắc trần, ánh sáng, tác ý. Tánh nhãn thức nầy chẳng phải là nhãn căn, chẳng phải sắc trần, chẳng phải ánh sáng, chẳng phải tác ý. Do bốn pháp nầy hòa hiệp mà nhãn thức đƣợc sanh. Nhãn thức nhƣ vậy là trƣớc không mà nay có, đã có trở lại không. Do đây nên biết rằng nhãn thức vốn không có tánh. Chất lạc ở trong sữa cũng nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

Nếu nói rằng trong nƣớc không chất lạc nên chẳng xuất sanh ra lạc, còn trong sữa sanh ra lạc, nên trong sữa quyết định có chất lạc. Lời nói trên đây không đúng nghĩa. Vì tất cả pháp : Nhơn khác, quả khác, cũng chẳng phải một nhơn sanh tất cả quả, chẳng phải tất cả quả từ một nhơn sanh. Nhƣ do bốn pháp sanh ra nhãn thức, chẳng nên nói rằng từ bốn pháp nầy phải sanh ra nhĩ thức hay tỷ thức.

- Nầy Thiện nam tử ! Rời các phƣơng tiện thời không thể đƣợc chất lạc trong sữa, cũng không thể từ chất lạc sanh ra chất tô. Do đây nên cần phải có phƣơng tiện. Ngƣời trí chẳng nên có quan niệm rằng rời các phƣơng tiện mà đƣợc chất lạc từ nơi sữa. Đƣợc sanh tô cũng nhƣ vậy.

Do đó nên trong khế kinh ta từng nói : Vì ―nhơn‖ sanh nên có pháp, vì ―

nhơn‖ diệt nên không pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ muối tánh chất là mặn có thể làm cho vật chẳng phải mặn thành mặn. Nếu vật chẳng phải mặn mà trƣớc có tánh chất mặn, cớ

sao ngƣời đời cho rằng chẳng phải là muối ƣ ! Nếu trƣớc không mặn thời nên biết rằng trƣớc không mà nay có, do các duyên khác mà thành mặn.

Nếu nói rằng tất cả vật chẳng mặn đều có tánh chất mặn vì quá ít nên chẳng biết, do tánh chất quá ít nầy nên muối có thể làm cho vật ấy thành mặn, nếu vốn không tánh chất mặn thời dầu có muối cũng chẳng thể làm thành mặn đƣợc. Nhƣ hột giống tự nó có tứ đại, duyên nhờ tứ đại ngoài mà nó đƣợc tăng trƣởng : Nẩy mầm, lên cây, đâm chồi ra lá, tánh chất của muối cũng vậy. Lời nói trên đây không đúng nghĩa, vì vật chẳng mặn nếu trƣớc đã có tánh chất mặn, muối lẽ ra cũng có tánh chất chút ít chẳng mặn. Muối nầy nếu có hai tánh chất nhƣ vậy, duyên cớ gì rời vật chẳng mặn nó không thể

riêng dùng ? Do đây nên biết muối vốn không có hai tánh. Nhƣ muối không có hai tánh, tất cả vật chẳng mặn cũng không có hai tánh nhƣ vậy.

Nếu nói rằng tứ đại ngoài có năng lực làm tăng trƣởng tứ đại trong. Lời nói nầy không đúng nghĩa, vì là theo thứ tự mà nói chẳng phải từ phƣơng tiện : Trong sữa đƣợc chất lạc, chất sanh tô, nhẫn đến tất cả pháp đều cũng chẳng phải do phƣơng tiện mà đƣợc, tứ đại cũng nhƣ vậy. Nếu nói từ tứ đại trong tăng trƣởng tứ đại ngoài. Nhƣ trái Thi lợi sa, từ trƣớc không hình chất, lúc gặp sao Mão mọc thời sanh trái lớn đủ năm tấc. Trái nầy thiệt chẳng do nơi tứ đại ngoài mà tăng trƣởng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ mƣời hai bộ kinh của ta nói : Hoặc tùy tự ý mà nói, hoặc tùy tha ý mà nói, hoặc tùy tự tha ý mà nói.

https://thuviensach.vn

Thế nào gọi là tùy tự ý mà nói ? Nhƣ năm trăm Tỳ Kheo hỏi Xá Lợi Phất : Bạch Đại Đức ! Phật nói nhơn của thân là những gì ? Xá Lợi Phất nói : Chƣ

Đại Đức cũng đều đƣợc chánh giải thoát tự mình nên biết đó, duyên cớ gì mà hỏi nhƣ vậy ? Có Tỳ Kheo nói : Bạch Đại Đức ! Lúc tôi chƣa đƣợc chánh giải thoát, cho rằng vô minh là nhơn của thân, lúc quán sát nhƣ vậy chứng đƣợc quả A La Hán.

Lại có Tỳ Kheo nói : Bạch Đại Đức ! Lúc tôi chƣa đƣợc chánh giải thoát, cho rằng thọ và vô minh là nhơn của thân, lúc quán sát nhƣ vậy đặng quả A La Hán.

Hoặc có Tỳ Kheo nói : Hành, thức, danh, sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, ẩm thực, ngũ dục là nhơn của thân.

Lúc đó năm trăm Tỳ Kheo mỗi ngƣời tự nói chỗ hiểu biết của mình rồi, bèn cùng nhau đến đảnh lễ chơn Phật, đi nhiễu ba vòng rồi ngồi qua một bên.

Mỗi ngƣời tự đem chổ hiểu của mình nhƣ đã nói ở trên mà bạch với Phật.

Xá Lợi Phất bạch rằng : Thế Tôn ! Những Tỳ Kheo nầy ai là chánh thuyết, ai là không chánh thuyết.

Phật nói : Lành thay ! Lành thay ! Tất cả Tỳ Kheo đây đều là chánh thuyết cả.

Xá Lợi Phất bạch rằng : Thế Tôn ! Ý của Đức Phật thế nào ?

- Nầy Xá Lợi Phất ! Ta vì chúng sanh trong cõi dục mà nói cha mẹ là nhơn của thân.Những kinh nhƣ vậy gọi là tùy tự ý mà nói.

Thế nào gọi là tùy tha ý mà nói ? Nhƣ Bà Tra La Trƣởng giả đến hỏi ta rằng

: Thƣa Cù Đàm ! Ngài có biết ảo thuật chăng ? Nếu biết ảo thuật thời ngài là nhà đại ảo thuật, còn nếu không biết thời ngài chẳng phải là nhứt thiết trí.

Phật nói : Nầy Trƣởng giả ! Ngƣời biết ảo thuật có gọi là ngƣời ảo thuật chăng ?

Trƣởng giả nói : Đúng vậy ! Đúng vậy ! Ngƣời biết ảo thuật chính là ngƣời ảo thuật.

Phật nói : Nầy Trƣởng giả ! Trong nƣớc Xá Vệ vua Ba Tƣ Nặc có gã Chiên Đà La tên là Khí Hứ, ông có biết không ?

https://thuviensach.vn

Trƣởng giả thƣa rằng : Từ lâu tôi đã biết ngƣời ấy.

Phật nói : Từ lâu ông đã biết ngƣời ấy mà ông có thể chính là Chiên Đà La không ?

Trƣởng giả thƣa : Tôi dầu biết gã Chiên Đà La ấy, nhƣng thân của tôi chẳng phải Chiên Đà La.

Phật nói : Ông biết đƣợc nghĩa ấy : Ngƣời biết Chiên Đà La chẳng phải là Chiên Đà La. Nay cớ sao ta chẳng đƣợc biết ảo thuật mà chẳng phải là ảo thuật ? Nầy Trƣởng giả, thiệt ra ta biết ảo thuật, biết ngƣời ảo thuật, biết quả

báo ảo thuật, biết nghề ảo thuật. Ta biết sát nghiệp, biết ngƣời sát nghiệp, biết quả báo sát nghiệp, biết giải thoát sát nghiệp, nhẫn đến biết tà kiến, biết ngƣời tà kiến, biết quả báo tà kiến, biết giải thoát tà kiến.

Nếu Trƣởng giả nói ngƣời chẳng phải ảo thuật gọi là ngƣời ảo thuật, ngƣời chẳng phải tà kiến gọi là ngƣời tà kiến, thời mắc vô lƣợng tội.

Trƣởng giả nói : Thƣa Cù Đàm ! Cứ nhƣ lời của ngài nói thời tôi mắc tội rất lớn. Nay tất cả của cải của tôi, tôi đem dâng cho ngài tất cả. Mong ngài chớ

cho vua Ba Tƣ Nặc biết việc của tôi.

Phật nói : Nầy Trƣởng giả ! Tội của ông bất tất mất của. Ông sẽ do tội nầy mà phải bị đọa trong ba ác đạo.

Trƣởng giả nghe nói đến ba ác đạo, kinh sợ bạch Phật rằng : Thƣa Thánh Nhơn ! Nay tôi vì quên sót mà mắc lấy tội lớn. Thánh nhơn là bực nhứt thiết trí tất là biết rõ con đƣờng giải thoát. Nay tôi phải thế nào để thoát khỏi địa ngục, ngạ quỉ và súc sanh ?

Lúc đó đức Phật giảng giải về bốn lý chơn đế. Nghe xong trƣởng giả chứng đƣợc quả Tu Đà Hoàn. Trong lòng hổ thẹn hƣớng về đức Phật mà sám hối : Tôi vốn ngu si, đức Phật không phải ngƣời ảo mà nói là ảo. Ngày nay tôi xin quy y Tam Bảo.

Đức Phật nói : Lành thay ! Lành thay !

Đây gọi là tùy tha ý mà nói.

https://thuviensach.vn

Thế nào gọi là tùy tự tha ý mà nói ? Nhƣ ta từng nói : Trong tất cả thế gian, ngƣời trí nói có thời ta cũng nói có, ngƣời trí nói không thời ta cũng nói không.

Ngƣời trí trong đời nói sự vui ngũ dục có vô thƣờng, khổ, vô ngã, đáng dứt diệt, thời ta cũng nói là có nhƣ vậy.

Ngƣời trí trong đời nói không bao giờ có vui ngũ dục, mà có thƣờng, lạc, ngã, tịnh, thời ta cũng nói là không bao giờ có.

Đây gọi là tùy tự tha ý mà nói.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ta nói bực Thập Trụ Bồ Tát thấy Phật tánh một phần ít. Đây gọi là tùy tha ý mà nói.

Thế nào gọi là thấy phần ít ? Thập Trụ Bồ Tát đƣợc ba ngàn môn Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội v.v…nên biết rõ mình sẽ đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, mà chẳng thấy tất cả chúng sanh quyết định đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, do đây nên ta nói bực Thập Trụ Bồ Tát thấy Phật tánh phần ít.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta thƣờng tuyên nói : Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh. Đây gọi là tùy tự ý mà nói.

Tất cả chúng sanh chẳng đoạn chẳng diệt mãi đến chứng đƣợc vô thƣợng Bồ

Đề. Đây gọi là tùy tự ý mà nói.

Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, vì phiền não che ngăn nên chẳng thể

thấy đƣợc. Ta nói nhƣ vậy, ông cũng nói nhƣ vậy. Đây gọi là tùy tự tha ý mà nói.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai có lúc vì một pháp mà nói vô lƣợng pháp. Nhƣ trong khế kinh nói : Tất cả phạm hạnh nhơn nơi thiện tri thức. Tất cả phạm hạnh dầu có vô lƣợng nhơn, nhƣng nói thiện tri thức thời đã nhiếp hết cả.

Nhƣ ta từng nói : Tất cả ác hạnh nhơn nơi tà kiến. Tất cả ác hạnh dầu có vô lƣợng nhơn nhƣng nói tà kiến thời đã nhiếp hết cả.

Hoặc nhƣ ta nói : Tín tâm là nhơn của vô thƣợng Bồ Đề, dầu Bồ Đề có vô lƣợng nhơn, nhƣng nói tín tâm thời đã nhiếp hết cả.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Dầu đức Nhƣ Lai nói vô lƣợng pháp là Phật tánh, nhƣng chẳng rời ấm, nhập, giới.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì chúng sanh nên đức Nhƣ Lai thuyết pháp có bảy thứ từ ngữ : Một là từ ngữ về nhơn, hai là từ ngữ về quả, ba là từ ngữ về

nhơn quả, bốn là từ ngữ về ví dụ, năm là từ ngữ bất ƣng thuyết, sáu là từ ngữ

về thế đế lƣu bố, bảy là từ ngữ nhƣ ý.

Thế nào gọi là từ ngữ về Nhơn ?

Trong Nhơn hiện tại nói quả báo vị lai. Nhƣ ta từng bảo Tỳ Kheo : Ông xem chúng sanh ƣa sát hại nhẫn đến ƣa tà kiến, phải biết đó là ngƣời địa ngục vậy. Nếu có ngƣời chẳng ƣa sát hại nhẫn đến chẳng ƣa tà kiến, phải biết đó là ngƣời cõi trời. Đây gọi là từ ngữ về Nhơn.

Thế nào là từ ngữ về Quả ?

Trong quả báo hiện tại nói nhơn quá khứ. Nhƣ trong khế kinh, ta bảo Tỳ

Kheo : Nhƣ ông thấy mấy ngƣời nghèo khó, hình dung xấu xa, không đƣợc thong thả, phải biết rằng những ngƣời ấy quyết định đời trƣớc có phá giới, tật đố, sân hận, không lòng hổ thẹn. Nếu thấy ngƣời giàu có, lành mạnh, có thế lực, phải biết rằng ngƣời nầy đời trƣớc quyết định có trì giới, bố thí, tinh tấn, hổ thẹn, không lòng tật đố, sân hận. Đây gọi là từ ngữ về Quả.

Thế nào là từ ngữ về Nhơn Quả ?

Nhƣ trong khế kinh ta bảo các Tỳ Kheo chúng sanh hiện tại lục nhập, xúc làm nhơn đây gọi là nghiệp quả quá khứ. Đức Nhƣ Lai cũng gọi đó là nghiệp, nghiệp nầy làm nhơn duyên sẽ có quả vị lai. Đây gọi là từ ngữ về

nhơn quả.

Thế nào là từ ngữ về Ví Dụ ?

Nhƣ nói rằng Sƣ Tử Vƣơng dụ cho thân của Phật. Cũng nói những ví dụ : Đại Tƣợng Vƣơng, Đại Long Vƣơng, cây Ba Lợi Chất Đa La, đấng Thất Bảo, Đại Hải, núi Tu Di, quả đất, mƣa to, Thuyền Sƣ, Đạo Sƣ, Điều Ngự

Trƣợng Phu, Đại Lực Sĩ, Ngƣu Vƣơng, Bà La Môn, Sa Môn, Đại Thành, cây Đa La, đây gọi là từ ngữ về ví dụ.

Thế nào là từ ngữ Bất Ƣng Thuyết ? Nhƣ trong kinh ta từng nói : Trời đất có thể hiệp, con sông chẳng chảy vào biển. Nhƣ ta nói với vua Ba Tƣ Nặc bốn https://thuviensach.vn

phía núi đồng đến. Nhƣ ta vì Lộc Mẫu Ƣu Bà Di nói nếu cây Ta La có thể

thọ giới Bát Quan Trai thời nó đƣợc hƣởng thọ sự vui sƣớng cõi trời cõi ngƣời. Thà nói Thập Trụ Bồ Tát có tâm thối chuyển chẳng nên nói đức Nhƣ

Lai nói hai lời. Thà nói bực Tu Đà Hoàn đọa ba ác đạo chẳng nên nói Thập Trụ Bồ Tát có tâm thối chuyển. Đây gọi là từ ngữ Bất Ƣng Thuyết.

Thế nào là từ ngữ Thế Đế Lƣu Bố ? Nhƣ Phật nói : Nam, nữ, lớn, nhỏ, đến, đi, nằm , ngồi, xe cộ, nhà cửa, bình, áo, chúng sanh, thƣờng, lạc, ngã, tịnh, quân, rừng, thành , ấp, tăng, phƣờng, hiệp, tan. Đây gọi là từ ngữ về Thế Đế

Lƣu Bố.

Thế nào là từ ngữ Nhƣ Ý ? Nhƣ ta quở trách ngƣời hủy phạm cấm giới khiến họ tự trách hộ trì cấm giới. Nhƣ ta khen ngợi bực Tu Đà Hoàn, khiến hàng phàm phu sanh tâm lành. Ngợi khen Bồ Tát làm cho chúng sanh phát tâm Bồ Đề, nói những sự khổ não của ba ác đạo khiến chúng sanh tu tập các pháp lành. Chỉ vì tất cả pháp hữu vi mà nói tất cả đều đốt cháy, vô ngã cũng nhƣ vậy, nói tất cả chúng sanh đều có Phật tánh khiến mọi ngƣời chẳng phóng dật. Đây gọi là từ ngữ Nhƣ Ý.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai lại có từ ngữ tùy tự ý : Nhƣ nói Phật tánh của Nhƣ Lai có hai thứ : Một là có, hai là không.

Có, là Nhƣ Lai có ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp, mƣời trí lực, bốn vô sở úy, ba niệm xứ, đại từ, đại bi, Thủ Lăng Nghiêm v.v… Vô lƣợng Tam Muội, Kim Cang v.v…Vô lƣợng Tam Muội, phƣơng tiện v.v… Vô lƣợng Tam Muội, năm trí ấn v.v… vô lƣợng Tam Muội.

Không, là Nhƣ lai không có các điều thiện, bất thiện, vô ký, nghiệp nhơn quả báo, phiền não, ngũ ấm, mƣời hai nhơn duyên.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có và không, thiện , bất thiện, hữu lậu, vô lậu, thế

gian, phi thế gian, thánh, phi thánh, hữu vi, vô vi, thật, bất thật, tịch tịnh, phi tịch tịnh, tránh, phi tránh, giới, phi giới, phiền não, phi phiền não, thủ, phi thủ, thọ ký, phi thọ ký, hƣũ, phi hữu, tam thế, phi tam thế, thời, phi thời, thƣờng, vô thƣờng, ngã, vô ngã, lạc, vô lạc, tịnh, vô tịnh, sắc, thọ, tƣởng, hành, thức, phi sắc thọ tƣởng hành thức, nội nhập, phi nội nhập, ngoại nhập, phi ngoại nhập, thập nhị nhơn duyên, phi thập nhị nhơn duyên. Đây là Phật tánh của Nhƣ Lai hai thứ có và không, nhẫn đến Nhứt Xiển Đề Phật tánh hai thứ có và không cũng nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Dầu ta nói rằng : Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, nhƣng chúng sanh chẳng hiểu những từ ngữ tùy tự ý của Phật nhƣ vậy.

Những lời nhƣ vậy bực tối hậu thân Bồ Tát còn chẳng hiểu đƣợc huống là những Bồ Tát khác và hàng nhị thừa.

- Nầy Thiện nam tử ! Trƣớc kia có một lúc tại núi Kỳ Xà Quật, ta cùng Di Lặc Bồ Tát luận về thế đế, mà Xá Lợi Phất v.v… năm trăm vị Thanh Văn đều chẳng hiểu biết những việc ấy, huống là việc xuất thế đệ nhứt nghĩa đế.

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc có Phật tánh Nhứt Xiển Đề có mà ngƣời thiện căn thời không. Hoặc có Phật tánh ngƣời thiện căn thời có còn Nhứt Xiển Đề thời không. Hoặc có Phật tánh cả hai đều có, hoặc cả hai đều không. Nếu hàng đệ tử của ta hiểu bốn nghĩa nhƣ vậy, chẳng nên gạn rằng : Nhứt Xiển Đề quyết định có Phật tánh hay quyết định không Phật tánh.

Nhƣ nói chúng sanh đều có Phật tánh, đây là từ ngữ tùy tự ý của Nhƣ Lai.

Tù ngữ tùy tự ý của Nhƣ Lai nhƣ vậy, sao chúng sanh lại nhận hiểu quyết định một bề.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trong sông Hằng có bảy hạng chúng sanh : Một là chìm luôn, hai là tạm nổi lên lại chìm, ba là nổi lên rồi thời dừng lại, bốn là nổi lên rồi xem khắp bốn phƣơng, năm là xem khắp rồi thời đi, sáu là đi rồi lại đứng lại, bảy là dƣới nƣớc trên bờ đều đi.

Nói chìm luôn , là cá lớn mang nghiệp ác lớn thân nặng ở sâu nên chìm luôn.

Nói tạm thời nổi lên rồi lại chìm, là cá lớn vì nghiệp ác thân nặng ở chỗ cạn tạm thời thấy ánh sáng, do ánh sáng tạm thời nổi lên, rồi vì thân nặng mà lại chìm xuống.

Nói nổi lên rồi ở lại, là cá Kỳ Di ở chỗ nƣớc cạn thích thấy ánh sáng nên nổi lên rồi ở lại.

Nói xem khắp bốn phƣơng, là cá Tích vì kiếm ăn mà xem khắp bốn phƣơng.

Xem khắp rồi đi, là nói cá Tích ấy thấy vật đằng xa cho là ăn đƣợc nên mau lội đến.

Đi rồi lại đứng lại, là cá nầy đi rồi đã đặng đồ ăn bèn dừng lại.

Nói dƣới nƣớc trên bờ đều đi tức là linh qui vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Con sông Đại Niết Bàn vi diệu nầy, trong đó cũng có bảy hạng chúng sanh : Từ hạng ban đầu thƣờng chìm, nhẫn đến hạng thứ

bảy hoặc xuống nƣớc hoặc lên bờ.

Nói thƣờng chìm, là nhƣ có ngƣời nghe kinh Đại Niết Bàn, nói rằng đức Nhƣ Lai thƣờng trụ không có biến đổi, là thƣờng, lạc, ngã, tịnh, trọn chẳng nhập Niết Bàn, tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, đến hạng Nhứt Xiển Đề

cũng ắt sẽ thành đạo Bồ Đề, Tu Đà Hoàn, Tƣ Đà Hàm, A Na Hàm, A La Hán, Bích Chi Phật v.v.. ắt sẽ đƣợc thành vô thƣợng Bồ Đề. Ngƣời nầy nghe lời trên đây không tin mà nghĩ và nói rằng kinh điển Đại Niết Bàn nầy là sách ngoại đạo chẳng phải kinh Phật. Lúc bây giờ ngƣời nầy xa lìa bạn lành, chẳng nghe chánh pháp, dầu có lúc đƣợc nghe nhƣng chẳng thể tƣ duy, dầu có tƣ duy nhƣng chẳng tƣ duy pháp lành, vì chẳng tƣ duy pháp lành nên trụ

nơi pháp ác. Ngƣời trụ nơi pháp ác có sáu hạng : Một là ác, hai là vô thiện, ba là ô pháp, bốn là tăng hữu, năm là não nhiệt, sáu là thọ quả ác, do đây nên gọi là chìm.

Cớ sao gọi là chìm ? Vì không tâm lành mà thƣờng làm việc ác, vì chẳng tu tập pháp đối trị nên gọi là chìm.

Nói rằng ác là vì thánh nhơn quở trách, vì tâm sợ sệt, vì xa lìa ngƣời lành, vì không lợi ích chúngb sanh, nên gọi là ác.

Nói rằng vô thiện là vì có thể sanh vô lƣợng quả báo ác, vì thƣờng bị vô minh ràng buộc, vì thích cùng ngƣời ác làm bạn, vì không tu tập những phƣơng tiện lành, vì tâm họ điên đảo luôn sai lầm.

Nói rằng ô pháp là vì thân khẩu thƣờng nhiễm ô,vì nhiễm ô chúng sanh thanh tịnh, vì thêm lớn nghiệp chẳng lành, vì xa lìa pháp lành, đây gọi là ô pháp.

Nói tăng hữu là ba ngƣời nhƣ trên thật hành những pháp ác, có thể thêm địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ, chẳng thể tu tập pháp giải thoát, thân, khẩu, ý chẳng nhàm các cõi, đây gọi là tăng hữu.

Nói rằng não nhiệt là những ngƣời nầy, làm đủ bốn việc nhƣ trên có thể

khiến thân tâm não nhiệt, xa lìa tịch tịnh thời gọi là nhiệt, bị quả báo địa ngục nên gọi là nhiệt, đốt cháy các chúng sanh nên gọi là nhiệt, đốt cháy các pháp lành nên gọi là nhiệt, ngƣời nầy chẳng có tín tâm mát mẻ nên gọi là nhiệt.

https://thuviensach.vn

Nói rằng thọ lấy quả ác là ngƣời nầy làm đủ năm việc trên khi chết đọa địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh. Có ba việc ác nên gọi là quả ác : Một là phiền não ác, hai là nghiệp ác, ba là báo ác, đây gọi làthọ lấy quả báo ác. Ngƣời nầy có đủ sáu việc nhƣ trên thời có thể làm dứt mất căn lành tạo tội ngũ nghịch, phạm bốn tội trọng, hủy báng Tam bảo, dùng của vật của chúng Tăng, có thể

làm những việc phi pháp, do đây nên chìm đắm ở trong địa ngục A Tỳ, thân hình rộng lớn tám muôn bốn ngàn do diên, vì ngƣời nầy nghiệp ác nơi thân, khẩu, ý quá nặng nên không thể ra khỏi đƣợc, vì tâm họ chẳng thể sanh pháp lành, dầu có vô lƣợng chƣ Phật ra đời cũng chẳng đƣợc nghe đƣợc thấy, đây gọi là thƣờng chìm. Nhƣ cá lớn trong sông Hằng.

- Nầy Thiện nam tử ! Dầu ta nói Nhứt Xiển Đề gọi là thƣờng chìm, nhƣng lại có hạng thƣờng chìm, mà chẳng phải Nhứt Xiển Đề : Nhƣ ngƣời vì cõi hữu lậu mà bố thí trì giới làm các việc lành, đây cũng gọi là thƣờng chìm.

- Nầy Thiện nam tử ! Có bốn việc lành mang lấy quả ác : Một là vì hơn ngƣời mà đọc tụng kinh điển, hai là vì lợi dƣỡng mà thọ trì cấm giới, ba là vì hệ thuộc ngƣời khác mà làm việc bố thí, bốn là vì cõi phi tƣởng, phi phi tƣởng mà nhiếp niệm tƣ duy, đây là bốn điều lành đƣợc quả báo ác. Nếu ngƣời thật hành bốn việc nhƣ vậy thời gọi là chìm rồi lại nổi lên, nổi lên rồi lại chìm xuống. Vì ƣa thích ba cõi hữu lậu nên gọi là chìm. Vì thấy ánh sáng tức là đƣợc nghe pháp trì giới, bố thí, thiền định, đây gọi là nổi lên. Thêm lớn tà kiến, sanh kiêu mạn nên gọi là lại chìm xuống. Do đây nên trong khế

kinh ta nói kệ rằng :

Nếu có chúng sanh thích các cõi, Vì các cõi mà tạo nghiệp ác, Ngƣời nầy mê mất đạo Niết Bàn, Đây là tạm nổi lại chìm xuống. Đi nơi biển sanh tử

tối tăm, Dầu đƣợc giải thoát xem phiền não, Ngƣời nầy lại thọ quả báo ác, Đây là tạm ra lại chìm xuống.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ cá lớn kia do thấy ánh sáng tạm thời nổi lên khỏi nƣớc, vì thân nặng nên lại chìm xuống, hai hạng ngƣời trên đây cũng lại nhƣ

vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc có ngƣời tham đắm ba cõi hữu lậu đây gọi là chìm. Đƣợc nghe kinh Đại Niết Bàn nầy mà sanh lòng tin, đây gọi là nổi lên.

Duyên cớ gì gọi đó là nổi lên ? Ví nghe kinh nầy rồi xa lìa pháp ác tu tập pháp lành, nên gọi là nổi lên. Ngƣời nầy dầu tin nhƣng cũng chẳng đầy đủ.

Duyên cớ gì tín tâm chẳng đầy đủ ? Ngƣời nầy dầu tin Đại Niết Bàn thƣờng, lạc, ngã, tịnh, mà nói rằng thân Nhƣ Lai là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô https://thuviensach.vn

tịnh. Đức Nhƣ Lai có hai thứ Niết Bàn : Một là hữu vi, hai là vô vi. Hữu vi Niết Bàn không có thƣờng lạc ngã tịnh. Vô vi Niết Bàn có thƣờng lạc ngã tịnh. Dầu tin Phật tánh là chúng sanh có, nhƣng bất tất là tất cả đều có. Do đây nên gọi là tín tâm chẳng đầy đủ.

- Nầy Thiện nam tử ! Tín tâm có hai thứ : Một là tin, hai là cầu. Ngƣời nhƣ

trên đây dầu có tín tâm, nhƣng chẳng thể suy cầu, nên gọi là tín tâm chẳng đầy đủ.

Tín tâm lại có hai thứ : Một là từ nghe pháp mà sanh lòng tin, hai là từ tƣ

duy mà sanh lòng tin. Tín tâm của ngƣời nầy do nghe pháp mà sanh chẳng phải do tƣ duy, nên gọi là tín tâm chẳng đầy đủ.

Tín tâm lại có hai thứ : Một là tin có thánh đạo, hai là tin ngƣời đắc đạo.

Ngƣời nầy dầu tin có thánh đạo, nhƣng trọn chẳng tin có ngƣời đắc đạo, nên gọi là tín tâm chẳng đầy đủ.

Tín tâm lại có hai thứ : Một là tin chánh, hai là tin tà. Nói rằng có nhơn quả, có Phật, Pháp, Tăng, đây gọi là tin chánh. Nói rằng không nhơn quả, tánh Tam Bảo khác nhau, tin theo những lời tà của ngoại đạo, đây gọi là tin tà.

Ngƣời nầy dầu tin Phật pháp Tăng Tam Bảo, nhƣng chẳng tin Tam Bảo đồng một tánh tƣớng, dầu tin nhơn quả nhƣng chẳng tin ngƣời đắc quả, nên gọi là tín tâm chẳng đầy đủ.

Ngƣời nầy trọn nên tín tâm chẳng đầy đủ, thọ trì cấm giới cũng chẳng đầy đủ. Vì nhơn chẳng đầy đủ nên chỗ đƣợc cấm giới cũng chẳng đầy đủ. Lại giới có hai thứ : Một là oai nghi, hai là tùng giới. Ngƣời nầy dầu đầy đủ

những giới về oai nghi nhƣng chẳng đầy đủ những giới về tùng giới, nên gọi là giới chẳng đầy đủ.

iới lại có hai thứ : Một là tác giới, hai là vô tác giới. Ngƣời nầy dầu có tác giới nhƣng chẳng đủ vô tác giới, nên gọi là giới chẳng đầy đủ.

iới lại có hai thứ : Một là từ thân khẩu mà đƣợc chánh mạng, hai là từ thân khẩu chẳng đƣợc chánh mạng. Ngƣời nầy dầu từ thân khẩu nhƣng chẳng đƣợc chánh mạng, nên gọi là giới chẳng đầy đủ.

iới lại có hai thứ : Một là cầu giới, hai là xả giới. Ngƣời nầy dầu đủ giới do cầu mà có nhƣng chẳng đƣợc giới do xả mà có, nên gọi là giới chẳng đầy đủ.

https://thuviensach.vn

iới lại có hai thứ : Một là tùy hữu, hai là tùy đạo. Ngƣời nầy dầu đủ giới tùy hữu nhƣng chẳng đủ giới tùy đạo, nên gọi là giới chẳng đầy đủ.

iới lại có hai thứ : Một là thiện giới, hai là ác giới. Thân khẩu ý lành gọi là thiện giới. Ngƣu giới, Cẩu giới v.v… gọi là ác giới. Ngƣời nầy rất tin cả hai thứ giới đây đều có quả lành, nên gọi là giới chẳng đầy đủ.

Ngƣời nầy chẳng đầy đủ hai điều : Tín tâm và giới, nên chỗ tu tập đa văn cũng chẳng đầy đủ,. Thế nào gọi là đa văn chẳng đầy đủ ? Mƣời hai bộ kinh của đức Nhƣ Lai nói ra ngƣời nầy chỉ tin sáu bộ, mà chẳng tin sáu bộ, nên gọi là đa văn chẳng đầy đủ. Ngƣời nầy dầu thọ trì sáu bộ kinh đây nhƣng không thể đọc tụng cùng giảng giải cho ngƣời, không chỗ lợi ích, nên gọi là đa văn chẳng đầy đủ. Hoặc ngƣời nầy thọ trì sáu bộ kinh đây rồi mà vì luận nghị, vì hơn ngƣời, vì lợi dƣỡng, vì các cõi hữu lậu mà đọc tụng giảng thuyết nên gọi là đa văn chẳng đầy đủ.

- Nầy Thiện nam tử ! Ở trong khế kinh ta từng nói đa văn đầy đủ. Thế nào là đầy đủ ?â Nếu có Tỳ Kheo thân khẩu ý đều lành, trƣớc có thể cúng dƣờng Hòa Thƣợng, chƣ Sƣ, những ngƣời có đức. Chƣ Sƣ nầy đối với ngƣời ấy sanh lòng thƣơng mến, nên đem kinh pháp truyền dạy cho. Ngƣời nầy chí tâm thọ trì tụng tập, đƣợc trí huệ. Đƣợc trí huệ rồi có thể khéo tƣ duy thật hành đúng nhƣ pháp. Khéo tƣ duy rồi thời đƣợc chánh nghĩa. Đƣợc chánh nghĩa rồi thân tâm tịch tịnh. Thân tâm đã tịch tịnh thời sanh hỷ tâm. Do hỷ

tâm mà đƣợc định. Do đƣợc định nên đƣợc chánh tri kiến. Đƣợc chánh tri kiến rồi sanh lòng ăn năn nhàm chán các cõi hữu lậu. Vì nhàm chán các cõi nên đƣợc giải thoát.

Ngƣời trên đây không có những việc nhƣ vậy nên gọi là đa văn chẳng đầy đủ.

Ngƣời nầy chẳng đầy đủ ba việc nhƣ vậy nên bố thí cũng chẳng đầy đủ.

Bố thí có hai thứ : Một là tài thí, hai là pháp thí, ngƣời nầy dầu thật hành về

tài thí nhƣng vì cầu cõi hữu lậu, dầu thật hành pháp thí nhƣng cũng chẳng đầy đủ, vì bí lẫn chẳng nói hết sợ ngƣời hơn mình, nên gọi là bố thí chẳng đầy đủ.

Hai thứ tài thí, pháp thí đều riêng có hai : Một là thánh, hai là chẳng phải thánh. Thánh nhơn bố thí rồi chẳng cầu quả báo. Ngƣời chẳng phải thánh bố

thí rồi cầu quả báo. Thánh nhơn bố thí pháp để làm cho pháp đƣợc tăng trƣởng. Ngƣời chẳng phải thánh bố thí pháp để tăng trƣởng các cõi hữu lậu.

https://thuviensach.vn

Ngƣời nầy vì tăng trƣởng của cải mà thật hành tài thí, vì tăng trƣởng cõi hữu lậu mà thật hành pháp thí, nên gọi là bố thí chẳng đầy đủ.

Lại ngƣời nầy lãnh thọ sáu bộ kinh, thấy ngƣời thọ pháp thời cung cấp cho, gặp ngƣời chẳng thọ pháp thời chẳng cung cấp, nên gọi là bố thí chẳng đầy đủ.

Ngƣời nầy chẳng đủ bốn điều nhƣ trên nên chỗ tu trí huệ cũng chẳng đầy đủ.

Tánh của trí huệ là hay phân biệt. Ngƣời nầy chẳng thể phân biệt Nhƣ Lai là thƣờng hay vô thƣờng. Trong kinh Đại Niết Bàn nầy đức Phật nói Nhƣ Lai chính là giải thoát, giải thoát chính là Nhƣ lai. Nhƣ Lai là Niết bàn, Niết Bàn là giải thoát. Trong những nghĩa đây ngƣời nầy chẳng thể phân biệt đƣợc.

Đức Phật lại nói phạm hạnh là Nhƣ Lai, Nhƣ Lai là từ, bi, hỷ, xả. Từ, bi, hỷ, xả là giải thoát, giải thoát là Niết Bàn, Niết Bàn là từ, bi, hỷ, xả. Trong những nghĩa đây, ngƣời nầy không phân biệt đƣợc nên gọi là trí chẳng đầy đủ.

Ngƣời nầy lại chẳng phân biệt đƣợc Phật tánh, Phật tánh là Nhƣ Lai, Nhƣ

Lai là tất cả pháp bất cộng, pháp bất cộng là giải thoát, giải thoát là Niết Bàn, Niết Bàn là pháp bất cộng. Ngƣời nầy lại chẳng phân biệt đƣợc bốn đế

lý khổ tập diệt đạo, vì không phân biệt đƣợc bốn đế lý nên chẳng biết thánh hạnh, vì chẳng biết thánh hạnh nên chẳng biết Nhƣ Lai, vì chẳng biết Nhƣ

Lai nên chẳng biết giải thoát, vì chẳng biết giải thoát nên chẳng biết Niết Bàn, do đây nên gọi là trí chẳng đầy đủ.

Ngƣời nầy chẳng có đủ năm điều nhƣ vậy, thời thêm lớn hai pháp : Một là thêm pháp lành, hai là thêm pháp ác.

Thế nào gọi là thêm lớn pháp ác ? Ngƣời nầy chẳng biết rằng mình không đầy đủ, tự cho rằng đầy đu ûmà sanh tâm tham trƣớc, đối với ngƣời đồng hàng cho mình là hơn, do đây bèn gần gũi những bạn ác đồng với mình đã gần gũi bạn ác rồi lại đƣợc nghe những pháp chẳng đầy đủ, sanh tâm vui mừng nhiễm trƣớc, kiêu mạn phóng dật, do phóng dật mà gần gũi ngƣời tại gia, thích nghe nói những việc tại gia, xa lìa pháp xuất gia thanh tịnh, do đây nên thêm lớn pháp ác, vì đã thêm pháp ác nên thân khẩu ý gây nghiệp chẳng thanh tịnh, vì ba nghiệp chẳng thanh tịnh nên thêm lớn địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ. Đây gọi là tạm nổi lên lại chìm xuống.

Trong Phật pháp của ta ai là kẻ tạm nổi lên lại chìm xuống ? Chính là Đề Bà Đạt Đa, Cù Hoà Ly Tỳ Kheo, Uyển Thủ Tỳ Kheo, Thiện Tinh Tỳ Kheo, Tỳ

https://thuviensach.vn

Xá Tỳ Kheo, Mãn Tú Tỳ Kheo, Từ Địa Tỳ Kheo Ni, Khoáng Dã Tỳ Kheo Ni, Phƣơng Tỳ Kheo Ni, Mạn Tỳ Kheo Ni, Tịnh Khiết Trƣởng iả, Câu Hữu Ƣu Bà Tắc, Kim Lặc Thích Chủng, Tƣợng Trƣởng iả, Danh Xƣng Ƣu Bà Di, Quang Minh Ƣu Bà Di, Nan Đà Ƣu Bà Di, Quân Ƣu Bà Di, Linh Ƣu Bà Di.Nhƣ cá lớn thấy ánh sáng nên nổi lên, vì thân nặng lại chìm xuống.

Thế nào gọi là thân lớn pháp lành ? Ngƣời nầy biết rõ mình công hạnh chẳng đầy đủ, vì tự biết chẳng đầy đủ nên cầu gần bạn lành, vì gần bạn lành nên thích nghe hỏi chỗ chƣa đƣợc nghe, nghe rồi thích thọ trì, thọ rồi thích tƣ

duy, khéo tƣ duy rồi có thể ở đúng nhƣ pháp, vì ở đúng nhƣ pháp nên thêm lớn pháp lành, vì thêm lớn pháp lành nên trọn chẳng còn chìm, đây gọi là nổi lên rồi ở lại.

Trong Phật pháp của ta ai là ngƣời nổi lên rồi ở lại ? Chính là Xá Lợi Phất, Đại Mục Kiền Liên, A Nhã Kiều Trần Nhƣ v.v… năm vị Tỳ Kheo Da Xá v.v… năm mƣơi vị Tỳ Kheo, A Nâu Lâu Đà, Ma Ha Ca Diếp, Ƣu Lâu Tần Loa Ca Diếp v.v… ba vị Tỳ Kheo Thập Lực Ca Diếp, Sấu Cù Đàm Di Tỳ

Kheo Ni, Ba Tra La Hoa Tỳ Kheo Ni, Thắng Tỳ Kheo Ni, Thiệt Nghĩa Tỳ

Kheo Ni, Hải Ý Tỳ Kheo Ni, Bạt Đà Tỳ Kheo Ni, Tịnh Tỳ Kheo Ni, Bất Thối Chuyển Tỳ Kheo Ni, Tần Bà Ta La Vƣơng, Úc Dà Trƣởng iả, Tu Đạt Đa Trƣởng iả, Thích Ma Ha Nam Trƣởng iả, Bần Tu Đạt ĐaThử

Lang Trƣởng iả, Danh Xƣng Trƣởng iả, Cụ Túc Trƣởng iả, Sƣ Tử

Tƣớng Quân, Ƣu Bà Ly Trƣởng iả, Đao Trƣởng iả, Vô Úy Ƣu Bà Di, Thiện Trụ Ƣu Bà Di, Ái Pháp Ƣu Bà Di, Dũng Kiện Ƣu Bà Di, Thiên Đắc Ƣu Bà Di, Thiện Sanh Ƣu Bà Di, Cụ Thân Ƣu Bà Di, Ngƣu Đắc Ƣu Bà Di, Khoáng Dã Ƣu Bà Di, Ma Ha Tƣ Na Ƣu Bà Di v.v…

Thế nào gọi là ở lại ? Vì thƣờng thích xem thấy ánh sáng pháp lành. Do nhơn duyên nầy, hoặc Phật xuất thế, hoặc chẳng xuất thế, những ngƣời trên đây trọn chẳng tạo nghiệp ác nên gọi là ở lại. Nhƣ cá Kỳ Di thích thấy ánh sáng nên chẳng lặn chẳng chìm. Hạng tứ chúng trên đây cũng nhƣ vậy.

Trong kinh ta từng nói kệ rằng :

Nếu ngƣời khéo phân biệt pháp nghĩa, Chí tâm cầu đƣợc quả Sa Môn, Quở

trách tất cả cõi hữu lậu, Ngƣời nầy gọi là ở đúng pháp. Nếu hay cúng dƣờng vô lƣợng Phật, Trong vô lƣợng đời tu thánh đạo, Hƣởng thọ vui sƣớng chẳng phóng dật, Ngƣời nầy gọi là ở đúng pháp. ần gũi bạn lành nghe chánh pháp, Tâm khéo tƣ duy ở đúng pháp, Thích thấy ánh sáng tu thánh đạo, Chứng đƣợc giải thoát thƣờng an ổn.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Trí chẳng đầy đủ phàm có năm điều , ngƣời nầy biết rồi cầu gần bạn lành. Bạn lành nầy nên xem xét ngƣời trên đây nhiều tham dục hay nhiều sân khuể, ngu si, tƣ giác, chấp ngã ?

Nếu biết là nhiều tham dục thời nên dạy cho pháp quán bất tịnh : Nhiều sân khuể dạy pháp quán từ bi ; nhiều ngu si dạy pháp quán nhơn duyên ; nhiều tƣ giác dạy pháp quán sổ tức ; nhiều chấp ngã nên dạy phân tích thập bát giới v.v…

Ngƣời nầy nghe rồi chí tâm thọ trì, thọ trì rồi tu hành đúng nhƣ pháp, thật hành đúng nhƣ pháp rồi lần lƣợt chứng đƣợc tứ niệm xứ quán thân thọ tâm pháp, đặng pháp quán nầy rồi lại quán mƣời hai nhơn duyên, quán rồi chứng đƣợc noãn pháp.

Ca Diếp Bồ Tát bạch rằng : Thế Tôn ! Tất cả chúng sanh đều có noãn pháp.

Vì đức Phật nói ba pháp hòa hiệp gọi là chúng sanh : Một là thọ, hai là noãn, ba là thức. Nếu theo nghĩa nầy thời tất cả chúng sanh lẽ ra trƣớc đã có noãn.

Tại sao đức Nhƣ Lai nói rằng noãn pháp do bạn lành mà có ?

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ noãn pháp của ông hỏi thời tất cả

chúng sanh đến Nhứt Xiển Đề đều có. Noãn pháp của ta nói hôm nay phải do phƣơng tiện rồi sau mới đƣợc, chẳng phải tất cả chúng sanh đều có trƣớc.

Nay ông chẳng nên gạn rằng tất cả chúng sanh đều có noãn pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Noãn pháp nầy thuộc về cõi sắc, chẳng phải cõi dục có đƣợc. Vì cõi dục không có, nên biết rằng tất cả chúng sanh bất tất đều có.

- Nầy Thiện nam tử ! Cõi sắc dầu có noãn pháp nhƣng chẳng phải tất cả đều có, vì đệ tử của ta thời có, còn ngoại đạo thời không.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả ngoại đạo chỉ quán đƣợc sáu hạnh. Đệ tử của ta thời quán đủ cả mƣời sáu hạnh. Mƣời sáu hạnh nầy tất cả chúng sanh bất tất đều có.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là noãn ? Là tánh nó tự noãn hay vì pháp khác mà noãn ?

- Nầy Thiện nam tử !Noãn pháp nầy tánh nó là noãn chẳng phải do pháp khác mà noãn.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Đức Nhƣ Lai trƣớc kia nói rằng Mã Sƣ và Mãn Tú không có noãn pháp, vì hai ngƣời nầy không có tín tâm đối với Tam Bảo. Do đây nên biết rằng tín tâm chính là noãn pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Tín tâm chẳng phải là noãn pháp, vì do tín tâm mà chứng noãn pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về noãn pháp chính là trí huệ, vì quán tứ đế nên gọi là mƣời sáu hạnh. Hạnh đây chính là trí.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời ông hỏi duyên cớ gì mà gọi là noãn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về noãn pháp chính là tƣớng lửa của tám thánh đạo.

Nhƣ cọ lửa : Trƣớc có hơi nóng, kế có lửa, rồi sau có khói, đạo vô lậu nầy cũng nhƣ vậy : Hơi nóng là mƣời sáu hạnh, lửa là quả Tu Đà Hoàn, khói là trong vị tu đạo dứt kiết sử.

- Bạch Thế Tôn ! Noãn pháp nầy cũng là pháp có, cũng là hữu vi. Noãn pháp nầy đƣợc qủa báo thân ngũ ấm cõi sắc nên gọi là có. Vì là nhơn duyên nên lại gọi là hữu vi. Nếu là hữu vi tại sao có thể làm tƣớng đạo vô lậu ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đúng nhƣ vậy ! Noãn pháp nầy dầu là pháp hữu vi hữu lậu, nhƣng trở lại có thể phá hoại pháp hữu vi hữu lậu, nên có thể làm tƣớng đạo vô lậu. Nhƣ ngƣời cỡi ngựa cũng thƣơng ngựa nhƣng cũng đánh ngựa.

Noãn pháp cũng vậy : Vì ái mà thọ sanh, vì nhàm mà tu quán hạnh, do đây nên dầu là hữu lậu hữu vi mà có thể làm tƣớng cho chánh đạo kia.

Có bảy mƣơi ba hạng ngƣời đƣợc noãn pháp : Cõi dục mƣời hạng ngƣời.

Mƣời hạng ngƣời nầy đầy đủ tất cả phiền não : Từ dứt một phần đến chín phần. Nhƣ cõi dục, Sơ thiền nhẫn đến Vô Sở Hữu Xứ cũng nhƣ vậy. Đây gọi là bảy mƣơi ba. Những ngƣời nầy đƣợc noãn pháp rồi thời chẳng còn lại có thể dứt căn lành tạo tội ngũ nghịch phạm bốn tội trọng. Những ngƣời nầy có hai hạng : Một là gặp bạn lành, hai là gặp bạn ác.

Ngƣời gặp bạn ác tạm thời nổi lên rồi chìm trở lại.

Ngƣời gặp bạn lành thời quan sát khắp bốn phƣơng. Quan sát bốn phƣơng chính là đảnh pháp, đảnh pháp nầy dầu cũng là tánh ngũ ấm, nhƣng vẫn duyên nơi bốn đế lý, nên đƣợc gọi là quan sát khắp bốn phƣơng. Đƣợc đảnh https://thuviensach.vn

pháp rồi kế đƣợc nhẫn pháp. Nhẫn pháp nầy tánh nó cũng là ngũ ấm, cũng duyên bốn đế lý. Ngƣời nầy kế đƣợc thế đệ nhứt pháp, pháp nầy dầu tánh là ngũ ấm nhƣng cũng duyên bốn đế lý. Ngƣời nầy kế đƣợc khổ pháp nhẫn, tánh của nhẫn là huệ duyên nơi một đế lý. Pháp nhẫn nầy duyên một đế lý rồi nhẫn đến kiến đạo dứt phiền não đặng quả Tu Đà Hoàn. Đây gọi là quan sát khắp bốn phƣơng, bốn phƣơng chính là bốn đế lý.

- Bạch Thế Tôn ! Trƣớc kia đức Phật nói rằng những phiền não của bực Tu Đà Hoàn dứt, dƣờng nhƣ dòng nƣớc rộng bốn mƣơi dặm, những phiền não còn lại nhƣ giọt nƣớc đầu sợi lông.

Nơi đây sao lại nói dứt ba món kiết sử gọi là bực Tu Đà Hoàn : Một là ngã kiến, hai là chẳng phải nhơn thấy là nhơn, ba là lƣới nghi.ï

- Bạch Thế Tôn ! Nhơn duyên gì gọi là Tu Đà Hoàn xem khắp bốn phƣơng ?

Lại do duyên gì mà gọi là Tu Đà Hoàn ? Duyên cớ gì đem cá Tích để dụ bực Tu Đà Hoàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Bực Tu Đà Hoàn dầu có thể dứt vô lƣợng phiền não, nhƣng ba món kiết nầy nặng nhứt và cũng nhiếp tất cả những kiết sử của bực Tu Đà Hoàn dứt, nên nói là dứt ba món kiết sử.

Nhƣ Quốc Vƣơng lúc đi tuần du, dầu có các quan và bốn đạo binh, nhƣng ngƣời đời chỉ nói rằng nhà vua đến, nhà vua đi. Trong đây nói dứt ba món phiền não nầy cũng nhƣ vậy. Duyên cớ gì ba món kiết nầy là nặng ? Vì tất cả chúng sanh thƣờng khởi phiền não nầy và vì vi tế khó biết, nên gọi là nặng. Vì ba món kiết nầy khó dứt đƣợc, vì nó có thể làm nhơn cho tất cả

phiền não, là oán địch bị đối trị của giới, định và huệ.

- Nầy Thiện nam tử ! Có những chúng sanh nghe bực Tu Đà Hoàn có thể dứt vô lƣợng phiền não nhƣ vậy, thời chúng nó sanh lòng thối chuyển mà nói rằng : Chúng ta thế nào có thể dứt vô lƣợng phiền não nhƣ vậy. Do đây nên đức Nhƣ Lai phƣơng tiện nói dứt ba kiết sử.

- Nầy Thiện nam tử ! Bực Tu Đà Hòan quán tứ đế đƣợc bốn điều : Một là kiên cố trụ chánh đạo, hai là có thể khắp quan sát, ba là có thể thấy đúng nhƣ

thật, bốn là có thể phá hoại oán địch lớn. Bực Tu Đà Hoàn, thành tựu tín v.v… Ngũ căn không ai có thể lay động, nên gọi là kiên cố trụ nơi chánh đạo. Bực nầy đều có thể quở trách những phiền não trong và ngoài, nên gọi là khắp quan sát. Thấy đúng nhƣ thật chính là nhẫn trí. Oán địch lớn là nói bốn thứ điên đảo.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Chữ Tu là vô lậu, chữ Đà Hoàn là tu tập, vì tu tập vô lậu nên gọi là Tu Đà Hoàn. Lại có nghĩa chữ Tu là dòng, vì ngƣợc dòng nên gọi là Tu Đà Hoàn.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu theo nghĩa nầy, duyên cớ gì những bực Tƣ Đà Hàm, A Na Hàm và A La Hán chẳng đƣợc gọi là Tu Đà Hoàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Từ bực Tu Đà Hoàn nhẫn đến chƣ Phật cũng đều đƣợc gọi là Tu Đà Hoàn cả. Nếu bực Tƣ Đà Hàm đến chƣ Phật mà không có danh nghĩa Tu Đà Hoàn, thời đâu đƣợc gọi là Tƣ Đà Hàm nhẫn đến Phật.

Tất cả chúng sanh về danh tự có hai thứ : Một là tên cũ, hai là tên mới. Lúc còn phàm phu có danh tự thế tục, lúc đã đắc đạo lại đặt tên gọi là Tu Đà Hoàn. Trƣớc gọi là Tu Đà Hoàn, vì lúc sau đắc quả nên gọi là Tƣ Đà Hàm.

Ngƣời nầy cũng gọi là Tu Đà Hoàn, cũng gọi là Tƣ Đà Hàm, nhẫn đến chƣ

Phật cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Có hai thứ dòng : Một là giải thoát, hai là Niết Bàn.

Tất cả Thánh nhơn đều có hai dòng nầy, nên cũng đƣợc gọi là Tu Đà Hoàn cũng gọi là Tƣ Đà Hàm, nhẫn đến Phật cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Bực Tu Đà Hoàn cũng gọi là Bồ Tát. Vì Bồ Tát chính là tận trí và vô sanh trí. Bực Tu Đà Hoàn cũng mong cầu hai trí nầy, nên đƣợc gọi là Bồ Tát.

Bực Tu Đà Hoàn cũng đƣợc gọi là giác. Vì chánh giác kiến đạo dứt phiền não, vì chánh giác nhơn quả, vì chánh giác cộng đạo và bất cộng đạo. Bực Tƣ Đà Hàm nhẫn đến bực A La Hán cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Có hai hạng Tu Đà Hoàn : Lợi căn và độn căn. Bực độn căn bảy lần sanh cõi ngƣời cõi trời, hoặc sáu lần, năm lần, bốn lần, ba lần, hai lần sanh cõi ngƣời trời mới chứng quả A La Hán. Bực lợi căn hiện đời chứng quả Tu Đà Hoàn đến quả A La Hán.

- Nầy Thiện nam tử ! Cá Tích có bốn điều : Một là xƣơng nhỏ nên nhẹ, hai là có cánh nên nhẹ, ba là thích thấy ánh sáng, bốn là ngậm đƣợc vật thời giữ

chặt.

Bực Tu Đà Hoàn cũng có bốn điều : Một là phiền não nhỏ nhẹ nhƣ cá Tích nhỏ xƣơng, hai là có chỉ có quán nhƣ cá Tích có cánh, ba là kiến đạo, nhƣ cá Tích thích thấy ánh sáng, bốn là nghe thấy đức Phật nói nghĩa vô thƣờng khổ

https://thuviensach.vn

vô ngã bất tịnh thời kiên trì chẳng bỏ nhƣ cá Tích ngậm đƣợc vật thời giữ

chặt.

Nhƣ trƣớc kia Ma Vƣơng hóa làm thân Phật. Thủ La Trƣởng iả xem thấy trong lòng kinh sợ, Ma thấy tâm Trƣởng giả động bèn bảo Trƣởng giả rằng : Trƣớc kia ta nói bốn chơn đế, thuyết đó không chơn thật. Nay ta vì ông mà nói năm đế, sáu ấm , mƣời ba nhập, mƣời chín giới. Thủ La Trƣởng iả

nghe lời nầy liền quan sát pháp tƣớng đều không có lý do, nên kiên trì nghĩa cũ, tâm ông chẳng lay động.

- Bạch Thế Tôn ! Bực Tu Đà Hoàn nầy vì đắc đạo trƣớc mà gọi là Tu Đà Hoàn hay là vì chứng sơ quả mà gọi là Tu Đà Hoàn ? Nếu vì đắc đạo trƣớc, thời lúc đƣợc khổ pháp nhẫn cớ sao chẳng gọi là Tu Đà Hoàn mà gọi là Hƣớng ? Nếu vì đƣợc sơ quả, thời ngƣời ngoại đạo trƣớc dứt phiền não đến vô sở hữu xứ tu đạo vô lậu đƣợc quả A Na Hàm, cớ sao chẳng gọi là Tu Đà Hoàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì đƣợc sơ quả mà gọi là Tu Đà Hoàn, lúc đó ngƣời nầy đầy đủ tám trí và mƣời sáu hạnh.

