https://thuviensach.vn

íTìoi vinh - ngọc Lon [biên soọn]

https://thuviensach.vn

N H À X U Ấ T B Ả N 1 I I

H Ó N G Đ Ứ C I I I

https://thuviensach.vn

lÒ lNÓ lĐầV

'Ĩĩng trước thế giới với bao điều kỳ

ỉiệu, mang trong mình sự tò mò, khát

\rnng tìm hiểu, câu nói thường thâY

nhất ở trẻ là ”Vì sao?". “Vì sao phải hít thở?", "Vì sao Vịt có thể bơi trên mặt nước?", "Vì sao cây mía có một đầu ngọt hơn?", "Vì sao Mặt Trăng đi theo chúng ta?", "Vì sao chuông nứt đánh không kêu?..." Quả thực, những câu hỏi "Vì sao?" đó, khiến đôi lúc người lớn chúng ta cũng khó mà trả

lời để con trẻ hiểu được.

Bưc^c vào tuổi thiếu niên, các em nhỏ đồng thời bước vào một lứa tuổi ham học hỏi, thích tìm hiểu những kiến thức khoa học và tri thức nhân loại. Có thể nói, thời điểm này các thông tin, tri thức được bộ não các em ghi nhớ rõ ràng và sâu đậm nhâ"t.

Vì vậy, việc đu'a đến cho các em những kiến thức khoa học chuẩn xác là rất quan trọng.

Xuât phát từ những suy nghĩ trên, chúng tôi đã sưu tầm và biên soạn bộ sách "10 vạn câu hỏi vì sao" này, bộ sách mang lại những câu trả lời cho các em theo từng chủ đề. ”10 vạn câu hỏi vì sao"

gồm 5 chủ đề: Cơ thể người, động vật, thực vật, vũ

https://thuviensach.vn

trụ kỳ bí và bí ẩn quanh ta. Bộ sách được giải đáp ngắn gọn, súc tích và dễ hiểu, kết hỢp những hình ảnh minh họa sinh động sẽ đem đến cho các em những kiến thức cơ bản, chứa đựng nội dung phong phú. Từ đó, giúp các em nắm bắt các kiến thức một cách nhanh nhât. Và cũng từ đó giúp các em thỏa mãn trí tò mò của mình, tự tin hơn về kiến thức khoa học để bước vào cuộc sông.

Bộ 5 cuốn sách trên chính là món quà vô cùng ý nghĩa mà các bậc phụ huynh dành tặng cho bé dam mê tìm hiểu khoa học, giúp bé phát triển toàn diện nhất.

Trân trọng!

https://thuviensach.vn

Vi S(W tim hoạt động suôt đủi

hằõĩig mệt mỏi?

Trái tim của con người là một tổ chức cơ vân đặc biệt, với các sợi cơ kết chặt thành một khối vững mạnh.

Hoạt động co bóp của tim giúp cho các bộ phận trong cơ thể luôn được cung câ"p chât dinh dưỡng đều đặn.

Tim co bóp và dãn nở, khiến cho máu luôn lưu thông trong mạch, ớ quá trình

này một khôi lượng máu

lớn đi qua tim, nhờ đó

các tế bào của tim cũng

nhận được nhiều châT

dinh dưỡng, đồng thời

sự co dãn có tính chu

kỳ, nên nó mới có thể

hoạt động suôT đời mà

không mệt mỏi.

Máu tuần hoàn như thế mw?

Máu trong động mạch đi từ tim đến các bộ

phận của cơ thể, sau đó máu trong tĩnh mạch lại từ các bộ phận của cơ thể chảy về tim.

Cơ thể https://thuviensach.vn

ngươi

7

Trái tim giống như một chiếc bơm, đẩy máu vào các động mạch. Sức đẩy này hao hụt dần suốt chiều dài của hệ mạch do sự ma sát với thành mạch và giữa các phần tử máu. Còn vận tôc máu ở tĩnh mạch lại tăng dần do được sự hỗ trỢ chủ

yếu bởi sự co bóp của các cơ bắp quanh thành mạch. Thêm vào đó, sức hút của lồng ngực khi ta hít vào và sức hút của tâm nhĩ khi dãn ra khiến máu trong tĩnh mạch chịu áp lực lớn, bị dồn ép chảy về tim.

Vì sao iưiỉ đóị trụng lại sõi?

Sau khi thức ăn được tiêu hóa hết, dạ dày và ruột non sẽ trông rỗng nhưng dịch tiêu hóa vẫn được tiết ra, lượng đường trong máu quá thâ"p, khi ầy xuât hiện cảm giác đói. Các cơ của thành dạ

dày và ruột co lại, đẩy phần thức ăn đã tiêu hóa của bữa ăn trước đó xuống ruột già. Tiếng kêu phát ra là tiếng động của nước, không khí và thức ăn đang được dồn xuông qua một lối ra nhỏ. Sự co bóp không mấy dễ chịu này báo hiệu cho chúng ta biết, đã đến lúc dạ dày cần thêm thức ăn.

Nếu bụng chúng ta lại trống rỗng rât lâu nữa, thì các cơ của thành dạ dày lại tiếp tục co bóp, mạnh hơn lần trước. Các tế bào thần kinh ở niêm 8

https://thuviensach.vn

e)

mạc dạ dày báo hiệu lên não tạo ra phản xạ co bóp khi đói. Rất nhiều khí và thức ăn đã tiêu hóa được nén chặt xuống trong dạ dày rỗng, khiến tiếng sôi càng to hơn. Ngoài ra, nếu bụng trống rỗng thì tiếng kêu lại càng vang to hơn.

Một số nhà khoa học cho rằng triệu chứng sôi bụng còn là cách để cơ thể tự làm sạch, đưa các mâ’u thức ăn thừa và vi khuẩn ra ngoài. Sự co bóp khi đói thường bắt đầu ở phần dưới của bụng, tiếp tục xuống đến ruột non. Quá trình này kéo dài từ

10 đến 20 phút và có thể tái diễn sau 2 tiếng đồng hồ cho đến khi dcỊ dày được nạp thêm thức ăn.

ữùng mủi aé hít Ihở có iợỉ ỈCÌI gì?

Dùng mũi để hít thở mới

phù hỢp với nguyên lý khoa

học, bởi xoang mủi không

chỉ là đường lưu thông, mà

còn có chức năng làm ấm,

làm ẩm, làm sạch không khí.

Mạch máu trong niêm

mạc xoang mũi râd nhiều, có

chức năng dãn nở và co rút,

có thể điều tiết tuỳ theo sự

thay đổi của môi trường bên

https://thuviensach.vn

Cơ thể người

9

trong và bên ngoài. Khi không khí lạnh từ bên ngoài đi vào xoang naũi, máu trong các huyết quản nhỏ

tăng lên, tốc độ chảy cũng tăng, như vậy có thể sưởi ấm không khí từ ngoài vào để có nhiệt độ tưctng ứng với nhiệt độ cơ thể. Đồng thời, xoang mủi sẽ

làm ẩm ướt không khí khô bên ngoài vào để duy trì hoạt động sinh lý bình thường trong đường hô hâp.

Vi scw khi bị cảm mạc mũi

khùng ngã được nùiỉ?

Mùi vị ngửi được là do tế bào khứu giác ở bên trong mũi. Những tế bào này nằm trên niêm mạc của đỉnh xoang mũi. Trong tình trạng bình thường mùi vị bay vào xoang mũi, sẽ kích thích các tế bào khứu giác, lúc đó chúng ta nhận biết được mùi gì ngay. Khi đã mắc phải cảm mạo, các vi khuẩn sinh sôi nảy nở trong khoang mũi, niêm mạc mủi bị

xung huyết sưng phồng lên, có khi còn bị bịt chặt lỗ mũi làm ngăn cản sự hít thở, mùi vị mà mũi ngửi đưcic liền giảm đi. Vả lại, khi niêm mạc mũi bị xung huyết, sưng phồng, nước mủi tăng lên, số^

nước mũi này phủ lên niêm mạc mũi, giống như

phủ lên một lớp thảm, ngăn chặn sự kích thích mùi vị đôì với tế bào khứu giác. Cho nên, khi bị

cảm mạo chúng ta không ngửi được mùi nữa.

10

0

https://thuviensach.vn

Vì S(W pỉiải híi tỉiô?

Khi hít thở, sẽ có khối lượng lớn ôxy (O2) đưa vào phổi, sau đó được chuyển đến các tế bào. Các tế bào của cơ thể cần có O2 để tạo năng lượng cho hoạt động sông. Nếu các tế bào bị thiếu O2 trầm trọng, chúng sẽ cạn năng lượng và bị chết. Đồng thời, các tế bào cũng tạo ra khí thải gọi là cacbon đioxit (CO,) thở ra khí CO2 nhằm không để chúng gây độc cho các tế bào. Chính vì vậy, con người cần hít thở liên tục mọi lúc, mọi nơi.

Tại scw chúng ta lại run Hằỉ tạnh?

Cơ thể chúng ta cần duy trì nhiệt độ ổn định ở

36,9°c. Dưới tác động kích thích của không khí lạnh, cơ thể chúng ta tự xuât hiện phản ứng run cầm cập. Thực chât của hiện tượng này là sự co rút của cơ bắp. Khi cơ thể chúng ta bị không khí lạnh xâm nhập, cơ quan cảm nhận nhiệt độ trên da lập tức truyền tín hiệu không khí lạnh xâm nhập lên não. Não chỉ huy cơ thể triển khai một số biện pháp giữ âm cho cơ thể, da co lại (thông qua cơ

chế nổi da gà) nhằm giảm bớt lượng nhiệt trong cơ

thể thoát ra ngoài và chống không khí lạnh bên ngoài xâm nhập vào trong cơ thể. Bên cạnh đó.

https://thuviensach.vn

Cơ thể người ■

11

việc sản sinh nhiệt trong cơ thể cũng được tăng cường. Thông tin ra lệnh sản sinh nhiệt được truyền đến da, hai cơ đối kháng liền đồng thời sản sinh ra lực đối kháng tương đồng thực hiện co rút.

Trong khi chúng thử sức cạnh tranh với nhau thì cơ thể chúng ta không vận động nhưng lượng nhiệt sinh ra tăng lên tương đôì lớn. Nhờ đó mà duy trì sự cân bằng cơ bản giữa quá trình tỏa nhiệt và sản sinh nhiệt.

Chính vì thế, cảm giác run người xảy ra khi thời tiết lạnh giá là một hiện tượng điều tiết phát sinh để duy trì nhiệt độ ổn định của cơ thể.

Viscwcósẹo?

Sau khi làn da của chúng ta bị thương, tế bào ở

sâu trong vết thương liên kết thành hỢp chât xen-lulô kết dính có tính dai cao để nối chặt các mô da bị rách lại với nhau. Bên ngoài da, các tế bào biểu bì không ngừng sinh ra, che phủ lên mặt ngoài vết thương, làm vết thương nhanh chóng liền lại. Mặt ngoài vết thương, sau khi liền thì lưu lại những dấu tích ắy, đó chính là sẹo. về màu sắc thì sẹo hơi hồng hơn so với lớp da ban đầu, và cứng hơn lớp da ờ xung quanh, có cảm giác đau ngứa khó chịu.

Thời gian qua đi, cảm giác đau ngứa sẽ mâd, vết 12

https://thuviensach.vn

sẹo chuyển thành một mô mềm màu xám nhạt và bằng phẳng hơn trước. Nếu vết sẹo không quá lớn, qua một thời gian nhất định, làn da không ngừng phục hồi, vết sẹo cuối cùng cũng dần nhạt đi, thậm chí biến mâd.

Từ đó có thể thấy, việc hình thành vết sẹo là cách tự bảo vệ và thích ứng của cơ thể với môi trường bên ngoài.

Vi sao hài vêt ttiimg liên (ta

tỉi ì sẽ cẩm thấy ngứa?

Da của chúng ta phân thành mâ^y tầng, tầng biểu bì thấp rửìất gọi là tầng sinh phát, sâu thêm một chút gọi là tầng da thật. Nếu vết thương sâu đến tầng da thật, khi sắp lành sẽ rất ngứa, đó là Cơ thể https://thuviensach.vn

người

13

các tế bào biểu bì của da có khả năng tái sinh rât mạnh, không ngừng sinh trưởng nhân lên, chỗ da bị thương qua một thời gian sẽ được tế bào tái sinh bù đắp lại.

Dưới da có rất nhiều tổ chức như mạch máu, dây thần kinh, giữa chúng cũng cần có mô liên kết. Tổ chức mạch máu sinh trưởng nhanh hơn rât nhiều tổ chức thần kinh. Khi dây thần kinh chưa sinh vào mô liên kết, vết thương rất ngứa ngáy khó chịu. Lúc ây, mạch máu trong mô liên kết rât dày đặc, lân át dây thần kinh, dây thần kinh mới lại khá mẫn cảm, nhất tề phản ứng lên, chúng ta sẽ thây ngứa.

Vi saoàìnà dạng cúa các răng

hhùng giông nhm?

Hình dạng của răng người không giông nhau, có chiếc nhọn, có chiếc lệch, có chiếc vuông,... Sở

dĩ, chúng có sự khác nhau đó là để đảm nhiệm những công việc khác nhau. Răng mọc chính giữa mặt trước chuyên cắt thức ăn. Gần hai bên khóe miệng có đôi răng nhỏ hơn gọi là "răng nanh"

chuyên xé nát thức ăn. Răng phía trong gọi là răng hàm, chúng giống như cối xay, dùng để nghiền nát, làm vỡ thức ăn.

14

0

https://thuviensach.vn

\i sao phải thay răng?

Chúng ta có hai bộ răng là răng sữa và răng vĩnh viễn. Lớn lên một tuổi nhất định nào đó, bộ

răng sữa sẽ lung lay, chỉ cần vô ý chạm vào thì răng sẽ rời ra. Song những chiếc răng rời ra rồi sẽ

có một chiếc răng mới thay thế.

Các bạn nhỏ bắt đầu thay răng từ 6 - 7 tuổi, khoảng đến 12 tuổi là thay xong hết. Cho đến tuổi 20 thì mọc đến cái răng cuối cùng. Nhìn chung, mỗi người có tất cả 32 chiếc răng. Cũng có một sô"

người chỉ mọc 28 chiếc mà thôi.

\t sao nóỉ nhìn răng biết moi tác?

Răng là một trong những bộ phận cứng rắn nhâ"t trong cơ thể con người. Nó có khả năng chịu đựng những kích thích về vật lý, hóa học râ"t cao.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

15

Chúng thay đổi hình dạng rât chậm, cho nên nó có thể giúp cho pháp y đoán được chủng tộc, tuổi tác, giới tính, nhóm máu, nghề nghiệp, nguyên quán,...

của con người. Cũng có thể căn cứ tình trạng to nhỏ, hình dạng, sự sắp xếp của răng để chứng minh thân phận của một con người. Một vị Giáo su' đại học của Nhật từng nói: "Răng là một bản /i/

lịch có thể nói lên quá trình của một đời người".

Vi sao ngM ta lại ngáp?

Mỗi giây, mỗi phút,

chúng ta đều hấp thụ

ôxy, thải khí cacbonic

trong cơ thể ra ngoài.

Sau nhiều giờ làm

việc, cơ thể và bộ óc

đều mệt mỏi, lúc này

cơ thể sản sinh ra

nhiều khí cacbonic.

Nếu không kịp thải ra

ngoài thì cơ thể càng

thây mệt mỏi hơn.

Ngáp là một động tác

hít thở sâu, có thể hít vào thật

nhiều dưỡng khí tô"t cho cơ thể, thở ra được rửiiều khí cacbonic có hại. Khi cơ thể mệt mỏi, trong 16

0

https://thuviensach.vn

người tích nhiều cacbonic sẽ sản sinh ra phản ứng tự nhiên là ngáp để hít thật nhiều khí ôxy, thải thật nhiều khí cacbonic ra ngoài, giúp cơ thể tỉnh táo lại. Vì thế, mới nói: ngáp có tác dụng bảo vệ

sức khỏe.

Vì S(W măt khùng sợ réi?

Trên tròng mắt của chúng ta có rât nhiều dây thần kinh: có cái trông coi về xúc giác, có cái điều khiển cảm giác nhưng thiếu dây thần kinh về cảm giác rét buốt. Vì vậy, cho dù trời rét đến đâu, tròng mắt cũng không hề cảm thây lạnh.

Hơn nữa, bên ngoài tròng mắt lại có mí mắt, chúng giông như hai cánh cửa lớn, ngăn chặn gió rét bên ngoài. Cho nên nhiệt độ của tròng mắt bao giờ củng cao hơn nhiệt độ của chóp mũi, vành tai, ngón tay.

Vì S(W mà có dử mắt?

Ban ngày, niêm dịch và nước mắt sinh ra trong mí mắt, nhờ tác động các chớp mắt mà xoa lên khắp bề mặt của nhãn cầu, có tác dụng bôi ướt bề

mặt nhãn cầu, loại trừ bụi bặm và diệt vi khuẩn.

https://thuviensach.vn

Cơ thể người

17

Nước mắt và niêm dịch thừa có thể thông qua đường ông nước mắt mặt của khóe mắt mặt trong chảy vào xoang mủi. Ban đêm, sau khi ngủ say, nước mắt ít đi, nhưng niêm dịch không giảm. Số

niêm dịch cùng một sô" châ"t bẩn trộn lẫn vào nhau, vì thiếu sự pha loãng của nước mắt, trở nên quánh cứng, nước mắt không kịp chảy vào thành thử dồn ở khóe mắt. Đó chính là dử mắt.

Ngày thường dử mắt không nhiều. Nếu bị đau mắt, mắt bị mệt mỏi quá mức, dử mắt liền nhiều lên.

Vi sac nước mái íạỉ mặn?

Trong nước mắt có chủa muối, đương nhiên loại muối này không phải là do ai đó bỏ vào mà là do cơ thể của chúng ta tạo ra. Muối trong cơ thể

chúng ta không chỗ nào không có: trong máu, trong các châT dịch và trong các mô. Bên trên phía ngoài của nhãn cầu có tuyến lệ - tuyến nước mắt

- to bằng đầu ngón tay cái. Nó như một xưởng máy biến đổi máu thành nước mắt, như vậy trong nước mắt đương nhiên chứa muôi rồi.

Điều đặc biệt nữa, nước mắt có râ"t nhiều ích lợi cho sức khỏe. Ngoài việc giúp chúng ta biểu đạt các tình cảm khác nhau, nó còn có nhiệm vụ râ"t quan trọng, đó là bảo vệ cửa sổ tâm hồn khỏi bị

18

ữ)

https://thuviensach.vn

các vi khuẩn \''à chất bẩn xâm hại, có tác dụng diệt khuẩn và tiêu độc. Nước mắt có thể hình thành một màng mỏng ở bề ngoài nhãn cầu, có tác dụng chống khô và làm ướt giác mạc.

Vi S(W mút chủng méỉ hằỉ nhìn vật gân?

Cũng là nhìn, nhưng khi nhìn vật gần, tại sao con mắt dễ bị mỏi?

Đó là vì ở hạng thái bình thường, thị tuyến (đường nhìn) của hai mắt chúng ta song song với nhau. Các cơ điều khiển nhãn cầu ở trạng thái thả lỏng cũng giữ

cho thị tuyến hai mắt song song như vậy.

Khi ta nhìn vật ở xa, thị tuyến của hai mắt gần như song song với nhau, sáu bó cơ ở ngoài nhãn cầu không cần phải hoạt động nhiều lắm để điều chỉnh nhãn cầu, vì thế ta không cảm thây mệt mỏi.

Nhưng khi nhìn các vật gần, các bó cơ cả trong lẫn ngoài của mắt cùng phải làm việc để điều chỉnh cho thị tuyến của hai con mắt tập trung vào một Cơ thế https://thuviensach.vn

người

19

điểm, lúc này các cơ mắt phải làm việc nhiều. Vậy nên khi nhìn lâu vào vật gần, thì mắi sẽ chóng mỏi.

Vì sao có hiện tượng mđt lác?

Là vì xung quanh mỗi nhãn cầu đều có 6 dâv cơ

kéo giữ nên nhãn cầu có thể chuyển động linh hoạt \'à có thể cùng nhìn thẳng về phía trước. Nếu trong số dó có một dây cơ gặp vấn đề hoặc ngắn lại thì chiếc nhãn cầu đó sẽ nghiêng về một phía và ữở thành mắt lác.

Mắt lác ở các bạn nhỏ phần nhiều là do thị lực không bình thường gây ra. Ví dụ: mắt cận thị, mắt viễn thị,... đều có thể làm cho các cơ ở xung quanh nhãn cầu không phôi hỢp tốt với nhau, tạo thành mắt lác. Loại mắt lác này chỉ cần đeo loại kính mắt thích hợp thì dần dần có thể phục hồi được. Cá biệt có trường hỢp mắt lác có thể là do nhãn cầu bị mọc mụn sinh ra. số người mắc phải bệnh này thường là chỉ có một nhãn cầu biến thành mắt lác.

Gặp phải tình trạng này người bệnh phải kịp thời đến bệnh viện để kiểm tra và điều trị.

Vì sao hhốc ỉm thi vành mắt sẽ đỏ lên?

Mi mắt người rất mỏng, ở đây lại tập trung nhiều mạch máu, thời gian khóc kéo dài dẫn đến 20

0

https://thuviensach.vn

mạch máu sau khi nở ra xung huyết lớn, liền lộ ra vành mắt đỏ lên.

Nói chung trẻ con khi khóc đều nhắm tịt cả hai mắt lại, cơ dưới mi mắt cũng co chặt lại, máu trong mạch máu ở mi mắt không sao lu’u thông dễ dàng được, hai bàn tay lại còn không ngừng chà xát lên mi mắt, mi mắt liền dần dần tích tụ một số nước mắt ngâ'm ra, vậy là làm cho nó tạm thời bị sưng lên.

Vi sao ngáp lại chảy nước mđt?

Khi ngáp, cơ mặt, lưỡi và

họng của chúng ta co mạnh, làm

tăng áp lực trong khoang miệng.

Áp lực này ảnh hưởng đến

khoang mũi, tạm thời ngăn

đường thoát của nước mắt

xuống mũi, do đó nước từ tuyến

lệ tràn ngược vào trong mắt,

khiến nước mắt tràn ra ngoài.

Thực ra, không chỉ có ngáp, mà những động tác làm co cơ mặt khác, ví dụ cười ngặt nghẽo, hắt hơi, ho, nôn,... đều có thể làm chảy nước mắt. Ngoài ra, đôi khi bụi vào mắt, khói, ánh sáng chói, gió lạnh cũng có thể tạo ra tình huông tương tự. Cũng vì thế, khi chảy nước mắt bao giờ cũng kèm theo nước mũi chảy dài.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

21

Vì sao cm ngươi mắi lại chugển ứộng?

Hai con mắt giống như hai quả cầu tròn sông trong hai hô" lõm ở trên hộp sọ gọi là hốc mắt, nó gắn liền với đầu nhờ vào các cơ. Chỉ cần chuyển động các cơ này, con ngươi mắt có thể sẽ chuyển động theo.

Bâ"t kể là nhìn thẳng, nhìn trái, nhìn phải hay nhìn sau, hai con mắt của con người đều thống nhâ"t hành động. Điều này là tại sao vậy? Thì ra cơ liên kết mắt với đầu - gọi là cơ ngoài mắt, chịu sự chỉ huy thống nhâ^t của não bộ, khi cần nhìn về một hướng nào đó, cơ ngoài mắt liền nhanh chóng phát tín hiệu về não.

Liếc mắt muốn nhìn sang trái, não bộ chỉ huy cơ

ngoài mắt của mắt trái và cơ trong mắt của mắt phải co mình lại. Não còn ra lệnh giữa là các cơ cùng phối hợp, khi ấy cơ trong mắt của mắt trái và cơ ngoài mắt của mắt phải lại cùng thả lỏng. Như thế sẽ

22

0

https://thuviensach.vn

khiến cho con ngươi mắt trái hướng ra ngoài, con ngươi mắt phải hướng vào trong, hai mắt đồng thời chuyển động về bên trái. Cho nên, chúng ta thường không thể chỉ chuyển động một mắt mà giữ cho mắt kia không chuyển động.

Mỉ mắt vì S(W lại măy?

Mí mắt trong y học gọi là "nhãn kiếm". Trong mí mắt con người, có một bó cơ râT mỏng gọi là

"cơ bánh xe", nó bao quanh mắt, phát triển theo hình bánh xe, do một nguyên nhân nào đó khiến nó đột nhiên co lại thì sẽ xuâT hiện hiện tượng máy mắt, y học gọi là: 'Tung mí mắt".

"Máy mắt" tuyệt đối không phải là bệnh gì to tát, bởi thế không cần thiết phải lo lắng không yên, tình huống thông thường là do nghỉ ngơi không tôt mà dẫn tới mí mắt bị máy động.

Vi S(W mứt hhỡng dê mm bệnh?

Mắt của chúng ta nhìn bề ngoài trông thật mỏng manh nhưng nó lại có đặc điểm; So với các bộ phận khác trong cơ thể, nó không dễ bị mắc bệnh.

Bạn có biết vì sao không? Bởi mắt có chức năng tự bảo vệ mình, có thể đề phòng bệnh tật mọi lúc.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

23

Tuyến lệ ở góc trôn

mắt chuyên tiết ra

nước mắt. Nước mắt

không phải là nước

thuần khiết, có thể

tiêu diệt những vi

khuẩn gây bệnh rơi

vào trong mắt, nhưng

vc^íi số lượng không

nhiều, có tác dụng bảo vệ

mắt bất cứ lúc nào.

Thường thường, cứ một lúc mắt lại chớp, điều này cũng có tác dụng bảo vệ mắt, hai lớp mí mắt trên dưới cùng lên xuống một lượt, đã dùng nước mắt còn lại phía dưới mí mắt rửa sạch bụi bặm trên nhãn cầu. Mắt không phải sinh ra là không-bao giờ mắc bệnh. Nếu như không vệ sinh, không bảo vệ mắt thì vi khuẩn xâm nhập vào nhanh hơn cả khả năng tự bảo vệ của mắt, mắt cũng có thể

mắc bệnh.

Vì sao Hàỡng non dụi mất?

Khi bị ngứa trên mắt, chúng ta thường lấy tay dụi mắt, đó là một thói quen thiếu vệ sinh. Bởi vì, tay chúng ta sờ \^ào đủ thứ, bên trên có rất nhiều thứ

24

0

https://thuviensach.vn

bẩn thường dây vào như: bụi bặm, các loại vi trùng, vi rút,... mà mắt thường không nhìn thấy được.

Khi ta đưa tay lên dụi

mắt, những loại bụi bặm,

các loại vi trùng, vi rút

đó liền được đưa vào, hạt

bụi trong mắt lăn qua lăn

lại gây tổn thương cho

kết mạc, vi trùng cũng sẽ

thừa dịp này sinh sôi nảy

nở bên trong mắt, gây

nên viêm kết mạc.

Cho nên chúng ta không nên lây tay dụi vào mắt.

Vì scw hhóỉ làm cay mâl

và íứm chảy nưức măi?

Không chỉ khói mà hơi cay của hành, của ớt, rồi muối, mắm, bụi bặm chạm Vcào mắt sẽ tác động lên tế bào cảm thụ của mắt và gây ra cảm giác cay mắt.

Đây là phản ứng tự bảo vệ của cơ thể để đẩy vật lạ trào ra khỏi mắt hoặc làm hóa lỏng nồng độ

của chât gây cay mắt.

Khi có bụi, muôi, giâ'm hay khói lọt vào mắt, chúng ta phải nhắm mắt lại, cúi thâp đầu xuống Cơ thể https://thuviensach.vn

người

25

và chớp mắt lia lịa để cho nước mắt tràn ra. Không nên lây tay di bên ngoài mắt làm cho vật lạ lân sâu vào mắt thêm và khó trôi ra.

Vì sao ánh sáng quá chói

có thể gãy cận thị?

Mọi người thường cho rằng do

ánh sáng không đủ hoặc lâu ngày

sử dụng mắt một cách quá mức

sẽ gây ra cận thị. Râd nhiều

người đề phòng việc thiếu ánh

') sáng nên đã tăng ánh sáng

trong phòng để bảo vệ thị lực

và đề phòng cận thị. Kết

quả là: không bảo vệ được

mắt, mà vẫn bị cận thị.

Thực ra, nếu ánh sáng quá chói khi chiếu vào mắt, do kích thích vào các tế bào cảm quang của võng mạc, sau đó được thần kinh thị giác truyền đi, dẫn đến trạng thái co rút lâu dài và mệt mỏi của cơ trơn vòng bên trong củng mạc, khiến cho đồng tử co lại, hạn chế số lượng tia sáng đi vào bán cầu. Mắt phải chịu sự kích thích của ánh sáng mạnh lâu ngày sẽ tạo nên sự thay đổi trong chức năng của nhãn cầu làm chức năng của mắt thât thường, từ đó mà bị cận thị.

26

https://thuviensach.vn

Do đó, cần sử dụng mắt một cách khoa học, không nên làm việc, đọc sách dưới ánh sáng quá yếu cũng như quá mạnh, quá chói. Tô^t nhâ"t là dùng ánh sáng có gam màu âm, cộng với việc luôn chú ý bảo vệ mắt thì bạn mới có thể đề

phòng cận thị.

Tại sao mầu mnh lại có lọi cào mãt?

Vạn vật tự nhiên có nhiều loại màu sắc khác nhau, mỗi một loại màu sắc đem lại cho con người những cảm nhận khác nhau. Ví dụ như màu đỏ, màu vàng khiến người ta cảm thây chói mắt; màu xanh lá cây, màu lam khiến người ta cảm thây bình thản, nhẹ nhõm. Mỗi một loại màu sắc lại có sự hấp thụ và phản chiếu ánh sáng khác nhau, ví dụ lượng phản chiếu ánh sáng của màu đỏ là 67%, màu vàng là 65%, màu xanh lá cây là 47%, màu xanh lam là 36%. Đây là lý do vì sao màu đỏ và vàng lại chói mắt hơn màu xanh lam và xanh lá cây.

Do sự hâp thụ và phản xạ ánh sáng của màu xanh lam và xanh lá cây tương đối trung tính nên hệ

thống thần kinh, vỏ não và võng mạc của con người củng dễ thích ứng hơn. Màu xanh của cỏ cây sẽ làm giảm bớt tác hại của sự phản chiếu tia tử ngoại vào Cơ thể https://thuviensach.vn

người

27

mắt, giảm bcít sự kích thích đối với mắt. Vì vậy, nếu có thời gian rảnh đi ngắm cây cối hoa cỏ thì sẽ rất có lợi cho việc làm giảm bớt căng thẳng cho mắt.

