SUGAHARA YUKO

Ml)C ll)C

Chia sẻ ebook : Chiasemoi.com

Chuong 1: Vai tro cua cha me la g1? . . .. . 23

. . .

...

. . ..

.

1. Giup tre tv l�p bang

. .

. .. . .

24

...

..

.. .

... . . . ..... . .

. .

.

...

.. . ..

2. Nen de tre phat trien theo ban nang? .. 26

3. Cha me nen hu6ng tam nh'1n

den tuong lai cua con ........................................ 29

4. V6i tre so sinh.

cha me la nhCrng nguoi baa ho . . . . 32

....

... .

...

....

..

5. Cha me kh6ng nen mai la

''nguOi bao hQ''

34

.................................................. ....

6. Lam thay con chfnh la hc;ii con .

. . .. 36

....

......

. .

.

7. Cha me hay ti;lng con

m6n qua 1'h6 tro'' ................................................. 38

8. "Giup do" - hanh dong

tu6c do9t cuoc doi con

. .

41

. ...... .. .... . . . ... .. ......... . .. . .

9. Cha me hay "h6 trQ",

giup tai nang cua con thang hoa ................. 44

10. Cha me hay l�p cha minh mot bang thanh tfch theo tieu chuan rieng

46

...... . ... . . . .. . .

11. Nu6i d9y con khong bao gio c6 chuyen II

;

"

II

qua muon ........................................................... 48

.

12. 86i xu v6i con theo ca tf nh cua con . 51

....

.

Chuong 2: 3 bai hoc cha me nen d9y con . 55

.

.

13. Yeu thuong se nu6i duong

cai t6i cUa tre

.... . . .

.

. .... ... .

.

56

. .. .. .

.

.

. . . .

. . . . .

.......

..

.

. .

. . ...

....

14. "Tat ca la vi con" kh6ng giup con cam nh�n OUQC tlnh yeu .................................. 58

15. Tre se kh6ng biet yeu thuong mlnh va dong lo9i neu kh6ng OUQC cha m�

yeu thuang

61

. . . . ......................................................... .

16. D9y tre yeu thuong nhu the nao? .

64

...

. . ...

17. Khong dung tu ra lenh

va cam doan v6i con ......................................... 66

18. "Chieu chuong" khac v6i

"

.

nuong h

c "'"

1eu ..................................................... . 69

..

19. 8anh thuc con d�y buoi sang la

t ' h

rac

h'.

,

'?

n r�m cua ar ............................................. 72

.

20. Tre se hoc duQc kinh nghiem tu bai hoc

''nhan - quc3'' . .. . . . . ..... .. . ...

... . ..

75

.. . .

.

...

...

. . . .

. .

.

.

....

......

.

.

.. ..

21. 8e tre khong tro thanh "nguoi bi h9i". 77

22. "Thieu tinh than trach nhi$m" - tre se

"chet chlm" vi khong the thich ung ............ 80

23. M� d9y con yeu thuong,

cha d9y con trach nhi$m

82

.................... . . . . .........

24. De tre tv thuc d�y m6i sang ................... 86

25. Khen thu6ng, la mang, thu6ng qua -

h9t mam nao tot cho tre?

.

88

. . . ...

....... . . ...............

26. Dung d9y con bang loi khen

. .

91

........

. . .

..... .

27. Dung gi�n ca chem that ........................... 94

28. H9t mam

"h9nh phuc khi la nguoi c6 fch" . .

. 96

...

.........

....

29. D9y the nao de con hieu

"ht;inh phuc khi la nguoi c6 fch"?

. 98

..............

. . .

30. Tre se hanh dong

khi co sv dong cam

. . . .

. .. .

. 101

...........

....

.

.

......

...

....

.....

Chuong 3: Nhling bai hoc

giup con h9nh phuc

105

................... ......................... . . ....

31. Quat mang kh6ng phai la d9y do ......... 106

32. Hay bat dau tu vi$c

klm nen con n6ng gi�n .................................... 108

33. Tc;io ra khung sinh hoc;it cho gia dlnh ... 111

34. Tc;io cho tre th6i quen

sinh hoc;it khoa hoc ... . ... .. . ..... ..... . .. . . 114

.

..

..

.

...

...

. .

.

.

.

..

.

35. Hay dua ra nhung quy d!nh ro rang trong khung sinh hoc;it . .

.

. .

128

....

.......

........

.

.. ...........

36. De tre thvc hien

cac quy dinh da de ra .

..... ... ......

... ... 130

..

.....

..

..

......

.

37. Cha m� hay tuan thu

nhCrng quy dinh de ra . .. . . .... . . .. . .. ... 136

.

....

...

..

.

.

.

.

..

...

..

38. Dung yeu con thai qua .............................. 139

39. Cang cam doan. con cang kh6 bao .... 141

40. Thong diep "hieu qua"

de con nghe loi

143

....................................................

41. D9y con bang niem h9nh phuc ...... . ... 149

. . .

.

Chuong 4: Lang nghe va truyen tai

d� k�t n6i y�u thuong ... .

. ... .

..

. 152

..

........

.

..

.............

....

..

42. Lang nghe la buoc co ban

cua viec h6 tro con ..

. .. . .... .. ... . .. .. .... 153

.

.... . .

.

.

. .

. .

.

.

..

..

..

43. Con nguoi rat it khi

I,

ang

h

kh.

.

.

ng e nguo1

a c

.. .... .

... .

.

. .

..

.... . . . . .

.

156

..... ....

.....

44. Tv danh gia "d6i tai biet lang nghe" 158

...

45. Doa n9t. chi trf ch, thuyet giao.

b 9n th -

uoc t uyp h

c a me

?

nao .....

.

.

.

.........

. . . ...

1

..

61

'

.

46. Nghe thuc;it lang nghe 1: Im l�ng . . 161

..

.....

. .

47. Ngh$ thuc;it lang nghe 2: Mo cua trai tim tre bang each dung tv l�p l9i ........................ 164

48. Nghe thuat lang nghe 3: each lang nghe de giai quyet van de cua tre .. . .

.. . 167

...

... ..

.........

.

. .

49. Ngh$ thuat lang nghe 4: Phan anh l9i tam tr9ng va cam xuc cua tre de nam bat tam If tre

173

..................................................................

50. Hay tiep nhan cam xuc va

tam tr9ng cua tre . . .

.

176

..

. .

.

............ .... ........... ........ . . ..

51. Ngh$ thuat lang nghe 5:

Hay lang nghe cau chuyen cua tre bang ng6n ngCr co the

... ..

.

. .. . 179

......

..

. . .. . ... ........ . . ..... .. .....

...

52. Cha me hay giai quyet

nhCrng van de cua mlnh ..................................... 182

53. Trach mang tre v6i each dung

"con . " lam chu ngCr ... .

..

.

.

.

. 185

..

.

.......

....... . . ....... .... ......

54. Thong di$p "cha me lam chu ngCr"

de truyen tai tam tr9ng . .

. .

.

. 187

..

. ...

.......

.. . . ........ ......

55. Nang h.,rc giao tiep cua tre

tuy thuoc vao cha me

.

.

190

. .. . . ....

...... . . . .. . .. .. .... ... ......

Chuong 5: Cha me tv tc;io ra hc;inh phuc cho mlnh

194

................................................

56. Bc;:in c6 yeu ban than mlnh khong?

195

......

57. 8ung bien con thanh

cong cv khang d!nh ban than

199

........................

58. Con cai khong tlm

cha me hoan hao

201

................................................