- Bạch Thế Tôn ! Ngƣời đƣợc A Na Hàm cũng đầy đủ tám trí và mƣời sáu hạnh. Cớ sao chẳng đƣợc gọi là Tu Đà Hoàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Mƣời sáu hạnh hữu lậu có hai thứ : Cộng và bất cộng.

Mƣời sáu hạnh vô lậu cũng có hai : Hƣớng quả và đắc quả. Tám trí cũng có hai, hƣớng quả và đắc quả. Bực Tu Đà Hoàn rời bỏ mƣời sáu hạnh công, chứng đƣợc mƣời sáu hạnh bất công, rời bỏ tám trí hƣớng quả chứng đƣợc tám trí đắc quả. Bực A Na Hàm thời chẳng nhƣ vậy. Do đây nên sơ quả gọi là Tu Đà Hoàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Bực Tu Đà Hoàn duyên nơi tứ đế, bực A Na Hàm chỉ

duyên nhứt đế, nên sơ quả gọi là Tu Đà Hoàn.

Do nhơn duyên trên đây nên dùng cá Tích để ví dụ, ngó khắp bốn phƣơng rồi bèn đi. Nói đi là chỉ cho bực Tƣ Đà Hàm nhiếp tâm tu hành để dứt trừ

tham, sân, si, mạn.

Nhƣ cá Tích kia nhìn xem khắp bốn phƣơng rồi vì kiếm ăn nên đi, đi rồi lại đứng lại, đây là dụ bực A Na Hàm đƣợc món ăn rồi thời dừng lại. Có hai hạng A Na Hàm : Một là hiện tại đƣợc quả A Na Hàm rồi tiến tu đƣợc quả A La Hán, hai là hạng tham trƣớc Tam Muội tịch tịnh trong cõi sắc và cõi vô https://thuviensach.vn

sắc, bực nầy chẳng thọ thân cõi dục nên gọi là A Na Hàm. Bực A Na Hàm nầy lại có năm hạng : Một là trung bát Niết Bàn, hai là thọ thân bát Niết Bàn, ba là hành bát Niết Bàn, bốn là vô hành bát Niết Bàn, năm là thƣợng lƣu bát Niết Bàn. Lại có sáu hạng là thân hiện tại bát Niết Bàn. Lại có bảy hạng là thân vô sắc giới bát Niết Bàn.

Hạng hành bát Niết Bàn có hai : Hoặc thọ hai thân, hoặc thọ bốn thân. Nếu thọ hai thân thời gọi là lợi căn, nếu thọ bốn thân thời gọi là độn căn. Lại có hai hạng, một là tinh tấn mà không chánh định tự tại, hai là giải đãi mà có chánh định tự tại. Lại có hai hạng : Một là có đủ tinh tấn và chánh định tự

tại, hai là chẳng có cả hai.

- Nầy Thiện nam tử ! Chúng sanh trong cõi dục, cõi sắc có hai thứ nghiệp : Tác nghiệp và thọ sanh nghiệp. Bực A Na Hàm trung bát Niết Bàn chỉ có tác nghiệp mà không thọ sanh nghiệp, nên bỏ thân cõi dục lúc chƣa đến cõi sắc, vì lợi căn mà bát Niết Bàn. Bực A Na Hàm trung bát Niết Bàn nầy có bốn tâm : Một là phi học, phi vô học, hai là học, ba là vô học, bốn là phi học, phi vô học nhập Niết Bàn. Thế nào lại gọi là trung bát Niết Bàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong bốn thứ tâm của bực A Na Hàm nầy hai tâm là Niết Bàn, hai tâm là chẳng phải Niết Bàn, do đây nên gọi là trung bát Niết Bàn.

Bực A Na Hàm thọ thân bát Niết Bàn có hai thứ : Một là tác nghiệp, hai là sanh nghiệp. Bực nầy bỏ thân dục giới thọ thân sắc giới, tinh tấn tu hành mãn thọ mạng thời nhập Niết Bàn.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu là thọ mạng hết nhập Niết Bàn, tại sao gọi rằng thọ

thân Niết Bàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Bực nầy thọ thân rồi sau mới dứt hết phiền não trong tam giới, nên gọi là thọ thân Niết Bàn.

Bực A Na Hàm thƣờng tu hành do sức Tam Muội hữu vi có thể dứt phiền não nhập Niết Bàn, do đây nên gọi là hành bát Niết Bàn.

Bực A Na Hàm rõ biết quyết định sẽ chứng đƣợc Niết Bàn nên giải đãi, cũng do sức Tam Muội hữu vi mãn thọ mạng thời đƣợc nhập Niết Bàn, do đây gọi là vô hành bát Niết Bàn.

https://thuviensach.vn

Nếu bực A Na Hàm đƣợc đệ tứ thiền rồi lại sanh lòng mến sơ thiền do đây sanh xuống trời sơ thiền. Nơi đây có hai dòng : Dòng phiền não và dòng đạo mà mến nhị thiền, nên sanh lên trời nhị thiền, lần đến trời tứ thiền cũng nhƣ

vậy.

Bực nầy trong trời tứ thiền lại có hai hạng : Một là vào cõi vô sắc, hai là vào trời Ngũ Tịnh Cƣ. Hai bực nầy, bực thích Tam Muội thời vào cõi vô sắc.

Bực thích trí huệ thời vào trời Ngũ Tịnh Cƣ.

Hai bực trên đây, một hạng tu đệ tứ thiền có năm từng cấp, một hạng chẳng tu.

Thế nào là năm từng cấp ? Là hạ, trung, thƣợng, thƣợng trung, thƣợng thƣợng. Bực tu thƣợng thƣợng thời ở trời Sắc Cứu cánh, bực tu trung thƣợng thời ở trời Thiện Hiện, bực tu thƣợng phẩm thời ở trời Thiện Kiến, bực tu trung phẩm thời ở trời Vô Nhiệt, bực tu hạ phẩm thời ở trời Vô Phiền.

Hai bực nầy, một thời ƣa luận nghị ở trời Ngũ Tịnh Cƣ, một thời ƣa tịch tịnh vào cõi Vô Sắc.

Lại có hai hạng : Một thời tu huân thiền vào trời Ngũ Tịnh Cƣ, một thời chẳng tu huân thiền sanh cõi Vô Sắc mãn thọ mạng mà nhập Niết Bàn, do đây gọi là thƣợng lƣu bát Niết Bàn. Nếu muốn vào cõi Vô Sắc thời không thể tu năm từng cấp tứ thiền. Nếu tu năm từng cấp nầy thời có thể quở trách định Vô sắc.

- Bạch Thế Tôn ! Bực trung bát Niết Bàn là lợi căn. Nếu là lợi căn cớ sao chẳng hiện tại nhập Niết Bàn ? Cớ sao dục giới có hạng trung bát Niết Bàn mà sắc giới thời không .

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời nầy thân tứ đại hiện tại yếu kém không thể hành đạo. Dầu có Tỳ Kheo thân thể tráng kiện nhƣng những duyên nhà cửa y phục uống ăn thuốc men v.v… chẳng đủ, nên chẳng đƣợc hiện tại bát Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngày trƣớc có một lúc ta ở nƣớc Xá Vệ tại tịnh xá A Na Phân Chỉ, có một Tỳ Kheo đến bạch với ta rằng ông luôn tu hành mà chẳng thể đƣợc quả Tu Đà Hoàn đến quả A La Hán. Lúc đó ta liền bảo A Nan rằng : Nay ông nên lo đủ đồ cần dùng cho Tỳ Kheo nầy.

https://thuviensach.vn

A Nan liền dắt Tỳ Kheo đó đến rừng Kỳ Đà cho ở phòng nhà tốt. Tỳ Kheo đó nói với A Nan rằng : Trông mong Đại Đức vì tôi mà trần thiết phòng nhà, dọn dẹp thật sạch sẽ, dùng thất bảo trang nghiêm, treo phan lọng bằng lụa.

A Nan nói : Ngƣời nghèo trong thế gian mới gọi là Sa Môn, tôi làm sao sắm đƣợc những đồ nhƣ vậy?

Tỳ Kheo nói : Nếu Đại Đức có thể sắm sửa đƣợc cho tôi thời tốt lắm, bằng không thời tôi sẽ trở về ra mắt Phật.

A Nam liền trở về đem việc ấy bạch với Phật. Đức Phật liền bảo A Nan sắm sửa tất cả đồ dùng theo ý của Tỳ Kheo đó.

Tỳ Kheo đó đƣợc những đồ cần dùng theo ý mình muốn, liền nhiếp niệm tu hành, không bao lâu chứng đƣợc quả Tu Đà Hoàn lần đến quả A La Hán.

- Nầy Thiện nam tử ! Vô lƣợng chúng sanh đáng đƣợc nhập Niết Bàn, nhƣng vì thiếu thốn chƣớng ngại loạn động tâm niệm của họ, nên chẳng chứng đƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại có chúng sanh thích giáo quá nhiều, tâm họ bực bội nhiều việc chẳng thể đƣợc chánh định nên hiện tại không đƣợc bát Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời ông nói, duyên cớ gì bỏ thân dục giới có hạng trung bát Niết Bàn, còn sắc giới thời không ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời nầy quán phiền não cõi dục có hai nhơn duyên : Nội và ngoại, mà trong cõi sắc thời không ngại nhơn duyên. Cõi dục lại có hai thứ ái tâm : Dục ái và sắc ái, quán hai ái tâm nầy rồi hết lòng quở trách, do quở trách nầy mà đƣợc nhập Niết Bàn. Trong cõi dục có thể quở trách đƣợc những phiền não thô : Xan tham, sân hận, tật đố, vô tàm, vô quí, do đây nên đƣợc nhập Niết Bàn. Lại ngƣời trong cõi dục tánh chất dũng kiện, vì đƣợc hƣởng quả, nên trong cõi dục có trung bát Niết bàn, trong cõi sắc thời không.

- Nầy Thiện nam tử ! Trung bát Niết Bàn có ba hạng : Thƣợng, trung và hạ.

Hạng thƣợng lúc bỏ thân chƣa rời cõi dục bèn đƣợc Niết Bàn. Hạng trung mới rời cõi dục chƣa đến cõi sắc bèn đƣợc Niết Bàn. Hạng hạ rời khỏi cõi dục đến ranh cõi sắc bèn đƣợc Niết Bàn.

https://thuviensach.vn

Nhƣ cá Tích khi đi kiếm đƣợc đồ ăn thời dừng lại, hạng nầy cũng vậy, ở nơi cỏi sắc và cõi vô sắc mà đƣợc thọ thân nên gọi là dừng lại. Và cũng do chẳng còn thọ thân nhơn, thiên , địa ngục, súc sanh, ngạ quỉ trong cõi dục nên gọi là dừng lại. Vì đã dứt vô lƣợng phiền não kiết sử còn thừa lại chút ít nên gọi là dừng lại. Lại vì vĩnh viễn chẳng gây tạo nghiệp phàm phu nên gọi là dừng lại. Lại vì tự mình chẳng còn sợ sệt , cũng chẳng làm cho ngƣời khác sợ sệt nên gọi là dừng lại. Vì xa lìa hai ác tâm : Xan tham, sân hận nên gọi là dừng lại.

- Nầy Thiện nam tử ! Bực đến bờ kia là A La Hán, Bích Chi Phật, Bồ Tát, Chƣ Phật Thế Tôn, dụ nhƣ thần qui trên bờ dƣới nƣớc đều đi tự tại.

Duyên cớ gì dùng thần qui để ví dụ ? Vì thần qui khéo giấu năm chi.

Bực A La Hán nhẫn đến chƣ Phật cũng khéo giấu che năm căn. Dƣới nƣớc là dụ thế gian, trên bờ là dụ xuất thế. Các bực thánh nầy có thể quán sát tất cả ái phiền não lên đến bờ kia, nên dụ nhƣ thần qui dƣới nƣớc trên bờ đều đi tự tại.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ bảy hạng chúng sanh trong sông Hằng, dầu có tên cá rùa nhƣng chẳng rời khỏi nƣớc, kinh Đại Niết Bàn nầy từ Nhứt Xiển Đề

lên đến chƣ Phật, dầu có tên khác nhau nhƣng cũng chẳng rời khỏi Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Bảy hạng chúng sanh đây, hoặc pháp lành hoặc pháp ác, hoặc đạo phƣơng tiện, hoặc đạo giải thoát, hoặc đạo thứ đệ, hoặc nhơn, hoặc quả, tất cả đều là Phật tánh. Đây gọi là từ ngữ tùy tự ý của Nhƣ Lai.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu có nhơn thời có quả, không nhơn thời không quả. Niết Bàn gọi là quả, là thƣờng trụ nên không nhơn. Nếu đã không nhơn tại sao gọi là quả ? Niết Bàn đây cũng gọi là Sa Môn, cũng gọi là Sa Môn quả. Thế

nào là Sa Môn ? Thế nào là Sa Môn quả ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong thế gian có bảy thứ quả : Một là phƣơng tiện quả, hai là báo ân quả, ba là thân cận quả, bốn là dƣ tàn quả, năm là bình đẳng quả, sáu là quả báo quả, bảy là viễn ly quả.

Nhƣ ngƣời đời, mùa thu thâu gặt đƣợc nhiều lúa, bảo nhau rằng đƣợc phƣơng tiện quả. Phƣơng tiện quả gọi là nghiệp hành quả. Quả nầy có hai nhơn : Cận nhơn và viễn nhơn. Cận nhơn là hột giống, viễn nhơn là nƣớc phân nhơn công. Đây gọi là phƣơng tiện quả.

https://thuviensach.vn

Nhƣ ngƣời đời phụng dƣỡng cha mẹ. Cha mẹ nói rằng nay chúng tôi đã đƣợc quả báo ơn phụng dƣỡng. Ngƣời con có thể báo ơn gọi đó là quả. Quả

nầy có hai nhơn : Cận nhơn và viễn nhơn, cận nhơn là nghiệp thuần thiện đời quá khứ của cha mẹ, viễn nhơn là sanh ra ngƣời con có hiếu. Đây gọi là báo ân quả.

Nhƣ có ngƣời gần gũi bạn lành, hoặc đƣợc quả Tu Đà Hoàn đến quả A La Hán. Ngƣời nầy nói rằng nay tôi đƣợc quả báo thân cận. Quả nầy có hai nhơn : Cận nhơn và viễn nhơn. Cận là tín tâm, viễn là bạn lành. Đây gọi là thân cận quả.

Nhƣ do chẳng sát sanh mà đƣợc thân thứ ba sống lâu, đây gọi là dƣ tàn quả.

Quả nầy cũng có hai nhơn : Cận nhơn và viễn nhơn. Cận là thân khẩu ý thanh tịnh, viễn là sống lâu. Đây gọi là dƣ tàn quả.

Bình đẳng quả là nói khí thế giới, quả nầy cũng có hai nhơn : Một là cận nhơn, hai là viễn nhơn. Cận nhơn là chúng sanh tu mƣời nghiệp lành. Viễn nhơn là đại tam tai.

Quả báo quả là nhƣ ngƣời chứng đặng thân thanh tịnh rồi tu ba nghiệp thân, khẩu, ý thanh tịnh, ngƣời nầy bèn nói tôi đƣợc quả báo. Quả nầy có hai nhơn

: Cận nhơn và viễn nhơn Cận nhơn là hiện tại thân, khẩu, ý thanh tịnh. Viễn nhơn là quá khứ thân , khẩu, ý thanh tịnh.

Viễn ly quả tức là Niết Bàn lìa các phiền não, tất cả các nghiệp lành là nhơn Niết Bàn. Nhơn Niết Bàn nầy có hai : Cận nhơn và viễn nhơn. Cận nhơn là ba môn giải thoát, viễn nhơn tức là pháp lành đã tu từ vô lƣợng đời.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ pháp thế gian hoặc nói sanh nhơn, hoặc nói liễu nhơn. Pháp xuất thế cũng nhƣ vậy, cũng nói sanh nhơn cũng nói liễu nhơn.

Ba môn giải thoát, ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo có thể làm cho sanh nhơn củatất cả phiền não chẳng sanh đƣợc, mà cũng làm liễu nhơn cho Niết Bàn.

Xa lìa phiền não thời đặng thấy rõ Niết Bàn, nên Niết Bàn chỉ có liễu nhơn mà không có sanh nhơn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời ông hỏi : Thế nào là Sa Môn ? Thế nào là Sa Môn quả ?

- Nầy Thiện nam tử ! Sa Môn Na tức là bát chánh đạo, Sa Môn Quả là từ nơi đạo rốt ráo xa lìa tất cả tham , sân v.v… đây gọi là Sa Môn Na và Sa Môn Quả.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Duyên cớ gì bát chánh đạo gọi là Sa Môn Na ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong đời nói Sa Môn gọi đó là thiếu thốn, Na gọi là đạo. Đạo nầy dứt tất cả thiếu thốn, và dứt tất cả đạo, do nghĩa nầy gọi bát chánh đạo là Sa Môn Na . Từ trong đạo nầy chứng đƣợc thánh quả nên gọi là Sa Môn Quả.

Lại Sa Môn Na, nhƣ ngƣời đời có ai thích tịch tịnh cũng gọi là Sa Môn, đạo nầy cũng nhƣ vậy, có thể làm cho ngƣời tu hành xa lìa những sự ác tà mạng v.v… của thân, khẩu, ý đặng vui tịch tịnh nên gọi đó là Sa Môn Na.

Nhƣ trong đời ngƣời dƣới có thể làm ngƣời trên, đây gọi là Sa Môn. Đạo nầy cũng nhƣ vậy, có thể làm cho ngƣời dƣới thành ngƣời trên nên đƣợc gọi là Sa Môn Na.

Bực A La Hán tu đạo nầy đƣợc quả Sa Môn. Đƣợc gọi là đến nơi bờ kia.

Quả A La Hán chính là năm phần pháp thân vô học : iới, định, huệ, giải thoát, giải thoát tri kiến. Do năm phần nầy đƣợc đến bờ kia, nên gọi là đến bờ kia. Do đến bờ kia nên tự nói rằng tôi đã hết sanh tử, phạm hạnh đã trọn, chỗ làm đã xong, chẳng thọ thân đời sau.

- Nầy Thiện nam tử ! Bực A La Hán dứt hẳn nhơn duyên sanh tử ba đời, nên tự nói tôi đã hết sanh tử. Bực nầy cũng dứt thân ngũ ấm trong ba cõi nên lại nói rằng tôi đã hết sanh tử. Chỗ tu phạm hạnh đã rốt ráo, nên xƣớng rằng phạm hạnh đã trọn, lại vì xả học đạo nên cũng gọi là đã trọn. Nhƣ chỗ mong cầu, lúc trƣớc ngày nay đã đƣợc, nên lại xƣớng rằng chỗ làm đã xong. Hành đạo đƣợc quả cũng nói rằng đã xong. Vì đƣợc tận trí và vô sanh trí nên nói rằng tôi đã hết sanh tử, dứt hết kiết sử hữu lậu. Do nghĩa nầy nên gọi bực A La Hán đặng đến bờ kia. Nhƣ A La Hán, bực Bích Chi Phật cũng lại nhƣ

vậy.

Bồ Tát và Phật thành tựu đầy đủ sáu môn Ba La Mật gọi là đến bờ kia. Phật và Bồ Tát đƣợc vô thƣợng chánhn giác rồi gọi là đầy đủ sáu môn Ba La Mật, vì đƣợc quả của sáu môn Ba La Mật nhƣ vậy. Do đƣợc quả nên gọi là đầy đủ.

- Nầy Thiện nam tử ! Bảy chúng sanh đây vì chẳng thể tu tập bốn điều : Thân, giới tâm và huệ, nên hay gây tạo tội ngũ nghịch, dứt căn lành, phạm bốn tội trọng, hủy báng Phật, Pháp, Tăng, do đây nên gọi là thƣờng chìm đắm.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Trong bảy hạng chúng sanh nầy ai có thể gần gũi thiện tri thức chí tâm nghe và nhận lấy chánh pháp của Nhƣ Lai, trong tâm khéo tƣ duy ở đúng pháp, siêng năng tu tập thân, giới, tâm và huệ, do đây nên đƣợc gọi là qua khỏi sông sanh tử đến nơi bờ kia.

Nếu có ngƣời nói rằng : Nhứt Xiển Đề đƣợc vô thƣợng chánh giác, lời nầy gọi là nhiễm trƣớc. Nếu nói rằng chẳng đƣợc, thời gọi là lời hƣ vọng.

- Nầy Thiện nam tử !Bảy hạng nầy, hoặc có một ngƣời đủ cả bảy, hoặc mỗi ngƣời mỗi hạng.

Nếu có ngƣời nào tâm tƣởng khác, miệng nói khác, cho rằng Nhứt Xiển Đề

đặng vô thƣợng chánh giác, phải biết ngƣời nầy hủy báng Phật, Pháp, Tăng.

Nếu nói không đƣợc thời cũng gọi là hủy báng Phật, Pháp, Tăng.

Nếu nói rằng bát thánh đạo là của phàm phu đƣợc, hoặc nói chẳng phải phàm phu đƣợc, đều gọi là hủy báng Phật, Pháp, Tăng.

Nếu nói rằng tất cả chúng sanh quyết định có Phật tánh, hoặc nói quyết định không Phật tánh, đều gọi là hủy báng Phật, Pháp, Tăng.

- Nầy Thiện nam tử ! Do đây nên trong khế kinh ta nói rằntg có hai hạng ngƣời hủy báng Phật, Pháp, Tăng : Một là ngƣời chẳng tin, vì họ giận hờn ; hai là ngƣời dầu tin nhƣng vì chẳng hiểu nghĩa.

Nếu ngƣời tin mà không có trí huệ thời hay thêm lớn vô minh. Nếu ngƣời có trí huệ mà không có tín tâm thời hay tăng trƣởng tà kiến.

Ngƣời chẳng tin vì tâm họ giận hờn nên nói rằng không có Phật, Pháp, Tăng.

Ngƣời tin mà không trí huệ giải nghĩa điên đảo làm cho ngƣời nghe pháp hủy báng Phật, Pháp, Tăng. Do đây nên ta nói ngƣời chẳng tin vì lòng hờn giận, ngƣời tin lại không trí huệ, những ngƣời nầy hay hủy báng Phật, Pháp, Tăng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói rằng Nhứt Xiển Đề chƣa sanh pháp lành bèn đƣợc vô thƣợng chánh giác, ngƣời nầy cũng gọi là hủy báng Phật, Pháp, Tăng. Nếu nói Nhứt Xiển Đề rời bỏ Nhứt Xiển Đề ở trong thân khác đƣợc vô thƣợng chánh giác, ngƣời nầy cũng gọi là hủy báng Phật, Pháp, Tăng.

https://thuviensach.vn

Nếu nói rằng Nhứt Xiển Đề có thể sanh căn lành, sanh căn lành rồi nối luôn chẳng dứt chứng đƣợc vô thƣợng chánh gíac, nên gọi rằng Nhứt Xiển Đề

đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, phải biết rằng ngƣời nầy chẳng hủy báng Tam Bảo.

Nếu có ngƣời nói rằng tất cả chúng sanh quyết định có Phật tánh thƣờng, lạc, ngã, tịnh, bất tác, bất sanh, do vì phiền não nên chẳng thấy đƣợc, ngƣời nầy là hủy báng Phật, Pháp, Tăng.

Nếu nói rằng tất cả chúng sanh đều không có Phật tánh cũng nhƣ sừng thỏ, do từ phƣơng tiện mà sanh, trƣớc kia không nay mới có, có rồi trở lại không, ngƣời nầy là hủy báng Phật, Pháp, Tăng.

Nếu nói rằng Phật tánh của chúng sanh chẳng phải có nhƣ hƣ không, chẳng phải không nhƣ sừng thỏ. Vì hƣ không là thƣờng, sừng thỏ là không, nên đƣợc nói là cũng có cũng không. Vì có nên phá sừng thỏ, vì không nên phá hƣ không. Thuyết trên đây chẳng hủy báng Tam Bảo.

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về Phật tánh chẳng gọi là một pháp, chẳng gọi là mƣời pháp, chẳng gọi là trăm pháp, chẳng gọi là ngàn pháp, chẳng gọi là muôn pháp.

Lúc chƣa đƣợc vô thƣợng chánh giác, tất cả thiện , bất thiện, vô ký đều gọi là Phật tánh. Có lúc đức Nhƣ Lai trong nhơn nói quả, trong quả nói nhơn, đây gọi là từ ngữ tùy tự ý của Nhƣ Lai. Vì tùy tự ý mà nói nên gọi là Nhƣ

Lai, ứng cúng, chánh đẳng chánh giác.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ lời của Phật nói : Phật tánh của chúng sanh dƣờng nhƣ hƣ không. Thế nào gọi là nhƣ hƣ không ?

- Nầy Thiện nam tử ! tánh hƣ không chẳng phải quá khứ, vị lai, hiện tại.

Phật tánh cũng nhƣ vậy.

Hƣ không chẳng phải quá khứ, vì không phải hiện tại. Nếu pháp là hiện tại mới có thể nói là quá khứ, vì không hiện tại nên không quá khứ. Hiện tại cũng không, vì không vị lai. Nếu pháp là vị lai mới có thể nói là hiện tại. Vì không vị lai nên không hiện tại. Vị lai cũng không vì không hiện tại và quá khứ. Nếu pháp có hiện tại và quá khứ thời có vị lai, vì không quá khứ hiện tại nên không vị lai.

Do nghĩa trên đây nên tánh của hƣ không chẳng phải nhiếp trong ba đời.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Vì hƣ không là không nên không có ba đời, chẳng phải vì có mà không có ba đời. Nhƣ hoa đốm hƣ không vì chẳng phải là có nên không có ba đời. Hƣ không cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Không có vật chính đó là hƣ không, Phật tánh cũng nhƣ vậy. Vì hƣ không là không nên chẳng nhiếp trong ba đời. Vì Phật tánh là thƣờng nên chẳng nhiếp trong ba đời.

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai đã đƣợc vô thƣợng Bồ Đề, đức Nhƣ Lai chỗ đƣợc Phật tánh và tất cả Phật pháp là thƣờng trụ không biến đổi. Do nghĩa nầy nên không có ba đời dƣờng nhƣ hƣ không.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì hƣ không là không nên chẳng phải trong chẳng phải ngoài. Vì Phật tánh là thƣờng trụ nên chẳng phải trong chẳng phải ngoài, do đây nên nói rằng Phật tánh dƣờng nhƣ hƣ không .

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣng trong đời chỗ không chƣớng ngại thời gọi là hƣ

không.

Đức Nhƣ Lai đƣợc vô thƣợng Bồ Đề rồi, nói tất cả Phật pháp đều không có chƣớng ngại, nên nói rằng Phật tánh dƣờng nhƣ hƣ không.

- Bạch Thế Tôn ! Phật tánh và Niết bàn của Nhƣ Lai chẳng nhiếp trong ba đời mà gọi là có, hƣ không cũng chẳng nhiếp trong ba đời, cớ sao chẳng đƣợc gọi là có ƣ ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì chẳng phải Niết Bàn gọi là Niết Bàn, vì chẳng phải Nhƣ Lai gọi là Nhƣ Lai, vì chẳng phải Phật tánh gọi là Phật tánh.

Thế nào gọi là chẳng phải Niết Bàn ? Nghĩa là tất cả phiền não những pháp hữu vi. Vì phá những phiền não hữu vi nầy mà gọi là Niết Bàn.

Thế nào là chẳng phải Nhƣ Lai ? Chính là Nhứt Xiển Đề nhẫn đến bực Bích Chi Phật. Vì phá Nhứt Xiển Đề nhẫn đến Bích Chi Phật nầy mà gọi là Nhƣ

Lai.

Thế nào là chẳng phải Phật tánh ? Chính là tất cả vật vô tình nhƣ tƣờng, vách, ngói, đá v.v…lìa những vật vô tình nầy gọi là Phật tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả thế gian không gì chẳng phải hƣ không đối với hƣ không.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Thế gian cũng không gì chẳng phải là đối với tứ đại, mà còn đƣợc gọi tứ đại là có, hƣ không chẳng có đối cớ sao chẳng đƣợc gọi đó là có.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu cho rằng Niết Bàn chẳng nhiếp trong ba đời, hƣ

không cũng nhƣ vậy. Lời nói nầy chẳng đúng nghĩa. Vì Niết Bàn là có thấy đƣợc chứng đƣợc, là dấu vết của sắc của sắc pháp, là có chƣơng cú, là tƣớng, là duyên, là chỗ quy y, là bờ kia, tịch tịnh sáng suốt an ổn, do đây nên đƣợc gọi là nhiếp trong ba đời. Tánh hƣ không chẳng có những pháp nhƣ

vậy, nên gọi là không. Nếu có cái gì lìa những pháp nhƣ vậy mà lại là có thời nhiếp trong ba đời. Hƣ không nếu đồng là pháp có thời chẳng đƣợc chẳng nhiếp trong ba đời.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ngƣời đời cho rằntg hƣ không là không sắc, không đối không thể thấy thời chính là tâm sở pháp. Hƣ không nếu đồng tâm sở pháp, thời chẳng đƣợc chẳng nhiếp trong đời. Nếu nhiếp trong ba đời tức là bốn ấm. Do đây nên rời bốn ấm thời không có hƣ không.

- Nầy Thiện nam tử ! Những nhà ngoại đạo nói rằng : Hƣ không chính là quang minh. Nếu là quang minh thời là sắc pháp hƣ không, nếu là sắc pháp nhƣ vậy bèn là vô thƣờng. Vì là vô thƣờng nên nhiếp trong ba đời. Sao ngoại đạo lại nói là chẳng phải ba đời. Nếu đã nhiếp trong ba đời thời chẳng phải là hƣ không. Sao lại nói rằng hƣ không là thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại có ngƣời cho rằng : Hƣ không là chỗ an trụ. Nếu có chỗ an trụ thời là sắc pháp. Tất cả chỗ đều là vô thƣờng nhiếp trong ba đời, hƣ không cũng là thƣờng chẳng phải nhiếp trong ba đời. Nếu nói là chỗ

thời biết rằng không phải hƣ không.

Lại có ngƣời nói rằng hƣ không là thứ đệ. Nếu là thứ đệ thời là pháp số. Nếu đã là có thể tính đếm đƣợc thời nhiếp trong ba đời, nếu nhiếp trong ba đời sao lại gọi rằng thƣờng?

- Nầy Thiện nam tử ! Lại có ngƣời nói rằng luận về hƣ không thời lìa ba pháp, một là không, hai là thật, ba là không thật. Nếu nói là không thời nên biết rằng hƣ không là pháp vô thƣờng, vì không có trong phạm vi thật. Nếu nói là thật thời nên biết hƣ không cũng là vô thƣờng, vì không có trong phạm vi không. Nếu nói là không thật thời nên biết rằng hƣ không cũng là vô thƣờng, vì không có trong phạm vi không. Do những nghĩa nầy nên trong phạm vi không là không có.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Có ngƣời nói hƣ không là pháp bị làm ra, nhƣ nói bỏ

cây, bỏ nhà mà làm hƣ không, san bằng cho trống không, che hƣ không, lên hƣ không, cùng tận hƣ không nhƣ nƣớc biển cả, đo đây nên hƣ không là pháp bị làm ra. Tất cả pháp làm ra đều là vô thƣờng, dƣờng nhƣ ngói bình v.v… Hƣ không nếu nhƣ vậy thời phải là vô thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời đời nói trong tất cả pháp chỗkhông chƣớng ngại gọi đó là hƣ không. Chỗ không chƣớng ngại nầy nơi tất cả pháp là có tất cả

hay có từng phần ? Nếu là có tất cả thời những chỗ khác không có hƣ không.

Nếu có từng phần thời là pháp kia và pháp đây có thể tính đếm. Nếu đã là tính đếm đƣợc thời là vô thƣờng.

Có ngƣời cho rằng hƣ không gồm hiệp không chƣớng ngại cùng có chƣớng ngại. Và lại nói rằng hƣ không ở nơi sự vật nhƣ trái đựng trong bình chậu.

Hai thuyết trên đều chẳng đúng. Nếu nói gồm cả hai thời có ba thứ : Một là nghiệp khác nhau mà cùng hiệp, nhƣ chim bay đậu trên cây. Hai là cộng nghiệp cùng hiệp, nhƣ hai con dê đụng nhau. Ba là đã hiệp rồi lại cùng hiệp nhƣ hai đôi ngón tay hiệp ở một chỗ.

Nếu nói nghiệp khác nhau cùng hiệp, khác nhau đây có hai : Một là nghiệp sự vật, hai là nghiệp hƣ không. Nếu nghiệp hƣ không hiệp với vật thời hƣ

không là vô thƣờng. Nếu nghiệp sự vật hiệp với hƣ không, sự vật thời chẳng cùng khắp, đã chẳng cùng khắp thời chẳng là vô thƣờng. Nếu nói hƣ không là thƣờng, tánh của nó chẳng lay động mà cùng với động vật hiệp, thời không đúng nghĩa. Vì nếu hƣ khônglà thƣờng thời vật lẽ ra cũng là thƣờng.

Nếu vật là vô thƣờng thời hƣ không cũng là vô thƣờng. Không thể nói rằng hƣ không cũng là thƣờng cũng là vô thƣờng.

Thuyết cộng nghiệp hiệp nhau cũng không đúng nghĩa. Vì hƣ không gọi là cùng khắp, nếu hiệp với nghiệp thời lẽ ra nghiệp cũng cùng khắp, nếu là cùng khắp thời phải khắp tất cả, nếu khắp tất cả thời lẽ ra hiệp với tất cả, chẳng nên nói rằng có hiệp cùng chẳng hiệp.

Thuyết đã hiệp rồi lại cùng hiệp nhƣ hai đôi ngón tay hiệp nhau cũng không đúng nghĩa. Vì trƣớc không có hiệp về sau mới hiệp, trƣớc không sau có là pháp vô thƣờng. Nên chẳng đƣợc nói rằng hƣ không đã hiệp rồi lại cùng hiệp. Nhƣ các pháp trong đời trƣớc không sau có là vô thƣờng, nếu hƣ

không nhƣ vậy thời cũng phải là vô thƣờng.

Thuyết hƣ không ở nơi sự vật nhƣ trái đựng trong bình chậu cũng không đúng nghĩa. Vì lúc chƣa có bình chậu hƣ không kia ở chỗ nào ?â Nếu có chỗ

https://thuviensach.vn

ở thời có nhiều hƣ không. Đã là nhiều sao lại nói là thƣờng, là duy nhứt, là cùng khắp. iả sử hƣ không rời hƣ không có chỗ ở, thời sự vật lẽ ra cũng rời hƣ không có chỗ ở, do đây nên biết rằng không có hƣ không.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu cho rằng chỗ ngón tay ở gọi là hƣ không , theo thuyết nầy thời hƣ không là pháp vô thƣờng, vì ngón tay có bốn phƣơng hƣớng, hƣ không cũng phải có bốn phƣơng, tất cả pháp thƣờng trụ đều không có phƣơng sở. Nếu có phƣơng sở thời hƣ không là vô thƣờng. Nếu là vô thƣờng thời chẳng rời năm ấm. Nếu muốn rời năm ấm thời thành ra không chỗ có.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có pháp nào do nhơn duyên mà tồn tại thời pháp đó là vô thƣờng. Nhƣ tất cả chúng sanh cùng cây cối do nơi đất mà tồn tại.

Vì đất là vô thƣờng, nên những vật trên đây cũng là vô thƣờng. Nhƣ đất nhơn nơi nƣớc, vì nƣớc vô thƣờng nên đất cũng vô thƣờng. Nhƣ nƣớc nhơn nơi gió vì gió vô thƣờng nên nƣớc cũng vô thƣờng. ió nƣơng nơi hƣ

không, vì hƣ không vô thƣờng nên gió cũng vô thƣờng. Sao lại nói rằng hƣ

không là thƣờng khắp tất cả chỗ ?

Vì hƣ không là không chẳng phải quá khứ vị lai hiện tại, cũng nhƣ sừng thỏ

là vật không có nên chẳng phải quá khứ vị lai hiện tại. Do đây nên ta nói Phật tánh thƣờng trụ chẳng nhiếp trong ba đời. Vì hƣ không là không nên chẳng nhiếp trong ba đời.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta trọn chẳng trái cãi với thế gian. Vì ngƣời trí nói có thời ta cũng nói có, vì ngƣời trí nóikhông thời ta cũng nói không.

- Bạch Thế Tôn ! Bồ Tát có đủ mấy pháp thời chẳng trái cãi với thế gian, chẳng bị pháp thế gian làm ô nhiễm ?

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát có đủ mƣời pháp thời đƣợc hai điều trên : Một là tín tâm, hai là có giới, ba là gần gũi bạn lành, bốn là trong tâm khéo tƣ

duy, năm là có tinh tấn, sáu là có chánh niệm, bảy là có trí huệ, tám là có chánh ngữ, chín là thích chánh pháp, mƣời là thƣơng xót chúng sanh. Bồ Tát có đủ mƣời pháp nầy thời chẳng trái cãi với thế gian, chẳng bị pháp thế gian làm ô nhiễm, nhƣ hoa Ƣu Bát La.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói : Ngƣời trí trong đời nói có Phật cũng nói có, ngƣời trí trong đời nói không Phật cũng nói không. Những gì là có với không ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí trong đời nói sắc là vô thƣờng khổ không vô ngã, nhẫn đến thức cũng nhƣ vậy. Đây là ngƣời trí trong đời nói có, ta cũng nói có. Ngƣời trí nói sắc chẳng có thƣờng, lạc, ngã, tịnh, thọ, tƣởng, hành, thức cũng nhƣ vậy Đây là ngƣời trí trong đời nói không ta cũntg nói không.

- Bạch Thế Tôn ! Ngƣời trí trong đời chính là Phật và Bồ Tát tất cả thánh nhơn. Nếu sắc ấm của các thánh nhơn là vô thƣờng khổ không vô ngã, tại sao đức Nhƣ lai nói sắc thân của Phật là thƣờng hằng không biến đổi. Ngƣời trí trong đời nói chẳng có thƣờng, lạc, ngã, tịnh, tại sao Đƣc Nhƣ Lai nói là có. Đức Thế Tôn nói những lời nhƣ vậy sao lại nói rằntg chẳng tranh cải với thế gian, chẳng bị pháp thế gian làm nhiễm ô. Đức Nhƣ Lai đã lìa ba thứ

điên đảo : Tƣởng đảo, tâm đảo, và kiến đảo. Lẽ ra nên nói rằng sắc thân của Phật thiệt là vô thƣờng. Nay lại nói là thƣờng, thế nào đặng gọi là xa lìa điên đảo chẳng tranh cãi với thế gian ?

- Nầy Thiện nam tử ! Sắc thân của phàm phu từ phiền não mà sanh, nên ngƣời trí nói săc thân là vô thƣờng khổ không vô ngã. Sắc thân của Nhƣ Lai xa lìa phiền não, nên nói là thƣờng hằng không biến đổi.

- Bạch Thế Tôn ! Sắc ấm do phiền não sanh ra nhƣ thế nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Phiền não có ba thứ : Dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu.

Ngƣời trí phải quán sát tội lỗi của ba thứ lậu nầy. Vì có biết tội thời có thể xa lìa. Nhƣ y sƣ coi mạch biết bịnh rồi mới cho thuốc.

Nhƣ dắt ngƣời mù đến trong rừng gai rồi bỏ đó mà về, ngƣời mù nầy rất khó ra khỏi rừng dầu đƣợc ra khỏi nhƣng thân thể phải bị trầy trụa.

Phàm phu trong đời cũng nhƣ vậy, vì không biết đƣợc tội lỗi của ba món lậu nên đi theo nó. Nếu ngƣời nào thấy đƣợc tội lỗi của ba món lậu thời có thể

xa lìa. Ngƣời đã biết tội lỗi dầu có thọ quả báo nhƣng quả báo cũng nhẹ

nhàng.

- Nầy Thiện nam tử ! Có bốn hạng ngƣời : Một là lúc tạo nghiệp thời nặng, lúc thọ báo thời nhẹ, hai là lúc tạo nghiệp thời nhẹ, lúc thọ báo thời nặng, ba là lúc tạo nghiệp thời nặng, lúc thọ báo cũng nặng, bốn là lúc tạo nghiệp thời nhẹ, lúc thọ báo cũng nhẹ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời có thể quán sát tội lỗi của phiền não thời tạo nghiệp cùng thọ báo đều nhẹ.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời có trí nghĩ rằng : Ta nên xa lìa ba thứ lậu nhƣ

vậy, chẳng nên gây tạo những nghiệp xấu xa nhƣ vậy, vì ngày nay ta chƣa đƣợc giải thoát lục đạo. Nếu ta tu hành phải nƣơng sức nầy để phá hoại các sự khổ. Suy nghĩ nhƣ vậy rồi thời tham sân si của ngƣời nầy kém yếu.

Ngƣời nầy thấy phiền não của mình nhẹ nên lòng họ vui mừng, lại nghĩ rằng ta đƣợc nhƣ vầy đều do công đức tu hành, làm cho ta lìa đặng pháp ác, gần gũi pháp lành, nên hiện tại ta đƣợc thấy thánh đạo, vậy ta phải nên siêng năng tu tập thêm. Do công đức siêng năng tu hành, ngƣời nầy xa lìa vô lƣợng phiền não và thoát khỏi lục đạo luân hồi.

Do đây nên trong khế kinh Phật nói phải quán sát tất cả phiền não hữu lậu và nhơn của hữu lậu. Vì ngƣời trí nếu chỉ quán hữu lậu mà chẳng quán nhơn của hữu lậu thời không thể dứt các phiền não. Vì ngƣời trí quán sát hữu lậu do nhơn nầy mà sanh, nay ta dứt nhơn nầy thời lậu chẳng còn sanh. Nhƣ y sƣ trƣớc từ nhơn của bịnh thời bịnh chẳng còn. Do đây nên ngƣời trí phải trƣớc quán sát nhơn, kế đó quán sát quả báo, biết rằng từ nhơn lành sanh ra quả lành, từ nhơn ác sanh quả ác. Khi rõ biết quả báo rồi thời xa lìa nhơn ác.

Lại phải quán phiền não nhẹ hay nặng, trƣớc lìa phiền não nặng thời phiền não nhẹ tự mất.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí nếu biết phiền não, biết nhơn của phiền não, biết quả báo của phiền não, biết phiền não nhẹ hay nặng, bấy giờ ngƣời nầy siêng năng tu hành chẳng ngừng nghỉ, chẳng hối tiếc, thƣờng gần gũi bạn lành chí tâm nghe pháp để dứt trừ những phiền não nhƣ vậy.

Nhƣ ngƣời bịnh tự biết bịnh nhẹ có thể trị lành, nên dầu uống thuốc đắng vẫn không ăn năn. Ngƣời trí siêng tu thánh đạo thƣờng vui mừng chẳng sầu, chẳng nghĩ, chẳng ăn năn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời biết đƣợc phiền não, nhơn của phiền não, quả báo của phiền não, biết phiền não nhẹ nặng, vì trừ phiền não mà tu thánh đạo, ngƣời nầy chẳng do phiền não sanh sắc thân, cũng chẳng do phiền não sanh thọ, tƣởng, hành, thức. Nếu chẳng biết đƣợc phiền não v.v… chẳng siêng tu tập, ngƣời nầy từ phiền não sanh thân ngũ ấm.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời rõ biết phiền não v.v…vì dứt trừ phiền não mà tu hành thánh đạo, đây chính là đức Nhƣ Lai do nhơn duyên nầy nên sắc thân của Nhƣ Lai cùng thọ, tƣởng, hành, thức, đều là thƣờng trụ.

https://thuviensach.vn

Kế chẳng biết phiền não v.v…, chẳng tu hành thánh đạo, đây là phàm phu.

Do nhơn duyên nầy nên sắc, thọ, tƣởng, hành, thức của phàm phu đều là vô thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí trong đời : Tất cả Thánh nhơn, Bồ Tát, chƣ

Phật đều nói hai nghĩa trên đây, ta cũng nói hai nghĩa nhƣ vậy, do đây nên ta nói rằng chẳng tranh cãi với ngƣời trí trong đời, chẳng bị thế pháp làm nhiễm ô.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu ?

- Nầy Thiện nam tử ! Do trong tâm có giác quán chẳng lành, nhơn nơi duyên ngoài mà sanh ra dục lậu.

Ngày trƣớc lúc ở thành Vƣơng Xá, ta bảo A Nan rằng : Nay ông thọ lấy bài kệ tụng của cô gái nầy nói. Bài kệ đây là lời của chƣ Phật quá khứ. Do đây nên tất cả giác quán chẳng lành trong tâm cùng những nhơn duyên ngoài gọi đó là dục, đây là dục lậu.

Trừ dục lậu ở cõi dục, những á pháp nơi trong cùng các nhơn duyên nơi ngoài của cõi sắc và vô sắc gọi là hữu lậu.

Chẳng thể rõ biết ngã cùng ngã sở, chẳng biện biệt đƣợc trong cùng ngoài, đây gọi là vô minh lậu.

- Nầy Thiện nam tử ! Vô minh là cội gốc của tất cả các lậu, vì tất cả chúng sanh do vô minh nên ức tƣởng chấp trƣớc nơi ngũ ấm, thập nhị nhập, thập bát giới, đây gọi là chúng sanh, cũng gọi là tƣởng đảo, tâm đảo, kiến đảo. Do nhơn duyên nầy sanh ra tất cả các lậu. Vì thế nên trong mƣời hai bộ kinh, ta nói vô minh là nhơn của tham sân si.

- Bạch Thế Tôn ! Trƣớc kia đức Nhƣ Lai nói rằng do chẳng khéo tƣ duy mà có tham, sân, si. Nay duyên cớ gì mà nói do vô minh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Hai pháp đây làm nhơn quả lẫn nhau, tăng trƣởng lẫn nhau : Chẳng khéo tƣ duy sanh vô minh, do vô minh nên chẳng khéo tƣ duy.

- Nầy Thiện nam tử ! Những gì có thể sanh trƣởng các phiền não thời đều gọi là nhơn duyên của phiền não. ần gũi những nhơn duyên của phiền não nhƣ vậy thời gọi là vô minh. Chẳng khéo tƣ duy dụ nhƣ hột giống lên mọng

: Hột giống là cận nhơn, nƣớc đất là viễn nhơn. Phiền não cũng nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ lời Phật nói vô minh tức là lậu, sao lại nói rằng nhơn nơi vô minh mà sanh các lậu ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vô minh lậu là nội vô minh. Nhơn nơi vô minh sanh ra các lậu là nội ngoại nhơn. Nếu nói vô minh lậu thời gọi là nội đảo : Chẳng biết vô thƣờng, khổ, không và vô ngã. Nếu nói nhơn duyên của tất cả phiền não, đây gọi là chẳng rõ biết ngoài ngã và ngã sở. Nếu nói vô minh lậu, đây gọi là vô thỉ vô chung : Từ nơi vô minh sanh ra ấm nhập giới v.v…

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là biết nhơn của các lậu ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí nên quán sát rằng : Nhơn duyên gì sanh ra phiền não nầy ? Làm hạnh nghiệp gì sanh ra phiền não nầy ? - Lúc ở chung với ai sanh ra phiền não nầy ? - Ở chỗ nào sanh ra phiền não nầy ? Quán sát việc gì sanh ra phiền não nầy ? - Thọ lãnh đồ ăn đồ dùng của ai sanh ra phiền não nầy ? Duyên cớ gì chuyển hạ làm trung, chuyển trung làm thƣợng

? - Hạ nghiệp làm trung, trung nghiệp làm thƣợng ?

Bồ Tát lúc quán sát nhƣ vậy thời xa lìa đƣợc nhơn duyên sanh ra các lậu.

Lúc quán sát nhƣ vậy những phiền não chƣa sanh ngăn ngừa làm cho chẳng sanh, nhữngphiền não đã sanh thời trừ diệt đƣợc. Do đây nên trong khế kinh ta nói rằng ngƣời trí phải quán sát nhơn duyên sanh ra phiền não.

- Bạch Thế Tôn ! Chúng sanh có một thân làm sao có thể khởi ra các thứ

phiền não ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trong một cái chậu đựng nhiều thứ hột giống, lúc có nƣớc mƣa thời mỗi hột giống đều tự mọc lên. Chúng sanh cũng nhƣ vậy, thân dầu chỉ có một, do nhơn duyên tham ái mà có thể sanh trƣởng các thứ

phiền não.

- Bạch Thế Tôn ! Ngƣời trí quán sát quả báo nhƣ thế nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí nên quán sát nhơn duyên của các lậu có thể

sanh thân tam đồ, nhơn duyên của các lậu đƣợc thân nhơn thiên, đều là vô thƣờng, khổ, không, vô ngã. Trong thân nầy có ba thứ khổ, ba thứ vô thƣờng. Nhơn duyên của các lậu nầy có thể làm cho chúng sanh tạo tội ngũ

nghịch thọ lấy ác báo, có thể dứt mất căn lành, phạm bốn tội trọng, hủy báng Tam Bảo.

https://thuviensach.vn

Ngƣời trí lại nên quán sát ngày nay ta đã có thân nhƣ vầy, chẳng nên sanh khởi những phiền não nhƣ vậy để khỏi mang lấy những ác quả.

- Bạch Thế Tôn ! Có quả vô lậu. Lúc ngƣời trí dứt những quả báo, quả báo vô lậu nầy có ở trong số bị dứt đây chăng ?

Những ngƣời đắc đạo có quả vô lậu. Ngƣời trí kia cầu quả vô lậu. Tại sao đức Phật nói rằng tất cả ngƣời trí nên dứt quả báo. Nếu dứt quả báo thời ngày nay làm sao có các bực thánh nhơn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Có lúc đức Nhƣ Lai trong nhơn mà nói quả, có lúc trong quả mà nói nhơn.

Nhƣ ngƣời đời nói đất sét, chính là cái bình, những sợi chỉ chính là cái áo, đây gọi là trong nhơn mà nói quả.

Nhƣ ngƣời đời nói con bò chính là nƣớc và cỏ, ngƣời chính là đồ ăn, đây là trong quả mà nói nhơn. Ta cũng ở trong nhơn mà nói quả nhƣ vậy. Nhƣ

trong khế kinh trƣớc kia ta từng nói rằng : Ta từ nơi tâm mà thân đến cõi Phạm Thiên, đây gọi là trong nhơn mà nói quả. Lục nhập nầy là nghiệp quá khứ, đây gọi là trong quả mà nói nhơn.

- Nầy Thiện nam tử ! Thật ra tất cả thánh nhơn không có quả báo vô lậu. Tất cả thánh nhơn tu hành thánh đạo đƣợc quả báo chẳng còn sanh các lậu do đây nên gọi là quả báo vô lậu.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí lúc quán sát nhƣ vậy liền dứt hẳn đƣợc quả

báo của phiền não. Vì dứt quả báo phiền não nầy mà tu tập thánh đạo : Không vô tƣớng và vô nguyện. Tu tập thánh đạo nầy có thể dứt tất cả quả

báo của phiền não.

- Bạch Thế Tôn ! Tất cả chúng sanh đều do phiền não mà có quả báo. Phiền não chính là ác. Từ phiền não ác sanh ra phiền não cũng gọi là ác. Phiền não nhƣ vậy có hai thứ : Nhơn và quả. Vì nhơn ác nên quả ác, vì quả ác nên nhơn ác.

Nhƣ trái nhâm bà vì hột nó đắng, nên bông trái cây lá tất cả đều đắng. Nhƣ

cây độc vì hột nó độc nên trái cũng độc.

https://thuviensach.vn

Nhơn là chúng sanh quả cũng chúng sanh. Nhơn là phiền não quả cũng phiền não. Nhơn quả phiền não chính là chúng sanh. Chúng sanh chính là nhơn quả phiền não.

Nếu cứ theo nghĩa nầy, cớ sao đức Nhƣ Lai trƣớc kia nói dụ núi Tuyết cũng có cỏ độc, cũng có cây thuốc hay ?

Nếu nói phiền não là chúng sanh, chúng sanh là phiền não, sao Phật lại nói trong thân chúng sanh có thuốc hay ?

Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Vô lƣợng chúng sanh đều đồng nghi nhƣ vậy. Nay ông vì chúng sanh mà thƣa hỏi. Ta cũng có thể giải thích để trừ nghi.

Ông nên lóng nghe khéo suy nghĩ và ghi nhớ đó.

- Nầy Thiện nam tử ! Núi Tuyết kia dụ cho chúng sanh, cỏ độc là nói phiền não, cây thuốc hay là chỉ cho phạm hạnh thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có chúng sanh tu tập phạm hạnh thanh tịnh nhƣ

vậy, thời gọi là trong thân có thuốc hay.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào chúng sanh có phạm hạnh thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trong đời, từ hột sanh ra trái. Trái nầy có thứ sanh ra hột, có thứ chẳng sanh. Thứ có thể sanh hột thời gọi là quả tử. Thứ không thể sanh chỉ đƣợc gọi là quả chẳng đƣợcgọi là tử.

Tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy, có hai hạng : Một là có quả phiền não là nhơn phiền não, hai là có quả phiền não chẳng phải nhơn phiền não. Hạng sau đây gọi là phạm hạnh thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Chúng sanh quán sát thọ ấm, biết nó là cận nhơn của tất cả lậu. Vì thọ ấm làm nhơn duyên nên không thể dứt tuyệt tất cả các lậu, cũng không thể ra khỏi ngục tam giới. Nhơn nơi thọ mà chúng sanh chấp ngã và ngã sở, sanh ra tâm đảo, tƣởng đảo và kiến đảo. Do đây nên chúng sanh trƣớc phải quán sát thọ ấm, thọ nầy là cận nhơn của tất cả ái. Do đây nên ngƣời trí muốn dứt tham ái, trƣớc phải quán sát thọ.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh, mƣời hai nhơn duyên chỗ gây tạo nghiệp thiện ác đều nhơn nơi thọ. Do đây nên ta từng bảo A Nan rằng : Tất https://thuviensach.vn

cả chúng sanh tạo nghiệp thiện ác đều do nơi thọ. Nên ngƣời trí trƣớc phải quán sát thọ.

Đã quán sát thọ rồi lại phải quán sát thọ nầy do nhơn duyên gì mà sanh ?

Nếu do nhơn duyên sanh, thời nhơn duyên đó lại từ đâu mà sanh ? Nếu không nhơn duyên mà sanh, thời không nhơn kia cớ sao chẳng sanh không thọ ?

Lại quán sát thọ nầy chẳng phải do Tƣ Tại Thiên sanh, chẳng do sĩ phu sanh, chẳng do vi trần sanh, chẳng phải thời tiết sanh, chẳng do tƣởng sanh, chẳng do tánh sanh, chẳng phải tự sanh, chẳng phải tha sanh, chẳng phải vô nhơn sanh. Thọ nầy từ các duyên hòa hiệp mà sanh, duyên đây chính là ái. Trong sự hòa hiệp nầy chẳng phải có thọ chẳng phải không thọ. Do đây nên ta phải dứt sự hòa hiệp nầy. Vì dứt hòa hiệp nên chẳng sanh ra thọ.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí quán sát nhơn rồi kế quán sát quả báo : Chúng sanh do nơi thọ mà thọ báo địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, nhẫn đến thọ

vô lƣợng sự khổ não trong tam giới. Do nơi thọ mà thọ lấy sự vui hƣ huyễn vô thƣờng. Do nơi thọ mà dứt căn lành. Do nơi thọ mà đƣợc giải thoát. Lúc quán sát nhƣ vậy thời chẳng làm nhơn cho thọ.