TỈIÓ băng mùi có lợi ícli gì?

Không ít người cho rằng, mũi và miệng đều có thể thở được, hai bộ phận này không có sự khác biệt lớn. Thực ra, quan điểm này không đúng. Phải thở bằng mủi mới đúng khoa học. Bởi lỗ mũi không chỉ là nơi lưu thông không khí, nó còn có tác dụng làm âm, ẩm Yằ sạch không khí.

Các mạch máu trong lỗ mũi rât nhiều, có khả

năng co giãn, và có thể tự điều tiết theo sự biến đổi của môi trường bên ngoài cơ thể. Khi không khí lạnh bên ngoài tràn vào lỗ mũi, máu trong những mạch máu nhỏ tăng lên, độ lưu thông nhanh hơn, như vậy không khí lọt vào lỗ mủi có thể được điều tiết cho nhiệt độ ấm bằng nhiệt độ cơ thể. Đồng thời, biến không khí khô hanh trở nên ẩm ướt để duy trì hoạt động sinh lý bình thường của đường hô hâp.

Ngoài ra, trong lỗ mũi còn mọc rất nhiều lông mũi, nếu thở bằng mủi, lông mủi sẽ cản bụi bẩn trong không khí vào mũi. Khi bụi bẩn và các vi sinh vật vào trong lỗ mũi, lông mũi và châd nhầy trong mũi sẽ cản lại. Chất nhầy trong mũi còn chứa dung môi diệt khuẩn, nó có thể liên kết \'à tiêu diệt vi khuẩn.

28

0

https://thuviensach.vn

Vì vậy, dùng mũi dế thở sẽ khoa học và vệ sinh hơn dùng miệng.

Vì S(W máu có mm đỏ?

Trong máu có tế bào hồng cầu, chứa huyết sắc tô. Trong tế bào hồng cầu, chứa chât Hemoglobin (Hb) có dặc tính khi kết hỢp với O2 có màu đỏ

tươi, khi kết hỢp với CO2 có màu đỏ thẫm, chính

\ù vậy mà tế bào hồng cầu có màu đỏ.

Trong một giọt máu có vài triệu tế bào hồng cẩu. Với số lượng tế bào hồng cầu nhiều như vậy,

'uíne; ta dễ dàng nhìn thây màu đỏ của máu.

V/ sao lõng mầy khùng thê dầỉ như lóc?

Theo nghiên cứu của các nhả khoa học, độ dài lông tóc con người là do mao nang (túi mao) mọc ra lông tóc có hình dáng lớn hay nhỏ quyết định.

Lông mày chỉ có thể dài đến một tuổi và một độ

dài nhâd định, sau đó qua một thời gian sẽ rụng đi, nơi đã rụng đi sẽ mọc ra sỢi mới. ớ các vị trí khác nhau trên cơ thể, lông tóc sinh trưởng có độ dài khác nhau. Bởi lông tóc ở các vị trí khác rửìau sẽ có túi mao lông khác nhau. Đồng thời, mỗi loại hình túi mao chỉ

Cơ thể https://thuviensach.vn

ngươi

29

có thế nâng đỡ cho một độ dài nhất định của lông tóc. Túi mao của lông mày có sức chịu đựng kém hơn nhiều so với túi mao của tóc. Vi thế, khi lông mày đạt tới độ dài nhâ"t định, túi mao không chịu đựng được nữa, lông mày sẽ dừng sinh trưởng, tự rụng đi không thể nào mọc dài như tóc được.

Ttiuừng myên chải lóc có uk đụng

tôt như thể nứo?

Theo thống kê, trên đầu người trung bìrứi có 10

vạn sợi tóc. Dưới mỗi chân tóc lại có túi mao. Dưới mỗi túi mao đều có một hình cầu, trong đó có một 30

0

https://thuviensach.vn

tổ chức hình cái chuỳ tổng hợp

châ"t dinh dưỡng hình

thành nên sỢi tóc. Trong

điều kiện bình thường,

mỗi ngày mỗi người phải

rụng năm sáu mươi sỢi tóc,

sau đó sẽ mọc ra tóc mới.

Đương nhiên, cũng có một số

người rụng tóc xong thì tóc

không tiếp tục sinh trưởng nữa,

dẫn đến tóc càng ngày càng ít.

Thường xuyên chải tóc sẽ

kích thích tuần hoàn máu

trên da đầu, thúc đẩy tế bào

sắc tô" sinh ra sắc tô" đen

và làm không khí trong

sỢi tóc lưu thông, có lợi cho tóc mọc dài ra và đen óng. Vì thế, chúng ta nên có thói quen thường xuyên chải tóc.

Tại scw Hhỉ ngủ lại chảy nước miếng?

Nhờ có sự trỢ giúp của nước bọt, chúng ta sẽ

dễ dàng nuốt trôi thức ăn, nói năng trôi chảy.

Nước bọt còn có tác dụng làm sạch khoang miệng.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

31

Ban ngày, nước bọt trong miệng luôn bị nuốt xuống bụng. Ban đêm kbi người ta ngủ, não được nghỉ ngơi, nước bọt sẽ giam đi, khép miệng lại thì nước miếng sẽ không thể chảy ra ngoài. Tuy nhiên, có một số người ban ngày làm việc quá mệt, đêm ngủ quá say, miệng khép chặt, nước miếng tự nhiên sẽ chảy ra ngoài. Có lúc mũi bị tắc mà dùng miệng để thở tĩiì khi đi ngủ cũng bị chảy nước miếng.

Tại S(W khỉ ngủ tại nghiến răng?

Một sô" người khi ngủ nghiến răng một cách vô thức, điều này hay gặp ở thanh thiếu niên. Có hai nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hiện tượng nghiến 32

o

https://thuviensach.vn

lăng: một là do tác dựng phán xạ với ký sinh trùng dưừng ruột (ví dụ như giun). Buổi tối sau khi đi ngủ, ký sinh trùng sẽ bò trong ruột gây ra tác dụng phản xạ của hệ thông thần kinh, làm cho người ta có cử động nghiên răng. Thứ hai là do ban ngày quá mệt mỏi, đặc biệt là thanh thiếu niên có lượng vận động lớn, hệ thống thần kinh lâu không được nghỉ, bị kích thích buổi tối không thể

yên tĩnh, liền sinh ra hiện tượng nghiên răng.

Ngoài ra các cơ nhai quá căng tạo thành những động tác không thống nhâT, hoặc như hàm răng trên và dưới mọc không đúng "quy củ”, có "điểm tiếp xúc quá sớm" cũng có thể dẫn tới hiện tượng nghiên răng khi ngủ.

Nghiên răng là không có lợi. số lần nghiến răng quá nhiều, thời gian quá dài sẽ làm tổn hại tổ chức răng, gây ra khuyết tật về răng. Nếu thói quen nghiến răng khó sửa chữa thì cần phải nhờ tới sự

giúp đỡ của bác sĩ, nhằm bảo vệ hữu hiệu hàm răng của chúng ta.

Vi sao con nguôi có thê

cám nhận sựđm đớn?

Khi có người đánh bạn một cái, bạn liền có thể

cảm thây đau, tất nhiên là đau ở mức độ nặng nhẹ

Cơ thể nhttps://thuviensach.vn

gười

33

khác nhau. Đau do đâu mà sinh ra vậy? Sau khi một bộ phận nào đó của cơ thể bị đánh hay bị

thương liền giải phóng ra một loại châd hóa học đặc thù, đồng thời phát ra tín hiệu đau, khiến người ta có thể cảm nhận được sự đau đớn. Châd hoá học được giải phóng ra có ba loại, dùng để

truyền đạt tín hiệu đau đớn. Khả năng truyền tín hiệu đau của ba loại châd này không giống nhau bởi cơ thể có các cảm giác đau khác nhau. Một số

thuôc giảm đau có thể làm giảm bớt sự đau đớn là do chúng có thể ức chế quá trình sinh ra các chât truyền tÍỊì hiệu đau.

Tuy nhiên, sự đau đớn lại

có hiện tượng bị ức chế. Như

những thương binh từ chiến

trường trở về, đại đa số đều

không cảm thây đau đớn,

lúc phẫu thuật không cần

dùng thuốc mê mà vẫn chịu

được việc chữa trị như

thường. Lẽ nào có người

không có "chức năng đau"

ư? Không phải như vậy. Sở

dĩ, có sự xuất hiện loại hiện

tượng đặc biệt này là do hệ

thô"ng thần kinh của con

người chỉ có thể xử lý được

một s ố lượng nhâT định các

3 4

https://thuviensach.vn

tín hiệu đau, khi tín hiệu đau quá nhiều, những tín hiệu này liền tự động bị ức chế, từ đó mà cảm giác đau giảm bớt. Điều này cũng giống như việc một cửa cống chỉ có thể cho chảy qua một lượng nước nhâ"t định vậy.

Tạỉ sao cm ngiíõi có thể

nói được?

Sở dĩ, chúng ta có thể nói

được là do chúng ta có cơ

quan phát âm gọi là thanh đới

(dây thanh). Thanh đới nằm ở

giữa cổ họng, là hai màng

mỏng có tmh đàn hồi mạnh,

kề ngay trên xương mềm giáp

trạng và xương mềm chước

trạng thuộc phần họng.

Độ dày mỏng, dài ngắn và co giãn của thanh đới quyết định độ cao thâp của thanh điệu. Thông thường, tiếng nói của nam giới thâp trầm và mộc mạc là do thanh đới hcTíi dày và nặng, độ rung chậm; tiếng nói của nữ giới sắc nhọn, lảnh lót là do thanh đới mỏng \^à nhẹ, dễ rung động.

Tuy nhiên, chúng ta nếu chỉ phát ra âm thanh không thôi thì cũng vô dụng, vẫn cần phải dùng khoang miệng và mũi giúp chúng ta phát âm. Vị trí Cơ thể https://thuviensach.vn

người

35

của môi, rang và lưỡi đều rất CỊuan trọng, vị trí chuẩn xác mới có thể phát ra tiếng nói chuẩn xác.

Nếu thanh đới gặp trục trặc, đánh mâ^t tính đàn hồi thì viêc phát âm sẽ bị khó khăn, người ta sẽ không thể nói một cách chuẩn xác được. Chúng ta phải chú ý giữ gìn thanh đới, không nên kêu hét quá to, cũng không nên ăn những thức ăn kích thích quá mạnh, bằng không rât có thể bị khàn giọng hay mât tiếng.

Vì S(W có ngM tihmg cao?

Một số người tuy đã

thành người lớn rồi mà chiều

cao vẫn không thể vượt quá

lm30, họ được coi là những

người lùn. Vóc người họ

thâp bé, tỷ lệ các bộ phận cơ

thể không cân đối, da khô,

rứìiệt độ cơ thể tương đối

thâp, nhưng trí não phát

triển bình thường. Người lùn

không phải là vừa sinh ra đã

chậm phát triển. Thực ra, khi

còn bé, chiều cao của họ

cũng xấp xỉ với những người bình thường. Đến thời kỳ thanh niên, tốc độ phát triển trở nên chậm nhâ"t, do vậy không thể cao được.

36

https://thuviensach.vn

Vì S(W lại mất hiện trạng thái

chậm hoặc ngùng phứt triển?

Điều này chủ yếu là do không điều chỉnh được nội tiết gây ra. Bởi chức năng của các tuyến nội tiết không tốt, hoóc môn sinh ra không đủ, khiến cho cơ thể không thể phát triển bình thường được.

Hoóc môn sinh trưởng của những người bị bệnh lùn do thuỳ não tiết ra rõ ràng là không đủ; thêm vào đó những phụ nữ có tuyến sinh dục phát triển không đủ, chiều cao đều dưới l,4m. Chức năng của tuyến giáp không tôd cũng ảnh hưởng đến chiều cao. Bởi thế, hoóc môn do thuỳ não, tuyến giáp, tuyến sinh dục tiết ra có tác dụng quyết định đối với sự phát triển \'ầ trao đổi châd của cơ thể.

Những nhân tố ảnh hưởng tôi chiều cao còn có sự khác biệt về chủng tộc và tình trạng luyện tập thể

dục về sau này. Những người thường xuyên tham gia luyện tập thể dục sẽ cao hơn những người không luyện tập từ 4 - lOcm. Do đó, thanh thiếu niên nên tích cực tham gia luyện tập thể dục, đồng thời bảo đảm nhu cầu về các nguyên tố vi lượng như canxi.

V/ S(W chúng la nãm trw?

Khi chúng ta thức, vỏ não ở trạng thái hưng phân. Cứ cho rằng bạn chẳng làm gì cả, não vẫn https://thuviensach.vn

Cơ thể người

37

tiến hành công việc của nó, hoạt động không ngừng, đương nhiên là thần kinh não bộ sẽ bị mệt mỏi rồi. Để giải toả sự mệt mỏi cần phải đi ngủ, làm cho vỏ não đạt được sự ức chế rộng khắp. Lúc đó, chúng ta sẽ nằm mơ. Bât kể bạn là thanh niên, người già hay trẻ nhỏ, thậm chí cả em bé chưa biết nói cũng đều nằm mơ. Có điều không nhât định bạn sẽ nhớ được những hình cảnh trong giâc mơ.

Lúc nằm mơ trong não sẽ xuât hiện những hiện tượng kỳ lạ, có một cảnh tượng hay nhiều cảnh tượng dã từng xảy ra, có người quen hay người không quen xuât hiện và hoạt động, giống hệt như

cuộc sông thực Vcậy. Có những giâc mơ rât đáng sỢ, có khi giâC mơ lại rất tuyệt vời. Bât luận thế

nào đều không nên coi là thực, không nên để cho một giấc mơ xâ\i làm ảnh hưởng đến tâm trạng của bạn. c ầ n có nhận thức khoa học về sự sinh ra của giấc mơ.

Vi S(W khỉ tâm trạng căng thảng

tại bị ra mê hõỉ?

Tinh thần căng thẳng làm cho cơ thể đổ mồ hôi.

Là phản ứng của thần kinh con người đối với một kích thích bât ngờ nào đó tù’ bên ngoài. Là do một loại phản XcỊ vô điều kiện, thần kinh tự gicác khống chế.

38

0

https://thuviensach.vn

Cho dù bạn không muốn căng thắng củng không được, bởi loại phản xạ vô điều kiện này không hề thay đổi trheo ý muốn của con người.

Tại S(W uẽng nước trước khỉ ăn cơm

lạỉHhùngtôt?

Cơ quan tiêu hóa chủ yếu của cơ thể là dạ dày.

Dịch vị do dạ dày tiết ra có khả năng phân giải tiêu hóa thức ăn. Dịch vị là một chât lỏng có tính Cơ thể https://thuviensach.vn

người

39

axit mạnh, trong đó có axít clohyđric, độ ph của nó ước khoảng 0,9 - 1,5 là dung dịch axit mạnh. Thành dạ dày còn có thể hạo ra men có lợi cho quá trình tiêu hóa chât béo và anbumin. Những men này trong môi trường axít có khả năng tiêu hóa một cách thuận lợi.

Khi ăn cơm, người ta có thể tiết ra một lượng lớn axit clohyđric và men tiêu hóa. Chúng trộn lẫn với thức ăn trong dạ dày để liên tục tiêu hoá thức ăn. UcTng nhiều nước trước khi ăn sẽ làm loãng lượng axit clohyđric trong dạ dày, giảm tính axit của nó, men tiêu hóa không thể phát huy thật tốt tác dụng, thức ăn cũng không được tiêu hóa đầy đủ, ảnh hưởng tới quá trình hâp thụ các chât dinh dưỡng của cơ thể. Lâu dần, con người sẽ bị thiếu dinh dưỡng, dạ dày cũng xuâd hiện vân đề. Những người mắc bệrửi dạ dày, lượng dịch vị tiết ra bị ít đi, càng làm giảm khả năng tiêu hóa thức ăn, sức khoẻ của cơ thể sẽ khó được đảm bảo. Không nên uống nhiều nước trước khi ăn. Chúng ta cần phải yêu quý và bảo vệ dạ dày của chúng ta.

Tại sao ngưởỉ ta phải dùng gối hhỉ ngủ?

Nếu như độ cong của xương sống cổ bị mất đi, trở nên thẳng và căng, tư thế ngủ không khoa học sẽ

khiến cho xương sống có cảm giác không thoải mái.

40

https://thuviensach.vn

về mặt y học mà nói, gối nên cao khoảng 5 -

7cm, dài khocảng 50cm, rộng 25cm là vừa. Gối nên mềm mại một chút, vỏ gối cũng nên thay thường xuyên. Thường ngày hay vận động cổ, đối với sức khoẻ v^à sự nghỉ ngơi đều có tác dụng tốt.

Vì sac ngớn tay cái chỉ có haỉ ãẽi?

Bàn tay con người có 5

ngón, trừ ngón cái ra, ngón trỏ,

ngón giữa, ngón tay đeo nhẫn

và ngón út đều có 3 đốt. Chỉ có

ngón cái là có 2 đốt. Bạn biết vì

sao ngón cái chỉ có 2 đốt

không? CâTi tạo của ngón cái là

kết quả tâd yếu củá quá trình

tiến hóa lâu dài của con người.

Tổ tiên loài người là vượn, sau

khi vượn bắt đầu đi thẳng, chi

trước từ chức năng leo, bám

dần dần được giải phóng, chi

sau thì chuyên dùng để đi lại.

Sự phân công này dẫn đến sự thay đổi chức năng của ngón tay. Ngón cái trở nên dài và to ra, rất khỏe. Lại còn có một lớp cơ thịt rất phát triển hỗ trỢ khiến ngón cái của loài người có thể hoạt Cơ thể https://thuviensach.vn

người

41

động đối xứng với 4 ngón tay kia, thích ứng với hoạt động đôì xứng của ngón cái, làm ngón cái có thể co duỗi, xoay, gập dễ dàng, câu tạo tốt là 2

đốt. Nếu ngón cái giữ nguyên 3 đốt, thì hoạt động sẽ không thể có 2 ưu điểm gọn ghẽ linh hoạt và vững chắc. Vì vậy, câ'u tạo của ngón cái là kết quả

chọn lọc của tự nhiên.

Vi sac đẩu ngớn lay lại là nai

cổ m gỉái nhạy cđm nhát?

Lớp da của chúng ta có râd nhiều đầu mút dây thần kinh cảm nhận, có thể truyền các tín hiệu cảm giác nóng, lạnh, đau, đến bộ não do não phán đoán theo thống kê, trên mỗi một cm2 da có khoảng 12 cơ quan cảm nhận nóng, hơn 100 cơ

quan cảm giác lạnh, 25 cơ quan cảm giác của xúc giác. Cơ quan cảm giác ở đầu ngón tay được phân phôi tương đôì nhiều, vì vậy chức năng xúc giác ờ

đầu ngón tay là phát triển nhâd.

Nếu như được luyện tập đặc biệt, sự nhạy cảm ở đầu ngón tay có thể được nâng cao rât nhiều so với bình thường. Ví dụ, người mù có thể đọc sách chữ nổi một cách lưu loát, loại sách này là hoàn toàn do tay tiếp xúc với các chữ đã được khắc nổi trên giấy mà đọc được.

42

0

https://thuviensach.vn

Tại sac nguôi có Uiể dmj irì

nhiệt độ cơ thể ôn định?

Hoạt động sinh nhiệt và toả

nhiệt của cơ thể con người là

do thần kinh và thể lỏng trong

cơ thể chúng ta điều tiết khi

con người ở trong môi trường

nóng. Cct quan cảm nhận nóng

của da sẽ nhận được kích thích

và truyền tín hiệu này đến

trung khu nhiệt độ ổn định.

Trung khu này sẽ thông báo

cho các mạch máu dưới da nở

to ra và toả nhiệt. Đồng thời

thông qua sự điều tiết của thần

kinh để khiến cơ thể bài tiết ra mồ hôi. Toả nhiệt bằng sự bốc hơi của mồ hôi, không để cho nhiệt độ

cơ thể tăng cao thêm theo nhiệt độ môi trường bên ngoài. Nếu người ở trong môi trường lạnh thì thông tin này sẽ được truyền đến trung khu nhiệt độ ổn định. Và các trung khu điều tiết nhiệt độ cơ thể

khác nhằm điều khiển các mạch máu dưới da sẽ co lại, giảm bớt sự toả nhiệt của da. Ngoài ra, còn thông qua tác dụng điều tiết của thần kinh và thể

lỏng, nâng cao tỷ lệ thay thế của nội tạng và cơ bắp để tăng nhiệt lượng. Từ đó có thể duy trì sự ổn định tương đối của nhiệt độ cơ thể.

https://thuviensach.vn

Cơ thế người

43

Tại scw nguồỉ lại có

Hhả năng Ihăng băng?

Trong sọ của chúng ta có một kết câ^u tai trong nhỏ và vô cùng phức tạp.

Khả năng thăng bằng của người là hai kết câu trước bán quy quản và bán quy quản của tai trong.

Khi vị trí không gian ba chiều của đầu thay đổi, các tổ chức bộ phận bên trong bán quy quản sẽ truyền thông tin này lên trung khu não; hai kết câu này chuyên cảm nhận các động tác, đứng im, tiến lên trước, lùi về sau, nhô lên cao hay tụt xuống thâ"p của đầu. Trung khu thần kinh sẽ nhận được hàng loạt thông tin từ hai bộ phận này của tai trong. Từ

đó, kịp thời phản ứng giúp ta có thể giữ thăng bằng.

4 4

https://thuviensach.vn

Vi sae cm trai đa sẽ đêu C(W ỉim cm gái?

Sự cao thâp của một con người chủ yếu được quyết định bởi sự dài ngắn của xương chi dưới.

Con gái sở dĩ thâp, con trai cao hơn, vâ"n đề mâ"u chốt là ở xương chi dưới của nam và nữ phát dục khác nhau.

• • #

ssiA

Cơ thể con người phát dục có quy luật nhất định và không phải năm nào cũng giống nhau.

Nếu một người khi sinh ra cao 50 cm, thì khi 5 tuổi sẽ cao khoảng gấp đôi. Từ 6, 7 tuổi, mỗi năm con người cao thêm 8 - lOcm. Cứ như vậy cho đến trước thời kỳ dậy thì, tốc độ sinh trưởng của con Cơ thể https://thuviensach.vn

người

4 5

người bắt đầu chậm lại, mỗi năm cao thêm không quá 3 - 4 cm. Bước vào thời kỳ dậy thì, cơ thể con người lại cao nhanh hc'tn, mỗi năm tăng 5 - 7 cm.

Đến năm 17, 18 tuổi, thời kỳ này kết thúc chuyển sang thời kỳ hậu dậy thì, chiều cao tăng lên chủ

yêu nhờ sự tăng trưởng của xương sống. Xương sống tăng trưởng chậm và rất lâu, vì thế chiều cao cũng tăng chậm.

Quá trình sinh trưc^ng phát dục của nam muộn hơn của nữ, nhưng tốc độ sinh trưởng vượt hctn nữ, và kết thúc rất muộn. Thông thường nữ đến 19 - 23

tuổi, nam phải tận 23 - 26 tuổi chiều cao mới dừng lại, cho nên nữ thường thâp hơn nam một chút.

Vì S(W thiểu cami sẽ bị co rút?

Trong cơ thể chúng ta, nếu hàm lượng canxi quá nhiều sẽ bị nước tiểu kết sỏi. Còn thiếu canxi sẽ dẫn đến tứ chi, đặc biệt là tay chân co rút. Biểu hiện là cố tay, ngón tay, bàn tay co quắp lại như

chân gà, hai chân cứng đờ. Cùng với co rút, người bệnh sẽ rât sợ hãi, đau khổ và kích động, thậm chí có thể hét lên. Nghiêm trọng thì các cơ thịt ở khí quản vòm họng co thắt từng cơn, có thể khó hô hâp. Thông thường, trong tình trạng thiếu canxi gây ra co thắt, mỗi lần có thể kéo dài mây giây 4 6

0

https://thuviensach.vn

đến vài chục giây, mỗi ngày xuâ't hiện nhiều lần, người bệnh rất đau đớn.

Nguyên nhân thiếu canxi râ"t nhiều, ví dụ như

bị câm ăn lâu ngày, ăn ít, chức năng tuyến giáp giảm, một lượng lớn canxi bị ngâm vào xương khiến canxi trong máu quá ít. Do đó, bình thường chúng ta cần chú ý hâp thụ canxi mới có thể giữ

gìn sức khỏe.

CÓ phải chỉ cân có nhóm máu giêng nhm

lú có thê tmgên máu an loàn?

Căn cứ vào cách phân nhóm máu A - B - o người ta chia máu của con người làm 4 nhóm khác nhau là nhóm máu A, B, AB và o. Huyết thanh trong máu của bâd kỳ người nào cũng đều không chứa những chất ngưng tụ đối kháng với gốc ngưng tụ của hồng cầu trong chính loại máu đó.

Có nghĩa là huyết thanh trong nhóm máu A chỉ

chứa châd ngưng tụ đối kháng B; huyết thanh của nhóm máu B chỉ chứa chất ngưng tụ A; trong huyết thanh của nhóm AB lại không chứa cả hai châd ngưng tụ này còn trong huyết thanh của nhóm máu o lại chứa tất cả. Vì vậy, tôd nhất là nên truyền máu có cùng nhóm, nếu không sẽ râd dễ gây phản ứng ngưng tụ.

Cơ thể https://thuviensach.vn

ngưỡi

4 7

Tuy nhiên, dù là có cùng nhóm máu thì việc truyền máu cũng chưa chắc đã an toàn. Đó là vì người ngoài các nhóm máu A - B - o ra còn có một nhóm máu nữa chứa nhân tử Rh. Người có hồng cầu chứa nhân tử Rh gọi là Rh dương tính, người không có nhân tử Rh gọi là Rh âm tính.

Người Rh âm tính lần đầu tiên nhận máu Rh dương tính sẽ không gây phản ứng ngưng tụ.

Nhưng những người này khi nhận máu của người Rh dương tính lần tiếp theo sẽ có phản ứng ngưng tụ. Vì vậy, cho dù có cùng nhóm máu thì vẫn phải thận trọng.

V/ S(W cơ thể phát sôt?

Những bệnh như: Cảm cúm, viêm Amiđan,

bệnh mề đay, viêm tuyến nước bọt, viêm phổi, thuỷ đậu,... có thể làm cho con người phát sốt.

Phát sốt chủ yếu làm cho con người nhiễm cảm, nhiễm các loại mầm bệnh (như vi rút, vi khuẩn sinh trùng...) gây nên. Có một số bệnh lý khó lây (như u ác tính) cũng có thể gây nên sốt.

Vi rút có tác dụng ủ độc tố. Một số độc tố trong cơ thể tăng lên, trung khu thần kinh điều tiết nhiệt độ cơ thể của đại não bị kích thích làm cho nhiệt độ cơ thể tăng lên cao. Cùng lúc, bạch cầu chiến đấu với vi trùng và vi rút cũng sẽ xuâT hiện một 4 8

https://thuviensach.vn

loại vật chất làm cho nhiệt độ cơ thế lên cao. Phát sốt tuy có tác dụng suy yếu vi trùng và vi rút, nhưng có lúc phát rét, rùng mình, mệt mỏi và rất khó chịu. Khi phát sốt, có khi uống một ít thuốc giảm sôd. Tác dụng của thuốc giảm sốt làm cho trung khu thần kinh điều tiết nhiệt độ của cơ thể

được trân tĩnh lại.

\ì scw con người sè bị già?

Tế bào là đơn vị mô cơ bản nhất của cơ thể, nó không ngừng chết đi, tái tạo và luôn giữ ở trạng thái cân bằng. Ngoài tế bào thần kinh ra, các tế

bào mô của cơ thể cứ 6 đến 7 năm sẽ thay toàn bộ

một lần, cho nên cơ thể mới thường xuyên hoạt động và tràn đầy sức sống.

Nhưng tế bào thần kinh của cơ thể lại không có khả năng tái sinh, không thể thay mới. Cùng với quá trình sinh trưởng, già đi và chết của tế bào thần kinh, con người cũng đi từ trẻ trung cho đến già nua rồi chết đi. Y học hiện đại nhận thây rằng: Tế bào thần kinh dần dần già yếu, hệ thần kinh trung khu và hệ thống thần kinh thực vật sẽ không thể duy trì được các chức năng bình thường. Dẫn đến trạng thái ổn định của môi trường bên trong cơ thể bị tổn hại, con người sẽ trở nên già nua.

https://thuviensach.vn

Cơ thể người

4 9

Ngoài ra, con người già đi còn liên quan đến sự

thay đổi các bộ phận nội tiết. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng: Thuốc kích thích quá nhiều hoặc quá ít cùng với sự mâ't cân bằng củng dẫn đến sự lão hóa. Trong quá trình tự thay mới, cơ thể không ngừng sản sinh ra các độc tố có hại, các độc tố nàv tích lại trong cơ thể và có thể đẩy mạnh quá trình già.

Vi sac nguôi ta phải ngủ?

Củng như ăn cơm, uống nước, con người cũng cần phải ngủ. Đó là một trong những nhu cầu sinh lý cơ bản nhâd của con người. Sau một ngày làm việc \'à học tập, người ta sẽ cảm thâ"y mệt mỏi, đặc biệt là tế bào não sau khi làm việc căng thẳng, cần phải có một thời gian nghỉ ngơi. Cho nên mỗi ngày người nào cũng phải ngủ. Sau một đêm, bộ não tiêu trừ được sự mệt mỏi, cơ thể khôi phục lại năng lượng dự trữ. Người ta cảm thâ"y sức khỏe dồi dào, tâm hồn sảng khoái. Do đó, mà hiệu suât lao động và học tập được nâng cao rỗ rệt. Trẻ em khi ngủ, thuỳ não dưới vỏ não tăng cường tiết ra kích thích tố sinh trưởng. Cho nên, có giấc ngủ đầy đủ sẽ có lợi cho sự phát triển, trưởng thành của con trẻ. Nếu giấc ngủ không đủ, chúng ta sẽ cảm thây đầu óc choáng váng, không tập trung, ăn 50

https://thuviensach.vn

uống không ngon miệng, cứ thế mãi sẽ tổn hại cho sức khỏe. Trẻ từ 7 đến 11 tuổi mỗi ngày nên ngủ

10 giờ đồng hồ. Cuộc đời của con người có khoảng 1/3 là trôi qua giâT ngủ.