59. 8ung tv trach mlnh

204

...... . .... . . . . ....................

60. 8ung lay cong vi$c lam If do

lo la vi$c nu6i dc;:iy con

..

206

. . .... . . . ..... . . . . . .....

. . . ........

61. "Tro chuy$n yeu thuong"

danh cho nguoi cha . . . . . .

209

.

. . .

..

. .

.

. . . ........................

62. Mo cua trai tim, kiem tlm ho trQ . . . . 212

..

..

..

..

63. Hay thay doi ban than mlnh ................... 214

64. N6i v6i cha me

cam xuc tht;it cua mlnh . .. . . .. .

. .. . 217

. . .

. .

.

. . .

. .

... . . .

. . .

..

. . .

65. Tc;=io khoang each nhat dinh de n6i chuy$n blnh dang v6i cha me

. 221

....................

..

66. Tin vao sv m9nh me c6 the

vuot qua moi thu thach cua cha me

224

. . . . . . . . .

Loi ket: Cau chuy$n "Chiec b1nh nlit" .. 22s

. . . .

.....

Lai tac gia

Cong vi�c cua toi la lam the nao de giup cac nhan vien phat buy hon nua nang l"Q:c cua minh, dong thoi tC;lo ra moi truong lam viec hieu qua hon 6 cac c6ng ty va cac to chuc. Vi phai tu van cho be) ph?n phat trien nhan sl,l, nen toi thuong phai trai qua nhung bu6i h9p keo dai de giup cong ty cai thien nhung van de dang mac phai, hay giup cho nhan vien nang cao nang 11,lc ban than. Ho�c khi can thiet toi cung chi dC;lo nhan vien di thl,lc te de co nhung ung xu qua di�n thoC;li hieu qua hon.

Nho lam cong vi�c nay ma toi dan nh�n ra rang vi�c phat buy nhung nang ll,lc v6n c6 cua moi con nguoi la dieu v6 cung quan trong. C6 nhung nguoi thao vat giai quyet cong viec rat troi chay ma chung ta hay g<;>i la "nguoi duQc vi(!c", de phan bi et voi nhung "nguoi khong duQc viec", la nho:ng nguoi thuong lam viec gi cung hong. Toi t\l de;i.t cau h6i, li(!u ngay tu ban dau nang l"Q:c cua "nguoi duqc viec"

va "nguoi v6 dl,lng ay da ton t<;li hay chua? Chae

"

chan la khong roi. Chi don gian la nhung "nguoi duQc viec" thi nang h,ic v6n c6 cua ho da duqc phat huy, con nhung "nguoi khong duqc vi�c" la vi nang Ive cua ho chua dUQC phat huy ma thoi.

Toi lay m(>t vi d\l, o lop t?p huan khi giang den n(>i dung "ren luyen ki nang trinh bay logic", nham giup moi nguoi phat huy nang Ive li lui).n khi n6i chuyen truoc dam dong. Toi nh?n thay co nhieu nguoi 0 bai trinh bay trong ngay dau tien chang de h;ii an tUQng nao. Nhung ket qua chi sau 2, 3 bu6i ti).p trung luyen ti).p, ho tro thanh mot nguoi hoan toan khac, voi each trinh bay hap dan va thu hut duQc nguoi nghe. Day chinh la ket qua cua viec nang Ive cua nguoi do da duoc phat huy. Hay n6i m(>t each khac, nang h,ic bi ngu quen cua nguoi ay da duoc danh thuc.

Cung nhu vi).y, neu con nguoi dUQC gui gam vao m(>t m6i truong thich hQp thi chung ta se c6 the phat huy duQc nhung nang ltJc ma minh c6. Va cong viec phat trien nang ltJc cua con nguoi d6 duQc goi la "huan luyen" (coaching), con "huan luyen vien"

(coach) de chi nhung con nguoi t�o ra moi truong 6

thich hop va giup nguoi d6 phat huy nhung nang h,rc cua minh ma thoi.

Toi bat dau dem suy nghi ay ap dl).ng vao vi�c nuoi d<.!Y tre tu nhung nam 1995. Toi da mo nhung bu6i tc;>a dam workshop, t6 chuc cac bu6i n6i chuy�n tren h¢i ngh1 PTA toan qu6c (Hiep h(>i phl). huynh va giao vien Nh<)t Ban) lay ten goi la chuong trinh "Tro chuyen yeu thuong" (Heartful Communication), dong thoi mo cac khoa "Huan luyen yeu thuong"

dµa tren nen tang cua chuong trinh "Tro chuyen yeu thuong". Cuon sach "Tro chuyen yeu thuong"

da ho tro cho gan 1 vc;tn cac b�c cha me ve each song, va each nuoi dc;ty con.

"Tro chuyen yeu thuong" la chuong trinh duqc xay dl,1ng len VOi ffil,lC dich phat trien ki nang song cho tre. Nhung tre nao duoc phat trien day du cac ki nang song se luon vui tuoi hoc;tt bat, se biet to chuc CUQC song CUa minh m(>t each tich C\IC hon.

Ngoai ra, chuong trinh cung dong thoi de ra phuong phap phat trien nang l\Ic lam "huan luyen vien" cho cha me. Viec cha me h9c each de thanh m(>t huan luyen vien con giup cha me cam nh;)n tr9n ven y nghia ve cu()c doi lam cha me cua chinh

minh. Vi�c nuoi duang ki nang song cho con, va vi�c ban than minh truong thanh nhu m(>t huan luy�n vien se khong xay ra d(>c lc;tp, boi khi cha m�

truong thanh, thi nhung ki nang song cua con cling nhieu them.

Thong qua chuong trinh "Tro chuy¢n yeu thuong , toi da c6 co h(>i g?p ga nhieu cha m�. Toi

"

da dUQC lang nghe rat nhieu chia Se Va tam S\l, Cling hoc hoi duoc rat nhieu dieu hay, cling da cung voi cac b:,Ic cha m� suy nghi giai quyet van de va cung nhau truong thanh. Cu6n sach nay chinh la dip de toi tom tat nhung thong diep ay gui den cac bc).c ph\l huynh.

Nho nhung bu6i g�p m�t, nhung trai nghiem va kinh nghiem tu chinh cac b�c cha m� ma cu6n sach nay da duqc xuat ban. St;1 ling h<) tu nhung vi "huan luyen vien yeu thuong" chinh la nen tang t6i viet ra cu6n sach nay. Va tren tat ca, nhung tam tu cua con tre, nhung nguoi da yeu thuong chung ta hon bat cu ai, dl,Ia vao chung ta hon bat cu ai, tiep nh�n chung ta nhu nhung nguoi lam cha lam m€;!, da gtri cho chung ta nhung thong diep day y nghia den the gioi nay.

Toi muon cac b�c cha m� hay cung co gang de dap l<;ii S\l tin tuong, dap ll;li tinh yeu cua tre, va co the don nh�n tre bang trai tim bao dung nhat.

Sugahara Yuko

Loi nguoi dtch

Khi cu6n ChCJ den mdu gicio thi da muon cua tac gia Ibuka Masaru duqc xuat ban o Vi�t Nam da duqc cac b�c cha m� don nh:).n nong nhi�t, toi thay minh nhu duqc tiep them sue m:;inh tren con duong chia se nhung kien thuc hay ve nuoi d:;iy con.