Thế nào gọi là chẳng làm nhơn cho thọ ? Chính là phân biệt thọ : Những thọ

gì có thể làm nhơn cho ái ? Những ái gì có thể làm nhơn cho thọ ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu chúng sanh có thể quán sát rành rẽ ái nhơn và thọ

nhơn nhƣ vậy, thời có thể dứt ngã và ngã sở.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời nào có thể quán sát những điều nhƣ vậy, thời nên biện biệt ái cùng thọ dứt tại chỗ nào ?ø Bèn thấy ái và thọ có chỗ

diệt phần ít, do đây nên biết rằng cũng phải có diệt hoàn toàn. Bấy giờ ở nơi giải thoát ngƣời nầy sanh tín tâm, quán sát chỗ giải thoát nầy do đâu mà đƣợc. Quán sát rồi biết rõ từ bát chánh đạo nên liền tu tập.

Thế nào gọi là bát chánh đạo ? Đạo nầy quán sát thọ có ba tƣớng : Một là khổ, hai là lạc, ba là bất khổ bất lạc. Ba tƣớng nầy đều có thể làm cho thân tâm tăng trƣởng.

Nhơn duyên gì mà có thể tăng trƣởng ? Vì xúc làm nhơn duyên. Xúc nầy có ba : Một là vô minh xúc, hai là minh xúc, ba là phi minh phi vô minh xúc.

Minh xúc đây chính là bát chánh đạo. Hai xúc kia thời tăng trƣởng thân tâm https://thuviensach.vn

và ba món thọ. Do đây nên phải dứt hai món xúc nầy. Xúc đã dứt nên chẳng sanh ba món thọ.

- Nầy Thiện nam tử ! Thọ nầy cũng gọi là nhơn cũng gọi là quả. Ngƣời trí phải quán sát cũng nhơn cũng quả nầy : Nhơn thọ sanh ra ái gọi đó là nhơn.

Thọ nhơn nơi xúc mà sanh đây gọi là quả.

Ngƣời trí quán sát thọ nhƣ vậy rồi, kế lại quán sát ái. Quả báo của thọ gọi là ái. Quán sát ái có hai thứ Một là tạp thực, hai là vô thực.

Tạp thực ái làm nhơn sanh ra già bịnh chết tất cả những cõi hữu lậu. Vô thực ái thời dứt sanh gìa bịnh chết tất cả các cõi mà tham ƣa đạo vô lậu.

Lại nên nghĩ rằng : Nếu ta sanh tạp thực ái nầy thời không thể dứt đƣợc sanh lão bịnh tử . nay dầu ta tham đạo vô lậu, nếu chẳng dứt thọ nhơn, thời không thể đƣợc đạo quả vô lậu. Do đây nên phải dứt xúc nầy trƣớc. Xúc đã dứt thời thọ tự diệt. Thọ đã diệt thời ái cũng mất theo. Đây gọi là bát chánh đạo.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có chúng sanh nào quán sát nhƣ vậy, dầu hiện tại có thân ác độc, nhƣng trong đó cũng có cây thuốc hay. Nhƣ trong núi Tuyết dầu có cỏ độc nhƣng cũng có cây thuốc tốt.

Những chúng sanh nầy dầu do phiền não mà có quả báo, những quả báo nầy chẳng còn lại sanh phiền não, đây gọi là phạm hạnh thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí phải quán sát hai thứ thọ và ái do nhơn duyên gì sanh ra ? Biết do nơi tƣởng mà sanh. Vì chúng sanh lúc thấy sắc cũng chẳng sanh tham. Đến lúc quán thọ cũng chẳng sanh tham. Nếu ở trong sắc mà sanh tƣởng điên đảo, cho rằng sắc là thƣờng, lạc, ngã , tịnh. Thọ là thƣờng hằng không biến đổi. Do tƣởng điên đảo nầy mà sanh tham, sân, si.

Do đây nên ngƣời trí phải quán sát.

Và phải suy nghĩ rằng : Tất cả chúng sanh lúc chƣa đƣợc chánh đạo đều có tƣởng điên đảo : Ở trong chẳng phải thƣờng, lạc, ngã, tịnh mà nhận là thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Nơi pháp chẳng phải nam, nữ, lớn, nhỏ, ngày, đêm, năm, tháng, y phục, nhà cửa v.v… mà tƣởng là nam, là nữ v.v…

Tƣởng nầy có ba thứ : Tiểu, đại và vô lƣợng. Vì nhơn duyên nhỏ nên sanh tƣởng nhỏ. Vì nhơn duyên lớn nên sanh tƣởng lớn. Vì vô lƣợng duyên nên sanh tƣởng vô lƣợng.

https://thuviensach.vn

Lại có tƣởng nhỏ chính là chƣa nhập định, tƣởng lớn là nói đã nhập định, vô lƣợng tƣởng là nói mƣời nhứt thiết nhập.

Lại có tƣởng nhỏ là tất cả tƣởng ở cõi dục, tƣởng lớn là tất cả tƣởng ở cõi sắc, vô lƣợng tƣởng là tất cả tƣởng ở cõi vô sắc.

Vì ba thứ tƣởng nầy diệt nên thọ cũng tự diệt. Vì tƣởng thọ diệt nên gọi là giải thoát.

- Bạch Thế Tôn ! Diệt tất cả pháp gọi là giải thoát, sao đức Nhƣ Lai nói tƣởng thọ diệt gọi là giải thoát ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Lai có lúc nhơn chúng sanh mà thuyết pháp, ngƣời nghe hiểu đƣợc pháp.

Nhƣ trƣớc kia ta bảo Đại Ca Diếp : Lúc chúng sanh diệt thời pháp lành diệt.

Hoặc có lúc ta nhơn nơi pháp mà nói chúng sanh, ngƣời nghe cũng hiểu là nói chúng sanh. Nhƣ trƣớc kia ta bảo A Nan rằng : Đức Phật cũng chẳng nói gần gũi tất cả pháp, lại cũng chẳng nói chẳng gần gũi tất cả pháp. Nếu đã gần nơi pháp mà pháp lành kém suy, pháp ác lừng thạnh, thời chẳng nên gần pháp đó. Nếu đã gần nơi pháp nào mà điều ác suy diệt, điều lành thêm lớn, thời nên gần gũi pháp đó.

- Nầy Thiện nam tử ! Dầu đức Nhƣ Lai nói tƣởng thọ diệt, nhƣng đã tổng nói dứt tất cả pháp nên dứt.

Ngƣời trí đã quán tƣởng nhƣ vậy rồi, kế lại quán nhơn của tƣởng : Vô lƣợng tƣởng nầy nhơn đâu mà sanh ? Biết rằng nhơn xúc mà sanh. Xúc nầy có hai : Một là do phiền não mà có xúc, hai là do giải thoát mà có xúc. Do vô minh sanh gọi là phiền não xúc, do minh sanh gọi là giải thoát xúc. Nhơn nơi phiền não xúc sanh ra đảo tƣởng. Nhơn nơi giải thoát xúc sanh ra bất đảo tƣởng. Quán sát nhơn của tƣởng rồi kế lại quán sát quả báo.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu vì nhơn nơi tƣởng phiền não nầy mà sanh đảo tƣởng, thời tất cả thánh nhơn thiệt có đảo tƣởng mà không phiền não.

- Nầy Thiện nam tử ! Thế nào là Thánh nhơn mà có đảo tƣởng ?

- Bạch Thế Tôn ! Tất cả Thánh nhơn đối với con bò con ngựa tƣởng là bò là ngựa rồi cũng nói là bò là ngựa. Đối với nam nữ lớn nhỏ nhà cửa v.v… cũng nhƣ vậy, do đây nên gọi là đảo tƣởng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả phàm phu có hai thứ tƣởng : Một là thế lƣu bố

tƣởng, hai là chấp trƣớc tƣởng. Tất cả Thánh nhơn chỉ có thế lƣu bố tƣởng, không có chấp trƣớc tƣởng. Tất cả phàm phu vì ác giác quán nên đối với thế

lƣu bố sanh ra chấp trƣớc tƣởng. Tất cả Thánh nhơn vì thiện gíac quán nên đối với thế lƣu bố chẳng sanh tƣởng chấp trƣớc. Do đây nên phàm phu gọi là đảo tƣởng. Thánh nhơn dầu biết các pháp mà chẳng gọi là đảo tƣởng.

Ngƣời trí quán sát nhơn của tƣởng rồi kế lại quán quả báo : Ác trƣởng nầy thọ quả nơi địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, nhơn và thiên. Nhƣ ta do vì dứt ác giác quán nên vô minh xúc dứt, do đây mà tƣởng dứt, vì tƣởng dứt nên quả

báo cũng dứt. Ngƣời trí vì dứt nhơn của tƣởng nên tu bát chánh đạo.

Nếu có ngƣời quán sát đƣợc nhƣ vậy, thời gọi là phạm hạnh thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trên đây gọi là trong thân ác độc của chúng sanh mà có thuốc hay. Nhƣ trong núi Tuyết dầu có cỏ độc nhƣng cũng có cây thuốc hay. - Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí kế lại quán sát dục, tức là sắc, thinh, hƣơng, vị, xúc. Đây là đức Nhƣ Lai ở trong nhơn mà nói quả, vì từ

năm trần nầy mà sanh ra dục, thiệt ra năm trần chẳng phải dục.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời ngu si vì tham cầu thọ lấy nên đối với sắc sanh ra tƣởng điên đảo, đối với thanh, hƣơng, vị, xúc cũng sanh ra tƣởng điên đảo. Do đảo tƣởng làm nhơn duyên mà sanh ra thọ. Do đây nên trong đời nói rằng nhơn đảo tƣởng sanh ra mƣời món tƣởng.

Do dục làm nhơn duyên mà thọ lấy quả báo ác nơi thế gian. Đem sự ác làm hại cha mẹ, Sa Môn, Bà La Môn v.v…, chỗ chẳng nên làm ác mà cố làm chẳng tiếc thân mạng. Ngƣời trí quán sát ác tƣởng nầy làm nhơn duyên mà sanh ra dục tâm.

Quán sát nhơn duyên của dục rồi kế lại quán quả báo : Dục nầy có nhiều quả báo ác : Địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, nhơn và thiên.

Nếu những ác tƣởng nầy đã trừ diệt đƣợc, thời vĩnh viễn chẳng sanh dục tâm nầy, vì không dục tâm nên chẳng sanh ác thọ, đã không ác thọ thời không ác quả, do đây nên phải dứt ác tƣởng trƣớc. Ác tƣởng đã dứt thời những pháp ác khác tự nhiên đều dứt. Do cớ trên đây nên ngƣời trí vì dứt ác tƣởng mà tu bát chánh đạo, đây gọi là phạm hạnh thanh tịnh, cũng gọi là trong thân độc của chúng sanh có vị thuốc hay. Nhƣ trong núi Tuyết dầu có cỏ độc nhƣng cũng có cây thuốc hay.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí quán dục nhƣ vậy rồi kế nên quán nghiệp.

Phải suy nghĩ rằng : Bốn thứ thọ, tƣởng, xúc và dục chính là phiền não.

Phiền não nầy có thể làm sanh nghiệp mà chẳng làm thọ nghiệp. Phiền não nầy cùng đi với nghiệp có hai thứ : Một là làm sanh nghiệp, hai là làm tác nghiệp.

Do đây nên ngƣời trí phải quán sát nơi nghiệp. Nghiệp nầy có ba : Thân, khẩu và ý. Hai nghiệp thân, khẩu tên là nghiệp mà cũng gọi là nghiệp quả, ý chỉ gọi là nghiệp, vì là nhơn của nghiệp nên gọi là nghiệp. Hai nghiệp thân, khẩu là nghiệp ngoài, ý gọi là nghiệp trong. Ba thứ nghiệp nầy đi cùng với phiền não làm thành hai thứ nghiệp : Một là sanh nghiệp, hai là thọ nghiệp.

- Nầy Thiện nam tử ! Chánh nghiệp tức là ý, kỳ nghiệp tức là thân khẩu.

Phát sanh trƣớc gọi là ý nghiệp, từ ý nghiệp sanh ra gọi là thân khẩu nghiệp.

Do đây nên ý nghiệp đƣợc gọi là chánh.

Ngƣời trí đã quán nghiệp rồi kế lại quán nghiệp nhơn. Nghiệp nhơn đây là vô minh xúc. Do nơi vô minh xúc mà chúng sanh cầu lấy có. Nhơn duyên cầu lấy có tức là ái. Nhơn nơi ái mà gây tạo ba thứ nghiệp, thân, khẩu, ý.

Ngƣời trí quán nghiệp nhơn rồi kế lại quán quả báo. Quả báo đây có bốn : Một là hắc hắc quả báo, hai là bạch bạch quả báo, ba là tạp tạp quả báo, bốn là bất hắc bất bạch quả báo.

Hắc hắc quả báo là lúc tạo nghiệp nhơ đục quả báo cũng nhơ đục. Bạch bạch quả báo là lúc tạo nghiệp thanh tịnh quả báo cũng thanh tịnh.

Tạp tạp quả báo là lúc tạo nghiệp tạp quả báo cũng tạp. Bất bạch bất hắc quả

báo là nói vô lậu nghiệp.

- Bạch Thế Tôn Trƣớc kia đức Nhƣ Lai nói vô lậu không có quả báo, cớ sao nay lại nói vô lậu là bất bạch bất hắc quả báo.

- Nầy Thiện nam tử ! Nghĩa nầy có hai : Một là cũng quả cũng báo, hai là chỉ quả chẳng phải báo. Hắc hắc quả báo là quả cũng là báo : Do nghiệp nhơn hắc mà sanh ra nên gọi là quả, nó lại có thể làm nhơn nên lại gọi là báo. Bạch bạch và tạp tạp cũng nhƣ vậy. Quả vô lậu nhơn nơi hữu lậu mà sanh nên gọi là quả, nó chẳng làm nhơn cho pháp khác nên chẳng gọi là báo.

Do đây nên vô lậu gọi là quả mà chẳng gọi là báo.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Nghiệp vô lậu nầy chẳng phải là hắc pháp, duyên cớ gì chẳng gọi nó là bạch ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì vô lậu không có báo nên chẳng gọi là bạch. Vì đối trị hắc nên gọi là bạch. Nay ta nói thọ quả báo gọi là hắc bạch. Vì nghiệp vô lậu nầy chẳng thọ báo nên chẳng gọi là bạch mà gọi là tịch tịnh.

Nghiệp nhƣ vậy có chỗ định thọ báo, nhƣ mƣời pháp ác quyết định ở địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, mƣời nghiệp lành quyết định ở nhơn, thiên.

Mƣời pháp ác có thƣợng, trung và hạ : Nghiệp thƣợng thọ thân địa ngục, nghiệp trung thọ thân súc sanh, nghiệp hạ thọ thân ngạ quỉ.

Mƣời nghiệp lành về nhơn đạo có bốn hạng : Nghiệp hạ sanh Bắc Câu Lô Châu, nghiệp trung sanh Tây Ngƣu Hóa Châu, nghiệp thƣợng sanh Đông Thắng Thần Châu, nghiệp thƣợng thƣợng sanh Diêm Phù Đề.

Ngƣời trí quán sát nhƣ vậy rồi liền nghĩ rằng : Ta phải làm thế nào dứt những quả báo ấy ? Lại nghĩ rằng nhơn duyên của những nghiệp nầy do vô minh xúc sanh ra, nếu ta dứt trừ vô minh cùng xúc, thời nghiệp quả nầy dứt mất chẳng còn sanh. Vì dứt trừ vô minh và xúc nên ngƣời trí tu bát chánh đạo, đây gọi là phạm hạnh thanh tịnh. Cũng gọi là trong thân độc của chúng sanh có vị thuốc hay, nhƣ trong núi Tuyết dầu có cỏ độc nhƣng cũng có cây thuốc.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí quán sát nghiệp và quán sát phiền não rồi, kế

lại quán sát quả báo của hai thứ nầy : Tức là khổ. Đã biết là khổ thời có thể

xa lìa tất cả sự thọ sanh.

Ngƣời trí lại quán sát phiền não làm nhơn duyên sanh ra phiền não, nghiệp cũng làm nhơn duyên sanh ra phiền não. Phiền não lại làm nhơn duyên sanh ra nghiệp, nghiệp làm nhơn duyên sanh ra khổ, khổ làm nhơn duyên sanh ra phiền não, phiền não làm nhơn duyên sanh ra hữu, hữu làm nhơn duyên sanh ra khổ, khổ làm nhơn duyên sanh ra hữu, hữu làm nhơn duyên sanh ra nghiệp, nghiệp làm nhơn duyên sanh ra phiền não, phiền não làm nhơn duyên sanh ra khổ, khổ làm nhơn duyên sanh ra nghiệp.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ai có thể quán sát nhƣ vậy, nên biết rằng ngƣời nầy có thể quán sát nghiệp khổ, vì những điều quán sát nhƣ vậy chính là mƣời hai nhơn duyên sanh tử, ngƣời nầy chẳng gây tạo nghiệp mới, có thể

phá hoại nghiệp cũ.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí quán sát sự khổ nơi địa ngục. Quán sát nơi địa ngục nhẫn đến ba trăm ba mƣơi sáu sở. Mỗi địa ngục đều có các sự khổ, đều do phiền não và nghiệp sanh ra. Quán sát địa ngục rồi kế lại quán sát những sự khổ của ngạ quỉ và súc sanh. Kế lại quán sát những sự khổ của nhơn gian và của chƣ thiên. Những sự khổ nhƣ vậy đều do nơi phiền não và nghiệp sanh ra.

- Nầy Thiện nam tử ! Trên các cõi Trời dầu không những sự khổ não lớn, nhƣng thân thể của chƣ thiên mềm dịu mịn trơn, lúc năm tƣớng suy hiện ra họ cũng thọ lấy sự khổ lớn, nhƣ sự khổ của địa ngục.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí quán sát những sự khổ của tam giới đều do nơi phiền não và nghiệp mà sanh. Nhƣ đồ bằng đất chƣa hầm thời dể bể hƣ.

Thân thể của chúng sanh cũng nhƣ vậy, là những đồ đầy sự khổ. Nhƣ cây to bông trái sum sê bầy chim có thể làm hƣ hại. Nhƣ nhiều cỏ khô chút lửa cũng có thể cháy hết. Thân thể của chúng sanh bị những sự khổ làm hƣ hoại cũng nhƣ vậy. Ngƣời trí nếu có thể quán sát tám thứ khổ, ngƣời nầy có thể

dứt đƣợc những sự khổ.

- Nầy Thiện NamTử ! Đã quán sát tám sự khổ rồi kế lại quán sát khổ nhơn.

Khổ nhơn đây là ái cùng vô minh. Có hai thứ : Một là cầu thân thể, hai là cầu của cải, hai thứ nầy đều là khổ, do đây nên biết ái cùng vô minh là khổ

nhơn. Lại có hai thứ : Một là nội, hai là ngoại. Nội có thể gây nghiệp, ngoại có thể làm tăng trƣởng. Nội lại có thể gây nghiệp, ngoại làm thành nghiệp quả.

Đã dứt nội ái thời nghiệp cũng dứt, dứt đƣợc ngoại ái thời qủa cũng dứt. Nội ái có thể sanh khổ đời vị lai, ngoại ái có thể sanh khổ đời hiện tại. Do đây nên ái là khổ nhơn.

Đã quán khổ nhơn rồi kế lại quán sát quả báo. Quả báo của khổ chính là thủ, ái quả gọi là thủ. Nhơn duyên của thủ nầy tức là nội ái và ngoại ái do đây có ái khổ.Nguời trí phải quán sát ái làm nhơn duyên cho thủ, thủ nhơn duyên nơi ái, nếu có thể dứt ái và thủ thời chẳng tạo nghiệp thọ khổ. Do đây nên ngƣời trí vì dứt trừ ái khổ mà tu bát chánh đạo. Đây gọi là phạm hạnh thanh tịnh, cũng gọi là trong thân độc của chúng sanh có vị thuốc hay. Nhƣ trong núi Tuyết dầu có cỏ độc nhƣng cũng có cây thuốc.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là phạm hạnh thanh tịnh ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Chính là tất cả pháp.

- Bạch Thế Tôn ! Nghĩa của tất cả pháp chẳng nhứt định. Vì đức Nhƣ Lai có lúc nói là thiện, bất thiện. Có lúc nói là tứ niệm xứ quán. Hoặc nói là thập nhị nhập. Hoặc nói là thiện tri thức. Hoặc nói là thập nhị nhơn duyên. Hoặc nói là chúng sanh. Hoặc nói là chánh kiến, tà kiến. Hoặc nói là mƣời hai bộ

kinh. Hoặc nói là nhị đế.

Hôm nay đức Nhƣ Lai lại nói tất cả pháp là phạm hạnh thanh tịnh, đó là những tất cả pháp gì ?

- Nầy Thiện nam tử ! Kinh Đại Niết Bàn vi diệu nầy là bảo tạng trong tất cả

pháp.

Nhƣ biển cả là kho chứa những châu báu, kinh Đại Niết bàn nầy cũng nhƣ

vậy, là bí tạng của tất cả chữ nghĩa.

Nhƣ núi Tu Di là cội gốc của các vị thuốc, kinh nầy cũng là cội gốc của giới Bồ Tát.

Nhƣ hƣ không là chỗ ở củatất cả vật, kinh nầycũng là chỗ ở của tất cả pháp lành.

Nhƣ luồng gió mạnh không gì trói buộc đƣợc. Tất cả Bồ Tát thật hành kinh nầy cũng chẳng bị tất cả phiền não trói buộc.

Nhƣ chất kim cƣơng không gì phá hoại đƣợc, kinh nầy dầu có ngoại đạo ác tà cũng chẳng phá hoại đƣợc.

Nhƣ cát sông Hằng không ai đếm đƣợc, ý nghĩa của kinh nầy cũng không ai đếm đƣợc.

Kinh nầy là pháp tràng của Bồ Tát, nhƣ bảo tràng của Thiên Đế Thích.

Kinh nầy là vị thƣơng chủ thẳng đến thành Niết Bàn, nhƣ bực đạo sƣ dẫn các thƣơng nhơn thẳng đến biển cả.

Kinh nầy có thể làm ánh sáng pháp cho Bồ tát, nhƣ mặt trời mặt trăng có thể

phá tối tăm ở thế gian.

https://thuviensach.vn

Kinh nầy có thể làm vị thuốc hay cho chúng sanh mang bịnh khổ, nhƣ trong núi Tuyết có cây thuốc hay trị đƣợc các thứ bịnh. Kinh nầy có thể làm gậy cho Nhứt Xiển Đề, nhƣ ngƣời quá yếu nhờ gậy mà đứng dậy đƣợc.

Kinh nầy có thể làm cầu đò cho tất cả ngƣời ác, nhƣ cây cầu là chỗ tất cả

ngƣời đi qua.

Kinh nầy làm bóng mát cho những ai bị nóng phiền não trong hai mƣơi lăm cõi, nhƣ cây lọng che nắng nóng.

Kinh nầy là vua đại vô úy có thể phá hoại tất cả ác ma phiền não, nhƣ Sƣ Tử

Vƣơng hàng phục bầy thú.

Kinh nầy là đại thần chú có thể phá hoại tất cả ác quỉ phiền não, nhƣ chú sƣ

trong đời có thể đuổi trừ quỉ vọng lƣợng.

Kinh nầy là mƣa đá vô thƣợng có thể phá hoại tất cả quả báo sanh tử.

Kinh nầy có thể làm vị thuốc hay cho ngƣời hƣ con mắt giới, nhƣ thuốc An Xà Na trị lành con mắt đau.

Kinh nầy có thể làm chổ ở cho tất cả pháp lành, nhƣ mặt đất làm chỗ ỡ cho muôn vật.

Kinh nầy là gƣơng sáng của chúng sanh phá giới,nhƣ gƣơng sáng soi các hình tƣợng.

Kinh nầy có thể làm y phục cho ngƣời không tàm quí, nhƣ áo xiêm che đậy thân thể của ngƣời đời.

Kinh nầy làm của báu lớn cho ngƣời nghèo pháp lành, nhƣ Công Đức Thiên lợi ích ban sự lợi ích cho ngƣời nghèo.

Kinh nầy làm nƣớc cam lộ cho chúng sanh khát ngƣỡng chánh pháp, nhƣ

nƣớc bát công đức làm no đủ cho ngƣời khát nƣớc.

Kinh nầy làm giƣờng pháp cho ngƣời phiền não, nhƣ ngƣời đời gặp đƣợc giừơng nằm an ổn.

Kinh nầy là cổ xe trân bảo, chuổi ngọc hoa hƣơng trang nghiêm thanh tịnh của bực sơ địa Bồ Tát nhẫn đến bực Thập Địa Bồ Tát, hơn tất cả chỗ vui vi https://thuviensach.vn

diệu của sáu môn Ba La Mật, nhƣ cây Ba Lợi Chất Đa La trên cung Trời Đao Lợi.

Kinh nầy là cây buá trí huệ cứng bén có thể chặt tất cả cây to phiền não, là dao bén có thể cắt đứt tập khí, là lực sị dũng kiện có thể trừ dẹp ma tà oán địch, là ngọn lửa trí huệ đốt củi phiền não, là tạng nhơn duyên xuất sanh Bích Chi Phật, là tạng Thanh Văn sanh ra bực Thanh Văn, là con mắt của tất cả chƣ Thiên, là con đƣờng chánh của mỗi ngƣời là chỗ nƣơng của tất cả

loài súc sanh, là chỗ giải thoát của ngạ quỉ, là đấng vô thƣợng tôn của địa ngục, là chỗ vô thƣợng của tất cả chúng sanh trong mƣời phƣơng, là phụ

mẫu của chƣ Phật.

Do đây nên kinh nầy nhiếp tất cả pháp.

- Nầy Thiện nam tử ! Trƣớc kia ta nói kinh nầy dầu nhiếp tất cả pháp, nhƣng ta nói phạm hạnh là ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo. Nếu rời ba mƣơi bảy phẩm nầy thời trọn chẳng đƣợc quả Thanh Văn nhẫn đến quả vô thƣợng Bồ Đề, cũng chẳng thấy Phật tánh cùng quả Phật tánh. Do đây nên phạm hạnh là ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo.

Vì ba mƣơi bảy phẩm nầy tánh của nó chẳng phải điên đảo, nó có thể phá hoại điên đảo ; tánh của nó chẳng phải ác kiến, nó có thể phá hoại ác kiến ; tánh của nó chẳng phải bố úy, nó có thể phá hoại bố úy ; tánh của nó là phạm hạnh, nó có thể làm cho chúng sanh rốt ráo thật hành phạm hạnh thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn ! Pháp hữu lậu cũng có thể làm nhơn cho pháp vô lậu, cớ

sao đức Nhƣ Lai chẳng nói pháp hữu lậu là phạm hạnh thanh tịnh ?

- Nầy Thiện nam tử !Tất cả pháp hữu lậu là điên đảo, nên tất cả pháp hữu lậu chẳng đƣợc gọi là phạm hạnh thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn ! Pháp thế đệ nhứt là hữu lậu hay là vô lậu.

- Nầy Thiện nam tử ! Là hữu lậu.

- Bạch Thế Tôn ! Pháp thế đệ nhứt dầu là hữu lậu nhƣng tánh nó chẳng phải điên đảo, cớ sao chẳng gọi nó là phạm hạnh thanh tịnh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Pháp thế đệ nhứt là nhơn của pháp vô lậu, vì giống với vô lậu và hƣớng về vô lậu nên chẳng gọi là điên đảo. Phạm hạnh thanh tịnh https://thuviensach.vn

phát tâm tƣơng tục mãi đến rốt ráo. Còn pháp thế đệ nhứt chỉ là một niệm, nên chẳng đƣợc gọi là phạm hạnh thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn !Năm thức của chúng sanh cũng là hữu lậu nhƣng chẳng phải là điên đảo, lại chẳng phải là một niệm, cớ sao chẳng gọi là phạm hạnh thanh tịnh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Năm thức của chúng sanh dầu chẳng phải một niệm nhƣng là hữu lậu lại là điên đảo. Vì thêm các lậu nên gọi là hữu lậu, thể của nó chẳng phải chơn thật vì là tƣởng chấp trƣớc nên là điên đảo.

Thế nào gọi là thể của nó chẳng phải chơn thật vì tƣởng chấp trƣớc nên điên đảo ? Vì trong vật chẳng phải nam nữ nó sanh tƣởng nam nữ, nhẫn đến nhà cửa xe cộ v.v… cũng nhƣ vậy, nên gọi là điên đảo.

- Nầy Thiện nam tử ! Ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo tánh của nó không điên đảo nên đƣợc gọi là phạm hạnh thanh tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Bồ Tát đối với ba mƣơi bảy phẩm nầy mà biết căn, biết nhơn, biết nhiếp, biết tăng, biết chủ, biết đạo, biết thắng, biết thật và biết rốt ráo, Bồ Tát nầy đƣợc gọi là phạm hạnh thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là biết căn, nhẫn đến biết rốt ráo ?

- Nầy Thiện nam tử ! Bồ Tát thƣa hỏi thƣờng vì hai điều : Một là vì mình, hai là vì ngƣời. Nay ông đã biết mà vì vô lƣợng chúng sanh nên thƣa hỏi những việc nhƣ vậy. Lành thay ! Lành thay !

- Nầy Thiện nam tử ! Căn bổn của ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo là dục, nhơn là minh xúc, nhiếp thủ là thọ, tăng trƣởng là thiện tƣ duy, chủ là niệm, đạo dẫn là định, thắng là trí huệ, thật là giải thoát, rốt ráo là Đại Bát Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Thiện dục là căn bổn của sơ phát tâm nhẫn đến vô thƣợng Bồ Đề, do đây nên ta nói dục là căn bổn.

Nhƣ ngƣời đời nói tất cả khổ não do ái làm căn bổn,. Tất cả bịnh tật do ăn cách đêm làm căn bổn. Tất cả sự phán đoán do đấu tranh làm căn bổn. Tất cả

việc ác do hƣ vọng làm căn bổn.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Trong kinh nầy trƣớc kia đức Nhƣ Lai nói rằng tất cả pháp lành do bất phóng dật làm căn bổn. Sao nay đức Phật lại nói rằng dục là căn bổn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu luận về sanh nhơn thời là thiện dục, còn liễu nhơn thời là bất phóng dật. Nhƣ ngƣời đời nói rằng tất cả trái cây do hột làm nhơn, hoặc có ngƣời nói hột là sanh nhơn, đất là liễu nhơn.

- Bạch Thế Tôn ! Trong những kinh khác đức Phật từng nói rằng Phật là cội gốc của ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo. Nghĩa nầy nhƣ thế nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Đức Nhƣ Lai ngày trƣớc nói rằng chúng sanh mới biết ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo thời Phật là căn bổn. Nếu tự chứng đặng thời dục là căn bổn.

- Bạch Thế Tôn ! Sao minh xúc gọi là nhơn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Có lúc đức Nhƣ Lai nói minh là huệ, hoặc nói minh là tín. Do tín tâm mà gần gũi bạn lành đây gọi là xúc. Do gần gũi bạn lành đƣợc nghe chánh pháp, đây gọi là xúc. Do nghe chánh pháp mà thân, khẩu, ý thanh tịnh, đây gọi là xúc. Do ba nghiệp thanh tịnh mà đƣợc chánh mạng, đây gọi là xúc. Do chánh mạng đƣợc giới căn thanh tịnh, do giới căn thanh tịnh mà thích nơi tịch tịnh, do thích tịch tịnh nên có thể tƣ duy hiểu biết do thiện tƣ duy mà đƣợc an trụ đúng pháp, do an trụ đúng pháp mà đƣợc ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo, do đây có thể phá hoại vô lƣợng phiền não ác, đây gọi là xúc.

- Nầy Thiện nam tử ! Thọ gọi là nhiếp thủ, vì lúc chúng sanh cảm thọ có thể

làm việc lành việc ác. Do nơi thọ mà sanh các phiền não. Ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo có thể phá hoại những phiền não nầy, nên dùng thọ làm nhiếp thủ.

Do thiện tƣ duy có thể phá phiền não, nên gọi là tăng trƣởng. Vì siêng năng tu tập nên đƣợc ba mƣơi phẩm trợ đạo nhƣ vậy.

Nếu quán lực có thể phá những phiền não ác cần phải nhờ chuyên niệm, do đây nên dùng niệm làm chủ. Nhƣ trong đời tất cả binh chủng đều theo ý của chủ tƣớng. Ba mƣơi phẩm trợ đạo cũng đều theo nơi niệm chủ.

- Nầy Thiện nam tử ! Đã nhập chánh định rồi thời ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo có thể khéo phân biệt tất cả pháp tƣớng, nên dùng làm dẫn đạo.

https://thuviensach.vn

Phân biệt pháp tƣớng nầy do trí huệ là tối thắng, nên dùng huệ làm thắng.

Trí huệ nầy rõ biết phiền não, vì năng lực của trí huệ và phiền não tiêu diệt.

Nhƣ trong đời bốn binh cbhủng phá hoại óan địch, hoặc một hoặc hai ngƣời dũng kiện có công năng phá địch. Ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo cũng nhƣ vậy, do năng lực của trí huệ có thể phá hoại phiền não, nên lấy trí huệ làm thắng.

- Nầy Thiện nam tử ! Dầu do tu tập ba mƣơi phẩm trợ đạo mà chứng đƣợc tứ

thiền thần thông an lạc nhƣng cũng chẳng gọi là thật. Nếu phá hoại phiền não lúc chứng đƣợc giải thoát mới gọi là thật.

Ba mƣơi phẩm trợ đạo nầy từ khi phát tâm tu hành, dầu đƣợc thế lạc và xuất thế lạc, chứng bốn quả Sa Môn đƣợc giải thoát, cũng chẳng gọi là rốt ráo.

Nếu có thể dứt trừ đƣợc những công hạnh do ba mƣơi bảy phẩm trợ đạo nầy thật hành, đây gọi là Niết Bàn, nên ta nói rốt ráo là Đại Niết Bàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại tâm thiện ái niệm chính là dục. Do thiện ái niệm mà gần gũi bạn lành nên gọi là xúc, đây là nhơn. Do gần gũi bạn lành nên gọi là thọ, đây là nhiếp thủ. Do gần bạn lành mà có thể thiện tƣ duy nên gọi là tăng trƣởng. Do bốn pháp nầy có thể sanh trƣởng chánh đạo, dục, niệm, định và trí, đây gọi là chủ, là dẫn đạo, là tối thắng vậy.

Do ba pháp nầy mà đƣợc hai thứ giải thoát, do dứt trừ ái nên tâm đƣợc giải thoát, do dứt trừ vô minh nên huệ đƣợc giải thoát, đây gọi là thật.

Tâm pháp nhƣ vậy rốt ráo đƣợc quả gọi là Niết Bàn, nên Đại Niết Bàn gọi là rốt ráo.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại dục chính là phát tâm xuất gia, xúc là bạch tứ yết ma, đây gọi là nhơn. Nhiếp thủ chính là thọ hai thứ giới : Một là Ba La Đề

Mộc Xoa giới, hai là tịnh căn giới, đây gọi là thọ, đây gọi là nhiếp thủ.

Tăng trƣởng là tu tập tứ thiền. Chủ là quả Tu Đà Hoàn và quả Tƣ Đà Hàm.

Dẵn đạo là quả A Na Hàm. Tối thắng là quả A La Hán, thật là quả Bích Chi Phật. Rốt ráo là quả vô thƣợng Bồ Đề.

- Nầy Thiện nam tử ! Lại dục gọi là thức, xúc gọi là lục nhập, nhiếp gọi là thọ, tăng trƣởng gọi là vô minh, chủ gọi là danh sắc, dẫn đạo gọi là ái, thắng gọi là thủ, thật gọi là hữu, rốt ráo gọi là sanh, lão, bịnh, tử.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Căn bổn cùng nhơn với Tăng, ba pháp nầy khác nhau thế

nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Căn bổn tức là sơ phát tâm. Nhơn là tƣơng tợ chẳng dứt. Tăng trƣởng là tƣơng tợ dứt rồi có thể sanh tƣơng tợ.

Lại căn là tạo tác. Nhơn chính là quả. Tăng trƣởng là có thể dùng.

- Nầy Thiện nam tử ! Đời vị lai dầu có quả báo, nhƣng vì chƣa thọ nên gọi là nhơn. Đến khi thọ thời gọi là tăng trƣởng.

Lại căn là mong cầu. Đƣợc tức là nhơn. Dùng đƣợc tức là tăng trƣởng.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong kinh nầy, căn là kiến đạo, nhơn là tu đạo, tăng là vô học đạo. Lại căn là chánh nhơn, phƣơng tiện gọi là nhơn, từ chánh nhơn nầy chứng đƣợc quả báo gọi là tăng trƣởng.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ đức Phật nói rốt ráo là Đại Niết Bàn, Đại Niết Bàn nầy làm thế nào chứng đƣợc ?

- Nầy Thiện nam tử ! Hoặc Bồ Tát hoặc Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, hoặc Ƣu Bà Tắc, Ƣu Bà Di có thể tu tập mƣời quán tƣởng, thời ngƣời nầy có thể đƣợc Niết bàn : Một là vô thƣờng tƣởng, hai là khổ tƣởng, ba là vô ngã tƣởng, bốn là yểm ly thuật tƣởng, năm là nhứt thiết thế gian bất khả lạc tƣởng, sáu là tƣ

tƣởng, bảy là đa tội quá tƣởng, tám là lý tƣởng, chín là diệt tƣởng, mƣời là vô ái tƣởng. Ngƣời nào tu tập mƣời thứ quán tƣởng nhƣ vậy thời rốt ráo quyết định đƣợc Niết Bàn. Chẳng do nơi ngƣời, tự mình có thể phân biệt thiện bất thiện v.v…, đây gọi là thật xứng nghĩa Tỳ Kheo, nhẫn đến xứng nghĩa Ƣu Bà Di.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là Bồ Tát nhẫn đến Ƣu Bà Di tu tập vô thƣờng tƣởng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Có hai hạng Bồ Tát : Một là sơ phát tâm, hai là đã hành đạo.

Vô thƣờng tƣởng cũng có hai thứ : Thô và tế. Bồ Tát sơ phát tâm lúc quán vô thƣờng tƣởng, suy nghĩ rằng : Vạn vật trong đời phàm có hai loại : Nội và ngoại. Những loại thuộc về nội vật đều vô thƣờng biến đổi. Tôi thấy lúc sanh, lúc nhỏ, lúc lớn, lúc mạnh, lúc già, lúc chết đều khác nhau, do đây nên biết những loại thuộc về nội vật đều vô thƣờng. Lại suy nghĩ rằng tôi thấy https://thuviensach.vn

chúng sanh hoặc có kẻ mập mạnh tƣơi tốt, hoặc có kẻ bịnh hoạn héo gầy, hoặc có ngƣời giàu có dƣ giả, hoặc thấy ngƣời nghèo cùng thiếu thốn, hoặc thấy ngƣời có vô lƣợng công đức, hoặc thấy ngƣời tạo vô lƣợng tội lỗi, do đây nên quyết định biết rằng những loại thuộc về nội vật là vô thƣờng.

Lại suy nghĩ rằng, những vật ngoài thời kỳ hột, thời kỳ mọc mộng, lên cây ra lá trổ bông, kết trái đều chẳng đồng, lại có thứ đầy đủ, có thứ chẳng đầy đủ, do đây nên biết rằng tất cả vật ngoài quyết định là vô thƣờng.

Đã quán sát những vật bị thấy là vô thƣờng, kế lại là quán sát những pháp bị

nghe : Tôi từng nghe chƣ thiên có thần thông tự tại hƣởng sự vui rất vi diệu nhƣng cũng có năm tƣớng suy, do đây nên biết rằng là vô thƣờng. Tôi lại từng nghe thuở kiếp sơ có các chúng sanh đầy đủ công đức, thân thể sáng chói chẳng cầu mặt trời mặt trăng, vì vô thƣờng biến đổi mà công đức hao tổn, ánh sáng tắt mất. Tôi lại nghe thuở xƣa có Chuyển Luân Thánh Vƣơng thống lãnh bốn châu thiên hạ, có đủ thất bảo thế lực tự tại dầu vậy nhƣng cũng không thể tránh khỏi vô thƣờng. Lại quán quả địa cầu, ngày xƣa ngƣời ở đông đảo, có đủ cây thuốc hay, rừng cây bông trái sum sê. Ngày nay vì chúng sanh phƣớc bạc, nên những sanh vật trên mặt đất thành hƣ hao. Do đây nên biết rằng tất cả vật trong thân ngoài cảnh đều vô thƣờng. Đây gọi là tƣớng vô thƣờng thô.

Đã quán tƣởng tƣớng thô rồi, kế lại quán sát tƣớng vô thƣờng tế.

Bồ Tát quán sát tất cả vật trong ngoài, nhẫn đến vi trần, tại thời kỳ vị lai đã là vô thƣờng, vì tất cả đều có đủ tƣớng phá hoại vậy. Nếu sắc uẩn vị lai chẳng phải là vô thƣờng, thời chẳng nên nói sắc uẩn có mƣời thời kỳ sai biệt

: Thời kỳ đông lại, thời kỳ nổi bóng, thời kỳ ung nhọt, thời kỳ khối thịt, thời kỳ mọc đầu và tứ chi, thời kỳ bé thơ, thời kỳ trẻ, thời kỳ thiếu niên thời kỳ

tráng niên, thời kỳ già suy. Nếu không phải là vô thƣờng thời đông váng không thành bóng, nhọt nhẫn đến không có già suy. Nếu những thời kỳ

chẳng phải niệm niệm hoại diệt, thời trọn chẳng có lần lần lớn lên, đáng lẽ

phải đồng thời trƣởng thành tất cả. Do đây biết rằng quyết định có niệm niệm vi tế vô thƣờng.

Lại thấy có ngƣời thân thể toàn vẹn, nhan sắc tƣơi đẹp, lúc sau lại thấy ngƣời ấy gầy gò tiều tụy. Do đây biết rằng ngƣời nầy quyết địnyh có niệm niệm vô thƣờng.

https://thuviensach.vn

Lại quán sát tứ đại và bốn oai nghi, trong ngoài đều có hai khổ nhơn : Đói khát và lạnh nóng. Nếu không có niệm niệm vi tế vô thƣờng, thời cũng lẽ ra không có bốn điều khổ ấy.

Suy xét nhƣ trên đây gọi là quán tƣởng vô thƣờng tế.

Nhƣ trong thân và ngoại cảnh tâm pháp cũng nhƣ vậy, vì tâm duyên theo sáu trần hoặc sanh lòng mừng, lòng giận, lòng yêu, v.v… lần lƣợt thay đổi khác, không trụ một niệm. Do đây nên biết rằng tất cả sắc pháp và tâm pháp đều vô thƣờng cả.

Nếu Bồ Tát có thể ở trong một niệm thấy rõ tất cả pháp đều sanh diệt vô thƣờng, đây gọi là Bồ Tát có đủ vô thƣờng tƣởng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí tu tập vô thƣờng tƣởng rồi thời xa lìa quan niệm điên đảo chấp thƣờng.

Kế lại tu tập khổ tƣởng. Duyên cớ gì có sự khổ nhƣ vậy ? Biết rõ rằng sự

khổ nầy do nơi vô thƣờng. Do vô thƣờng mà có sanh, già , bịnh, chết. Vì có sanh già bịnh chết nên gọi là vô thƣờng. Vì vô thƣờng mà chịu lấy những sự

khổ : Đói, khát, lạnh, nóng v.v…

Lại quán sát thân thể nầy chính là khí cụ vô thƣờng, là khổ. Vì là khí cụ khổ

nên bao nhiêu sự nhận lấy của thân đều là khổ cả.

Lại quán sát sanh là khổ, diệt là khổ. Sanh diệt chính là vô thƣờng, chẳng phải ngã, chẳng phải ngã sở, nên tu vô ngã tƣởng.

Lại quán sát khổ là vô thƣờng, vô thƣờng tức là khổ. Nếu đã là khổ vô thƣờng, ngƣời trí đâu nên cho rằng có ngã ! Khổ không phải là ngã, vô thƣờng cũng vậy.Cả năm ấm đều là khổ là vô thƣờng, sao chúng sanh lại cho là có ngã !

Lại quán sát tất cả pháp có nhiều thứ hòa hiệp sai khác.Chẳng phải từ một hòa hiệp sanh tất cả pháp. Lại một pháp chẳng phải là quả của tất cả hòa hiệp. Tất cả hòa hiệp đều không tự tánh, cũng không một tánh, cũng không tánh sai khác, cũng không vật tánh, cũng không tự tại. Các pháp đã có những tƣớng nhƣ vậy, ngƣời trí đâu nên nói là có ngã.

Lại suy nghĩ rằng : Trong tất cả pháp không có một pháp nào là tác giả. Một pháp đã không phải tác giả. Tánh của các pháp hòa hiệp cũng không thể là https://thuviensach.vn

tác giả. Tánh của các pháp không thể tự sanh tự diệt, do hòa hiệp mà diệt, do hòa hiệp mà sanh. Khi pháp đã sanh, chúng sanh điên đảo tƣởng rằng là hòa hiệp, từ hòa hiệp sanh. Chúng sanh điên đảo tƣởng niệm không có chơn thật.

Nhƣ thế thời đâu có thật ngã ! Do đây nên ngƣời trí quán sát vô ngã.

Lại quán sát duyên cớ gì mà chúng sanh nói là ngã ? Ngã nầy nếu là có, thời là một hay nhiều. Nếu ngã chỉ có một, thời sao lại có Sát Đế Lợi, Bà La Môn v.v…nhẫn đến nhơn, thiên, quỉ, súc?â Nếu ngã là nhiều, sao lại nói rằng ngã của chúng sanh là duy nhứt, là khắp, là không biến tế. Cho là một hay là nhiều, cả hai đều không có ngã cả.

Ngƣời trí đã quán vô ngã rồi, kế lại quán tƣởng yểm ly thực.

Nên suy nghĩ rằng : Nếu tất cả pháp là vô thƣờng, khổ, vô ngã, sao lại vì sự

ăn mà thân, khẩu, ý gây tạo ác nghiệp ! Nếu có chúng sanh nào vì tham ăn mà thân, khẩu, ý gây tạo nghiệp ác, bao nhiêu của cải có ra, mọi ngƣời đều cùng hƣởng dụng, về sau lúc mất quả khổ, không một ai cùng chia.

Lại quán sát tất cả chúng sanh vì ăn uống mà thân tâm chịu khổ. Nếu từ các sự khổ mà đƣợc ăn uống, sao ta lại đối với sự ăn uống mà sanh lòng tham đắm.

Kế lại nên quán sát thân nhơn. Do nơi uống ăn mà thân thể tăng trƣởng. Nay ta xuất gia vì muốn xả thân nên thọ giới tu hành, nếu tham đắm ăn uống thời sao gọi là xả thân ! Quán sát nhƣ vậy rồi, dầu có ăn uống, nhƣng coi nhƣ quỉ

Khóang Dã ăn thịt con của nó, trong lòng nhàm ghét không biết ngon ngọt.

Quán sát rõ món ăn uống có lỗi nhƣ vậy rồi, kế lại quán xúc thực : Nhƣ con bò bị lột da, có vô số kiến ruồi bu cắn. Kế quán tƣ thực nhƣ đống lửa lớn.

Quán thức thực nhƣ ba trăm mâu nhọn.

Ngƣời trí quán sát bốn thứ thực nầy rồi thời không còn có quan niệm tham ƣa. Nếu còn tham ƣa thời nên quán bất tịnh để lìa hẳn sự ái nhiễm đối với tứ

thực. Phải khéo phân biệt sự bất tịnh của tất cả thứ uống ăn. Lúc thọ ăn món ngon món dở, xem nhƣ thuốc thoa ghẻ, trọn không sanh lòng tham ái. Nếu có thể quán sát nhƣ trên đây thời gọi là ngƣời trí trọn nên quán tƣởng yểm ly thực.

- Bạch Thế Tôn ! Ngƣời trí quán sát món ăn là bất tịnh , đó là thật quán hay hƣ quán ? Nếu là thật quán thời thức ăn đƣơng quán thật chẳng phải bất tịnh.

Nếu là hƣ quán, thời sao lại gọi là thiện tƣởng ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Quán tƣởng nhƣ vậy, cũng là thật cũng là hƣ : Vì có thể trừ quan niệm tham ăn nên gọi là thật ; vì không phải trùng dòi mà thấy là trùng dòi nên gọi là hƣ.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả pháp hữu lậu đều gọi là hƣ, mà cũng có thể

đƣợc thật.

- Nầy Thiện Nam Tử ! Nếu có Tỳ Kheo lúc muốn đi khất thực, tự nghĩ rằng

:Tôi sẽ đi khất thực, mong đƣợc món ăn ngon, nhiều và mau đƣợc, đừng đƣợc món ăn dở, ít và chậm lâu. Tỳ Kheo nầy chẳng đƣợc gọi là có yểm ly tƣởng đối với sự ăn uống, pháp lành sẽ suy hao lần, pháp chẳng lành sẽ càng ngày càng tăng trƣởng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo lúc muốn đi khất thực, phải nguyện trƣớc rằng : Cầu mong cho những ngƣời khất thực đều đƣợc no đủ, ngƣời bố

thí vô lƣợng phƣớc. Nếu tôi đƣợc món ăn, cũng chỉ là dùng để chữa bịnh cho thân thể ác độc nầy, để tu tập pháp lành, cho thí chủ đƣợc lợi ích. Tỳ

Kheo lúc phát nguyện thời pháp lành lần tăng trƣởng, pháp chẳng lành tiêu diệt lần. Tỳ Kheo nầy chẳng luống ăn của tín thí.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí có đủ bốn pháp quán tƣởng nhƣ vậy thời có thể tu pháp quán tƣởng ― Thế gian không đáng ƣa thích‖. Suy nghĩ rằng : Tất cả thế gian không chỗ nào chẳng có sự sanh, già, bịnh, chết, mà thân của tôi không chỗ nào chẳng sanh. Thế gian đã không có một chỗ nào lìa đƣợc sự

sanh, già, bịnh, chết, nhƣ vậy tại sao tôi lại ƣa thích thế gian ! Tất cả thế gian không có gì tiến đắc mà chẳng phải thối thất, nên thế gian quyết định là vô thƣờng. Đã là vô thƣờng, ngƣời trí đâu nên ƣa thích thế gian.

Mỗi chúng sanh trải qua khắp tất cả thế gian, hƣởng thọ đủ cả sự khổ vui, đều đƣợc thân Phạm Thiên cho đến Trời Phi Phi Tƣởng, lúc mạng chung cũng lại phải sa vào ba ác đạo. Dầu đƣợc thân Trời Tứ Thiên Vƣơng cho đến Trời Tha Hóa Tự Tại, lúc mạng chung hoặc phải sanh trong loài súc sanh làm thân sƣ tử, cọp, sói, voi, ngựa, bò, lừa v.v…

Kế lại suy nghĩ : Chuyển Luân Thánh Vƣơng thống lãnh bốn châu thiên hạ, sang giàu tự tại, lúc hết phƣớc phải nghèo khốn ăn mặc không đủ.

Ngƣời trí quán tƣởng nhƣ trên đây rồi, thời có quan niệm thế gian không đáng ƣa thích.

https://thuviensach.vn

Ngƣời trí lại quán sát tất cả tài vật, châu báu, nhà cửa , hƣơng hoa v.v… ở

thế gian dầu dùng để đỡ khổ, nhƣng những vật ấy chính nó là khổ, sao lại dùng khổ để lìa khổ.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí quán sát nhƣ vậy rồi thời chẳng còn ƣa thích tài vật ở thế gian. Nhƣ có ngƣời thân mang bịnh nặng, dầu có những thứ âm nhạc ca hát hoa hƣơng chuỗi ngọc, nhƣng trọn chẳng sanh lòng ƣa thích.

Ngƣời trí quán sát những điều trên đây không tham ƣa tài vật châu báu ở thế

gian cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí quán sát tất cả thế gian đều chẳng phải chỗ

quy y, chẳng phải chỗ giải thoát, chẳng phải chỗ tịch tịnh, chẳng phải chỗ

đáng ƣa, chẳng phải bờ kia, chẳng phải thƣờng , lạc, ngã, tịnh. Nếu tôi tham ƣa nơi thế gian thời tôi làm thế nào lìa đƣợc thế gian, nhƣ ngƣời chẳng thích ở trong tối muốn tìm ánh sáng mà lại trở về trong tối. Trong tối là thế gian, ánh sáng là xuất thế. Nếu tôi ƣa thích thế gian thời là thêm lớn sự đen tối mà muốn xa lìa đen tối.

Đen tối là vô minh, ánh sáng là trí minh. Chính quan niệm chẳng ƣa thích thế gian là nhơn của trí minh. Tất cả kiết sử tham ƣa dầu hay trói buộc, nhƣng nay tôi tham ƣa trí minh mà chẳng tham ƣa thế gian.

Ngƣời trí quán sát rõ những sự trên đây rồi thời có đủ quan niệm rằng thế

gian là chẳng đáng ƣa thích.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí kế lại tu tập tƣ tƣởng : Quán sát thọ mạng nầy thƣờng bị vô lƣợng oán thù vây quanh, niệm niệm tổn diệt không có tăng trƣởng, nhƣ nƣớc dốc trên núi không thể đứng dừng, cũng nhƣ sƣơng móc ban mai thế chẳng còn lâu, nhƣ ngƣời tù bị dắt ra chợ mỗi bƣớc gần đến chỗ chết, nhƣ dắt bò dê đến chỗ hàng thịt.

- Bạch Thế Tôn ! Ngƣời trí quán sát niệm niệm diệt nhƣ thế nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ bốn ngƣời đều có tài bắn giỏi họp nhau ở một chỗ, mỗi ngƣời riêng bắn qua một hƣớng đồng nghĩ rằng bốn mũi tên của chúng tôi đồng thời bắn ra đồng thời rơi xuống. Lại có một ngƣời nghĩ rằng lúc bốn mũi tên nầy chƣa rơi xuống, trong một lúc tôi có thể dùng tay bắt lấy.

- Nầy Thiện nam tử ! Đáng gọi ngƣời nầy là mau lẹ chăng ?

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Ngƣời nầy thật mau lẹ.

- Nầy Thiện nam tử ! Địa Hành quỉ còn lẹ hơn ngƣời nầy. Phi Hành quỉ lại mau hơn Địa Hành quỉ. Tứ Thiên Vƣơng mau hơn Phi Hành quỉ. Nhựt Nguyệt Thần Thiên mau hơn Tứ Thiên Vƣơng. Hành Kiên Tật Thiên mau hơn Nhựt Nguyệt Thiên. Thọ mạng của chúng sanh lại mau hơn Kiên Tật Thiên.

- Nầy Thiện nam tử ! Một hơi thở một nháy mắt, thọ mạng của chúng sanh có bốn trăm lần sanh diệt. Nếu có thể quán sát thọ mạng nhƣ vậy thời gọi là có thể quán niệm niệm diệt.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí quán sát thọ mạng thuộc nơi vua chết, nếu tôi lìa đƣợc vua chết nầy thời dứt hẳn đƣợc thọ mạntg vô thƣờng. Lại nên quán sát thọ mạng nầy nhƣ cây to bên bờ sông lở, nhƣ ngƣời phạm tội lúc bị xử tử

không ai xót thƣơng, nhƣ lúc Sƣ Tử Vƣơng quá đói, nhƣ lúc rắn độc hớp gió to, nhƣ lúc ngựa khát nƣơc nó giữ gìn nƣớc, nhƣ lúc đại ác quỉ phát sân, vua chết của chúng sanh cũng dữ độc nhƣ vậy.

Ngƣời trí nếu có thể quán sát nhƣ vậy thời gọi là tu tập tƣ tƣởng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời trí lại nên quán sát rằng nay tôi xuất gia dầu thọ

mạng chỉ có bảy ngày bảy đêm, trong thời gian ấy tôi sẽ tinh tấn tu hành giữ

gìn cấm giới, thuyết pháp giáo hóa lợi ích chúng sanh, đây là ngƣời trí tu tập tƣ tƣởng.