Vì scwtitiỉ vừa ngủ dậy

co thể lại phò ptm ?

Chắc hẳn chúng ta đều biết: Ngủ là cách tốt nhâ't để hồi phục sức khỏe, giâc ngủ sẽ đem lại cho cơ thể sự nghỉ ngơi hoàn toàn. Khi ngủ các cơ quan nội tạng sẽ giảm tốc độ làm việc để cơ thể được thả lỏng, nhâT là các cơ bắp.

Khi nằm xuống, tuy chưa ngủ nhưng cơ bắp toàn thân đã bắt đầu được nghỉ ngơi. Cơ bắp đầu tiên thả lỏng là cơ mặt nên mặc dù chưa ngủ, nhưng củng đã nhắm mắt. Khi dần thiếp đi, đại não cũng từ từ đi vào trạng thái nghỉ ngơi, lúc này toàn bộ cơ bắp được hoàn toàn thả lỏng.

Khi thức dậy vào buổi sáng, cơ bắp toàn thân vẫn ở trạng thái thả lỏng, cũng có nghĩa là chúng vẫn đang nghỉ ngơi. Lúc này, đương nhiên ta cảm thấy cả người phờ phạc không có chút sức lực nào.

Chỉ cần vận động một chút, các cơ bắp sẽ lại bắt đầu làm việc nên chúng ta sẽ lại cảm thây sức lực dồi dào.

cơ thển https://thuviensach.vn

g ư ở i

51

Vi scw ngôi xỗm Im

aến /ưiỉ đứng đậtj sẽ chống mặt?

Có bạn trẻ ngồi xổm quá lâu, đột nhiên khi bật đứng lên sẽ cảm thây hc^i chóng mặt. Đó là vì lẽ

gì? Khi con người ở tư thế đứng, để có thể bảo đảm nhu cầu về máu cho bộ não, quả tim phải gắng sức mới đưa được máu lên phía trên. Khi con người ngồi xổm, quả tim không phải gắng sức lắm cũng đưa được máu lên phía trên. Nhưng khi con người đứng bật dậy đột ngột, vị trí cơ thể từ chỗ

thấp trở thành chỗ cao, quả tim không thể thích ứng ngay với sự thay đổi đó, máu không được kịp thời đưa tới não. Do tình trạng của não bị thiếu máu tạm thời liền xảy ra hiện tượng chóng mặt.

Một lúc sau, quả tim đã thích ứng được với sự thay đổi của vị trí cơ thể, sau khi gắng sức đưa được máu lên trên, thì không còn chóng mặt nữa. Để

phòng ngừa chóng mặt, khi ngồi xổm lâu phải đứng dậy từ từ, không nên đứng dậy quá nhanh.

Visaohhỉxâuhỗ có ngưùỉ lại đỏ mật?

Có những người khi gặp người lạ hay vì sao đó mà xấu hổ thì mặt lại đỏ ửng lên. Vì sao lại như thế

nhỉ? Đó là vì khi người ta xâ'u hổ hoặc khi gặp người 52

https://thuviensach.vn

lạ, tinh thần sẽ căng thẳng

mà tinh thần căng thẳng sẽ

dẫn đến sự hưng phấn

của hệ thần kinh giao

cảm điều khiển hoạt

động của tim và các

mạch máu. Khi đó nhịp

tim sẽ tăng nhanh, các

mạch máu dưới da mặt

giãn nở, mà mạng lưới

mao mạch dưới da mặt

đặc biệt dày đặc, cho nên

máu dồn lên mặt rất nhiều,

làm cho má đỏ ửng lên.

V/ S(W Hhi ăn cơm mà cười ncỉ dê bị sặi?

ở phía dưới cổ họng của người có hai đường ống, một ô"ng là thực quản chuyên để nuôd thức ăn, ống kia là khí quản chuyên để hít thở. Miệng của hai ống này đều nằm ở đầu cuông họng. Khi chúng ta ăn, có một miếng xương sụn ở cổ họng, gọi là xương sụn nắp khí quản, có thể tự động đậy miệng khí quản lại, làm cho thức ăn chui vào trong thực quản một cách thuận lợi. Nếu vừa ăn vừa cười nói luyên thuyên, khí quản chuyên hít thở

phải làm việc, miếng xương sụn đó phải mở ra, https://thuviensach.vn

Cơ thể người

53

thức ăn râ^t dễ bị sặc vào trong khí quản. Muốn cho thức ăn từ trong khí quản văng ra, chúng ta phải ho liên tục, ho không ra được thì sẽ nguy hiểm đến tính mạng. Vì vậy, trong khi ăn cơm, chúng ta không nên cười nói ầm ĩ.

\ì scw có nấm lưũỉ?

Trên lưỡi của chúng ta có một lớp màu trắng, đó là nâ"m lưỡi.

Thông thường người khỏe mạnh thì nâm lưỡi râ’t mỏng, rất sạch, và chỉ có chỗ cuống lưỡi. Những người răng không được tốt, sức nhai kém, người thiếu nước bọt, người hay dùng miệng để thở thì nấm lưỡi tương đối dày. Nấm lưỡi từ đâu mà ra? Đó là do vi khuẩn sinh sôi trên những tế bào niêm mạc bong ra, nước ngọt, bạch huyết cầu, thức ăn tích lại trên bề

mặt lưỡi. Các thành phần này, trong khoang miệng của mỗi chúng ta ai củng có, cho nên trên lưỡi của mỗi người dù ít dù nhiều đều có một lớp như thế.

\ì sac ăn ạuú n/mnẳ ỉiay bị đau dạ ứủy?

Nếu chúng ta ăn nhanh, thủc ăn không được nhai kỹ, men tiêu hóa của nước bọt chưa kịp tiết 5 4

https://thuviensach.vn

ra thì thức ăn đã bị đẩy xuống dạ dày, làm tiêu hóa không tốt. Không có men tiêu hóa của nước bọt trỢ giúp, dạ dày sẽ chịu gánh nặng lớn, làm nó bị tổn thương. Lâu dần sẽ dẫn tới đau dạ dày.

Ngoài ra, việc ăn không đúng bữa, ăn linh tinh cũng râd dễ gây ra đau dạ dày.

Vì vậy, cần phải hết sức chú ý giữ gìn, ăn chậm, nhai kỹ để phòng các bệnh về tiêu hóa và dạ dàv.

\ì sac tai nghe được âm thanh?

Tai Icà cơ quan thính giác của con người, nó chia thành hai bộ phận: bộ phận dẫn âm thanh và bộ

phạn cảm thụ âm thanh. Tai ngoài và tai giữa là cơ quan truyền dẫn âm thanh, còn tai trong là cơ

quan cảm thụ âm thanh.

Âm thanh truyền vào tai trong theo hai

đường: truyền dẫn qua không khí và truyền dẫn qua xương.

Truyền dẫn qua không khí là phương thức truyền dẫn chủ yếu. Sóng âm qua sự tập hợp của vành tai, từ tai ngoài truyền vào màng tai, qua ba miếng xương nhỏ nhóm thành dãy thanh xương của tai giữa. Âm thanh được khuếch đại, truyền đến tai trong. Truyền dẫn qua xương là sóng âm tác động vào xương sọ, xương sọ rung Cơ thể https://thuviensach.vn

người

dộng truyền sóng âm vào

tai trong. Những xung

động âm thanh theo hai

phương thức đó truyền

đến tai trong, làm cho một

chất dịch gọi là ngoại dịch

cũng phát sinh xung động

tương ứng rồi truyền đến

tế bào thính giác (các tế

bào lông ô"c tai) làm cho

chúng bị kích thích. Sự

kích thích này sẽ theo các

dây thần kinh truyền vào

trung khu thính giác của não bộ, và người ta sẽ

nhận biết âm thanh. Toàn bộ. Những công việc phức tạp này được thực hiện còn nhanh hơn một cái chớp mắt.

Vì scw có ráy lai?

Lỗ tai chia làm ba phần: tai ngoài, tai giữa và tai trong. Trong lỗ tai chúng ta có một màng da, trên vách ông của tai ngoài có một loại tuyến thể

có thể tiết ra chát nhuyễn dạng sáp màu vàng.

Khi nó trộn lẫn với bụi bặm và vụn da hình thành lên ráy tai. Ráy tai chẳng những có thể làm ẩm ướt các mao mạch lỗ tai, mà còn có thể ngăn 56

0

https://thuviensach.vn

ngừa sâu bọ chui vào tai. Nó là phòng tuyến báo vệ lỗ tai. Nhưng ráy tai tích lại quá nhiều trên vách tai ngoài sẽ bịt lây lỗ tai, ảnh hưởng tới thính giác.

Nhiều ngưừi có thói quen lây móng tay ngoáy vào. Mcíng tay chẳng những làm tổn thương da tai mà còn đu’a nhiều vi trùng chui vào lỗ tai gây nên viêm nhiễm. Vì vậy, phải lây một cái tăm bọc một ít bông sạch, nhẹ tay cạo quét ráy tai ra ngoài. Nếu ráy tai đóng cứng thì phải nhờ thầy thuốc loại bỏ, tuyệt đôì không nên làm ẩu.

Vì sao luõỉ có thể phần biệt

những mùi vị hhái nhau?

Lưỡi là cơ quan cảm nhận vị giác. Lưỡi có thể

phân biệt được các loại mùi vị nhưng để cảm nhận được mùi vị thì lưỡi phải nhờ đến lưới vị giác. Lưới vị giác là cơ quan kích thích vị giác. Lưới vị giác do tế bào vị giác câ"u thành. Mỗi tế bào vị giác đều có lông gọi là vị mao. Vị mao là cơ quan chủ yếu để

cảm nhận vị giác. Thức ăn được đưa v'^ào miệng, sau khi nhai kĩ thì tan trong nước bọt, kích thích tế bào vị giác khiến dây thần kinh vị giác xung động mà truyền đến khu vị giác của tần vỏ não. Do đó, mà chúng ta có cảm giác về mùi \ậ thức ăn.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

57

Tại những vị trí khác nhau của lưỡi sẽ có những cảm nhận về vị giác ỏ những mức độ khác nhau.

Đầu lưỡi rât nhạy câm với vị ngọt nhưng gốc lưỡi lại đặc biệt nhạy cảm với vị chua và vị đắng.

Ngoài ra, đầu lưỡi và hai bên lưỡi còn nhạy cảm với vị mặn, hai bên lưỡi nhạy cảm với vị chua. Khi thức ăn được đưa vào trong miệng thì từng bộ

phận của lưỡi sẽ đảm nhiệm những nhiệm vụ khác nhau và nhanh chóng truyền tải đi tin tức của mỗi loại mùi vị.

Lưới vị giác chủ yếu phân bố ở 2 /3 đầu lưỡi trước, đặc biệt dày ở đầu lưỡi và hai bên lưỡi, một số ít nằm ờ hcàm ếch và cucmg họng. Người trưỏng thành có đến hơn một vạn lưới vị giác, trẻ em còn có nhiều hơn thê nữa.

Tìm í/wcmcm người

tã đa

làb(wnhỉềi?

Tuổi thọ của con người

có giới hạn không?

Thời kỳ phát triển của

con người khoảng 25 năm,

tuổi thọ gâp 5 - 7 lần thời kỳ

58

0

https://thuviensach.vn

phát triển. Nôn tuổi thọ tự nhiên theo con người được dự đoán là từ 125 năm đến 175 năm.

Nhưng trong thực tế, tuyệt đại đa số con người đều chưa thể sống đến tuổi dó. Nguyên nhân là gì?

- So với động vật, con người đi đứng thẳng nên cột sống, xương cốt, cơ bắp bị dè ncặng, đầu ở vị trí cao nên dễ thiếu ôxy và làm tim mạch hoạt động hạn chế dễ mắc chứng bệnh về tim não.

- Chức năng của dạ dày giảm sút, dễ mắc nhiều căn bệnh hiện đại.

- Con người là động vật duy nhât sống bằng thuộc tính xã hội: Các nhân tố dinh dưỡng, tâm lý, môi trường... dễ tạo các bệnh như tim, não.

Các chuyên gia nước Anh dự đoán: Sau này tuổi thọ trung bình của con người sẽ là 100 tuổi.

Vi S(W có hiện tượng ức chế lâm lý?

Có người quá nghiêm khắc, thường lo lắng Xcảy ra sự cố. Có người lại cứ nghĩ tay mình Tất bẩn, rửa tay hàng chục lần mà vẫn chưa thây sạch.

Những hành vi nói trên chính là biổu hiện của ức chế tâm lý.

Yêu cầu nghiêm khắc đối với bản thân và công việc không phải là việc xâ"u, không ảnh hưởng tới cuộc sống thường ngày, nhưng nếu sự yêu cầu lo Cơ thể https://thuviensach.vn

người

59

lắng bất an khiến hệ thông thần kinh trung khu hưng phân hoặc ức chề mâì cân đối. Đó là chứng ức chế tâm lý.

Người bị ức chế tâm lý cần được điều trị. Để khắc phục nhược điểm này bản thân phải cố gắng khiến mình luôn lạc quan, vui vẻ, giữ bình tĩnh và làm dịu tâm trạng lo lắng bất an. Nếu bị áp lực tâm lý nặng cần đến bệnh viện cho bác sĩ kiểm tra chữa trị.

Tại sao đâu chúng ta lại có gáu?

Kết cấ"u của da đầu cũng tutìng tự như kết câu ia ở các bộ phận khác trên cơ thể. Nó được phân làm hai lớp. Bên ngoài là lớp biểu bì, lớp trong gọi là lớp da. Nhưng, lớp biểu bì lại phân làm năm lớp, lớp ngoài cùng gọi là lớp sừng, gầu chính là sản phẩm của lớp này. Lớp sừng khác các lớp da khác.

Trong quá trình sinh trưởng của nó, những tế bào già rơi ra liên tục và những tế bào mới không ngừng bổ sung. Những tế bào sừng bị lão hoá đó cùng với lớp mỡ của da đầu sẽ tạo thành gầu.

Nhưng, đầu chúng ta không phải quanh năm suôT tháng đều có gầu. Gầu thông thường xuât hiện trong thời tiết không khí tương đôi khô lạnh, đặc biệt là mùa đông. Da cũng có hệ thông dinh dưỡng của nó. Đó là mỡ da và mồ hôi. Khi mùa đông đến, lượng mỡ do hệ thông tiết mỡ của da 60

0

https://thuviensach.vn

đầu giảm xuống và không khí khô hanh đã khiến cho lớp mồ hôi của da đầu bay hơi. Từ đó dẫn đến da đầu bị khô, thiếu dinh dưỡng, lớp sừng của da bị tách ra, gầu trên đầu đương nhiên nhiều lên.

V/ S(W ỈUiỡng nên mía ăn vùa xem lỉvỉ?

Con người khi ăn cơm thường phải có đầy đủ

lượng máu chảy vào trong dạ dày để cho việc tiêu hóa thức ăn được dễ dàng. Nếu trong khi ăn cơm mà xem tivi, thị lực của não sẽ tập trung vào việc xem tivi, vậy là lượng máu chảy lên não tăng lên, máu chảy đến dạ dày giảm xuông.

Máu chảy xuống dạ dày sau khi giảm xuống thì năng lực tiêu hóa thức ăn sẽ yếu đi. Nếu thường xuyên vừa ăn vừa xem tivi, chúng ta sẽ dễ mắc chứng tiêu hóa kém, thời gian kéo dài sẽ dẫn đến bệnh dạ dày nữa.

Vỉ S0€ vừa ăn no xmg

Hhỡng nên ứi ngủ ngay?

Vừa ăn cơm xong, bụng no căng ra, chúng ta thường hay có cảm giác buồn ngủ. Nếu đi ngủ

ngay sẽ ảnh hưởng đến tiêu hóa.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

61

Dó là vì khi người ngủ, sự co bóp của dạ dày sẽ yếu đi, thức ăn trong dạ dày không thể nào kịp đi vào ruột. Thời gian thức ăn lưu lại trong dạ dày dài ra, vừa ảnh hưởng tới việc tiêu hóa hấp thu, vừa làm cho người cảm thâ^ dạ dày căng đầy khó chịu. Nếu kéo dài sẽ dẫn đến tình trạng tiêu hóa kém. Thậm chí thường mắc bệnh đau dạ dày.

Nặng hơn là bị phù các bộ phận trên cơ thể như

mặt, chân, tay. Vậy nên khi ăn cơm xong ta không nên đi ngủ ngay, đợi cho thức ăn tiêu hóa bớt rồi mới đi ngủ.

Vì S(W phủỉ tám rửa Uiiíừng xuyên?

Có thể chúng ta đều biết, sau khi tắm xong bao giờ trong người cũng cảm thấy dễ chịu. Đó là do chúng ta hay ra mồ hôi và một ít dầu. Mồ hôi và châT dầu ngày càng tích lại nhiều lên. Hơn nữa bụi bặm, vi khuẩn và những tế bào của da chết có thể dính vào nhau, phủ lên bề mặt da, làm cho da râT ngứa ngáy. Ngoài ra, vi khuẩn cũng sẽ

thừa dịp phá rối, sinh ra lở loét. Để loại bỏ các châd bẩn và vi khuẩn trên da, chúng ta phải thường xuyên tắm rửa. Chỉ cần trên người tắm rửa sạch sẽ, da sẽ không bị ngứa, và hạn chế

được các bệnh ngoài da.

62

0

https://thuviensach.vn

Vi sac có tiỉện tượng ra mê ỉiõi cỉiăn?

Nguyên nhân của việc ra mồ hôi chân nhiều, một mặt là do ảnh hưởng của gen di truyền, tuyến mồ hôi dưới chân phát triển. Mặt khác, do dây thần kinh chi phôi tuyến mồ hôi chân vừa nhiều vừa nhạy cảm. Mỗi khi đi lại, chạy nhảy, thậm chí tinh thần căng thẳng, cảm xúc rung động, thần kinh giao cảm đều ở trạng thái hưng phcấn cao độ.

Tuyến mồ hôi vì thế mà tiết ra một lượng lớn mồ

hôi. Có người do đi giày không thoáng khí, mồ hôi tiết ra không thể bay hơi hết nên mồ hôi chân tích tụ thành nhiều.

Nếu ra nhiều mồ hôi chân phải làm sao? Người bị mồ hôi chân quá nhiều, có thể áp dụng một số

Cơ thế https://thuviensach.vn

người

63

cách chữa như: Dùng 5% dung dịch phèn chua, 3%

đến 5% dung dịch metanol hoặc 0,5% dung dịch axit axêtic để bôi lên chỗ ra nhiều mồ hôi ở chân.

Hoặc sử dụng các thuốc phiến như atropin, plobenzin,... nghiền thành bột rồi bôi lên bàn chân, chỗ ra nhiều mồ hôi. Như vậy, có thể hút mồ hôi ra ở chân một cách hiệu quả.

Vi S(W có ghét?

Da của con người được hỢp thành bởi rất nhiều tế bào. Các tế bào đó đều được sinh ra để thay thế

các tế bào già, cũ chết đi hàng ngày. Những tế bào 6 4

https://thuviensach.vn

chết đó sẽ rụng khỏi lớp da của chúng ta và tạo thành mạt da. Những mạt da này cùng châd nhờn do da tiết ra và mồ hôi kết dính vào nhau, lại thêm bụi bặm trong không khí dính vào nữa liền trở

thành ghét bám trên người. Cho dù, không có bụi bám vào đi nữa, xát mạnh một chút lên da vẫn có thể cọ ra được một ít tế bào da bị chết. Nếu dùng sức quá mạnh mà cọ thì có thể cọ bật ra cả tế bào còn sống, lúc ây gặp phải nước xà phòng nữa thì sẽ cảm thây hơi xót.

Não to hay nhỏ có liên quan gì

đến trí thõng minh hhũng?

Không ít người cho rằng người có bộ não to nhâd định là thông minh. Quan điểm này có lý không?

Căn cứ theo kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học thì có thể chứng minh rằng: Não to hay nhỏ

chẳng có quan hệ gì đến trí thông minh cả.

Theo nghiên cứu sự phát triển của trí khôn có quan hệ song song với sự phát triển của não bộ.

ChâT lượng phát triển não càng tốt trí khôn càng cao. Vì não là cơ sở vật châT của sự phát triển trí khôn. Trọng lượng não của người trưởng thành bình thường là l,4kg, còn trọng lượng não của trẻ

mới sinh là 390g. Đến lúc 7 tuổi sẽ là 1,28 kg, bằng Cơ thể https://thuviensach.vn

người

65

70% não của người lớn. Vì vậy, thời gian này là thời kỳ phát triển cao độ của não. Trong thời kỳ

phát triển của não, các rãnh càng tăng, càng sâu rộng với diện tích ngoài của não càng lớn thì tế

bào thần kinh chứa trong não càng nhiều. Trí khôn của con người phát triển theo sự phát triển của não. Đến năm 25 tuổi, não phát triển đầy đủ và trí khôn cũng đạt đến mức cao nhất.

Thông thường, người có thông minh hay không chủ yếu quyết định bởi trình độ phát triển của bộ

não, môi trường sống sau này cũng tác động vô cùng quan trọng. Nếu được giáo dục đúng cách, não được sử dụng đúng với hiệu suất cao nhất thì người sẽ càng thông minh.

6 6

0

https://thuviensach.vn

Vì scw irùỉ lạnh lại đi lỉm nhiêu?

Người ta đều biết, khi trời lạnh, ta thường đi tiểu nhiều hơn khi trời nóng. Vì sao lại như thế? Cơ

thể người cần phải giữ một nhiệt độ nhâì định. Con người giữ được nhiệt độ cơ thể của mình ổn định là nhờ hàng ngày tiêu hóa thức ăn, biến thức ăn thành nhiệt năng. Chất bột và chât béo trong thức ăn có thể biến thành nhiệt năng, nên khi trời lạnh, để tăng mức bổ sung nhiệt lượng, cơ thể cũng tiêu hao châì bột và châì béo nhiều lên. Châ't bột và châì béo bị tiêu hao hình thành cacbonnic và nước trong cơ thể. Cacbonic được thải ra ngoài cơ thể

thông qua đường hô hấp. Thế còn nước thì sao?

Vào những ngày trời nóng, các lỗ chân lông trên da nở rộng để tăng cường thoát nhiệt, mồ hôi theo đó cũng nhiều hơn, bằng cách đó nước được thải ra ngoài cơ thể. Nhưng những hôm trời lạnh, các lỗ

chân lông co lại để giữ nhiệt, mồ hôi không thoát ra được nhiều, như thế chỉ có thông qua đường tiểu mà bài tiết ra. Nên trời lạnh sẽ đi tiểu nhiều hơn.

Vì S0 € phải hil Ihở?

Con người từng giờ từng phút không thể ngìứìg hít thở được. Người dùng mũi hít không khí trong lành vào, đi qua cổ họng, yết hầu, khí quản rồi tới lá phổi. Sau Cơ thể https://thuviensach.vn

người

6 7

một chớp mắt, chúng biến thànli khí thải, bắt đầu tù'

phổi, qua khí quản, yết hầu, cổ họng đến mũi, rồi thở

ra ngoài. Khí hít vào và khí thở ra hoàn toàn khác nhau.

Con người hít khí ôxy vào và thở ra điôxit cacbon.

Con người muốn duy trì sự vận hành bình thường của cơ thể thì không thể thiếu ôxy được. Thức ăn mà con người ăn vào cũng cần tới ôxy thì mới có thể

biến thành năng lượng cần thiết cho cơ thể.

Vì sao gọi não là chất tám?

Não (brain) là trung tâm điều khiển cơ thể và là nơi chứa đựng trí tuệ của con người. Trong não có trên 100 tỉ tế bào nhưng chỉ nằm gọn trong một hộp sọ có dung dịch không quá Hít. Nơi tập trung các tế bào não là lớp vỏ bọc có nhiều nếp nhăn bao bọc quanh não. Lớp vỏ này có màu xám cho nên được gọi là lớp châd xám. Từ đó mà có khái niệm: Coi trọng chất xám, chảy máu châd xám,...

Tại sao các cặp sinh đỗi

nhìn lại rđt giẽng nhau?

Quá trình sinh sản bình thường của con người thường diễn ra như sau: một trứng chín và một tirửi trùng kết hỢp với nhau thành trứng thụ tinh rồi 6 8

0

https://thuviensach.vn

phát triển dần thành bào thai. Nhưng trong trường hỢp đặc biệt, cũng có một vài phụ nữ và một vài nguyên nhân đặc biệt nào đó mang thai một lần hai bào thai hoặc thậm chí là nhiều bào thai.

Diện mạo bên ngoài của các cặp sinh đôi tương đôì giống nhau, bạn có biết tại sao không? Thì ra cặp sinh đôi được chia làm hai loại lớn, một loại là sinh đôi khác trứng nghĩa là người phụ nữ cùng một lúc rụng hai trứng, hai trứng này lần lượt thụ tinh với một tinh trùng tạo thành hai trứng thụ tinh. Do phát triển trong hai trứng khác nhau, có những kết cấu di truyền khác nhau, giới tính của cặp song sinh này sẽ luôn khác nhau. Cơ thể và diện mạo cũng không thể nhất thiết giống nhau. Còn một loại khác là sirủì đôi cùng trứng tức là trong toàn bộ thời kỳ

đầu phát triển của phôi thai, vì một lý do nào đó mà trứng đã thụ tinh khi tách ra lần đầu tiên lại hình thành hai noãn cầu riêng biệt, hai noãn cầu này phát triển thành hai bào thai. Cặp song sinh loại này có đặc tmh di truyền giống nhau, giới tính luôn giống nhau, nhóm máu, diện mạo, cơ thể, trí năng

\'à đặc biệt tínli cách cũng giống nhau.

Vì scw CỐ nguủi tốc ứetị nguôi tóc vầng?

Trong tóc có chứa hắc sắc tố ưu, hắc sắc tố đỏ

và hắc sắc tô" nặng. Màu sắc các loại hắc sắc tố

https://thuviensach.vn

Cơ thể ngươi

69

không giống nhau, theo tỷ lệ không đồng đều của ba loại hắc sắc tố đó, tạo nên màu sắc của tóc cũng khác nhau. Nhìn chung, tóc của người da vàng là màu đen nhánh, còn người da trắng có màu vàng kim. Nguyên nhân căn bản của sự hình thành màu tóc khác nhau còn do sự di truyền và tiến hóa của nhân loại. Vì chúng ta ở khu vực á nhiệt đới và nhiệt đới, ánh nắng nhiều, trong lông tóc sẽ nhiều hắc sắc tố, còn người phương Tây đa số sống ở khu vực thiếu ánh sáng và giá lạnh, tế bào sản sinh ra hắc sắc tô" trong da dần bị thoái hóa. Lâu dần, đã hình thành người phương Đông thì tóc đen, người phương Tây thì tóc vàng.

70

0

https://thuviensach.vn

Tại S(W con ngưùỉ căn có lõng và tóc?

Loài chim thì có lông vũ, còn động vật có vú trong đó có loài người thì có lông (tóc), nên hai loài này tiến hóa nhanh hơn tổ tiên của chúng là loài bò sát.

Khi trẻ mới chào đời có lớp lông mềm; mịn.

Đến khi trưởng thành, lớp lông, tóc biến đổi thành màu sẫm và cứng hơn. Sự hình thành lông, tóc chịu sự chi phôi của một số tuyến nội tiết có chứa những chất kích thích đặc biệt.

Vậy tại sao con người cần có lông và tóc? Điều này, ngay cả các nhà khoa học cũng chưa hiểu tường tận. Ta có thể nói, lông mi, lông mày, lông lỗ tai và lông mũi sở dĩ mọc tại các chỗ đó có lẽ

là để bảo vệ thân thể tránh tác hại của bụi bặm và côn trùng xâm nhập. Thời tiền sử, râu ria ở người đàn ông có thể giúp người ta phân biệt đàn ông với đàn bà, thậm chí nhìn từ xa đã biết ai có râu ria thì là đàn ông. Ngoài ra, râu ria còn làm cho người đàn ông trông oai vệ hơn. Theo Darwin -

nhà sinh vật học nổi tiếng thế kỉ XIX cho rằng: những lông tơ trên cơ thể người giúp mồ hôi và nước thoát ra một cách dễ dàng.

Trên lớp da của người đàn ông trưởng thành có từ 300 nghìn đến 500 nghìn sỢi lông và tóc. Người da trắng, tóc sáng, mắt xanh, có lông mịn hơn, số

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

71

lượng lông cũng nhiều. Người tóc hung thì lông và tóc đều thô nhất, sô" Iượng cũng ít hơn.

Tại sac g ỉử nw giúp ngưùỉ sưng Im?

Mơ là một quá trình sinh lý bình thường của con người. Các nhà khoa học sau rủiiều lần tiến hành thực nghiệm, cuối cùng họ phát hiện ra, nếu chúng ta làm giâ"c mơ bị đứt đoạn thì sẽ gây ra một loạt sinh lý khác thường ở con người như: làm cho các mạch, huyết áp, nhiệt độ cơ thể và những phản ứng bình thường của da sẽ tăng lên, làm cho cơ năng của hệ thống thần kinh thực vật sẽ yếu đi. Đồng thời, nó còn dẫn đến hàng loạt phản ứng tâm lý không tốt như: lo lắng, dễ nổi cáu, trí nhớ bị cản trở, xuâ"t hiện cảm giác hoang tưởng và định hướng bị cản trở....

Điều đó chứng tỏ, nằm mơ là một quá trình sinh lý bình thường không thể thiếu của con người.

Những cảnh hoạt động trong giâc mơ là một trong những nhân tố quan trọng đảm bảo cho những hoạt động sống bình thường của cơ thể. Các nhà nghiên cứu của trường đại học Sơn Lý - Nhật Bản đã phát hiện ra; Trong não của chúng ta tồn tại hai loại thôi miên đối lập nhau. Một loại thôi miên ngủ vô mộng, loại còn lại là thôi miên ngủ có mộng. Họ đã tách thành công loại thôi miên ngủ

72

0

https://thuviensach.vn

có mộng và thử nó cho râ"t nhiều loài động vật, làm cho thời gian mơ trong giâc ngủ của chúng kéo dài. Kết quả của cuộc thử nghiệm này đã chứng minh được tuổi thọ bình quân của các loại động vật được thí nghiệm tăng lên rất nhiều.