Cho den mdu gicio thi da muon cha chung ta nhung kien thuc can thiet va rat b6 ich bang nhung vi dl;l thl;(c tien sinh d(>ng ve tam quan trong cua vi�c phat huy tri tue va nang ll;(c CUa tre trong giai dO?Il vang

,

tu o den 3 tu6i.

Nhung toi van con cam thay thieu mot dieu gi do. Boi, m(>t con nguoi neu chi boi duong tri tu�

khong thoi ma khong co nhung ki nang song co ban thi se khong the ton t<;ii trong xa h()i. M()t con nguoi du c6 thong minh den may nhung khong c6 kha nang cham soc ban than va khong biet suy nghi cho nguoi khac, va thieu ca nang ll,lc de ung pho voi cac tinh hu6ng trong doi song hang ngay 11

(ma chung ta hay n6i bang cvm tu "ki nang song va tv l:;tp") thi lieu con nguoi ay se thvc S\1 c6 ich cho xa hOi hay khong? Va toi da tim duoc cau tra loi"

"

khi duoc tiep c:;tn vdi cu6n sach Cha m� NhQ.t d<;ly con ti,1 lQ.p.

Cham� Nh(l.t d(l.y con tr,L lQ.p cua tac gia Sugahara Yuko la mot trong nhung cuon sach ve dc;ty tre ki nang song duqc nhieu cha me Nh�t don doc nhat.

Ban than tac gia Sugahara la m<)t nguoi me, dong thoi la nguoi da c6 kinh nghiem muoi may nam lam cong tac tu van cho hang v�n cha me Nh�t ve ren luy�n ki nang song va nhan each cho tre. Cuon sach duoc viet tu chinh nhung cau chuy�n co th�t ma tac gia g�p trong qua trinh tu van cho cac b<;ic phl,l huynh nen no c6 gia tri thvc tien rat cao Tac gia

.

da dua ra nhung tinh hu6ng cµ the kem theo each

,

giai quyet van de khoa hc;>c va hop Ii, thi thoang co nhung phan tich tam Ii cua nguoi lam cha m� cling rat thu vi. va m6i la.

.

De xay dl,Ing ki nang song va tinh tl,I l:;tp cho con thi moi truong giao dt;i.c nao la quan trong nhat? Do chinh la moi truong giao dµc gia dinh, la nhiem Vl,l cua cac b�c cha m�, ong ba va nguoi than se giup tre xay dt.lng nhung ki nang do. Thai diem nao bat dau 12

la phu hop nhat? Chinh la khi tre bat dau muon tl,t minh lam m9i thu nhu muon tl,l xuc com, muon tl,l m<)c quan ao, muon tl,l di v� sinh . Khi ay cha m�

.

.

hay tiep nh(:ln nhung mong muon ay cua con tre nhU m<)t niem vui ve Sl,l trUOng thanh cua con, thay vi ca1n con lam hoc)c nghi rang con con qua nh6 de lam n6.

Sµ truong thanh cua m <)t dua tre khoi dau la S\l dµa dam hoan toan vao cha m� nhung tre se dan dan biet the hien y chi cua minh, khang dinh cai toi cua minh, va thai diem tre khang dinh cai toi ay do tre chu d¢ng bieu hien ra ngoai chu cha m� khong the quyet dinh. V�y thi khi hi;it gi6ng tµ chu ay moi nhu choi cha m� hay don nh�n n6 bang thai d¢ ton trQng, thua nh�n, va luon 6 ben doi theo n6 lon len ra sao thong qua vi¢c ngam t<,'lo ra moi truong tot nhat ho tro cho mam non ay lon len kh6e mi;).nh.

Trang cu6n Totto chan co be b�n cua so c6 mot tinh hu6ng su ph:;im kinh dien ma cung vo cling hai huoc, d6 la Tottochan danh roi cai vi khi di ve sinh, thay hieu truong di qua thay em dang hi hl)c loi rac tu 6ng c6ng nha ve sinh de tim vi. Thay vi quat mang, cam em kh6ng duoc lam hay la lam giup em, thay hi¢u truong da h6i em dang lam gi roi chi nhac nh6

13

em lam xong thi d?y nap c6ng l�i. M(>t tinh hu6ng don gian nhu v?y thoi nhung n6 c6 rat nhieu y nghia d6i v6i co be, boi thay da cho Totto chan cam nh?n dUQC rang, thay tin tuong rang CO be se lam dUQC, CO

the lam den cling cong vi�c cua minh.

Vi the, de nuoi duong tinh tl,1 l;;tp va k1 nang song cho tre, cha me thay vi lam he) tre, thay vi cam

.

doan, hay tin rang tre co kha nang lam du9c dieu tre muon, cho tre mc)t ca hc)i de tl,1 minh trai nghiem va de tl,1 l;;tp. Nhung tinh huong rat dan gian nhung ll:li c6 tac dl,lng to Ion trong giai do:;in dau doi cua tre, nu6i duong kha nang tl,l l;;tp, tl,1 XU li van de, lam nen tang vang chac giup tre khi khon Ion, truong thanh.

Trong qua trinh nuoi d(;ly con, chung ta thuong hay tiep nh;;tn mc)t each vo thuc nhung kinh nghiem tU chinh cha me chung ta truyen l:;ii. Dieu do khong c6 gi la xau, nhung moi thoi d:;ii moi khac, neu nhu chung ta van duy tri quan niem cii, each thuc cu de nuoi d<;ly con thi co le tre Ion len se khong c6 du nang l1,1c de thich ung voi xa hc)i hien dc;ti nay duQc.

Vi the hanh trinh nuoi d<;ly con cung la hanh trinh m6i nguoi lam cha me chung ta phai h9c h6i de ban than minh cung truong thanh len cling con.

14

Chung ta hay do loi t�i moi truong giao d1;1.c Vi�t Nam con nhieu bat cc)p nen gioi tre ngay nay moi thieu ki nang s6ng va song y lC;li den v�y. The nhung, neu nhin vao thl,l'.c chat van de thi do khong han la trach nhiem cua nha truong, xa h()i ma phai la

·

trach nhiem cua gia dinh. Vi the thong qua cuon sach nay, toi rat mong chung ta m()t lan nfia nhin nhc)n l?i tam quan tr<;>ng cua giao dl,lc trong gia dinh d6i VOi Sl,l'. hinh thanh nhan each Va ki nang song cho tre.

Voi tam li cua m(>t nguoi cung vila lam me, toi mong sao day se l?i la m(>t cu6n sach huu ich nfia danh cho cac bc)c cha me trong qua trinh nuoi d?y con. Cu6n sach nay danh cho ph\l huynh c6 con nh6

a m<;>i lua tu6i. No khong chi d(}c biet c6 ich khi con b;;tn a giai do;;tn truoc mau giao va tieu h<;>c, ma ca khi con b;;in da buoc vao giai do;;tn thieu nien, thi nhung bai h<;>c ma cu6n sach gioi thieu van luon c6

gia tri tham khao.

Nguoi dich

Nguyen Thi Thu

Chuong 1:

Vai tro cua cha m� la gi?

MI,Lc tieu ctia chuong trinh "Heartful Communication" - tQm dtch "Tro chuy�n yeu thuong" muon huang tai chinh la dQy tre biet tJ,L l(lp, ma a do cha m� se dong vai tro la nhilng "coach- huan luy�n vien" giup tre ph<it huy nang ll)c cua ban than va tJ,L

tin buac vao xa hc)i.