Lại vì bảy ngày bảy đêm còn là nhiều, nếu đƣợc sáu ngày, hoặc năm ngày, bốn ngày, ba ngày, hai ngày, một ngày, một giờ, nhẫn đến trong khoảng một hơi thở ra vào, trong thời gian nầy tôi sẽ tinh tấn tu hành, giữ gìn cấm giới, thuyết pháp giáo hóa lợi ích chúng sanh. Đây gọi là ngƣời trí khéo tu tập tƣ

tƣởng.

Ngƣời trí có đủ sáu pháp quán tƣởng trên đây có thể làm nhơn cho bảy pháp quán tƣởng. Đây là bảy pháp quán tƣởng : Một là quán tƣởng thƣờng tu tập, hai là quán tƣởng thích tu tập, ba là quán tƣởng không sân hận, bốn là quán tƣởng không tật đố, năm là quán tƣởng phát nguyện lành, sáu là quán tƣởng không kiêu mạn, bảy là quán tƣởng tam muội tự tại.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo nào có đủ bảy pháp quán tƣởng nầy, thời gọi là Sa Môn, là Bà La Môn, là tịch tịnh, là tịnh khiết, là giải thoát, là ngƣời trí, là chánh kiến, là đáo bĩ ngạn, là đại Y Vƣơng, là đại thƣơng chủ, https://thuviensach.vn

là hiểu rõ pháp bí mật của Nhƣ Lai, là biết bảy thứ lời nói của chƣ Phật , là tri kiến chơn chánh, dứt đƣợc những lƣới nghi trong bảy thứ lời nói của chƣ

Phật.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời nào có đủ sáu pháp quán tƣởng nhƣ trên, nên biết rằng ngƣời đó có thể quở trách ba cõi, xa lìa ba cõi, dứt trừ ba cõi, chẳng ƣa đắm ba cõi. Đây gọi là ngƣời trí có đủ mƣời pháp quán tƣởng.

Nếu Tỳ Kheo nào có đủ mƣời pháp quán tƣởng nầy thời đáng đƣợc gọi là tƣớng Sa Môn.

Lúc đó Ca Diếp Bồ Tát liền ở trƣớc Phật nói kệ tán thán : Đấng Đại Y Vƣơng thƣơng thế gian, Thân và trí huệ đều tịch tịnh, Trong pháp vô ngã có chơn ngã, Nên tôi kỉnh lễ Vô Thƣợng Tôn. Phát tâm và rốt ráo không sai khác, Hai tâm nầy tâm trƣớc khó hơn, Mình chƣa đƣợc độ, độ

ngƣời trƣớc, Nên tôi kỉnh lễ sơ phát tâm. Sơ tâm đã là Thầy Trời, ngƣời, Hơn bực Thanh Văn và Duyên iác,

Phát tâm nhƣ vậy hơn ba cõi, Nên đƣợc gọi là Tối Vô Thƣợng. Trong đời phải cầu rồi mới đƣợc, Phật không chờ thỉnh mà làm Thầy, Phật theo thế

gian nhƣ nghé con, Nên đƣợc gọi là đấng đại bi. Công đức của Phật khắp mƣời phƣơng, Phàm phu vô trí chẳng thể khen, Nay tôi tán thán tâm từ bi, Để báo đáp hai nghiệp thân khẩu. Thế gian thƣờng ƣa tự lợi ích, Đức Phật trọn chẳng có nhƣ vậy, Dứt báo thế gian cho chúng sanh, Nên tôi kỉnh lễ Tự

Tha Lợi, Ngƣời đời làm lợi cho thân nhơn, Đức Phật lợi ích không thân thù, Phật không riêng biệt nhƣ ngƣời đời, Do đây tâm Phật thƣờng bình đẳng .

Ngƣời đời nói khác việc làm khác, Nói làm của Phật đều không sai, Phàm chỗ tu hành xả các hạnh, Do đây đƣợc gọi là Nhƣ Lai. Trƣớc đã rõ biết lỗi phiền não, Thị hiện ở đó vì chúng sanh, Từ lâu đã giải thoát thế gian, Vì từ

bi mà ở sanh tử.

Dầu hiện thân trời cùng thân ngƣời, Từ bi theo dõi nhƣ nghé con, Đức Phật là mẹ của chúng sanh, Từ tâm chính là nghé con nhỏ. Tự chịu khổ não vì chúng sanyh. Do xót thƣơng nên lòng chẳng hối. Quá xót thƣơng mà chẳng biết khổ, nên tôi cúi lạy đấng cứu khổ. Đức Phật dầu làm vô lƣợng phƣớc, Nhƣng thân khẩu ý thƣờng thanh tịnh, Thƣờng vì chúng sanh chẳng vì mình, Nên tôi kỉnh lễ nghiệp thanh tịnh. Đức Phật chịu khổ chẳng biết khổ, Thấy ngƣời chịu khổ nhƣ mình khổ, Dầu vì chúng sanh ở địa ngục, Chẳng có niệm khổ và ăn năn. Chúng sanh chịu khổ đều khác nhau, Mà Nhƣ Lai một mình chịu khổ, Biết rồi tâm Phật càng kiên cố, Do đây siêng tu đạo vô https://thuviensach.vn

thƣợng. Phật đủ tâm đại từ duy nhứt, Thƣơng xót chúng sanh xem nhƣ con, Chúng sanh chẳng biết Phật cứu mình, Nên hủy báng Phật cùng Pháp, Tăng.

Thế gian có đủ những phiền não, Cũng có vô lƣợng những lỗi ác, Phiền não và tội lỗi nhƣ vậy, Lúc sơ phát tâm đã dứt trừ. Chƣ Phật mới tán thán đƣợc Phật, Ngoài Phật không ai tán thán đƣợc, Nay tôi chỉ tán thán một điều, Là tâm đại từ thƣơng thế gian. Từ tâm của Phật là pháp lớn, Từ tâm nầy độ

đƣợc chúng sanh, Chính đây là vô thƣợng giải thoát, iải thoát nầy là Đại Niết Bàn.

---o0o---

XXV.PHẨM K ỀU TRẦN NHƢ THỨ HA MƢƠ LĂM

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn bảo Kiều Trần Nhƣ : ― Sắc là vô thƣờng, do dứt sắc nầy đƣợc sắc thân thƣờng trụ giải thoát. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng đều vô thƣờng, do dứt thức ấm nầy mà đƣợc thức uẩn giải thoát thƣờng trụ.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc là khổ, dứt sắc ấm nầy mà đƣợc sắc thân an lạc giải thoát. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc là không, do dứt sắc không nầy mà đƣợc sắc uẩn giải thoát phi không. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc là vô ngã, do dứt sắc ấm nầy mà đƣợc sắc uẩn giải thoát chơn ngã. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc ấm là bất tịnh, do dứt sắc ấm nầy mà đƣợc sắc uẩn giải thoáthanh tịnh. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc là tƣớng của sanh, lão , bịnh, tử, do dứt sắc ấm nầy mà đƣợc sắc uẩn giải thoát chẳng phải tƣớng sanh, lão, bịnh, tử. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc là nhơn của vô minh do dứt sắc ấm nầy mà đƣợc sắc uẩn giải thoát chẳng phải nhơn của vô minh. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Nhẫn đến sắc ấm là nhơn của sanh, do dứt sắc ấm nầy mà đƣợc sắc uẩn giải thoát chẳng phải nhơn của sanh. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc ấm là nhơn của bốn tƣởng điên đảo, do dứt sắc ấm điên đảo nầy mà đƣợc sắc uẩn giải thoát chẳng phải nhơn của bốn tƣởng điên đảo. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc ấm là nhơn của vô lƣợng ác pháp : Nào là thân nam , thân nữ v.v…, nào là thực ái, dục ái, tham sân, tật đố, ác tâm, xan tâm, đoàn thực, xúc thực, tƣ thực, thức thực, noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh, ngũ dục, ngũ cái v.v… : Tất cả ác pháp nầy đều nhơn nơi sắc cả. Do dứt sắc ấm nầy mà đƣợc sắc uẩn giải thoát không có vô lƣợng ác pháp nhƣ

vậy. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc là trói buộc, do dứt sắc nầy mà đƣợc sắc giải thoát không trói buộc. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc là lƣu chuyển, do dứt sắc nầy mà đƣợc sắc giải thoát không lƣu chuyển. Thọ, tƣởng, hành, thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc chẳng phải chỗ quy y, do dứt sắc nầy mà đƣợc sắc giải thoát quy y. Thọ, tƣởng, hành, thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc là ghẻ lở, do dứt sắc nầy mà đƣợc sắc giải thoát không tội lỗi. Thọ, tƣởng, hành, thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Sắc chẳng tịch tịnh, do dứt sắc nầy đƣợc sắc Niết Bàn tịch tịnh. Thọ, tƣởng, hành và thức cũng nhƣ vậy.

- Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Ngƣời nào rõ biết đƣợc nhƣ trên đây thời gọi là Sa Môn là Bà La Môn có đủ những pháp Sa Môn, pháp Bà La Môn.

Nếu ngoài Phật pháp thời không có Sa Môn, Bà La Môn, cũng không có pháp Sa Môn, pháp Bà La Môn. Tất cả ngoại đạo dối trá tự xƣng, toàn hƣ

giả không có thiệt hạh. Dầu họ tƣởng rằng họ có hai bực nầy, nhƣng thật ra thời không có. Vì nếu đã không có pháp Sa Môn và Bà La Môn, làm sao có đƣợc hai bực Sa Môn và Bà La Môn.

Ta thƣờng ở giữa đại chúng xƣớng to những lời nầy. Các ông cũng nên xƣớng to nhƣ vậy.

Bấy giờ có số đông ngoại đạo sanh lòng bất bình rằng : Cù Đàm nói trong giáo phái của chúng ta không có Sa Môn và Bà La Môn, cũng không có https://thuviensach.vn

pháp Sa Môn, pháp Bà La Môn. Chúng ta làm thế nào tỏ cho Cù Đàm biết rằng trong giáo phái của chúng ta có hai bực và hai pháp nhƣ vậy.

Có một Phạm Chí lên tiếng nói : ― Nầy các ngài ! Lời nói của Cù Đàm nhƣ

điên nhƣ cuồng, cần gì kiểm giảo ! Ngƣời điên cuồng trong đời hoặc ca, hoặc múa, hoặc khóc, hoặc cƣời, hoặc mắng , hoặc khen, không phân biệt kẻ

thân ngƣời thù. Sa Môn Cù Đàm cũng nhƣ vậy : Có lúc nói ta sanh trong cung vua Tịnh Phạn, có lúc nói là chẳng sanh. Hoặc nói sau khi sanh tự đi bảy bƣớc, lại nói là chẳng đi. Hoặc nói ta từ thuở nhỏ học tập văn vỏ, nghề

nghiệp thế gian, rồi lại tự nói là bực nhứt thiết trí. Có lúc ở cung hƣởng lạc thú sanh con trai, rồi lại nhàm chê là ác tiện. Có lúc đích thân tu khổ hạnh sáu năm, lại quở trách sự khổ hạnh của ngoại đạo. Hoặc nói theo học với ông Uất Đầu Lam Phất, ông A La Lã v.v…, có lúc nói các ông ấy không chỗ

hiểu biết. Hoặc nói nơi cội Bồ Đề ta chứng đƣợc đạo vô thƣợng giác, có lúc lại nói ta không có đến cây Bồ Đề, không có chứng đắc. Hoặc nói thân ta đây chính là Niết Bàn, lại nói thân diệt mới là Niết Bàn.

Lời nói của Cù Đàm nhƣ điên cuồng, các ngài lo rầu làm gì ?

Có các Bà La Môn nói : ― Trƣớc kia Sa Môn Cù Đàm nói vô thƣờng, khổ, không, vô ngã, bất tịnh. Hàng đệ tử trong giáo phái ta nghe lời nầy mà kinh sợ. Nay Cù Đàm đến rừng Ta La nầy tuyên bố có thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Hàng đệ tử ta nghe lời nầy đều bỏ phái ta, hoặc thọ lấy lời của Cù Đàm. Nhƣ

thế bảo ta không sầu khổ sao đƣợc !

Lại có một Bà La Môn bảo rằng các ngài lóng nghe tôi nói đây : Sa Môn Cù Đàm gọi rằng tu từ bi, xét ra thời lời nói nầy là hƣ vọng, chẳng phải chơn thật. Vì nếu có từ bi sao ông ấy lại giáo hóa hàng đệ tử của chúng ta thọ lấy pháp của ông ấy. Lòng từ bi là tùy thuận theo ý của ngƣời, nay ông ấy làm trái bổn nguyện của chúng ta thời đâu phải là từ bi.

Nếu nói rằng Sa Môn Cù Đàm chẳng bị tám pháp thế gian làm ô nhiễm, lời nầy cũng là hƣ vọng : Vì nếu Cù Đàm là thiểu dục tri túc, hôm nay sao lại cƣớp lấy lợi dƣỡng của chúng ta.

Nếu nói Cù Đàm thuộc về dòng họ cao thƣợng, lời nầy cũng hƣ vọng. Vì từ

xƣa đến nay chƣa từng nghe thấy Sƣ Tử Vƣơng tàn hại con chuột bé nhỏ.

Nếu Cù Đàm là dòng cao thƣợng ngày nay sao lại não loạn chúng ta.

https://thuviensach.vn

Nếu cho rằng Cù Đàm có thế lực lớn, lời nầy cũng là hƣ vọng. Vì từ xƣa đến nay cũng chẳng từng thấy nghe Kim Súy Điểu Vƣơng đua tranh cùng các chim. Nếu Cù Đàm thật có thế lực lớn, việc gì lại tranh đấu với chúng ta.

Nếu cho rằng Cù Đàm có tha tâm trí, xét ra cũng là hƣ vọng. Vì nếu có tha tâm trí cớ sao Cù Đàm chẳng rõ biết tâm niệm của chúng ta.

Nầy các ngài ! Xƣa kia tôi từng nghe bực tôn túc nói rằng sau đây một trăm năm thế gian sẽ có một yêu huyễn ra đời. Yêu huyễn nầy chính là ông Cù Đàm. Ông ấy sắp sẽ diệt mất tại trong rừng Ta La nầy, các ngài chẳng nên sầu não.

Có một Ni Kiền Tử nói rằng : ― Nay tôi sầu khổ chẳng phải vì đệ tử và sự

cúng dƣờng của riêng mình, chỉ vì ngƣời đời ngu tối không có con mắt, chẳng thấy biết phƣớc điền cùng chẳng phải phƣớc điền, bỏ bực Bà La Môn niên cao nhiều trí mà cúng dƣờng ngƣời tuổi trẻ, do đây nên tôi lo rầu mà thôi.

Sa Môn Cù Đàm biết chú thuật, do sức chú thuật mà ông ấy có thể biến một thân thành vô lƣợng thân, biến vô lƣợng thân huờn lại một thân, hoặc biến thân làm hình nam, nữ, bò, dê, voi, ngựa. Sức của tôi có thể trừ việc chú thuật nhƣ vậy. Chú thuật của Cù Đàm đã mất, các ngài sẽ đƣợc an vui thọ

hƣởng nhiều sự cúng dƣờng‖.

Lại có một Bà La Môn nói rằng : Nầy các ngài, Sa Môn Cù Đàm thành tựu đầy đủ vô lƣợng công đức, các ngài chẳng nên tranh đua.

Chúng ngoại đạo phản đối lại : Ngƣời ngu si kia ! Sao ông lại nói Sa Môn Cù Đàm có công đức lớn ? Lúc Cù Đàm sanh ra bảy ngày thời mẹ của ông ấy chết, nhƣ thế có thể đƣợc gọi là tƣớng phƣớc đức chăng ?

Bà La Môn đáp rằng : Bị mắng chẳng giận, bị đánh chẳng đánh lại, đây là tƣớng đại phƣớc đức. Thân của Cù Đàm có đủ ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp, lại có vô lƣợng thần thông, đây là tƣớng đại phƣớc đức. Không kiêu mạn thƣa hỏi trƣớc, lời nói dịu dàng không cộc cằn, lúc trai tráng chí ý hƣng hạnh mà tâm chẳng nóng nảy, nƣớc lớn của nhiều mà không tham luyến, bỏ cung điện đi xuất gia nhƣ nhổ bỏ nƣớc miếng. Do những điều trên đây nên tôi nói rằng Sa Môn Cù Đàm thành tựu đầy đủ vô lƣợng công đức.

Chúng ngoại đạo nói : ― Sa Môn Cù Đàm thiệt có vô lƣợng thần thông biến hoá nhƣ lời ông nói, chúng tôi chẳng thử thách thần thông với Cù Đàm.

https://thuviensach.vn

Cù Đàm bản tánh nhu nhuyến, chẳng kham khổ hạnh, sanh trƣởng chốn thâm cung chẳng rõ thấu đƣợc việc ngoài. Chỉ đƣợc lời nói dịu dàng mà chẳng biết nghề nghiệp văn hóa luận nghị. Chúng tôi xin tranh biện pháp yếu với Cù Đàm. Nếu ông Cù Đàm hơn, chúng tôi sẽ theo hầu Cù Đàm. Nếu chúng tôi hơn Cù Đàm thời Cù Đàm phải phụng sự chúng tôi.‖

Lúc đó một số đông ngoại đạo họp nhau đến ra mắt vua A Xà Thế.

Vua hỏi các ngài mỗi phái riêng tu tập theo đạo của mình, đều là ngƣời xuất gia rời bỏ danh lợi, nhơn dân trong nƣớc của ta đều kính trọng cúng dƣờng, nay duyên cớ gì họp nhau đến đây ?

Các ngài đều có pháp tu tập khác nhau, giới cấm khác nhau, mỗi ngƣời tự

theo giáo phái của mình mà xuất gia tu hành, nay duyên cớ gì lại họp nhau một lòng nhƣ những lá rụng bị gió trốt thổi gom lại một chỗ.

Ta thƣờng ủng hộ ngƣời xuất gia nhẫn đến chẳng tiếc thân mạng. Nay duyên cớ gì mà các ngài họp nhau đến đây ?

Chúng ngoại đạo đồng thƣa : Tâu Đại Vƣơng ! Nay Đại Vƣơng là cây cầu đại pháp, có tiếng tăm lớn, có công đức lớn, là căn bổn của các nƣớc, là tấm gƣơng sáng của tất cả nƣớc, là hình tƣợng của chƣ thiên, là cha mẹ của nhơn dân. Nhà vua coi việc nƣớc chẳng riêng rẻ ngƣời thân kẻ thù, lòng vua bình đẳntg nhƣ đất nƣớc lửa gió, do đây nhà vua đáng gọi là công đức tạng.

Tâu Đại Vƣơng ! Dầu chúng sanh hiện tại tuổi đời ngắn ngủi, nhƣng công đức của nhà vua nhƣ các vua thời kỳ trƣờng thọ an lạc thuở xƣa : Nhƣ các vua Đảnh Sanh, Thiện Kiến, Nhẫn Nhục, Na Hầu Sa, Da Da Đế, Thi Tỳ, Nhứt Xoa Câu v.v… Nhờ nhà vua mà trong nƣớc an vui, nhơn dân giàu mạnh. Do đây nên tất cả ngƣời xuất gia đều mến nƣớc Ma Dà Đà nầy.

Tâu Đại Vƣơng ! Trong kinh của chúng tôi có nói : Nếu ngƣời xuất gia ở nơi nƣớc nào mà tinh tấn trì giới tu hành, thời vua nƣớc ấy cũng có phần tu công đức lành.

Tâu Đại Vƣơng ! Tất cả trộm cƣớp nhà vua đã dẹp xong, nên ngƣời xuất gia không còn sợ sệt. Hiện nay chỉ còn có một ngƣời đại ác là Sa Môn Cù Đàm nhà vua chƣa xét đến, chúng tôi rất lo sợ. Cù Đàm tự thị dòng họ cao quý, thân hìng đẹp mạnh, lại do phƣớc bố thí đời trƣơc mà đƣợc cúng dƣờng nhiều. Cù Đàm cậy những việc nầy mà quá kiêu mạn, hoặc cậy chú thuật giỏi mà ngạo nghễ. Cù Đàm không thể tu khổ hạnh lãnh và chứa những y https://thuviensach.vn

phục nệm chăn mịn nhuyễn, nên những ngƣời ác trong đời vì tham lợi dƣỡng mà theo làm quyến thuộc. Do sức chú thuật, Cù Đàm điều phục Ca Diếp, Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên v.v…

Nay đến chỗ ở của chúng tôi, nơi rừng Ta La, tuyên bố rằng thân nầy là thƣờng, lạc, ngã, tịnh để khuyến dụ hàng đệ tử của chúng tôi.

Tâu Đại Vƣơng ! Ngày trƣớc Cù Đàm nói thân ngƣời là không thƣờng, lạc, ngã, tịnh chúng tôi còn có thể nhẫn đƣợc. Nay Cù Đàm tuyên bố thân nầy là thƣờng, lạc, ngã, tịnh chúng tôi thiệt chẳng chịu đựơc.

Xin Đại Vƣơng cho phép chúng tôi luận nghị với Cù Đàm.

Vua A Xà Thế nói : Hôm nay các ngài do ai bày vẽ mà tâm trí cuồng loạn chẳng định nhƣ vậy ? Khác nào nƣớc nổi sóng, vòng lửa xoay, khỉ vƣợn leo cây , thật đáng hổ thẹn.

Ngƣời trí nghe đƣợc việc nầy tất sẽ xót thƣơng cho các ngài. Kẻ ngu nghe biết thời tất chê cƣời các ngài. Lời nói của các ngài chẳng phải là lời của ngƣời xuất gia. Các ngài nếu mang phải bịnh tật, ta đều có thuốc trị lành đƣợc. Nếu nhƣ mắc bịng ma quỉ, thời anh ta là Kỳ Bà có thể trị đƣợc.

Nay các ngài muốn lấy móng tay mà chẻ núi Tu Di, muốn dùng răng để cắn nghiền chất Kim Cang, khác nào ngƣời ngu thấy Sƣ Tử Vƣơng lúc đói nằm ngủ mà muốn chọc cho thức dậy, nhƣ ngƣời lấy ngón tay muốn để trong miệng rắn độc, nhƣ muốn lấy tay đậy ngọn lửa, nhƣ con chồn rừng muốn kêu rống nhƣ sƣ tử, nhƣ con muỗi muốn bay đua với Kim Súy Điểu, nhƣ

con thỏ lội qua biển muốn chƣn đụng đến đáy. Nay các ngài cũng nhƣ vậy.

Các ngài nhƣ chiêm bao thấy hơn Sa Môn Cù Đàm, đây là mơ mộng điên cuồng, chẳng nên tin tƣởng.

Nay các ngài có quan niệm muốn tranh biện với Sa Môn Cù Đàm, khác nào con phi nga tự đáp vào đống lửa lớn. Các ngài phải theo lời của ta chẳng cần nói nữa.

Các ngài dầu tán thán ta là bình đẳng nhƣ cán cân, nhƣng chớ để cho ngƣời ngoài nghe đƣợc lời nầy.

Các ngoại đạo lại thƣa : Tâu Đại Vƣơng ! Sa Môn Cù Đàm có lẽ dùng chú thuật đến bên nhà vua, nên làm cho lòng vua nghi mà chẳng tin các vị thánh nhơn nầy. Nhà vua chẳng nên khinh miệt chúng tôi.

https://thuviensach.vn

Tâu Đại Vƣơng ! Mặt trăng tròn khuyết, nƣớc biển mặn v.v…, những việc nhƣ thế ai làm ra ? Há chẳng phải hàng Bà La Môn chúng tôi ƣ !

Nhà vua chẳng nghe nƣớc sông Hằng dừng ở trong lỗ tai của A Kiệt Đa Tiên trọn mƣời hai năm ƣ ? Nhà vua chẳng nghe Cù Đàm Tiên nhơn cả hiện thần thông mƣời hai năm biến làm Đế Thích, rồi biến thân Đế Thích làm thân dê đực, biến ngàn nữ căn ở thân Đế Thích ? Nhà vua chẳng nghe Kỳ Nâu Tiên trong một ngày uống hết nƣớc bốn biển làm cho quả đất khô ?

Nhà vua chẳng nghe bà Tẩu Tiên làm ba con mắt cho Tự Tại Thiên ƣ ? Nhà vua chẳng nghe La Lã Tiên biến thành Ca La Phú làm nƣớc mọi ƣ ?

Tâu Đại Vƣơng ! Trong phái Bà La Môn có những Tiên nhơn thần thông nhƣ vậy, sao nhà Vua lại khinh miệt ƣ ?

Vua nói : ― Các ngài nếu chẳng tin theo lời của ta, đức Nhƣ Lai chánh giác hiện ở trong rừng Ta La, các ngài có thể qua đó tùy ý vấn nạn, Đức Nhƣ Lai cũng sẽ giải thích vừa ý các ngài.‖

Liền đó vua A Xà Thế cùng chúng ngoại đạo đến chỗ Phật. Vua đầu mặt làm lễ đi nhiễu ba vòng ngồi qua một bên bạch Phật rằng : ― Thế Tôn ! Các nhà ngoại đạo nầy muốn đƣợc tùy ý vấn nạn, xin đức Nhƣ Lai tùy ý đáp đó.‖

Phật nói : ― Nầy Đại Vƣơng ! Nhƣ Lai tự biết phải lúc.‖

Trong chúng ngoại đạo có Bà La Môn Xà Đề Thủ Na lên tiếng hỏi :‖ Nầy Cù Đàm ngài nói Niết Bàn là pháp thƣờng trụ phải chăng ?‖

- Nầy Đại Bà La Môn ! Đúng nhƣ vậy.

- Nếu Cù Đàm nói Niết Bàn là thƣờng trụ thời không đúng nghĩa. Vì nhƣ

những sự vật trong đời, từ hột sanh ra trái nối luôn chẳng dứt, nhƣ từ đất sét làm ra cái bình, từ những sợi chỉ mà có cái áo. Cù Đàm thƣờng nói rằng tu quán tƣởng vô thƣờng chứng đƣợc Niết Bàn. Nhơn là vô thƣờng sao quả lại thƣờng trụ ?

Cù Đàm lại nói giải thoát dục tham chính là Niết Bàn, giải thoát sắc tham và vô sắc tham chính là Niết Bàn. Dứt vô minh v.v… tất cả phiền não thời là Niết Bàn. Từ dục, sắc, nhẫn đến vô minh phiền não đều là vô thƣờng. Nhơn đã vô thƣờng thời quả Niết Bàn cũng phải vô thƣờng.

https://thuviensach.vn

Cù Đàm lại nói từ nghiệp nhơn nên sanh cõi Trời, do nghiệp nhơn nên sanh địa ngục, do nghiệp nhơn mà đƣợc giải thoát, nên các pháp đều do nơi nhơn mà sanh. Nếu đã từ nơi nhơn sanh mà đƣợc giải thoát, sao lại nói Niết Bàn là thƣờng ?

Cù Đàm cũng nói rằng sắc theo duyên mà sanh nên gọi là vô thƣờng, thọ

tƣởng hành thức cũng nhƣ vậy. iải thoát nhƣ vậy, nếu là sắc thời là vô thƣờng, nếu là thọ tƣởng hành thức cũng là vô thƣờng. Nếu ngoài năm ấm mà có giải thoát, thời giải thoát nầy chính là hƣ không. Nếu đã là hƣ không thời chẳng đƣợc nói rằng do nhơn duyên sanh, vì hƣ không là thƣờng là duy nhứt, là khắp tất cả.

Cù Đàm cũng nói rằng : Phàm do nhơn duyên sanh ra thời là khổ, nếu đã là khổ sao lại nói giải thoát là lạc.

Cù Đàm lại nói : Vô thƣờng là khổ, khổ là vô ngã. Nếu đã là vô thƣờng, là khổ, là vô ngã thời là bất tịnh. Tất cả những pháp do nhơn duyên sanh ra, đều là vô thƣờng, khổ, vô ngã, bất tịnh, sao lại nói Niết Bàn là thƣờng , lạc, ngã tịnh ?

Nếu Cù Đàm nói rằng cũng là thƣờng cũng vô thƣờntg, cũng khổ cũng vui, cũng là ngã cũng là vô ngã, cũng tịnh cũng bất tịnh, nhƣ thế há chẳng phải là hai lời ƣ ?

Tôi cũng từng nghe bực tôn túc nói nếu Phật ra đời thời lời nói không hai.

Nay Cù Đàm nói hai lời, lại xƣng rằng Phật chính là thân ta đây. Xin giải thích những điều tôi đã hỏi .

Phật nói : Nầy bà La Môn ! Cứ theo lời của ông, nay tôi hỏi ông tùy ý ông đáp.

Nầy Bà La Môn ! Tánh của ông là thƣờng hay là vô thƣờng ?

- Tánh của tôi là thƣờng.

Nầy Bà La Môn ! Tánh ấy có thể làm nhơn cho tất cả pháp trong và ngoài chăng ?

- Chính thế, thƣa Cù Đàm.

- Nầy Bà La Môn ! Tánh ấy làm nhơn nhƣ thế nào ?

https://thuviensach.vn

- Thƣa Cù Đàm ! Từ tánh sanh ra đại, từ đại sanh mạn, từ mạn sanh mƣời sáu pháp : Năm đại là địa, thủy, hỏa, phong, không, năm tri căn là nhãn, nhĩ, tỹ, thiệt, thân, năm nghiệp căn là tay , chơn, miệng tiếng, nam căn, nữ căn, cùng tâm bình đẳng căn. Mƣời sáu pháp nầy do năm pháp : Sắc, thinh, hƣơng, vị, xúc sanh ra. Hai mƣơi mốt pháp nầy có ba pháp căn bổn : Nhiễm, thô và đen. Nhiễm là ái, thô là sân, đen là vô minh. Hai mƣơi ba pháp nầy, đều nhơn nơi tánh mà sanh.

- Nầy Bà La Môn ! Những pháp đại, mạn v.v… là thƣờng hay vô thƣờng ?

- Thƣa Cù Đàm theo giáo pháp của tôi thời tánh là thƣờng, những pháp đại v.v… đều là vô thƣờng.

- Nầy Bà La Môn ! Nhƣ trong pháp của ông nhơn là thƣờng còn quả là vô thƣờng. Trong pháp của ta dầu nhơn là vô thƣờng nhƣng quả là thƣờng, thời có lỗi gì ?

Nầy Bà La Môn ! Trong pháp của các ông có hai nhơn chăng ?

- Thƣa Cù Đàm, có.

- Thế nào là hai ?

- Thƣa Cù Đàm ! Một là sanh nhơn, hai là liễu nhơn .

- Thế nào là sanh nhơn ? Thế nào là liễu nhơn ?

- Sanh nhơn nhƣ đất sét làm ra cái bình. Liễu nhơn nhƣ đèn soi đồ vật.

- Hai nhơn nầy là một tánh. Đã là một tánh có thể khiến sanh nhơn làm liễu nhơn chăng ? Có thể khiến liễu nhơn làm sanh nhơn chăng ?

- Thƣa Cù Đàm ! Không.

- Nếu nhƣ sanh nhơn chẳng làm liễu nhơn, liễu nhơn chẳng làm sanh nhơn, có thể nói là nhơn tƣớng chăng ?

- Thƣa Cù Đàm ! Dầu hai nhơn chẳng làm thành lẫn nhau, nhƣng vẫn có nhơn tƣớng.

- Nầy Bà La Môn ! Vật của liễu nhơn chiếu rõ có đồng với liễu nhơn chăng ?

https://thuviensach.vn

- Thƣa Cù Đàm ! Không .

Phật nói : Trong pháp của ta, dầu do từ vô thƣờng chứng đặng Niết Bàn, nhƣng Niết Bàn nầy chẳng phải là vô thƣờng. Do từ liễu nhơn mà đƣợc nên là thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Do từ sanh nhơn mà đƣợc nên là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh. Do đây nên đức Nhƣ Lai nói có hai thuyết thƣờng và vô thƣờng. Hai thuyết nầy không có hai lời, nên Phật gọi là không nói hai lời.

Nhƣ lời ông nói từng nghe bực tôn túc bảo rằng Phật ra đời không có hai lời.

Lời nói trên đây rất đúng. Tất cả chƣ Phật mƣời phƣơng ba đời không bao giờ có lời nói sai, vì có thời đồng nói có, không thời đồng nói không, nên gọi là đồng một nghĩa, do đây nên gọi Phật không nói hai lời.

Nầy Bà La Môn ! Đức Nhƣ Lai dầu gọi là hai lời, nhƣng vì để hiểu rõ một lời. Thế nào là hai lời để hiểu rõ một lời ? Nhƣ nhãn căn cùng sắc trần đây là hai lời, sanh ra thức đây là một lời. Nhẫn đến ý căn cùng pháp trần sanh ra thức cũng nhƣ vậy.

- Cù Đàm khéo phân biệt đƣợc ngữ nghĩa nhƣ vậy. Nay tôi chƣa hiểu dùng hai lời để hiểu rõ một lời.

Đức Thế Tôn liền vì Bà La Môn mà tuyên nói pháp tứ đế : Nầy Bà La Môn !

Khổ Đế cũng hai cũng một, nhẫn đến đạo đế cũng hai cũng một.

Bà La Môn thƣa : ― Bạch Thế Tôn ! Tôi đã hiểu biết rồi‖.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông hiểu biết nhƣ thế nào ?

- Bạch Thế Tôn ! Khổ đế , tất cả phàm phu thời hai, còn thánh nhơn thời một. Nhẫn đến đạo đế cũng nhƣ vậy.

- Lành thay ! Đã hiểu.

- Bạch Thế Tôn ! Nay tôi nghe pháp đã đƣợc chánh kiến, tôi quy y Phật Pháp Tăng Tam Bảo. Cúi xin Đức Đại Từ cho tôi xuất gia.

Đức Phật bảo Kiều Trần Nhƣ : ‗ Ông nên cạo bỏ râu tóc cho Xà Đề Thủ Na, cho ông xuất gia‖.

https://thuviensach.vn

Ngài Kiều Trần Nhƣ vâng lời Phật cạo tóc cho Xà Đề Thủ Na. Đƣơng lúc cạo có hai thứ rơi xuống : Một là râu tóc, hai là phiền não. Xà Đề Thủ Na liền ở nơi chỗ ngồi chứng đặng quả A La Hán.

Lại có Phạm Chí Bà Trƣ Tra hỏi Phật : ― Cù Đàm nói Niết Bàn là thƣờng trụ

phải chăng ?‖

- Nầy Phạm Chí ! Đúng nhƣ vậy.

- Cù Đàm toan chẳng nói rằng không phiền não là Niết Bàn ƣ ?

- Nầy Phạm Chí ! Đúng nhƣ vậy.

- Thƣa Cù Đàm ! Ở thế gian có bốn thứ gọi là không : Một là những pháp chƣa có ra thời gọi là không, nhƣ cái bình lúc chƣa ra khỏi viên đất thời gọi là không có cái bình. Hai là những pháp đã diệt mất gọi là không, nhƣ cái bình đã hƣ bể thời gọi là không. Ba là lẫn không có tƣớng loại khác mà gọi là không, nhƣ trong bò không có ngựa, trong ngựa không có bò. Bốn là rốt ráo không nên gọi là không, nhƣ lông rùa sừng thỏ.

- Thƣa Cù Đàm ! Nếu vì đã dứt trừ phiền não mà gọi là Niết Bàn, thời Niết Bàn là không có. Nếu đã là không Niết Bàn, sao lại nói có thƣờng, lạc, ngã, tịnh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Niết Bàn đây chẳng phải là trƣớc không có nhƣ cái bình lúc còn là viên đất, cũng chẳng phải dứt mất thành không nhƣ cái bình lúc hƣ bể, cũng chẳng phải rốt ráo không nhƣ lông rùa sừng thỏ. Niết Bàn nầy đồng với khác loại mà không.

Nhƣ lời ông nói, dầu trong bò không có ngựa, nhƣng chẳng đƣợc nói rằng bò cũng là không. Dầu trong ngựa không có bò nhƣng cũng chẳng đƣợc nói rằng ngựa cũng là không. Niết Bàn cũng nhƣ vậy : Trong phiền não không Niết Bàn, trong Niết Bàn không phiền não, do đây nên gọi là lẫn không có tƣớng khác nhau.

- Thƣa Cù Đàm ! Nếu cho Niết Bàn là lẫn không tƣớng khác nhau, sự không nầy không có thƣờng, lạc, ngã, tịnh, sao Cù Đàm lại nói Niết Bàn là thƣờng, lạc, ngã, tịnh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ không tƣớng khác nhau của ông nói có ba thứ

không : Bò, ngựa đều là trƣớc không sau có, đây gọi là trƣớc không ; đã có https://thuviensach.vn

trở thành không đây gọi là hƣ hoại mà không ; không có tƣớng khác nhau thời nhƣ ông đã nói. Niết bàn không có ba tƣớng nầy, nên Niết Bàn là thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Nhƣ ba thứ bịnh của ngƣời đời ; Bịnh nhiệt, bịnh phong, bịnh hàn. Ba thứ

thuốc có thể trị đƣợc : Tô trị đƣợc bịnh nhiệt, dầu trị đƣợc bịnh phong, mật trị đƣợc bịnh hàn.

- Nầy Thiện nam tử ! Trong bịnh phong không có dầu, trong dầu không có bịnh phong, nên dầu có thể trị đƣợc bịnh phong. Hai thứ kia cũng nhƣ vậy.

Tất cả chúng sanh có ba thứ bịnh : Tham, sân và si. Có ba thứ pháp dƣợc trị

đƣợc ba bịnh nầy : Bất tịnh quán là thuốc trị đƣợc bịnh tham, từ tâm quán là thuốc trị đƣợc bịnh sân, nhân duyên quán là thuốc trị đƣợc bịnh si.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì trừ tham nên quán pháp chẳng phải tham, vì trừ sân nên quán pháp chẳng phải sân, vì trừ si nên quán pháp chẳng phải si. Trong ba thứ bịnh không ba thứ thuốc pháp, trong ba thứ thuốc pháp không ba thứ

bịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Vì trong ba thứ bịnh không có ba thứ thuốc pháp, nên là vô thƣờng, vô lạc, vô ngã, vô tịnh. Trong ba thứ thuốc pháp không có ba thứ bịnh nên đƣợc gọi là thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

- Bạch Thế Tôn ! Đức Nhƣ Lai vì tôi nói thƣờng là vô thƣờng. Xin giải thích thế nào là thƣờng, thế nào là vô thƣờng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Sắc ấm là vô thƣờng, giải thoát sắc ấm là thƣờng.Nhẫn đến thức ấm là vô thƣờng, giải thoát thức ấm là thƣờng.

Nếu có ngƣời nào quán sắc nhẫn đến thức là vô thƣờng, nên biết rằng ngƣời nầy chứng đƣợc pháp thƣờng trụ.

- Bạch Thế Tôn ! Nay tôi đã biết pháp thƣờng và pháp vô thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông rõ biết pháp thƣờng và vô thƣờng nhƣ thế nào ?

- Bạch Thế Tôn ! Nay tôi biết sắc ấm của tôi là vô thƣờng, đƣợc giải thoát là thƣờng, nhẫn đến thức cũng nhƣ vậy.

- Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Nay ông đã đền xong thân nầy.

https://thuviensach.vn

Đức Phật bảo Kiều Trần Nhƣ : Bà Trƣ Tra đã chứng quả A La Hán, ông nên ban cho Bà Trƣ Tra ba y và bát.

Ngài Kiều Trần Nhƣ tuân lời Phật trao y bát cho Bà Trƣ Tra.

Lãnh y bát xong , Bà Trƣ Tra thƣa rằng : Bạch Đại Đức Kiều Trần Nhƣ !

Nay tôi do thân tệ ác nầy mà đƣợc quả lành. Xin Đại Đức vì tôi đến bạch với đức Thế Tôn : Tôi là ngƣời ác xúc phạm đến họ Cù Đàm của đức Nhƣ Lai.

Mong Đại Đức vì tôi mà sám hối tội nầy. Tôi cũng không thể ở lâu nơi thân ác độc nầy. Nay xin nhập Niết Bàn.

Ngài Kiều Trần Nhƣ liền đến bạch Phật : Thế Tôn ! Tỳ Kheo Bà Trƣ Tra sanh lòng hổ thẹn, tự nói là hung dữ xúc phạm họ Cù Đàm của đức Nhƣ Lai.

Nay ông ấy muốn diệt thân, nhờ tôi sám hối.

Phật nói ; Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Tỳ Kheo Bà Trƣ Tra đã thành tựu căn lành nơi vô lƣợng Phật quá khứ, nay thọ giáo với ta mà trụ đúng pháp, vì trụ đúng pháp nên chứng đƣợc chánh quả. Các ông phải cúng dƣờng thân của ông ấy.

Ngài Kiều Trần Nhƣ nghe Phật dạy xong, đến nơi thân của Bà Trƣ Tra mà trần thuyết cúng dƣờng.

Lúc thiêu thân, Bà Trƣ Tra hiện các thứ thần thông.

Chúng ngoại đạo thấy việc nầy đồng to tiếng xƣớng rằng : Bà Trƣ Tra đã đƣợc chú thuật của Sa Môn Cù Đàm, chẳng bao lâu ông sẽ hơn Sa Môn Cù Đàm.

Lại có Phạm Chí Tiên Ni hỏi Phật : Thƣa Cù Đàm ! Cù Đàm có ngã không ?

Đức Nhƣ Lai nín lặng.

Tiên Ni lại hỏi : Thƣa Cù Đàm ! Cù Đàm không có ngã ƣ ?

Đức Nhƣ Lai cũng nín lặng.

Tiên Ni hỏi luôn mấy lần nhƣ vậy, đức Phật đều nín lặng.

Tiên Ni nói : Thƣa Cù Đàm ! Nếu tất cả chúng sanh có ngã khắp tất cả chỗ

là một tác giả, cớsao Cù Đàm nín lặng chẳng trả lời ?

Phật nói : Nầy Tiên Ni ! Ông nói ngã đó là khắp tất cả chỗ phải chăng ?

https://thuviensach.vn

- Thƣa Cù Đàm ! Chẳng những là tôi nói, mà tất cả ngƣời trí cũng nói nhƣ

vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngã đó cùng khắp tất cả chỗ lẽ ra phải đồng thời thọ báo trong ngũ đạo. Nếu đồng thời thọ báo nơi ngũ đạo, hàng Phạm Chí các ông duyên cớ gì chẳng gây tạo những điều ác để khỏi địa ngục, mà lại tu những pháp lành để đƣợc thân Trời ?

- Thƣa Cù Đàm ! Ngã trong giáo pháp của chúng tôi có hai thứ : Một là ngã tác thân, hai là ngã thƣờng thân. Vì ngã tác thân mà phải lìa nghiệp ác để

khỏi địa ngục, phải tu những pháp lành để đƣợc sanh lên Trời.

- Nầy Thiện Nam Tử ! Nhƣ ông đã nói ngã khắp tất cả chỗ. Ngã đó nếu ở

trong tác thân thời là vô thƣờng. Nếu trong tác thân không có ngã sao lại nói là khắp ?

- Thƣa Cù Đàm ! Ngã của chúng tôi lập cũng ở trong tác thân, mà cũng là thƣờng trụ. Nhƣ ngƣời lúc để lửa cháy nhà, chủ nhà chạy ra ngoài, chẳng thể

nói rằng nhà cửa bị cháy chủ nhà cũng bị cháy. Ngã nầy cũng nhƣ vậy, đƣơng lúc tác thân vô thƣờng, ngã nầy xuất ra đi, nên ngã nầy cũng là khắp, cũng là thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời ông nói ngã đó cũng khắp cũng thƣờng, nghĩa nầy không đúng. Vì khắp có hai thứ : Thƣờng và vô thƣờntg. Lại có hai thứ ; Sắc và vô sắc. Do đây nên nếu nói rằng khắp tất cả thời cũng là thƣờntg cũng là vô thƣờng, cũng là sắc cũng là vô sắc.

Nếu nói chủ nhà chạy ra khỏi nên chẳng gọi là vô thƣờng, nghĩa nầy chẳng đúng. Vì nhà chẳng gọi là chủ, chủ chẳng gọi là nhà. Cái bị cháy khác, ngƣời chạy ra khác, nên đƣợc nhƣ vậy. Ngã nầy thời chẳng nhƣ vậy, vì ngã là sắc, sắc là ngã, ngã là vô sắc, vô sắc là ngã, sao lại nói rằng đƣơng lúc sắc thân vô thƣờng ngã xuất ra khỏi.

- Nầy Thiện nam tử ! Ý ông nếu cho rằng : Tất cả chúng sanyh đồng một ngã, thời trái với pháp thế gian và xuất thế gian. Vì pháp thế gian có cha mẹ, con trai, con gái. Nếu ngã là một, thời cha là con trai, con trai là cha, mẹ là con gái, con gái là mẹ, thù là thân , thân là thù, đây là kia, kia là đây. Nên nếu nói rằng tất cả chúng sanh đồng một ngã thời là trái với pháp thế gian và xuất thế gian.

https://thuviensach.vn

Tiên Ni nói : ― Tôi chẳng nói tất cả chúng sanh đồng một ngã. Mà tôi nói mỗi ngƣời đều riêng có một ngã‖.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ông nói một ngƣời đều riêng có một ngã, đây là nhiều ngã, thời không đúng nghĩa. Vì nhƣ trƣớc kia ông nói, ngã khắp tất cả

chỗ. Nếu đã khắp tất cả thời tất cả chúng sanh lẽ ra phải đồng một nghiệp căn : Lúc đƣợc Trời mà thấy thời lúc đƣợc Phật cũng thấy, lúc đƣợc thân Trời làm, thời lúc đƣợc Phật cũng làm, nghe biết và nhẫn đến tất cả pháp cũng nhƣ vậy.

Nếu đƣợc thân Trời mà thấy chẳng phải là đƣợc Phật mà thấy thời chẳng nên nói rằng ngã khắp tất cả chỗ. Nếu ngã chẳng khắp thời là vô thƣờng.

- Thƣa Cù Đàm ! Ngã của tất cả chúng sanh khắp tất cả. Còn pháp cùng phi pháp chẳng khắp tất cả. Do nghĩa nầy nên tác dụng của Phật khác, tác dụng của Trời khác. Chẳng nên nói rằng lúc Phật thấy lẽ ra Trời cũng thấy, lúc Phật nghe Trời cũng nên nghe.

- Nầy Thiện nam tử ! Pháp và phi pháp chẳng phải là nghiệp làm ra ƣ ?

- Thƣa Cù Đàm ! Là nghiệp làm ra.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu pháp cùng phi pháp là nghiệp làm ra thời là đồng pháp, sao nói rằng khác. Vì chỗ nghiệp của Phật có ngã của Trời, chỗ ngã của Trời có ngã của Phật, do đây nên lúc Phật tác dụng, Trời cũng tác dụng, pháp và phi pháp cũng phải nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tất cả chúng sanh pháp cùng phi pháp là nhƣ vậy, thời quả báo lẽ ra chẳng khác.

- Nầy Thiện nam tử ! Từ nơi nhơn sanh ra quả, nhơn nầy trọn chẳng suy nghĩ phân biệt ta chỉ nên là quả Bà La Môn, chẳng làm quả cho Sát Lợi, Tỳ

Xá, Thủ Đà. Vì từ nhơn sanh ra quả trọn chẳng trở ngại đối với bốn giòng nhƣ vậy. Pháp cùng phi pháp cũng nhƣ vậy, không thể phân biệt ta chỉ nên làm quả Phật, chẳng làm quả Trời, hoặc ta chỉ làm quả Trời chẳng làm quả

Phật. Vì nghiệp bình đẳng vậy.

- Thƣa Cù Đàm ! Nhƣ trong một nhà có trăm ngàn ngọn đèn, ngọn đèn có khác nhƣng ánh sáng thời không khác. Ngọn đèn khác nhau dụ cho pháp cùng phi pháp, ánh sáng không sai khác dụ cho ngã của chúng sanh.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ông đem đèn sáng để dụ cho ngã đó, không đƣợc đúng nghĩa. Vì đèn khác nhà khác. Ánh sáng của đèn cũng ở bên ngọn đèn mà cùng khắp trong nhà. Ngã của ông nói nếu đồng nhƣ vậy thời bên pháp và phi pháp đều phải có ngã, trong ngã cũng phải có pháp và phi pháp đều phải có ngã, trong ngã cũng phải có pháp và phi pháp. Nếu pháp cùng phi pháp không có ngã, thời chẳng đƣợc nói rằng ngã khắp tất cả chỗ. Nếu đều chung có cả, đâu đặng dùng đèn và ánh sáng để làm ví dụ.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ý của ông cho rằng ngọn đèn cùng ánh sáng thiệt khác nhau, duyên cớ gì ngọn đèn thêm thời ánh sáng nhiều, ngọn đèn lụn thời ánh ssáng mất. Do đây chẳng nên đem pháp cùng phi pháp dụ nhƣ ngọn đèn, ánh sáng không khác dụ cho ngã. Vì pháp và phi pháp cùng với ngã ba thứ là một.

- Thƣa Cù Đàm ! Ngài dẫn ví dụ ngọn đèn, việc đó chẳng tốt. Vì ví dụ ngọn đèn nếu là tốt thời tôi đã dẫn trƣớc rồi. Nhƣ ví dụ đó chẳng tốt cớ sao ngài lại nói ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ví dụ ta dẫn ra đó đều chẳng làm tốt cùng chẳng tốt, đó là theo ý của ông để nói. Trong ví dụ đó cũng trình bày hai nghĩa rời ngoài ngọn đèn có ánh sáng và chính nơi ngọn đèn có ánh sáng, ý ông chẳng bình đẳng nên ông nói ngọn đèn dụ cho pháp cùng phi pháp, ánh sáng thời dụ cho ngã. Do đây nên ta trách ông : Ngọn đèn chính là ánh sáng, rời ngọn đèn có ánh sáng. Trong pháp có ngã, trong ngã có pháp, trong phi pháp có ngã, trong ngã có phi pháp. Nay cớ gì ông chỉ nhận lấy một bên bỏ một bên.

Ví dụ nhƣ vậy là chẳng tốt đối với ông, nên nay ta trở lại dẫn ví dụ đó để dạy bảo ông.

- Nầy Thiện nam tử ! Ví dụ nhƣ vậy thời chẳng thành, vì chẳng thành ví dụ

nên với ta thời tốt, mà chẳng tốt đối với ông.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ý ông cho rằng nếu tôi chẳng tốt thời ngài cũng chẳng tốt. Ý nghĩ nầychẳng đúng, vì thấy ngƣời đời dùng sức mình để hại lấy mình, tự mình làm ra mà ngƣời khác thọ dụng. Ví dụ của ông dẫn ra đó cũng nhƣ vậy. Nơi ta thời tốt, nơi ông thời chẳng tốt.

- Thƣa Cù Đàm ! Vừa rồi ngài trách tôi tâm chẳng bình đẳng, nay lời nói của ngài cũng chẳng bình đẳng. Vì ngài lấy tốt về mình, mà chẳng tốt lại để cho tôi. Cứ đây mà suy thời thật là chẳng bình đẳng.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Sự bất bình của ta có thể phá đƣợc sự bất bình của ông, do đây nên ông đƣợc bình, sự bất bình của ta chính là tốt vậy. Sự bất bình của ta phá sự bất bình của ông, làm cho ông đƣợc bình cũng chính là ta bình đẳng, vì đồng đƣợc bình đẳng với các thánh nhơn.

- Thƣa Cù Đàm ! Ngã thƣờng là bình đẳng, sao ngài lại nói phá hoại sự bất bình của tôi. Tất cả chúng sanh bình đẳng có ngã sao ngài nói rằng ngã là bất bình ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ông cũng có nói rằng : Sẽ thọ quả địa ngục, sẽ thọ quả

ngạ quỉ, sẽ thọ quả súc sanh, sẽ thọ quả nhơn , thiên. Nếu ngã đã khắp trong ngũ đạo, sao ông lại nói sẽ thọ quả nơi các loài ?

Ông cũng nói rằng cha mẹ hòa hiệp rồi sau mới sanh con. Nếu con đã có trƣớc, sao ông lại nói hòa hiệp rồi mới có. Nếu một ngƣời có thân trong ngũ

đạo, đã là trƣớc có thân trong ngũ đạo, duyên cớ gì lại vì thân mà tạo nghiệp.

Do nghĩa trên đây nên là chẳng bình đẳng.

- Nầy Thiện nam tử ! Ý của ông nếu cho rằng ngã là tác giả, thời cũng chẳng đúng. Vì nếu ngã là tác giả, duyên cớ gì ngã lại tự làm ra sự khổ.

Nhƣng hiện nay chúng sanh thiệt có bị khổ nên biết rằng ngã chẳng phải tác giả.

Nếu ông nói sự khổ nầy chẳng phải ngã làm ra, chẳng do nơi nhơn sanh, thời tất cả pháp cũng phải nhƣ vậy, chẳng do nhơn sanh, cớ gì lại nói là ngã làm ra .

- Nầy Thiện nam tử ! Sự khổ vui của chúng sanh thiệt do nơi nhơn duyên.

Sự khổ vui nầy có thể làm chúng sanh lo và mừng. Lúc lo không mừng, lúc mừng không lo, hoặc mừng hoặc lo, ngƣời trí đâu nên nói đó là thƣờng trụ.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói ngã là thƣờng. Nếu ngã là thƣờng, sao lại nói có mƣời thời kỳ sai khác. Đã là thƣờng lẽ ra chẳng có thời kỳ đậu thai nhẫn đến thời kỳ già.

Phật pháp thƣờng nhƣ hƣ không còn chẳng có một thời kỳ, huống lại có cả

mƣời thời kỳ !

Nếu ngã chẳng phải là thời kỳ đậu thai nhẫn đến chẳng phải thời kỳ già, sao lại nói có mƣời thời kỳ sai khác.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngã là tác giả, ngã nầy cũng có lúc thạnh lúc suy, chúng sanh cũng có lúc thạnh lúc suy. Nếu ngã đã nhƣ vậy sao lại là thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngã là tác giả, sao một ngƣời lại có khôn lanh, có đần độn ? Nếu ngã là tác giả, ngã nầy có thể làm ra thân nghiệp và khẩu nghiệp. Thân nghiệp và khẩu nghiệp nếu là ngã làm ra, sao miệng lại nói rằng không có ngã ƣ ? Sao lại tự nghi có ngã hay không có ngã ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ý ông cho rằng rời ngoài nhãn căn có sự thấy. Lời nầy không đúng, vì nếu ngoài nhãn căn đã riêng có sự thấy thời cần gì đến nhãn căn nầy ? Nhƣ nhãn căn, nhĩ căn v.v… cũng nhƣ vậy. Nếu ý ông cho rằng dầu ngã có thể thấy nhƣng cần phải do nhãn căn mới thấy, nghĩa nầy cũng chẳng đúng. Nhƣ có ngƣời nói rằng bông Tu mạn na có thể đốt cháy cả

thôn xóm lớn, tại sao có thể cháy ? Vì lửa có thể cháy. Ông lập ngã có thể

thấy cũng nhƣ vậy.

- Thƣa Cù Đàm ! Nhƣ ngƣời cầm liềm thời có thể cắt cỏ. Ngã nhơn nơi năm căn mà có thể thấy nghe nhẫn đến xúc cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Liềm cùng ngƣời đều khác nhau, nên ngƣời cầm liềm thời cắt đƣợc cỏ. Rời ngoài năm căn không có ngã riêng khác, sao lại nói rằng ngã nhơn nơi năm căn mà có công năng ?

- Nầy Thiện nam tử ! nếu ý ông cho rằng vì cầm liềm nên có thể cắt cỏ, ngã cũng nhƣ vậy. Nhƣ thế thời ngã có tay hay không tay ? Nếu có tay sao ngã chẳng tự cầm ? nếu ngã không có tay sao lại nói rằng ngã là tác giả ?

- Nầy Thiện nam tử ! Có thể cắt cỏ đó chính là cái liềm, chẳng phải ngã cũng chẳng phải ngƣời. Nếu ngã và ngƣời có thể cắt cớ sao lại nhơn nơi cái liềm !