Vì vậy, các nhà khoa học đi đến kết luận: Những người nằm mơ nhiều thì hàm lượng thôi miên giấc ngủ có mơ trong đại não của người cũng nhiều. Vì vậy, tuổi thọ của những người này nói chung dài hơn so với những người nằm mơ ít.

Vì S(W lại tiất fwi?

Khi mệt mỏi bạn sẽ hắt hơi liền mây cái. Tại sao thế nhỉ? Hóa ra là con người hàng ngày phải hít không khí trong lành vào, thải điôxit cacbon trong cơ thể ra để duy trì sự sống. Nếu con người học tập, công tác, lao động trong thời gian dài, cơ thể

và đầu óc dều rât mệt mỏi. Lúc đó, điôxit cacbon sinh ra trong cơ thể sẽ nhiều. Nếu không kịp thời thở ra ngoài, sẽ có hại đôi với cơ thể. Hắt hơi là một loại động tác hít thở sâu, có thể hít vào nhiều ôxy có lợi cho cơ thể người, kịp thời đẩy ra điôxit cacbon có hại.

Có thể nói, hắt hơi có tác dụng bảo hộ cho cơ thể.

https://thuviensach.vn

Cơ thể người

73

V/ S(W trẻ em cứ n g có tóc bạc?

Màu của tóc chủ yếu cổ liên quan ít nhiều với hắc sắc tố trong tóc.

Hắc sắc tố trong tóc do một loại tế bào ở chân tóc tạo ra. Nói chung khi người còn trẻ, hắc sắc tô"

do loại tế bào â"y sinh ra được nhiều, cho nên tóc có màu đen. Đến khi già đi, chức năng của tâ"t cả

các tế bào đều suy giảm, tóc bạc đi nhiều. Nhưng cũng có một số người do nguyên nhân di truyền, hoặc là vì có bệnh khi còn nhỏ đã thiếu hụt tế bào hắc sắc tô". Đó là lí do có một sô" trẻ con củng có tóc bac.

Vi sao mm đùng tay kỉiõ ráp?

Mùa đông nhiệt độ thâ"p, rét buô"t, thời tiết khô hanh, tay và chân của người thường cảm thây khô khô"c. Khi trời lạnh, huyết dịch tuần hoàn không thông nên ảnh hưởng tới da, các bộ phận trên cơ thể đều bị khô đi. Mùa hè thì ngược lại.

Do nhiệt độ và độ ẩm tương đối cao, da ẩm, khí huyết tuần hoàn lưu thông nên da dễ nhận được châ"t dinh dưỡng. Vì yậy, mùa đông râ"t nhiều người dùng kem bảo vệ da để ngừa da bị khô, nứt nẻ.

74

https://thuviensach.vn

Máu có vai trò gì?

Chúng ta thường nói, naáu là ''Biển cả của cuộc sống" con người. Điều này không hề có chút gì là khoa trương cả, bởi vì cơ thể con người không thể

rời xa nó một giờ hay một phút nào cả. Nếu bị mâ't 30% máu trong cơ thể trong một lần, thì sẽ nguy hiểm đến tính mạng.

Vậy, vai trò cụ thể của máu là gì?

Chức năng vận chuyển của máu có thể giữ cho môi trường dịch thể - nơi tế bào sinh sống, ở mức tương đối cân bằng, từ đó bảo đảm cho các tế bào hoạt động bình thường, nên các bác sĩ thường lâV

các kết quả xét nghiệm máu để làm căn cứ quan trọng cho việc chẩn đoán.

Máu còn là những "cảnh sát" trong cơ thể. Một số bạch cầu có chức năng "ăn" virút, tế bào limba thì tham gia vào chức năng miễn dịch của cơ thể, khi cơ thể bị chảy máu thì tiểu cầu phát huy tác dụng cầm máu và đông máu để lâ"p vết thương lại.

Tâd cả các điều này chứng minh rằng máu có vai trò phòng, bảo vệ cơ thể.

Ngoài ra, máu còn có vai trò râd quan trọng trong quá trình điều chỉnh thân nhiệt, một mặt chúng có thể hấp thu nhiệt do cơ thể sinh ra, mặt khác chúng còn vận chuyển nhiệt do các cơ quan nằm sâu trong cơ thể sinh ra tới bề măt da để tán nhiệt.

https://thuviensach.vn

Cơ thể người

75

Tại sao màu da của ngưùỉ lại Hháo nhau?

Trên thế giới, chủ yếu có bốn loại màu da ở

người: Người da trắng, da đen, da vàng, da màu.

Cơ sở của màu da người là do các gen di truyền quyết định. Bố mẹ là người da trắng không thể

sinh con có màu da đen, chỉ có thể là da trắng.

Thông thường, các cư dân sông ở vùng nhiệt đới thì có màu da tương đối sẫm, cho dù khi họ di cư đến \rnng có màu da giông nhau nhưng vẫn có sự khác biệt rât lớn về hành vi và thói quen sống: Người Mỹ da đen và người Châu Phi da đen là một ví dụ.

Những giống người khác nhau được tạo ra từ

sự khác nhau về môi trường. Giữa các giông người chỉ có sự khác nhau về nước da, tóc, thể hình,... mà không có khác biệt bản chât về mặt sinh lý, trí lực.

Hắc sắc tô" là vật châT làm da con người có màu sắc, trong da của mỗi người đều có một loại sắc tô" này, chỉ có điều hàm lượng không giông nhau mà thôi. Hắc sắc tô" do tê" bào sắc tô" trong da sinh ra. Các giô"ng người đều có các tê" bào sắc tô" với sô" lượng tương đôi bằng nhau, có điều tê"

bào sắc tô" của người da đen là hơn vượt trội, chúng có thể sản sinh ra nhiều hắc sắc tô" nên da râ"t đen.

76

https://thuviensach.vn

0

Tại scw cm nguữỉ lại đi băng ỉiaỉ chân?

Tổ tiên của chúng ta cũng đi bằng bốn chân giống như các động v^ật khác. Nhưng để tiếp tục sinh tồn thì họ buộc phải kiếm được đủ thức ăn.

Nhưng những thức ăn trên mặt đât có hạn, lại thêm nhiều loài động vật cùng tranh giành nhau, thế nên tất phải tìm con đường khác để kiếm thức ăn. Để

lấy được những thứ có thể ăn được ở chỗ cao hơn họ buộc phải đứng thẳng lên, dùng hai chi trước lây thức ăn. Dần dần, họ bắt đầu dùng hai chi sau để đi, như vậy mới có thể rảnh tay phía trước để

làm việc, đồng thời còn mở rộng được tầm nhìn, càng có khả năng bảo vệ mình được tốt hctn.

Ngày nay, đứng thẳng đã

trở thành tư thế tự nhiên

của loài người. Theo các

chuyên gia ở Mỹ, việc

đi bằng hai chân ở tư

thế đứng giúp tiêu hao

ít năng lượng hơn là đi

ở tư thế bò. Đi bằng hai

chân, chi trên mới có thể

hiện được các loại lao

tạp. Nếu như con người

lại đi bằng cả bô"n chân

không thể thích ứng được với

cuộc sống trong xã hội hiện đại.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

77

Da xanh có phải là đo thỉẽu mứu?

Theo kết quả kiểm nghiệm, thiếu máu thông thường là do tế bào dỏ và huyết sắc tô" trong một lít máu thâ"p hơn bình thường. Có râ"t nhiều người cho rằng, hễ da dẻ xanh xao là do thiếu máu. Kỳ

thực quan điểm này có phần phiến diện, thiếu khoa học.

Trên thực tế, màu da đậm nhạt còn ảnh hưởng của nhiều yếu tô". Màu da không những liên quan đến số lượng huyết sắc tô" trong máu mà còn có quan hệ mật thiết với độ dày của da, hàm lượng sắc tô" da... Ngoài ra, nếu lâu ngày không sưởi nắng, làn da sẽ trắng hơn bình thường một chút.

Từ đó, có thể thây da dẻ xanh xao chưa chắc là do thiếu máu gây nên. Mà ngược lại, người có làn da sẫm cũng có khả năng mắc chứng thiếu máu. Vì lẽ đó, để xác định một người thiếu máu hay không, thiếu đến mức độ nào, không thể chỉ phán đoán dựa vào màu sắc đậm nhạt của làn da.

Thông thuĩ/ng nên lây tiêu chuẩn huyết sắc tô" làm căn cứ chẩn đoán chứng thiếu máu. Đồng thời, bác sĩ còn kết hỢp các đặc trưng lâm sàng của chứng thiếu máu như; màu sắc của môi, móng tay, làn da, tới cảm giác lo âu, thở yếu, chóng mặt, mâ"t ngủ, trí nhớ giảm,... mới có thể rút ra kết luận chính xác.

78

0

https://thuviensach.vn

Mạtíi mm irmg cơ thể đài bcw nhiêu?

Các mạch máu trong cơ thể người gồm động mạch, tĩnh mạch và mao mạch. Các mạch máu cùng với tim nôi với nhau thành hệ thông dày đặc khép kín để tải máu đi khắp cơ thể.

Các mạch máu trong cơ thể chúng ta phân bố

rộng khắp và dày đặc, chỉ trừ giác mạc, con người và thuỷ tinh thể của mắt ra, còn khắp nơi trên cơ

thể đều có các mạch máu, đặc biệt là các mao mạch, đúng là còn dày đặc hơn cả lông bò. Có người đã thống kê: nếu đem nối tât cả các động mạch, tĩnh mạch và mao mạch trong cơ thể người ta lại, thì sợi chỉ này sẽ có độ dài hơn 96.000 km!

Trong những dòng sông, dòng suối dài dằng dặc này, không ngừng trôi chảy cái châT mà con người dựa vào nó để sống - đó là máu.

Thức ăn ă m tiêu hóa như thê nào?

Khi thức ăn được đưa vào miệng, qua sự nhai nát của răng, lưỡi giúp cho việc hoà trộn thức ăn rồi nuốt xuống dưới. Thức ăn qua miệng, cổ họng, thực quản, xuống một cái túi lớn thông cả trên lẫn dưới, đó là dạ dày.

Dạ dày là bộ máy tiêu hóa thức ăn quan trọng.

Cứ 20 - 30 giây đồng hồ, nó co bóp một lần, khuây Cơ thể

https://thuviensach.vn

người

79

nát thức ăn, ép nó lại, nghiền nát, biến nó thành một thứ như hồ tương - thức ăn nhừ. Quá trình này kéo dài từ 3 - 5 giờ.

Thức ăn lại đi tiếp vào ruột non, ruột non cũng co bóp nhẹ, làm cho thức ăn nhừ hơn nữa. Những lông tơ dày đặc trong ruột non hút lây châd dinh dưỡng trong thức ăn, đưa đến các nơi trong cơ thể.

Sau cùng, cặn bã của thức ăn sau khi tiêu hoá bị đưa đến ruột già. Tại đây, những chât phế thải đó biến thành phân và bị đẩy ra ngoài cơ thể.

Vì sao người béo, bụng thường pỉiỆ

và ưừn ra?

Chúng ta thấy một số người lớn rất béo, đặc biệt là đàn ông, đều có bụng phệ cả. Vậy thì thứ gì nở

phình to ra tạo thành như thế nhỉ? Bạn biết đây, trong số người béo nhiều người còn là vận động viên nữa cơ. Nhắc đến chuyện này, nhâT định bạn sẽ liên tưởng đến các đại lực sĩ của môn vật cổ

truyền Nhật Bản có cái bụng ưỡn ra như cái trống.

Các đại lực sĩ cố gắng làm cho tăng trọng lượng cơ thể và sự luyện tập làm mạnh mẽ. Trong quá trình đó, cơ bắp dần dần mập ra, nhưng đồng thời mỡ dưới da cũng tăng lên. Cũng có nghĩa là khác 80

https://thuviensach.vn

với cổ tay, ngực, bàn tay và chân,... trong bụng không hc mọc lên những cơ bắp có sức mạnh, mà chỉ có thể chứa nhiều mỡ dưới da. Hơn nữa, những chỗ thuộc vùng lục phủ ngũ tạng trong bụng, vì để cho dạ dày, ruột,... khỏi bị xoắn lung tung nên cũng chứa nhiều mỡ. Cho nên, bụng chỉ trở nên to và gồ lên. Suy cho cùng, đó là kết quả của lượng thức ăn quá mức bình thường tạo thành.

Cỉ(k qmn thứ 6 của cm ngưồỉ

nđm ỏ đáu và có lái ching gi?

Con người có tổng cộng 5 giác quan cơ bản, tuy vậy rất nhiều lần chúng ta nghe thấy cụm từ giác quan thứ 6 hay linh cảm, linh tính. Vậy giác quan thứ 6 thực sự là gì?

Đây là khái niệm chỉ khả năng tiếp nhận thông tin của con người qua một kênh siêu nhiên, vượt trội hơn hẳn 5 giác quan bình thường kia. Cho đến nay, khả năng siêu phàm này vẫn còn là một điều kỳ bí đôì với nhân loại.

Trong lịch sử, đã có nhiều minh chứng cho giác quan thứ 6. Nhà bác học Nga, Mendeleev (1834 -

1907), người phát minh ra định luật tuần hoàn các nguyên tố hóa học, đã nhìn thây rõ toàn bộ bảng tuần hoàn hiện ra trước mắt trong giâc mơ.

Cơ thể

https://thuviensach.vn

người

81

Điều này có thể giải thích được bởi lẽ ông đã nghiên cứu hàng chục năm về vấn đề này và đến khi "chín muồi", kết quả hiện ra trong giâc mơ, ông chỉ việc ngồi bật dậy ghi chép lại.

Năm 1920, lần đầu tiên khái niệm "giác quan thứ 6" đã được nhà khoa học Rudolí Tischner, người Đức xây dựng và phát triển, ông định nghĩa khái niệm này bằng cụm từ Extra Sensory Perception (ESP), ám chỉ năng lực tiếp nhận thông tin thông qua một loại giác quan nằm ngoài 5 giác quan cơ bản.

Năng lực ESP được ông tổng kết trong 5 khả

năng phổ biến là khả năng thần giao cách cảm, xuyên thâu, dự đoán tương lai, tác động sự vật bằng ý chí và nhìn lại quá khứ.

Tiến sĩ Gary Klein, tác giả cuốn sách "Trực giác hoạt động" cho rằng, cái mà người ta thường gọi là khả năng nhìn thấy cái vô hình chmh là những năng lực tiềm tàng của trực giác con người. Đặc biệt, đối với những người mà nghề nghiệp buộc họ phải đưa ra những quyết định sinh tử và tức thì như lứih cứu hỏa, y tá cấp cứu hay lửửi trận là rửiững người thường thây xuất hiện giác quan thứ 6.

Họ thường thực hiện các hành động theo một linh tính nào đó trong những tình huống khẩn cấp khi họ không thể chọn lựa hay đưa ra một quyết định có ý thức.

82

0

https://thuviensach.vn

Vì scw chúng ta có thể nhớ được

những sự việc đã qua?

Bộ não của con người rất phát triển, không có loài động vật nào bì kịp, đó cũng là một đặc điểm rõ ràng để phân biệt con người với các loài động vật thông thường khác. Bộ não được phân thành hai bán cầu não trái và phải. Bề mặt của nó chính là lớp vỏ não do chất xám câ"u thành, có diện tích rất lớn. Nhờ có lớp vỏ não mà chúng ta mới có thể

nhớ được những sự việc đã qua. Bề mặt của nó có vô số những nếp nhăn, chủ yếu là do các tế bào thần kinh tạo nên, tổng cộng có trên dưới 14 tỷ

nếp nhăn.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

83

Những chuyện đã từng xảy ra được chuyển tới những tế bào thần kinh trên vỏ não theo một phương thức nhâ”t định, vỏ não bị kích thích giữ lại thông tin. Khi những hình thức thông tin này cần được tái hiện lại/ vỏ não liền phát huy tác ciụng của nó, khiến cho người ta nảy sinh những hồi ức.

Lớp vỏ não tuy có tác dụng ghi nhớ nhưng nó chỉ

có thể ghi nhớ những thông tin có ích với chúng ta, có lúc nó còn quên lãng hay làm sai lệch thông tin. Đây cũng là do khả năng khác nhau ở mỗi người, có người có khả năng ghi nhớ kém hơn. Lớp vỏ não là bộ phận phát triển nhất của con người.

Dựa vào nó, chúng ta mới có được ý nghĩa, tư

tưởng, có khả năng ghi nhớ. vỏ não còn có thể chỉ

huy cơ thể tiến hành các động tác. Chúng ta nên tích cực luyện tập, chú ý nghỉ ngơi, giúp cho não bộ càng phát triển.

Hay nyoáy tai tôt hay hhỡng tốt?

Tai của mỗi người đều dùng để nghe âm thanh.

Những sóng âm của thế giới bên ngoài từ tai ngoài đi vào tai giữa, đập vào màng tai, màng tai rung lên, sinh ra thính giác. Có thính giác chúng ta mới có thể nghe thấy người khác nói gì, cảm nhận được thế giới âm thanh phong phú và đa dạng.

8 4

https://thuviensach.vn

Trong lớp da ố"ng tai của con người, có râT

nhiều tuyến, y học gọi là tuyến dưới da ống tai.

Tuyến dưới da ô"ng tai có thể tiết ra một loại chất nhờn, có khả năng làm cho những vụn da rơi trong tai hoặc những bụi bẩn bay vào trong tai kết dính lại, sau khi khô sẽ trở thành những mảnh nhỏ màu vàng, chính là ''ráy tai" mà chúng ta thường nói đến. Ráy tai có thể làm ẩm những sỢi lông trong tai, hơn nữa còn có thể ngăn chặn các vật lạ rơi vào tai, đó chính là phòng tuyến bảo vệ tai. Tuy nhiên, nếu nhiều ráy tai ở lỗ tai sẽ làm ảnh hưởng đến thính giác. Có một số

người dùng móng tay bẩn để ngoáy, điều này rất không hay. Móng tay không những có thể làm xước da ô"ng tai mà còn có thể đưa vi khuẩn vào trong ô"ng tai, tạo thành viêm nhiễm. Hay ngoáy tai rõ ràng là không tốt, gây tổn hại cho màng tai và ô"ng tai, sẽ gây hại cho khả năng nghe của chúng ta.

Nâo Ihích ăn gì?

Não của con người mỗi ngày có thể ghi lại 86

triệu thông tin. Não làm việc bận rộn như vậy, năng lượng của nó do đâu mà có? Não có thể ăn những thứ gì?

Cơ thể https://thuviensach.vn

ngươi

85

Não thích ăn nhất là đường. Bởi vì, chỉ có đường nìới có thể xuyên qua mọi trở ngại, đi vào tổ chức não một cách thuận lợi để tế bào não tận dụng. Bộ não chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể

nhưng lại cần tiêu thụ 20% năng lượng của cơ thể

con người, hơn nữa chủ yếu là đường glucô.

Não còn thích "ăn" một hợp châ^t có chứa pép-tít trong anbumin. Sự ôxy hóa quá độ chính là nguồn gô"c khiến các tế bào não bị "han rỉ", già yếu mà tác dụng chống ôxy hóa của hỢp châd này lại là khắc tinh ngăn chặn sự "han rỉ" của tế bào não, có khả năng nâng cao sức sông của tế bào não một cách hiệu quả. Hợp chất này có nhiều trong gan và máu động vật, chính là thức ăn

"kiện não" rất tốt. Não không hoàn toàn chỉ "ăn chay". Châd Axêtin Chôlin do chât Lexithin trong mỡ giải phóng ra chính là chất "cầu nối" thông tin giữa các tế bào não, có vai trò quan trọng với việc tăng cường khả năng ghi nhớ. Bởi thế, não cần phải ăn một chút Lexithin. Hàm lượng Lexithin trong lòng đỏ trứng gà, đậu tương rât lớn, người ta nên ẩn nhiều thức ăn có lòng đỏ

trứng gà và đậu tương.

Não còn cần "ăn" vitamin và một s ố nguyên tô"

vi lượng, vì vậy nên ăn nhiều những loại rau quả

nhu’: rau chân vịt, cà rô"t, cam,... như thế mới có lợi cho sức khỏe và sự phát triển của não bộ.

8 6

https://thuviensach.vn

\ì S(W Muiỡn mậi của m ỉ ngttôỉ

lại khỡng gỉâng nhau?

Khuôn mặt là bộ phận thu hút sự chú ý của mọi người nhât trên cơ thể. Vì sao khuôn mặt của mỗi người lại không giống nhau?

Học thuyết "Chọn lọc tự nhiên" của Đac-Uyn cho rằng: thích nghi là hiện tượng phổ biến để

tồn tại, bộ mặt cũng là kết quả của quá trình loài người thích nghi với hoàn cảnh tự nhiên. Tóc người da trắng có màu sáng, hơi trong, đó là kết quả của quá trình thích nghi với môi trường lạnh giá ở những khu vực thuộc vĩ độ cao. Bởi như

vậy, mới có thể khiến da đầu hấp thụ được nhiều nhiệt lượng của ánh mặt trời hơn. Trái lại, tóc người da đen vừa đen vừa quăn, có lợi cho việc ngăn chặn nhiệt lượng do ánh mặt trời mang lại, bảo vệ não bộ, đây là kết quả của quá trình thích nghi với môi trường nhiệt đới. Nếp gấp Cơ thể

https://thuviensach.vn

người

87

trong mi mắt của người da vàng có liên quan dến môi trường nhiều gió và cát ở vùng Trung Á, câu trúc đó có thể bảo vệ mắt tránh cho mắt khỏi sự

tân công của gió và cát. Những đặc trưng về

khuôn mặt đều có thể dùng lý do "thích nghi với môi trường" để giải thích. Chọn lọc tự nhiên đã trở thành động lực nhào nặn nên khuôn mặt của con người.

Tại scw mủng tay cứ dúi ra hhùng ngừng?

Móng tay và tóc dài được là do chât sừng cứng tạo nên, do tế bào biểu bì biến thành. Tế

bào biểu bì từ khi sinh ra đến khi chết đi vẫn liên tục trao đổi chât, chỉ cần có chât sừng mới sinh ra sẽ đẩy móng tay hay tóc dài ra ngoài, cho nên móng tay và tóc đều dài ra không ngừng. Móng tay sinh trưởng liên tục, còn thời gian sinh trưởng của tóc ngắn hơn nhiều. Tuy nhiên, tốc độ phát triển của móng tay lại chậm hơn tóc, móng tay mỗi ngày mọc dài ra khoảng 0,lcm, từ gôc đến đầu móng tay ước chừng phải mọc trong khoảng hơn 6 tháng.

Có những cô bé thích để móng tay, thực ra móng tay là nơi dễ chứa bụi bẩn nhất, vì thế chúng ta nên giữ vệ sinh, thường xuyên cắt móng tay.

8 8

https://thuviensach.vn

Vi sac hhùtig nên nông nhiêu

nước giải Hhái?

Vì trong nước giải khát thông thường đều có chứa CO2, sau khi uống vào, một lát sau, khí CO2 sẽ

thoát ra từ trong miệng. Có điều trong lúc thoát ra ngoài, khí CO2 lại có thể mang theo một phần nhiệt lượng của cơ thể, bởi thế mà cảm thấy mát mẻ.

Mùa hè nhiệt độ cao, nhiệt lưọỉng sinh ra trong cơ

thế không dễ thoát ra ngoài, nhiệt độ trong dcỊ dày và ruột cũng tương đối cao. Nếu đột ngột uống vào thật nhiều đồ uống lạnh, dạ dày và ruột sẽ bâ"t ngờ bị lạnh kích thích, cơ bắp và mạch máu bị co lại, dẫn đến co cơ, đau bụng, uống quá nhiều nước giải khát còn có thể bào mòn niêm mạc dạ dày, làm giảm khả năng tiêu hóa, thường xuyên như vậy sẽ mắc bệiìh dạ dày.

Hơn nữa, trong nước giải khát phần lớn có chứa phẩm màu gia công, tích vào nhiều sẽ có hại cho cơ thể.

Bởi vậy, nên uống nước giải khát với một lượng thích hợp. Thực ra để giải khát thì tốt nhâd là uống nước lọc. Thành phần dinh dưỡng có trong nước lọc không hề thua kém nước giải khát, lại không kích thích dạ dày.

Vi S(W hhõng nên tem ti vi lúu?

Dường như là mọi người đều thích xem ti vi, đặc biệt là các bạn nhỏ, thường cứ hễ ngồi trước ti Cơ thế https://thuviensach.vn

ngươi

89

vi là phải hàng nìâ'y tiếng đồng hồ. Xem ti vi đương nhiên có thể tăng thêm phần tri thức, hiểu biết về thế giới, có điều xem ti vi lâu lại có thể

đem lại râ"t nhiều điều có hại đôì với cơ thể.

Những bạn nhỏ xem ti vi quá nhiều dễ mắc phải "hội chứng béo phì vì ti vi", nguyên nhân là do ngồi lì nhiều giờ trước ti vi, lượng vận động không đủ, hơn nữa trong lúc xem ti vi lại ăn vặt nhiều, khiến nhiệt lượng trong cơ thể dư thừa, mỡ

tích lại càng ngày càng nhiều.

Xem ti vi nhiều còn có thể gây ra bệnh cận thị.

Cơ mắt quá mệt mỏi nên dễ bị cận thị. Lúc xem ti vi, điều kiện ánh sáng không đủ, phải dựa vào chất "thị tử hồng" trong tế bào võng mạc để duy trì khả năng nhìn chỗ tối. Lượng chất "thị tử hồng"

bị tiêu hao sau mỗi giờ xem ti vi phải nghỉ ngơi nửa tiếng mới có thể khôi phục lại được. Nếu xem quá lâu thì châ^t "thị tử hồng" không thể khôi phục lại, tâd sẽ khiến cho thị lực giảm sút, thậm chí khiến cho võng mạc bị teo đi. Vậy nên các bạn nhỏ

không nên xem ti vi quá lâu nhé!

V/ sao người la lại say tàu xe?

Khi đi xe hay đi thuyền, có người cảm thây Tấị

khó chịu, tức ngực, chóng mặt, thậm chí còn nôn mửa. Vì sao lai thế nhỉ?

90

https://thuviensach.vn

Nguyên nhân là do cơ thể con người bị mất thăng bằng. Cơ quan không chế sự thăng bằng của cơ thể là ba ống xương nhỏ (ống bán quy) nằm sâu bên trong tai, trong ống chứa đầy châd lỏng, đáy ống có nhiều dây thần kinh, ba ô"ng nhỏ thì một ống rũ xuống, một ông nằm ngang, một ống xiên nghiêng. Khi đi xe hay đi thuyền lắc lư quá nhiều, thời gian quá lâu, ống bán quy bị kích thích quá nặng, châd lỏng trong ông không ngừng va đập với dây thần kinh, dẫn đến sự rối loạn điều tiết của hệ

thần kinh, thế là người ta bị say tàu say xe.

Nhưng tại sao những thuỷ thủ tàu biển lại thông thường không bị say sóng? Họ có cả một quá trình thích ứng với hoàn cảnh. Họ sống lâu ngày ở trên biển nên dần dần sẽ thích ứng, sự điều tiết của thần kinh sẽ không bị rôi loạn. Bởi thế, họ

không bị say sóng.

https://thuviensach.vn

Cơ thể người

91

Cơ thê đă chiến thăng

vi tmng gây bệnh băng cách nùc?

Chúng ta dùng mắt thường không thể nhìn thấy vi trùng, chúng phân bố rấi rộng, dường như đâu đâu cũng có, một sô" vi trùng lại có khả năng sinh tồn râ"t mạnh. Cơ thể con người không có cách nào chống lại được chúng sao?

Không phải như vậy. Cơ thể của chúng ta là một cơ thể tích cực chủ động, tân công phòng thủ

thật tài tình, nó có tính cảnh giác râ"t cao, lại có một sô" vũ khí chống lại vi khuẩn.

Cơ thể có thể chiến thắng vi trùng là do có khả

năng miễn dịch. Khi có một tác nhân gây bệnh nào đó thâm nhập vào cơ thể, dưới sự chỉ huy của hệ

thống trung khu thần kinh, cơ thể sẽ sinh ra một loại kháng thể anbumin đặc biệt, có thể tiêu diệt tác nhân gây bệnh và những độc tô" do nó sinh ra.

Sau đó, cơ thể liền có được khả năng không mắc lại những bệnh cùng loại đó nữa, đó chính là sự

miễn dịch tự động của con người. Còn có một kiểu miễn dịch bị động, chính là đưa vào cơ thể người bệnh những kháng thể tức là mầm bệnh. Trong mỗi mầm bệnh này đều có một loại vi trùng gây bệnh nào đó, có điều những vi trùng đó đã bị làm yếu đi thông qua việc xử lý đặc biệt, cơ thể có thể

chống lại chúng. Cơ thể trong quá trình đề kháng 92

0

https://thuviensach.vn

sẽ nhận mặt được loại vi trùng này, sau đó chông lại sự xâm phạm của chúng.

Vì S(W (tạ đày Hằõng

lựiỉẽuhốa ctiỉnti mìnti?

Dạ dày có khả năng

tiêu hoá thức ăn nhưng

tại sao lại không tiêu hoá

chính nó?

Đó là vì dạ dày có khả

năng tiết ra một chất dịch

bám trên thành dạ dày,

bảo vệ dạ dày không bị

tổn thương.

Ngoài ra, các tế bào thành dạ dày luôn được thay thế mới, như vậy cho dù dạ dày có bị tổn thưoỉng nhỏ, thì cũng sẽ được khôi phục kịp thời. Chính nhờ

vậy, dạ dày không tự tiêu hoá bản thân mình.

Vi S(W !ạ ỉ bị nấc?

Phổi của chúng ta không có cơ bắp, nhưng phía dưới phổi có một bộ phận gọi là cơ hoành. Khi cơ

Cơ thế https://thuviensach.vn

người

93

hoành co, không khí được đưa vào trong phổi; khi cơ hoành chùm lại, không khí được đẩy ra ngoài.

Nếu nó co lại một cách nhanh hơn bình thường, bạn sẽ bị thở hển hển và bật ra những tiếng nâ'c.

Vì S(W đứng lâu có cảm gỉck bị tê chân?

Máu lưu thông khắp cơ thể thông qua hệ thống các mạch máu mang ôxy và các châ"t dinh dưỡng đến cho các tế bào, đồng thời mang các chất thải có hại đi khỏi các bộ phận của cơ thể.