1. Giup tre tv l�p bang ...

Trong nhung nam gan day, van de lien quan den tre em dang ngay cang gia tang, nhu tre h6a d¢

tuoi ph?m t(>i, tre t\1 ki, tre b6 hoc, tre bi bat n?t a truong, tre bi b?o h,tc trong gia dinh, tre bi nguQc dai ... Khi nhung chuy�n nhu the xay ra, ngay lc).p tuc nhieu nguoi se len an "Tl,li tre bay gio chung n6

khong dUQC uon nan, d?y do nen moi vc).y", hol)c

"Bon tre gio dau c6 dUQC chi bao de hieu biet the nao la dung sai".

V:;ty li do gi khien tre c6 nhung hanh d(>ng dang tiec nhu xa h¢i dang len an? T?i sao l?i c6 nhung b:;tc cha m� nhan tam giet h?i con minh?

Phai chang can nguyen cua tat ca nhung chuy�n nay deu bat nguon ti.I vi�c hon tre ngay nay chua tl,l I:;tp? Tre khong the tl,l lt;ip, hay tre thieu tinh tl,l lt;lp ngay ti.I nh6 chinh la nguyen nhan dan den nhung chuy�n nhu the. M<)t khi, nhung van de do xay ra thi khong con la chuy�n cua rieng nhung con nguoi ay nii'a, ma la van de chung cua gia dinh va toan xa h<)i.

Trong xa h¢i ngay nay, khi ma moi thu kh6ng ngung bien chuyen, ban than nguoi Ion muon bat 24

kjp nhung bien d6i ay cfing khong phai la chuy�n de dang. V�y tre se tiep nh�n nhung tuong tac phuc tc;tp ay the nao?

Trong be ngoai thi tre em ngay nay co ve nguoi Ion, so voi the he chung ta ngay truoc thi tre con bay gio cfing truong thanh va nhanh nh<;ty hon rat nhieu. The nhung thl,lc te thi n(>i tam ben trong hoan toan nguQc l<;ti, ngay nay tre chua duqc trang bi day du nhung ki nang t\l l�p, thieu nhung trai nghiem nhung da bi gui ra ngoai xa h(>i dang bien chuyen nhu Vfi bao ay.

Qua trinh con nguoi truong thanh rat can nhung trai nghi¢m nhung neu nhung trai nghi�m ay khong hQp 11, hay thua thai qua muc can thiet thi sao? Chua noi gi den vi¢c truong thanh, tre co the phai chtu nho:ng nguy h?i ca ve the chat Ian tinh than.

Vi�c dieu chinh nhung yeu t6 tuong tac den tu ben ngoai la dieu v6 cling kho khan. Cha m� co the ngan cam tre xem nhung sach bao, t<;lp chi hay chuong trinh tivi khong Ianh m(;lnh, nhung chi khi tre con nh6, con khi tre da Ion thi khong the cam can mai duoc. H u6ng chi viec dieu chinh nhung kich thich mang tinh tam Ii xa h(>i nhu quan he giua con nguoi vdi con nguoi, luon la dieu khong the.

25

Dieu duy nhat cha m� co the lam do la boi duong cho con nang ltJc ch�n dung nhung tac dong xau anh huong den ban than con. Neu ban than tre duqc trang bi du nang ltJc de xu Ii, de C\1 tuy�t nhung tac d(>ng xau tu ben ngoai, thi nhung tac hQ.i ma tre hung chiu se chi a muc toi thieu ma thoi.

Nang l\lC ay toi g9i la "ki nang song", va nhung tre c6 "ki nang song" nhu the la nhung tre "biet ttJ lt:)p".

Khi nhung van de lien quan den con tre dang ngay cang phat sinh, vi sao ph\l huynh l:;ii khong thanh cong trong viec d:;iy con ki nang song? C6

phai chung ta dang can tro qua trinh tre t\1 boi duong ki nang song cho minh? An duoi nhung mi tu nhu "yeu thuong'', "trach nhiem", co phai chung ta da can thiep qua sau vao cu(>c song cua tre, khien tre khong phat buy duqc nang ltJc cua minh? Du nang ltJc xu li van de, nang h.Jc xu li thong tin cua tre phai cao hon nua, thi mot nghich li la tre con ngay nay c6 rat it ca h(>i de hoc h6i nhung dieu do.

2. Nen de tre phat trien theo ban nang?

Khi con gai toi h9c mau giao, tinh co mot horn toi g�p l:;ii co bc,in dong nghi�p ma toi quen biet tu hon 10 nam truoc, a cong vien gan nha. Co ay

cung dan theo m(>t cau con trai bang tuoi con gai toi. Khong phai vi chung t6i dong canh don than nen mai tro chuy�n vai nhau ma boi chung toi noi chuy�n rat hqp nhau. Chung toi da cung nhau di u6ng tra, tro chuy�n, toi con den ca nha co ay choi.

'

"O nha c;)u choi tro choi gi?", khi con gai toi h6i cau d6, c;)u b e con co b�n toi chi mim cuoi ma chang c6 bieu cam phan ung gi d;)c biet. Toi tham nghi "qua la c;;i.u be hien lanh", va quan sat hai dua tre choi. Con gai toi nhin nhung do choi cua c;;i.u b�n voi anh mat to mo thich thu, roi choi khong e ng�i va ru c;)u be choi cling.

C�nh phong khach la phong kieu Nh;)tC*>, noi tran ng�p do choi cua c�u be den noi khong con cho tr6ng de d�t chan. C;)u be con dang mai nhin d6ng do choi thi m� c�u da dem do uong len. Trong luc hai dua tre choi, CO ay lien t\].C cat ngang CU(>C n6i chuyen voi toi va quay sang n6i voi cc).u con trai:

"A, cai do khong duoc dau", "Lay cai nay nay", "M�

da n6i con khong choi nua va ngoi xuong day uong (*) 0 Nhat pho bien 2 kieu phong: Phong kieu Nhat (cua giay keo, trong phong khong co ban ghe, rn9i nguoi ngoi tharn) va phong kieu Au (cua dong mo, c6 ban ghe).

nuoc roi con gi nhi", "Ngoi cho ngay ngan vao con",

"Dung co lam do nuoc ra ngoai day", "Yen l:;tng di nao , "Ngoi xuong day nhanh len".

"

Toi rat nge;ic nhien boi co ay lien t\lC ra 1¢nh cho c�u be. Dieu lam toi kinh nge;ic hon nua chinh la thai de) cua c�u be, cu he bi nhac nho cai gi thi c�u be le;ii chi mim cuoi, nhu kieu khong nghe thay gi het, chi lam theo lay 1¢.

Sau do toi va co ay da trao d6i voi nhau rat nhieu van de quanh vi¢c nuoi de;iy con cai. Co ay da thot len nge;ic nhien "C�u cu ngoi nhin con be t\l choi the thoi sao ?" khi thay toi de cha con minh W

choi Co ay cho rang cha m� hJ.c nao cling phai canh

.

chung de dua con ve dung quy dC;lO, nhu the moi la u6n nan. Chinh vi the luc nao co ay cling ra 1¢nh, ho het voi con.

Toi da. n6i voi co ay nhu the nay "C;;tu nhin xem, b9n tre t\l biet chung muon chai gi va chai nhu the nao ma". "Nhung ma ... " do la cau phan bi¢n ma c6 ay da dung rat nhieu trong cu(>c trao d6i giua chung toi. Nho ma no l<:li lam phien mQi nguoi xung quanh, nho n6 cai nhau voi b<,ln, nho no khong duqc u6n nan tot thi sao ... Chinh vi the co ay da nhac nho

con tung cai nh6 nhc)t va bat con phai lam theo moi thu de th6a man mong muon cua minh.