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời có hai tác động : Một là nắm lấy cỏ, hai là cầm cái liềm. Cái liềm nầy thời chỉ có công năng xén cắt, Chúng sanh ngó thấy các pháp cũng nhƣ vậy : Nhãn căn có thể thấy sắc, từ

nhơn duyên hòa hiệp mà có ra sự thấy đó. Nếu đã từ nhơn duyên hòa hiệp , ngƣời trí sao lại nói là có ngã ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ý ông cho rằng thân làm mà ngã thọ, cũng không đúng nghĩa. Vì trong đời không bao giờ thấy Trời tạo nghiệp mà Phật thọ

quả.

https://thuviensach.vn

Nếu nói rằng chẳng phải là thân làm, ngã chẳng phải thọ, cớ sao các ông lại từ nơi nhơn duyên tu hành để cầu giải thoát ?

Thân nầy của ông trƣớc kia chẳng phải nhơn duyên sanh. Khi đƣợc giải thoát rồi cũng lẽ ra không do nhơn duyên mà lại sanh ra thân. Nhƣ thân , tất cả phiền não cũng nhƣ vậy.

- Thƣa Cù Đàm ! Ngã có hai thứ : Một là hữu tri, hai là vô tri. Ngã vô tri có thể thọ lấy thân, ngã hữu tri có thể rời bỏ thân. Nhƣ cái bình đất, khi đã bị

nung rồi thời mất màu sắc đất, chẳng còn sanh trở lại, phiền não của ngƣời trí cũng nhƣ vậy, đã dứt, mất rồi thời trọn chẳng còn sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói là hữu tri đó, là trí có thể biết hay ngã có thể

biết ? Nếu trí có thể biết sao lại nói rằng ngã là hữu tri ? Nếu ngã có thể biết cớ gì phải dùng phƣơng tiện tu hành để cầu có trí ? Nếu ý ông cho rằng ngã nhơn nơi trí mà có biết thời đồng với điều dụ bông đốt cháy trƣớc kia.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ cây gai tánh của nó tự có thể đâm, chẳng đƣợc nói rằng cây cầm gai để đâm. Trí cũng nhƣ vậy : Trí tự có thể hiểu biết. Sao lại nói rằng ngã cầm lấy trí để biết ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ trong pháp của ông nói ngã đƣợc giải thoát, là ngã vô tri đƣợc giải thoát, hay là ngã hữu tri đƣợc ?

Nếu là ngã vô tri đƣợc thời phải biết rằng vẫn còn đủ phiền não. Nếu là ngã hữu tri đƣợc thời nên biết rằng đã có ngũ căn, vì ngoài ngũ căn không còn có sự biết. Nếu đã đủ ngũ căn thời sao lại nói là đƣợc giải thoát ?

Nếu cho rằng tánh của ngã nầy thanh tịnh rời ngoài ngũ căn, sao lại nói rằng ngã khắp trong ngũ đạo, duyên cớ gì tu các pháp lành để đƣợc giải thoát ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ có ngƣời nhổ gai hƣ không. Ông cũng nhƣ vậy : Nếu ngã đã thanh tịnh sao lại nói rằng dứt các phiền não ?

Nếu ý ông cho rằng chẳng do nhơn duyên mà đƣợc giải thoát, cớ gì tất cả

chúng sanh lại chẳng đƣợc ?

- Thƣa Cù Đàm ! Nếu không có ngã thời cái gì có thể ghi nhớ ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có ngã cớ gì lại quên ?

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nhớ là ngã, cớ gì lại nhớ những niệm ác, nhớ chỗ

chẳng đáng nhớ, chẳng nhớ chỗ đáng nhớ ?

- Thƣa Cù Đàm ! Nếu không có ngã thời cái gì thấy, cái gì nghe ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong có sáu căn, ngoài co sáu trần, căn trần hòa hiệp sanh ra sáu thức . Sáu thức nầy theo nhơn duyên mà đƣợc có tên.

Nhƣ một thứ lửa do nơi cây mà có lửa thời gọi là lửa cây, nhơn nơi cỏ thời gọi là lửa cỏ, nhơn nơi trấu thời gọi là lửa trấu, nhơn nơi phân bò thời gọi là lửa phân bò.

Ý thức của chúng sanh cũng nhƣ vậy : Nhơn nơi nhãn căn, sắc trần, ánh sáng và tác ý thời gọi đó là nhãn thức. Nhãn thức nầy chẳng ở trong nhãn căn nhẫn đến chẳng ở trong tác ý, do bốn thứ hòa hiệp nên sanh ra thức nầy.

Nhẫn đến ý thức cũng lại nhƣ vậy.

Nếu đã là nhơn duyên hòa hiệp mà sanh ra, ngƣời trí chẳng nên nói rằng sự

thấy chính là ngã, sự nghe nhẫn đến chạm xúc chính là ngã.

- Nầy Thiện nam tử ! Do nghĩa trên đây nên ta nói rằng nhãn thức nhẫn đến ý thức, tất cả các pháp đều là nhƣ huyễn,

Thế nào là nhƣ huyễn ? Vì trƣớc không nay mới có, đã có rồi trở lại không .

Nhƣ tỏi, bột, mật, gừng, tiêu, tất lăng, nho, hồ đào, thạch lựu , hột quì, các thứ ấy hòa hiệp lại gọi là huờn thuốc hoan hỷ. Rời ngoài sự hòa hiệp nầy thời không có huờn hoan hỷ.

Do căn nơi trong, trần nơi ngoài mà gọi là chúng sanh, là ngã, nhơn, sĩ phu.

Ngoài căn và trần nầy không riêng có chúng sanh, ngã, nhơn, sĩ phu.

- Thƣa Cù Đàm ! Nếu không có ngã, sao lại nói rằng ; ta thấy, ta nghe, ta khổ, ta vui, ta lo, ta mừng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu cho rằng ta thấy, ta nghe v.v… gọi là có ngã đó, cớ gì ngƣời đời, lại nói rằng tội của ngƣời làm ra chẳng thấy nghe ?

Nhƣ bốn đoàn binh hiệp lại gọi là quân đoàn, bốn đoàn binh chẳng gọi là một, mà cũng nói rằng quân ta mạnh mẽ quân ta thắng địch.

https://thuviensach.vn

Nội căn ngoại trần hòa hiệp làm ra cũng nhƣ vậy, dầu chẳng phải là một, nhƣng cũng đƣợc nói rằng : Ta làm, ta thọ, ta thấy, ta nghe, ta khổ, ta vui.

- Thƣa Cù Đàm ! Cứ nhƣ lời ngài : ― Nội căn và ngoại trần hòa hiệp‖, thời ai ra tiếng nói rằng : Ta làm ta thọ ?

- Nầy Tiên Ni ! Từ ái vô minh nhơn duyên sanh ra nghiệp, từ nghiệp sanh ra hữu, từ hữu xuất sanh vô lƣợng tâm sở, tâm sở sanh ra giác quán, giác quán động đến hơi gió, hơi gió theo tâm chạm xúc cổ họng lƣỡi răng môi , chúng sanh điên đảo phát ra tiếng nói rằng ta làm , ta thọ, ta thấy, ta nghe.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ cái linh đầu cột phƣớn, do gió động bèn phát ra tiếng, gió lơnù thời tiếng lớn, gió nhỏ thời tiếng nhỏ, không có tác giả.

Lại nhƣ sắc nóng ném vào trong nƣớc phát ra nhiều tiếng, nơi đây thật ra cũng không có tác giả.

- Nầy Thiện nam tử ! Phàm phu không thể tƣ duy phân biệt việc nhƣ vậy, nên nói rằng có ngã và ngã sở, ngã tác, ngã thọ.

Nhƣ Cù Đàm nói không có ngã và ngã sở, duyên cớ gì ngài lại nói có thƣờng, lạc, ngã, tịnh ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ta chẳng nói sáu căn sáu trần và sáu thức là thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Mà ta tuyên bố rằng diệt sáu thức do nội căn ngoại trần sanh ra gọi đó là thƣờng, do thƣờng đây mà gọi là ngã, vì có thƣờng ngã nên gọi là lạc, vì có thƣờng lạc ngã nên gọi là tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Chúng sanh nhàm sự khổ mà dứt khổ nhơn nầy, đƣợc xa lìa tự tại đây gọi là vô ngã. Do nhơn duyên nầy nên nay ta thiết thiệt nói rằng thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

Tiên Ni thƣa rằng : Bạch Thế Tôn ! Xin đức Đại Từ dạy bảo cho tôi phải làm thế nào để đƣợc thƣờng, lạc, ngã, tịnh nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Từ trƣớc đến nay tất cả thế gian có đủ sự ngã mạn lớn, lại tăng trƣởng ngã mạn, cũng lại làm ra mạn nhơn, mạn nghiệp, nên nay thọ

lấy quả báo của mạn, không thể xa lìa tất cả phiền não để đƣợc thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

https://thuviensach.vn

Nếu chúng sanh muốn đƣợc xa lìa tất cả phiền não, trƣớc hết phải xa lìa ngã mạn.

- Bạch Thế Tôn ! Phải lắm ! Phải lắm ! Đúng nhƣ lời Phật dạy. Từ trƣớc tôi có ngã mạn, do ngã mạn nên gọi đức Nhƣ Lai là Cù Đàm. Nay tôi đã lìa ngã mạn đó nên thành tâm thỉnh cầu giáo pháp : Làm thế nào sẽ đƣợc thƣờng, lạc, ngã, tịnh.

- Nầy Thiện nam tử ! Lóng nghe ! Lóng nghe ! Ta sẽ giải thuyết cho ông.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời có thể chẳng phải tự, chẳng phải tha, chẳng phải chúng sanh, xa lìa pháp nầy.

- Bạch Thế Tôn ! Tôi đã hiểu rõ đã đƣợc chánh pháp nhãn.

- Nầy Thiện nam tử ! Do đâu mà ông nói rằng đã biết, đã hiểu, đã đƣợc chánh pháp nhãn.

- Bạch Thế Tôn ! Sắc ấm chẳng phải tự, chẳng phải tha, chẳng phải chúng sanh, thọ, tƣởng, hành, thức cũng nhƣ vậy. Tôi quán sát nhƣ vậy mà đƣợc chánh pháp nhãn.

Bạch Thế Tôn ! Nay tôi rất muốn xuất gia tu học, xin đức Nhƣ Lai nhận cho.

Đức Phật gọi : ― Thiện Lai Tỳ Kheo !‖

Liền đó Tiên Ni đƣợc đầy đủ phạm hạnh thanh tịnh chứng quả A La Hán.

Trong chúng ngoại đạo lại có Phạm Chí họ Ca Diếp lên tiếng rằng : Thƣa Cù Đàm ! Thân tức là mạng, hay là thân khác mạng khác ?

Đức Nhƣ Lai nín lặng.

Phạm Chí hỏi lần thứ hai lần thứ ba, đức Nhƣ Lai vẫn nín lặng.

Phạm Chí lại nói : Thƣa Cù Đàm ! Nhƣ ngƣời lúc chết chƣa thọ lấy thân sau, chặn giữa đó đâu đƣợc chẳng gọi rằng thân khác mạng khác. Nếu là khác tại sao Cù Đàm nín lặng chẳng trả lời ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ta nói thân và mạng đều từ nhơn duyên, chẳng phải là không nhơn duyên. Nhƣ thân mạng tất cả pháp cũng nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Thƣa Cù Đàm ! Tôi thấy thế gian cũng có pháp không từ nhơn duyên.

- Nầy Phạm Chí ! Ông thấy thế gian có pháp chẳng từ nhơn duyên nhƣ thế

nào ?

- Tôi thấy lửa lớn đốt cháy lùm cây, gió thổi bức ngọn lửa rớt ở chỗ khác, đây há chẳng gọi là không nhơn duyên ƣ ?

- Nầy Thiện nam tử ! Lửa nầy cũng từ nhơn mà sanh, chẳng pải là không nhơn.

- Thƣa Cù Đàm ! Lúc ngọn lửa bức bay đi chẳng nhơn củi than, sao lại nói rằng từ nơi nhơn mà sanh.

- Nầy Thiện nam tử ! Dầu không củi than nhƣng nhơn gió mà đi, do gió nên ngọn lửa đó chẳng tắt.

- Thƣa Cù Đàm ! Nếu ngƣời chết lúc chƣa thọ thân sau, thọ mạng ở chặn giữa cái gì làm nhơn duyên ?

- Nầy Phạm Chí ! Chính vô minh cùng ái làm nhơn duyên mà thọ mạng nầy đƣợc còn.

- Nầy Thiện Nam Tử ! Vì có nhơn duyên nên thân là mạng, mạng là thân, vì có nhơn duyên nên thân khác, mạng khác. Ngƣời trí chẳng nên một bề nói rằng thân khác mạng khác.

- Bạch Thế Tôn ! Xin giải thuyết cho tôi rõ biết đƣợc nhơn quả.

- Nầy Phạm Chí ! Nhơn là ngũ ấm, quả cũng là ngũ ấm.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có chúng sanh chẳng đốt lửa thời không khói.

- Bạch Thế Tôn ! Tôi đã hiểu rồi.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông hiểu biết nhƣ thế nào ?

- Bạch Thế Tôn ! Lửa là nói phiền não có thể đốt cháy nơi địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, nhơn thiên. Khói là nói quả báo phiền não : Vô thƣờng bất tịnh hôi nhơ đáng ghét đáng nhàm. Nếu chúng sanh chẳng khởi phiền não thời không có quả báo của phiền não. Do đây nên đức Nhƣ Lai nói không đốt lửa thời không có khói.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Tôi đã đƣợc chánh kiến xin thƣơng xót cho tôi xuất gia.

Đức Phật bảo Kiều Trần Nhƣ cho Phạm Chí nầy xuất gia thọ giới.

Ngài Kiều Trần Nhƣ tuân lời Phật hòa hiệp chúng Tăng cho Phạm Chí xuất gia thọ giới Cụ Túc. Năm ngày sau , Phạm Chí nầy chứng đƣợc A La Hán.

Trong chúng ngoại đạo lại có Phạm Chí Phú Na lên tiếng rằng : ― Thƣa Cù Đàm ! Ngài thấy thế gian là pháp thƣờng trụ mà nói là thƣờng phải chăng ?

Nghĩa nhƣ vậy là thiệt hay hƣ ? Là thƣờng hay vô thƣờng ? Là cũng thƣờng, vô thƣờng ? Là chẳng phải thƣờng, chẳng phải vô thƣờng ? Là hữu biên, là vô biên ? Là cũng hữu biên cũng vô biên ? Là chẳng phải hữu biên, chẳng phải vô biên ? Là thân là mạng ? Thân khác mạng khác ? Nhƣ Lai sau khi diệt độ, nhƣ mà đi hay chẳng nhƣ mà đi ? Cũng nhƣ mà đi cũng chẳng nhƣ

mà đi ? Chẳng phải nhƣ mà đi, chẳng phải chẳng nhƣ mà đi ?

- Nầy Phú Na ! Ta chẳng nói thế gian là thƣờng là hƣ là thiệt là vô thƣờng v.v… nhẫn đến cũng chẳng nói chẳng phải nhƣ mà đi, chẳng phải chẳng nhƣ mà đi.

- Thƣa Cù Đàm ! Nay thấy tội lỗi gì mà ngài chẳng nói nhƣ vậy ?

- Nầy Phú Na ! Nếu có ngƣời nói rằng thế gian là thƣờng, chỉ đây là chơn thật ngoài ra đều là vọng ngữ. Quan niệm nầy gọi là kiến, chỗ bị thấy gọi là kiến hành, gọi là kiến nghiệp, gọi là kiến trƣớc, gọi là kiến phƣợc, gọi là kiến khổ, gọi là kiến thủ, gọi là kiến bố, gọi là kiến nhiệt, gọi là kiến triền.

- Nầy Phú Na ! Phàm phu bị kiến chấp ràng buôc nên không thể xa lìa sanh già, bịnh, chết mà lƣu chuyển trong sáu đƣờng , thọ vô lƣợng sự khổ. Nhẫn đến chẳng phải nhƣ mà đi, chẳng phải chẳng nhƣ mà đi cũng nhƣ vậy.

- Nầy Phú Na ! Ta thấy kiến chấp nầy có lỗi nhƣ vậy, nên ta chấp trƣớc cũng chẳng nói với ngƣời.

- Thƣa Cù Đàm ! Nếu thấy tội lỗi nhƣ vậy mà chẳng chấp trƣớc chẳng nói.

Nay Cù Đàm thấy gì ? Trƣớc gì ? Tuyên thuyết những gì ?

- Nầy Thiện nam tử ! Luận về ngƣời kiến trƣớc gọi là pháp sanh tử . Nhƣ Lai đã rời pháp sanh tử nên chẳng kiến trƣớc. Nhƣ Lai gọi là năng kiến, năng thuyết , mà chẳng phãi là chấp trƣớc.

https://thuviensach.vn

- Thƣa Cù Đàm ! Thế nào là năng kiến ? Thế nào là năng thuyết ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ta có thể thấy rõ khổ tập diệt đạo, ta phân biệt tuyên thuyết bốn đế lý nầy nhƣ vậy. Vì ta thấy nhƣ vậy nên xa lìa đƣợc tất cả kiến chấp, tất cả ái, tất cả lƣu, tất cả mạn. Do đây nên ta có đủ phạm hạnh thanh tịnh tịch tịnh vô thƣợng, đƣợc thân thƣờng trụ. Thân đây chẳng phải đông tây nam bắc.

- Thƣa Cù Đàm ! Cớ gì thân thƣờng trụ chẳng phải đông tây nam bắc ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nay ta hỏi ông tùy ý ông đáp.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ ở trƣớc ông đốt đống lửa lớn, đƣơng lúc lửa cháy ông có biết là lửa cháy không ?

- Tôi biết là lửa cháy.

- Lúc lửa tắt ông có biết là lửa tắt không ?

- Tôi biết là lửa tắt.

- Nầy Phú Na ! Nếu có ngƣời hỏi ông đống lửa trƣớc mặt ông từ đâu mà cháy ? Tắt rồi đi về đâu ? Thời ông sẽ đáp thế nào ?

- Thƣa Cù Đàm ! Tôi sẽ đáp rằng : Lúc lửa nầy có ra là nhờ các duyên.

Duyên cũ đã hết, duyên mới chƣa đến thời lửa nầy phải tắt.

- Nầy Phú Na ! Nếu họ lại hỏi lửa nầy đã tắt đi đến chỗ nào ? Thời ông sẽ

đáp ra sao ?

- Thƣa Cù Đàm ! Tôi sẽ đáp rằng : Duyên hết nên tắt chẳng đến chỗ nào.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy. Sắc vô thƣờng nhẫn đến thức vô thƣờng do ái mà cháy lên, vì cháy lên mà phải thọ lấy thân trong hai mƣơi lăm cỏi. Lúc cháy lên đó có thể nói là Đông, Tây, Nam, Bắc. Hiện tại ái đã diệt, quả báo hai mƣơi lăm cõi chẳng còn cháy, vì chẳng cháy nên không thể nói là có Đông , Tây, Nam, Bắc…

- Nầy Thiện nam tử Nhƣ Lai đã dứt sắc ấm vô thƣờng nhẫn đến dứt thức ấm vô thƣờng, nên thân của Nhƣ Lai là thƣờng trụ. Thân đã là thƣờng chẳng nói rằng có Đông Tây Nam Bắc.

https://thuviensach.vn

Phú Na thƣa rằng xin trình bày một ví dụ, mong Thế Tôn nghe cho.

- Lành thay ! Lành thay ! Ông cứ tùy ý mà nói.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ ngoài thôn lớn có rừng Ta La, trong rừng có một cây mọc trƣớc khi thành rừng đủ một trăm năm. Lúc đó chủ rừng lấy nƣớc tƣới cây nầy, theo thời tiết mà săn sóc. Cây nầy già, mục, vỏ, lá, nhánh đều rơi rớt chỉ còn lõi chắc.

Đức Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy : Tất cả những gì có đã cũ hƣ thảy đều trừ hết, chỉ còn có tất cả pháp chơn thật.

- Bạch Thế Tôn ! Nay tôi rất thích xuất gia tu hành.

Phật bảo : ― Thiện Lai Tỳ Kheo !‖

Vừa dứt tiến, Phú Na liền biến thành tƣớng Tỳ Kheo, dứt hết phiền não, chứng đƣợc quả A La Hán.

Lại có Phạm Chí tên Thanh Tịnh lên tiếng rằng : ― Thƣa Cù Đàm ! Do chẳng biết pháp gì mà tất cả chúng sanh thấy thế gian là thƣờng, là vô thƣờng, cũng thƣờng, cũng vô thƣờng, chẳng phải thƣờng, chẳng phải vô thƣờng, nhẫn đến chẳng phải nhƣ mà đi, chẳng phải chẳng nhƣ mà đi ?‖

- Nầy Thiện nam tử !Vì chẳng biết sắc, nhẫn đến chẳng biết thức nên thấy thế gian là thƣờng, nhẫn đến thấy chẳng phải chẳng nhƣ mà đi.

- Thƣa Cù Đàm ! Do chúng sanh biết pháp gì mà chẳng thấy thế gian là thƣờng nhẫn đến chẳng thấy chẳng phải, chẳng nhƣ mà đi ?

- Nầy Thiện nam tử ! Vì biết sắc, thọ, tƣởng, hành, thức nên chẳng thấy thế

gian là thƣờng nhẫn đến chẳng thấy chẳng phải chẳng nhƣ mà đi.

- Bạch Thế Tôn ! Xin vì tôi mà giải thuyết thế gian là thƣờng cùng vô thƣờng.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ngƣời bỏ nghiệp cũ chẳng gây tạo nghiệp mới, ngƣời nầy có thể biết thƣờng cùng vô thƣờng.

- Bạch Thế Tôn ! Tôi đã hiểu biết.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông thấy biết thế nào ?

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Cũ là nói vô minh cùng ái, mới là nói thủ và hữu. Nếu ngƣời xa lìa vô minh ái nầy mà chẳng gây tạo thủ và hữu, ngƣời nầy thật biết thƣờng và vô thƣờng.

Nay tôi đã đƣợc pháp nhẫn thanh tịnh quy y Tam Bảo. Xin đức Nhƣ Lai cho tôi xuất gia.

Phật bảo Kiều Trần Nhƣ cho Phạm Chí Thanh Tịnh nầy xuất gia.

Ngài Kiều Trần Nhƣ tuân lời Phật, dắùt Thanh Tịnh đến trong Tăng làm pháp Yết Ma cho xuất gia. Sau đó mƣời lăm ngày, Tỳ Kheo Thanh Tịnh dứt hết phiền não chứng quả A La Hán.

Phạm Chí Độc Tử thƣa rằng : ― Thƣa Cù Đàm ! Nay tôi muốn hỏi ngài có cho phép chăng ?‖

Đức Nhƣ Lai nín lặng.

Thƣa lần thứ hai lần thứ ba, Đức Nhƣ Lai vẫn nín lặng.

Độc Tử thƣa rằng : ― Từ lâu tôi cùng ngài vẫn là thân hữu, ngài cùng tôi nghĩa không có khác, nay tôi muốn hỏi han, cớ sao ngài lại nín lặng ?‖

Lúc đó Đức Thế Tôn nghĩ rằng : ― Phạm Chí nầy tánh tình nho nhã thuần thiện ngay thẳng. Thƣờng vì muốn hiểu biết mà đến thƣa hỏi, chẳng phải vì não loạn. Nếu ông ấy có hỏi ta nên tùy ý đáp‖.

Suy nghĩ xong Phật nói rằng : Lành thay ! Lành thay ! Ông cứ theo chỗ nghi mà hỏi ta sẽ giải đáp cho.

Độc Tử thƣa rằng : ― Thế gian có pháp lành chăng ?‖

- Nầy Phạm Chí ! Thế gian có pháp lành.

- Thƣa Cù Đàm ! Thế gian có pháp chẳng lành chăng ?

- Nầy Phạm Chí ! Thế gian có pháp chẳng lành.

- Xin Cù Đàm vì tôi mà giảng nói, cho tôi biết pháp lành và pháp chẳng lành.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Ta có thể phân biệt giảng rộng nghĩa đó. Nay sẽ vì ông mà nói lƣợc.

- Nầy Thiện nam tử ! Dục gọi là pháp chẳng lành, giải thoát dục gọi là pháp lành. Sân cùng si cũng nhƣ vậy. Sát sanh là pháp chẳng lành, chẳng sát sanh là pháp lành, nhẫn đến tà kiến cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Ta đã vì ông mà nói ba thứ pháp lành cùng chẳng lành và nói mƣời thứ pháp lành cùng chẳng lành. Nếu hàng đệ tử của ta có thể

hiểu biết ba thứ nhẫn đến mƣời thứ pháp lành cùng chẳng lành nhƣ vậy, phải biết rằng ngƣời nầy có thể dứt hết tham sân, si tất cả phiền não, dứt tất cả quả báo sanh tử.

- Thƣa Cù Đàm ! Trong Phật pháp có một Tỳ Kheo nào đƣợc nhƣ vậy chăng

?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Phật pháp chẳng phải chỉ có một hai ngƣời nhẫn đến trăm ngàn ngƣời, mà có vô lƣợng Tỳ Kheo dứt đƣợc tham, sân, si tất cả

phiền não, tất cả quả báo sanh tử nhƣ vậy.

- Thƣa Cù Đàm ! Trong Phật pháp có một Tỳ Kheo Ni nào đƣợc nhƣ vậy chăng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Phật pháp đây cũng có vô lƣợng Tỳ Kheo Ni dứt đƣợc tham, sân, si tất cả phiền não, tất cả quả báo sanh tử.

- Thƣa Cù Đàm ! Trong Phật pháp có Ƣu Bà Tắc nào siêng năng giữ giới dứt đƣợc lƣới nghi chăng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Phật pháp của ta có vô lƣợng Ƣu Bà tắc tinh tấn giữ giới thanh tịnh, dứt đƣợc năm phẩm kiết sử bực hạ, đƣợc quả A Na Hàm, dứt đƣợc lƣới nghi.

- Thƣa Cù Đàm ! Trong Phật pháp có Ƣu Bà Di nào tinh cần trì giới thanh tịnh dứt đƣợc lƣới nghi chăng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Phật pháp ta có vô lƣợng Ƣu Bà Di tinh cần trì giới thanh tịnh dứt năm phẩm kiết sử bực hạ, dứt đƣợc lƣới nghi, chứng quả

A Na Hàm.

https://thuviensach.vn

- Thƣa Cù Đàm ! Ngoài những vị trên, trong Phật pháp có Ƣu Bà Tắc, Ƣu Bà Di nào hƣởng lạc thú ngũ dục mà tâm dứt đƣợc lƣới nghi chăng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trong Phật pháp ta vô lƣợng Ƣu Bà Tắc cũng nhƣ Ƣu Bà Di dứt ba phẩm kiết sử đƣợc quả Tu Đà Hoàn. Ngƣời tham, sân, si mỏng thời đƣợc quả Tƣ Đà Hàm.

- Bạch Thế Tôn ! Nay tôi thích nói thí dụ, xin ngài cho phép.

- Lành thay ! Ông thích nói thời cứ nói.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ Long Vƣơng Nan Đà và Bạt Nan Đà bình đẳng mƣa to. Pháp dụ của Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy, bình đẳng mƣa xuống hàng Ƣu Bà Tắc và Ƣu Bà Di.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu hàng ngoại đạo muốn đến Phật pháp để xuất gia, chẳng rõ đức Nhƣ Lai thử họ trong mấy tháng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Thử họ trong bốn tháng, nhƣng bất tất hết thảy đều một hạng.

- Bạch Thế Tôn ! Nếu chẳng đều một hạng, xin đức Đại Từ cho tôi xuất gia.

Đức Thế Tôn bảo Kiều Trần Nhƣ cho Độc Tử xuất gia thọ giới.

Sau đó mƣời lăm ngày, Độc Tử đƣợc quả Tu Đà Hoàn.

Độc Tử nghĩ rằng nếu ngƣời có trí huệ do nơi học mà đƣợc, nay tôi đã đƣợc có thể đến ra mắt Phật.

Liền đến lễ Phật bạch rằng : ―Thế Tôn ! Những ngƣời có trí huệ từ nơi học mà đƣợc, nay tôi đã đƣợc. Xin đức Thế Tôn vì tôi mà giảng thuyết cho tôi đƣợc trí huệ vô học.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nên tinh tấn tu tập hai pháp : Chỉ và quán. Nếu có Tỳ Kheo muốn đƣợc quả Tu Đà Hoàn cũng phải siêng tu tập hai pháp nhƣ

vậy. Nếu muốn đƣợc Tƣ Đà Hàm, A Na hàm, A La Hán cũng phải tu tập hai pháp nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Tỳ Kheo muốn đƣợc tứ thiền, tứ vô lƣợng tâm, lục thần thông, bát bội xả, bát thắng xứ, vô tránh trí, đảnh trí, tất cánh trí, tứ

https://thuviensach.vn

vô ngại trí, kim cang tam muội, tận trí, vô sanh trí, cũng phải tu tập hai pháp nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu muốn đƣợc bực Thập Trụ, vô sanh pháp nhẫn, vô tƣớng pháp nhẫn, bất khả tƣ nghì pháp nhẫn, thánh hạnh, phạm hạnh, thiên hạnh, Bồ Tát hạnh, hƣ không tam muội, trí ấn tam muội, không vô tƣớng vô tác tam muội, địa tam muội, bất thối tam muội, Thủ Lăng Nghiêm tam muội, Kim Cang tam muội, vô thƣợng Bồ Đề Phật hạnh, cũng phải tu tập hai pháp nhƣ vậy.

Độc Tử nghe xong lễ Phật lui ra, ở trong rừng Ta La tu tập hai pháp chỉ

quán, chẳng bao lâu đƣợc quả A La Hán.

Lúc đó lại có vô lƣợng Tỳ Kheo muốn đến chỗ Phật. Độc Tử hỏi rằng : Chƣ

Đại Đức muốn đến đâu ?

Các Tỳ Kheo nói : Chúng tôi muốn đến Phật.

Độc Tử lại nói : Nếu chƣ Đại Đức đến chỗ Phật xin vì tôi bạch cùng Phật rằng Độc Tử Tỳ Kheo đã tu tập hai pháp chỉ quán đƣợc trí vô học, nay báo ơn Phật mà nhập Niết Bàn.

Các Tỳ Kheo đem lời nầy đến bạch cùng Phật.

Phật bảo các Tỳ Kheo : Nầy các Thiện Nam Tử ! Độc Tử đã đƣợc quả A La Hán, các ông nên đến cúng dƣờng thân thể của Độc Tử.

Các Tỳ Kheo tuân lời Phật trở về cúng dƣờng thi hài của Độc Tử.

Nạp Y Phạm Chí lại lên tiếng hỏi Phật : Thƣa Cù Đàm ! Nhƣ lời Cù Đàm nói trong vô lƣợng đời làm điều lành điều chẳng lành, đời vị lai trở lại đƣợc thân lành thân chẳng lành. Theo ý tôi, lời trên đây không đúng.

Vì nhƣ Cù Đàm từng nói nhơn phiền não mà cảm lấy thân nầy. Đã nhơn nơi phiền não mà có thận, thời thân có trƣớc hay phiền não có trƣớc ? Nếu phiền não có trƣớc thời ai làm và ở chỗ nào ? Nếu thân có trƣớc thời sao lại nói nhơn phiền não mà có thân ? Do đây nên nếu nói phiền não ở trƣớc hay thân ở trƣớc đều không đƣợc. Nếu nói đồng một thời cũng chẳng đƣợc. Thế là hoặc trƣớc, hoặcsau, hoặc đồng một thời, đều chẳng đƣợc. Do đây nên tôi nói tất cả pháp đều có tự tánh chẳng phải từ nơi nhơn duyên.

https://thuviensach.vn

- Thƣa Cù Đàm ! Lại cứng là tánh của địa đại, ƣớt là tánh của thủy đại, nóng là tánh của hoả đại, động là tánh của phong đại, không chƣớng ngại là tánh của hƣ không, tánh của năm đại nầy chẳng phải từ nhơn duyên mà có. Nếu trong thế gian có tánh của một pháp chẳng phải từ nhơn duyên mà có, thời tánh của tất cả pháp cũng phải nhƣ vậy. Nếu có một pháp từ nơi nhơn duyên, cớ gì tánh của ngũ đại lại chẳng từ nơi nhơn duyên ?

- Thƣa Cù Đàm ! Chúng sanh mà có thân lành, thân chẳng lành, hoặc đƣợc giải thoát đều là tự tánh cả, chẳng phải từ nơi nhơn duyên. Nên tôi nói rằng tất cả các pháp do tự tánh mà có, chẳng phải là nhơn duyên sanh.

- Thƣa Cù Đàm ! Pháp thế gian có chỗ dùng nhứt định, nhƣ ngƣời thợ nói cây nầy có thể làm xe cộ, cây nầy có thể làm cửa, làm ván, làm giừơng, làm ghế. Lại nhƣ thợ kim hoàn làm ra những đồ trang sức : Đội trên trán thờigọi là tràng, đeo dƣới cổ thời gọi là chuỗi, đeo trên tay thời gọi là xuyến, đeo nơi ngón tay thời gọi là nhẫn. Vì chỗ dùng nhứt định nên gọi là định tánh. Do đây biết rằng tất cả chúng sanh cũng nhƣ vậy : Vì có tánh ngũ đạo nên có địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, nhơn, thiên. Nếu đã nhƣ vậy sao lại nói rằng từ nơi nhơn duyên.

- Thƣa Cù Đàm ! Lại tất cả chúng sanh tánh của họ đều khác, nên gọi là tất cả tự tánh. Nhƣ con rùa sanh trên đất cao mà nó tự có thể lặn xuống nƣớc, bò con lúc sanh ra nó tự có thể uống sữa, cá thấy mồi tự nhiên nuốt ăn, rắn độc lúc sanh ra tự nhiên ăn đất, những việc nhƣ vậy có ai dạy bảo ? Nhƣ gai sanh ra tự nhiên đầu nhọn, lông cánh của loài chim bay tự nhiên có màu sắc riêng khác. Chúng sanh trong thế gian cũng nhƣ vậy : Có khôn lanh, có đần độn, có giàu, có nghèo, có đẹp, có xấu, có ngƣời đƣợcgiải thoát, có kẻ chẳng đƣợc. Do đây nên biết trong tất cả pháp đều riêng có tự tánh.

- Thƣa Cù Đàm ! Lại nhƣ ngài từng nói tham, sân, si từ nơi nhơn duyên mà sanh, ba món độc nầy do nơi năm trần làm duyên. Theo ý tôi lời trên đây không đúng.

Vì chúng sanh lúc ngủ xa lìa năm trần mà cũng vẫn sanh tham, sân, si. Lúc ở

trong thai cũng vậy. Lúc mới ra khỏi thai chƣa phân biệt đƣợc năm trần là tốt hay xấu mà cũng sanh lòng tham, sân, si. Các vị Tiên Nhơn ở nơi chỗ

vắng vẻ. Không có ngũ trần mà cũng sanh tham, sân, si. Lại cũng có ngƣời nhơn nơi năm trần mà sanh vô tham, vô sân, vô si. Do đây nên bất tất từ nơi nhơn duyên sanh ra tất cả pháp, vì tự tánh nó sẵn nhƣ vậy.

https://thuviensach.vn

- Thƣa Cù Đàm ! Tôi lại thấy trong đời có ngƣời căn thân chẳng đầy đủ mà giàu có thế lực lớn, có ngƣời thân thể hoàn bị mà nghèo cùng hèn hạ làm tôi làm tớ. Nếu có nhơn duyên cớ sao lại nhƣ vậy ? Do đây nên các pháp đều riêng có tự tánh chẳng phải do nhơn duyên.

- Thƣa Cù Đàm ! Trong đời những trẻ nhỏ chƣa phân biệt đƣợc năm trần, chúng nó hoặc cƣời hoặc khóc. Lúc cƣời biết nó mừng, lúc khóc biết nó buồn. Do đây nên biết tất cả pháp đều riêng có tự tánh.

- Thƣa Cù Đàm ! Thế pháp có hai : Có và không. Có là hƣ không, không là sừng thỏ. Hƣ không vì là có nên chẳng từ nơi nhơn duyên, sừng thỏ vì là không nên cũng chẳng từ nơi nhơn duyên. Do đây nên biết các pháp cótự

tánh chẳng từ nơi nhơn duyên.

Phật nói : ― Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ lời ông nói tất cả pháp cũng nhƣ tánh của năm đại. Nghĩa nầy không đúng.

Vì nhƣ trong pháp của ông cho năm đại là thƣờng, duyên cớ gì mà tất cả

pháp đều chẳng phải là thƣờng ? Nếu sự vật trong đời là vô thƣờng, tánh của năm đại nầy duyên cớ gì chẳng phải vô thƣờng. Nếu năm đại là thƣờng thời lẽ ra sự vật trong đời cũng là thƣờng. Do đây nên ông nói tánh của năm đại vì có tự tánh chẳng từ nơi nhơn duyên, khiến tất cả pháp đồng nhƣ năm đại, thời không đúng nghĩa.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói vì chỗ dùng nhứt định nên có tự tánh, nghĩa nầy không đúng. Vì tất cả đồ dùng đều từ nơi nhơn duyên mà đƣợc có danh tự, nếu đã từ nhơn duyên có danh tự thời cũng từ nhơn duyên mà có nghĩa.

Thế nào gọi là từ nhơn duyên mà có danh tự ? Nhƣ đồ trang sức ở trên trán thời tên là tràng, ở dƣới cổ thời tên là chuổi,ở nơi tay thời gọi là xuyến, và nhƣ ở nơi xe thời tên là bánh xe, lửa ở nơi cỏ cây thời tên là lửa cỏ lửa cây.

- Nầy Thiện nam tử ! Cây gỗ lúc mới sanh không có tánh mũi tên và cây lao.

Vì từ nơi nhơn duyên thợ đẽo làm mũi tên, vì từ nơi nhơn duyên thợ đẽo làm cây lao. Do đây chẳng nên nói rằng tất cả pháp là có tự tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói nhƣ con rùa sanh trên đất mà tánh tự nó có thể

lặn xuống nuớc, bò con mới sanh ra tánh nó có thể uống sửa, lời nầy không đúng. Vì nó chẳng phải nhơn duyên mà rùa tự xuống nƣớc, sao rùa lại chẳng vào lửa ? Đây là vì điều chẳng phải nhơn duyên. Bò con lúc sanh ra chẳng từ

https://thuviensach.vn

nơi nhơn duyên mà tánh nó tự có thể mút vú, sao bò con chẳng tự mút sừng

? Đây là đều chẳng phải nhơn duyên cả.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói các pháp đều có tự tánh, chẳng cần dạy bảo tập làm, không có thêm lên, lời nầy không đúng nghĩa. Vì hiện nay thấy có sự dạy bảo, nhơn nơi dạy bảo mà đƣợc thêm lên. Do đây nên biết rằng không có tự tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tất cả pháp có tự tánh riêng, thời hàng Bà La Môn chẳng nên vì đƣợc thân thanh tịnh mà giết dê để cúng tế, nếu đã vì thân mà cúng tế thời nên biết rằng không có tự tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Ngữ pháp của thế gian đại phàm có ba thứ : Muốn làm, lúc làm, làm rồi.Nếu tất cả pháp đều có tự tánh cớ sao thế gian lại có ba ngữ

pháp nầy ? Đã có ba ngữ pháp nầy nên biết tất cả pháp đều không có tự tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói các pháp đều có tự tánh, nên biết các pháp đều có định tánh. Nếu có định tánh thời một thứ mía duyên cớ gì làm ra mật mía, đƣờng, rƣợu, rƣợu đắng. Nếu chỉ có một tự tánh duyên cớ gì lại sanh ra nhiều vị nhƣ vậy ?

- Nếu trong một thứ mà sanh ra nhiều thứ thời nên biết rằng các pháp chẳng phải là nhứt định riêng có một tự tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu tất cả pháp có tánh nhứt định, cớ gì thánh nhơn uống nƣớc mía, ăn đƣờng, lúc thành rƣợu thời chẳng uống, lúc thành rƣợu đắng lại uống ? Do đây nên biết không có tánh nhứt định. Nếu đã không tánh nhứt định tại sao lại chẳng phải từ nhơn duyên mà có ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói tất cả pháp đều có tự tánh, tại sao ông lại nói thí dụ ? Nếu đã có thí dụ thời nên biết rằng các pháp không có tự tánh.

Ngƣời trí trong đời đều nói thí dụ, nên biết rằng các pháp không có tự tánh không có tánh nhứt định.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông gạn hỏi thân có trƣớc hay phiền não có trƣớc, lời hỏi nầy không đúng. Vì nếu ta nói thân có trƣớc, ông mới nên vấn nạn. Ông cũng đồng nhƣ ta cho thân chẳng có trƣớc cớ gì lại vấn nạn nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả chúng sanh, thân cùng phiền não đều không có trƣơc sau, là đồng một thời mà có. Dầu đồng một thời nhƣng phải nhơn nơi phiền não mà đƣợc có thân, trọn chẳng nhơn nơi thân mà có phiền não.

https://thuviensach.vn

- Nếu trong ý ông cho rằng nhƣ đôi mắt của ngƣời đồng thời mà có, mắt tả

chẳng nhơn hữu, mắt hữu chẳng nhơn mắt tả, phiền não và thân cũng nhƣ

vậy. Ý ngĩ nầy chẳng đúng. Vì trong đời con mắt ngó thấy ngọn đèn cùng ánh sáng dầu là đồng một thời, nhƣng anh sáng cần phải nhơn nơi ngọn đèn, chẳng phải nhơn nơi ánh sáng mà có ngọn đèn.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu ý ông cho rằng vì thân chẳng có trƣớc nên biết là không nhơn duyên ý nầy chẳng đúng. Vì nếu cho rằng trƣớc thân không có nhơn duyên nên gọi là không, thời ông chẳng nên nói tất cả các pháp không có nhơn duyên. Nếu nói vì chẳng thấy nên chẳng nói, nay thấy cái bình v.v… từ nơi nhơn duyên mà có, cớ sao chẳng nói nhƣ cái bình, nhơn duyên ở trƣớc thân cũng nhƣ vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Thấy cùng chẳng thấy, tất cả các pháp có ra đều từ nơi nhơn duyên, không có tự tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói tất cả pháp đều có tự tánh không do nhơn duyên, cớ gì ông lại nói năm đại ? Tánh của năm đại nầy chính là nhơn duyên. Dầu năm đại là nhơn duyên nhƣ vậy, cũng chẳng nên nói rằng các pháp đều đồng năm đại làm nhơn duyên. Nhƣ ngƣời đời nói tất cả ngƣời xuất gia tinh tấn trì giới, bọn Chiên Đà La cũng phải tinh tấn trì giới nhƣ

vậy.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói năm đại có tánh chắc nhứt định. Theo ta thấy thời tánh nầy chuyển biến chẳng nhứt định. Tô, bạch lạp, hồ giao, những thứ

nầy trong pháp của ông gọi là địa, địa nầy chẳng nhứt định, hoặc đồng với nƣớc, hoặc đồng với đất, nên chẳng đƣợc nói rằng tự tánh cứng chắc.

- Nầy Thiện nam tử ! Nhôm, chì, kẽm, đồng, sắt, vàng , bạc, những thứ nầy trong pháp của ông gọi là hỏa. Hỏa nầy có bốn tánh : Lúc chảy là tánh nƣớc, lúc động là tánh gió, lúc nóng là tánh lửa, lúc cứng là tánh đất, sao lại nói rằng nhứt định gọi là hỏa tánh.

- Nầy Thiện nam tử ! Tánh của nƣớc gọi là chảy, nếu lúc nƣớc đông cứng chẳng gọi là địa mà gọi là hỏa tánh, cớ gì lúc sóng động chẳng gọi là phong

? Nếu nổi sóng chẳng gọi là phong , thời lúc đông đặc cũng chẳng nên gọi là hỏa. Nếu bốn tánh nầy từ nơi nhơn duyên, cớ sao nói rằng tất cả pháp chẳng từ nơi nhơn duyên ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu nói rằng năm căn, vì tánh nó hay thấy, nghe, giác, xúc, nên đều là có tự tánh chẳng từ nơi nhơn duyên. Lời nầy không đúng https://thuviensach.vn

nghĩa. Vì tánh của tự tánh là không thể chuyển đổi. Nếu nói tánh của nhãn căn là thấy, lẽ ra phải thƣờng thấy, chẳng nên có lúc thấy có lúc chẳng thấy.

Do đây nên biết rằng nhãn căn thấy là có nhơn duyên, chẳng phải không nhơn duyên.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói chẳng phải nhơn nơi trần mà có tham cùng giải thoát, lời nầy không đúng nghĩa. Vì dầu chẳng phải do nơi năm trần mà có tham cùng giải thoát, nhƣng vì ác giác quán thời sanh tham dục, vì thiện giác quán thời đƣợc giải thoát. Do nội nhơn duyên mà có tham cùng giải thoát, do ngoại nhơn duyên mà hai món nầy đƣợc tăng trƣởng. Do đây nên lời ông nói tất cả pháp đều riêng có tự tánh, chẳng nhơn nơi năm trần sanh tham và giải thoát, là không đúng nghĩa.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói ngƣời thân thể đầy đủ lại nghèo thiếu chẳng tự

do, ngƣời tàn tật thời giàu có tự do, nhơn đây chứng minh là có tự tánh, chẳng từ nơi nhơn duyên. Lời nầy chẳng đúng.

- Nầy Thiện nam tử ! Chúng sanh do nơi nghiệp mà có quả báo. Quả báo nầy có ba : Hiện báo, sanh báo và hậu báo. Những ngƣời nghèo cùng giàu có, lành lặn hay tàn tật, đều do nghiệp riêng khác. Nếu là có tự tánh, ngƣời lành lặn lẽ ra phải giàu có, ngƣời giàu có lẽ ra phải lành lặn. Nay chẳng nhƣ vậy, nên biêt rằng không có tự tánh, mà đều từ nơi nhơn duyên.

- Nầy Thiện nam tử ! Ông nói trẻ nhỏ chƣa phân biệt đƣợc năm trần mà cũng khóc cũng cƣời, để chứng minh tất cả đều có tự tánh. Lời nầy chẳng đúng.

Vì nếu có tự tánh lẽ ra cƣời phải thƣờng cƣời, khóc phải thƣờng khóc, chẳng nên một cƣời một khóc. Nếu đã một cƣời một khóc, thời biết rằng tất cả đều từ nhơn duyên. Do đây chẳng nên nói rằng tất cả pháp đều có tự tánh chẳng từ nơi nhơn duyên.

Phạm Chí nói : Bạch Thế Tôn ! Nếu tất cả pháp từ nhơn duyên mà có, thân thể nầy từ nhơn duyên nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Phiền não cùng nghiệp là nhơn duyên của thân nầy.

- Bạch Thế Tôn ! Nhƣ thân nầy từ nơi phiền não và nghiệp mà có, vậy phiền não và nghiệp nầy có thể dứt đƣợc chăng ?

- Có thể dứt đƣợc.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! Xin vì tôi giải nói, cho tôi đƣợc nghe liền đây đều dứt đƣợcphiền não và nghiệp.

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu rõ biết hai bên và chặn giữa không chƣớng ngại, thời ngƣời nầy có thể dứt phiền não và nghiệp.

- Bạch Thế Tôn ! Tôi đã hiểu biết, đã đƣợc chánh pháp nhãn.

Ông biết thế nào ?

- Bạch Thế Tôn ! Hai bên là sắc và sắc giải thoát, trung gian chính là bát chánh đạo. Thọ, tƣởng, hành, thức cũng nhƣ vậy.

- Lành thay ! Lành thay ! - Nầy Thiện nam tử ! Ông biết rõ hai bên phiền não và nghiệp.

- Bạch Thế Tôn ! Xin cho tôi xuất gia.

- Thiện Lai Tỳ Kheo !

Liền đó Nạp Y Phạm Chí dứt trừ phiền não trong ba cõi đƣợc quả A La Hán.

Lại có Bà La Môn Hoằng Quảng nói rằng : Cù Đàm biết tâm niệm hiện tại của tôi chăng ?

Phật nói : - Nầy Thiện nam tử ! Niết Bàn là thƣờng, hữu vi là vô thƣờng, cong là tà kiến, ngay là thánh đạo.

- Cớ gì Cù Đàm nói nhƣ vậy ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ý của ông thƣờng cho rằng khất thực là thƣờng, biệt thỉnh là vô thƣờng, cong là cửa khóa, ngay là tràng của Thiên Đế. Do đây nên ta nói những lời vừa rồi, chẳng phải nhƣ chỗ suy nghĩ của ông.

- Cù Đàm thiệt biết đƣợc tâm niệm của tôi. Bát chánh đạo đó có thể làm cho chúng sanh, tất cả đều đƣợc tận diệt chăng ?

Đức Thế Tôn nín lặng.

- Cù Đàm đã biết tâm niệm của tôi, nay tôi hỏi sao lại nín lặng mà chẳng đáp

?

https://thuviensach.vn

Lúc đó Kiều Trần Nhƣ liền nói : Nầy Đại Bà La Môn ! Nếu có ngƣời hỏi thế

gian là hữu biên hay vô biên, thời Đức Nhƣ Lai thƣờng nín lặng.

- Nầy Đại Bà La Môn ! Bát thánh đạo là ngay , Niết Bàn là thƣờng, nếu tu bát thánh dạo thời đƣợc diệt tận, nếu chẳng tu tập thời chẳng đƣợc.

Nhƣ thành lớn kia bốn vách chỉ có một cửa, ngƣời giữ cửa rất thông minh kẻ

đáng cho đi thời cho, kẻ đáng ngăn thời ngăn lại, ngƣời nầy dầu chẳng biết đƣợc số ngƣời ra vào nhiều ít nhƣng chắc chắn biết rằng tất cả ngƣời ra vào đều phải do ngƣời nầy.

- Nầy Đại Bà La Môn ! Đức Nhƣ Lai cũng nhƣ vậy. Thành lớn dụ cho Niết Bàn, cửa dụ bát chánh đạo, ngƣời giữ cửa dụ Đức Nhƣ Lai.

Nay Đức Nhƣ Lai dầu chẳng trả lời là diệt tận cùng chẳng diệt tận, nhƣng ngƣời đƣợc diệt tận, cần phải tu tập bát chánh đạo nầy.

Lành thay ! Lành thay ! Đại Đức Kiều Trần Nhƣ ! Đức Nhƣ Lai khéo nói pháp vi diệu. Nay tôi thiệt muốn biết thành lớn, biết đạo, tự mình làm ngƣời giữ cửa.

Kiều Trần Nhƣ nói : Lành thay ! Lành thay ! Ông có thể phát tâm vô thƣợng rộng lơn.

Phật nói : Nầy Kiều Trần Nhƣ ! Ông Bà La Môn Hoằng Quảng nầy chẳng phải mới phát tâm vô thƣợng. Thuở quá khứ cách đây vô lƣợng kiếp có Phật ra đời hiệu là Phổ Quang Minh đầy đủ mƣời hiệu, ông Hoằng Quảng nầy ở

chỗ Đức Phật đó đã phát tâm vô thƣợng Bồ Đề. Trong Hiền Kiếp nầy Hoằng Quảng sẽ đƣợc thành Phật. Ông ấy từ đâu đã thông đạt pháp tƣớng, vì chúng sanh mà hiện ở ngoại đạo. Do đây nên Kiều Trần Nhƣ chẳng nên khen ông ấy là hiện nay có thể phát tâm vô thƣợng.

Lúc đó đức Thế Tôn đã biết mà hỏi Kiều Trần Nhƣ rằng : ― A Nan Tỳ Kheo nay ở đâu ?‖

Kiều Trần Nhƣ thƣa : ― Bạch Thế Tôn ! A Nan Tỳ Kheo ở ngoài rừng Ta La, cách đại hội nầy mƣời hai do tuần, đƣơng bị sáu muôn bốn ngàn ức thiên ma nhiễu loạn. Chúng thiên ma nầy đều tự biến thân làm hình Nhƣ Lai mà tuyên nói những pháp khác nhau, hoặc lại thị hiện thần thông biến hóa.

https://thuviensach.vn

- Bạch Thế Tôn ! A Nan Tỳ Kheo nghe và thấy những việc nầy nghĩ rằng những thần thông biến hóa từ trƣớc chƣa từng thấy. Ai làm ra ? Hoặc giả

Đức Thích Ca Thế Tôn hiện ra chăng ? A Nan muốn đứng dậy muốn nói, mà thân thể không theo ý muốn. A Nan lọt vào trong rọ của ma, tự nghĩ rằng : Chƣ Phật nói pháp riêng khác chẳng đồng, nay tôi nên lãnh thọ lời của Đức Phật nào ?

- Bạch Thế Tôn ! Hiện nay A Nan rất khổ sở, dầu nghĩ nhớ Đức Nhƣ Lai mà không ai cứu thoát, do đó nên chẳng đến trong đại chúng nầy.

Lúc đó Văn Thù Sƣ Lợi Đại Bồ Tát bạch Phật rằng : ― Thế Tôn ! Trong đại chúng nầy có hàng Bồ Tát đã từ một đời đến vô lƣợng đời phát tâm Bồ Đề, đã cúng dƣờng vô lƣợng chƣ Phật, tâm chí bền chắc tu hành đầy đủ sáu môn Ba La Mật, trọn nên công đức lớn, từ lâu đã gần gũi vô lƣợng chƣ Phật, phạm hạnh thanh tịnh, tâm Bồ Đề chẳng thối chuyển, đặng nhẫn bất thối, trì bất thối, đƣợc nhƣ pháp nhẫn, Thủ Lăng Nghiêm v.v… vô lƣợng Tam Muội.

Hàng Bồ Tát nầy nghe kinh Đại Thừa trọn chẳng sanh nghi mà có thể khéo phân biệt, tuyên nói Tam Bảo đồng một tánh tƣớng thƣờng trụ bất biến.

Nghe pháp bất tƣ nghì chẳng kinh sợ, nghe các pháp không lòng chẳng rúng động, thông đạt rành rẽ tất cả pháp tánh, thọ trì đƣợc tất cả mƣời hai bộ kinh và hiểu rõ ý nghĩa, cũng có thể thọ trì mƣời hai bộ kinh của vô lƣợng chƣ

Phật.

Hàng Bồ Tát nầy lo gì chẳng thọ trì đƣợc kinh Đại Niết Bàn nầy, cớ gì Đức Nhƣ Lai lại hỏi Kiều Trần Nhƣ A Nan ở đâu ?

Đức Thế Tôn bảo Văn Thù Sƣ Lợi Bồ Tát : Lóng nghe ! Lóng nghe ! - Nầy Thiện nam tử ! Ngày trƣớc ta thành Phật đã trải qua ba mƣơi năm, lúc ở

thành Vƣơng Xá, ta có bảo các Tỳ Kheo rằng nay trong đại chúng nầy ai có thể vì ta mà thọ trì mƣời hai bộ kinh, và cung cấp hầu hạ cho ta, cũng khiến nơi mình chẳng mất lợi lành. Lúc đó Kiều Trần Nhƣ đến bạch với ta để

lãnh. Ta bảo Kiều Trần Nhƣ đã già yếu cần phải có ngƣời hầu hạ, sao lại muốn hầu hạ ta. Lúc đó Xá Lợi Phất cũng đến lãnh, ta cũng bảo Xá Lợi Phật nhƣ đã bảo Kiều Trần Nhƣ. Lần lƣợt đến năm trăm vị A La Hán, ta đều chẳng nhận làm thị giả.

Lúc đó Đại Mục Kiền Liên liền nhập chánh định quán sát biết ý của Phật muốn A Nan làm thị giả liền xuất định nói với Kiều Trần Nhƣ.

https://thuviensach.vn

Lúc đó Kiều Trần Nhƣ cùng năm trăm A La Hán đến nói với A Nan rằng : ―

Nầy A Nan ! Nay ông nên làm thị giả cho Đức Nhƣ Lai, nên đến thƣa với Đức Nhƣ Lai để nhận lấy việc ấy.