Khi chúng ta đứng lâu trong một tư thế, mạch máu ở chân phải chịu lực ép lớn chỉ có lượng máu nhỏ được lưu thông, do đó nhiều chất thải có hại bị giữ lại, dẫn tới tế bào thần kinh sẽ phát tín hiệu đến bộ não, từ đó sẽ nảy sinh cảm giác đau và tê mỏi.

Ví S(W cức tể bà€ bạch cứa

được gọi lú vệ sì của cơ thê?

Trong thành phần của máu, có một số loại tế bào bạch cầu biết phân biệt các vi sinh vật gây bệnh, đồng thời có khả năng cảnh báo cơ thể về mối nguy hiểm đang đe doạ; có loại tế bào bạch cầu chứa hợp châT hoá học có khả năng chống lại bệrủì tật.

9 4

0

https://thuviensach.vn

Ngoài ra, còn có loại tế bào bạch cầu có khả

năng bao vây và tiêu diệt vi sinh vật gây hại.

Chúng thật xứng đáng với cái tên "Vệ sĩ của cơ thể".

\ì sao cm ngưồỉ có ỉmyẽt áp?

Máu được vận chuyển qua hệ mạch nhờ một sức đẩy do tim tạo ra. Sức đẩy này tạo nên một áp lực trong mạch máu, gọi là huyết áp.

Giữ mức huyết áp ổn định rất quan trọng đôì với cơ thể. Huyết áp quá cao, sẽ gây nên nhiều căn bệnh, điều này củng giông như việc săm xe bị nổ

do quá căng. Huyết áp quá thâp, dễ gây chứng sốc, thậm chí gây tử vong.

Vì sao chú ý rèn Utyện tay trái

tại giúp trí Uiệ phát triển?

Bộ não được chia thành bán cầu não trái và bán cầu não phải; bán cầu não trái kiểm soát tay phải, bán cầu não phải kiểm soát tay trái.

Đa số mọi người đều thuận tay phải, do đó bán cầu não trái thường phát triển hcfn bán cầu não phải.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

95

Nếu chúng ta rèn luyện sử dụng tay trái và thân người bên trái, sẽ thúc đẩy bán cầu não phải phát triển, giúp chúng ta không chỉ có đôi tay khéo léo, hành động nhanh nhẹn mà tư duy củng nhạy bén hơn.

Vì S(W iạỉ nói mc?

Các tế bào thần kinh của bộ não có các chức năng khác nhau, có tế bào chịu trách nhiệm kiểm soát vận động, có tế bào kiểm soát ngôn ngữ.

Khi đi ngủ, bộ não cũng nghỉ ngơi, nhưng do giâc ngủ không sâu, một số tế bào của bộ phận nào đó trong bộ não vẫn trong trạng thái hưng phân. Nếu đó là các tế bào thần kinh kiểm soát ngôn ngữ thì sẽ dẫn đến hiện tượng nói mơ.

Ví S(W văn taỵ của môi người khm nhau?

Vân tay của chúng ta được hình thành ngay từ

khi chúng ta còn trong bụng mẹ.

Do sự khác nhau về gen di truyền của từng thai nhi, mà mỗi người đều có dấu vân tay riêng biệt.

Vì vậy, trong công tác điều tra phá án, người ta áp d\ing phương pháp so sánh vân tay để tìm ra thủ phạm.

9 6

0

https://thuviensach.vn

Vì scw bộ não được gọi íủ

chỉ hug của cơ thể?

Bộ não là nơi tập trung của hệ thông thần kinh, là nơi hội tụ các hoạt động tư duy.

Bộ não được chia ra làm đại não, não trung gian, trụ não và tiểu não. Các bộ phận này đều có chức năng tinh vi và phức tạp, trong đó chức năng của đại não là quan trọng nhâd. Đại não lại được chia thành bán cầu não trái và bán cầu não phải, kiểm soát các hoạt động nhìn, nghe, ngửi, di chuyển của cơ thể...

Mọi hoạt động sinh học của cơ thể từ hoạt động của tim, tiết dịch tiêu hoá cho tới hoạt động tư duy phức tạp, các hoạt động lao động, đều do bộ não kiểm soát, chính vì vậy bộ não được gọi là "bộ chỉ

huy” của cơ thể.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

9 7

Bộ nứo ghi nhô sự việc băng cách nức?

Bộ não được tạo nên bởi vô vàn các tế bào thần kinh.

Những sự vậh hiện tượng mà con người thu nhận được thông qua các giác quan đều được chuyển thành dạng tín hiệu, tác động đến tế bào thần kinh và để lại những dâ"u ấn trong bộ não.

Khi kích thích càng mạnh thì dấu ấn để lại trong bộ não càng sâu sắc, nhờ đó mà bộ não ghi nhớ đươc các sư kiên.

Vì sac đa hùng lên hìiỉ bị núng?

Khi gặp nóng, các mao mạch dưới da sẽ dãn ra làm tăng tốc độ tuần hoàn của máu.

Lượng máu chảy qua bề mặt gia tăng, khiến màu da cũng hồng lên.

Da có tác Bụng nhưthẽ nức?

Da của chúng ta giống như một lớp áo tự nhiên, bảo vệ cơ thể tránh được sự kích thích và tổn hại của môi trường bên ngoài; ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể, đồng thời không để nước trong cơ thể bị bay hơi quá nhiều.

9 8

https://thuviensach.vn

Nhờ da, con người có được những cảna giác khác nhau; tiếp xúc, sức ép, nóng, lạnh và đau. Da đồng thời cũng là bộ máy duy trì sự ổn định thân nhiệt cho cơ thể. Khi thân nhiệt tăng cao, da sẽ đẩy nhanh hoạt động tiết mồ hôi để phân tán bớt nhiệt lượng; khi trời lạnh, các mạch máu trên da co lại, hoạt động tiết mồ hôi giảm, thân nhiệt được duy trì ở mức ổn định. Da còn có chức năng nuôi dưỡng bên ngoài, vì vậy có thể sử dụng những thuốc bôi ngoài da để cho hâ"p thụ dần vào cơ thể.

Vi sao căi mủng lay hhõng cảm thấy úm ?

Móng tay được tạo nên từ một dạng prôtein được gọi là keratin, chất này cũng là nguyên liệu tạo nên tóc của người và móng vuốt của động vật.

Trên móng tay không có tế bào thần kinh, do vậy khi cắt móng tay, chúng ta không có cảm giác đau.

Móng tay mới sẽ tiếp tục mọc dài ra từ phần mầm móng nằm trong da.

Vì sao cơihê cẩm nhận a m các tác động?

Bộ não con người luôn tiếp nhận các dạng thông tin đến từ môi trường bên ngoài và cả môi Cơ thể

https://thuviensach.vn

người

9 9

trường bên trong cơ thể, đồng thời có phản ứng với các thông tin đó, nhờ đó mà chúng ta cảm nhận được những gì đang diễn ra.

Tất cả các thông tin đều được truyền đến bộ

não qua con đường đặc biệt - mạng lưới thần kinh.

Ví sao chúng ta có thê cử động am ?

Các bộ phận của cơ thể có thể cử động được là do các cơ bắp co kéo các xương. Cho dù bạn cười hay khóc, đang nói hay đang ăn, đang đi lại hay đang nhảy, đều có tác động của các cơ bắp. Các cơ

bắp được liên kết chặt chẽ với các xương nhờ các sỢi dây chằng màu trắng. Các cơ co dãn, kéo theo chuyển động uyển chuyển của xương.

CÓ phứỉ hai bên trái - phải

của cc thể đêu giông nhau?

Thoạt nhìn từ bên ngoài, dường như cơ thể con người hoàn toàn cân đối, thực ra lại không hẳn như

vậy. Nếu lấy hai tay làm ví dụ, chiều dài và kích cỡ sẽ không giống nhau; mắt cũng thường một bên to một bên nhỏ; lông mày cũng thường một bên cao một bên thấp; khuôn mặt tuy là một chỉnh thể.

1 0 0

0

https://thuviensach.vn

nhưng nửa mặt trái to hơn nửa mặt phải một ít. Các cơ quan của cơ thể cũng không cân đối, chẳng hạn tim nằm lệch sang trái, gan nằm lệch sang phải, phổi bên trái có hai lá, trong khi phổi bên phải có ba lá. Còn nữa, tai trái thường thính hơn tai phải, lỗ mủi bên phải có lượng không khí hô hâp lớn hơn bên trái, ngay cả trong các hoạt động khác như nói chuyện thì cử động của lưỡi và khuôn mặt của một bên cũng linh hoạt hơn bên kia.

Vi sao đan ông có râu

côn phụ nữ thì không?

Trong cơ thể người đàn ông có hoocmôn nam tính có tác dụng kích thích sự mọc râu trên khuôn https://thuviensach.vn

Cơ thể ngưởi

1 0 1

mặt. ở cơ thể đàn ông, ngay từ tuổi 13, 14 đã bắt đầu sản sinh ra hoocmôn nam tính, cùng với sự

tăng lên của tuổi tác, lượng hoocmôn này cũng tăng lên, những chiếc râu cũng mọc lên rậm hơn.

ơ cơ thể phụ nữ, có hoocmôn nữ tính, loại hoocmôn này không chỉ không làm cho râu mọc lên, mà ngược lại còn ngăn cản không cho râu mọc ra.

VìsavMiỉđị Uiychứn

lại theo nhịp chéo nhm?

Khi đi bộ, tay chân chúng ta đánh nhịp từ trái qua phải, nhằm giữ thế cân bằng cho cơ thể, độrig tác đi như vậy sẽ tiết kiệm sức lực hơn. Nếu bạn đã từng xem cảnh các vận động viên chạy trên đường đua, sẽ thây tay chân họ đánh nhịp rất nhanh, nhằm vượt qua lực cản để lao về phía trước, nhờ đó tốc độ di chuyển mới tăng lên. Nếu tay chân cùng một bên đều đồng thời di chuyển cùng hướng, thì chắc chắn không thể nào giành được thành tích cao.

Vi sao có lức bẩp chân íại bị chuộl rút?

Đó là hiện tượng cơ phía sau bắp chân bị

co cứng.

102

o

https://thuviensach.vn

Phần lớn nguyên nhân là do bị lạnh hoặc cơ

phía sau bắp chân phải chịu tải trọng quá lớn, mêt mỏi quá độ gây nên.

Chuột rút làm cản trở hoạt động bình thường của cơ thể, thậm chí tạm thời gây mất khả năng di chuyển bình thường.

Tuy nhiên, chỉ cần chúng ta để phần cơ bị chuột rút được nghỉ ngơi chốc lát, hoặc tiến hành động tác mát xa, sẽ nhanh chóng giúp bắp chân trở lại bình thường.

V/ S0€ trên tụrìg tại cố lê rân?

Khi thai nhi nằm trong bụng mẹ, sẽ thu nhận châ't dinh dưỡng qua dây rốn. Sau khi được sinh ra, trẻ không cần lấy châT dinh dưỡng qua dây rô"n nữa, do vậy bác sĩ sẽ cắt dây rô"n. Sau khi cắt, dấu vết của dây rôn để lại trên bụng gọi là lỗ rốn.

V/ scw hhỉ năm, thức ăn vân có thể

được đưa đển (tạ đày?

Thức ăn sau khi nuốt được đưa vào thực quản.

Thực quản giông như một con giun dài, khi có https://thuviensach.vn

Cơ thể người

103

thức ăn thì các cơ vòng ở thực quản lần lượt co, đẩy dần thức ăn về phía dạ dày.

Chính vì vậy, ngay cả khi nằm, nếu chúng ta uống nước hay ăn thì thức ăn vẫn được đưa đến dạ dày.

Tuy nhiên, các bạn nhỏ củng đừng nên nằm khi ăn uống, bới vì khi đó dạ dày sẽ hoạt động chậm hơn, dẫn tới tình trạng thức ăn râ”t khó tiêu hoá hoặc tiêu hoá râT chậm dẫn đến tình trạng đầy hơi, chướng bụng đây

Tại sao lại ptiảỉ nhai thức ăn?

Chúng ta phải nhai thức ăn là để nuốt dễ dàng hơn \^à giúp các cơ quan tiêu hoá khác tiêu hoá thức ăn nhanh hơn.

Con người dùng răng cửa, răng nanh để cắn thức ăn, dùng răng hàm để nghiền nhỏ thức ăn, đồng thời trộn đều với nước bọt tiết ra khi nhai, làm cho thức ăn thành dạng mềm, dễ nuốt, dễ tiêu hoá và hâp thu.

Cm nguủi cố đmỉ khùng?

Cùng với sự tiến hoá, bộ não của con người ngày càng phát triển, động tác trở nên linh hoạt.

1 0 4

https://thuviensach.vn

chiếc đuôi mâ't đi chức năng ban đầu, trở nên ngày càng vướng víu. Dần dần, chiếc đuôi bị thoái hoá.

Tuy nhiên, cũng có những ngoại lệ, do trong quá trình phát triển của phôi thai xảy ra hiện tượng dị dạng, chiếc đuôi không bị thoái hoá mà vẫn còn sau khi trẻ được sinh ra, giống như ở

loài khỉ.

\ì sao có cơ khùng bao giơ nghỉ ngơi?

Một số cơ của cơ thể không được phép ngừng hoạt động, cơ tim là dạng cơ như vậy. Cơ tim là cơ

hoạt động siêu năng nhât.

Ngay từ khi con người sinh ra, cơ tim đã hoạt động nhịp nhàng, không bao giờ mệt mỏi, cho tới khi con người chết đi.

Nếu lấy con số nhịp tim trong một phút là 75

nhịp thì nếu một người sống đến 70 tuổi, cơ tim cần co bóp khoảng 2,8 tỷ lần.

Giấc mơ đẽn vói chúng ta như thế nao?

Khi ngủ, tuy phần lớn tế bào thần kinh của bộ

não trong trạng thái nghỉ ngơi, nhưng cũng còn có một số tế bào thần kinh ở khu vực nào đó vẫn hoạt https://thuviensach.vn

Cơ thế người

1 05

động. Nếu khi ấy, ngoài môi trường xảy ra sự kiện khiến con người cảm thây hứng thú hoặc có mùi vị, tiếng động đặc biệt nào đó, thì sẽ xuât hiện giấc mơ.

Chẳng hạn, khi ccm người ngửi thây mùi thơm của thức ăn, sẽ mơ thấy mình đang trong bữa ăn; nếu trong lúc ngủ, con người mót tiểu, thì có thể

mơ thây mình đang đi tìm toilet...

Tại sao da người gỉầ ỉgỉ nhẩn nheo?

Người già thường có hiện

tượng tiêu tổ chức mỡ dưới

da và làm tổn thương da.

Nhiều trường hỢp da

mỏng và da khô đã mât

khả năng đàn hồi. Do đó,

da có nhiều nếp nhăn

nhỏ. Củng có trường hỢp

da không mỏng đi mà lại

dày lên thêm, màu vàng

ngà có vết rạn hình ô

vuông hay hình quả trám,

kích thước không đều nhau.

Nhiều phụ nữ ở nước ngoài tuy tuổi cao mà ta thây da không bị nhăn là do họ đã làm phẫu thuật thẩm mỹ để căng lại da mặt.

1 0 6

0

https://thuviensach.vn

Tại sac ngưùi ta ỉiăi xì?

ớ lớp niêm mạc mũi có rât nhiều tế bào nhạy cảm, khi bị kích thích, các tế bào này lập tức truyền tín hiệu thông báo cho bộ não, bộ não phân tích, rồi điều khiển luồng không khí từ phổi thổi mạnh ra ngoài, đó chính là hắt xì hơi. Khi hắt xì hơi, chúng ta vô tình góp phần lan truyền vi khuẩn, do vậy để

tránh làm ảnh hưởng đến người khác, cần dùng tay hoặc khăn che lâ"y mũi, miệng khi hắt xì hơi.

Vi sao chúng la ỜỊ chảy nuủc mũi?

Chúng ta thường thây một số bạn nhỏ bị chảy nước mủi. Vậy nước mũi được sinh ra từ đâu? Đó là do trong mủi có một lớp màng nhầy, nước mũi là do lớp màng nhầy này tiết ra. Ngoài ra, giữa mũi và mắt lại còn có một ống nối thông với nhau, một phần nước mắt do tuyến lệ tiết ra đi theo đường ống này chảy \^ào mũi, do đó mà có nước mũi.

Vì sao trùii phân biệt được mùi vị?

Mũi là cơ quan khứu giác của cơ thể, giúp con người cảm nhận được các mùi khác nhau, đồng Cơ thể https://thuviensach.vn

người

1 0 7

thời củng là cơ quan hô hâp, giúp con người hít thở. Trong mũi có nhiều tế bào khứu giác, khi bị

kích thích bởi mùi vị, kích thích đó sẽ được truyền qua dây thần kinh giông như tín hiệu điện thoại, đến với bộ não. Bộ não phân tích và sẽ phân biệt được đó là mùi vị gì.

\ì sao mđt có màu sáo tứm nhm?

Màu sắc của mắt chính là màu của tế bào melanin.

Trong tế bào melanin có chứa các sắc tố, sắc tố

nhiều sẽ tạo nên màu mắt đen, sắc tố ít hơn tạo nên màu mắt nâu, sắc tố ít hơn nữa tạo nên màu mắt xanh.

\ì sao kích thước của Cữti ngtíOỈ

tại thay đoi?

Kích thước của con ngươi thay đổi cho phép ánh sáng đi vào trong mắt nhiều hay ít.

Khi trời sáng, các cơ bám xung quanh con ngươi co lại, khiến con ngươi thu nhỏ, giúp phòng ngừa ánh sáng quá gay gắt làm hại mắt. Khi trời tối, các 08

0

https://thuviensach.vn

cơ dãn ra, làm cho con ngưoi mở rộng, giúp nhiều ánh sáng hơn đi vào mắt. Chính vì vậy, mắt chúng ta vẫn có thể nhìn thấy trong bóng tối.

Vi S(W có cảm gick ghê răng hhỉ ăn chua?

Lớp ngoài cùng của răng đóng vai trò bảo vệ

được gọi là men răng, men răng giúp tránh được những tác động của lạnh, nóng, chua, cay.

Tuy nhiên, do ngày thường không được bảo vệ

đúng cách, hoặc do nhai phải vật cứng khiến men răng bị sứt mẻ, làm cho ngà răng bên trong lộ ra ngoài.

Ngà răng sẽ tạo cảm giác đau buốt khi gặp kích thích của vị chua, khiến chúng ta cảm giác "ghê răng”.

Vì S(W có hk con nguởỉ

mất hhả năng hhúu gỉác?

Trong khoang mũi của chúng ta có một cơ quan cảm nhận mùi. Khi chúng ta hít thở, các phân tử mùi trong không khí sẽ phân giải vào trong dung dịch do cơ quan này tiết ra, kích thích tế bào khứu giác, sau đó tứì hiệu được truyền vào trung khu khứu giác ở

bộ não nhờ dây thần kinh, từ đó tạo nên cảm giác Cơ thể https://thuviensach.vn

người

1 0 9

về mùi. Tuy nhiên, do thời gian làm việc lâu dài, sẽ

có thời điểm cơ quan khứu giác trở nên mệt mỏi, kém nhạy cảm trong việc phân biệt mùi vị.

Vì sac nước bọt có tái đụng tiêu hóa?

Trong nước bọt có chứa thành phần các men amilaza, protein, muôi vô cơ. Men amilaza là một loại men tiêu hóa, có khả năng phân giải tinh bột thành đường, phát huy tác dụng tiêu hóa thức ăn.

Chính vì vậy, nước bọt có tác dụng quan trọng trong quá trình tiêu hóa.

Vì sai mỗi có mùu úỉ?

Khuôn mặt là phần cơ

thể vô cùng quan trọng,

năm cơ quan giác quan

của con người đều ở trên

mặt. Khu vực này có

nhiều mạch máu, có hoạt

động tuần hoàn diễn ra

mạnh mẽ. Môi là phần

nhạy cảm và mềm mại nhâl

trên khuôn mặt, do đó trên môi

chứa vô vàn mạch máu. Trong khi

1 1 0

https://thuviensach.vn

dó lớp da của môi lại trong và mỏng, vì thế màu đỏ của máu đã lộ ra ngoài khiến môi có màu đỏ.

Vì S(W sau Hằỉ chạm nước nhiêiị

ứaakiứâingáiUỉy, (Mithutỉng bị nhăn nhúm?

Khi chúng ta ngâm mình lâu trong nước, trên da dầu ngón tay và chân sẽ xuât hiện các vết nhăn.

Nguyên nhân là do lớp da đầu ngón tay và chân khá dày, các tế bào trên bề mặt dễ hâp thu nước từ đó sẽ tạo nên các nếp nhăn.

Vì S(W c h ú n g ta n o ỉ đ a g à ?

Khi chúng ta thây lạnh, trên bề mặt da nổi lên những gỢn sần nhỏ, được gọi là "nổi da gà".

Nguyên nhân là khi không khí lạnh tác động lên bề mặt da, những cơ co chân lông sẽ co lại, làm cho các lông mao dựng đứng lên nhằm giữ lại hơi ấm trên bề mặt da, khiến da nổi lên những hạt nhỏ, mà chúng ta gọi là "da gà".

Vì sac có màu tóc Hỉìác nhau?

Trong quá trình mọc, tóc có thể sản sinh hai loại sắc tố; Một loại sắc tố^ có thể khiến tóc có màu từ

cơ thển https://thuviensach.vn

g ư ớ i

111

đen đậm tới nâu xám, loại sắc tố kia có thể chcì tóc có màu từ vàng kim, vàng nâu cho tới màu nâu.

Hai loại sắc tố này giống như hai loại thuốc nhuộm cơ bản, đó là do sự hoà trộn với thành phần khác nhau của chúng mà màu tóc thay đổi.

ớ những chủng tộc người khác nhau thì sự hoà trộn của hai sắc k") màu này cũng khác nhau, những người tóc đen thường có sắc tố loại thứ

nhâd, những người tóc vàng có sắc tố loại thứ hai.

Vi scw trẻ sơsỉnti tại hhỡng có răng?

ớ trẻ sơ sinh, tuy nhìn bề ngoài chúng ta không thấy trẻ có răng, nhưng thực ra răng đã tồn tại 1 1 2

https://thuviensach.vn

trên xương hàm của chúng nhưng chưa mọc lộ ra ngoài. Khi trẻ được khoảng sáu tháng tuổi, hai chiếc răng sữa cửa hàm dưới bắt đầu mọc lộ ra ngoài. Sau đó, những chiếc còn lại cũng lần lượt chui ra. Cho tới năm hơn hai tuổi, trẻ sẽ có đủ 20

chiếc răng sữa.

Vì sao Miỉ cỉmy, lỉm đập nhanh hơn?

Khi chạy, toàn thân hoạt động ở cường độ

mạnh, cơ thể cần nhiều năng lượng, hoạt động tuần hoàn phải diễn ra nhanh hơn mới đáp ứng được nhu cầu của cơ thể.

Chính vì vậy, nhịp tim trở nên gâ"p gáp hơn, tăng lượng máu trong động mạch. Lúc này, chúng ta sẽ có cảm giác tim đập nhanh hơn.

Vỉ sao có hiện tượng cơ thể người

tmêỉ sáng cao hơn tmêỉ tcỉ?

Cơ thể con nguơi do các cơ bắp, khớp xương và dây chằng liên kết lại với nhau. Sau thời gian làm việc và học tập ban ngày, các bộ phận này của cơ

thể đều trong tình trạng căng thẳng và bị chèn ép, các khớp xương sống ép sát với nhau. Thế nhưng https://thuviensach.vn

Cơ thể người

113

sau một đêm ngủ dậy, các tâ^m đệm giữa các khớp xương sống dãn ra, cột sống trở nên dài hơn, một sô" khớp xương và dây chằng cũng được thả lỏng.

Vậy là xuâ"t hiện hiện tượng thú vị: Cơ thể con người vào buổi sáng cao hơn buổi tô"i.

Vi scw có ngưỗỉ cao lớn^ có ngưõỉ tỉiăp bé?

Chiều cao của con người phụ

thuộc vào các nhân tố như di

truyền, chế độ dinh dưỡng, rèn

luyện thân thể. Thông thường

nếu bô" mẹ cao lớn, trẻ cũng cao

lớn. Ngay từ nhỏ trẻ đã được

chú trọng về chê" độ dinh dưỡng,

kết hỢp rèn luyện thân thể, thì

cho dù bô" mẹ thâ"p bé, trẻ vẫn có thể trở nên cao lớn. Ngoài ra,

giâ"c ngủ tốt cũng giúp trẻ cao

lớn hơn, vì ở trẻ sơ sinh thời gian

ngủ dài gâ"p 3 lần thời gian tỉnh.

Cơ Uiể do những gì lạo nên?

Cơ thể được tạo nên bởi máu, xương và thịt, chúng có câ"u tạo từ hàng triệu tê" bào sô"ng. Mỗi 1 1 4

0

https://thuviensach.vn

loại tế bào lại có những công việc của mình, tuy tuổi thọ của mỗi tế bào rấi ngắn ngủi, hàng ngày đều có râ^t nhiều tế bào tự động chết đi, nhưng cũng lại có vô vàn tế bào mới được ra đời. Nhờ có hoạt động trao đổi chất diễn ra ở tế bào mà cơ thể

con người mới có thể tồn tại và phát triển.

Trong xưong CÓ gì?

Xương cứng và chắc chắn, nhưng chúng không đặc bên trong \'’à không phải không có sự sống.

Xương do các tế bào sống tạo nên, chúng có thể

lớn lên, nếu bị nứt hoặc gãy thì chúng có khả năng tự hồi phục.

ớ những xương dài như xương đùi, cấu tạo từ

ngoài vào trong có màng xương mỏng, mô xương cứng và mô xương xốp, ở giữa có khoang chứa tuỷ

xương, là nơi sản sinh ra các tế bào hồng cầu.

Tại S(W chúng ta lại Hhùng thể ngủ

hhimởmđt?

Khi nhắm mắt, chúng ta sẽ không bị ánh sáng, bụi và các thứ tác động khác xâm hại tới mắt. Tuy vậy, lý do thứ hai và quan trọng hơn đó là việc https://thuviensach.vn

Cơ thế người

1 15

nhắm mắt giông như việc bật công tắc để cơ thê tạo ra hooc môn gây buồn ngủ (melatonin).

Melatonin được tổng

hỢp trong một vùng của

não, nhưng đồng thời nó

củng được tổng hỢp tại

võng mạc của mắt người

và ánh sáng sẽ ngăn cản

quá

trình

tổng

hỢp

ỉ

Melatonin tại võng mạc.

Bạn có thể nói rằng,

không ít người đã ngủ

với nửa mắt mở hoặc

thậm chí Trương Phi đã

ngủ khi mở mắt. Điều

này có khả năng xảy ra khi não (chứ không phải võng mạc) tổng hỢp được đầy đủ Melatonin.

Khi nghiên cứu với các loài chim, các nhà khoa học kết luận rằng mắt còn có chức năng như một chiếc đồng hồ sinh học của cơ thể. Việc ngủ nhắm mắt giống như việc lên giây cót đồng hồ, giúp cho cơ thể chúng ta có khả năng nhận biết được sự

thay đổi ngày đêm trên Trái Đất. Cá thì hoàn toàn có thể mở mắt khi ngủ, vịt khi ngủ thì mắt nhắm mắt mở... Cá heo thậm chí lại ngủ theo một cách lạ kỳ khác: một bên bán cầu não hoạt động, một bên không...

1 1 6

https://thuviensach.vn

Cũng theo nghiên cứu của các nhà khoa học, ncão con người sau khi ngủ dậy cần có khoảng hai tiếng để thực sự khởi động xong. Vì vậy, bạn đừng lao động quá sức khi mới ngủ dậy nhé!

Vì S 0 € C ẩn p h ả i tiê m ihuỄc ktiỉ b ị b ệ n h ?

rjgười sau khi mắc bệnh cần phải dùng thuôc để chữa trị. ThuôV trị bệnh có nhiều loại: có thuốc uống, thuôV bôi xoa và cũng có thuôV nước, dùng ống tiêm tiêm vào bắp thịt hcìặc mạch máu của người bệnh nữa. Tiêm thuốc có hiệu quả nhanh hơn uống thuôc. Cho nên nhiều bệnh câp tính thường hay dùng cách tiêm thuôc để giảm đau https://thuviensach.vn

Cơ thể người

117

hoặc tiêu viêm. Ngoài ra, có một số bệnh nhân hôn mê không thể uống thuôc thì phải dùng cách tiêm để đưa thuốc vào người. Có một số thuốc có tính kích thích dạ dày thì không thể uống, chúng cũng phải được bào chế thành thuôc tiêm. Tóm lại, sau khi mắc bệnh, cần phải uống thuôT hoặc tiêm thuôT là do thầy thuôT dựa vào bệnh trạng mà quyết định.

Trmw Cơ thê nguồị tế b(k) m € dứỉ nhắt?

Các tế bào cấu thành tể chức cơ thể thường rât nhỏ, chỉ có dưới kính hiển vi mới có thể nhìn rõ mặt mũi của chúng. Thế nhưng cũng có tế bào rât dài. Ví dụ một số tế bào thần kinh có chức năng điều khiển vận động, thân của các tế bào này nằm ở dưới vỏ đại não hoặc trong tuỷ sông, nhưng mâu lồi của chúng lại có thể kéo dài đến nơi râl xa. Cái mâ'u lồi này gọi là đầu mút thần kinh, là cửa ngõ để truyền tín hiệu. Mệnh lệnh của bộ não truyền ra sẽ theo các dây thần kinh đến các cửa ngõ này mà chuyển đến cơ bắp, cơ bắp sẽ tuân theo chỉ thị

của bộ não mà hành động. Câ^u tạo của tế bào phải phù hợp với chức năng của chúng, tế bào thần kirửi làm nhiệm vụ liên hệ cự ly dài giữa bộ não và cơ bắp, có kết cấu riêng, nó có các đầu mút nhô ra râ"t dài, và tế bào dài nhâ"t trong cơ thể người.

1 1 8

https://thuviensach.vn

Vì scw nguồỉ lớn khỡng C(W am nữa?