3. Cha m� nen huong tam nhin den tuong

lai cua con

Lo lang lit;!u con minh c6 an toan khong, c6

ngoan ngoan, gi6i giang hay khong, roi sot sang uon nan con vao nen nep ... c6 le tat ca nhung ai lam cha m� deu da va dang trai qua nhung trc;ing thai nhu the. D?c bit;!t trong vit;!c dc;iy d6 con, he con lam sai chuyen gi la cha m<;! se chiu ap h;rc mang tinh cong kich tu xung quanh nhu "N6 khong duqc u6n nan can th?n nen moi hu the". Co le vi v?y ma cha m� nao cO.ng muon bao ban con tre tung li tung ti m<)t, ho?c co gang de tro thanh nhung b?c cha m� khong bi nhung nguoi xung quanh che bai, ma khong he nh?n ra c6 luc minh da tuoc doc;it di niem vui tu cu<)c song cua con tre.

Cac b?c cha m� thuong chi chu tam vao thoi hien tc;ii, tuc "horn nay, bay gio". Luc nay con c6

an toan hay khong, horn nay con c6 lam theo dung nhung gi cha m� d(ln hay khong, hit;!n t�i nhung gi

cha me mong muon con da lam duqc chua Neu

.. .

nhung dieu cha me mong muon a con ma ngay khi do con chua th\Ic hi�n duqc thi cha me se l�p tuc can thi�p bang hanh d¢ng ho�c lai noi. Do la each cha me muon xay d\lng S\I an toan Va CO tr;;\t t\I ngay

"bay gio". Nhung, neu S\l can thi�p qua muc can thiet thi vo tinh cha me da ngat di mam non h;;t.nh phuc vira m6i nhu cua con va bien con tro thanh nguoi khong tl,l chu.

Khi nuoi d;;ty con, cha me nen huong tam nhin den la tuong lai cua con chu dung chi t�p trung tam nhin vao hi�n t<;li. M6i cha me ngay h1c nay hay thu dung l;;ti va ngAm xem voi each d;;ty cua minh thi lieu sau nay con minh c6 th\lc S\l h;;tnh phuc hay khong?

Giai do?n tre 4 s tu6i la giai do;;tn tre tiep xuc

-

nhieu hon voi the gioi ben ngoai. Day chinh la giai do<,ln tre can phai h<;>c duQc each lam the nao de choi cung b;;tn, each dieu chinh cam xuc va hanh vi de hoa dong voi b;;tn c6 the g<;>i la "ki nang song" co ban dau tien.

Cach duy nhat de tre h<;>c dUQC "ki nang song"

la hay cho tre t\l trai nghi¢m, cho tre tiep xuc vai

xa h¢i. Co v:)y tre moi Vila nang cao tinh tl,l l:)p, Vila nAng cao ki nang song cho minh.

VC;ly neu o thoi ki nay, tre l:;ti cq dinh chc)t lay cha m� khong roi, con cha m� cu chi th} cho tre lam tung ti m(>t thi tre se the nao? Khi tre muon t\l suy nghi, tµ lam mc;>i vi�c ma cha me l(,li cu lam thay tre thi tre se ra sao? Cau tra loi la: Tre da mat di co h(>i de t1,1 minh du9c trai nghi�m.

C6 the trong tuong lai nhung dua tre do van c6

cu(>c song binh thuong, nhung chac chan la chung khong the cam nh;Itn va t;Itn huang duqc niem vui m(>t each trc;>n ven tu nhung bai hoc ve ki nang song ay. D�c biet la voi nhung dua tre c6 khi chat hay ca tinh tu nh6, thi viec cha me can thi�p qua muc se khien tre bi t6n thuong sau sac. Tre lon len cling se khong h9c duqc dau la dieu quan tr9ng nhat d6i voi m(>t con nguoi va vi sao can thiet phai h9c h6i.

Tuong lai ma cha me huong den cho con minh chinh la hinh anh con luon hc;inh phuc, khong d\la dam vao bat ky ai, biet t\l tim ra duong di cho minh bang chinh nang l\lc cua minh.

4. Voi tre so sinh, cha m� la nhCrng nguoi bao h¢

Khi mai chao doi tre van chua the hoan toan tl,l'.

l<;lp. 3 thang dau dai luc vila sinh ra la khoang thoi gian tre dt;Ca dam hoan toan vao cha me, boi neu kh6ng thi tre khong the song dUQC. Cha me dong vai tro la nhung nguoi bao ho, dap ung nhung doi h6i cua tre, boi o giai do�n nay tre khong c6 kha nang lam gi. Tre khong the tt;C pha sua, khong the tt;C thay him, khong the t\l di l�i nen cha me se lam thay tre moi vi�c.

S1=1 cham soc te:ln t\ly cua cha me o thoi ki nay se co anh huong to Ian den S\l hinh thanh nhan each cua tre sau nay. Tre duqc om ap, dUQC tro chuy�n, se Ian len khoe m;;inh ca ve the chat va tinh than.

Chinh vi vl;ly ma st;C "bao ho" cua cha me a giai do;;in nay khong the lo Ia du9c.

Dong thoi vi�c om ap a giai do;;in nay voi tre se la buoc d�m ve tam Ii de giup cha m� gui gam tinh yeu thuang den con va nuoi d;;iy con minh thc;tt chu dao. Qua trinh tre truong thanh cling la qua trinh cha me tung buoc doi theo, tu khi tre chua biet lam gi den khi biet lay, biet ngoi biet bo, roi ch;\lp chung

,

biet di, biet lay tay b6c do an cha vaa mieng, biet noi. .. ngay qua ngay nho:ng viec tre biet lam lc;i.i tang len. Cung voi viec tre Ion khan, biet lam nhieu thu hon thi cha m� cfing dan chuyen tu vai tro "nguoi baa h(>" sang "nguoi chi ph6i".

The nhung cung voi vi¢c tre biet nhieu vi¢c hon cung dong nghia voi vi¢c nguy hiem cfing nhieu hon. Vi muon bao v¢ con yeu cua minh khoi nhung m6i nguy hiem cha me se d<)t ra nhung quy tac hay l¢nh cam de con tuan theo. Thay do v�t nao co ve nguy hiem thi ban dau se nhe nhang "dung so vao'', sau do se den cam doan "khong duQc", "cam chi", roi ra 1¢nh "hay lam cai nay"' va nhii:ng loi gh;ic gia

"nhanh len" ... se theo d6 duQc tang len.

De con khong ch<;ly nhay lung tung, cha me se dua tay ngan ll;li ho:;lc d:;lt con vao xe day khi di ra ngoai de baa ve S\l an toan cha con. Thai ki bao h(> va chi ph6i nay c6 y nghia rfit quan tr9ng den vi(!c thuc day tinh t\l l�p va phat huy tinh t\l chu cua tre a giai dol;ln tiep theo. Nhung cha me l<;li mang th6i quen "baa h¢" va "giam sat" nay qua lau nen dan den viec can tro S\l phat trien t\l nhien Va S\l t\l do cua tre o giai do(;ln tiep theo. Boi luc nao cha m�

cling nghi tre "chua biet lam gi".

33

5. Cha m� khong nen mai la "nguoi bao he;>"

Tre con Ion nhanh den muc chang bao lau thoi ki "bao h(>" va "chi phoi" se khong con can thiet nua. Nhung voi Ii do chinh dang nhu "vi muon bao v� con", "vi muon bao ban den noi den chon de con ngoan ngoan, gi6i giang", "vi muon tro thanh nguoi cha nguoi me tot" nen cha m� thuong quen di vi�c con minh da Ion, va keo dai mai vi¢c "bao h(>", "chi ph6i" nay.