A Nan nói : ― Thƣa chƣ Đại Đức ! Thiệt tôichẳng kham hầu hạ Nhƣ Lai. Vì Đức Nhƣ Lai tôn trọng nhƣ Sƣ Tử Vƣơng, nhƣ rồng, nhƣ lửa, tôi thời yếu đuối nhơ nhớp đâu có thể kham đƣợc.

Các A La Hán khuyên bảo A Nan đến lần thứ ba, A Nan vẫn từ chối.

Đại Mục Kiền Liên nói rằng : Nầy A Nan, nay ông chƣa rõ biết duyên cớ.

An Nan thƣa : Bạch Đại Đức xin nói cho.

Đại Mục Kiền Liên nói : Vừa rồi, đức Nhƣ Lai cầu thị giả, năm trăm A La Hán đều xin lãnh mà Đức Nhƣ Lai chẳng bằng lòng. Tôi nhập định thấy ý của Nhƣ Lai muốn cho ông làm. Sao ông trở lại chẳng chịu.

A Nan nghe xong liền quỳ chắp tay thƣa rằng : Bạch Chƣ Đại Đức ! Nếu có việc nhƣ vậy, Đức Thế Tôn cho tôi ba điều nguyện, tôi sẽ tuân mạng lịnh chƣ Tăng mà làm thị giả :]

Một là giả sử Đức Nhƣ Lai đem y cũ ban cho tôi, xin cho phép tôi chẳng nhận. Hai là giả sử Đức Nhƣ Lai thọ biệt thỉnh của đàn việt, xin cho phép tôi chẳngđi theo. Ba là xin cho phép tôi ra vào không luận là giờ khắc nào.

Nếu Đức Thế Tôn bằng lòng ba điều nguyện nầy, thời tôi xin tuân mạng lịnh chƣ Tăng mà làm thị giả cho Nhƣ Lai.

Kiều Trần Nhƣ cùng năm trăm A La Hán đem việc trên mà bạch lại với Phật.

Đức Phật Thế Tôn khen ngợi A Nan rằng : ― Lành thay ! Lành thay ! A Nan Tỳ Kheo có đủ trí huệ dự thấy mà tránh trƣớc sự cơ hiềm. Vì sẽ có ngƣời cho rằng vì y thực mà A Nan hầu hạ Đức Nhƣ Lai, nên A Nan xin phép chẳng lãnh y cũ và chẳng theo Phật thọ biệt thỉnh. Lại A Nan có đủ trí huệ, biết rằng nếu ra vào có giờ thời không thể làm lợi ích rộng cho bốn bộ

chúng, nên A Nan xin phép ra vào không luận giờ nào.

Ta bằng lòng cho phép A Nan ba điều nhƣ A Nan đã xin.

https://thuviensach.vn

Đại Mục Kiền Liên trở lại bảo A Nan rằng : ― Chúng tôi đã đem lời ông yêu cầu bạch lên Đức Nhƣ Lai. Đấng Đại Từ đã bằng lòng.

A Nan thƣa : ― Bạch Đại Đức ! Nếu Nhƣ Lai đã bằng lòng , tôi xin qua làm thị giả.

Phật bảo Văn Thù Sƣ Lợi : ― Hơn hai mƣơi năm nay, A Nan hầu hạ ta có đủ

tám điều chẳng thể nghĩ bàn :

Một là hơn hai mƣơi năm, A Nan không bao giờ theo ta thọ biệt thỉnh. Hai là không bao giờ lãnh lấy y cũ của ta. Ba là không bao giờ đến ta mà phi thời.

Bốn là dầu còn đủ phiền não nhƣng khi theo ta vào cung vua, đến nhà sang giàu, thấy các ngƣời nữ, thiên nữ, long nữ, A Nan không bao giờ có dục tâm.

Năm là mƣời hai bộ kinh của ta nói ra, nghe qua một lần A Nan đều nhớ rõ chẳng cần hỏi lại, nhƣ nƣớc trong bình nầy rót qua bình kia, chỉ trừ một lần hỏi : Thuở Lƣu Ly Thái Tử giết hại họ Thích Ca, phá thành Ca Tỳ La, A Nan buồn khổ khóc lóc đến bạch với ta rằng tôi cùng Nhƣ Lai đồng sanh trƣởng trong thành nầy, đồng một họ Thích, tại sao dung nhan của Nhƣ Lai nhƣ thƣờng, mà tôi thời tiều tụy. Ta đáp A Nan rằng vì ta tu không định nên chẳng đồng nhƣ ông.

Ba năm sau, A Nan trở lại hỏi ta rằng : Bạch Thế Tôn ! Tôi qua thành Ca Tỳ

La kia từng nghe Đức Nhƣ Lai tu không Tam Muội, việc đó là hƣ hay thật ?

Ta bảo A Nan đúng nhƣ vậy. Sáu là từ khi hầu hạ ta đến nay, dầu chƣa đƣợc tha tâm trí, mà A Nan thƣờng biết những chánh định của Nhƣ Lai nhập. Bảy là từ khi hầu ta đến nay, dầu chƣa đƣợc nguyện trí, mà A nan có thể biết rõ ngƣời nầy đến chỗ Nhƣ Lai hiện tại có thể đƣợc bốn quả Sa Môn, ngƣời nầy ngày sau sẽ đƣợc, ngƣời nầy sẽ đƣợc thân Trời hay thân ngƣời. Tám là từ

khi hầu ta đến nay, những lời bí mật của Nhƣ Lai, A Nan đều biết đƣợc cả.

- Nầy Văn Thù Sƣ Lợi ! A Nan Tỳ Kheo có đủ tám điều bất tƣ nghì nhƣ vậy nên ta gọi A Nan là đa văn tạng.

- Nầy Văn Thù Sƣ Lợi ! A Nan lại có đủ tám pháp nên có thể thọ trì hoàn toàn mƣời hai bộ kinh : Một là tín căn kiên cố, hai là tâm ý chất trực, ba là thân không bịnh, bốn là thƣờng tinh tấn, năm là có đủ niệm tâm, sáu là không kiêu mạn, bảy là thành tựu định ý, tám là có đủ trí huệ do nghe pháp mà sanh.

- Nầy Văn Thù Sƣ Lợi ! Thị giả của Phật Tỳ Bà Thi tên là A Thúc Ca cũng có đủ tám pháp nhƣ vậy. Thị giả của Phật Thi Khí tên là Sai Ma Ca La, thị

https://thuviensach.vn

giả của Phật Tỳ Xá Phù tên là Ƣu Ba Phiến Đà, thị giả của Phật Câu Lƣu Tôn tên là Bạt Đề, thị giả của Phật Câu Na Hàm Mâu Ni tên là Tô Đàn. Thị

giả của Phật Ca Diếp tên là Diệp Đà Mật Đa, đều cũng có đủ tám pháp nhƣ

vậy. Nay A Nan thị giả của ta cũng có đủ tám pháp ấy, nên ta gọi A Nan là đa văn tạng.

- Nầy Văn Thù Sƣ Lợi ! Trong đại chúng nầy dầu có vô lƣợng vô biên Bồ

Tát, nhƣng các Bồ Tát nầy đều có trọng nhiệm là đại từ đại bi, đều có công vụ gấp rút : Điều phục quyến thuộc và trang nghiêm tự thân. Do đây nên sau khi ta nhập Niết Bàn, những vị nầy không thể tuyên thông mƣời hai bộ kinh.

Nếu có Bồ Tát hoặc có lúc tuyên thuyết mà ngƣời chẳng tin thọ.

- Nầy Văn Thù Sƣ Lợi ! A Nan Tỳ Kheo là em của ta, hầu hạ ta hơn hai mƣơi năm, những pháp đƣợc nghe đều thọ trì đầy đủ nhƣ nƣớc rót vào một cái bình. Nên nay ta cố hỏi A Nan ở đâu, muốn khiến A Nan thọ trì kinh Đại Niết Bàn nầy.

- Nầy Văn Thù Sƣ Lợi ! Sau khi ta nhập Niết Bàn, những pháp mà A Nan đƣợc nghe, ông ấy tự có thể tuyên thông, những pháp A nan chƣa đƣợc nghe thời Hoằng Quảng Bồ Tát có thể lƣu bố.

- Nầy Văn Thù Sƣ Lợi ! Nay A Nan ở cách ngoài đại hội nầy mƣời hai do tuần, đƣơng bị sáu muôn bốn ngàn ức thiên ma não loạn, ông nên qua đó nói lớn rằng : Tất cả loài ma nên lóng nghe ! Nay Đức Nhƣ Lai nói Đại Đà La Ni, tất cả thiên long bát bộ cùng chƣ vị thần kỳ đều cung kính thọ trì Đà La Ni nầy. Mƣời hằng hà sa chƣ Phật cũng đồng tuyên nói Đà La Ni nầy. Đà La Ni nầy có thể chuyển thân nữ, tự biết túc mạng. Nếu thọ trì năm điều : Phạm hạnh, đoạn nhục, đoạn tửu, đoạn tâm, thích ở vắng lặng, rồi chí tâm, tín thọ, đọc tụng, biên chép Đà La Ni nầy, ngƣời nầy sẽ đƣợc vƣợt khỏi bảy mƣơi bảy ức thân tệ ác.

Liền đó đức Thế Tôn nói thần chú :

- A Ma Lệ, Tỳ Ma Lệ, Niết Ma Lệ, Mông ià Lệ, Hê Ma La Nhã Kiệt Bệ, Tam Mạn Na Bạt Đề Lệ, Ta Bà La Đà Ta Đàn Ni, Ba La Ma Tha Ta Đàn Ni, Ma Na Tƣ, A Chuyết Đề, Tỳ La Kỳ, Am Ma Lại, Đàn Bà Táp Ma, Tá Lệ

Phú La Nê, Phú La Na, Ma Nô Lại Đệ.

Lúc đó Văn Thù Sƣ Lợi lãnh Đà La Ni nầy đến chỗ A Nan y theo lời Phật to tiếng bảo chúng ma.

https://thuviensach.vn

Ma Vƣơng nghe Đà La Ni nầy rồi liền phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, bỏ nghiệp ma và thả A Nan.

Văn Thù Sƣ Lợi Bồ Tát cùng A Nan đồng đến chỗ Phật, A Nan thấy Phật chí tâm kỉnh lễ.

Phật bảo A Nan, ngoài rừng Ta La nầy có một Phạm Chí tên Tu Bạt Đà La đã một trăm hai mƣơi tuổi, ông ấy dầu đƣợc ngũ thông mà chƣa bỏ kiêu mạn, đƣợc phi phi tƣởng định cho là nhứt thiết trí đã đƣợc Niết Bàn. Ông nên đến nói với Tu Bạt Đà La rằng : Đức Nhƣ Lai ra đời nhƣ hoa Ƣu Đàm.

iƣã đêm nay đức Nhƣ Lai sẽ nhập Niết Bàn. Nếu có chỗ phải làm nên làm kịp thời, chớ để ngày sau sanh lòng hối hận.

Ông nói, Tu Bạt Đà La chắc sẽ tin thọ. Vì ông thuở quá khứ đã từng năm trăm đời làm con trai của Tu Bạt Đà La. Lòng yêu thƣơng của ông ấy vẫn còn, nên có thể tin thọ lời của ông.

A Nan tuân lời Phật đến nói với Tu Bạt Đà La.

Tu Bạt Đà La bảo rằng: Lành thay ! Thƣa ngài A Nan ! Nay tôi sẽ đến chỗ

Nhƣ Lai.

A Nan cùng Tu Bạt Đà La trở về ra mắt Phật.

Thăm hỏi xong , Tu Bạt Đà La nói : Thƣa Cù Đàm ! Nay tôi muốn hỏi xin ngài đáp cho.

Phật liền hứa khả.

Tu Bạt Đà La nói : Thƣa Cù Đàm ! Có các nhà Sa Môn, Bà La Môn nói rằng tất cả chúng sanh thọ báo khổ vui đều theo nơi nghiệp đã tạo ra ngày trƣớc.

Do đây nếu có ngƣời trì giới tinh tấn, thân tâm chịu khổ thời phá hoại đƣợc nghiệp đời trƣớc. Nghiệp cũ đã hết thời quả khổ cũng dứt hết, khổ đã dứt thời chứng đƣợc Niết Bàn. Nghĩa trên đây là thế nào ?

- Nầy Thiện nam tử ! Nếu có Sa Môn hay Bà La Môn nói nhƣ vậy, ta sẽ vì xót thƣơng mà thƣờng đến chỗ ngƣời ấy để hỏi rằng : Quả thiệt ngài có nói nhƣ vậy chăng ? Nếu họ đáp là có và họ bảo rằng vì họ thấy cbúng sanh làm điều ác mà giàu sang tự tại, lại thấy ngƣời làm lành mà nghèo hèn mất tự do, lại thấy có ngƣời ra công ra sức nhiều mà không có của, thấy kẻ ở không tự

nhiên có của, có ngƣời từ tâm chẳng sát sanh mà chết yểu, có kẻ ƣa sát sanh https://thuviensach.vn

lại sống lâu, có ngƣời tinh tấn trì giới phạm hạnh thanh tịnh hoặc đƣợc giải thoát hoặc chẳng đƣợc, do đây nên nói rằng tất cả chúng sanh thọ báo khổ

vui đều do nghiệp nhơn ngày trƣớc.

- Nầy Tu Bạt Đà La ! Tasẽ hỏi họ các ngài có thiệt thấy nghiệp quá khứ

chăng ? nếu có, nghiệp ấy nhiều hay ít ? Khổ hạnh hiện tại phá đƣợc nhiều ít

? Các ngài biết đƣợc nghiệp nầy đã hết hay chẳng hết chăng? Nghiệp nầy đã hết là hết tất cả chăng ? - Nếu họ đáp là họ thiệt chẳng biết, thời ta sẽ vì họ

mà dẫn ví dụ : Nhƣ có ngƣời thân bị tên độc, gia quyến rƣớc y sĩ đến để nhổ

mũi tên độc, lấy độc xong ngƣời đó đƣợc lành mạnh. Sau đó mƣời năm, ngƣời nầy còn nhớ rõ rằng : Y sĩ đó nhổ tên độc cho tôi rồi dùng thuốc thoa đắp khiến tôi đƣợc lành mạnh an vui.

Các ngài đã chẳng biết nghiệp nhơn quá khứ làm sao biết đƣợc khổ hạnh hiện tại quyết định phá đƣợc nghiệp quá khứ ?

Nếu họ nói rằng : Nay Cù Đàm cũng có nghiệp quá khứ, cớ sao lại riêng trách nghiệp quá khứ của chúng tôi ? Trong kinh của Cù Đàm cũng nói rằng

: Nếu thấy ngƣời giàu sang tự tại, thời nên biết ngƣời nầy đời trƣớc ƣa bố

thí. Nhƣ vậy chẳng phải gọi là nghiệp quá khứ ƣ ?

Ta bảo họ rằng : Nầy các ngài ! Biết nhƣ vậy gọi là tỉ tri, chẳng gọi là chơn tri. Trong Phật pháp hoặc có do nhơn mà biết quả, hoặc có do quả mà biết nhơn. Trong Phật pháp có nghiệp quá khứ có nghiệp hiện tại. Các ngài thời chẳng nhƣ vậy, chỉ có nghiệp quá khứ mà không biết nghiệp hiện tại.

Phật pháp của ta do nơi phƣơng tiện mà dứt nghiệp, giáo pháp của các ngài thời chẳng từ nơi phƣơng tiện mà dứt nghiệp.

iáo pháp của các ngài cho rằng nghiệp đã hết thời khổ hết, Phật pháp của ta thời phiền não đã hết nghiệp và khổ cũng hết. Do đây nên ta trách nghiệp quá khứ của các ngài.

Nếu họ nói rằng : Thƣa Cù Đàm ! Chúng tôi thiệt chẳng biết, đó là lời của thầy chúng tôi, không phải lỗi của chúng tôi.

Ta sẽ bảo họ rằng thầy của các ngài là ai ? Nếu họ đáp là Phú Lan Na. Thời ta lại bảo họ rằng : Trƣớc kia sao các ngài chẳng thƣa hỏi cho rõ ràng coi thầy của các ngài có thiệt biết nghiệp quá khứ không ? Nếu Thầy của các ngài bảo là chẳng biết, tại sao các ngài lại nhận lấy lời ấy. Nếu thầy của các ngài bảo là biết thời nên hỏi rằng : Hạ khổ làm nhơn duyên có thọ trung và https://thuviensach.vn

thƣợng khổ chăng ? Trung khổ làm nhơn duyên có thọ hạ và thƣợng khổ

chăng ? Thƣợng khổ làm nhơn duyên có thọ hạ và trung khổ chăng ? Nếu đáp là không thời nên lại hỏi : Sao nhà thầy nói báo khổ vui chỉ do nghiệp quá khứ mà chẳng phải nghiệp hiện tại ?

Lại nên hỏi : Khổ hiện tại, quá khứ có chăng ? Nếu quá khứ có khổ thời nghiệp quá khứ đều đã dứt hết, nếu đã đều dứt hết sao lại còn thọ lấy thân ngày nay ? Nếu quá khứ không khổ chỉ có nơi hiện tại, tại sao lại nói chúng sanh khổ vui đều do nghiệp quá khứ ?

- Nầy các ngài ! Nếu cho rằng khổ hạnh hiện tại có thể phá hoại nghiệp quá khứ, lại lấy gì để phá khổ hạnh hiện tại ? Nếu nhƣ chẳng phá thời khổ là thƣờng, nếu khổ là thƣờng sao lại nói rằng đƣợc giải thoát khổ ? Nếu lại có hạnh nhiệp phá hoại khổ hạnh, thời quá khứ đã hết tại sao có khổ ?

- Nầy các ngài ! Khổ hạnh nhƣ vậy có thể làm cho nghiệp vui thọ lấy quả

khổ chăng ? Có thể làm cho nghiệp khổ thọ lấy quả vui chăng ? Có thể làm cho nghiệp không khổ không vui chẳng thọ quả chăng ? Có thể làm cho báo hiện tại thành báo đời kế chăng ? Có thể làm cho báo đời kế thành báo hiện tại chăng ? Có thể làm cho hai báo nầy thành không quả báo chăng ? Có thể

làm cho định báo thành không quả báo chăng ? Có thể làm cho không quả

báo thành định báo chăng ?

Nếu họ trả lời rằng không thể đƣợc, ta sẽ bảo rằng : Nầy các ngài ! Nếu nhƣ

không thể đƣợc, duyên cớ gì các ngài lại thọ khổ hạnh nầy ?

Các ngài nên biết rằng quyết định có nghiệp quá khứ và nhơn duyên hiện tại.

Do đây nên tôi nói nhơn nơi phiền não mà sanh ra nghiệp, nhơn nơi nghiệp mà thọ quả báo.

Các ngài nên biết rằng tất cả chúng sanh có nghiệp quá khứ và có nhơn hiện tại. Dầu chúng sanh có nghiệp sống lâu quá khứ, nhƣng phải nhờ nhơn duyên ăn uống hiện tại. Nếu nói chúng sanh thọ khổ thọ vui quyết định chỉ

do nơi nghiệp quá khứ thời không phải. Vì nhƣ có ngƣời trừ đƣợc kẻ thù cho nhà vua, do đây mà đƣợc vua ban cho nhiều của báu, do có nhiều tiền của mà hiện tại đƣợc sung sƣơng. Ngƣời nầy hiện tại làm nhơn sung sƣớng nên thọ báo sung sƣớng hiện tại. Lại nhƣ có ngƣời giết chết Vƣơng Tử, do đây mà phải bị tru lục. Ngƣời nầy hiện tại tạo nhơn khổ nên phải thọ báo khổ

hiện tại.

https://thuviensach.vn

- Nầy các ngài ! Tất cả chúng sanh hiện tại nhơn nơi tứ đại, thời tiết, đất đai, nhơn dân mà thọ khổ thọ vui. Do đây nên ta nói tất cả chúng sanh bất tất đều nhơn nơi nghiệp đời trƣớc mà thọ khổ, thọ vui.

- Nầy các ngài ! Nếu do nhơn duyên dứt nghiệp mà đƣợc giải thoát, thời tất cả thánh nhơn chẳng đƣợc giải thoát. Vì bổn nghiệp quá khứ của tất cả

chúng sanh là vô thỉ vô chung. Do đây nên ta nói lúc tu thánh đạo, thánh đạo nầy có thể ngăn nghiệp vô thỉ vô chung.

- Nầy các ngài ! Nếu thọ khổ hạnh bèn đắc đạo đó, thời tất cả loài súc sanh lẽ ra đều đắc đạo. Do đây nên phải trƣớc điều phục tâm mình mà chẳng điều phục thân. Vì thế nên trong kinh ta nói chặt đốn rừng nầy chớ chặt đốn cây, vì do nơi rừng sanh kinh sợ chẳng phải do nơi cây. Muốn điều phục thân phải trƣớc điều phục tâm. Tâm dụ nhƣ rừng, thân dụ nơi cây.

Tu Bạt Đà La thƣa : Bạch Thế Tôn ! Tôi đã trƣớc điều phục tâm rồi.

Phật nói : - Nầy Thiện nam tử !Nay ông làm thế nào có thể trƣớc điều phục tâm ông ?

- Bạch Thế Tôn ! Tôi trƣớc suy nghĩ rằng : Dục ái là vô thƣờng, vô lạc, vô tịnh, quán sát sắc là thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Suy nghĩ nhƣ vậy rồi kiết sử cõi dục dứt mà đƣợc sắc xứ, nên gọi là trƣớc điều phục tâm.

Kế đó tôi quán sát sắc là vô thƣờng : Nhƣ mụn nhọt ghẻ, nhƣ thuốc độc nhƣ

mũi tên, thấy vô sắc là thƣờng tịch tịnh trong sạch. Quán sát nhƣ vậy rồi kiết sử cõi sắc dứt mà đƣợc vô sắc xứ. Do đây nên gọi là trƣớc điều phục tâm.

Kế đó tôi lại quán sát tƣởng là vô thƣờng nhƣ nhọt nhƣ ghẻ nhƣ độc nhƣ

tên. Quan sát nhƣ vậy rồi đƣợc phi tƣởng phi phi tƣởng xứ. Phi phi tƣởng xứ

nầy là nhứt thiết trí vắng lặng thanh tịnh thƣờng hằng bất biến không sa đọa.

Do đây nên tôi có thể điều phục lấy tâm mình.

Phật nói : - Nầy Thiện nam tử ! Nhƣ thế thời ông đâu có điều phục đƣợc tâm

! Phi tƣởng phi phi tƣởng xứ định của ông đƣợc vẫn còn gọi là tƣởng, Niết Bàn là vô tƣởng, sao ông nói rằng chứng đƣợc Niết Bàn ?

- Nầy Thiện nam tử ! Trƣớc ông đã có thể nhàm trách thô tƣởng, nay sao ông lại tham trƣớc nơi tế tƣởng. Chẳng biết nhàm trách phi tƣởng phi phi tƣởng xứ định, định nầy vẫn gọi là tƣởng nhƣ nhọt ghẻ nhƣ độc nhƣ tên.

https://thuviensach.vn

- Nầy Thiện nam tử ! Thầy của ông là Uất Đầu Lam Phất thông minh lanh lợi còn không thể dứt đƣợc phi tƣởng phi phi tƣởng xứ nầy mà phải thọ lấy thân ác đạo, huống là những kẻ khác.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào có thể dứt đƣợc tất cả các cõi ?

- Nầy Thiện nam tử ! Ngƣời quán thiệt tƣớng có thể dứt tất cả các cõi.

Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là thiệt tƣớng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Tƣớng vô tƣớng gọi là thiệt tƣớng.

- Bạch Thế Tôn ! Thế nào gọi là tƣớng vô tƣớng ?

- Nầy Thiện nam tử ! Tất cả pháp không tự tƣớng, không tha tƣớng và không tự tha tƣớng, không tƣớng vô nhơn, không tƣớng tác, không tƣớng thọ gỉa, không tƣớng pháp, tƣớng phi pháp, không tƣớng nam nữ, không tƣớng sĩ

phu, không tƣớng vi trần, không tƣớng thời tiết, không tƣớng làm ra mình, không tƣớng làm ra ngƣời, không tƣớng làm ra mình ra ngƣời, không tƣớng có tƣớng không, không tƣớng sanh, tƣớng sanh giả, không tƣớng nhơn, tƣớng nhơn nhơn, không tƣớng quả, tƣớng quả quả, không tƣớng ngày đêm, không tƣớng sáng tối, không tƣớng kiến tƣớng, kiến giả, không tƣớng văn tƣớng văn giả, không tƣớng giác tri, tƣớng giác tri giả, không tƣớng Bồ Đề, không tƣớng Đắc Bồ Đề giả không tƣớng nghiệp, tƣớng nghiệp chủ, không tƣớng phiền não, tƣớng phiền não chủ.

- Nầy Thiện nam tử ! Những tƣớng nhƣ vậy tùy theo chỗ nó diệt thời gọi là tƣớng chơn thiệt. Tất cả pháp đều là hƣ giả, tùy theo chỗ nó diệt thời gọi là thiệt. Đây gọi là thiệt tƣớng, là pháp giới, là tất cánh trí, là đệ nhứt nghĩa đế, là đệ nhứt nghĩa không.

- Nầy Thiện nam tử ! Nơi thiệt tƣớng nầy, ngƣời hạ trí quán đó thời đƣợc Thanh Văn Bồ Đề, ngƣời trung trí quán đó thời đƣợc Duyên iác Bồ Đề, ngƣời thƣợng trí quán đó thời đƣợc vô thƣợng Bồ Đề.

Lúc Phật nói pháp nầy, có mƣời ngàn Bồ Tát chứng đƣợc nhứt sanh thật tƣớng, có mƣời lăm ngàn Bồ Tát chứng đƣợc nhị sanh pháp giới, có hai mƣơi lăm ngàn Bồ Tát đƣợc tất cánh trí, có ba mƣơi lăm ngàn Bồ Tát ngộ đệ

nhứt nghĩa đế. Đệ nhứt nghĩa đế nầy cũng gọi là đệ nhứt nghĩa không, cũng gọi là Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội. Lại có bốn mƣơi lăm ngàn Bồ Tát đƣợc hƣ không Tam Muội, hƣ không Tam Muội nầy cũng gọi là Quảng Đại Tam https://thuviensach.vn

Muội, cũng gọi là Trí Ấn Tam Muội. Năm mƣơi lăm ngàn Bồ Tát đƣợc bất thối nhẫn, bất thối nhẫn nầy cũng gọi là nhƣ pháp nhẫn, cũng gọi là nhƣ

pháp giới. Có sáu mƣơi lăm ngàn Bồ Tát đƣợc Đà La Ni, Đà La Ni nầy cũng gọi là Đại Niệm Tâm, cũng gọi là vô ngại trí. Có bảy mƣơi lăm ngàn Bồ Tát đƣợc Sƣ Tử Hống Tam Muội, Tam Muội nầy cũng gọi là Kim Cang Tam Muội, cũng gọi là Ngũ Trí Ấn Tam Muội. Có tám mƣơi lăm ngàn Bồ Tát đƣợc bình đẳng Tam Muội, Tam Muội nầy cũng gọi là Đại Từ Đại Bi. Có vô lƣợng hằng hà sa chúng sanh phát tâm vô thƣợng Bồ Đề, vô lƣợng hằng hà sa chúng sanh phát tâm Duyên iác, vô lƣợng hằng hà sa chúng sanh phát tâm Thanh Văn. Có hai muôn ức nhơn nữ và thiên nữ hiện đời chuyển thân nữ đƣợc thân nam.

Lúc đó Tu Bạt Đà La nghe đức Phật nói pháp thậm thâm vi diệu, đƣợc pháp nhãn thanh tịnh bỏ tà kiến xin xuất gia.

Phật nói : ― Lành thay ! Lành thay ! Thiện Lai Tỳ Kheo !‖

Tu Bạt Đà La vui mừng hớn hở, râu tóc tự rụng thành tƣớng Sa Môn, dứt hết phiền não đặng quả A La Hán.

Đƣợc chứng quả rồi, Tu Bạt Đà La chiêm ngƣỡng tôn nhan, đầu mặt đãnh lễ

chơn Phật, quỳ chắp tay tự trách tội lỗi ngày trƣớc của mình mà bạch Phật rằng : ―Bạch Thế Tôn ! Tôi rất hờn thân độc nầy nhiều kiếp đến nay luôn khi dối, làm cho tôi chìm mãi trong vô minh tà kiến trôi đắm theo giáo pháp của ngoại đạo. Rất đau đớn thay ! Thân nầy làm hại quá nhiều. May mắn thay !

Nay nhờ ơn Nhƣ Lai mà đƣợc vào chánh pháp.

Trí huệ của Đức Thế Tôn nhƣ biển cả, lòng từ bi của đức Thế Tôn vô lƣợng.

Tôi tự suy xét dầu nhiều kiếp nát thân cũng chƣa báo đƣợc ơn đức nầy.

Tu Bạt Đà La buồn khóc rơi lệ không thể tự ngăn đƣợc, lại bạch Phật rằng :

― Bạch Thế Tôn ! Tôi tuổi đã già suy, không còn sống bao lâu, bị hành khổ

bức não. Xin đức Thế Tôn nán lại để dạy dỗ chớ nhập Niết Bàn.

Đức Thế Tôn nín lặng chẳng hứa.

Thỉnh Phật chẳng đƣợc, Tu Bạt Đà La sầu khổ kêu to lên rằng : ― Khổ thay !

Khổ thay !Thế gian trống rỗng ! Thế gian trống rỗng ! Nay cớ gì sự kinh sợ

lớn liền đến, khắp nơi phải khổ não.

Than ôi ! Chúng sanh phƣớc đã hết ; huệ nhãn đã dứt.

https://thuviensach.vn

Than xong, ông càng khóc lóc nghẹn ngào, cả mình ửng máu, té xuống trƣớc Phật hôn mê ngất xỉu.

iây lâu tỉnh lại, ông nghẹn ngào rơi lệ mà bạch Phật rằng : ― Bạch Thế Tôn

! Nay tôi không nỡ thấy đức Nhƣ Lai nhập Niết Bàn xin Đức Thế Tôn cho phép tôi diệt thân nầy trƣớc, rồi sau Đức Thế Tôn sẽ nhập Niết Bàn.

Bạch xong, Tu Bạt Đà La liền ở trƣớc Phật mà nhập Niết Bàn.

Lúc đó có vô số hằng hà sa Bồ Tát, Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Thiên, Nhơn, A Tu La v.v… đồng kêu to lên rằng : ― Khổ thay ! Khổ thay ! Cớ sao đấng chánh giác lại sớm bỏ lìa khiến chúng tôi không có chủ, không chỗ về, không nơi nƣơng, không chỗ đến.

Đại chúng buồn than khóc lóc đấm ngực té xỉu. Tiếng kêu khóc khắp cõi Đại Thiên. Lúc đó Đức Thế Tôn bảo khắp đại chúng : Chớ quá khóc lóc nhƣ trẻ

nít. Đại chúng phải cố dằn chớ để tâm mê loạn !

Đại chúng ở trong biển lớn sanh tử phải siêng năng tu hành cho tâm đƣợc thanh tịnh, chớ để mất chánh niệm chánh huệ, phải gấp cầu chánh trí mau thoát khỏi các cõi. Nếu thọ thân trong ba cõi thời bị khổ luân hồi không ngằn mé, vô minh là ông chủ, ân ái là ma vƣơng, sai khiến thân tâm nhƣ tôi tớ, duyên theo trần cảnh tạo nghiệp sanh tử, tham sân si niệm niệm làm hại, từ

vô lƣợng kiếp đến nay thƣờng thọ lấy sự khổ não. Đâu có ngƣời trí mà chẳng đi ngƣợc lại nguồn sanh tử nầy !

Đại chúng nên biết rằng từ nhiều kiếp đến nay ta đã nhập Đại Niết Bàn, không còn có ấm giới nhập, mà đã dứt hẳn các cõi, thƣờng ở trong bảo tạng Kim Cang thƣờng, lạc, ngã, tịnh. Hôm nay ta ở nơi đây thị hiện sức phƣơng tiện bất tƣ nghì mà nhập Đại Niết Bàn đồng với pháp thế gian. Đó là ta muốn cho chúng sanh rõ biết thân nhƣ chớp nháng, dòng sanh tử chảy quá mau, những hành pháp luân chuyển vô thƣờng lẽ phải nhƣ vậy.

Nhƣ Lai nhập Đại Niết Bàn là rất sâu rất sâu chẳng thể nghĩ bàn, là cảnh giới của chƣ Phật Bồ Tát, chẳng phải hàng Thanh Văn Duyên iác biết đƣợc.

Đức Phật lại bảo đại chúng : Tu Bạt Đà La đây đã từng cúng dƣờng hằng hà sa chƣ Phật, đã trồng sâu căn lành, do sức đại nguyện, ông ấy thƣờng xuất gia trong phái ngoại đạo Ni Kiền Tử, dùng phƣơng tiện huệ để dắt dẫn chúng sanh tà kiến cho họ đƣợc vào chánh trí. Tu Bạt Đà La nƣơng nơi bổn https://thuviensach.vn

nguyện lực, hôm nay đƣợc gặp ta sắp nhập Niết Bàn, đƣợc nghe chánh pháp, đƣợc quả A La Hán. Đã đƣợc quả rồi lại nhập Niết Bàn.

Từ khi ta thành Phật độ A Nhã Kiều Trần Nhƣ , đến sắp nhập Niết Bàn độ

Tu Bạt Đà La, công việc của ta đã trọn vẹn, dầu ta có mãi ở lại cũng không có gì khác với ngày nay.

Nói xong Đức Thế Tôn lại xƣớng rằng : Lành thay ! Lành thay ! Tu Bạt Đà La vì báo ân Phật mà nhập Niết Bàn. Đại chúng phải nên cúng dƣờng thi hài của ông ấy và xây lập tháp miếu.

Lúc đó đại chúng buồn khổ thảm thiết, gạt lệ dằn lấy lòng, y theo lời Phật dạy, dùng gỗ thơm trà tỳ thi hài của Tu Bạt Đà La.

Đƣơng lúc thiêu, thi hài của Tu Bạt Đà La ở trong lửa phóng ánh sáng lớn, hiện đủ mƣời tám sự biến hóa : Trên thân ra nƣớc, dƣới thân ra lửa, hông mặt ra lửa, hông trái ra nƣớc, hiện thân lớn khắp trong hƣ không rồi lại hiện nhỏ v.v…

Lúc đó trong đại chúng có vô lƣợng ngoại đạo tà kiến đƣợc chánh kiến phát tâm Bồ Đề.

Sau khi hiện thần thông, thi hài của Tu Bạt Đà La trở vào trong lửa.

Trà Tỳ xong , đại chúng thâu lấy xá lợi, dựng tháp cúng dƣờng.

---o0o---

XXVI.PHẨM D ÁO THỨ HA MƢƠ SÁU

Lúc bấy giờ Đức Phật bảo An Nan và đại chúng : Sau khi ta diệt độ, hàng tứ chúng phải siêng hộ trì kinh Đại Bát Niết Bàn của ta. Trong vô lƣợng vô số kiếp ta tu tập pháp Đại Niết Bàn khó đặng nầy, nay đã giải thuyết rõ ràng cho đại chúng.

Các ngƣời nên biết pháp Đại Niết Bàn nầy là bảo tạng Kim Cang thƣờng , lạc, ngã, tịnh hoàn toàn viên mãn của tất cả chƣ Phật. Tất cả chƣ Phật đều ở

nơi pháp Đại Niết Bàn nầy mà nhập Niết Bàn. Pháp nầy là pháp tối hậu rốt ráo chí lý cùng tột không thiếu sót. Chƣ Phật đều phóng xả thân mạng nơi đây, do đó nên gọi là Đại Niết Bàn.

https://thuviensach.vn

Đại chúng muốn đặng chơn thật báo ân Phật, mau chứng Bồ Đề, đƣợc chƣ

Phật rờ đầu, đời đời sanh ra chẳng mất chánh niệm, thập phƣơng chƣ Phật thƣờng hiện trƣớc mình ngày đêm giữ gìn làm cho tất cả mọi ngƣời đƣợc pháp xuất thế, thời phải siêng năng tu tập kinh Đại Niết Bàn nầy.

Phật bảo A Nan : Lúc ta chƣa thành Phật thị hiện vào trong pháp ngoại đạo của Uất Đầu Lam Phất, tu học tứ thiền bát định.

Từ khi ta thành Phật đến nay bác bỏ những pháp ấy khuyến dụ lần lần các phái ngoại đạo, cuối cùng đến ông Tu Bạt Đà La, cho họ đều vào Phật Đạo.

Đức Nhƣ Lai dùng đuốc đại trí đốt tràng tà kiến, nhƣ đem lá cỏ khô ném vào trong ngọn lửa lớn.

- Nầy A Nan ! Nay những ngƣời dòng Thích Ca ta rất lo nghĩ đến họ. Sau khi ta nhập Niết Bàn, ông phải siêng năng đem điều lành dạy răn, hàng quyến thuộc của ta, hết lòng dạy dỗ cho họ đƣợc diệp pháp. Chớ để họ

phóng dật tán tâm chơi bời hoặc theo tà pháp.

Ngƣời chƣa thoát khỏi sự thống khổtrong ba cõi phải sớm cầu giải thoát.

Phải lo sợ chốn ngũ trƣợc ái dục nầy, một khi mất thân ngƣời rất khó đƣợc lại, trọn đời phải thƣờng soi xét. Khó lấy tình để cầu thoát khỏi quỉ vô thƣờng.

Phải thƣơng xót chúng sanh, chớ giết hại dầu là côn trùng nhỏ nhít.

Thân nghiệp thanh tịnh thƣờng sanh cõi tốt đẹp. Khẩu nghiệp thanh tịnh xa lìa những lỗi ác . Chớ ăn thịt, chớ uống rƣợu.

Điều phục con rắn tâm cho nó vào đạo quả.

Phải suy nghĩ kỹ nghiệp nhơn thiện ác cảm báo tốt xấu. Nhơn quả trong ba đời tuần hoàn chẳng mất, nhƣ bóng theo hình. Đời nầy luống qua về sau ăn năn không kịp.

iờ Niết Bàn đã đến, ta tóm tắt dạy bảo nhƣ vậy.

A Nan nghe lời Phật dạy, thân thể rung tâm động, buồn khóc nghẹn ngào, mê muội té xuống trƣớc mặt Phật nhƣ ngƣời chết.

https://thuviensach.vn

Lúc đó ngài A Nâu La Đà an ủi A Nan rằng : ― Đâu nên quá sầu khổ nhƣ

vậy ! Đã đến giờ Đức Nhƣ Lai nhập Niết Bàn, ngày nay dầu có Phật, sáng mai thời đã không. Ông y theo lời tôi để thƣa hỏi Đức Nhƣ Lai bốn điều.

- Sau khi Phật nhập Niết Bàn Lục Quần Tỳ Kheo làm việc ô tha gia, cùng Xa Nặc ác tánh, các Tỳ Kheo làm thế nào để cùng họ cộng trụ và chỉ dạy họ

?

Đức Nhƣ Lai còn thời dùng Phật làm Thầy, Đức Nhƣ Lai đã diệt độ rồi lấy gì để làm Thầy ?

- Lúc Phật còn nƣơng nơi Phật mà trụ, Nhƣ Lai đã diệt độ nƣơng gì để trụ ?

- Sau khi Phật diệt độ, lúc kết tập pháp tạng, đầu các kinh phải để những lời gì ?

A Nan nhƣ ở trong mộng nghe ngài A Nâu Lâu Đà khuyên bảo hỏi Phật bốn điều. Lần lần đƣợc tỉnh ngộ chẳng xiết buồn thảm, A Nan đem bốn điều trên hỏi Phật.

Đức Nhƣ Lai bảo A Nan : ― Sao lại quá buồn khổ nhƣ vậy ! Chƣ Phật thuyết pháp giáo hóa việc làm đã xong, theo phải về nơi đây.

Lành thay ! Lành thay ! Bốn điều ông vừa hỏi, là lời hỏi tối hậu, có lợi ích lớn cho tất cả thế gian. Các ông lóng nghe và khéo suy nghĩ ghi nhớ.

Sau khi Phật nhập Niết Bàn, Tỳ Kheo Xa Nặc tâm tánh sẽ lần lần điều phục nhu hòa bỏ ác tánh cũ.

- Nầy A Nan ! Ông Nan Đà trƣớc kia rất nặng ái dục, tánh rất xấu ác, Đức Nhƣ Lai dùng thiện phƣơng tiện chỉ dạy cho ông ấy đƣợc lợi ích vui mừng.

Phật rõ biết căn tánh của ông ấy, dùng huệ bát nhã mà giảng thuyết mƣời hai nhơn duyên : Chính là vô minh duyên hành, hành duyên thức, nhẫn đến lão tử ƣu bi khổ não, đều là rừng bụi vô minh yêu ghét, tất cả hành khổ đầy tràn trong ba cõi, chạy khắp trong lục đạo. Cội gốc sự khổ từ vô minh khởi lên.

Dùng huệ bát nhã hiển bày tánh tịnh, quán sát kỹ cội gốc thời dứt đƣợc tội lỗi trong ba cõi. Vì cội gốc vô minh dứt nên vô minh dứt, vô minh dứt thời hành dứt, nhẫn đến lão tử ƣu bi khổ não đều dứt.

Lúc đƣợc quán niệm nầy nhiếp tâm đứng dừng thời đƣợc nhập Tam Muội, do sức Tam Muội đƣợc nhập sơ thiền lần lƣợt nhập tứ thiền không rời chánh https://thuviensach.vn

niệm luôn tu tập nhƣ vậy, rồi sau tự sẽ đƣợc chứng thƣợng quả thoát khỏi khổ trong ba cõi Nan Đà Tỳ Kheo, tin sâu lời dạy của Phật, siêng năng tu tập trong một ít lâu đƣợc chứng quả A La Hán.

- Nầy A Nan ! Sau khi ta nhập Niết Bàn, các ông nên y theo giáo pháp chánh quán của ta mà chỉ dạy cho Lục Quần cùng Xa Nặc, hết lòng nƣơng theo chánh pháp thanh tịnh nầy, tự sẽ đƣợc chứng thƣợng quả.

- Nầy A Nan ! Phải biết rằng đều do nơi vô minh mà tăng trƣởng cây sanh tử

trong ba cõi, nên mãi trôi chìm trong ái hà, chịu khổ mãi dƣới vực tối tăm, vòng quanh cột sanh tử. Sáu thức là nhánh, vọng niệm là gốc, lƣợn sóng vô minh xúc khiến tâm thức dạo chơi theo lục trần, sanh mầm các sự khổ não.

Vô minh nó tự tại nhƣ vua, không ai chế ngự đƣợc. Do đây nên ta nói ông chủ vô minh niệm niệm làm hại, chúng sanh chẳng hay biết, mãi luân chuyển trong sanh tử.

- Nầy A Nan ! Tất cả chúng sanh vì vô minh nầy mà khởi những tham ái, bị

ngã kiến che đậy, tám muôn bốn ngàn phiền não sai sử thân họ, làm cho thân tâm họ tan vỡ không đƣợc tự tại.

- Nầy A Nan ! Nếu vô minh dứt thời ba cõi đều hết, nên gọi là ngƣời xuất thế.

- Nầy A Nan ! Nếu có thể quán sát kỹ mƣời hai nhơn duyên rốt ráo không có ngã, sâu vào nơi bổn tánh thanh tịnh, thời có thể xa lìa ngọn lửa lớn ba cõi.

- Nầy A Nan ! Đức Nhƣ Lai là đấng chơn ngữ nói lời thành thật, đây là lời phó chúc tối hậu, các ông phải y theo tu hành.

- Nầy A Nan ! Ông hỏi sau khi Phật diệt độ lấy gì làm Thầy ?â Nên biết giới Ba La Đề Mộc Xoa là Đại Sƣ của các ông. Nƣơng theo đó tu hành thời có thể đƣợc định huệ xuất thế.

- Nầy A Nan ! Ông hỏi sau khi Phật nhập Niết Bàn nƣơng gì để trụ ? Phải nƣơng pháp tứ niệm xứ mà trụ : Quán sát tánh tƣớng của thân đồng nhƣ hƣ

không gọi là thân niệm xứ, quán sát sự cảm thọ chẳng ở trong, chẳng ở

ngoài, chẳng ở chặn giữa, gọi là thọ niệm xứ, quán sát tâm chỉ có danh tự

tánh danh tự rời rạc gọi là tâm niệm xứ, quán sát pháp thiện chẳng thể đƣợc pháp bất thiện cũng chẳng thể đƣợc gọi là pháp niệm xứ. Tất cả ngƣời tu hành phải nƣơng theo pháp tứ niệm xứ nầy mà trụ.

https://thuviensach.vn

- Nầy A Nan ! Ông hỏi sau khi Nhƣ Lai diệt độ lúc kết tập pháp tạng, đầu tất cả kinh để những lời gì ?

- Nầy A Nan ! Sau khi Nhƣ Lai diệt độ lúc kết tập pháp tạng đầu tất cả kinh nên để nhƣ vầy : ― Nhƣ thị ngã văn nhứt thời Phật trụ mỗ phƣơng mỗ xứ, cùng hàng tứ chúng mà nói kinh nầy ―.

A Nan lại bạch Phật : Lúc Phật ở đời, hoặc sau khi Phật nhập Niết Bàn, có tín tâm đàn việt đem vàng bạc bảy báu cùng tất cả đồ cần dùng dƣng cúng cho Nhƣ Lai thời phải xử trí thê nào ?

Phật nói : Lúc Phật còn, những vật cúng dƣờng Phật, thời chúng Tăng nên biết. Sau khi Phật diệt độ những vật cúng dƣờng Phật, thời nên dùng tạo tƣợng Phật và tạo y của Phật, phan lọng bảy báu, sắm các thứ hƣơng dầu bông để cúng dƣờng Phật. Trừ việc cúng dƣờng Phật ngoài ra chẳng đƣợc dùng. Ngƣời lạm dụng thời phạm tội lấy trộm vật của Phật.

- A Nan lại bạch : Lúc Phật còn có ngƣời đem vàng bạc bảy báu điện đƣờng phòng nhà y phục đồ uống ăn tất cả đồ cần dùng, hoặc vợ con tôi tớ mà cung kính cúng dƣờng Nhƣ Lai. Sau khi Phật nhập diệt nếu có ngƣời đem những vật nhƣ trên mà cung kính cúng dƣờng tƣợng Phật. Bạch Thế Tôn ! Phƣớc đức của hai ngƣời nầy ai nhiều hơn ?

Phật nói : Vì đều cung kính cúng dƣờng cả nên phƣớc đức của hai ngƣời đƣợc đồng nhau. Dầu Phật diệt độ nhƣng pháp thân vẫn thƣờng còn, nên cung kính cúng dƣờng đƣợc phƣớc vẫn đồng nhƣ Phật hiện tại.

- A Nan lại bạch ; Lúc Phật hiện tại nếu có ngƣời đem những vật nhƣ trên cung kính cúng dƣờng Phật, sau khi Nhƣ Lai nhập Niết Bàn, nếu có ngƣời đem những vật nhƣ trên cung kính cúng dƣờng toàn thân Xá Lợi, phƣớc đức của hai ngƣời nầy, ai nhiều hơn ?

Phật nói : Hai ngƣời nầy đƣợc phƣớc đồng nhau công đức rộng lớn vô lƣợng vô biên nhẫn đến hết khổ, phƣớc đó chẳng hết.

- A Nan lại bạch : Lúc Phật hiện tại, nếu có ngƣời cung kính cúng dƣờng Phật nhƣ trên, sau khi Phật nhập Niết Bàn nếu có ngƣời cung kính cúng dƣờng nửa thân Xá Lợi ai đƣợc phƣớc nhiều hơn ?

Phật nói : Vì hai ngƣời đều cung kính cúng dƣờng nên đƣợc phƣớc đồng nhau phƣớc đức nầy vô lƣợng vô biên.

https://thuviensach.vn

- Nầy A Nan ! Nhẫn đến cung kính cúng dƣờng một phần tƣ Xá Lợi, một phần tám , một phần trăm, một phần ngàn, một phần muôn, một phần hằng hà sa, hoặc chừng bằng hột cải, ngƣời nầy đƣợc phƣớc cũng đồng nhƣ ngƣời cung kính cúng dƣờng Đức Nhƣ Lai hiện tại.

A Nan nên biết rằng hoặc Phật hiện tại hoặc đã nhập Niết Bàn, nếu có ngƣời cung kính cúng dƣờng lễ bái tán thán, đƣợc phƣớc đức đồng nhau không khác.

Phật bảo A Nan cùng đại chúng : Sau khi ta nhập Niết Bàn, tất cả chúng sanh hoặc thiên thƣợng hay nhơn gian , đƣợc Xá Lợi của ta mà vui mừng thƣơng cảm cung kính lễ bái cúng dƣờng thời đƣợc vô lƣợng vô biên công đức.

- Nầy A Nan ! Nếu thấy Xá Lợi của Nhƣ Lai thời là thấy Phật, thấy Phật là thấy Pháp, thấy Pháp là thấy Tăng, thấy Tăng là thấy Niết Bàn.

A Nan nên biết rằng do nhơn duyên trên đây mà Tam Bảo thƣờng trụ không biến đổi, có thể làm chỗ quy y cho tất cả chúng sanh.

A Nan bạch Phật : Sau khi Nhƣ Lai nhập Niết Bàn, tất cả đại chúng y theo phép tắc nào để trà tỳ thân Nhƣ Lai để đƣợc Xá Lợi cung kính cúng dƣờng.

Phật nói : ― Khi ta nhập Niết Bàn rồi, đại chúng nên y theo phƣơng pháp trà tỳ Chuyển Luân Thánh Vƣơng.‖

A Nan bạch Phật : ― Pháp tắc trà tỳ Chuyển Luân Thánh Vƣơng nhƣ thế nào

?‖

Phật nói : Sau khi Chuyển Luân Thánh Vƣơng mạng chung, đình thi hài bảy ngày mới để vào quan tài vàng, rồi lấy dầu thơm vi diệu đổ đầy quan tài đậy lại thật kín. Đủ bảy ngày đem thi hài ra, dùng nƣớc thơm tắm rửa, đốt hƣơng thơm cúng dƣờng. Dùng bông Đâu La Miên bao khắp thân thể, sau đó dùng ngàn bức bạch điệp tốt đẹp vô giá thứ tự vấn chồng lên nhau khắp thi hài của Luân Vƣơng. Vấn xong đổ dầu thơm đầy trong kim quan rồi mới để thi hài Luân Vƣơng vào. Đậy kín quan tài xong, chở trên xe thất bảo, bốn mặt treo các chuỗi ngọc, dùng châu báu trang nghiêm xe ấy, vô số phan lọng bằng châu báu tốt đẹp giăng treo trên xe. Đốt hƣơng thơm , trổi đại nhạc để cúng dƣờng. Sau đó dùng thuần những gỗ thơm cùng những dầu thơm mà trà tỳ.

Trà tỳ xong hốt lấy Xá Lợi, xây tháp thất bảo giữa đƣờng ngã tƣ trong thành, https://thuviensach.vn

bốn phía tháp có bốn cửa an trí Xá Lợi trong đó, để cho tất cả mọi ngƣời đồng chiêm ngƣỡng.

- Nầy A Nan ! Chuyển Luân Thánh Vƣơng kia do chút ít phƣớc đức đƣợc nối ngôi vua, chƣa thoát khỏi ba cõi, còn đủ ngũ dục thê thiếp, ác kiến tham, sân, si, tất cả phiền não kiết sử chƣa dứt đƣợc một mảy. Sau khi mạng chung mà thế gian còn theo cách thức nhƣ vậy, dựng tháp cúng dƣờng để mọi ngƣời chiêm ngƣỡng, huống là Đức Nhƣ Lai đã trải qua vô lƣợng, vô biên, vô số kiếp bỏ hẳn ngũ dục, tinh tấn thật hành tất cả khổ hạnh xuất thế của Bồ

Tát, đã thành tựu đạo hạnh thậm thâm vi diệu thanh tịnh, giới, định, huệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, sáu môn Ba La Mật, tu tập thập lực, đại bi, bốn vô sở úy, ba môn giải thoát, mƣời tám đại không, lục thông, ngũ nhãn, ba mƣơi bảy phẩm, mƣời tám bất cộng, ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp, thọ

mạng của tất cả chƣ Phật, tất cả cõi Phật thanh tịnh, tất cả pháp thành tựu chúng sanh, tất cả khổ hạnh khó làm, tất cả nhiếp luật nghi giới, tất cả nhiếp thiện pháp giới, tất cả nhiếp chúng sanh giới, tất cả công đức, tất cả trí huệ, tất cả trang nghiêm, tất cả đại nguyện, tất cả phƣơng tiện, tất cả trí huệ

phƣớc đức chẳng thể nghĩ bàn nhƣ vậy, đều đã thành tựu đầy đủ, dứt trừ tất cả ác, dứt trừ tất cả phiền não, dứt trừ tất cả phiền não tập khí, thông đạt tứ

đế thập nhị nhơn duyên, nơi cội Bồ Đề hàng phục bốn ma thành tựu nhứt thiết chủng trí. Đƣợc tất cả chƣ Phật xƣớng lời khen lành thay ! Lành thay !

Đồng lấy nƣớc trí pháp tánh, rƣới trên đỉnh pháp thân, mới thành vô thƣợng Bồ Đề. Do nhơn duyên nhƣ vậy nên nay ta hiệu là Thiên Nhơn Sƣ thập lực đẳng giác, Thế Tôn vô thƣợng, nhơn gian thiên thƣợng không ai bằng, bình đẳng xem chúng sanh nhƣ La Hầu La, do đó ta hiệu là Nhƣ Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế ian iải, Vô Thƣợng Sĩ, Điều Ngự Trƣợng Phu, Thiên Nhơn Sƣ, Phật Thế Tôn.

Duyên giáo hóa thế gian đã xong, ta vì chúng sanh ên hôm nay thị hiện nhập Niết bàn. Vì muốn cho chúng sanh khắp đƣợc cúng dƣờng, nên ta theo pháp thế gian nhƣ vua Chuyển Luân, mà tẩn táng cùng trà tỳ.

Tứ chúng nhơn thiên đem Xá Lợi của Nhƣ Lai đựng trong bình thất bảo xây dựng tháp thất bảo để cúng dƣờng Xá Lợi, có thể làm cho chúng sanh đƣợc công đức lớn, lìa khổ ba cõi đến vui Niết Bàn.

- Nầy A Nan ! Hàng tứ chúng xây tháp thất bảo cúng dƣờng Xá Lợi của Phật rồi, lại nên xây ba thứ tháp để cúng dƣờng : Tháp Bích Chi Phật, tháp A La hán, tháp Chuyển Luân Thánh Vƣơng, vì muốn cho mọi ngƣời biết chỗ quy y vậy.

https://thuviensach.vn

A Nan bạch Phật : Đức Nhƣ Lai ra đời thƣơng xót chúng sanh, hiển bày thập lực, đại bi, bốn vô sở úy, ba môn giải thoát, tứ đế, mƣời hai nhơn duyên, tám thứ phạm âm vang rền ba cõi, từ quang ngũ sắc soi khắp lục đạo, tùy thuận tâm nghiệp của chúng sanh mà chuyển pháp luân, có ngƣời chứng đƣợc bốn quả của nhị thừa tu tập, hoặc chứng đạo Duyên iác vô lậu vô vi, hoặc nhập lực Bồ Tát bất diệt bất sanh, hoặc đƣợc vô lƣợng Đà La Ni, hoặc đƣợc ngũ

nhãn, hoặc đƣợc lục thông, hoặc thoát ba ác đạo, hoặc ra khỏi tám nạn, hoặc lìa khổ trời ngƣời ba cõi. Đức từ thanh tịnh của Nhƣ Lai, pháp môn giải thoát của Nhƣ Lai đều chẳng thể nghĩ bàn.