Cơ thể trẻ em lớn lên được chủ yếu là do xương cô"t trên người không ngừng phát triển, nhất là các xương dài. Như sự dài ra của hai xương cánh tay và hai xương đùi nói chung là quyết định sự cao thâ"p của cơ thể trẻ nhỏ. Hai đầu xương dài của trẻ

nhỏ có một loại châ"t chuyên trách việc lớn dài ra, gọi là xương sụn. Sau khi xương sụn mọc ra sẽ

cứng dần lên, rồi xương sụn mới lại mọc tiếp ra nữa. Cứ thế, xương của trẻ nhỏ không ngừng dài ra, cũng không có nghĩa là cao lên. Lớn một mạch cho đến khoảng 20 tuổi, xương sụn của toàn bộ

xương cô"t ngừng hẳn việc sinh trưởng, xương không còn dài ra được nữa.

Vi S(W đi tiểu xong hay bị rùng mình?

Nước tiểu ở trong bàng quang có một nhiệt lượng nhâ^t định. Sau khi đi tiểu xong, bộ phận nhiệt lượng đó cũng theo nước tiểu bài tiết ra ngoài cơ thể. Khi ấy, ngay lập tức bạn liền có cảm giác của một cơn lạnh. Loại cảm giác này liền thông qua hệ thẩn kinh truyền đến cơ bắp râ"t nhanh, làm cho cơ bắp co lại. Bạn liền rùng mình không sao cưỡng được.

cơ thếnhttps://thuviensach.vn

g ư ở i

1 1 9

Vì scw trẻ cm ngủ nhiêu hơn ngưùỉ gỉà?

Con người phải ngủ là vì các tế bào thần kinh của lớp vỏ não bị mệt mỏi, cần được nghỉ ngơi. Trẻ

con đang ở vào tuổi phát triển cơ thể, chức năng của hệ thống thần kinh không ổn định lắm, dễ bị

hưng phấn và cũng bị ức chế tương đối nhạy cảm mà cũng dễ bị mệt mỏi, vì vậy cần phải có thời gian ngủ dài một chút. Còn ở người già, năng lực hưng phân và ức chế hưng phân cũng không nhạy cảm cho lắm. Vì vậy, thời gian ngủ của người cao tuổi ít hơn nhiều so với trẻ con.

1 2 0

https://thuviensach.vn

Vi S(W m ẽ hôi lại mận?

Khi mồ hôi đầy mặt, nước mồ hôi chảy vào miệng, ta sẽ cảm nhận được vị mặn của mồ hôi.

Những quần áo màu sẫm bị dính mồ hôi có muôi?

Đúng thế. Trong mồ hôi không những chứa rất nhiều nước, mà còn có nhiều thành phần châT rắn, như natri, clo, kali, canxi vv.. trong đó natri và clo kết hỢp thành cloruanatri- muối mà ta vẫn ăn. Cho nên khi ra mồ hôi nhiều, người ta không những cần bổ sung thành phần nước, mà còn nên chú ý bổ sung thêm các thành phần muối có chứa natri, clo, kali,... như thế sẽ có lợi cho sức khỏe.

V/ S(W chúng la lại có cảm gỉm ngứa?

Ai cũng đều có cảm giác ngứa, người ta không chỉ cảm thây ngứa mà có lúc còn bị cảm giác này khiến cho đứng ngồi không yên. Ví dụ: mùa hè, nếu bạn không cẩn thận bị muỗi đôl, sẽ cảm thây vô cùng ngứa ngáy khó chịu.

Vậy bạn có biết vì sao bạn lại cảm thây ngứa không? Theo các nhà khoa học thì trên làn da của người, mỗi cm có 100 đến 200 điểm đau, 10 điểm lạnh và 1 điểm nóng, nhưng lại không có điểm ngứa.

Vậy người không có điểm ngứa sao lại cảm thấy ngứa? Vân đề này đã từng gây khó khăn cho Cơ thể https://thuviensach.vn

người

121

các nhà khoa học. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học. Trước mắt, có hai cách giải thích: Một sô nhà khoa học cho rằng, con người tuy không có điểm ngứa song nếu đưa những kích thích nhỏ vào điểm đau thì kích thích này sẽ truyền đến đại não và khiến người ta thây ngứa. Còn một số nhà khoa học khác cho rằng ở giai đoạn hiện nay, tuy điểm ngủa chưa được tìm thâ^y nhưng chúng vẫn tồn tại chỉ có điều chúng ta vẫn chưa tìm thây mà thôi.

Vì S(W Uịì viêm Amỉứan?

Amiđan mọc ở hai bên lỗ họng, khi ăn uống hoặc hít thở, thức ăn và không khí đều phải đi qua lỗ

họng. Trong lỗ thức ăn và không khí có rất nhiều vi khuẩn, một số trong bọn chúng có thể nằm lại trên họng mũi và amiđan. Khi sức đề kháng của cơ thể

người giảm xuống chúng liền sinh sôi phát triển, nảy nở, thế là người mắc phải bệnh viêm amiđan. Hàng ngày cần luyện tập thân thể hoặc chú ý giữ gìn vệ

sinh vòm họng để giảm tránh bị viêm amiđan.

Vì S0€ ptiảỉ lấy máu để xét nghỉệm?

Trong máu của người bình thường có rât nhiều hồng huyết cầu, bạch huyết cầu và tiểu cầu máu 1 2 2

https://thuviensach.vn

(để làm đông máu). Chúng dều có một số lượng nhât định cho riêng mình.

Khi con người mắc bệnh, những tế bào đó trong máu có thể tăng lên hoặc giảm đi. Để biêt được chúng nhiều lên hoặc ít đi, cần phải lây một ít máu của người bệnh đem đi xét nghiệm. Chỉ ìấỴ một, hai giọt máu là có thể xét nghiệm được hồng huyết cầu, bạch huyết cầu và tiểu cầu máu tăng lên hoặc giảm đi. Dựa vào kết quả xét nghiệm, có được tư

liệu tham khảo trong việc phân tích bệnh tình hoặc chuẩn đoán tật bệnh.

Vi S(W tuẾỈ (íậy thì hay nự)c trứng cá?

Trên thực tế, trứng cá là hiện tượng sinh lý bình thường của tuổi dậy thì. Sau khi bắt đầu dậy thì, do các hoocmôn sinh dục gia tăng, khiến tuyến mỡ

tăng lượng phân tiết. Châd dầu mỡ vốn tương đối dính, không dễ tiết ra, dần tích tụ ở mao nang và dẫn đến ách tắc. Lúc này, trên da mặt sẽ nổi lên các mụn trứng cá nhỏ.

Thông thường các chàng trai dễ mọc mụn trứng cá hơn các bạn nữ. Bởi hoocmôn sinh dục nam trong cơ thể con trai rất nhiều, còn hoóc môn sinh dục nữ trong cơ thể các bạn gái lại có tác dụng trung hoà. Mụn trứng cá chủ yếu mọc trên mặt, ngực, lưng,... những nơi có tuyến mỡ ở da nhiều.

Cơ th https://thuviensach.vn

ể người

123

trong đó thường thây nhât là ở mặt. Hết tuổi dậy thì, mụn trứng cá củng dần mât hết. Vì vậy, không nên dùng tay nặn bc5p sẽ khiến làn da nhiễm bẩn, viêm mủ, thậm chí để lại sẹo.

cc thể con ngM có thê phứt triển

đến hhỉ núc?

Sự phát triển, trưởng thành của các khí quan nội tạng trong cơ thể con người sớm hay muộn không như nhau. Có khí quan tổ chức trưởng thành sớm một chút, có cái trưởng thành muộn một chút. Sự trưởng thành của các khí quan tổ

chức còn có môi quan hệ rât lớn với giới tính, dinh dưỡng và rèn luyện lao động nữa. Nói chung, bé gái phát dục trưởng thành sớm hơn bé trai một ít; bé gái được dinh dưỡng tôd sẽ phát dục trưởng thành sớm hơn bé dinh dưỡng kém; người thích lao động và thường xuyên tham gia luyện tập thể dục sẽ phát dục trưởng thành sớm hơn người không thích lao động và rèn luyện thân thể. Con người khi đến khoảng 20 - 25 tuổi, đại bộ phận các khí quan đều đã phát dục trưởng thành, khung xương cũng phát dục

trưởng thành xong, cơ thể người sẽ không phát triển chút nào nữa.

1 2 4

https://thuviensach.vn

Vì S(W b(k sĩ iưiám bệnh

hay xem lưỡi bệnh nhãn?

Đối với người khoẻ mạnh, nấm lưỡi rất mỏng màu trắng, không ướt quá mà cũng không khô quá. Đôì với người tiêu hoá không tốt, thường hay táo bón thì nâm lưỡi tương đối dày. Bệnh nhân cảm cúm, bị sốt, nâ"m lưỡi cũng dày.

Khi mắc bệnh, bề mặt lưỡi bệnh nhân, về màu sắc và trạng thái đều có một số thay đổi. Ví dụ, người bệnh sốt lâu ngày, người bệnh bị ói mửa hoặc tiêu chảy nghiêm trọng thì lưỡi sẽ khô và có vết nứt.

Người bệnh thiếu dinh dưỡng hay người do lao lực quá mà mang bệnh mãn tính, thì những hạt đỏ nhỏ

như hạt vừng trên bề mặt lưỡi sẽ bị teo lại. Nếu Cơ thể https://thuviensach.vn

người

125

người bệnh bị thiếu máu, màu sắc của lưỡi sẽ trở nên nhợt nhạt hay trắng bệch trông như không có màu.

Có khi, trên lưỡi nổi lên một mảng, hình dạng không rõ ràng, trông như bản đồ, đó là vì trong cơ

thể thiếu vitamin B2. Có lúc bác sĩ bắt người bệnh thè dài lưỡi ra, là xem lưỡi của bệnh nhân có rung động hay không. Những người có thể suy yếu do bệnh thương hàn, viêm não, bệnh mãn tính, lưỡi sẽ

rung động không giữ yên được, những người bị

trúng phong, lưỡi còn lệch sang một bên.

TưihẾngủnầoiỗt?

Có một số người thích nằm ngửa ngủ, có một số

người lại thích nằm sấp. Thực ra, cả hai tư thế ngủ

đó đều không tốt. Ngủ nằm ngửa thì lưỡi dễ bị tụt xuống, làm cho hô hấp không thông suốt, có khi còn gây ra ngáy. Ngủ nằm sâp dễ bị gối hoặc chăn bịt miệng và mũi, cũng ảnh hưởng đến hô hấp. Do cả hai tư thế đó đều phải duỗi thẳng chân, làm cho bấp thịt trên chân không được nới lỏng. Cho nên ngủ như vậy, chẳng những thân thể không được nghỉ ngơi tốt mà còn dễ thấy mộng mị đáng sợ. Chỉ

có nằm nghiêng về bên phải là tư thế tốt nhâd. Kiểu tư thế này có thể làm cho cơ bắp toàn thân được nới lỏng đầy đủ, miệng và mũi đều không bị bịt lại, tim cũng sẽ không bị đè, nghỉ ngơi Tất tốt.

1 2 6

https://thuviensach.vn

cc Ihê con ngưùỉ do bao nliỉêu

tế báo uw tỉiầnti?

Các nhà khoa học tính sơ bộ cơ thể con người do khoảng một triệu tám trăm tỷ tế bào cấu thành.

Cơ thể con người giông như một toà lâu đài, các tế

bào thì giông như các vật liệu kiến trúc; xi măng, gạch, cát, đá, sắt thép,... Các bộ phận cơ thể người được tạo thành bởi các tế bào và nguyên sinh châd tế bào đó có hình thái, chức năng giống nhau; cũng giông như lâu đài dùng gạch và xi măng xây thành các bức tường. Nhiều bức tường hỢp thành các căn phòng, từ nhiều bộ phận câ^u thành các cơ quan; não, tim, phổi, dạ dày, ruột... Mỗi cơ quan đều có một chức năng nhâd định. Dạ dày dùng để chứa và tiêu hóa thức ăn, phổi để thở, trao đổi khí, tim bơm máu lưu thông trong cơ thể, não là "Bộ tư

lệnh" tối cao của cơ thể. Các cơ quan liên kết lại với nhau cùng hoàn thành một chức năng sinh lý, hình thành hệ hô hâ"p, hệ tiêu hóa, hệ tuần hoàn,...

gồm tám hệ thống của con người, giông như các phòng đơn lẻ của toà lâu đài vậy.

Vì S(W có ỉiỉện tượng stress?

Cuộc sống hiện đại với nhịp sông hôì hả, căng thẳng làm nhiều người luôn cảm thây mình không Cơ thể https://thuviensach.vn

người

1 2 7

thể tiếp tục làm việc, luôn lẩn tránh cuộc sông do không thích nghi được. Đó chính là những triệu trứng stress. Vậy stress là gì?

Stress chính là sự mâd cân bằng thần kinh một cách trầm trọng, nguyên nhân gây nên các chứng bệnh trầm cảm, tâm thần, béo phì, tim mạch, huyết áp,...

Các biến cố đặc biệt như: Gian khổ, ứiât nghiệp, người thân mất đều là những nguyên nhân gây ra stress. Stress làm con người mệt mỏi, mất ngủ, lo lắng...

Các triệu trứng của stress là: Dễ bực tức, trí nhớ

suy giảm nhanh, thường đau đầu và lo lắng, hay bị đau cột sống,...

1 2 8

https://thuviensach.vn

Khi bị stress các bạn cần tới khám bác sĩ ngay để được tư vâ^n và điều trị.

Gan có chức năng gì?

Gan là cơ quan nội tạng lớn nhâ"t trong cơ thể.

Nặng khoảng l,2kg. Gan chính là đầu mối thiết yếu của quá trình trao đổi chất và là cơ quan quan trọng duy trì sinh mệnh của con người.

Trước hết, gan có khả năng tiết mật: quá trình này không bao giờ gián đoạn, mật tiết ra được đựng trong túi mật. ChâT men gan có trong mật có thể "sữa hoá" mỡ, rầ"t có lợi cho việc phân giải và hấp thụ chất béo cũng như hấp thụ chất vitamin hoà trong chất béo. Ngoài ra, mật còn giúp cho quá trình kích thích nhu động ruột và dạ dày, ức chế sinh trưởng của vi khuẩn có hại.

Chức năng quan trọng nhât của gan là tham gia quá trình chuyển hoá các chất trong cơ thể.

Hiển máu có ảnh huủng

đến súc hhỏe hhõng?

Hiến máu có thể cứu được tính mạng của những người bệnh đang cần máu. Đôì với người Cơ thể https://thuviensach.vn

người

1 2 9

khoẻ mạnh thì cứ sau một thời gian nhất định lại hiến một lượng máu vừa phải, tuyệt nhiên không ảnh hưởng gì tới sức khỏe.

Một người ở tuổi trưởng thành, trong cơ thể có khoảng 4,8 lít máu, bình thường chỉ có 80% máu lưu thông ở tim và các huyết quản, s ố còn lại là

"dự trữ" ở những "kho máu" như gan, lá lách... để

phòng khi cần gâp, như khi mât máu hoặc khi có việc phải cần đến nhiều sức lực, máu dự trữ trong các "kho máu" này sẽ được huy động để tham gia vào sự tuần hoàn máu của cơ thể. Ngoài ra, tế bào máu còn không ngừng tiến hành sự thay mới đổi cũ. Hồng cầu sông được 120 ngày, bạch cầu sông được 14 ngày, các tiểu cầu chỉ sông được 7 - 8

ngày. Các tế bào mới không ngừng được sinh ra, các tế bào già cỗi cứ chết dần đi.

Sau khi hiến máu, các tế bào máu trong vòng một tháng sẽ được khôi phục hoàn toàn. Cho nên chúng ta, những người khỏe mạnh, khi đến tuổi có thể cho máu, nên tham gia tích cực vào việc hiến máu nhân đạo.

Vi sao Khỉ nghịch utgễt,

tay cảm thấy nùng lẽn?

Ngày có tuyết, các bạn trẻ đều thích chơi đủa trên tuyết. Điều kỳ lạ là chơi đùa với tuyết lạnh cóng 130

0

https://thuviensach.vn

xong, tay không cảm thấy lạnh mà ngược lại cảm thây nóng hẳn lên, vì sao lại có chuyện này nhỉ?

Thì ra, tuyết lạnh cóng kích thích làn da, thần kinh trên bàn tay truyền những túi hiệu đó về não. Bộ não lập tức phát ra mệnh lệnh, điều khiển máu chạy nhanh về phía các mạch máu li ti của bàn tay để

chiến thắng cái lạnh buốt. Sự lưu thông của máu trên bàn tay càng nhanh thì càng có thể mang đến nhiều nhiệt lượng, con người cảm thấy tay ấm hẳn lên.

Sau khi ngừng chơi nghịch tuyết, lượng máu được tăng cường đến bàn tay chưa kịp thu hồi về, nhiệt lượng ở đó cao hơn bình thường nên ta cảm thây bàn tay nóng lên.

https://thuviensach.vn

Trí thoììg minh và trí nhớ

có phải lủ mệt Ỉỉhmig?

Trí nhớ và trí thông minh là hai thứ riêng biệt.

Trí nhớ là một quá trình tâm lý, nó là phản xạ có điều kiện được hình thành trong bộ não bởi sự vật bên ngoài và tư duy của bản thân. Nói một cách đơn giản đó là một sự tái hiện và bảo tồn công việc. Trí lực (trí thông minh) còn gọi trí năng là giải quyết các vân đề mới bằng cách vận dụng tri thức và kinh nghiệm của mình, từ đó có khả năng học được những tri thức và kinh nghiệm mới.

Trí thông minh của con người khác nhau trong từng giai đoạn tuổi tác, thời kỳ trí thông minh phát triển nhanh nhât là trước 18 tuổi, từ 18 - 35 tuổi là lúc trí thông minh phát triển đạt tới mức cao nhât.

Từ 30 đến 60 tuổi là lúc ổn định nhât, từ sau 60

tuổi là lúc trí thông minh bắt đầu giảm dần.

Trí thông minh phát triển cùng với sự tăng thêm của tuổi tác, được thể hiện ra từ thâ"p đến cao rồi lại giảm dần từ cao xuống thấp. Trí nhớ kém không có nghĩa là kém thông minh, chỉ có những người có trở ngại hoặc khiếm khuyết trong khả

năng hoạt động trí tuệ, dẫn đến việc gặp khó khăn trong việc thích ứng với hoàn cảnh. Như vậy mới gọi là trí thông minh kém. Sự tồn tại của trí thông minh và trí nhớ tâT nhiên có liên quan đến nhau.

1 32

o

https://thuviensach.vn

Vi sac vừa vận động xong

không ứược Iđm nuúc lạnh ngag?

Sau khi vận động, người cảm thây rât nóng, các lỗ chân lông đều mở rộng, mồ hôi không ngừng đào thải ra ngoài. Nhiệt trong cơ thể qua đó mà phân tán ra ngoài, trong người sẽ cảm thấy dễ chịu.

Nếu đi tắm nước lạnh ngay, các huyết quản mao mạch trong da bị kích thích lạnh sẽ co lại đột ngột, lỗ chân lông ra mồ hôi cũng đột ngột đóng lại.

Nhiệt độ trong người không tản ra được, chức năng điều tiết nhiệt độ cơ thể bình thường bị rôì loạn.

Như vậy, làm cho sức đề kháng của cơ thể bị giảm xuông, dễ bị mắc các chứng cảm mạo, sốt cao,...

Cho nên, sau khi vận động, cần phải nghỉ ngơi nửa giờ, hoặc sau một giờ mới được tắm.

Vì scw phải trugên dịch ch€ nguôi bệnh?

Tiết dịch là một cách chữa trị mà thầy thuốc sử

dụng để trực tiếp tiêm thuôT vào thẳng trong máu của người bệnh.

Việc chữa trị người bệnh ở bệnh viện thường gặp nhất là phương pháp uông thuố^c, tiêm thuốc.

Uống thuốc là cách nuốt thuốc vào bụng cho ruột hấp thụ. Tiêm thuốc là cách dùng ống tiêm tiêm Cơ thể https://thuviensach.vn

người

1 33

thuôc vào bắp thịt để bắp thịt hấp thụ, mà thông qua máu để dưa đến các nơi trong cơ thể. Nhưng khi có một người bệnh đau bụng đi ngoài, nôn mửa hoặc chảy máu ngoài, gây nên thiếu nước hoặc mâd máu, cần phải bổ sung nước cơ thể vào trong người, song người lại không thể uông nước hoặc uô"ng nước rồi mà dạ dày và thành ruột của họ không thể hâ"p thụ nhanh được, thầy thuôh phải áp dụng ngay biện pháp tiết dịch.

Ngoài ra, khi có một số thuốc không thể uống và cũng không thích hỢp cho việc tiêm vào bắp thịt hoặc đối với một số bệnh nhân mắc bệnh đặc biệt, thầy thuốc củng phải dùng cách tiết dịch để chữa trị.

Vì sao người bệnh căn tntyên ôzy?

Mỗi người chúng ta luôn từng giờ, từng phút cần tới ôxy. Cho nên, chúng ta hít thở không ngừng để ôxy liên tục đi vào trong người, thoả

mãn nhu cầu cơ thể. Có một số^ bệnh tật có thể làm cho chức năng hô hâ^p của người bệnh bị ảnh hưởng nghiêm trọng như bệnh hen suyễn, bệnh tim, bệnh phổi...

Bệnh nhân mắc phải những bệnh này không thể

hít thở bìiah thường như những người khỏe mạnh được, làm cho lượng ôxy hít vào bị giảm xuống, cơ

1 3 4

https://thuviensach.vn

0

thể con người vì đó ưià thiếu ôxy. Môi của bệnh nhân này thường bị tím tái, trong trường hỢp nghiêm trọng có thể nguy hại đến tính mạng. Để

cấp cứu được những người bệnh này, thầy thuốc phải kịp thời truyền ôxy cho họ, để ôxy đi nhanh vào trong người, thúc đẩy sự phục hồi sức khoẻ của cơ thể.

Vì S(W ptiđi ăn sáng tnứỉ tôi?

Ăn là để cung cấp các châ"t dinh dưỡng mà cơ

thể cần đến, làm cho người sinh ra sức lực, có đầy https://thuviensach.vn

đủ tinh lực và thể lực để học tập, công tác, tiến hành các loại hoạt động. Có một sô người cho rằng bữa sáng chỉ là bữa ăn phụ, không quan trọng và chỉ ăn qua loa.

Như vậy là không tô"t, trong ba bữa ăn của một ngày, ăn đầy đủ bữa sáng là râ^t quan trọng và cần thiết. Vì mọi người ngủ cả một đêm không ăn thứ

gì, sáng sớm dạ dày trống rỗng, mà buổi sáng chính là bữa ăn chủ yếu để bắt đầu một ngày làm việc. Nếu không ăn sáng thì bạn không đủ khí lực để học tập, làm việc. Nếu việc không ăn sáng xảy ra thường xuyên sẽ làm cho bạn thiếu dinh dưỡng, ảnh hưởng tới sự phát triển của cơ thể. Vì vậy, chúng ta phải ăn đầy đủ bữa sáng mới có thể phát triển tốt cơ thể.

Tập lạ có ảnh huông aễn chim C(W hhỡng?

Chúng ta đều biết xương cốt phát triển chủ yếu trong tuổi thiếu niên và thanh niên. Từ xương mềm dần phát triển thành xương to cứng. Thí dụ

xương ống ở tứ chi, ở hai đầu đều có lớp xương mềm gọi là chỏm xương mề. Các tế bào ở chỏm xương mềm này không ngừng chia tách, sản sinh ra các mô xương mềm mới và liên tục bổ sung thêm để tạo thành xương mới, khiến xương ống không ngừng dài ra.

1 3 6

0

https://thuviensach.vn

Rèn luyện sức khỏe rât có lợi cho sự phát triến chiều cao. Nếu ở tuổi thanh thiếu niên, thường xuyên tập luyện thì có thể làm tăng tuần hoàn máu, cung câp đủ chât xương, làm tăng khả năng chia dưới mang xương và tế bào chỏm xương mềm, khiến xương dài ra và to hơn, giúp cơ thể phát triển cao hơn. Cùng độ tuổi, cùng giới tính, những bạn hay tập luyện sẽ cao hơn những bạn ít tập từ

4 đến lOcm.

Vi sao có hiện tượng béo phì?

Nguyên nhân chính là trong cuộc sống hiện đại, người ta ăn một lượng thức ăn quá nhiều calo mà không chịu vận động, tập luyện để đào thải bớt năng lượng thừa. Trẻ em lại là nạn nhân của chế độ

thừa dinh dưỡng này. Các gia đình Châu A thường Cơ thể https://thuviensach.vn

người

137

xuyên yêu quý nuông chiều con cái, nhất là ở Trung Quốc với chính sách một con trẻ thực sự là ông vua con với bố mẹ. Thật dế hiểu, do được nuông chiều ăn uông quá mức mà trẻ em râT dễ béo phì. Cách duy nhất để tiêu diệt căn bệnh này là thường xuyên tập luyện và có chế độ ăn kiêng thích hỢp.

Té bởc á) hình dạng gì?

Sở dĩ chúng ta có thể duỗi, có thể co, có thể

khom, có thể xoay là vì do các tế bào câu thành, và đại đa số tế bào đều có hình tròn, ước tính khoảng 60 triệu tế bào tụ hỢp lại mcỉi có thể duy trì hình thể con người. Có thể chia tế bào ra làm hai loại lớn: Một loại có thể có tác dụng giống như khung nhà cao tầng; còn loại kia có nhiều tác dụng mà các tế bào cần đến có thể tồn tại trong khung đó.

Tuy nhiên, tế bào trong máu đều tách rời từng cái ra và có thể tuần hoàn tự do trong cơ thể. Tóm lại, vì khác loại nên hình dcạng của tế bào cũng khác nhau.

Cm ngưồỉ cố b(w nhiêu hhức xumg?

Con người có 206 khúc xưctng. Hình dạng và độ

lớn của xương khác nhau nhiều, có xương dài, xương ngắn, xương dẹt,... Xương sọ trên đầu là 1 38

https://thuviensach.vn

xương dẹt, giống như một chiếc hộp vững chắc bảo vệ lây bộ não. Xương tay và xương chân do nhiều khúc xương dài và xương dẹt tạo thành, chính là để cho con người vận động, chẳng hạn như cầm bát đũa, đi lại.

Một nửa phần của xương người là nước, còn một nửa kia chứa canxi, phốtpho tạo thành khối vững chắc, không dễ bị bẻ gãy, chống đỡ cho toàn bộ các hoạt động của con người. Nếu như con người không có xương thì sẽ bị đổ sập xuống mặt đât ngay.

fífii niíủc được uấig vào cơ Ihể

sè có những biến đổi gì?

Có người tưởng rằng khi uô"ng cốc nước, nước chảy qua cơ thể rồi lại chảy ra ngoài, tương tự như

khi nước chảy qua một đoạn ống. Thực ra khi đi qua cơ thể con người, nước sẽ phát sinh một loại biến dổi phức tạp. Người lớn mỗi ngày cần uô"ng chừng hơn 2 lít nước ở thể lỏng. Ngoài ra, còn hấp thụ khoảng hơn 1 lít nước ở trái cây, rau, canh, thức ăn... Ngoài việc hâ^p thụ hơn 3 lít nước từ bên ngoài còn khoảng hơn 11 lít nước thường xuyên trao đổi giữa các hệ thống và bộ phận cơ thể

người. Ví dụ: khi nuôt nước bọt thì nước bọt từ

miệng chảy xuông dạ dày, sau đó sẽ có một lượng https://thuviensach.vn

Cơ thể người

1 3 9

nước tương đương với sô' nước bọt â'y qua mạch máu đi vào tuyến nước bọt bù vào chỗ nước bọt vừa nuốt xong. Nước uống vào bụng sẽ qua dạ

dày và ruột trở lại vào máu. Bởi thế, hơn 11 lít nước trong cơ thể sẽ liên tục tuần hoàn giữa máu và các bộ phận trong cơ thể.

Trong hệ thông mạch máu của mỗi người có khoảng 5 - 7 lít máu, trong đó 3 - 4 lít là nước. Một người dù uống liền 10 lít nước thì máu của người đó cũng không vì thế mà loãng vì thành phần châ't lỏng và châ't rắn trong máu bao giờ cũng duy trì ở

mức cân bằng.

Khi uô'ng 1 lượng nước vào bụng, V i lượng nước đó sẽ vào ruột, 14 vào gan, 14 vào bắp thịt, 14 vào thận và bàng quang. Bắp thịt, cơ bắp là kho chứa nhiều nước nhâ't trong cơ thể. Cơ bắp người lớn tuổi có thể hâ'p thụ và giữ lại nhiều nhâ't đến 34 lít 1 4 0

0

https://thuviensach.vn

nước. Khi nước chứa trong gan đưa vào máu sẽ

kích thích thận sinh ra nước tiểu, nước tiểu chứa đầy trong bàng quang, cơ thể sẽ bài tiết lượng nước dư thừa ây ra ngoài.

Vì S(W mũi có dịch nhôi?

Mũi là cánh cửa mở cho không khí đi vào cơ thể

chúng ta và đẩy khí độc ra ngoài. Trước khi không khí đi vào phổi, chúng ta phải làm nhiều việc để

xử lý chúng như: hâm nóng và làm sạch không khí. Những hạt bụi nhỏ đi cùng với không khí vào mũi đều cần lọc đi.

Bước làm sạch không khí trước hết được thực hiện bởi những chiếc lông ngắn mọc ở ngay lỗ

mũi. Đây là nơi lọc sạch những bụi nhỏ. Bắt đầu từ mũi kéo dài một mạch đến buồng khí của phổi, suôT đường đi này đều có các tế bào được sắp đặt kín, từ các tế bào này mọc lên những chiếc lông mịn. Những chiếc Icĩng này được gọi là

"lông tơ".

Dịch nhớt trong mủi chúng ta trong suôt như

thuỷ tinh. Nguyên nhân làm cho nó biến thành màu xanh là do các hạt bụi nhỏ bị các sỢi lông tơ

giữ lây ở trong khí quản và đẩy vào khoang mũi, ở đó chúng trộn lẫn với dịch nhớt.

Cơ thểhttps://thuviensach.vn

người

141

Tức đụng cm lẽ bàc lú gì?

Tế bào là gốc hỢp thành sinh vật. Tâ't cả các vật sống đều do một hoặc nhiều tế bào hỢp thành.

Động vật hoặc thực vật giản đơn nhất chỉ gồm một tế bào. Tế bào trong các sinh vật phức tạp hơn thì cùng làm việc với nhau. Chúng hỢp thành quần thể, mỗi một quần thể đều làm một công việc chuyên môn nào đó cho thực vật hay động vật.