Cha m� luon mang tam If muon "bao ve con",

"muon nuoi d�y con tot", "mu6n la cha m� tot" ...

The nhung, tren th1,1c te nhung hanh d(>ng ay l(;li tUOC do�t Sl,I tt,I do, ngat di hc;tt mam moi nhu giup tre tu li;lp. Chinh vi�c khong cong nh:;in "tre c6 the Jam dUQc", roi lam m<;>i vi�C thay tre da ngan can S\l t1,1 l�p cua tre. Nhung dua tre Ion len trong suy nghi

"no chua biet lam gi" cua cha m� se bi t6n thuong.

Vi sao? Vi trong s1,1 bao b<,>c cua cha m�, tre se mai la mc)t dua tre "khong biet lam gi".

Chinh tinh yeu th uong vo dieu ki�n cua cha m�

neu cu duy tri ca khi con da Ion la nguyen nhan t(;l.O

nen nhung dua tre mai "khong biet lam gi". Cho

nen khi con m6i ngay m6i Ion thi cha m� cling phai truong thanh hon, phai thay doi each tiep c�n cua minh voi con V�y cha me phai lam the nao thi t6t

.

nhat cho con?

De tre co ki nang song thi cha m� khong nen dong mai vai tro la nguoi "bao h¢" cua tre khi tre da Ion Thay vao do, cha me nen the hi�n vai tro la

.

nguoi ho tro de tre "co the lam duoc m9i thu". Cu¢c doi cua mot

.

dua tre Ion len ma bi . coi nhu la dua tre

"khong biet lam gi", voi m¢t dua tre duoc coi la dua tre "lam duoc moi thu" se co sl,l khac nhau rat Ion.

Khi dtch sang tieng Anh "ho tro" se co nghia la "HELP" va "SUPPORT", nhung tren thl,lc te hai tu nay c6 y nghia hoan toan khac nhau. "HELP" la hanh vi nguoi khac se lam thay toan b(> gi6ng voi

"nguoi bao h(>" khi ai do "khong duoc vi�c". Nguoc l�i, "SUPPORT" la hanh vi tro giup cho nhung

"nguoi duoc vi�c", se chi dung l;;ti o mile quan sat nguoi do lam, ho tr<} khi can thiet de giup nguoi do tien b(> len. Chinh vi the cha me hay dong vai tro SUPPORT (ho tro) trong buoc duong con di.

Khi tre buoc vao lop 1 tre se xa cha me nhieu hon nen vi�c cha me a ben con 24/ 24 gio de bao v�

con la dieu khong the Tuy nhien, neu hie nay tre

.

duQc ren luy�n nhung ki nang ca ban cua "nguoi lam duQc" thi do chinh la buoc d�m dau tien giup tre ttJ tin roi xa cha m�.

Neu lay thoi diem tre bu6c vao l6p 1 lam m6c thi luc nay cha m� hay giam vi¢c "bao ho" va "chi phoi" tre, thay vao do hay "h6 tro" de giup tre "lam duQc vi¢c" de tre co the ttJ l�p hon.

6. Lam thay con chinh la h�i con

"Cho ca hay la d;,iy hQ each cau?". Day la cau n6i n6i tieng danh cho nhung ai di giup do nguai khac.

Trong truong hqp d6, neu la b;,in, b;,in se lam gi. V oi nguoi sap chet doi vi¢c cho ca gi6ng nhu hanh d(>ng giup do (HELP).

Hanh d<)ng cho ca voi nguoi sap chet d6i la vi�c la m tu thi�n dang tran trong, nhung bc;tn hay thu nghi xem, neu cu de m ca cho ho thi tl,l ban than h<;> se mai khong the giai quyet duoc van de cu.a ban than Iuon song dl,la vao S\I trq giup cua nguoi khac.

Dan dan ho se mang cam giac that vong va bat man voi ban than, vi m().c cam minh kem c6i. Tuong t\l'., neu m<)t dua tre tu khi sinh ra den luc truong

thanh luon duQc cha me nuoi duong bang S\I giup do (HELP) thi se tro thanh tre "khong duQc vi�c"

ma thoi.

V�y cha m� lam thay se c6 nhung bien hi�n nhu the nao?

1. Luon ra 1¢nh, chi tht bat tre lam the nay the kia.

2. Dap ting vo dieu ki�n voi nhung doi h6i cua tre (ngay ca khi tre khong c6 nhu cau nhung vein dua cho tre).

3. Luon chi dc;iy tre phai nhu nay nhu kia (thich thuyet giao voi tre ma khong he de y xem cam rue va tam trc;ing cua tre la nhu the nao).

4. Luc nao cfing muon tre se dap ting va lam theo y minh (khong quan tam xem tre muon gi, du nghe tre n6i cung khong ton trc;>ng y kien d6 cua tre ).

5. Khong de tre t\l giai quyet ma lam thay tre moi thu.

Khi tre con nh6, vi�c cha m� giup do (HELP) giam sat tre se khong c6 chuy�n gi xay ra. Nhung, khi tre dan lon len va tiep xuc nhieu hon voi cac m6i quan h� xa hoi, thi chung se khong biet minh phai phan doan va hanh d(>ng nhu nao khi khong c6 cha 37

me a hen. Hon nua, v6i nhung tre ngay tu nho da luon du9c cha me dap ung tat ca thi Ion Ien, tre se khong biet each dien d:;it chinh xac mong muon cua minh v6i nguoi khac. Con v6i nhung tre luon bj cha me phat lo khi trinh bay y kien hay nguy�n v9ng cu.a ban than thi 16n len tre se khong biet dien d�t tam trl;lng cua minh cho nguoi khac. V 6i nhung tre tu be da du9c cha me dung ra giai quyet thay m9i chuy�n, thi Ion len se khong c6 dung khi d6i dau voi kh6 khan.

Nhung tre Ion len trong Sl,l bao hoc giup da cua cha m� se bi tuoc doi;lt di v6 van trai nghi�m ma dang le ban than chung phai duoc t\l trai qua. Chinh vi the, vi�c hoc h6i thong qua nhung trai nghi¢m se it di, dan den tre se thieu kinh nghi�m de giai quyet van de. Doi voi nhung tre thieu trai nghi¢m, thi chac chan voi the gioi se rat kh6 hoa nh;;tp, boi luc d6, tre chi biet b6 cu(>c hoc,lc ne tranh.

7. Cha m� hay t�ng con m6n qua "ho trQ"

V{J.y lam the nao d�y con cau ca? Trang vai tro cua nguoi vi�n trQ thi vi�c cau ca ho se de hon d<:lY

mot nguoi chua biet each cau, boi vi(!c d�y doi h6i

S\I nhan n�i cua ca nguoi d�y va nguoi dUQC dl;ly. Tuy nhien, neu thanh c6ng thi nguoi dUQC dl;ly CO the t\I cau duqc ca va khong can den nguoi vien trQ nfi'.a.

Neu cac b<).c cha me cu lam het moi vi¢c thay tre vi nghi tre Ia chua biet gi, thi du tre co Ion the nao tre van phai can den cha me. Neu suy nghi tre co the lam du9c moi thu va luon ho trQ, ling ho tre thi tre se tro thanh nhung nguoi biet each t\I l;,lp, tl;I tin, t\I chu a ban than, biet minh can phai song nhu the nao, khong bao gio d\la dam vao bat ky ai khac.