Sau khi nhập diệt, hàng tứ chúng dựng tháp bảy báu cúng dƣờng Xá Lợi đƣợc công đức lớn, có thể làm cho chúng sanh thoát khổ ba cõi, đƣợc chánh giải thoát. Do nhơn duyên nầy nên khi Phật nhập Niết Bàn, tất cả thế gian vì báo đáp từ ân vô lƣợng của Phật mà xây tháp thất bảo để cúng dƣờng Xá Lợi, theo lẽ phải nhƣ vậy. Ba thứ pháp kia có những lợi ích gì đối với chúng sanh mà đức Phật bảo dựng tháp cúng dƣờng ?

Phật nói : ― Bích Chi Phật tỏ ngộ nhơn duyên của các pháp chứng nhập pháp tánh, đã thoát tất cả khổ hoạn trong tam giới, có thể làm phƣớc điền cho nhơn thiên. Do đây nên xây tháp cúng dƣờng Bích Chi Phật đƣợc phƣớc đức kế nơi sự cúng dƣờng Nhƣ Lai, có thể làm cho chúng sanh đều đƣợc diệu quả.

- Nầy A Nan ! A La Hán kia đối với ba cõi đã hết sanh tử chẳng thọ thân đời sau, phạm hạnh đã lập có thể làm phƣớc điền cho thế gian, nên xây tháp cúng dƣờng đƣợc phƣớc đức kế sự cúng dƣờng Bích Chi Phật, cũng làm cho chúng sanh đƣợc nhơn duyên giải thoát.

- Nầy A Nan ! Chuyển Luân Thánh Vƣơng dầu chƣa dứt phiền não, chƣa giải thoát ba cõi, nhƣng do phƣớc đức mà cai trị bốn thiên hạ, đem pháp thập thiện giáo hóa nhơn dân, là bực tôn kính của mọi ngƣời, nên tứ chúng dựng tháp cúng dƣờng, đƣợc phƣớc đức cũng là vô lƣợng .‖

A Nan bạch Phật : ― Sau khi Phật nhập Niết Bàn, hàng tứ chúng nên làm lễ

trà tỳ đức Nhƣ Lai tại chỗ nào ?‖

Phật nói : ― Sau khi ta nhập Niết Bàn, nếu tứ chúng làm lễ trà tỳ ở trong thành Câu Thi Na nầy, ngƣời trong thành tất tranh giành đánh đập nhau, và cũng làm cho tất cả mọi ngƣời đƣợc phƣớc chẳng đồng nhau. Nên tứ chúng phải làm lễ trà tỳ ở ngoài thành, cho mọi ngƣời đều bình đẳng đƣợc phƣớc.‖

https://thuviensach.vn

A Nan bạch Phật : ― Trà tỳ xong, tứ chúng dùng bình báu để đựng Xá Lợi, thời nên dựng tháp thất bảo ở tại chỗ nào để cho tất cả mọi ngƣời đều đƣợc cung kính cúng dƣờng ?‖

Phật nói : ― Nên ở trong thành Câu Thi Na, nơi ngã tƣ đƣờng mà xây tháp cao mƣời ba từng, trƣớc pháp có tƣớng pháp luân, phan lọng, lan can đều bằng thất bảo, bốn mặt tháp đều mở một cửa, từng lớp cửa nẻo xứng nhau an trí bình báu đựng Xá Lợi của Nhƣ Lai trong đó cho tất cả trời ngƣời chiêm ngƣỡng cúng dƣờng.

Tháp của Bích Chi Phật nên mƣời một từng . Tháp của A La Hán nên bốn từng. Cũng đều dùng các thứ báu mà trang nghiêm.

Tháp của Chuyển Luân Vƣơng cũng xây bằng bảy báu nhƣng không có từng cấp, vì Luân Vƣơng chƣa thoát khổ sanh tử trong ba cõi.‖

A Nâu Lâu Đà bạch Phật : Khi trà tỳ xong, tất cả Trời ngƣời cùng bốn bộ

chúng phân chia Xá Lợi của Phật nhƣ thế nào ?

Phật nói : ― Nên dùng tâm bình đẳng phân chia Xá Lợi của Phật khắp ba cõi để tất cả thế gian đều đƣợc cúng dƣờng .‖

Thiên Đế Thích Đề Hoàn Nhơn bạch Phật : ― Nay tôi xin cung kính thỉnh nửa thân Xá Lợi của Nhƣ Lai để cúng dƣờng.‖

Phật bảo Thiên Đế : ― Đức Nhƣ Lai bình đẳng xem chúng sanh nhƣ La Hầu La, ông chẳng nên thỉnh nửa thân Xá Lợi. Nay ta cho ông một cái răng nanh Xá Lợi hàm trên bên hữu, có thể xây tháp cúng dƣờng ở trên Trời, làm cho ông đƣợc phƣớc đức vô tận.‖

Lúc đó tất cả đại chúng Trời ngƣời buồn thƣơng rơi lệ không tự dằn đƣợc.

Đức Thế Tôn bảo khắp đại chúng : ― Khi Phật nhập Niết Bàn rồi, đại chúng chớ quá sầu não. Vì dầu Phật nhập Niết Bàn mà Xá Lợi vẫn thƣờng còn để

cúng dƣờng. Lại có những pháp bảo vô thƣợng, tạng Tu Đa La, tạng Tỳ Nại Da, tạng Ma Ha Đạt Ma, do đây Tam Bảo và tứ đế vẫn thƣờng trụ ở thế

gian, làm chỗ quy y cho chúng sanh. Vì cúng dƣờng Xá Lợi tức là Phật Bảo, thấy Phật Bảo là thấy pháp thân, thấy pháp thân là thấy hiền thánh ,thấy hiền thánh là thấy tứ đế, thấy tứ đế là thấy Niết Bàn. Do đây nên biết rằng Tam Bảo thƣờng trụ không biến đổi, có thể làm chỗ quy y cho thế gian.

https://thuviensach.vn

Đại chúng chớ quá sầu khổ. Nay ta ở đây sắp nhập Niết Bàn. Trong những pháp : Quy y, giới luật, thƣờng, vô thƣờng, Tam Đảo, tứ đế, lục độ, mƣời hai nhơn duyên v.v…, nếu ai có điều chi nghi phải mau thƣa hỏi, đây là lời hỏi rốt ráo cuối cùng để sau khi Phật nhập Niết Bàn không còn nghi hối.‖

Đức Phật phổ cáo trong đại chúng ba lần nhƣ vậy.

Tất cả đại chúng không ai thƣa hỏi, vì ai nấy đều thông đạt hiểu rõ không còn nghi ngờ.

Đức Thế Tôn khen rằng : Lành thay ! Lành thay Đại chúng đã có thể thông đạt các pháp không còn nghi ngờ nhƣ nƣớc sạch rửa hết bụi nhơ nơi thân.

Đại chúng phải tinh tấn sớm đƣợc giải thoát, chớ sầu não mê muội loạn tâm.

Lúc đó Đức Thế Tôn ngồi trên tòa Sƣ Tử, lấy tay vàng vạch y tăng già lê để

lộ ngực huỳnh kim cho đại chúng thấy rồi bảo rằng : Tất cả đại chúng Trời ngƣời nên chí tâm nhìn xem sắc thân hùynh kim của Nhƣ Lai !

Đại chúng chiêm ngƣỡng sắc thân vàng ròng của Phật thảy đều sung sƣớng nhƣ Tỳ Kheo nhập đệ tam thiền.

Sau đó Đức Thế Tôn phóng vô lƣợng vô biên trăm ngàn muôn ức ánh sáng Đại Niết Bàn chiếu khắp tất cả thế giới mƣời hƣơng, che khuất ánh sáng của tất cả mặt trời mặt trăng.

Phóng ánh sáng trên đây rồi Đức Phật bảo đại chúng : Mọi ngƣời nên biết rằng Đức Nhƣ Lai vì tất cả đại chúng mà cần khổ trong nhiều kiếp, đến chặt tay chơn lóc da thịt, đại bi đại nguyện thành bực vô thƣợng chánh giác nơi đời ngũ trƣợc nầy, đƣợc sắc thân Kim Cang bất hoại đủ ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp, vô lƣợng ánh sáng chiếu khắp tất cả. Ai thấy đƣợc hình, gặp đƣợc ánh sáng của Phật, đều đƣợc giải thoát cả.

- Nầy đại chúng ! Phật ra đời rất khó gặp khó thấy nhƣ hoa Ƣu Đàm. Đại chúng gặp ta đây là lần sau cùng, đối với thân nầy chớ để luống qua. Do sức thệ nguyện mà ta sanh nơi cõi uế ác nầy. Duyên giáo hóa đã hòan tất, nay ta muốn nhập Niết Bàn. Đại chúng nên chí thành nhìn xem sắc thân hùynh kim của ta, cố gắng tu tập nghiệp thanh tịnh nhƣ vậy, đời vị lai sẽ đƣợc quả báo nầy.

Đức Thế Tôn ba phen ân cần khuyên bảo nhƣ vậy, đồng thời bày thân chơn kim cho đại chúng thấy.

https://thuviensach.vn

Sau đó Đức Phật từ trên giƣờng thất bảo sƣ tử bay lên hƣ không cao bằng một cây Đa La, bảo một lần rằng : ― Ta sắp nhập Niết Bàn, đại chúng nhìn xem sắc thân huỳnh kim của ta !‖

Lần lƣợt đức Phật bay trên cao bằng bảy cây Đa La, bảy lần bảo rằng : Ta sắp nhập Niết Bàn, đại chúng nên chí tâm nhìn xem sắc thân huỳnh kim của ta !

Từ hƣ không xuống ngồi trên giƣờng sƣ tử Đức Phật lại bảo : Ta sắp nhập Niết Bàn, đại chúng nên chí tâm nhìn xem sắc thân huỳnh kim của ta !

Đức Thế Tôn từ trên giừơng sƣ tử lại bay lên hƣ không cao bằng một cây Đa La, thời một lần bảo đại chúng, lần lƣợt bay cao bằng bảy cây Đa La, bảy lần bảo rằng : Ta sắp nhập Niết Bàn, đại chúng nên chí tâm nhìn xem sắc thân huỳnh kim của ta !

Từ hƣ không xuống ngồi trên giừơng sƣ tử Đức Phật lại kêu đại chúng mà bảo rằng : Ta sắp nhập Niết Bàn, đại chúng nên chí tâm nhìn xem sắc thân huỳnh kim của ta!

Lần thứ ba, Đức Thế Tôn cũng từ trên giừơng sƣ tử bay lên hƣ không cao bằng bảy cây Đa La, đồng thời cũng bảy lần bảo đại chúng nhƣ vậy. Từ hƣ

không xuống ngồi trên giừơng thất bảo Đức Phật lại bảo : Ta sắp nhập Niết Bàn , đại chúng nên chí tâm nhìn xem nơi sắc thân của ta !

Đức Phật hai mƣơi bốn lần ân cần bảo đại chúng nhƣ vậy, rồi lại bảo rằng : Ta sắp nhập Niết Bàn, đại chúng nên chí tâm nhìn xem sắc thân vô úy Kim Cang bất hoại của ta rất khó gặp gỡ nhƣ hoa Ƣu Đàm, nhƣ ngƣời quá khát gặp nƣớc trong mát thời uống đến no không còn khao khát, đại chúng cũng phải nhƣ vậy, nên chí tâm chiêm ngƣỡng sắc thân của Nhƣ Lai lần sau cùng, sau lần thấy nầy không còn thấy lại nữa. Đại chúng nên chiêm ngƣỡng cho thỏa mãn để về sau khỏi ăn năn.

Sau khi ta nhập Niết Bàn, đại chúng phải tinh tấn tu hành sớm ra khỏi ba cõi, chớ có giãi đãi phóng dật tán tâm.

Lúc đó tất cả đại chúng Trời ngƣời trong tất cả thế giới mƣời phƣơng đƣợc gặp ánh sáng Niết Bàn, đƣợc chiêm ngƣỡng đúc Phật đều đƣợc giải thoát.

Những chúng sanh đƣợc gặp đƣợc thấy đều đƣợc dứt hẳn tam đồ bát nạn, bốn tội trọng, năm tội nghịch, đến tất cả phiền não đều dứt hẳn không còn thừa.

https://thuviensach.vn

Sau khi lộ bày sắc thân huỳnh kim cho tứ chúng chiêm ngƣỡng và ân cần khuyến cáo xong, Đức Thế Tôn kéo y tăng già đắp lại nhƣ cũ.

---o0o---

XXVII.PHẨM ỨN TẬN HƢỜN N UYÊN THỨ HA MƢƠ BẢY

Đức Phật bảo đại chúng : ― iờ đây ta nhập Niết Bàn, cả mình ta đau nhức.‖

Nói vừa xong, đức Phật liền nhập sơ thiền, xuất sơ thiền nhập nhị thiền, xuất nhị thiền nhập tam thiền, xuất tam thiền nhập tứ thiền, xuất tứ thiền nhập không xứ định, xuất không xứ định nhập thức xứ định, xuất thức xứ định nhập bất dụng xứ định, xuất bất dụng xứ định nhập phi tƣởng phi phi tƣởng xứ định, xuất phi tƣởng xứ định nhập diệt tận định, xuất diệt tận định nhập phi tƣởng phi phi tƣởng xứ định, xuất phi tƣởng xứ định nhập bất dụng xứ

định, xuất bất dụng xứ định nhập thức xứ định, xuất thức xứ định nhập không xứ định, xuất không xứ định nhập tứ thiền, xuất tứ thiền nhập tam thiền, xuất tam thiền nhập nhị thiền xuất nhị thiền nhập sơ thiền.

Đức Thế Tôn thuận nghịch nhập các thiền định xong, lại phổ cáo đại chúng :

― Ta dùng thậm thâm bát nhã xem khắp ba cõi tất cả lục đạo chúng sanh, ba cõi nầy bổn tánh rời lìa rốt ráo tịch diệt đồng nhƣ hƣ không, không danh,không thức, dứt hẳn các cõi, bổn lai bình đẳng không có tƣởng niệm cao hạ, không thấy nghe, không hay biết, không hệ phƣợc, không giải thoát, không chúng sanh, không thọ mạng, không sanh không diệt, chẳng phải thế

gian chẳng phải chẳng thế gian, Niết Bàn sanh tử đều không thể đƣợc, trƣớc sau bình đẳng vì bình đẳng với các pháp, nhàn cƣ tịnh trụ không có chỗ thi vi, an trí rốt ráo quyết định bất khả đắc, từ pháp vô trụ pháp tánh thi vi, dứt tất cả tƣớng, trọn không chỗ có. Pháp tƣớng nhƣ vậy, ai biết rõ thời gọi là ngƣời xuất thế, kẻ chẳng biết nhƣ vậy thời gọi là đầu mối sanh tử. Đại chúng phải dứt vô minh, diệt đầu mối sanh tử !

Bảo xong, Đức Thế Tôn nhập thiền định siêu việt : Từ sơ thiền xuất liền nhập tam thiền, xuất tam thiền nhập không xứ định, xuất không xứ định nhập vô sở hữu xứ định, xuất vô sở hữu xứ định nhập diệt tận định, xuất diệt tận định nhập phi tƣởng phi phi tƣởng xứ định, xuất phi tƣởng xứ định nhập thức xứ định, xuất thức xứ định nhập tứ thiền, xuất tứ thiền nhập nhị thiền, xuất nhị thiền nhập sơ thiền.

Đức Thế Tôn nghịch thuận nhập thiền định siêu việt xong, lại bảo đại chúng

: ― Ta dùng Ma Ha Bát Nhã xem khắp ba cõi tất cả nhơn pháp hữu tình vô https://thuviensach.vn

tình thảy đều rốt ráo, không hệ phƣợc, không giải thoát, không chủ, không y, không thể nhiếp trì, chẳng ra ba cõi, chẳng vào các cõi, bổn lai thanh tịnh không cấu nhơ, không phiền não, đồng nhƣ hƣ không, chẳng bình đẳng chẳng phải chẳng bình đẳng, dứt hết những động niệm tƣ tƣởng tâm thức.

Pháp tƣớng nhƣ vậy gọi là Đại Niết Bàn, thấy rõ đƣợc pháp tƣớng nầy thời gọi là giải thoát, phàm phu chẳng thấy biết thời gọi là vô minh.

Nói xong Đức Phật lại nhập thiền định siêu việt xuất sơ thiền nhập tam thiền nhẫn đến nhập diệt tận định, xuất diệt tận định nhẫn đến nhập sơ thiền.

Nghịch thuận nhập thiền định siêu việt xong, Đức Thế Tôn lại bảo đại chúng

: ― Ta dùng Phật nhãn xem khắp ba cõi tất cả các pháp, thể tánh của vô minh vốn là giải thoát, tìm khắp mƣời phƣơng trọn không thể đƣợc. Vì cội gốc đã không nên nhánh lá thảy đều giải thoát. Vì vô minh giải thoát nên hành đến lão tử đều đƣợc giải thoát. Do đây nên ngày nay ta an trụ thƣờng tịnh diệt quang gọi là Đại Niết Bàn.

Lúc đó A Nan quá sầu khổ bi ai tâm trí cuồng loạn, nhƣ ngƣời quá say không còn biết những việc xung quanh, chẳng thấy đại chúng, cũng chẳng biết Nhƣ Lai đã nhập Niết Bàn hay chƣa.

Đức Thế Tôn nhập siêu thiền định thuận nghịch ba lần, xem khắp pháp giới ba phen phổ cáo đại chúng, Đức Nhƣ Lai lần lƣợt nhập các thiền định hai mƣơi bảy lần nhƣ vậy.

Vì chẳng biết, nên khi Phật nhập một thiền định A Nan liền hỏi một lần, hai mƣơi bảy lần hỏi ngài A Nâu Lâu Đà : Phật nhập Niết Bàn hay chƣa ?

Ngài A Nâu Lâu Fđà rõ biết Nhƣ Lai nhập các thiền định, hai mƣơi bảy lần đều trả lời với A Nan rằng Phật chƣa nhập Niết Bàn.

Sau khi ba lần thuận nghịch nhập các thiền định cùng phổ cáo đại chúng, đức Thế Tôn nằm nghiêng bên hữu trên giƣờng thất bảo : ối đầu phƣơng bắc, chƣn chỉ thẳng phƣơng Nam, mặt hƣớng về phƣơng Tây, lƣng day qua phƣơng Đông.

Bốn phía giƣờng, tám cây Ta La chia làm bốn cặp : Một cặp phƣơng Tây ở

trƣớc mặt Nhƣ Lai, một cặp phƣơng Đông che sau lƣng Nhƣ Lai, một cặp phƣơng Bắc che trên đầu Nhƣ Lai, một cặp phƣơng Nam đứng phía chƣn Nhƣ Lai.

https://thuviensach.vn

Lúc đó đúng giữa đêm Đức Nhƣ Lai nằm trên giừơng thất bảo trong rừng Ta La nhập tứ thiền yên lặng mà Bát Niết Bàn.

Liền đó bốn cặp cây Ta La : Cặp hƣớng Đông, cặp hƣớng Tây ngọn bốn cây hiệp làm một tàng, cặp hƣớng Nam, cặp hƣớng Bắc ngọn bốn cây hiệp làm một tàng, che giừơng thất bảo trùm trên thân Nhƣ Lai. Những cây Ta La đó, tất cả lá biến thành sắc trắng nhƣ bạch hạc, nhánh lá bông trái da và thân cây thảy đều rụng rớt nức nẻ, lần lần khô héo gãy rớt.

Đồng thời trong lúc đó vô lƣợng thế giới ở mƣời phƣơng đều chấn động vang ra tiếng rằng : ― Khổ thay ! Khổ thay ! Thế giới trống rỗng.‖

Lại vang ra tiếng buồn than diễn nói nghĩa vô thƣờng, khổ, không.

Tát cả những núi trong mƣời phƣơng thế giới : Núi Mục Chơn Lân Đà, núi Đại Mục Chơn Lân Đà, núi Thiết Vi, núi Đại Thiết Vi, Hắc Sơn, Hƣơng Sơn, Kim Sơn, Bảo Sơn, núi Tu Di đồng thời rúng động vang ra tiếng lớn : Khổ thay ! Khổ thay ! Tại sao một mai mà thế gian bơ vơ, huệ nhựt tắt mất vào núi Đại Niết Bàn, tất cả chúng sanh mất cha lành, mất chỗ chiêm ngƣỡng.

Tất cả biển lớn trong mƣời phƣơng thế giới đều đục ngầu, sóng cuồn cuộn nổi lên vang ra các thứ tiếng : Khổ thay ! Khổ thay ! Đấng vô thƣợng chánh giác đã diệt, chúng sanh phải tội khổ trôi mãi trong biển lớn sanh tử, mê mất con đƣờng chơn chánh không do đâu để giải thoát đƣợc.

Tất cả sông rạch khe suối, mƣơng rãnh, giếng ao thảy đều nghiêng ngữa khô cạn.

Mƣời phƣơng thế giới vắng lặng tối tăm. Sầu não tối tăm bao trùm cả thế

giới. Lúc đó bỗng có gió to thổi bay bụi cát, khắp nơi đều mờ tối. Tất cả cỏ

cây trên mặt đất gãy ngã rơi rụng. Tât cả chƣ thiên vân tập chật cả hƣ

không, than thở kêu khóc tiếng động cả cõi đại thiên, rƣới vô số trăm ngàn hoa trời hƣơng trời cúng dƣờng Đức Nhƣ Lai, lại rải vô số thiên tràng, thiên phan, thiên anh lạc, thiên bảo cái, thiên bảo châu biến thành bửu đài giữa hƣ

không để cúng dƣờng Đức Nhƣ Lai. Chƣ thiên lại ở trên hƣ không tấu vô số

thiên nhạc xƣớng rằng : Khổ thay ! Khổ thay ! Đức Phật đã nhập Niết Bàn.

Thế giới trống rỗng, chúng sanh đã mất con mắt, quỉ La Sát phiền não lan tràn khắp nơi, sự khổ nối luôn xoay vần chẳng dứt.

https://thuviensach.vn

Lúc đó A Nan mê muội, chẳng biết Đức Nhƣ Lai đã nhập Niết Bàn hay chƣa nhập, chỉ nghe thấy những cảnh những tiếng lạ thƣờng nên lại hỏi .

Ngài A Nâu Lâu Đà đáp rằng : ― Đấng Đại iác Thế Tôn đã nhập Niết Bàn.‖

Nghe lời nầy, A Nan té xỉu xuống đất, mất thở nhƣ ngƣời chết.

Ngài A Nâu Lâu Đà lấy nƣớc lạnh rải trên mặt A Nan đỡ dậy nhiều lời an ủi rằng : Thảm thay ! Thảm thay ! Rất đáng đau khổ. Nhƣng ông chớ quá buồn rầu mà tâm trí điên loạn. Hóa duyên của Đức Nhƣ Lai đã hoàn tất, tất cả trời, ngƣời không ai cầm lại đƣợc. Khổ thay ! Biết làm sao đƣợc ! Nào ngờ ngày nay Đấng Thiên Nhơn Sƣ việc làm đã rốt ráo không ai cầm lại đƣợc. Ông cùng tôi phải đồng dằn sự buồn khổ. Đức Phật dầu nhập Niết bàn, nhƣng còn Xá Lợi và Pháp Bảo vô thƣợng thƣờng trụ nơi thế gian, có thể làm chỗ

quy y cho chúng sanh. Các ông cùng tôi phải tinh tấn đem Pháp Bảo của Phật truyền lại cho chúng sanh, khiến họ thoát khổ, dùng đây để báo ân đức của Nhƣ Lai.

An Nan nghe lời an ủi trên, lần lần tỉnh ngộ nghẹn ngào buồn khóc.

Trong rừng Ta La nơi thành Câu Thi Na rộng mƣời hai do tuần, đại chúng trời ngƣời chật khắp trong đó. Chỗ nhỏ bằng đầu mũi kim dung thọ vô lƣợng chúng, không một chút hở trống, dầu vậy nhƣng chẳng trở ngại, chẳng che khuất nhau.

Vô số ức Bồ Tát cùng đại chúng nhơn thiên đều mê muội loạn tâm, thấy thế

giới biến độngï khác thƣờng và nghe ngài A Nâu Lâu Đà bảo là Đức Phật đã nhập Niết Bàn, có nhiều ngƣời ngất xỉu té xuống đất. Trong đó có ngƣời nhập diệt theo Phật, có ngƣời mất trí, có ngƣời thân tâm rung rẩy, có ngƣời nghẹn ngào nƣớc mắt tuôn rơi, có ngƣời đấm ngực kêu to, có ngƣời cào đầu bức tóc. Hoặc than khổ thay khổ thay, hoặc kêu sao Đức Nhƣ Lai nhập Niết Bàn quá mau, hoặc khóc tôi đã mất đấng tôn kính, hoặc than thế giơiù trống rỗng, con mắt chúng sanh đã mất, hoặc than quỉ phiền não lan tràn hoặc than mầm lành của chúng sanh đã chết, hoặc nói ma vƣơng mừng rỡ cởi khôi giáp ra nghỉ, hoặc tự trách thân tâm suy gẫm vô thƣờng hoặc chánh quán đƣợc giải thoát, hoặc cảm thƣơng mất chỗ quy y. Có ngƣời máu ửng đỏ khắp thân chảy lan ra đất. Tất cả đại chúng kêu khóc tiếng động khắp thế giới .

Lúc đó Khi Thí Đại Phạm Thiên Vƣơng biết Phật đã nhập Niết Bàn, liền cùng chƣ thiên từ cõi sắc bay xuống khóc to nghẹn ngào xỉu té trƣớc Nhƣ

Lai, giây lâu tỉnh lại buồn than nói kệ rằng :

https://thuviensach.vn

Thuở xƣa Thế Tôn có lời nguyện, Vì chúng tôi mà ở Ta Bà, Ẩn giấu vô lƣợng sức tụ tại , Đem pháp phƣơng tiện độ chúng sanh, Tùy theo cơ nghi mà thuyết pháp,

Chúng sanh thọ pháp đƣợc an lạc, Dìu dắt ra khỏi ba cõi khổ, Rốt ráo đều đến đạo Niết Bàn. Phật là mẹ lành nuôi chúng sanh, Khắp cho uống sữa Đại Từ Bi, Nào ngờ nay lại sớm sả ly, Trời ngƣời bơ vơ mất nƣơng cậy. Thƣơng thay mầm lành của chúng sanh, Không có cam lồ để tăng trƣởng, Mầm lành lần lần héo mất rồi, Tội nghiệp kéo nhau đọa ác đạo. Thế giới trống rỗng biết làm sao, Huệ nhãn chúng sanh nay đã tắt, Đi trong đƣờng hắc ám vô minh, Đọa lạc ba cõi trôi chìm khổ. Chúng sanh tội ác không ai cứu, Nguyện nƣơng Xá Lợi cầu giải thoát, Nhờ sức Đại Bi của Nhƣ Lai, Cứu giúp chúng tôi thoát chốn khổ. Ngờ đâu giữa cõi đời ác trƣợc, Phật bỏ

chúng tôi nhập Niết Bàn.

Lúc đó Thích Đề Hoàn Nhơn cùng chƣ thiên từ hƣ không xuống than thở

khóc lóc ngất xỉu trƣớc Nhƣ Lai, giây lâu tỉnh lại nghẹn ngào rơi lệ quì trƣớc Phật nói kệ than thở :

Nhƣ Lai nhiều kiếp tu khổ hạnh, Vì lợi ích quần sanh chúng tôi, Đƣợc thành đạo chánh giác vô thƣợng, Đồng thƣơng chúng sanh nhƣ con mật, Ban cho thuốc pháp thuốc vô thƣợng, Y Sƣ trị bịnh là Y Vƣơng , Mây đại từ bi che chúng sanh, Mƣa huệ cam lồ rƣới tất cả. Ánh sáng huệ nhựt soi vô minh, Chúng sanh vô minh thấy thánh đạo, Từ quang thánh nguyệt chiếu lục thú, Ba cõi đƣợc soi thoát các khổ. Nào ngờ hôm nay bỏ đại bi, Đã nhập Niết Bàn chẳng còn thấy, Bổn thệ Đại Bi nay ở đâu, Rời bỏ chúng sanh nhƣ mũi dãi. Tất cả hàng chúng sanh chúng tôi, Nhƣ nghé mất mẹ ắt phải chết, Đại chúng cầm tay nhau kêu khóc, Đấm ngực buồn than động Đại Thiên.

Khổ thay mọi ngƣời trong ba cõi, cớ gì một mai đều côi cút, Chúng tôi hết phƣớc rất là khổ, Mầm lành cháy không nƣớc nhuần. Nguyện ánh sáng pháp bảo Xá Lợi, Chiếu đến tôi thoát khỏi ba cõi, Buồn thay khổ thay cho chúng tôi, Bao giờ lại đƣợc thấy Nhƣ Lai.

Lúc bấy giờ ngài A Nâu Lâu Đà buồn than rơi lệ quì trƣớc Phật nói kệ than rằng :

Chánh pháp Pháp Vƣơng nuôi chúng tôi, Cho uống Pháp nhũ lớn khắp thân, Chúng sanh Pháp thân chƣa thành lập, Lại thêm huệ mạng thiếu tƣ lƣơng, Dùng tám phạm âm thƣờng diễn thuyết. Đại chúng nghe rồi đều ngộ đạo, https://thuviensach.vn

Thƣờng phóng Đại Bi ngũ sắc quang, Đại chúng đƣợc soi đều giải thoát.

Hôm nay sao lại nhập Niết Bàn, Chúng sanh tội khổ nƣơng về đâu, Khổ thay Thế Tôn bỏ Đại Bi, Chúng tôi cô cùng ắt phải chết, Dầu biết Thế Tôn hiện phƣơng tiện, Chúng tôi không thể chẳng buồn thƣơng, Đại chúng mê muội mất bổn tâm, Khóc động trời đất rúng ba cõi. Riêng mình Thế Tôn ở an lạc, Chúng sanh quá khổ sao bỏ đi, Thuở xƣa Thế Tôn vì chúng tôi, Bỏ đầu chặt tay trong nhiều kiếp. Đƣợc thành đạo chánh giác vô thƣơng, Chẳng ở đời lâu vội Niết Bàn, Đại chúng, chúng tôi ở vô minh, Ma vƣơng mừng rỡ cởi khôi giáp, Nguyện sức từ bi của Thế Tôn, Xá Lợi phóng quang nhiếp chúng tôi, Cúi xin Thế Tôn thƣơng tứ chúng, Pháp bảo lƣu truyền mãi chẳng cùng, Chúng tôi không thể liều tự chết, Mạng sống thừa nầy đƣợc bao lâu, Khổ

thay đau đớn khó chịu nổi, Bao giờ lại thấy Đức Nhƣ Lai.

Lúc bấy giờ A Nan ngất xỉu lần lần tỉnh lại giơ tay vỗ đầu đấm ngực nghẹn ngào buồn khóc rơi lệ quì trƣớc Phật nói kệ buồn than : Xƣa tôi cùng Phật đồng thệ nguyện, May mắn đồng sanh trong giòng Thích, Nhƣ Lai đặng thành đạo chánh giác, Tôi làm thị giả hai mƣôi năm, Hết lòng cúng dƣờng chƣa thỏa lòng, Nay Phật bỏ tôi vào Niết Bàn, Than ôi, than ôi sao quá khổ, Từ đây mãi mãi lòng đớn đau. Thân tôi chƣa thoát lƣới ba cõi, Vỏ trứng vô minh chƣa ra khỏi, Mỏ huệ Thế Tôn chƣa mổ vỡ, Sao lại bỏ tôi vội Niết Bàn. Tôi nhƣ trẻ nít vừa mới sanh, Mất mẹ chẳng lâu ắt phải chết, Cớ gì Thế Tôn bỏ rơi tôi. Để riêng hƣởng vui ngoài ba cõi. Nay tôi sám hối với Thế Tôn, Hầu Phật đến nay hai mƣơi năm, Trong lúc đứng ngồi nhiều biếng trễ, Không đƣợc vui đẹp lòng Thế Tôn, Nguyện đấng chánh giác Đại Từ Bi, Ban pháp cam lộ tôi an vui, Tôi nguyện cùng tận thuở vị lai, Thƣờng gặp Thế Tôn làm thị giả. Ngƣỡng mong Thế Tôn đại từ quang, Tất cả thế

giới nhiếp thọ tôi, Than ôi khổ thay nói chẳng đƣợc, Ơn Phật nghẹn ngào chẳng thể bày.

Lúc bấy giờ vô số hằng hà sa Bồ Tát tất cả đại chúng trời ngƣời buồn khóc rơi lệ chẳng xiết than thở. Mọi ngƣời khuyên nhủ nhau dằn bớt lòng buồn khổ, lo sắm sửa vô số hƣơng hoa vi diệu : Hoa mạn đà la, hoa ma ha mạn đà la, hoa mạn thù sa, hoa ma ha mạn thù sa, hƣơng hải thử ngạn, chiên đàn, trầm thủy, hòa hƣơng, hƣơng thủy, hƣơng nê, cùng trăm ngàn muôn thứ lọng báu, tràng báu, phan báu, chuỗi ngọc, chân châu đem đến cúng dƣờng Nhƣ

Lai.

Nhơn dân nam nữ lớn nhỏ trong thành Câu Thi Na đều buồn khóc rơi lệ, sắm sửa vô số hƣơng hoa phan lọng tốt đẹp đem đến cúng dƣờng Nhƣ Lai.

https://thuviensach.vn

Tứ Thiên Vƣơng cùng thiên chúng buồn than rơi lệ, sắm sửa vô số hƣơng hoa phan lọng đem đến cúng dƣờng Nhƣ Lai.

Đao Lợi Thiên Vƣơng, Dạ Ma Thiên Vƣơng, Đâu Suất Thiên Vƣơng, Hoá Lạc Thiên Vƣơng, Tha Hoá Thiên Vƣơng, Sắc iới Thiên Vƣơng, Vô Sắc iớiù Thiên đều cùng thiên chúng buồn thƣơngthan thở mang vô số hoa hƣơng phan lọng vi diệu đến cúng dƣờng Nhƣ Lai.

---o0o---

XXVIII.PHẨM TRÀ TỲ THỨ HA MƢƠ TÁM

Lúc đó tất cả nhân dân nam nữ trong thành Câu Thi Na hỏi ngài A Nan pháp tắc trà tỳ đối với Đức Nhƣ Lai.

Ngài A Nan thuật lại lời Phật nên theo pháp tắc Chuyển Luân Thánh Vƣơng.

Tất cả nhân dân buồn khóc rơi lệ trở vào trong thành làm kim quan dùng thất bảo trang nghiêm, cùng lo sắm ngàn bức bạch điệp vô giá, vô số bông đâu la miên mềm nhuyễn, vô số chiên đàn, trầm thủy, hòa hƣơng hƣơng thủy, hƣơng nê, phan lọng hoa hƣơng v.v… Sắm sửa xong, cùng nhau đến trƣớc Phật rơi lệ nghẹn ngào mà dâng lên cúng dƣờng.

Lúc đó đại chúng buồn thƣơng cung kính dùng bạch điệp tốt che tay đỡ Nhƣ

Lai vào trong kim quan đổ đầy dầu thơm, nắp kim quan liền đóng kín lại.

Nhơn dân trong thành Câu Thi Na vì tham phƣớc lành, không muốn cho đại chúng trời ngƣời khiêng kim quan của Phật, họ sai bốn đại lực sĩ thỉnh kim quan của Phật vào trong thành để cúng dƣờng. Bốn đại lực sĩ nầy vận dụng hết sức mình mà vẫn không động đƣợc kim quan. Trong thành lại sai tám đại lực sĩ, rồi đến mƣời sáu đại lực sĩ, nhƣng vẫn không khiêng nổi.

Ngài A Nâu Lâu Đà thong thả bảo các lực sĩ rằng : ― Dầu cho tất cả nhơn dân trong thành cũng không khiêng nổi kim quan, huống là các ông. Các ông phải thỉnh đại chúng cùng chƣ thiên trợ lực các ông mới khiêng kim quan vào thành đƣợc.

Lúc đó Thiên Đế Thích cùng chƣ thiên cầm lọng thất bảo lớn cùng vô số hoa hƣơng phan lọng các thứ âm nhạc, khóc lóc rơi lệ ở giữa hƣ không giăng che cúng dƣờng kim quan của Phật. Lục dục thiên cùng sắc giới thiên cũng đồng cúng dƣờng kim quan nhƣ Đế Thích.

https://thuviensach.vn

Đức Đại Bi của Thế Tôn muốn cho thế gian đƣợc tâm bình đẳng đồng đƣợc phƣớc, kim quan liền từ rừng Ta La tự bay lên hƣ không cao bằng một cây Đa La.

Nhơn dân trong thành Câu Thi Na và tất cả đại chúng trời ngƣời, vì không đƣợc khiêng kim quan nên tự cảm thƣơng kêu khóc.

Chƣ thiên đem hoa hƣơng châu ngọc rải trƣớc kim quan, vần vũ quanh kim quan. Đồng than thở xƣớng to rằng : Khổ thay ! Khổ thay ! Chúng ta vô phƣớc chẳng đặng khiêng kim quan.

Lúc đó kim quan của Phật bay trên hƣ không, từ rừng Ta La bay chậm chậm vào cửa Tây thành Câu Thi Na, Tất cả nhơn dân đại chúng trời, ngƣời, Bồ

Tát, Thanh Văn, hoặc đi dƣới đất, hoặc đi trên hƣ không, theo sau kim quan buồn khóc than thở nghẹn ngào rơi lệ.

Thành Câu Thi Na mỗi phía rộng bốn mƣơi tám do tuần. Kim quan của Phật bay chậm chậm trên hƣ không vòng ra cửa Đông hữu nhiễu vào của Nam, rồi vẫn bay chậm chậm trên hƣ không mà ra của Bắc, lại tả nhiễu vào cửa Tây. Bay nhiễu đủ ba vòng nhƣ vậy, kim quan bay chậm chậm trên không vào cửa Tây rồi ra cửa Đông, tả nhiễu vào cửa Bắc lại ra cửa Nam, hữu nhiễu trở lại vào cửa Tây, bay nhƣ vậy đủ bốn vòng.

Lúc kim quan của Phật bay vào thành, vô số đại chúng mang vô số gỗ thơm, chiên đàn, trầm thủy, tất cả hƣơng báu cùng vô số phan lọng hƣơng hoa chuỗi ngọc đến chỗ trà tỳ.

Tứ Thiên Vƣơng cùng chƣ thiên cũng đem những thứ hƣơng thƣợng diệu cõi trời đến chỗ trà tỳ.

Chƣ thiên cõi trời Đao Lợi nhẫn đến chƣ thiên cõi trời Tha Hóa cũng đều đem vô số thứ hƣơng thƣợng diệu cõi trời và phan lọng hoa hƣơng chuỗi ngọc gấp bội trời Tứ Thiên Vƣơng đến chỗ trà tỳ.

Chƣ thiên cõi sắc, cõi vô sắc chỉ đem hƣơng hoa đến chỗ trà tỳ.

Ngài A Nâu Lâu Đà, lệ đầy mắt chẳng xiết buồn thƣơng, khất gỗ thơm chiên đàn trầm thủy cõi trời đủ sáu ngàn cây đem đến chỗ trà tỳ.

Lúc Đức Thế Tôn mới thành đạo, bờ phía Bắc sông Hằng mọc lên một cây chiên đàn, lớn nhƣ bánh xe, cao bằng bảy cây Đa La. Hơi thơm bay tỏa khắp https://thuviensach.vn

nơi Thọ Thần của cây chiên đàn nầy sanh đồng thời với cây, thƣờng đem hƣơng của cây nầy đến cúng dƣờng Phật. iờ Phật nhập Niết Bàn, cây chiên đàn nầy liền chết nhánh lá khô rụng, Thọ Thần nầy cũng chết theo cây. Các vị thần khác đem cả cây chiên đàn đã chết khô nầy đến chỗ trà tỳ để cúng dƣờng.

Nơi đây là chỗ trà tỳ của tam thế chƣ Phật. Nơi đây có vô lƣợng tháp báu của chƣ Phật quá khứ. Nơi đây là chỗ đất Kim cang cứng chắc.

Lúc đó kim quan của Phật bay chầm chậm trên không hữu nhiễu tả nhiễu bay quanh thành Câu thi Na đủ bảy vòng, rồi từ từ hạ xuống trên giừơng thất bảo, trong thời gian đó trải qua bảy ngày.

Nhơn dân đại chúng trời ngƣời , Thanh Văn, Bồ Tát cầm phan lọng hoa hƣơng buồn khóc rơi lệ theo sau kim quan trọn bảy ngày.

Do thần lực của Phật, tất cả đại chúng đều không đói khát, không một ai nghĩ đến ăn uống, chỉ thành tâm cung kính mến luyến Đức Nhƣ Lai.

Vì đã đủ bảy ngày sắp đem Nhƣ Lai ra khỏi kim quan, đại chúng kêu khóc chấn động thế giới, dùng bạch điệp mịn nhuyễn che tay cung kính phò thân Kim Cang bất hoại đủ ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp của Nhƣ Lai an lành ra khỏi kim quan để trên giừơng thất bảo.

Đại chúng càng thêm buồn thƣơng than khóc, đem hoa hƣơng, trổi âm nhạc cúng dƣờng Nhƣ lai.

Mọi ngƣời mắt đầy lệ, miệng nghẹn ngào, dùng vô số hƣơng thủy, cung kính tắm rửa thân Nhƣ Lai từ đầu đến chân. Cũng rửa kim quan trong ngoài sạch sẽ.

Tắm rửa thân Nhƣ Lai xong, đại chúng lại đem vô số hƣơng hoa phan lọng buồn thƣơng khóc lóc, cúng dƣờng nhƣ Lai. Dùng vô số bông đâu la miên mịn màng bao bọc thân Kim Cang của Nhƣ Lai từ đầu đến chân. Rồi lấy bạch điệp vô giá tuần tự quấn ngoài bông đâu la miên đủ một ngàn bức.

Đại chúng lại khóc than cúng dƣờng rồi lấy bạch điệp che tay cung kính phò thân Nhƣ Lai vào trong kim quan, đổ đầy dầu thơm, nắp kim quan liền đóng lại.

https://thuviensach.vn

Đại chúng lại buồn than khóc lóc trổi âm nhạc dƣng hƣơng hoa cúng dƣờng kim quan.

Sau đó đại chúng chất gỗ thơm chiên đàn trầm thủy thành lầu hƣơng lớn, bốn phía treo giăng những lọng báu phan đèn, chuỗi ngọc, dây vàng. Mùi gỗ

thơm bay tỏa khắp thành.

Sau khi dâng hoa hƣơng, trổi âm nhạc thƣơng khóc cúng dƣờng, đại chúng trời ngƣời dùng bạch điệp che tay cung kính khiêng kim quan để lên lầu hƣơng.

Đại chúng lại than khóc, nhiều ngƣời ngất xỉu. Khi tỉnh lại đồng kêu rằng : Khổ thay ! Khổ thay ! Nào ngờ cuối cùng không chỗ nƣơng cậy ! Than xong nghẹn ngào rơi lệ lại rải hƣơng hoa, treo phan lọng, trổi âm nhạc cúng dƣờng Nhƣ Lai.

Lúc đó sắp sửa nổi lửa trà tỳ, đại chúng lại kêu gào than khóc chấn động cõi đại thiên trần thiết cúng dƣờng kim quan của Phật.

Mọi ngƣời vừa khóc lóc lệ đầy mắt, đều cầm đuốc hƣơng lớn cả ôm, cháy sáng cả vùng, đem đến châm vào lầu gỗ thơm. Khi đến gần lầu gỗ thơm, tất cả ngọn đuốc đều tự nhiên tắt. Đại chúng lại thay vô số đuốc khác ném vào dƣới lầu hƣơng, tất cả ngọn đuốc cũng đều tắt.

Trăm ngàn Hải Thần đem đuốc lớn thất bảo đến châm vào lầu hƣơng, những đuốc nầy cũng đều tắt.

Đại chúng chẳng biết cớ gì trà tỳ chẳng đƣợc, đây có lẽ Đức Nhƣ lai còn có nhơn duyên gì chƣa xong.

Lúc đó ngài Ma Ha Ca Diếp cùng năm trăm Tỳ Kheo ở tại núi Kỳ Xà Quật cách thành Câu Thi Na năm mƣơi do tuần, đƣơng nhập Tam Muội, bỗng nhiên tim nhảy thân rung, liền xuất định thấy núi cây đều chấn động, biết rằng Đức Nhƣ Lai đã nhập Niết Bàn. Ngài bảo các Tỳ Kheo : Đức Đại Sƣ

Thế Tôn của chúng ta đã nhập Niết Bàn bảy ngày rồi, hiện đã vào trong kim quan.

Khổ thay ! Khổ thay ! Chúng ta phải mau đến chỗĐức Nhƣ Lai, sợ rằng đã trà tỳ rồi chẳng còn đƣợc thấy sắc thân chơn tịnh ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp của Đức Phật.

https://thuviensach.vn

Ngài Ma Ha Ca Diếp vì lòng kính trọng Phật nên chẳng dám dùng thần thông bay đi, bèn dắt các Thầy Tỳ Kheo đi bộ bảy ngày mới tới thành Câu Thi Na.

Trên đầu đƣờng cửa Đông, ngài Ma Ha Ca Diếp thấy một Bà La Môn tay cầm một nhánh thiên hoa đi ngƣợc chiều, liền hỏi : ― Ông từ đâu mà đến đây?‖

Bà La Môn đáp : ― Đức Phật đã nhập Niết Bàn, tôi vừa ở chỗ trà tỳ về‖.

- Ông đƣơng cầm đó là hoa gì ?

- Tôi ở chỗtrà tỳ đƣợc cành hoa trời nầy.

Ngài Ma Ha Ca Diếp ngỏ ý xin hoa ấy.

Bà La Môn nói : ― Không đƣợc ! Tôi muốn đem hoa nầy về cho thân tộc tôi cúng dƣờng trong nhà.‖

Ngài Ma Ha Ca Diếp bèn mƣợn cành hoa, hai tay cung kính để lên đầu mình, liền ngất xỉu té xuống đất. iây lậu tỉnh lại suy nghĩ rằng : Ở đây than khóc, chẳng thấy đƣợc sắc thân hùynh kim của Nhƣ Lai cũng không ích gì.

Nghĩ xong, liền cùng các Tỳ Kheo đi gấp vào cửa Bắc thành Câu Thi Na, ghé vào một tăng phƣờng thấy các Tỳ Kheo đang hội họp.

Các Tỳ Kheo nầy bảo ngài rằng : Xem các ông dƣờng nhƣ từ xa mới đến, có lẽ nhọc nhằn đói khát, nên ngồi nghỉ chờ đến giờ ăn.

Ngài Ma Ha Ca Diếp nói : Đấng Đại Sƣ đã nhập Niết Bàn, chúng tôi còn lòng nào ở yên đây chờ ăn.

- Đại Sƣ là ai ?

- Khổ thay , đau đớn thay ! Các Thầy chẳng biết ƣ ? Đấng Đại iác Thế Tôn nay đã nhập Niết Bàn.

Các Tỳ Kheo nầy nghe rồi vui mừng lắm, nói rằng : ― Sƣớng lắm ! Sƣớng lắm ! Đức Nhƣ Lai còn tại thế cấm răn chúng ta, đặt ra giới luật nghiêm tuấn, chúng ta chẳng chịu nổi. Nay đã nhập diệt, những giới luật nghiêm tuấn ấy cũng phải bỏ. Các ông thong thả chờ ăn uống, có gì phải vội gấp.‖

https://thuviensach.vn

Đức Phật dùng thần lực bít tai chƣ thiên và các Tỳ Kheo theo ngài Ca Diếp.

Những Tỳ Kheo nầy cùng chƣ thiên đều chẳng nghe những lời ác của các Tỳ Kheo vừa nói. Chỉ một mình ngài Ma Ha Ca Diếp nghe thôi.

Lúc đó, ngài Ca Diếp dắt các Tỳ Kheo rời tăng phƣờng vội vã đến chỗ Phật.

Vừa đi vừa suy nghĩ chúng tôi làm sao đƣợc có những đồ cúng dƣờng, để

khi đến chỗ Phật dâng lên cúng dƣờng ?

Ngài Ma Ha Ca Diếp lại suy nghĩ : Tôi vốn sanh trƣởng ở trong thành nầy, nay xin đồ cúng dƣờng có lẽ cũng đƣợc.

Ngài liền dắt các Tỳ Kheo ghé từng nhà để xin, đƣợc ngàn bức bạch điệp tốt, vô số bông đâu la miên, cùng rất nhiều hƣơng hoa, hƣơng nê, hƣơng thủy, hƣơng du, phan lọng, hàng màu, chuỗi ngọc.

Xin đồ cúng dƣờng xong, các ngài lật đật mang ra cửa Tây. Từ xa nghe vẳng tiếng đại chúng than khóc ở chỗ trà tỳ. Nghe đại chúng hỏi Thiên Đế cúng dƣờng đã xong làm sao có lửa để đốt lầu hƣơng ? Nghe Thiên Đế đáp rằng đại chúng nên chờ, ngài Ma Ha Ca Diếp sắp đến.

Tất cả đại chúng đƣơng buồn khóc thấy ngài Ma Ha Ca Diếp cùng năm trăm Tỳ Kheo vừa đi, vừa khóc mà đến, liền tránh đƣờng nhƣờng chỗ cho ngài Ma Ha Ca Diếp đi thẳng vào lầu hƣơng. Ngài Ma Ha Ca Diếp dắt cácTỳ

Kheo vòng lên kim quan mà lễ bái kêu khóc ngất xỉu, giây lâu tỉnh lại nƣớc mắt tuôn rơi, hỏi đại chúng rằng : ― Làm sao để đƣợc mở kim quan của Phật

?‖

Đại chúng đáp : ― Phật nhập Niết Bàn đã trải qua hai thất, sợ có tổn hoại chăng ?‖

Ngài Ma Ha Ca Diếp nói : ― Thân của Nhƣ Lai là thân Kim Cang thƣờng, lạc, ngã, tịnh, không thể có sự hƣ rã, thân Phật thơm tho ngào ngạt nhƣ núi Chiên Đàn.‖

Nói xong các ngài liền đến bên kim quan than thở khóc lóc.

Lúc đó Đức Nhƣ Lai Đại Bi bình đẳng vì ngài Ma Ha Ca Diếp nên kim quan tự nhiên mở nắp. Ngàn trƣơng bạch điệp cùng bông đâu la miên đều tự

tháo tung, lộ bày thân huỳnh kim ba mƣơi hai tƣớng tốt, tám mƣơi vẻ đẹp.

Vừa thấy kim thân của Phật lộ ra, các ngài liền ngất xỉu té xuống, giây lâu tỉnh lại nghẹn ngào than khóc, nƣớc mắt chảy tuôn đem hoa hƣơng phan https://thuviensach.vn

lọng hàng màu chuỗi ngọc của mình xin đặng dâng lên cúng dƣờng, rồi lấy hƣơng nê hƣơng thủy tắm rửa kim thân của Nhƣ Lai, đốt hƣơng rải hoa khóc lóc cúng dƣờng. Sau đó các ngài đem bông đâu la miên của mình bao trùm kim thân kế lấy bông đâu la miên cũ bao ngoài. Lại lấy ngàn bức bạch điệp của mình tuần tự quấn ngoài bông đâu la miên, kế đó lấy ngàn bức bạch điệp cũ cũng theo thứ tự quấn ngoài bạch điệp mới. Sau khi quấn bạch điệp xong nắp kim quan liền đóng lại.

Ngài Ma Ha Ca Diếp cùng các Tỳ Kheo khóc lóc rơi lệ đi nhiễu kim quan bảy vòng, quì gối chắp tay nói kệ than thở :

Khổ thay khổ thay đấng Đại Thánh, Nay tôi đau đớn nhƣ cắt lòng, Thế Tôn diệt độ sao quá sớm, Đại Bi chẳng thể nán chờ tôi. Trong thiền định ở núi Xà Quật, Tôi khắp tìm Phật đều chẳng thấy, Nhìn lại thấy Phật đã Niết Bàn, Thoạt vậy thân tâm tôi kinh động. Bỗng thấy mây đen khắp thế gian, Lại thấy núi cây đều chấn động, Liền biết Nhƣ Lai đã Niết Bàn, Chúng tôi vội đến chẳng đƣợc thấy. Thế Tôn Đại Bi chẳng đến tôi, Khiến tôi chẳng thấy Phật nhập diệt, Chẳng đƣợc nghe một lời dạy bảo, Tôi nay côi cùng biết nƣơng đâu ! Thế Tôn ôi ! Tôi quá đau đớn, Rối loạn tinh thần tâm mê muội Nay tôi cúi lạy đầu Thế Tôn, Và cũng kính lạy ngực Thế Tôn, Kính lễ hai tay của Đại Thánh, Và cũng kính lễ lƣng Thế Tôn, Cung kính đảnh lễ rún Thế Tôn, Thâm tâm kính lễ chƣn của Phật. Khổ thay chẳng thấy Phật Niết Bàn, Xin hiện bày chỗ tôi kính lễ. Nhƣ Lai ở đời chúng an vui, Nay nhập Niết Bàn đều rất khổ. Buồn thay buồn thay quá đớn đau, Đại Bi hiện bày chỗ

tôi lễ.

Lúc ngài Ma Ha Ca Diếp khóc than nói kệ rồi, đấng đại bi Thế Tôn liền hiện hai bàn chân thiên bức luân tƣớng ra ngoài kim quan. Từ thiên bức luân phóng ngàn tia sáng chiếu khắp tất cả thế giới ở mƣời phƣơng.

Ngài Ma Ha Ca Diếp cùng các Tỳ Kheo thấy chƣn Phật, đồng thời cúi lạy tƣớng thiên bức luân. Vì quá cảm động, các ngài mê muội ngất xỉu, giây lâu tỉnh lại nghẹn ngào kêu khóc, đi nhiễu bảy vòng rồi lại đảnh lễ chƣn Phật buồn khóc nói kệ rằng :

Nhƣ Lai tâm Đại Bi trọn vẹn, Từ quang bình đẳng không phân biệt, Chúng sanh có cảm đều ứng hiện, Cho tôi đƣợc thấy tƣớng túc luân. Nay tôi thâm tâm quy mạng lễ, Đấng hai chân thiên bức luân tƣớng, Trong thiên luân phóng ngàn tia sáng, Chiếu khắp cõi Phật ở mƣời phƣơng. Nay tôi quy y cúi đầu lạy, Thiên bức luân tƣớng phóng ánh sáng, Chúng sanh đƣợc chiếu đều https://thuviensach.vn

giải thoát, Tam đồ bát nạn đều lìa khổ. Tôi lại quy y cúi đầu lạy, Ánh sáng khắp cứu các ác thú. Thuở xƣa Thế Tôn từ nhiều kiếp, Vì chúng tôi siêng tu khổ hạnh, Ngày nay chứng đƣợc thân kim cang, Do đây dƣới chƣn ngàn tia sáng. Buồn thƣơng cúi đầu quy mạng lễ, Thiên luân an lạc các chúng sanh.

Phật tu công đức vì tất cả, Dƣới cội đạo thọ hàng bốn ma, Bốn ma hàng rồi dẹp ngoại đạo, Nhơn đây chúng sanh đƣợc chánh kiến. Cung kính quy y cúi đầu lạy, Chƣn sáng khiến chúng đƣợc chánh kiến, Phật là cha lành của tất cả, Chƣn sáng bình đẳng độ chúng sanh. Tôi lại quy y cúi đầu lạy, Chƣn sáng bình đẳng cứu thoát khổ, Tôi gặp chƣn sáng thiên bức luân, Buồn mừng xen lộn đau đớn lòng. Tôi lại khóc than cúi đầu lạy, Tƣớng sáng thiên luân có cảm ứng, Quy y cúi lạy ánh sáng chƣn, Nƣơng thừa rốt ráo ra ba cõi.