Một tổ chức tế bào là một quần thể tế bào có hình thức riêng biệt, chúng tham dự vào một công việc riêng biệt. Thí dụ, có tổ chức xương, tổ chức cơ bắp, tổ chức vỏ cây,... Khi một số tổ chức hỢp lại với nhau để hoàn thành một nhiệm vụ đặc biệt thì quần thể tổ chức này gọi là "Cơ quan", thí dụ

như tay người, nó gồm các tổ chức xương, cơ bắp, thần kinh và các tể chức khác hỢp thành.

Trong cơ thể có năm loại tế bào quan trọng. Tế bào da tạo nên da, các tuyến và tạo nên lớp bao mạch máu.

Tế bào thần kinh tạo nên não, tuỷ sống và hệ thần kinh. Tế bào máu ở ữong máu và limphô. Tổ chức tế

bào kết hợp thì cấu tạo nên bộ xương của thân thể.

Hệ thống tuần hoàn thì biểu hiện trạng thái sống động ở mức độ cao, nó vận chuyển máu và ôxy đến từng tế bào và vận chuyển các chất phế thải đi (như

CO2 chẳng hạn). Các tế bào làm cho chất dinh dưỡng và ôxy kết hỢp với nhau một cách chậm, từ đó thu được nhiệt lượng và năng lượng cần thiết cho cuộc 142

0

https://thuviensach.vn

sống và công việc của chúng. Cơ bắp có thể co giãn, thần kinh có thể truyền tín hiệu, não có thể suy nghĩ,... tẫ"t cả đều dựa vào loại năng lượng này.

\ì S(W chăn của chúng ta

hh&ng băng nhau?

Thân thể chúng ta hoàn toàn không phải do hai nửa giông hệt nhau hỢp thành "không đôl xứng".

Chúng ta có thể dùng rất nhiều phương pháp tự

mình quan sát hiện tượng này. Khi soi gương để

ngắm mặt mình, chú ý sẽ thây rằng nửa mặt bên phải phát triển đầy đủ hơn nửa mặt bên trái, má bên phải sẽ lồi hơn một chút, mắt và tai thì lớn hơn bên trái nhiều.

Cơ thể người

143

https://thuviensach.vn

Các bộ phận khác của cơ thể chúng ta cũng như

vậy. Độ dài và độ nhạy bén của hai chân củng khác nhau. Tim nằm ở bên trái mà gan nằm ở bên phải, làm cho nội bộ cơ thể không hoàn toàn cân bằng. Kết quả là bộ xương của chúng ta cũng có chút mâd cân bằng.

Sự khác biệt nho nhỏ vừa nêu này trái lại gây ra ảnh hưởng đáng kinh ngạc với phương thức làm việc của chúng ta. Kết câ"u thân thể không cân bằng làm cho chúng ta bước đi cũng không cân bằng. Động vật cũng giông như vậy, bởi vì kết câ"u thân thể của chúng cũng không cân bằng.

90% nhân loại thuận tay phải. Những điều này không phải do sự không đối xứng của thân thể gây ra, mà là do sự không đôì xứng của não gây ra.

Phần nửa trái của não không chế phần nửa bên phải của thân thể và ngược lại. Cũng vì nửa trái của não chi phối phần nửa bên phải, làm cho phần nửa bên phải thân thể chúng ta có nhiều khả năng hơn, vì thế mà dẫn đến phần lớn chúng ta đều thuận tay phải.

\ì S(W cm trai lại bị lộhái?

Con trai sau khi đến tuổi thành niên, ở cổ sẽ lộ

ra một cục u, đó là yết hầu.

1 4 4

0

https://thuviensach.vn

về một ý nghĩa nào đó, việc lộ hầu ở con trai là biêu hiện ở sự truủng thành; điều đó có liên quan đến các kích thích tố nam giới. Con trai đến độ 15 tuổi, trong cơ thể bắt đầu sinh ra một lượng lớn kích thích tố, xương sụn ở cổ nhanh chóng phát triển thành yết hầu. Lúc bấy giờ, không chỉ yết hầu ở con trai to hơn con gái mà tiếng nói của con trai cũng vỡ ra và trầm hơn. Theo ngôn ngữ âm nhạc, tiếng nói đã trầm đi một quãng tám.

Mât cứa trẻ sc Sinh

có tfiể nhìn thấy am gi?

https://thuviensach.vn

c ơ thể người

145

Nếu nói là quan trọng thì khuôn mặt của mẹ

củng quan trọng vì đó là cái mà trẻ sơ sinh nhận biết trước hết. Người ta nói rằng khi người mẹ từ

giường của bé bước ra ngoài phòng và khi trở lại gian phòng, da của trẻ sơ sinh liền xuâd hiện sự khác biệt về nhiệt độ. Qua đó có thể thấy rằng, con mắt của trẻ sơ sinh có thể nhận ra mẹ thì cũng có thể

thây được các đồ vật.

Dạ ứứy chứa khoảng bao nhiêu thức ăn?

Trung bình dạ dày con người chỉ chứa được Ikg thức ăn. Để tiêu hóa hết số thức ăn này phải cần một khoảng thời gian từ 2 đến 6 giờ, để lục phủ ngũ tạng tiếp nhận năng lượng cần thiết.

Trong quá trình tiêu hóa, acid dạ dày và enzym tách thức ăn thành những phân tử năng lượng cực nhỏ, chúng vận hành theo thành ruột đến hệ

thống tuần hoàn.

12 giờ sau lần ăn đầu tiên, bộ máy bài tiết sẽ làm công việc loại bỏ cặn bã ra khỏi cơ thể con người.

Tại sao ím g w có thể đứng thăng đwc?

Trên mặt da có râT nhiều tuyến, mỗi tuyến có một ống nằm ở bề mặt da, đó chính là tuyến mồ

1 4 6

https://thuviensach.vn

hôi. Khi thời tiết nóng, tuyến này tiết ra mồ hôi và do bay hơi nên mồ hôi mang đi thân nhiệt làm cho ta có cảm giác mát mẻ. Còn về mùa đông, do lạnh nên mùa đông không tiết ra, mặt khác muốn giữ

cho thân thể được ấm nên sợi cơ sẽ co lại và kéo cho lông mau đứng dậy, ống mồ hôi tạo thành nốt sần. Mọi thứ đều dựng đứng lên, nên không khí âm lập tức điền vào khoảng trông giữa các lông tơ

và nốt sần tạo thành một lớp giống như chăn mền để bảo vệ cho cơ thể ta được ấm áp.

Rmi nm cố tác dụng gì?

Đồ ăn sau khi vào miệng sẽ đi theo đường thực quản là dạ dày - ruột non - ruột già - trực tràng và cuối cùng là hậu môn. Ruột non chịu trách nhiệm hấp thụ chất dinh dưỡng. Trên đoạn đường từ

miệng đến ruột non, châ"t dinh dưỡng ngấm vào vi tuyến quản của thành ruột và được hấp thụ. Ruột non dài ước độ 5m, thức ăn lưu lại để phân giải ở

ruột non ước độ 5 giờ! Vì thế, ruột non như một nhà máy hóa châd có dây chuyền sản xuâì dài.

Tại S(W máu cô vị mận?

Máu là một chất lỏng quí giá nhất ữong cơ thể.

Máu gồm có hai bộ phận, đó là tế bào máu và huyết https://thuviensach.vn

Cơ thể người

1 4 7

tưcỉng. Trong huyết tương có đến 90% là nước, còn lại 8% là các chất tan trong huyết tương trong đó gồm có muối vô cơ. Sự tuần hoàn của máu sẽ dẫn muối vô cơ

trong thực phẩm mà chúng ta ăn vào đi khắp cơ thể.

Vì thế cho nên, chỉ cần bất kỳ một bộ phận nào của cơ thể ta bị chảy máu là có máu mặn đi ra.

Do đâu mãt cử động được?

Có sáu cơ điều khiển các cử động của mắt. Một cơ xoay mắt ra khỏi mũi; cơ hướng vào mũi; cơ

hướng lên trên; cơ hướng xuống dưới; cơ hướng xuông và ra ngoài; cơ hướng lên và ra ngoài.

Tất cả các cử động này được phối hỢp trong não. Nếu cơ thẳng bên ở một mắt co lại thì cơ thẳng giữa ở mắt kia củng co lại với mức tương tự. Các cơ thẳng trên cùng hoạt động với nhau để kéo mắt trở về và cũng để nhìn lên. Các cơ thẳng dưới làm cho mắt nhìn xuông. Các cơ chéo trên xoay mắt hướng xuống và ngoài. Các cơ chéo dưới xoay mắt hướng lên và ra ngoài.

y ấ ^ tố gì hỉém soát nhiệt đệ cơ thể?

Hằng định nội môi là tiến trình sinh lý học trong đó các hệ bên trong cơ thể như huyết áp.

1 4 8

https://thuviensach.vn

thân nhiệt, cân bằng acid-base, được giữ ở naức cân bằng, bâd kể các thay đổi từ bên ngoài.

Trung tâm nhiệt độ ở vùng dưới đồi của não kiểm soát sự mât nhiệt và sự tạo nhiệt của cơ thể

qua da. Quá nhiệt làm tăng dòng chảy của máu từ

các mạch máu, để tỏa nhiệt và làm tiết mồ hôi qua các tuyến mồ hôi để giải nhiệt. Thân nhiệt giảm thu hẹp bề mặt các mạch máu, ngu’ng ra mồ hôi và làm cho các cơ dụng lông co lại khiến lông dựng đứng, giữ lại không khí như một lớp cách ly.

Tăng thêm nhiệt có thể tạo ra bằng cách run.

Các cử động của cơ thể cũng được coi là hằng định nội môi. Một người cảm thây nóng bức có thể duỗi tay và chân để tăng sự thoát nhiệt. Một người cảm thây lạnh có thể co người lại để giảm bớt diện tích của cơ thể bị mât nhiệt.

Công năng của ỉiaỉ lê mủi

có giong nhm Miõng?

Con người có hai lỗ mủi như nhau, thông thường một lỗ có thể hút vào được nhiều không khí hơn so với cái kia. Khi hai lỗ mũi cùng hút không khí thì có một cái hút nhanh, một cái hút chậm, mặt khác cứ cách vài giờ lại đổi cho nhau.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

1 4 9

Khả năng phân biệt mùi của hai lỗ mũi củng không giông nhau. Nếu như ngửi hai loại mùi vị

khác nhau hỗn hợp lại, thì khi ngửi mùi nào mà dễ

nhận biết thì lỗ mũi hít với tốc độ nhanh còn mùi nào khó nhận biết thì lỗ mũi lại hít chậm chậm để

có suy nghĩ. Khi từng lỗ mũi làm việc, các nhà khoa học phát hiện: cho dù là mùi nhạy cảm, phản ứng của hai lỗ mũi cũng không giông nhau.

\ì sao ta ỈUiát nước?

Lý do khát là do sự thay đổi lượng muôi chứa trong máu. Trong máu có chứa nước và một lượng muôi nào đó. Khi nào tỷ lệ muôi và nước trong máu thay đổi, tỷ lệ muối lên cao chẳng hạn, sẽ

khiến cho ta có cảm giác khát.

1 5 0

https://thuviensach.vn

Trong não ta có "trung tâm điều hành cảm giác khát". Nó sẽ ra lệnh đáp ứng lượng muôi cần thiết trong máu. Khi tỷ lệ muối trong máu lên cao, trung tâm này báo động cho cuống họng, từ cuống họng một tín hiệu được gửi đến cho não. Quá trình này chính là cảm giác khát.

Da lá gì?

Da bao gồm hai lớp mô. Một lớp dày hơn nằm dưới gọi là bì (hay nội bì) lớp trên gồm các mô nhuyễn hơn gọi là biểu bì. Hai lớp này dính với nhau theo kiểu râT đáng lưu ý. Lớp nội bì có những cái mao mạch nhô lên, đâm lên lớp trên và lớp trên uốn theo gai để ôm chặt lâ"y mao mạch. Nhờ vậy, hai lớp dính chặt vào nhau. Lớp mao mạch này được xếp đặt gỢn sóng theo kiểu mẫu mà ta có thể

nhìn thấy rõ ở một vài nơi trên da của ta. Trên đầu các ngón tay là rõ nhâT. Nó chính là các dâu tay.

Lớp ngoài cùng của da - tức là lớp biểu bì -

không có mạch máu. Nó gồm lớp tế bào mà khi chết đi sẽ biến thành "lớp sừng". Có thể nói, cơ thể

con người được bao bọc bằng một lớp sừng. Lớp sừng này râT hữu ích vì nó bảo vệ ta khỏi đau.

Nước cũng không làm gì được nó và nó lại là chất cách điện tôT.

Cơ thể người

151

https://thuviensach.vn

Tuy nhiên, phần dưới cùng của lớp biểu bì tức là sinh tầng (assise generatrice) thì lại rât sô"ng động. Công việc của nó là sản xuât không ngừng ra các tế bào mới. Lớp tế bào mới sinh này sẽ đẩy tế bào mẹ (tế bào già) lên phía trên. Khi bị tách khỏi nguồn thực phẩm, các tế bào mẹ bị chết và trở

thành chât sừng.

Hàng ngày, có hàng tỉ tế bào sừng lớn trên bị

chết và bị tróc ra. Nhưng may thay lại cũng có hàng tỉ tế bào mới sinh ra để thay thế. Nếu tế bào sừng không chịu tróc ra thì lâu ngày chắc cơ thể ta bị bao bằng một lớp sừng cứng ngắc, ta không cười, nói, mở mắt, nhắm mắt và cử động tay chân được.

Nliưng nếu tróc ra mà không được thay thế thì lớp da sẽ không còn lớp sừng để bảo vệ nữa, thân thể

ta sẽ bị thương tổn nặng. Chính nhờ quá trình chết, hóa sừng bong ra, được thay thế mà da của ta luôn luôn "trẻ" và "tươi".

Có tới 30 lớp tế bào sừng trên da. Dù bạn có ở

sạch sẽ mâ"y đi chăng nữa, cứ cách ngày bạn tắm, kỳ cọ trên da, bạn vẫn thây có cáu ghét. Đó chính là một phần tế bào sừng bị bong (tróc) ra.

Da của chúng la dùng ãể làm gì?

Da bao phủ toàn bộ cơ thể của chúng ta ngoại trừ hai mắt. Nó tạo ra một rào cản chông lại các vi 152

0

https://thuviensach.vn

sinh vật và bảo vệ cho chúng ta khỏi những thương tích nhỏ. Da không thâm nước, da giúp duy trì nhiệt độ cơ thể của chúng ta.

Khi chúng ta cảm thây nóng, da thay đổi màu vì các mao quản nhỏ li ti trong da giản ra và nhiệt được thải ra từ máu.

Da cũng giúp giữ nhiệt độ cho cơ thể trong những điều kiện lạnh bằng cách co hẹp các mạch máu trong da.

Da không thấm nước, nó ngăn chặn độ ẩm thoát ra từ cơ thể. Mặc dù, chúng ta đổ mồ hôi trong những ngày hè, điều này là có ích vì nó làm mát cơ thể. Da có chứa nhiều dầu và nhiều thụ thể

thần kinh, giúp chúng ta cảm nhận được lạnh nóng, xúc giác và đau.

Tại scw chúng ta tụi tmên tiểu?

Nước tiểu sau khi được thận chế tạo nhờ ông dẫn niệu từ từ được đưa vào hồ nước bẩn - bàng quang tạm thời cất giữ.

Cái hồ nước bẩn - bàng quang này, nằm trong khoang chậu, phía dưới khoang bụng. Thành bàng quang tương đối dày, chủ yếu do cơ phẳng cấu thành, cho nên tính đàn hồi cao. Nó có thể tạm thời cất giữ 350 - 500 ml nước tiểu. Khi đã chứa Cơ th https://thuviensach.vn

ể người

153

đầy nước tiểu, hình dáng của bàng quang giống như naột quả đào lộn ngược, đầu nhọn hướng lên, cuống chúc xuống. Phần tương đương với cuống của quả đào là cửa niệu đạo, gọi là cờ thắt niệu đạo, bình thường cơ thắt niệu đạo co lại, khiến cho cửa niệu đạo đóng chặt, ngăn chặn không cho nước tiểu dự trữ trong bàng quang có thể tuỳ tiện thoát ra ngoài.

Tính đàn hồi của bàng quang có hạn độ nhâd định. Khi nước tiểu được dự trữ tới một lượng nhâd định, thành bàng quang nhận được kích thích của áp lực nước tiểu, thông qua điều khiển của hệ

thống thần kinh, đặc biệt là tác dụng điều khiển của đại não, sinh ra cảm giác muốn đi tiểu, đại não hạ lệnh mở cửa niệu đạo - cơ thắt co lại, khiến cho cửa niệu đạo càng đóng chặt hơn. Đại não lại ra lệnh cho cơ bàng quang co mạnh, cơ thắt của niệu đạo giãn ra, cửa cống mở ra, lúc này cơ bụng củng góp sức co lại, nước tiểu trong bàng quan dưới áp lực lớn như thế, thông qua niệu đạo cứ thế mà tuôn ra.

Câu tạc của lông tóc như thể nao?

Lông tóc phát triển trong một nang lông. Phần lông tóc trên da gồm ba lớp: lớp biểu bì bên ngoài, 1 5 4

https://thuviensach.vn

lớp vỏ là phần tóc chính có chứa các sắc tố nên tóc sẽ có màu, và lớp tỷ ở giữa có thể sông. Thân tóc, lông ở dưới bề mặt da có phần đáy phồng lên tạo thành một hàng có chứa một khô'i tế bào đang phân chia. Khi đã tạo thành các tế bào mới, các tế

bào già hơn bị đẩy lên trên và được kêratin hóa để

tạo thành chân và thân lông, tóc. Lông, tóc có thể

dựng lên vì có một cơ cứng nhỏ ờ trong bì bám vào nang lông.

Xương nức lân nhăt trơng cơ tfié chúng ta?

Xương đùi hay xương bắp chân là xương lớn nhât trong cơ thể của chúng ta, đó cũng là xương mạnh nhâT trong cơ thể. Xương đùi chiếm 1/3

chiều cao của cơ thể. Một người đàn ông cao ImS

có xương đùi khoảng 0. 5m.

Cơ thể https://thuviensach.vn

người

1 55

Xương đùi nố"! khung chậu ở phần trên với hai xương gọi là xương chày và xương mác ờ dưới.

Xtíong cụt là gì?

Xương cụt là phần cuối cùng của cột sông con người và gồm bôn đốt sống nhỏ giống như xương và tương đương như đuôi ở các động vật bậc thâ"p.

Các xương này được vùi trong mô cơ, nhưng đôi khi chúng cong ngược ra sau và được bao quanh bởi một lớp da giống như để tạo thành một cái đuôi thật sự.

Tên gọi xương cụt (coccyx) được nhà sinh lý học người Hy Lạp là Galen (130 - 200 trước công nguyên) đặt ra và có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là chim cuckoo, vì xương này ít nhiều giống cái mỏ của chim cuckoo.

Vì S(W mứu đỡng?

Sự chảy máu xuất hiện khi da bị tổn thương và các mạch máu gần bề mặt bị đứt. Sự chảy máu không thể tiếp tục lâu vì máu của chúng ta có chứa những chất đặc biệt, tạo thành một cục máu đông để làm cạn và ngăn cản dòng chảy của máu.

1 5 6

https://thuviensach.vn

Một enzyme được gọi là thrombin có trong máu, khơi màu trong quá trình tạo cục máu đông.

Điều này tác động lên trên một prôtein được gọi là íibringen và làm thay đổi prôtein thành íibringen và các tế bào máu, chỉ có huyết tương không màu của máu đi qua được nó. Cục máu đông tạo ra một lớp phủ bảo vệ bên trên vết thiíơng.

Cơ ợuan náo nằận được nhiêu mứu nhắt?

Hai quả thận nhận được nhiều máu nhẩ"t so với các cơ quan khác trong cơ thể. Thận thực hiện công việc quan trọng là lọc máu và làm sạch các chất thải khỏi máu.

Nhưng khi chúng ta vận động nhiều, các cơ cần nhiều máu hơn. Trong thực tế, cơ thể cung câ"p máu cho các cơ nhiều gấp năm lần so với trong khi cơ thể ở trạng thái nghỉ.

Máu được dẫn đến các cơ quan khác để tiếp cho các cơ, chỉ có máu cung cấp cho não là luôn luôn không đổi.

Vì sac miệng của chúng ta tiết ra nước?

Khi chúng ta cảm thấy đói và nhìn thấy thực phẩm, một chất lỏng là nước bọt chảy ra khỏi các tuyến nước https://thuviensach.vn

Cơ thể người

1 57

bọt trong miệng. Nước bọt giúp cho việc nhai thức ăn dễ dàng hơn bằng cách làm ẩm thực phẩm.

Nước bọt cũng có chứa các hóa châd gọi là các enzyme để bắt đầu phân cách thức ăn thành một trong ba loại dưỡng chất mà cơ thể chúng ta cần, đó là carbohydrate, prôtêin và chẫ"t béo, do đó việc tiêu hoá thật sự bắt đầu ở miệng của chúng ta.

Cột song am cđu tạc như thể nùc?

Cột sống được tạo thành từ ba kiểu đốt xương sống chính, mỗi kiểu có một hình dạng khác nhau: các đốt sống cổ trong cổ, các đôd sống lưng trong lưng và các đốt sống thắt lưng ở phần dưới của lưng. Xương cùng và xương cụt cả hai đều do rứiiều đốt sống dính liền lại hỢp thành. Những đĩa sụn tạo thành một gôl đệm giữa các thàrủì phần khác nhau của cột sống và làm giảm các lực nén ép.

Vì sac người ngăxuângBỉển Chết

hhùngchìm?

Bơi lội trong Biển Chết bạn đừng bao giờ lo chết đuô"i, bởi vì hàm lượng muối trong nước biển ở

đây cao tới 270 phần nghìn. Tỷ trọng nước biển 1 5 8

https://thuviensach.vn

0

còn lớn hơn cả tỷ trọng người bạn. Vì thế ta có thể

nổi trên biển như một tâm go.

Xem bản đồ ra chúng ta sẽ thấy Biển Chết nằm ở

vùng biên giới phía Tây của Jordan, là chiếc hồ thâp nhâd thế giới, lọt thỏm trong vùng có địa hình xung quanh tương đối cao. Thực ra, Biển Chết không phải là biển thực sự mà chỉ là một cái hồ không có lối ra.

Chung quanh các sông chảy vào Biển Chết phần lớn là sa mạc và nham thạch đá vôi. Các tầng nham thạch đó có chứa rất nhiều muối khoáng. Vì thế, nước sông chảy vào Biển Chết đều có hàm lượng muối râd cao, không có đường ra nên những khoáng châd này đều bị giữ lại toàn bộ. Đồng thời, Jordan lại là vùng hanh khô, ít mưa. Mặt Trời gay gắt không ngừng làm cho nước trong cái "vũng" kứì này bốc hơi rất mạnh.

-

TCtI Ì c . ' —

‘

^

https://thuviensach.vn

Cơ thể người

1 5 9

Trong khi đó, một nguồn nước chính của Biển -

sông Jordan, lại bị rút bớt dáng kể để phục vụ tưởi tiêu. Thời gian tích lại, hàm lượng muôi trong biến ngày càng nhiều, ngày càng đậm đặc. Kết quả là trong thuỷ vực này, trừ một vài vi khuẩn, không có sinh vật nào tồn tại được.

Điêu gì diên ra Hài la ngứa da?

Cảm giác ngứa da xuâd hiện khi da bị tác động bởi một va chạm ở mức vài micrôn. Cảm giác này xuât hiện như một cách tự vệ trước những châm chích của muỗi hay những côn trùng khác. Cảm giác ngứa sẽ buộc ta phải gãi ngay lập tức vì đây là cách phản ứng nhanh nhất để giết con muỗi có thể khiến ta bị sôt dịch.

Hỉii hát ầ íWị cmngưũỉta

có Ihê bị nỂ tung ra HMng?

Không, vì nhiều nguyên nhân. Thí dụ, các bộ

phận ccí thể trong mũi và họng, liên quan tới việc hắt xì hơi, không liên kết trực tiếp với những bộ

phận nằm ở sau con ngươi trong mắt người. Vì thế, chúng không thể tạo ra áp suâT đẩy con ngươi ra ngoài hốc mắt.

160

https://thuviensach.vn

Có thực tà những người thuận tag trái

có iưchtg độc OcU) hcn hhõng?

Không, các nghiên cứu không chứng minh được điều này. Không có bằng chứng về việc những người thuận tay trái có khả năng sáng tạo lớn hơn những người thuận tay phải để có thể dễ tìm thây những cách giải quyết vấn đề độc đáo và bất ngờ hơn.

Vì sao hai anh em sinh đồi

lại có văn lay hỉưk nhau?

Dù hai anh em sinh đôi có chung ADN nhưng nhiều tế bào của họ không trùng khít nhau. Ngoại hình của con người không chỉ được quy định bởi gen. Dâ"u vân tay phát triển khi bào thai còn ở

trong dạ con. Ảnh hưởng tới sự hình thành của vân tay còn có nhiều dao động tình cờ ở hoóc môn.

Cũng vì lý do này nên anh em sinh đôi có thể có những vết tàn nhang hay nốt ruồi khác nhau.

Vì S(W người ta tại mộng du?

Để làm rõ điểm này, chúng ta hãy bắt đầu xem xét từ giâh ngủ. Chúng ta cần phải ngủ để cho cơ

https://thuviensach.vn

Cơ thể người

161

quan và tổ chức của thân thể được nghỉ ngơi và khôi phục, ớ trong não có một "trung khu ngủ", nó điều tiết giấc ngủ và nước đi của thân thể.

Vậy thì cái gì điều tiết trung khu ngủ này nhỉ?

Đó là máu. Sự hoạt động của thân thể chúng ta trong cả ngày đã thải vào máu một sô" châ"t, trong đó có canxi. Châ"t này đi vào trong máu và gây ra kích thích trung khu ngủ. Còn trung khu ngủ trước đó đã bị một số châ"t đặc biệt "làm cho hoạt động", do đó sẽ phản ứng với canxi.

Khi trung khu ngủ gây tác dụng, nó cần làm cho một phần não bị trở ngại, từ đó làm cho chúng ta không còn thiết làm gì nữa, đồng thời làm cho chúng ta không còn tri giác. Chúng ta có thể gọi là "giâ"c ngủ não".

Thứ nữa là nó làm cho một số thần kinh ở

trong não bị trở ngại, từ đó làm cho cơ quan nội tạng và tứ chi ngừng hoạt động. Chúng ta gọi đó là "giâ"c ngủ thân thể". Thông thường tác dụng của hai phản ứng này (hay gọi là hai loại giâ"c ngủ) kết hỢp với nhau, nhưng trong một sô" trường hợp, chúng có thể mỗi cái đi một đường! Não có thể ngủ mà thân thể thì vẫn thức. Điều này có thể

sinh ra tình huông hệ thần kinh phản ứng không bình thường. Do đó, những người như thế có thể

ngồi dậy, đi lại khắp nơi trong lúc não vẫn ngủ!

162

https://thuviensach.vn

Giâc ngủ của não và giẩ"c ngủ của thân thể không trùng nhau, người ta trở thành kẻ mộng du.

Tại sao hhỉ da bị xãyxát

iạỉ chây ra nưức vàng?

Giữa các tế bào có một loại dịch được gọi là dịch tế bào. Dịch này phần lớn chảy đến các tuyến hạch, cũng có một bộ phận nhỏ đi vào vi huyết quản biến thành dịch tuyến hạch tập trung lại nhiều nơi trên cơ thể.

Khi ta bị xây xát mà vết thương lại rất nhỏ thì dịch tuyến hạch có thể chảy ra, có màu vàng vàng.

\ì sao vê mùa đmg

miệng nói ra twỉ tráng?

Vào mùa đông lạnh giá, người ta đứng ngoài sân nói chuyện thấy có khói trắng từ trong miệng phả ra.

Đó là vì không khí bên ngoài rất lạnh, nhiệt độ cơ

thể chúng ta lại cao hơn bên ngoài. Do đó hơi trong miệng chúng ta phả ra là hơi nóng, lại đem theo hơi nước. Hơi nước khi gặp không khí lạnh bên ngoài sẽ

đọng lại thành những hạt nước vô cùng nhỏ bé, qua ánh sáng mặt trời trông thành luồng hơi trắng.

https://thuviensach.vn

Cơ thể người

1 63

Vì sao rwM giá bị còng lưng?

Người già còng lưng bởi vì thân thể bị mệt mỏi không thể đứng thẳng được, có phần nghiêng về

phía trước buộc người nhiều tuổi thường phải chông đỡ thân mình bằng một cây gậy.

Tuổi càng cao, sự thoái biến của toàn cơ thể

càng dễ nhận thây. Trường lực của cơ giảm bớt, đốt sống biến dạng, hụt mâT chiều cao, những đĩa sụn khớp đốt sông dồn lại. Nếu sự lún xuống đó thể hiện một cách bâT thường thì phần trước của đốt sống lún xuông nhiều hơn phần sau làm cho cột sống cong lại, đó là tật gù của người già.

Tạỉ sao có Imỉ lóc zoăn?

Các dân tộc khác nhau có những loại tóc khác nhau. Người phương Đông có tóc mọc thẳng.

Người da đen có tóc xoăn áp vào da đầu. Người da trắng (chủng người Cápcadơ) có thể có tóc mọc dựng, hơi xoăn hoặc rất xoăn.

Màu tóc, độ cong (xoăn) và độ dày của sợi tóc thì phụ thuộc vào gen di truyền. Mỗi người khi sinh ra, tóc đã có một cấu tạo và loại hình riêng.

Trong cấu tạo của sợi tóc có chứa một chất quyết định độ uốn cong của tóc.

1 6 4

0

https://thuviensach.vn

Nếu đem cắt đôi một sỢi tóc mọc thẳng và một sợi tóc mọc cong để quan sát mặt cắt ngang của chúng dưới kính hiển vũ, ta sẽ thấy tóc thẳng có mặt cắt hình tròn, còn tóc cong (xoăn) có tiết diện méo. Tiết diện ngang của sợi tóc càng méo thì tóc càng dễ cong.