Hai ti.I "w l�p" c6 y nghia gi? T\l l�p la t\l minh c6

the song bang chinh kha nang cua minh ma khong can d\la vao nguoi khac, la khi ban than khong the giai quyet duqc moi chuyen thi se biet t\l tim nguoi tro giup.

Tren thl,J'.c te du chi la tre so sinh thi n(>i t;;ii tre da ton t<;li nhung h(;lt mam tri tue va ban nang can thiet de tre c6 the tl,J'. l�p va sinh ton. Neu cha me khong can tro thi nhung h;;it mam ay se m9c len tuai tot.

Tre luon mang trong minh S\l to mo, ham hoc hoi va muon t\l minh lam moi thu. Khi tre duC}c 39

1 tu6i ruoi thi luc nao tre cung muon t\1 cam thia xuc cam, t\1 cam c6c u6ng nuoc, du chua the nao lam thanh th�o. Neu cha m� hay nguoi Ion dinh lam thay thi tre nhat quyet khong chiu va muon tlJ

minh lam. Vi the, m9i dua tre sinh ra khoe m�nh binh thuong deu la nhung tre lu6n c6 tinh than cau tien va ham hoc hoi. Dau hieu hi�n o moi tre c6

moi khac thi S\l ham hoc hoi Va tri to mo 0 tre van duoc hinh thanh m(>t each t\l nhien, giup tre tv: l�p de sinh ton.

Khi con la hoc sinh tieu h9c, toi c6 mot man hoc ghi nh�t ki quan sat qua trinh trong cay hoa him bim, tu khi gieo h�t, nay mam, Ion len, ra boa, den khi cay ra qua, thu ho;;ich h;;it de lam gi6ng cho V\l sau. Toi gieo h�t vao chi;lu va d�t o noi c6 anh sang m�t troi thich hqp nhat, toi tuoi nuoc cho cay moi ngay va cay mQc len rat d�p. Bai tat ca nhung gi can thiet cho cay him him moc deu an chua trong h;;it mam, con vi�c toi can lam chi la dieu chinh m6i truong thich hop cho cay ma thoi.

Vi;ly thi con nguoi Ion len cung vi;ly. Qua thoi gian, tre se tv: minh phat hien va nhi;ln hiet duQc moi thu. De giup tre co the tµ hoc hoi va sinh ton, cha m�

chi can dieu chinh moi truong cho phu hQp voi tre, tre se tl,l biet each lam cho nhung h(:lt mam tri tue dang ap u trong minh Ion len. Ho trQ (SUPPORT) khong phai la bao tre "hay lam cai nay", "hay lam cai kia", hay luon mieng chi tht tre phai lam gi. De giup tre t\l minh phat hien, t\l minh hoc h6i thi cha m<;! khong nen can tro qua trinh do cua tre ma hay de tre t\l quyet dinh cu(>c doi cua minh.

8. "Giup do" - hanh d¢ng tuoc do�t cu¢c doi con

TC;li sao cha me l(;li thich giup con?

V oi tre so sinh thi S\l giup do cua cha me vo cling quan trong de tre co the khon Ion. Dong thoi do cling la each ma cha me gui gam tinh yeu cua minh den con. Cha me nao cung yeu thuang, cham soc, bao v� va san sang hi sinh tat ca cho con. Chinh tam Ii d6 da phat sinh ra suy nghi chi c6 cha me moi che cha, bao boc duqc cho con ma thoi. Bai v(}y khi con khong con can den S\l giup do tu cha me, thi suy nghi "tat ca la vi con" cung vdi su m�nh lam cha me ay van cu chay nong nhiet, nen cha me van cam thay minh can phai bao ve, cham s6c, chi thi, 41

ra I�nh cho con. Chinh vi�c do da khien cho sv: y li;li, S\l ph\l thu(>C Cua tre vao cha m� cang cao len, con ban than cha me l�i cang cam thay vai tr<'> cua minh voi con la quan trong.

Ai cling thay thich khi minh la nguoi quan trong voi mot ai do. The nhung cha me khong he nghi den vi�c lam nay cua minh da tuoc doc;tt di tl,I do cua con. Du cha me co nhc).n ra thi cha me cling khong nhc).n thuc duqc la se can tro qua trinh t\I lc)p cua con, ma cu luon nghi rang tat ca la vi con.

Giup do, neu nhin thoang qua la m(>t hanh vi rat tu te. Tuy nhien, van c6 nhung nguoi giup da roi vao ngo nh�n, danh dong "nguoi duqc viec" gi6ng

"nguoi khong du9c viec", tuong minh la nguoi ban on luon 6 m(>t tj tri cao hon nhung nguoi ma minh coi la "khong duoc viec" ay.

Con nguoi ai cling co luc thl,Ic S\I can den S\I giup do nhU khi S\I vi¢c VUQt qua kha nang cua ban than, khi tinh mc;tng roi vao nguy hiem. Ngoai nhung thoi diem do, neu de h9 tl,l xoay so thi kieu gi h<;> cling tl;r minh giai quyet duqc. Tren thl,lc te hanh dong giup con vo dieu kien khong phai la vi con ma vi chinh

ban than cha m�, dong thoi cung la viec lam khong ton trc;>ng con.

Nhung cha m� l?i thich duoc lam giup con, boi khi d6 cha m� c6 cam giac minh da lam tron trach nhi�m cua m(>t nguoi cha nguoi m�. Cha m� cu nghi rang neu ban than minh thieu thon cai gi thi se bu dap cho con de con do kh6. Tren th\lc te, st;r giup do ay khong dem }f:!i hf:lnh phuc cho con, bai n6 khong phan anh dieu con mong muon, ma chi dap ung mong muon cua chinh cha m� duQc gui gam n6

thong qua con ma thoi.

Nhung "cha m� thich giup da" thuong se khong nh?n ra minh da tuoc do?t di niem vui t\1 suy nghi, tl,1 quan Ii, t\1 l\la chon va hoan thanh ml,lc tieu cua tre. Nhung niem vui d6 phai la nhung thu thu(>c ve tre, con neu cha m� muon thi cha m� hay lam n6

voi chinh cu(>c doi minh, chu khong the dung cu(>c doi tre de tC;lO ra.

Viec coi con la le song chang khac gi cha m�

da hi sinh cu(>c doi tuoi sang cua con de thoa man chinh minh. Khi do, cha m� khong phai la yeu con ma chi yeu chinh ban than cha m� ma thoi.

9. Cham� hay "ho trQ", giup tai nang cua con thang hoa

Khi mot dua tre bat dau muon t\l di giay thi do se la sµ ki¢n quan trong dau tien trong doi de cha me nhuong vai chinh cha tre tµ lam. Ban dau co the tre chua di duoc ngay, trai phai lAn Ion, luc do cha me trong vai tro la nguoi trQ giup dung voi can thiep "di nhanh len khong nao , roi tranh lay lam

"

thay tre. Boi neu lam v�y tre se khong co ca h(>i de trai nghiem vi�c t\l minh di giay, khong co ca hoi khang dinh tinh tl,l chu cua ban than.

Vi¢c tre bi tu6c do�t cong vi¢c cua ban than trong sinh ho;;it hang ngay khong phai la it. Le ra cha me . chi can nhan nai

.

cha doi

.

mot

.

chut la tre c6

the lam duqc, nhung vi n6ng v(>i ma cha m� da gi\lc gia roi lam thay tre.