Kính lễ chƣn trời ngƣời quy y, Ánh sáng khắp soi ba cõi khổ, Chúng sanh chƣa đƣợc giải thoát khổ, Thảy đều qui mạng chƣn thiên quang. Chúng tôi luân hồi chƣa ra khỏi, Cớ sao chƣn Phật lại bỏ rơi, Thƣơng thay, thƣơng thay cho chúng sanh. Tia sáng thiên luân mãi chẳng thấy, Sám hối với đấng Đại Từ Bi, Đảnh lễ chƣn vàng ngàn tia sáng. Buồn thay nay gặp tƣớng Thiên Luân, Từ đây lúc nào đƣợc thấy lại !

Ngài Ma Ha Ca Diếp cùng các Tỳ Kheo nói kệ trên đây rồi, lại ngất xỉu mê muội, giây lâu tỉnh lại nghẹn ngào buồn thƣơng không dằn đƣợc.

Hai chân Kim Cang thiên bức luân tƣớng của Đấng Đại iác Thế Tôn tự rút vào kim quan đóng kín nhƣ cũ.

Tất cả nhơn dân đại chúng trời ngƣời ngó thấy ngài Ma Ha Ca Diếp càng thêm sầu khổ đấm ngực kêu gào, tiếng khóc than vang động cả thế giới, đem lễ vật nghẹn ngào dâng cúng.

Lúc đó trong thành Câu Thi Na sai bốn lực sĩ đeo chuỗi ngọc trang nghiêm nơi thân, tay cầm đuốc lớn nhƣ bánh xe ngọn lửa chói sáng, đến đốt lầu hƣơng để trà tỳ Nhƣ Lai. Vừa đến lầu hƣơng lửa đuốc liền tắt. Trong thành lại sai tám lực sĩ, lần lƣợt sai đến ba mƣơi sáu đại lực sĩ, mỗi lực sĩ vác đuốc lớn đến châm vào lầu hƣơng để đốt. Tất cả lửa đuốc đều tắt.

Ngài Ma Ha Ca Diếp bảo các lực sĩ cùng mọi ngƣời rằng kim quan của Phật, lửa trong tam giới không thể đốt cháy đƣợc. Đại chúng nên biết rằng giả sử

tất cả những lửa trên trời cùng nhơn gian đều không thể trà tỳ kim quan của Nhƣ Lai. Mọi ngƣời chớ gắng gƣợng luống đốt nhọc nhằn.

https://thuviensach.vn

Đại chúng nghe lời trên đây càng thêm buồn khổ đồng nhau đảnh lễ cúng dƣờng đi nhiễu kim quan bảy vòng, tiếng khóc than vang động cả mƣời phƣơng.

Lúc bấy giờ Đức Nhƣ Lai dùng sức Đại Bi, từ nơi ngực phóng ngọn lửa ra ngoài ki8m quan, lần lần đốt cháy lầu hƣơng trải qua bảy ngày mới cháy hết.

Tất cả đại chúng trời ngƣời cùng nhân dân nam nữ trong thành cũng buồn than khóc lóc trọn bảy ngày không dứt tiếng, đồng thời chẳng ngớt cúng dƣờng đảnh lễ.

Lúc đó Tứ ThiênVƣơng đều nghĩ rằng : Tôi dùng nƣớc thơm rƣới tắt lửa, gấp lƣợm lấy Xá Lợi đem về cõi trời cúng dƣờng. Nghĩ xong, Tứ Thiên Vƣơng liền mang bình vàng đựng đầy nƣớc thơm, lại đem bốn cây cam nhũ, bốn cây nầy mọc ở trên bốn triền núi Tu Di, mỗi cây cao trăm do tuần, lớn một ngàn ôm, đồng đến chỗ trà tỳ. Thiên Vƣơng trút nƣớc thơm trong bình, bốn cây tuôn nƣớc cam nhũ tƣới trên ngọn lửa. Tƣới xong, thấy lửa càng mạnh không tắt.

Lúc đó Hải Thần cùng Ta ià La Long Vƣơng và iang Thần, Hà Thần thấy Tứ ThiênVƣơng tƣới nƣớc thơm chẳng tắt lửa, đều nghĩ rằng : Chúng ta đem nƣớc thơm tƣới tắt lửa thâu gấp Xá Lợi đem về cúng dƣờng tại chỗ của chúng ta. Nghĩ xong, mỗi thần cầm bình báu đựng vô lƣợng nƣớc thơm mang đến chỗ trà tỳ đồng thời tƣới trên lửa, thấy lửa nhƣ cũ không tắt chút nào.

Ngài A Nâu Lâu Đà hỏi Tứ Thiên Vƣơng cùng các Thần : ― Các ông tƣới nƣớc thơm, có phải muốn lửa tắt để lấy Xá Lợi về cúng dƣờng tại chỗ ở của các ông chăng ?‖

- Thƣa ngài A Nâu Lâu Đà ! Đúng nhƣ vậy.

Ngài A Nâu Lâu Đà bảo Tứ Thiên Vƣơng : ― Các ông lòng quá tham ! Nếu tất cả Xá Lợi đều theo các ông về thiên cung, ngƣời ở địa cầu làm sao lên trời đƣợc để cúng dƣờng ?

Ngài lại bảo các Thần : ― Các ông ở trong biển lớn dƣới sông sâu, nếu các ông đem Xá Lợi của Đức Nhƣ Lai về chỗ ở của các ông, thời ngƣời trên mặt đất nầy làm sao đến đó để cúng dƣờng ?

Tứ Thiên Vƣơng cùng chƣ Thần đều sám hối.

https://thuviensach.vn

---o0o---

XXVIX.PHẨM CÚN DƢỜN XÁ LỢ THỨ HA MƢƠ CHÍN

Lúc đó, Thiên Đế cầm bình thất bảo cùng đồ cúng dƣờng đến chỗ trà tỳ, ngọn lửa tự nhiên đồng thời tắt. Thiên Đế liền mở nắp kim quan, muốn thỉnh răng nanh của Phật.

Ngài A Nâu Lâu Đà liền ngăn lại và hỏi : ―Ông làm gì thế ?‖

Thiên Đế nói : ― Tôi muốn thỉnh răng nanh Phật về trời cúng dƣờng.‖

Ngài A Nâu Lâu Đà bảo : ― Chớ vội lấy ! Ông nên chờ đại chúng để cùng nhau chia.‖

Thiên Đế nói : ― Trƣớc kia đức Phật hứa cho tôi một răng nanh Xá Lợi, vì cớ

ấy nên tôi vừa đến thời lửa liền tắt.‖

Nói xong, Thiên Đế liền lấy một răng nanh xá Lợi ở hàm trên bên hữu đem về thiên cung xây tháp cúng dƣờng.

Lúc đó có hai quỉ La Sát Thiệp Tập ẩn thân theo sau Đế Thích, mọi ngƣời đều chẳng thấy, hai quỉ trộm lấy một cặp răng nanh Xá Lợi của Phật.

Tất cả đại chúng cùng nhơn dân trong thành đồng thời muốn tranh lấy xá lợi.

Ngài A Nâu Lâu Đà bảo rằng: Đại chúng nên chẫm rãi chờ ! Nhƣ lời Phật dặn phải theo đúng pháp cùng nhau chia để cúng dƣờng.

Mọi ngƣời chẳng nghe theo lời ngài A Nâu Lâu Đà, đều võ trang muốn dành lấy Xá Lợi. Đồng áp đến bên kim quan, nhìn thấy bông Đâu La Miên cùng bạch diệp còn nguyên chẳng cháy, Thấy thế mọi ngƣời đứng nhìn cất tiếng khoc than, đồng cúng dƣờng đãnh lễ, quì xuống rơi lệ nói kệ tán thán rằng : Nhƣ Lai do sức đại tự tại, Tất cả thế gian đƣợc tự tại, Đại Bi bổn nguyện ở

cõi nầy,

Vòng quanh biển khổ độ chúng sanh. Vô lƣợng trí huệ sức thần thông, Ra vào sanh tử không chƣớng ngại, Một thân hiện ra làm nhiều thân, Nhiều thân một thân làm vô lƣợng. Thần biến ứng khắp ngƣời đều thấy, Không duyên https://thuviensach.vn

liền hiện nhập Niết Bàn, Chúng tôi hết phƣớc không duyên ứng, Nên bị Nhƣ

Lai buông bỏ rời. Kim quan của Phật nơi Song Thọ, Tất cả lực sĩ không khiêng nổi, Do sức Đại Bi tự cất lên, Bay trên hƣ không một Đa La. Chẫm rải bay vòng thành Thi Na, Bảy ngày bay đủ bảy vòng thành, Sau đó tự đến chỗ trà tỳ, Thần lực bất cộng làm việc ấy. Đại chúng trời ngƣời không lƣờng đƣợc, Đức Phật ở trong Đại Niết Bàn, Kim Cang bất hoại sức tự tại, Tất cả

lửa đuốc đều chẳng cháy, Từ nơi giữa ngực phóng chơn hỏa, Bảy ngày đốt cháy mới hết củi, Trời ngƣời không thể tắt lửa nầy, Đại Bi Thế Tôn hiện thần lực. Đế Thích vừa đến lửa bèn tắt, Bông Đâu La Miên bao thân Phật, Ngọn lửa quá to mà chẳng cháy, Ngàn trƣơng bạch điệp quấn thân Phật, Ở

trong lửa hừng mà chẳng cháy, Mới biết Nhƣ Lai sức tự tại. Tự tại với pháp là Pháp Vƣơng, Kỉnh lễ Từ Tôn trong ba cõi, Lễ đấng vô úy trong các thành, Lễ đấng đại từ che tất cả, Lễ đấng thần biến đại tự tại, Chúng tôi từ nay xa Thế Tôn, Buồn khổ không ai cứu vớt đƣợc, Buồn thay, thƣơng thay đấng Đại Thánh, Vĩnh biệt ngày nào lại thấy Phật !

Đại chúng nói kệ xong, than khóc cúng dƣờng.

Lúc đó ngài A Nâu Lâu Đa vì tất cả đại chúng mà chẫm rãi tháùo bạch điệp cùng bông Đâu La. Ngàn bức bạch điệp của Ma Ha Ca Diếp đều còn nguyên vẹn. Ngàn bức bạch điệp của nhân dân trong thành trừ một lớp ngoài còn nguyên, ngoài ra đều cháy ra tro tất cả. Bông Đâu La Miên còn nguyên nhƣ

cũ.

Ngài A Nâu Lâu Đà đem bạch điệp Đâu La Miên còn nguyên không cháy nầy cắt nhỏ ra chia cho đại chúng khiến đem về xây tháp cúng dƣờng. Ngài lại đem tro bạch điệp cũng chia cho đại chúng. Những thứ tro khác đại chúng riêng tự lấy để đem về xây tháp cúng dƣờng.

Ngƣời trong thành Câu Thi Na đã sắm sẵn tám cái ché bằng vàng, mỗi ché dung lƣợng một hộc, cùng tám tòa sƣ tử trang nghiêm bằng bảy báu. Ché vàng để trên tòa sƣ tử, mỗi tòa có ba mƣơi hai lực sĩ khiêng. Trên mỗi tòa có ba mƣơi hai gái đẹp trang sức lộng lẫy : Áo màu , chuỗi ngọc. Tám ngƣời vịn ché vàng, tám ngƣời cầm lọng báu, tám ngƣời cầm gƣơm báu, tám ngƣời cầm cờ Tiết dựng bốn mặt ché.

Theo sau mỗi tòa, có vô lƣợng đại chúng trổi nhạc cầm phan lọng rải hƣơng hoa. Lại có vô lƣợng võ sĩ cầm cung tên kiếm kích vệ hộ tòa sƣ tử.

Lúc khiên tám tòa sƣ tử ra khỏi thành, nhơn dân trong thành liền đem vô số

hƣơng thủy hƣơng nê theo sau lực sĩ, để sửa sang mặt đất làm thành con https://thuviensach.vn

đƣờng bằng phẳng thơm sạch thẳng đến chỗ trà tỳ. Nhơn dân lại giăng treo vô số phan lọng hƣơng hoa chuỗi ngọc chơn châu trang nghiêm hai bên đƣờng để chờ cung nghinh Xá Lợi của Nhƣ Lai.

Lúc các lực sĩ khiêng tám tòa sƣ tử báu đến chỗ trà tỳ đại chúng cất tiếng kêu khóc vang động, cùng nhau đãnh lễ chí tâm cúng dƣờng Nhƣ Lai.

Đức Thế Tôn dùng sức Đại Bi làm cho thân Kim Cang nát thành hột Xá Lợi nhỏ, chỉ bốn răng nang còn nguyên vẹn.

Đại chúng ngó thấy Xá Lợi càng thêm buồn thƣơng than khóc đồng đãnh lễ

cúng dƣờng.

Ngài A Nâu Lâu Đà cùng ngƣời trong thành vừa khóc than rơi lệ, vừa thâu lấy Xá Lợi để vào trong ché vàng trên tòa sƣ tử. Tám ché vàng đựng đầy Xá Lợi của Phật mới hết.

Đại chúng thấy thân Xá Lợi vào ché vàng xong, lại khóc lóc đảnh lễ cúng dƣờng.

Các đại lực sĩ cùng nhân dân đại chúng rƣớc Xá Lợi vào thành Câu Thi Nađể giữa ngã tƣ đƣờng. Ngƣời trong thành võ trang bốn đội quân phòng vệ

bốn mặt thành. Lại sai năm trăm nhà chú thuật giỏi chia ra gìn giữ bốn cửa thành. Dầu võ trang phòng vệ nhƣ vậy, nhƣng trọn không có lòng chiến tranh.

Ngoài thành cũng nhƣ trong thành, nhơn dân treo vô số phan lọng.

Tám ché vàng đựng Xá Lợi để yên trên tòa sƣ tử trọn bảy ngày.

Đại chúng trời ngƣời cũng trọn bảy ngày khóc than chẳng dứt và không ngớt đảnh lễ cúng dƣờng.

Mỗi tòa sƣ tử đều có năm trăm nhà chú thuật gìn giữ, phòng ngừa có Thiên , Long, Dạ Xoa, Quỉ Thần đến lén lấy Xá Lợi.

Quốc Vƣơng Ca Tỳ La Vệ cùng dòng Thích Ca thân quyến của Phật, vì thần lực của Phật nên sau khi Đức Phật nhập Niết Bàn hai mƣơi mốt ngày mới hay tin. Quốc Vƣơng cùng dòng họ Thích lật đật đến thành Câu Thi Na, thấy khắp thành phan lọng rợp trời, quân đội và các nhà chú thuật gìn giữ bốn cửa thành nghiêm ngặt.

https://thuviensach.vn

Quốc Vƣơng Ca Tỳ La hỏi thăm biết rằng Phật nhập Niết Bàn đã qua hai mƣơi tám ngày, trà tỳ rồi sắp sửa chia Xá Lợi. Quốc Vƣông xin phép các nhà chú thuật cùng quân đội giữ thành để đƣợc vào đảnh lễ Xá Lợi của Đức Nhƣ Lai. Ngƣời giữ thành liền cho Quốc Vƣơng cùng dòng họ Thích vào thành.

Vừa thấy Xá Lợi của Phật đựng trong ché vàng trên tòa sƣ tử, Quốc Vƣơng Ca Tỳ La Vệ cùng ngƣời họ Thích Ca đều rơi lệ nghẹn ngào cúi đầu đảnh lễ

rồi đi nhiễu bảy vòng, muốn thỉnh một phần Xá Lợi của Đức Nhƣ Lai đem về nƣớc cúng dƣờng.

Đại chúng đáp rằng : ― Dầu biết các ông là quyến thuộc dòng Thích Ca, nhƣng Đức Thế Tôn trƣớc kia có dặn phân chia Xá Lợi, chƣa nghe nói đến các ông. Xá Lợi nầy đều có thỉnh chủ, đâu dám chia cho các ông, các ông nên trở về.‖

Quốc Vƣơng cùng ngƣời dòng Thích Ca thỉnh Xá Lợi chẳng đƣợc, vì quá đau đớn nên kêu gào ngất xỉu, giây lâu tỉnh lại bảo đại chúng rằng : ― Đức Thế Tôn giáng sanh trong dòng Thích Ca của chúng tôi, nay vì thƣơng xót các ông mà nhập Niết Bàn tại đây. Sao các ông lại hẹp hòi khinh khi chúng tôi mà chẳng chịu chia một phần Xá Lợi. Nói xong, đồng đảnh lễ Xá Lợi đi nhiễu bảy vòng, buồn khóc rơi lệ ôm giận mà trở về Ca Tỳ La Vệ.

Vua A Xà Thế chúa nƣớc Ma ià Đà chẳng hay Đức Nhƣ Lai nhập Niết Bàn . Trong đêm Đức Phật nhập Niết Bàn, vua mộng thấy mặt trăng rớt, mặt trời từ đất mọc lên, các ngôi sao rơi rớt khắp nơi, hơi khói từ đất bay lên, bảy sao chổi hiện ra trên trời, lửa lớn cháy khắp hƣ không rồi đồng thời sa xuống đất. Khi tỉng giấc lòng vua kinh sợ triệu các quan đến để hỏi.

Các quan tâu rằng : Đây là điềm Đức Phật nhập Niết Bàn. Sau khi Đức Phật diệt độ, lục đạo chúng sanh phiền não nổi dậy, nên nhà vua thấy lửa to cháy từ hƣ không sa xuống đất. Nguyệt ái từ quang của Phật đều tắt mất nên nhà vua thấy mặt trăng lặn. Tám muôn luật nghi tất cả giới pháp, chúng sanh không tuân hành mà theo tà pháp đọa nơi địa ngục, nên nhà vua thấy các ngôi sao sa xuống. Tam đồ ác đạo hiện khắp thê gian, chúng sanh bị khổ nhƣ

ánh nắng gay gắt nóng bức, nên nhà vua thấy mặt trời từ đất mọc lên.

Vua A Xà Thế liền cùng các quan suốt đêm thẳng đến thành Câu Thi Na, muốn vào thành để đảnh lễ Kim Cang Xá Lợi của Nhƣ Lai, ngƣời giữ cửa thành cho vua cùng các quan vào thành. Đến giữa ngã tƣ đƣờng nhà vua thấy ché vàng đựng Xá Lợi để trên tòa sƣ tử, liền rơi lệ khóc lóc , cùng các https://thuviensach.vn

quan đồng đãnh lễ cúng dƣờng đi nhiễu Xá Lợi bảy vòng. Vua A Xà Thế

yêu cầu đại chúng cho thỉnh một phần Xá Lợi để đem về nƣớc cúng dƣờng.

Đại chúng không bằng lòng. Vua A Xà Thế thỉnh Xá Lợi không đƣợc liền đảnh lễ buồn tức trở về nƣớc.

Vua nƣớc Tỳ ia Ly, vua nƣớc A Lặc ià La, vua nƣớc Tỳ Nậu, vua nƣớc Sƣ ià Na, vua nƣớc Ba Kiên La, hay tin Phật nhập Niết Bàn đều dắt các quan đi gấp đến thành Câu Thi Na, thấy vô số quân binh phòng vệ bốn cửa thành, các vua xin vào thành để đảnh lễ cúng dƣờng Xá Lơiï. Ngƣời giữ

thành liền mở cửa cho vào. Sau khi buồn than đảnh lễ cúng dƣờng Xá Lợi xong, các vua đều xin chia phần Xá Lợi để thỉnh về nƣớc cúng dƣờng. Đại chúng không bằng lòng. Các vua sầu khổ đảnh lễ Xá Lợi buồn tức trở về

nƣớc.

Khi về đến nƣớc nhà, Quốc Vƣơng Ca Tỳ La Vệ cùng vua các nƣớc đều sai sứ đến thành Câu Thi Na để xin thỉnh Xá Lợi. Ngƣời trong thành Câu Thi Na bảo rằng : ― Đức Thế Tôn đã nhập Niết Bàn tại nƣớc của chúng tôi, toàn thân Xá Lợi phải để tại nƣớc chúng tôi cúng dƣờng mãi mãi, quyết chẳng chia cho ngƣời nƣớc ngoài.‖

Sứ giả của các nƣớc bảo rằng : ― Nếu chịu chia xá Lợi cho các nƣớc thời tốt, bằng không, chúng tôi, buộc phải dùng sức mạnh để đoạt lấy.‖

Vua A Xà Thế lại sai đại tƣớng Võ Hành đem binh đến bảo ngƣời trong thành Câu Thi Na : ― Nếu chịu chia Xá Lợi thời tốt, bằng không chúng tôi sẽ

thêm binh lực để đoạt lấy.

Ngƣời trong thành đều trả lời tùy ý. Rồi tất cả những tráng sĩ cùng nam nữ

trong thành đồng võ trang kéo bốn bộ binh ra thành muốn giao chiến với binh các nƣớc.

Lúc đó nƣớc Tỳ ia Ly sai quân đội đến thành Câu Thi Na. Nƣớc Tỳ Nậu, nƣớc iá La Ca La, nƣớc Sƣ ia Na, nƣớc Ba Kiên La cùng Quốc Vƣơng Ca Tỳ La Vệ, năm nƣớc này cũng đều sai quân đội đến thành Câu Thi Na.

Quân của bảy nƣớc vây kín thành Câu Thi Na.

Lúc đó trong đại chúng có một Bà La Môn họ Yên ở giữa quân đội của tám nƣớc to tiếng khuyên rằng : ― Xin các lực sĩ thành Câu Thi Na lóng nghe !

Đức Thế Tôn từ vô lƣợng kiếp chứa công đức lành, tu hạnh nhẫn nhục, các ngài cũng thƣờng nghe Đức Phật khen ngợi hạnh nhẫn nhục. Hôm nay Đức https://thuviensach.vn

Nhƣ Lai vừa diệt độ, các ngài đâu nên vì Xá Lợi mà đánh đập nhau, hành động nầy chẳng phải là cử chỉ tôn kính Xá Lợi. Các ngài nên chia Xá Lợi của Nhƣ Lai làm tám phần để cúng dƣờng ở tám nƣớc.‖

Các lực sĩ đáp rằng : ― Xin kính tuân lời đề nghị ấy.‖

Lúc đó Yên Bà La Môn liền chia Xá Lợi làm tám phần bằng nhau. Chia xong Yên Bà La Môn to tiếng xin thỉnh cái bình dùng lƣờng Xá Lợi để đem về tụ lạc Đầu Na La xây tháp cúng dƣờng. Đại chúng đồng bằng lòng.

Các Cƣ Sĩ và Bà La Môn ở nƣớc Tất Ba Diên Na xin thỉnh tro chỗ trà tỳ.

Đại chúng cũng bằng lòng.

Lúc đó ngƣời thành Câu Thi Na lãnh đƣợc phần Xá Lợi thứ nhứt. Ngƣời nƣớc Ba Kiên La thỉnh đƣợc phần Xá Lợi thứ hai. Ngƣời nƣớc Sƣ ià Na thỉnh đƣợc phần Xá Lợi thứ ba. Ngƣời nƣớc A Lặc ià thỉnh đƣợc phần Xá Lợi thứ tƣ. Ngƣời nƣớc Tỳ Nậu thỉnh đƣợc phần Xá Lợi thứ năm. Ngƣời nƣớc Tỳ ia Ly thỉnh đƣợc phần Xá Lợi thứ sáu. Ngƣời nƣớc Ca Tỳ La Vệ

thỉnh đƣợc phần Xá Lợi thứ bảy. Chúa nƣớc Ma ià Đà Vua A Xà Thế thỉnh đƣợc phần Xá Lợi thứ tám. Ngƣời trong tám nƣớc đều xây tháp cúng dƣờng Xá Lợi tại nƣớc mình.

Yên Bà La Môn thỉnh bình đựng Xá Lợi về xây tháp tại tụ lạc Đầu Na La.

Ngƣời nƣớc Ba La Diên Na cũng thỉnh tro đem về xây tháp cúng dƣờng.

Lúc đó trong Diêm Phù Đề có tám tháp thờ Xá Lợi của Phật, một tháp thờ

bình lƣờng Xá Lợi, một tháp thờ tro. Thế là việc phân chia Xá Lợi đã xong.

Lúc đó chƣ Bồ Tát, hàng Thanh Văn, Trời, Ngƣời, Bát Bộ Quỉ Thần, Quốc Vƣơng, Trƣởng iả, Quan, Dân toàn thể đại chúng buồn khóc rơi lệ cúi đầu đảnh lễ Xá Lợi của Phật mà đi.

- TRỌN BỘ –

---o0o---

https://thuviensach.vn

BỔ KHUYẾT TÂM K NH MA HA BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA TÂM KINH

Quán Tự Tại Bồ Tát hành thâm bát nhãba la mật đa thời, chiếu kiến ngũ uẩn giai không độ nhứt thiết khổ ách.

Xá Lợi Tử ! Sắc bất dị không, không bất dị sắc ; sắc tức thị không, không tức thị sắc ; thọ, tƣởng, hành, thức, diệt phục nhƣ thị. Xá Lợi Tử ! Thị chƣ

pháp không tƣớng : Bất sanh , bất diệt, bất cấu, bất tịnh, bất tăng, bất giãm.

Thị cố không trung vô sắc, vô thọ, tƣởng, hành, thức ; vô nhãn, nhĩ, tỹ, thiệt thân, ý ; vô sắc, thinh, hƣơng, vị xúc, pháp ; vô nhãn giới nãi chí vô ý thức giới ; vô vô minh diệc, vô vô minh tận, nãi chí vô lão tử diệc, vô lão tử tận ; vô khổ, tập, diệc, đạo ; vô trí diệc vô đắc. Dĩ vô sở đắc cố, Bồ đề tát đỏa y Bát nhã ba la mật đa cố, tâm vô quái ngại, vô quái ngại cố, vô hữu khủng bố, viễn ly điên đảo mộng tƣởng cứu cánh Niết Bàn.

Tam thế chƣ Phật y Bát nhã ba la mật đa cố, đắc a nậu đa la tam miệu tam bồ đề.

Cố tri Bát nhã ba la mật đa, thị đại thần chú, thị đại minh chú, thị vô thƣợng chú, thị vô đẳng đẳng chú, năng trừ nhứt thiết khổ chơn thiệt bất hƣ.

Cố thuyết bát nhã ba la mật đa chú, tức thuyết chú viết :

― Yết đế yết đế, ba la yết đế, ba la tăng yết đế, bồ đề tát bà ha.‖

---o0o---

VÃNG SANH QUYẾT ĐỊNH CHƠN N ÔN

Nam mô A di đa bà dạ, đa tha già đa dạ, đa điệt dạ tha, A di rị đô bà tỳ, a di rị đa, tất đam bà tỳ, A di rị đa, tỳ ca lan đế, A di rị đa, tỳ ca lan đa, già di nị, già già na, chỉ đa ca lệ ta bà ha. ( 3 lạy )

Khể thu ûTây phƣơng An lạc quốc.

Tiếp dẫn chúng sanh đại đạo sƣ.

Ngã kim phát nguyện nguyện vãng sanh.

Duy nguyện từ bi ai nhiếp thọ,

https://thuviensach.vn

Ngã kim phổ vị tứ ân tam hữu,

Cập pháp giới chúng sanh cầu ƣ chƣ Phật.

Nhứt thừa vô thƣợng Bồ Đề đạo cố,

Chuyên tâm trì niệm A Di Đà Phật,

Vạn đức hồng danh kỳ sanh tịnh độ.

Duy nguyện Từ Phụ A Di Đà Phật,

Ai lân nhiếp thọ từ bi gia hộ.

A Di Đà Phật thân kim sắc,

Tƣớng hảo quang minh vô đẳng luân.

Bạch hào uyển chuyển ngũ Tu Di,

Hám mục trừng thanh tứ đại hải.

Quang Trung hoá Phật vô số ức,

Hoá Bồ Tát chúng diệc vô biên,

Tứ thập bát nguyện độ chúng sanh,

Cửu phẩm hàm linh đăng bỉ ngạn.

Nam mô Tây Phƣơng cực lạc thế giới đại từ đại bi tiếp dẫn đạo sƣ A Di Đà Phật.( niệm 10, 20, 30 câu tùy ý )

Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát ( 10 tiếng ) Nam mô Đại Thế Chí Bồ Tát ( 10 tiếng ) Nam mô Địa Tạng Vƣơng Bồ Tát ( 10 tiếng ) Nam mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát ( 10 tiếng )

---o0o---

https://thuviensach.vn

HỒ HƢỚN

Đệ tử chúng đẳng, hiện thị sanh tử phàm phu, tội chƣớng thâm trọng, luân hồi lục đạo, khổ bất khả ngôn ; kim ngộ tri thức, đắc văn A Di Đà danh hiệu, bổn nguyện công đức, nhứt tâm xƣng niệm, cầu nguyện vãng sanh, nguyện Phật từ bi bất xả, ai lân nhiếp thọ, đệ tử chúng đẳng, bất thức Phật thân, tƣớng hảo quang minh, nguyện Phật thị hiện, linh ngã đắc kiến cập kiến Quán Âm Thế Chí chƣ Bồ Tát chúng, bỉ thế giới trung, thanh tịnh trang nghiêm, quang minh diệu tƣớng đẳng, linh ngã liễu liễu đắc kiến, A Di Đà Phật.

Ngã kim trì niệm A Di Đà

Tức phát Bồ Đề quảng đại nguyện :

Nguyện ngã định huệ tốc viên minh

Nguyện ngã công đức giai thành tựu

Nguyện ngã thắng phƣớc biến trang nghiêm

Nguyện cộng chúng sanh thành Phật đạo.

Vãng tích sở tạo chƣ ác nghiệp

iai do vô thỉ tham sân si

Tùng thân ngữ ý chi sở sanh

Nhứt thiết ngã kim giai sám hối.

Nguyện ngã lâm dục mạng chung thời

Tận trừ nhứt thiết chƣ chƣớng ngại

Diện kiến ngã Phật A Di Đà

Tức đắc vãng sanh Cực Lạc sát.

Ngã ký vãng sanh Cực Lạc dĩ

Hiện tiền thành tựu thử đại nguyện

https://thuviensach.vn

Nhứt thiết viên mãn tận vô dƣ

Lợi lạc nhứt thiết chúng sanh giới.

Ngã Phật chúng hội hàm thanh tịnh,

Ngã thời ƣ thắng liên hoa sanh

Thân đỗ Nhƣ Lai Vô Lƣợng Quang

Hiện tiền thọ ngã Bồ Đề ký.

Mong ngã Nhƣ Lai thọ ký dĩ

Hóa thân vô số bá cu chi

Trí lực quảng đại biến thập phƣơng

Phổ lợi nhứt thiết chúng sanh giới

Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ.

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn,

Pháp môn vô lƣợng thệ nguyện học,

Phật đạo vô thƣợng thệ nguyện thành.

Nguyện sanh Tây Phƣơng tịnh độ trung,

Cửu phẩm liên hoa vi phụ mẫu,

Hoa khai kiến Phật ngộ vô sanh,

Bất Thối Bồ Tát vi bạn lữ

Nguyện dĩ thử công đức

Trang nghiêm Phật tịnh độ

Thƣợng báo tứ trọng ân

https://thuviensach.vn

Hạ tế tam đồ khổ.

Nhƣợc hữu kiến văn giả

Tức phát Bồ Đề tâm,

Tận thử nhứt báo thân,

Đồng sanh Cực Lạc Quốc,

Tận thử nhứt báo thân

Đồng sanh An Dƣỡng Quốc.

---o0o---

N UY N

A Di Đà Phật, thƣờng lai hộ trì, linh ngã thiện căn, hiện tiền tăng tấn, bất thất tịnh nhơn, lâm mạng chung thời, thân tâm chánh niệm, thị thính phân minh, diện phụng Di Đà, giữ chƣ thánh chúng, thủ chấp hoa đài, tiếp dẫn ƣ

ngã.

Nhứt sát na khoảnh, sanh tại Phật tiền, cụ Bồ Tát đạo, quảng độ chúng sanh đồng thành chủng trí.

Chí tâm đảnh lễ : Nam Mô A Di Đà Phật Thế Tôn.

Nguyện ngã Tội chƣớng tất tiêu diệt ( 1 lạy ) Nguyện ngã Thiện căn nhựt tăng trƣởng ( 1 lạy ) Nguyện ngã Thân tâm hàm thanh tịnh ( 1 lạy ) Nguyện ngã Nhứt tâm tảo thành tựu ( 1 lạy ) Nguyện ngã Tam muội đắc hiện tiền ( 1 lạy ) Nguyện ngã Tịnh nhơn tốc viên mãn ( 1 lạy ) Nguyện ngã Liên đài tự tiêu danh ( 1 lạy ) https://thuviensach.vn

Nguyện ngã Kiến Phật ma đảnh ký ( 1 lạy ) Nguyện ngã Dự tri mạng chung thời ( 1 lạy ) Nguyện ngã Vãng sanh Cực Lạc Quốc ( 1 lạy ) Nguyện ngã Viên Mãn Bồ Tát đạo ( 1 lạy ) Nguyện ngã Quảng độ chƣ chúng sanh ( 1 lạy ) Chí tâm qui mạng đảnh lễ : Nam Mô Tây Phƣơng Cực Lạc thế giới giáo chủ, thọ quang thể tƣớng vô lƣợng vô biên, từ thệ hoằng thâm, tứ thập bát nguyện độ hàm linh, đại từ đại bi tiếp dẫn đạo sƣ A Di Đà Nhƣ Lai biến pháp giới Tam Bảo ( 1 lạy )

Tự quy y Phật, đƣơng nguyện chúng sanh, thể giải đại đạo, phát vô thƣợng tâm (l lạy)

Tự quy y Pháp, đƣợng nguyện chúng sanh, thâm nhập kinh tạng, trí huệ nhƣ

hải.( 1 lạy )

Tự quy y Tăng, đƣơng nguyện chúng sanh, thống lý đại chúng, nhứt thiết vô ngại .( 1 lạy )

---o0o---

HẾT K NH ĐẠ BÁT N ẾT BÀN TRỌN BỘ

Chân thành cảm ơn Thầy Thích Đồng Bổn và Đạo hữu Lệ Diệu đã giúp đánh máy vi tính bộ kinh này (Tâm Diệu)

---o0o---

HẾT

https://thuviensach.vn

1 Rừng cây Ta-La, cũng đọc là Sa-La, vì chỗ Phật ngự, bốn phía có tán cây Ta-La chia làm bốn cặp nên gọi là Ta-La Song-Thọ Câu-Thi-Na 2 HỮU ĐẢNH gọi đủ là ―Tam hữu chi đảnh‖ – Cõi trời cao nhất trong tam giới, tức là sắc Cứu-Cánh-Thiên.

3 CÕ ĐẠ -TH ÊN, nói đủ là Tam-Thiên Đại-Thiên Thế- iới : Một Thái-dƣơng-hệ gọi là một tiểu thế- giới, gồm một từng trời Sơ Thiền và một cõi dục.

Một ngàn tiểu thế giới hiệp lại cùng một từng trời Nhị-Thiền, gọi là một Tiểu-Thiên Thế- giới ( 1 T H. x 1000 = 1 Tiểu Thiên ) Một ngàn Tiểu Thiên hiệp lại cùng một từng trời Tam-Thiền. ọi là một Trung-Thiên Thế- iới ( 1 T. TH. . x 1000 = 1 T. TH x 1000 = 1 Trung Thiên )

Một ngàn Trung-Thiên hiệp lại gồm một từng trời Tứ-Thiền, gọi là một Đại-Thiên Thế- iới ( 1 T. TH. x 1000 = 1 TH x 1000 = 1 TR. TH x 1000

= 1 Đại-Thiên)

Từ một Thái-dƣơng-hệ hay một Tiểu Thế-giới phải ba lần nhơn ngàn chồng lên mới thành một Đại- Thiên Thế- iới, tức là 1.000.000.000 Tiểu thế giới cùng 1.000.000 trời Nhị-Thiền, 1.000 Trời Tam- Thiền và một từng Trời Tứ-Thiền, nên cũng có chổ gọi Tam-Thiên Đại-Thiên Thế- iới.

4 Trong toàn cõi Đại-Thiên có vô số loài hữu tình chúng sanh. Đại khái chia làm 6 : Trời, Ngƣời, A-Tu-La, Qủy, Súc sanh, và Địa ngục. Có chỗ thêm Tiên thành bảy loài. Có chỗ lƣợc A-Tu- La thành năm loài gọi là ― Ngũ-Thú‖.

5 TỲ-KHƢU có ba nghĩa : Khất-sĩ, Phá ác và Bố-ma.

Có ba trƣờng hợp thành Tỳ-Kheo :

I – Ngƣời chứng Thánh quả vô-lậu gọi là pháp tánh Tỳ-kheo.

II- Đƣợc Phật hiện diện, gọi là Thiện-Lai Tỳ-kheo, thời thành Tỳ-kheo.

III-Chƣ Tăng hòa hợp đúng pháp bạch tứ yết- ma trao giới Tỳ-kheo, đây gọi là Tác-pháp Tỳ-kheo.

6 TỨ VÔ-LƢỢN -TÂM : Từ, Bi, Hỉ, Xả. Vận dụng bốn tâm trên đây bủa khắp vô- lƣợng chúng sanh trong vô lƣợng thế giới, nên gọi là bốn tâm vô lƣợng.

7 Nói đủ là Bồ-Đề-Tát-Đỏa có nghĩa là Hữu-tình đã giác ngộ và giác ngộ các hữu tình khác. Bắt đầu từ khi mới phát tâm bồ đề vô thƣợng : ― nguyện thành Phật độ muôn loài ―, tu lục độ vạn hạnh, phá hai chƣớng, chứng pháp thân. Tất cả có 57 bực Bồ-Tát : những bực Thập Địa đã chứng Pháp thân gọi là Đại-Bồ-Tát ( Bồ-Tát Ma-Ha-Tát)

https://thuviensach.vn

8 TAM BẢO : Ba ngôi báu quý nhứt ở thế gian : Phật Bảo, Pháp Bảo, Tăng Bảo.

9 Ƣu-Bà-Tắc ; Cận-sự-nam. ƢU-BÀ-D : Cận-sự-nữ. Hai phái tại gia thƣờng gần gũi hộ trì Tam-Bão. Bắt đầu qui-y Tam-Bảo thời đƣợc danh hiệu nầy.

10 N Ũ- Ớ : năm điều giới của hàng tại gia : không đƣợc sát sanh, không đƣợc trộm cắp, không đƣợc tà dâm, không đƣợc vọng ngữ, không đƣợc uống rƣợu say.

11 TRÀ-TỲ : Lễ thiêu thi hài lấy tro để thờ.

12 THẤT-BẢO : vàng, bạc, lƣu ly, ngọc xà cừ, ngọc mã não, ngọc san hô, ngọc hổ phách, trân châu

13 A-TĂN -KỲ : vô số HẰN -HÀ-SA : Sông Hằng ( ange).là con sông to, nguồn từ Hy-Mã- Lạp-Sơn (Himalaya) chảy qua trung châu Ấn-Độ đổ ra Ấn-Độ-Dƣơng. Bờ sông và đáy sông này có nhiều cát mịn. Khi thuyết pháp, Phật thƣờng dùng số hột cát của sông Hằng để thay một số lớn.

14 VI-TRẦN : Bụi nhỏ. Số nhiều nhƣ bụi nhỏ không thể tính đếùm đƣơc.

THẾ- Ớ : Mỗi thế-giới là cả một Đại-Thiên, phạm vi giáo hóa của một Đức Phật.

15 TÒA SƢ-TỬ : Chỗ ngồi chạm hình sƣ tử tiêu biểu oai đức tự tại đối vớiđại chúng, nhƣ sƣ tử oai khiếp quần thú.

16 DIÊM-PHÙ-ĐỀ cũng gọi là Nam Thiệm-Bộ-Châu, tức là quả địa cầu nầy.

17 A-Di-PHẬT, Phạm-âm, Tàu dịch là Vô-Lƣợng-Thọ-Phật, hoặc Vô-Lƣợng-Quang-Phật, giáo chủ cõi Cực-Lạc, cũng gọi cõi An-Lạc cõi An-Dƣỡng. Cõi nầy cách cõi Ta-Bà đây mƣời muôn ức cõi về phƣơng Tây.

18 THẾ TÔN : Đấng tôn quý nhứt trong tất cả thế gian và xuất thế gian. Từ

ngữ này gồm đủ mƣời điều vô-thƣợng : 1 – Nhƣ-Lai, 2 – Ứng-Cúng. 3-Chánh-Biến-Tri. 4- Minh-Hạnh-Túc. 5- Thiện- Thệ. 6- Thế-Gian- iải. 7-Vô-Thƣợng-Sĩ. 8- Điều-Ngự-Trƣợng-Phu. 9- Thiên-Nhơn-Sƣ. 10- Phật.

19 LA-HẦU-LA : Con trai của Thái-Tử Sĩ-Đạt-Ta và Da-Du-Đà-La 20 BỐ-THÍ-BA-LA-MẬT : Công hạnh bố thí đã đến từng ngã và pháp đều không, đã rốt ráo viên mãn. Biệt- iáo bực sơ địa viên giáo bực sơ trụ mới thành tựu hạnh nầy.

21 TRÍ-HU CHỨN -NGÃ-KHÔN gọi là ―Nhứt-thiết-trí‖ Hàng nhị thừa có trí nầy. Trí-huệ chứng ngã-không và phần chứng pháp không gọi là ―Đạo-chủng-trí‖. Pháp thân Bồ-Tát có trí nầy. Trí huệ chứng ngã-không và toàn chứng pháp-không gọi là ―Nhứt-thiết-chủng-trí‖ Chỉ bực Phật mới có trí nầy. Trí huệ nầy gồm có bốn trí : 1- Thành-sở-tác-trí. 2- Diệu quán-sát-trí. 3-Bình-đẳng tánh-trí. 4- Đại-viên

22 N Ũ NHÃN : 1- Nhục nhãn. 2- Thiên nhãn. 3- Huệ nhãn. 4 Pháp nhãn.

5- Phật nhãn. Phàm phu chỉ có nhục nhãn, riêng chƣ Thiên và chƣ ngũ thông https://thuviensach.vn

tiên-nhơn gồm có thiên nhãn. A-La-Hán và Bích-Chi-Phật có nhục nhãn, thiên nhãn và huệ nhãn. Pháp thân Bồ-Tát có ba nhãn trên và pháp nhãn Đức Phật có đủ 5 nhãn.

23 K ẾP-BA : là thời gian dài. Có tiểu, trung va đại ba kiếp. Một tiểu kiếp có 16798.000 năm (theo năm của nhơn loại địa cầu). Một trung kiếp có 20 tiểu kiếp. Và một đại kiếp có 4 trung kiếp hay 80 tiểu kiếp, tức là : (16798.000

năm x 80 = 1.343.840.000 năm) (một tỷ, ba trăm bốn mƣơi ba triệu, tám trăm bốn chục ngàn năm). Phàm trong kinh chỉ nói bao nhiêu kiếp, mà không nói trung hay tiểu, thời thƣờng là nói đại kiếp.

24 BỐN MA ; Ma phiền não, Ma ngũ-ấm, Ma chết, va Thiên ma. Nói đủ là Ma-La có nghĩa là hay phá hoại thiện căn của chúng sanh, của ngƣời tu hành.

25 ƢU-ĐÀM-BÁT-LA-HOA ; dịch là Linh-Thoại-Hoa. Tục truyền ba ngàn năm mới xuất hiện một lần , là điềm Thánh-Vƣơng, hay Thánh-Nhơn xuất thế.

26 BA ÁC ĐẠO : Súc sanh, ngạ quỹ và địa ngục. Ba loài nầy vì phạm tội thập ác nhẹ, vừa và nặng mà phải thọ lấy quả khổ ấy, nên gọi là ác đạo, đây là cứ nơi nghiệp nhơn ác mà đặt tên. Nếu theo quả khổ thời gọi là tam đồ : 1-Huyết đồ, loài súc sanh thƣờng ăn nuốt máu thịt lẫn nhau; 2- Đao đồ, loài ngạ quy thƣờng dùng dao gậy đánh đập nhau; 3- Hỏa đồ- loài địa ngục thƣờng bị lửa thui đốt, nấu rang.

27 Ném hột cải trúng dính vào đầu nhọn cây kim

28 ―Đàn‖ là bố thí, ―Độ‖ là ba-la-mật. Đàn-Độ‖ là bố-thí ba-la-mật.

29 TAM Ớ : ba cõi : cõi dục, cõi sắc và cõi vô sắc.

30 BÔNG Y-LAN : là một thứ hoa có mùi rất hôi thúi.

31 ĐẾ-THÍCH : nói đủ là Thiên Đế Thích-Đề-Hoàn-Nhơn, vua cõi trời Đao-Lợi.

32 PHẠM-THIÊN : Thiên Vƣơng cõi sắc.

33 PH ỀN NÃO : Phiền nhiễu, não loạn, tức là những tâm niệm xấu, cùng ý tƣởng ác nhƣ : tham, sân, si, mạn, nghi, ác-kiến v.v… nó làm nhiễu loạn thân tâm ngƣời, đồng thời hay phá hoại thiện căn của ngƣời, nên cũng gọi kà phiền não ma.

34 ĐẠ -LONG-TƢỢN ; Rồng lớn và Voi lớn là loài to mạnh trong các muông thú. Dùng danh từ nầy là dụ cho các bậc siêu nhơn đại Bồ-Tát 35 Phật là Pháp-Vƣơng, đại Bồ-Tát sẽ thành Phật, là con của đấng Pháp-Vƣơng nên gọi là Pháp-Vƣơng-Tử.

36 HÀNH-PHÁP : Pháp di động chuyển biến.

37 KIM-SÍ-Đ ỂU ; Chim cánh vàng, một loài chim to nhất hay dùng rồng làm món ăn.

https://thuviensach.vn

38 SÁU CÁCH CHẤN ĐỘN : 3 CÁCH VỀ T ẾN : 1. Tiếng nổ, 2. Tiếng loài hữu tình kêu la, 3. tiếng loài vô tình khua chạm, 3 cách về hình : 1 rung động qua lại, 2. vọt lên khỏi chỗ cũ, 3. đang nằm bỗng đứng dậy dựng lên.

39 TÁM BỘ TH ÊN THẦN ; Thiên thần, Long thần, Dạ xoa thần, Càn-thát-bà thần, A-Tu- La-thần, Ca-Lâu-La thần, Khẩn-Na-La thần , Ma-hầu-la thần.

40 Y-VƢƠN : Đức Phật là ông Vua thuốc pháp, hay chữa lành tâm bệnh phiền não cứu chúng sanh thoát khỏi tất cả khổ thống, sanh tử, để đƣợc an vui Niết-bàn thƣờng lạc, ngã, tịnh.

41 TU-D SƠN (Suméru) : Quả núi to nhất ở thế gian, ở giữa biển Hƣơng-Thủy, toàn bằng bốn chất báu Vàng, bạc, lƣu ly và pha lê. Đảõnh núi là cõi trời Đao-Lợi, thuộc quyền Đế-Thích thống trị. iữa núi là Cõi Tứ-Vƣơng, do 4 vị Thiên-Vƣơng cai quản.

42 A-La-Hán : Quả thứ tƣ trong bốn quả thánh xuất thế thuộc tiểu thừa : Tu-Đà-Hoàn (Dự lƣu) bực nầy thấy lý tứ đế, dứt ngã chấp, phân biệt hết kiến hoặc, ra khỏi phàm phu, dự vào hàng Thánh xuất thế. Tƣ-Đà-Hàm (Nhứt-Lai) bực Thánh nầy đã hết kiến hoặc dứt thêm sáu phẩm trong chín phẩm tƣ-hoặc cõi dục, còn một lần sanh trở lại cõi dục mới thoát hẳn.

A-Na-Hàm (Bất-Lai) bực Thánh đã hết kiến –hoặc và dứt cả chín phẩm tƣ-hoặc cõi dục, không còn sanh trở lại cõi dục nữa.

A-La-Hán (Vô-sanh Sát-tặc Ứng-cúng) bực Thánh cao nhứt trong hàng Thanh-văn Tiểu- thừa, đã dứt sạch kiến-hoặc và tƣ –hoặc tam giới cùng câu-sanh ngã-chấp nên gọi là Sát- Tặc. Đã khỏi hẳn sanh tử luân hồi trong lục đạo, nên hiệu là Vô-sanh, là bực đáng thọ sự cúng dƣờng của Nhơn- Thiên, niên hiệu là Ứng-Cúng.

43 N Ũ-DỤC : Năm điều tham dục : 1- Tiền của, 2- Sắc đẹp, 3-Danh vị, 4-An mặc. 5- Ngủ nghỉ. Cũng có chỗ nói N Ũ DỤC là tham mê nơi cảnh ngũ

trần : Sắc, thanh, hƣơng, vị, xúc

44 Nhơn gian có T ỂU TAM TA ( ba tai nạn nhỏ). 1- Tai nạn về bệnh tật nguy hiểm truyền nhiễm, nhƣ bệnh dịch, bệnh trái trời, bệnh thiên thời v.v…

2- Tai nạn về sự đói khát. 3- Tai nạn về sự đao binh (giặc loạn).Thế giới có ĐẠ TAM TA (3 TA NẠN LỚN) : 1- Hỏa tai : tai nạn về lửa đốt cháy từ

A-tỳ địa-ngục đến cõi trời Sơ-Thiền. 2- Thủy tai : tai nạn về nƣớc ngập đến cõi trời Nhị-Thiền. 3- Phong tai ; tai nạn về gió thổi tan đến cõi trời Tam-Thiền

45 NAM-CĂN : bộ phận sanh dục của đàn ông. NỮ CĂN : bộ phận sanh dục của đàn bà.

46 BỐN A CẤP ở xứ Thiên-Trúc thời kỳ đức Thích-Ca xuất thế 1- Ba-La-Môn : giai cấp bực thầy của quốc dân, gồm những dòng trí thức thông thái, nắm chủ quyền về văn hóa lễ nghi trong nƣớc. 2- Sát-Đế-Lợi : giai cấp https://thuviensach.vn

vua chúa hoàng tộc. 3-Tỳ-xá : giai cấp thƣơng mãi, thợ thuyền. 4- Thủ-Đà : giai cấp lao công, cần vụ.

47 TRƢỞN - Ả : Danh từ tôn gọi hạng giàu sang cũng có đức hạnh.

48 ― BÁN TƢ‖ chỉ cho những học thuyết sơ cấp, phổ thông, chƣa đến trình độ rốt ráo viên mãn.

49 PHƢƠN ĐẲN : rộng lớn cùng khắp.

50 THANH VĂN : Nghe thanh âm; hàng Tiểu-Thừa nghe thanh âm thuyết pháp của Phật rồi y theo đó tu tập mà đoạn hoặc-nghiệp, chứng chơn-quả.

Không phải nhƣ Đại-Thừa Bồ-Tát tự-ngộ bổn tâm, tự-chứng bổn tánh.

51 SANH – MANH : Kẻ mù từ khi sanh ra. Nơi đây chỉ cho hạng phàm phu không trí huệ chơn chánh.

https://thuviensach.vn

Document Outline

- LỜI GIỚI THIỆU

- I.PHẨM TỰ THỨ NHẤT

- II.PHẨM THUẦN ĐÀ THỨ HAI

- III.PHẨM AI THÁN THỨ BA

- IV.PHẨM TRƯỜNG THỌ THỨ TƯ

- V.PHẨM KIM CANG THÂN THỨ NĂM

- VI.PHẨM DANH TỰ CÔNG ĐỨC THỨ SÁU

- VII.PHẨM TỨ TƯỚNG THỨ BẢY

- VIII.PHẨM TỨ Y THỨ TÁM

- IX.PHẨM TÀ CHÁNH THỨ CHÍN

- X.PHẨM TỨ ĐẾ THỨ MƯỜI

- XI.PHẨM TỨ ĐẢO THỨ MƯỜI MỘT

- XII.PHẨM NHƯ LAI TÁNH THỨ MƯỜI HAI

- XIII.PHẨM VĂN TỰ THỨ MƯỜI BA

- XIV.PHẨM ĐIỂU DỤ THỨ MƯỜI BỐN

- XV.PHẨM NGUYỆT DỤ THỨ MƯỜI LĂM

- XVI.PHẨM BỒ TÁT THỨ MƯỜI SÁU

- XVII.PHẨM ĐẠI CHÚNG SỞ VẤN THỨ MƯỜI BẢY

- XVIII.PHẨM HIỆN BỊNH THỨ MƯỜI TÁM

- XIX. PHẨM THÁNH HẠNH THỨ MƯỜI CHÍN

- XX.PHẨM PHẠM HẠNH THỨ HAI MƯƠI

- XXI.PHẨM ANH NHI HẠNH THỨ HAI MƯƠI MỐT

- XXII.PHẨM QUANG MINH BIẾN CHIẾU CAO QUÝĐỨC VƯƠNG BỒ TÁT THỨ HAI MƯƠI HAI

- XXIII.PHẨM SƯ TỬ HỐNG BỒ TÁT THỨ HAI MƯƠI BA

- XXIV.PHẨM CA DIẾP BỒ TÁT THỨ HAI MƯƠI BỐN

- XXV.PHẨM KIỀU TRẦN NHƯ THỨ HAI MƯƠI LĂM

- XXVI.PHẨM DI GIÁO THỨ HAI MƯƠI SÁU

- XXVII.PHẨM ỨNG TẬN HƯỜN NGUYÊN THỨ HAI MƯƠI BẢY

- XXVIII.PHẨM TRÀ TỲ THỨ HAI MƯƠI TÁM

- XXVIX.PHẨM CÚNG DƯỜNG XÁ LỢI THỨ HAI MƯƠI CHÍN

- BỔ KHUYẾT TÂM KINH MA HA BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA TÂM KINH

Table of Contents

LỜI GIỚI THIỆU

I.PHẨM TỰ THỨ NHẤT

II.PHẨM THUẦN ĐÀ THỨ HAI

III.PHẨM AI THÁN THỨ BA

IV.PHẨM TRƯỜNG THỌ THỨ TƯ

V.PHẨM KIM CANG THÂN THỨ NĂM

VI.PHẨM DANH TỰ CÔNG ĐỨC THỨ SÁU

VII.PHẨM TỨ TƯỚNG THỨ BẢY

VIII.PHẨM TỨ Y THỨ TÁM

IX.PHẨM TÀ CHÁNH THỨ CHÍN

X.PHẨM TỨ ĐẾ THỨ MƯỜI

XI.PHẨM TỨ ĐẢO THỨ MƯỜI MỘT

XII.PHẨM NHƯ LAI TÁNH THỨ MƯỜI HAI

XIII.PHẨM VĂN TỰ THỨ MƯỜI BA

XIV.PHẨM ĐIỂU DỤ THỨ MƯỜI BỐN

XV.PHẨM NGUYỆT DỤ THỨ MƯỜI LĂM

XVI.PHẨM BỒ TÁT THỨ MƯỜI SÁU

XVII.PHẨM ĐẠI CHÚNG SỞ VẤN THỨ MƯỜI BẢY

XVIII.PHẨM HIỆN BỊNH THỨ MƯỜI TÁM

XIX. PHẨM THÁNH HẠNH THỨ MƯỜI CHÍN

XX.PHẨM PHẠM HẠNH THỨ HAI MƯƠI

XXI.PHẨM ANH NHI HẠNH THỨ HAI MƯƠI MỐT

XXII.PHẨM QUANG MINH BIẾN CHIẾU CAO QUÝĐỨC VƯƠNG BỒ TÁT THỨ HAI MƯƠI HAI

XXIII.PHẨM SƯ TỬ HỐNG BỒ TÁT THỨ HAI MƯƠI BA

XXIV.PHẨM CA DIẾP BỒ TÁT THỨ HAI MƯƠI BỐN

XXV.PHẨM KIỀU TRẦN NHƯ THỨ HAI MƯƠI LĂM

XXVI.PHẨM DI GIÁO THỨ HAI MƯƠI SÁU

XXVII.PHẨM ỨNG TẬN HƯỜN NGUYÊN THỨ HAI MƯƠI BẢY

XXVIII.PHẨM TRÀ TỲ THỨ HAI MƯƠI TÁM

XXVIX.PHẨM CÚNG DƯỜNG XÁ LỢI THỨ HAI MƯƠI CHÍN

BỔ KHUYẾT TÂM KINH MA HA BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA TÂM KINH