Màu của tóc phụ thuộc vào' một chất gọi là hắc tố. Nó là một chất sắc tố. Khi bắt đầu hình thành sỢi tóc, trong các tế bào tóc đã có chứa chất này. Hàm lượng sắc tố quyết định độ đậm nhạt của màu tóc.

Tuổi càng lớn, số lượng sắc tố trong các tế bào mới sinh ngày càng ít đi. Cho nên ở người đứng tuổi trở lên, tóc sẽ chuyển sang màu tro hoặc bạc trắng.

Vì S(W có nhiêu mùu tốc hhúc nhau?

Tóc người ta có cấu tạo râd thú vị. Tóc sinh ra từ

chất sừng trong da. Trước tiên tóc cắm rễ xuống dưới da, sau đó mới xuyên qua các lớp da mọc lên trên.

Cũng như lớp da đầu, tóc có một lớp "đât"

dùng để sinh trưởng. Đó là một lớp tổ chức tế bào.

Thân sừng của sỢi tóc lấy được châT dinh dưỡng từ

lớp này và mọc lên từ đó. Trong các tế bào của sợi tóc, có những tế bào chứa sắc tố. Tóc càng mọc dài thì hắc tố càng sinh sôi nảy nở. Sau khi hắc tố chết, chúng để lại những hạt sắc tô" ở trên sỢi tóc.

Cơ th https://thuviensach.vn

ể người

1 6 5

Màu của hạt sắc tô" này gồm có phổ hệ của tất cả các màu nâu: từ màu đỏ cho đến màu nâu đen, màu nào cũng có. Một phần châ"t sừng của tóc có màu vàng. Màu vàng này trộn với các màu khác nhau của hạt sắc tố làm cho tóc người ta có màu khác nhau, từ màu vàng kim cho đến màu đen.

Gen d' truyền quyết định màu của hạt sắc tố, qua đó quyết định màu tóc.

Trung bình mỗi người có khoảng 300 - 500

nghìn sỢi tóc. Người tóc vàng có mật độ tóc dày hơn. Người tóc đen có sỢi tóc to hơn, số lượng sợi tóc ít hơn người tóc vàng khoảng 1/4 ở người tóc đỏ (hung) thì sô" sợi tóc càng ít nữa.

Mỗi tháng, tóc người dài thêm khoảng 1 - 2cm.

Vận tốc sinh trưởng của tóc trong những thời gian khác nhau của một ngày thì khác nhau.

Vi sao ttiùỉ kỳ mang thai của nguồỉ

là 9 tháng?

Trong các loài động vật có vú, thời gian từ lúc trứng thụ tinh cho tới lúc có thai đến khi sinh nở

gọi là thời kỳ mang thai. Loài người có thời kỳ

mang thai là 280 ngày. Sở dĩ, cần thời gian dài như

thê" là do thai nhi trong lòng mẹ cần trải qua nhiều biến đổi, sinh trưởng, lớn lên sao cho sau khi lọt lòng mẹ, em bé có thể sông được.

1 6 6

https://thuviensach.vn

Ttiaỉ nhỉ lớn lên ở bộ phận nứ€

irong cơ Ihẽ ngưùỉ mẹ?

Sau khi trứng thụ tinh, tế

bào trong trứng bắt đầu sinh

trưởng. Quá trình này thực

hiện thông qua sự phân chia

tế bào - một tế bào biến thành

hai tế bào. Đó là "phôi", nó vẫn ở

trong ống dẫn trứng, nhưng

đang tiến về phía tử cung. Sau

đó, phôi đi vào tử cung: khi

phôi được 10 ngày, nó bắt

đầu chui vào vách tử cung.

Tử cung là nơi phôi thai

sinh trưởng lớn lên.

Tử cung là một cơ quan hình

quả lê, to bằng khoảng nắm tay, nó cung cấp chất dinh dưỡng cho thai nhi và bảo vệ thai nhi. Bào thai lớn lên thì tử cung cũng dần dần mở rộng ra. Nó có thể không ngừng to lên là nhờ nó có vách đàn hồi, có thể to lên 500 lần.

Trong tử cung có 2 lớp tổ chức bảo vệ thai nhi. Lớp bảo vệ ngoài làm cho thai nhi tiếp xúc với vách tử

cung. Lớp bảo vệ bên trong chứa đầy chất dịch lỏng để bào thai nổi trong chất dịch này. Chất lỏng đó như

một cái đệm làm cho thai nhi không bị va chạm khi https://thuviensach.vn

Cơ thể người

1 6 7

người mẹ di chuyển, đi lại. Thai nhi không ngừng phát triển lớn lên trong tử cung cho đến ngày lọt lòng mẹ.

Tim của Ihaỉ nhỉ băt đái đập từỉúc nức?

Trái tim tương lai của thai nhi hình thành thông qua sự kết hỢp hai mạch máu ở sát phía dưới đầu.

Mạch máu mới hình thành này lớn lên rất nhanh, nó mọc cong trở lại, cuối cùng hình thành trái tim.

Tim thai nhi bắt đầu đập khi cái thai được ba tuần tuổi trong bụng mẹ.

Vì scw trẻ sơ sinh hhóc nhiêu thế?

Đứa trẻ khi vừa mới lọt lòng đã khóc oe oe, có thể là do bé cảm thây khó chịu, hoặc do đói.

Khi đứa bé lớn lên một chút, có thể cho bé bú sữa. Nhờ đó bé sẽ không khóc nhiều nữa.

Có trường hỢp hiện tưc;tng khóc của trẻ sơ sinh là một sự vận động của cơ thể, lúc ắy đứa trẻ có thể chẳng cần gì hết, nhưng bé vẫn khóc.

Tại sao cm tại giông bõ mẹ?

Con cái có thể tổng hỢp được một số đặc điểm của cả bô" lẫn mẹ. Trong tế bào tinh trùng của bố

1 6 8

https://thuviensach.vn

và trong tế bào trứng của mẹ đều có nhiễm sắc thể. Thành phần của nhiễm sắc thể là gen - một vật châT dạng hạt, truyền đạt tính trạng di truyền.

Gen có thể truyền cho con một s ố đặc điểm của bô"

và mẹ. Thí dụ: màu da, tóc, khuôn mặt, cấu tạo thân thể,...

Phương thức hỗn hỢp gen và kiểu loại gen của bố

mẹ quyết định đứa con lớn lên sẽ ra sao. Có thể con sẽ có tóc giống mẹ, mũi giống bố, cũng có những bộ

phận chẳng giông bố cũng chẳng giống mẹ.

Màu cta ỜẾ mẹ Hhúc nỉưm

Ih ì cm sẽ có mứu đa gì?

Nếu phía người có màu da đen (bố hoặc mẹ) không có bâ"t cứ huyết thống nào của người da trắng, và phía người có màu da trắng (mẹ hoặc bố) cũng không có bâ"t cứ huyết thông nào của người da đen, thì đứa con của hai người này sẽ có "màu da trung gian", gọi là "lai đen trắng".

Nếu bố mẹ là con lai đen - trắng, thì màu da của con có thể là màu đen (trở lại màu da của tổ

tiên da đen), cũng có thể là màu trắng (trở về màu da của tổ tiên da trắng).

Nếu bô" (hoặc mẹ) có màu da nhạt nhưng lại có huyết thống da đen, còn mẹ (hoặc bô") là người da Cơ th https://thuviensach.vn

ể người

1 6 9

trắng, thì màu da của con sẽ không thẫm hơn màu da nhạt của bố mẹ.

Chúng ta cẩn những vỉtamin nứo?

Chúng ta cần tất cả các loại

vitamin. Nếu ta không thể nhận

được một loại vitamin nào thì tức

là ta mắc chứng bệnh thiếu vita-

min đó.

Vitamin khác nhau thì có câ^u

tạo khác nhau. Cơ thể người

không thể chế tạo được vitamin,

nhưng lại cần phải có vitamin.

Cho nên vitamin là thứ cần thiết cho hoạt động của sinh mệnh con người và con người chỉ có thể

nhận được vitamin qua thức ăn.

Mọi người đều nên ăn uông cân bằng, ăn tất cả

các loại thức ăn, nhằm bảo đảm nhận được đầy đủ

tâd cả các loai vitamin.

1 7 0

0

https://thuviensach.vn

9![ụcìục

Lời nói đầu.................................................................... 5

Vì sao tim hoạt động suốt đời không m ệt mỏi? ...........7

Máu tuần hoàn nhi? thê nào? ...................................... 7

Vì sao khỉ đói, hụng lại sôi? ............. ........................... 8

Dùng mủi đ ể hít thở có lợi ích gì? ................................9

Vì sao khi bị cảm mạo mũi không ngửi đưỢc mìii? .....10

Vì sao phải hít thở? ...................................................... 11

Tại sao chímg ta lại run khỉ lạnh? ..............................11

Vì sao có sẹo? ................................................................ 12

Vì sao khi vết thương liền da thì sẽ cảm thấy ngíỉa?..\3

Vì sao hình dạng cỉia các răng không giống nhan? ......14

Vĩ sao phải thay răng? ................................................. 15

Vì sao nói nhìn răng biết tuổi tác? ............................... 15

Vi sao ngiỉời ta lại ngáp? .............................................. 16

Vì sao mắt không sỢ rét? ..............................................17

Vì sao mà có dử mắt? ...................................................17

sao nước m ắt lại mặn? ............................................ 18

Vì SCU) mắt chóng mỏi khỉ nhìn vật gần? .................... 19

Vì sao có hiện ừếỢng mắt lác? ...................................... 20

Vt sao khóc lâu thì vành mắt sẽ đỏ lên? ...................... 20

Vt sao ngáp lạt chảy ntỉớc mắt? ....................................21

Vì sao con ngiíơi m ắt lại chuyển động? ....................... 22

M í mắt vì sao lại máy? ............................................... 23

Cơ thhttps://thuviensach.vn

ể người

171

Vì sao mắt không dễ mắc bệnh? ..................................23

V? sao không nên dụi mắt? .......................................... 24

sao khói làm cay mắt và làm chảy niỉớc mắt? .......25

Vì sao ánh sáng quá chói có th ể gày cận thị? ..............26

Tại sao màu xanh lại có lợi cho mắt? ..........................27

Thở bằng mũi có lợi ích gì? ..........................................28

Vĩ sao máu có màu đỏ? ................................................. 29

V? sao lông mày không th ể dài như tóc? ..................... 29

Thiỉờng xuyên chải tóc có tác dụng tốt nhu’thê nào?..30

Tại sao khi ngủ lại chảy nước miếng? ......................... 31

Tại sao khi ngủ lại nghiến răng? .................................32

Vì sao con ngiỉời có th ể cảm nhận sif đau đớn? ...........33

Tại sao con ngiiời có th ể nói đtỉỢc? ..............................35

Vĩ sao có ngiỉời không cao? .......................................... 36

VtsaokixuA Inậi trcDg thái chậm hoặc r^ứgplĩát tríẳi? ....37

Vĩ sao chúng ta nằm mđ? ............................................. 37

Vì sao khi tâm trạng căng thẳng lại bị ra mồ hôi? .....38

Tại sao uống nước tnỉớc khi ăn cơm lại không tốt? .....39

Tại sao ngiỉờỉ ta phải dùng gối khi ngủ? .................... 40

Vì sao ngón tay cái chỉ có hai đốt? ...............................41

sao đầi ngái tay lại là ĩíơí có xíu:giác nlựỉy cản ỉihất? ... 42

Tại sao ngiM có th ể duy trì nhiệt độ cơ tlíể ổn định? ....43

Tại sao ngitời lại có khả năng thăng bầĩig? ................ 44

Vì sao con trai đa số đều cao hơn con gái? ................. 45

Vì sao thiếu canxỉ sẽ bị co rút? ....................................46

172

https://thuviensach.vn

Có phải chỉ cần có nhóm máu giống nhan

là có th ể tniyền mán an toàn? .................................... 47

Vì sao cơ th ể phát sốt? ................................................. 48

sao con người sẽ bị già? ........................................... 49

Vì sao ngưừi ta phải ngủ? ...........................................50

Vì sao khi vừa ngủ dậy cơ th ể lại phờ phạc? ............ 51

Vì sao ngồi xắn lân đến khi đíủig dậy sẽ chóng mặt?...52

Vì sao khi xấn hổ có ìtgiỉơi lại đỏ mặt? ........................ 52

Vì sao khi ăn cơm mà aỉời nói dễ bị sặc? .....................53

Vì sao có nấm lưỡi? ....................................................... 54

Vì sao ăn qná nhanh hay bị đan dạ dày? .................... 54

Vì sao tai nghe đưỢc âm thanh? ................................... 55

Vì sao có ráy tai? .......................................................... 56

Vì sao Inữi có thểplúin biệt nlnùig nnd vị khác nhau? ....57

Tnổi thọ cỉia COĨI ngiíờỉ tối đa là bao nhiêu? ............... 58

Vỉ sao có hiện tiíỢng ức ch ế tâm lý? ............................59

Tại sao đầu chúng ta lại có gầu? ..................................60

Vì sao không nên vừa ăn vita xem tivi? ...................... 61

Vĩ sao viía ăn no xong không nên đi ngủ ngay? .......... 61

Ví sao phải tắm ríỉa thường xuyên? ............................. 62

Vì sao có hiện tưỢng ra mồ hôi chân? .......................... 63

Vỉ scư> có ghét? ............................................................64

Não to lun/ lửĩỏ có liên qiưm^ đến trí thâig minh kỉtâĩg?....65

Vì sao trời lạnh lại đi tiểu nhiều? ................................ 67

Vì sao phải hít thở? ....................................................67

Cơ t https://thuviensach.vn

hể người

173

Vì sao gọi não là chất xám? ......................................... 68

Tại sao các cặp sinh đôi 7ihìn lại rất giống nhan? .......68

Vì sao có ĩigicời tóc đen, ngiỉời tóc vàng? ..................... 69

Tại sao con nguời cầt có lông và có tóc? ..................... 71

Tại sao giấc mơ giúp ngiỉờỉ sổng làu? ..........................72

Vì sao lại hắt hơi? .........................................................73

Vĩ sao trẻ em cũng có tóc bạc? ......................................74

Vì sao mùa đông tay khô ráp? ..................................... 74

Máu có vai trò gì? ........................................................75

Tại sao màu da cỉia người lại khác nhau? ...................76

Tại sao con ngiỉời lại đi hằng hai chân? ......................77

Da xanh có phải là do thiếu ĩnáu? .............................. 78

Mạch máu trong cơ th ể dài bao nhiêu? ......................79

Diứi: ăn đưỢc tiêu hóa nhiCthế ỉtào? ...........................79

Vì sao 7tgười héo, ĩmng thiỉỜ77g phệ và liỡn ra? ............80

Giác quan thứ 6 của con 7tgiầfi nằm ở đâu

và có tác dụng gì? ......................................................... 81

Vì sao clnatg ta có tlíểnlĩớđiỢ: 7ihĩó7g si/việc đã qiưi? .....83

Hay 7tgoáy tai tốt hay không tốt? ................................84

Não thích ăn gì? ............................................................85

Vt sao kìtuỞ7i TTiặt dưi mồi nguờí lại khâtggiống Tihau? ... 87

Tại sao móng tay cứ dài ra không ngừng? .................. 88

SCU) không nên uống nhiều nước giải khát? ............ 89

scuo không 7tên xem ti vi lâu? ...................................89

Vì sao ngtỉời ta lại say tàu xe? ..................................... 90

1 7 4

o

https://thuviensach.vn

Cơ thể đã chiến thắng vi trìmggâiỊ bệnh bằng cách tứo?....92

Vì sao dạ dày không h ỉ tiêu hóa chính mình? .............93

Vỉ sao lại bị nấc? ...........................................................93

Vĩ sao đtỏtg lâu có cảm giác bị tê chân? ...................... 94

sao các tế bào bạch cầi đitìỵcgọi là vệ sĩ ảui cơ thể? .... 94

Vì sao con ngiíờỉ có huyết áp? ..................................... 95

Vĩ sao d ứ ý rèn luyện tay ừcú lạigutp trí tuệ phớt triển?...95

Vì sao lại ỉtói mư? .........................................................96

Vì sao vần tay cỉia mồi người khác nhau? ....................96

Vì sao bộ não đưỢc gọi là chỉ huy của cơ thể? ..............97

Bộ não ghi nhớ S IỈ việc bằng cách nào? ...................... 98

Vì sao da hồng lên khi bị nóng? ...................................98

Da có tác dụng như thê nào? ....................................... 98

Vì sao cắt móng tay không cảm thấy đau? ................. 99

Vì sao cơ th ể cảm nhận được các tác động? .................99

Vì sao chúng ta có thê cử động đuỢc? .......................... 100

Có phỉú luii bên trái - phải của cơ thể đều giống nhau?....100

Vì sao đàn ông có râu còn phụ nữ thì không? .............. 101

Vỉ sao khi đi, tay chân lại theo nhịp chéo nhau? ........102

sflo có lúc bắp chân lại bị chuột rút? ....................... 102

Vì sao trên bụng lại có lỗ rốn? ..................................... 103

SCU) khi nằtn, tlút ăn vẫn có thểđuỌt điứi đất dạ dày?....103

Tại sao lại phải nhai thức ăn? ..................................... 104

Con ngiỉờỉ có đuôi không? ............................................ 104

sao có cơ không bao giờ nghỉ ngơi? ......................... 105

Cơ t https://thuviensach.vn

hể người

1 7 5

Giấc mơ đến với chúng ta như th ế nào? ..................... 105

Tại sao da ngiỉời già lại nhăn nheo? ...........................106

Tại sao người ta hắt xì? .............................................. 107

Vĩ sao chúng ta bị chảy nước mũi? ...............................107

Vì sao mủi phân biệt điỉỢc mùi vị? ..............................107

Vì sao mắt có màu sắc khác nhau? ..............................108

Vì sao kích thuớc cỉia coĩt ngiíơi lại thay đổi? ..............108

Vì sao có cảm giác ghê răng khi ăn chua? ....................109

Vì sao có lúc con người mất khả năng khứu giác? .......109

Vì sao nước bọt có tác dụng tiêu hóa? .......................... 110

Vì sao môỉ có màu đỏ? ..................................................110

sao sau khi chạm niỉớc nhiều,

da cỉia đầu ngón tay, chân thuờng bị nhăn nhúm? .....111

Vì sao clíímg ta nổi da gà? ........................................... 111

Vì sao có màu tóc khác nhau? ......................................111

sao trẻ sơ sinh lạt không có răng? ...........................112

sao khi chạy, tim đập nhanh hơn? ..........................113

sao có hiện tượng cơ th ể người

buổi sán<^ rao hơn buổi tối? .......................................... 113

Vì sao có ngươi cao lớtt, có ngiỉời thấp bé? .................. 114

Cơ th ể do nhĩờiggì tạo nên? ....................................... 114

Trong xiíơng có gì? ........................................................115

Tại sao chíing ta lại không th ể ngủ khi mở mắt? ........115

Vì sao cần phải tiêm thuốc khi bị bệnh? ..................... 117

Trong cơ th ể ngiỉời, tế bào nào dài nhất? ................... 118

1 7 6

https://thuviensach.vn

Vì sao ngiỉờỉ lớn không cao đtỉỢc nữa? ......................... 119

Vĩ sao đi tiểu xong hay bị rìmg mình? .........................119

Vì sao trẻ con ngỉi nhiều hơn ngiíời già? ......................120

Vì scw mồ hôi lại mặn? ................................................. 121

Vì sao chúng ta lại có cảm giác ngứa? ..........................121

Vì sao lại viêm Amỉđan? .............................................. 122

Vì sao phải lấy máu đ ể xét nghiệm? ........................... 122

Vì sao tuổi dậy thì hay mọc trứng cá? ..........................123

Cơ th ể con nguời có th ể phát triển đến khi nào? ........ 124

Vì sao bác sĩ khám bệnh hay xem luỡi bệnh nhân? .... 125

Tư thê ngỉi nào tốt? ......................................................126

Cơ th ể con ngitời do bao nhiêu t ế bào tạo thành? .......127

Vì sao có hiện tưỢng stress? ......................................... 127

Gan có chức năng gì? ....................................................129

Hiên máu có ảnh htỉởng đến sí(c khỏe không? ............ 129

Vì sao khi nghịch tuyết, tay cảm thấy nóng lên? ........ 130

Tri thông minh và trí nhớ có phải là một không? .......132

Vì sao vùa vận động xong k h àg đuỢ: tắm m á: lạnh ngay?.. 133

sao phải truyền dịch cho ngiiời bệnh? .................... 133

Vì sao ngiỉời bệnh cần truyền ốxy................................134

sao phải ăn sáng mới tốt? ........................................135

Tập tạ có ảnh hưởng đến chiều cao không? .................136

Vì sao có hiện tiỉỢng béo phì? .......................................137

T ế bào có hình dạng gì? ................................................138

Cott người có bao nhiêu khúc xương? ...........................138

Cơ th https://thuviensach.vn

ể người

1 7 7

Khi míởo đtỢ: Iiấig vào cơ tỉề s ẽ có ĩtỉnởtg biếti đổi gì?.... 13'.

sao mũi có dịch nhớt? ..............................................141

Tác dụng cỉia t ế bào là gì? ........................................... 142

Vì sao chân của cỉníng ta không bằng nhau? .............. 143

Vì sao con trai lại bị lộ hầii? ........................................ 144

M ắt của trẻ sơ sinh có th ể nhìn thấy đượcgì? ...........145

Dạ dày chứa khoảng bao nhiêu thức ăn? .................... 146

Tại sao lông tơ có th ể điìHg thẳng đưỢc? .................... 146

Ruột non có tác dụng gì? ............................................. 147

Tại sao máu có vị mặn? ...............................................147

Do đàu mắt cử động đưỢc? ...........................................148

Yếu tố gì kiểm soát nhiệt độ cơ thể? .......................... 148

Còng ĩiăng ả ia hai lỗ mủi có giống nhcai không? ....... 149

Vì sao ta khát nước? ......................................................150

Da là gì? .........................................................................151

Da của chúng ta dùng đ ể làm gì? .................................152

Tại sao chúng ta lại buồn tiểu? ....................................153

Cấu tạo của lông tóc như th ế m o? .............................. 154

Xương nào lớn nhất trong cơ th ể chúng ta? ................ 155

Xitìơng a it là gì? .............................................................156

sao máu đông? .......................................................... 156

Cơ qm n nào nhận đưỢc nhiều máu nhất? .................. 157

Vì sao miệng của chúng ta tiết ra míởc? .....................157

Cột sống đưỢc cấu tạo như thê nào? ............................158

sao ngiỉời ngã xuống Biển Chết không chìm? .........158

1 7 8

https://thuviensach.vn

Điều ịỊÌ diễn ra khi ta n<ạ'Ca da? ...................................160

Kỉ li ìứtyà hơi, con ngiáỉi ta có thể bị nổ tung ra không?

160

Có thực là những nguừi thuận tay trái

có tít duy độc đáo hơn không? ......................................161

Vỉ sao hai anh em sinh đôi lại có vân tay khác nhau?...161

Vì sao ngiỉời ta lại mộng du? ....................................... 161

Tại sao khi da bị xây xát lại chày ra nitôc vàng? ........163

Vì sao về mùa đông miệng nói ra hơi trắng? .............. 163

Vì sao ngiỉời già bị còng lưng? ..................................... 164

Tại sao có loại tóc xoăn? .............................................. 164

Vỉ sao có nhiều màu tóc khác nhau? ........................... 165

Vì sao thời kỳ mang thai cỉia ngiỉời là 9 tháng? ......... 166

Thai nhi lớn lên ởbộ phận nào trong cơthểngiM mẹ? ... 167

Tim cỉia thai nhi bắt đầu đập tìclúc nào? ................... 168

sao trẻ sơ sinh khóc nhiều thế? ...............................168

Tại sao con lại giống bố m ẹ? ....................................... 168

Màu da bố m ẹ khác nhau thì con sẽ có màu da gì? ....169

Chúng ta cần những vitamin nào? ...............................170

Cơ th https://thuviensach.vn

ể người

1 7 9

10 VẠN CÂU H Ở I VÌ SAO?

C ơ THỂ NGƯỜI

NHÀ XUẤT BẢN HỒNG ĐỨC

'IVànq Thi, Hoàn Kiếm, Hà Nội, Việt Nam

'IVI: 043 926 0024 - Fax: 043 926 0031

H-mail: nhaxuatbanhc)n"duc@yahoo.c'om

Chịu trá c h n h iệ m x u ấ t b ản

(ỉiá in dốc. Bùi Việt Bắc

C hịu tr á c h n h iệ m n ộ i dung:

'loììg b iê u lậ p : Lý Bá 'Loàn B iên tậ p : Nguyễn T liế Vinh

T h iêt kê' bìa: Lê 'Lhu Hiền

Sửa b ả n in: Mai Vinh - Ngọc Lam LIÊN KẾT XVẤT BẢN:

CÔNG TY TNHH ĐT & PT VÁN HOÁ VIỆT

NHÀ SÁCH TRÍ ĐỨC

808 Đưừng Láng - Đống Đa - Hà Nội

'l'el: (04) 37757091 - Fax: (04) 32595016

\\’\\'\v.nhasachtriduc.com.\n

In 3000 cuô'n, khổ 13x20.5cm, tại Công ty TNHH TM

Thuận Phát, Thôn Văn Trì, Xã Mirữi Khai, Huyện Từ Liêm, Hà Nội. Căn cứ trên sô’ đăng ký kế hoạch xuâ’t bản: 1045-2015/C XBIPH /45-25/H Đ và quyêt định số: 1117/QĐ-NXBHĐ

ngày 11/5/2015. In xong và nộp lưu chiểu quý III năm 2015.

https://thuviensach.vn

Ky-'-

■

Vì SAO MÁU LẠI

CÓ MÀU Đ ỏ?

Bộ nõo ghi nhớ sự việc bồng cách nòo?

Do có tóc dụng như bhé nòo?

V i sqo chúng bQ có thể cử dộng ỡuợc?

Vi SQO to lọi nồm mơ?

của cơ thể người I

và các động vật bậc cao , 5

Vì SQO môi có mòu dỏ?

đều có hổng cắu (hổng

Vi SCO khi chọụ tim dập nhonh hơn?

.................ọ

huyết cầu), chứa chất

hemoglobin (Hb) có đặc

tính khi kết hợp với O2 có

màu đỏ tươi, khi kết hợp

ĩ

• J

với CO2 có màu đỏ sẫm,

chính vì vậy mà tế bào

1 1

hống cáu có màu đỏ.

Trong một giọt máu có

vài triệu hổng cẩu. Với số n

n lượng hóng cẩu nhiểù|iỊj

như vậy, nó mang lại m ^ íỵ li

‘ đỏ cho máu.

‘ ■

ISBN:978-6PF3ỉT5658-4

10 vạn câu hỏi vi sao? - Cơ thể người

TRIDUCBOCKS

9 3 5 0 3 9 0 1 2 2 7 9

S

Q

housBof knowíBƠge

https://thuviensach.vn

^

GIÁ ■

000

Table of Contents

Lời nói đầu.................................................................... 5

Vì sao tim hoạt động suốt đời không m ệt mỏi? ...........7

Vì sao khi bị cảm mạo mũi không ngửi đưỢc mìii? .....10

Tại sao chímg ta lại run khỉ lạnh? ..............................11

Vì sao hình dạng cỉia các răng không giống nhan? ......14

Vĩ sao phải thay răng? ................................................. 15

Vi sao ngiỉời ta lại ngáp? .............................................. 16

Vì sao mà có dử mắt? ...................................................17

Vì sao có hiện ừếỢng mắt lác? ...................................... 20

Vt sao ngáp lạt chảy ntỉớc mắt? ....................................21

Vì sao con ngiíơi m ắt lại chuyển động? ....................... 22

M í mắt vì sao lại máy? ............................................... 23

V? sao không nên dụi mắt? .......................................... 24

Vì sao ánh sáng quá chói có th ể gày cận thị? ..............26

Tại sao màu xanh lại có lợi cho mắt? ..........................27

Thở bằng mũi có lợi ích gì? ..........................................28

Tại sao khi ngủ lại chảy nước miếng? ......................... 31

Tại sao khi ngủ lại nghiến răng? .................................32

Vì sao con ngiỉời có th ể cảm nhận sif đau đớn? ...........33

Tại sao con ngiiời có th ể nói đtỉỢc? ..............................35

Vì sao khi tâm trạng căng thẳng lại bị ra mồ hôi? .....38

Tại sao ngiỉờỉ ta phải dùng gối khi ngủ? .................... 40

Vì sao ngón tay cái chỉ có hai đốt? ...............................41

Tại sao ngiM có th ể duy trì nhiệt độ cơ tlíể ổn định? ....43

Vì sao thiếu canxỉ sẽ bị co rút? ....................................46

Vì sao cơ th ể phát sốt? ................................................. 48

sao con người sẽ bị già? ........................................... 49

Vì sao ngưừi ta phải ngủ? ...........................................50

Vì sao tai nghe đưỢc âm thanh? ................................... 55

Vì sao có ráy tai? .......................................................... 56

Vỉ sao có hiện tiíỢng ức ch ế tâm lý? ............................59

Tại sao đầu chúng ta lại có gầu? ..................................60

Vĩ sao viía ăn no xong không nên đi ngủ ngay? .......... 61

Vì sao gọi não là chất xám? ......................................... 68

Vĩ sao trẻ em cũng có tóc bạc? ......................................74

Máu có vai trò gì? ........................................................75

Tại sao màu da cỉia người lại khác nhau? ...................76

Da xanh có phải là do thiếu ĩnáu? .............................. 78

Hay 7tgoáy tai tốt hay không tốt? ................................84

Não thích ăn gì? ............................................................85

Tại sao móng tay cứ dài ra không ngừng? .................. 88

Vì sao ngtỉời ta lại say tàu xe? ..................................... 90

Vĩ sao đtỏtg lâu có cảm giác bị tê chân? ...................... 94

Vì sao bộ não đưỢc gọi là chỉ huy của cơ thể? ..............97

Bộ não ghi nhớ S IỈ việc bằng cách nào? ...................... 98

Vì sao cơ th ể cảm nhận được các tác động? .................99

Vì sao chúng ta có thê cử động đuỢc? .......................... 100

Vì sao đàn ông có râu còn phụ nữ thì không? .............. 101

sflo có lúc bắp chân lại bị chuột rút? ....................... 102

Tại sao lại phải nhai thức ăn? ..................................... 104