Tre phai duoc dong vai chinh trong cu¢c doi minh, t\l minh song va tu minh trai nghi�m. Vi�c cha me nen lam la cho tre nhin theo va bat chuoc nhung vi¢c ma tre phai lam, roi kien nhan

.

cho dqi

tre lam no thanh thao.

.

De lam duoc

.

dieu d6 cha me .

can giong nhu nhflng "huan luyen vien" tC;lO cho tre cai "khung" roi giup tre song vui ve hC;tnh phuc.

"Huan luy�n vien" chac chan se khong the thi dau thay cau thu. Cong viec cua "huan luyen vien"

la dua ra nhung ho trQ can thiet giup cho tai nang cua cau thu thang hoa. De tro thanh "hnan lnyen vien" cho con minh cha ID<;! hay: 1. Biet kha nang con co la vo h(,ln.

2. Hien rang luc nao con cfing ham hQC hoi de tien b(> hon.

3. Kien nhan cho dQi va biet mem deo trQ giup con khi can thiet.

Lam duQc dien do, cha m(;! se lnon nh;)n duoc S\l kinh trQng tu con tre. Bai du o vao vt tri nao di nua, cha m� hay huan luy�n vien, neu b<,in khong nh;)n duoc S\l ton trong tu tre thi viec b<,in hop tac voi con cling se rat kh6 khan. Hon nua, neu cha m� luon thl,lc thi 3 dieu tren trong cu<)c s6ng hang ngay thi chac chan tre se cam thay minh duoc yen thuong.

"Con co rat nhieu kha nang. B6, m� biet la con lnon mu6n c6 gang de gi6i hon. Cha m(;! se lnon ling ho va ho tra . con bet minh de con dat

.

duoc

.

dieu con

mong muon"' do chang phai la thong di�p tuy�t voi goi tron tinh yeu thuong cua cha me do sao? Neu con luon cam nh;)n duQc dieu nay thi chan chan con se tro nen m<,lnh me.

45

1 0. Cha m� hay l�p cho mlnh m¢t bang thanh tich theo tieu chuan rieng

Cac b�c cha m� thuong dem cai gi ra de danh gia ket qua nuoi d<;ly con? Va lam the nao de biet con minh c6 gi6i, c6 ngoan khong?

Th\lc te la chang ai danh gia vi¢c do cho minh.

Neu cha m� khong t\l de ra tieu chuan thi vi¢c danh gia se rat kh6 khan. Chinh vi the khi khong t\l de ra tieu chuan cac b�c ph\l huynh thuong dl)a vao tieu chuan a nhung cuon so phat trien cua tre hoc)c so sanh con minh v6i "con nguoi ta". Khi thay con nha hang x6m n6i du9c con con minh chua n6i du9c, thi voi va cho rang "con nha minh ch�m n6i". Khi con den tuoi di hoc thi sot sang lo SCJ rang neu khong cho con minh hoc ngay thi se b} tre. Thay truong mau giao nao ma danh gia tre khi nh�n vao lop thi nghi ngay rang do la viec lam dung, va cho rang con minh cling can phai dUQC danh gia nhu the. Nhung ciing c6 khong it cac bi)c cha m� cam thay bat an lieu each lam cua minh co dung khong li¢u minh

,

c6 dang di sai duong hay khong?

Qua trinh chung ta lam cha m�, trong rat nhieu truong hQp, se co ai do ho�c mot he thong nao d6

danh gia cho minh. Thanh tich hoc tc).p a truong hoc se cho b?n biet bc;in dang nc\m o vi tri nao. Khi di lam thi tuy thu('>c vao m6i cong ty se c6 each danh gia khac nhau ve hi(!u qua, nang suat lao d(>ng va kha nang phan doan tinh hu6ng cua h(;ln.

Nhung du o truong hay o cong ty, thi chung ta deu duQc danh gia d1,Ia theo tieu chi gia trt trung binh va xac nh;,ln vi tri cua ban than. Chinh vi the, yeu to mang tinh ca nhan khong duQc xem trong.

Quan tr9ng la so voi moi nguoi xung quanh thi ta nhu nao. Cu(>c doi cua chung ta luon song trong m(>t h� thong nhu vc)y.

Nhung, nuoi dc,iy tre lc,ii khong co diem chuan, vi khong the binh quan hoa each song cua m6i con nguoi cung nhu viec nuoi dc;ty tre. Khi tre duoc 10

tu6i - giai doc,in tre buoc vao d() tuoi thieu nien - tre se co nhung thay doi Ion ve the chat va tinh than, bat dau t1,I l<;lp hon a rat nhieu g6c do. Day cung la giai doc;in dau tien ma cha me nhin thay duoc thanh qua nuoi dc,iy con cua minh.

Tre duoc nuoi dC;ly va lon len trong s1,I "ho tro"

cua cha me thi se duoc chuan ht m(>t nen tang day du de t1,1 l�p. Con tre duoc nuoi d(;ly va Ion len trong s1,1 "giup da" cua cha m� se luon c6 suy nghi ng�i

kh6, ngQ.i kh6, y lQ.i vao nguoi khac va khong the t\I l(,lp dUQC.

M6i cha m� hay tu l<,lp mot tieu chuan danh gia con cho rieng minh. Dung so sanh con voi nguoi khac, hay quan sat ca tinh con de ·c6 each dQ.y phu hqp voi con minh. Bai chung ta khong the lay tieu chuan lam cha m� cua nguoi khac de danh gia vi�c lam cha m� cua chinh minh, nen cha m� cling dung bao gio lay chuan muc chung de danh gia con minh.

11. Nu6i d�y con kh6ng bao gio co chuy�n

"qua mu()n"

"Gia ma minh nghe duqc chuy�n nay som hon c6 phai tot khong. Chae con nha minh ht tre mat roi". Do la nhung cau n6i ma toi thuong xuyen nghe duqc o nhung hoi thao hay nhung bu6i tro chuy�n voi cac bc).c phl). huynh, nhung nguai da khong de y den thoi ki de con duoc tu l�p, khi con da len trung hoc co so roi moi tho dai ve thai do thay d6i ell.a con.

Cau tra loi a day la "khong bao gio co chuy�n qua muon". Dau tre da Ion di nua, khi cha m�

nh�n ra thi hay lay do lam V(,l.Cb xuat phat, boi neu

chung ta c6 dung khi thay d6i thi tre cung se san sang tiep nh(ln.

V�y chung ta can thay d6i nhung gi? Truoc khi nghi den cau tra loi, chung ta hay thu nghi xem minh co can thiet phai thay d6i khong da? Cau tra loi nam a cam xuc cua con chu khong phai vi�c cha m� c6

thoa man voi vi�c nuoi dC;ly con nhu hi�n nay hay khen1g. Day moi chinh la dieu quan tr<;>ng nhat trong vi�c l�p bang tieu chuan danh gia con cua cha m�.

Bang vi�c hang ngay quan sat tre, cha m� se biet duqc tre cam nh�n nhu nao ve cu<)c song. Toi xin dua ra m<)t vai danh ml,lc khao sat. Cha m� hay chon la "c6", "khong", "khong biet de tra loi.

"

1. Tre c6 hay cuoi khong?

2. Tre co vui ve moi ngay khong?

3. Tre c6 hoC;lt bat, vui tuoi moi ngay khong?

4. Tre c6 choi cung b(;ln khong?

5. Tre c6 hay nflng ntu cha m� khong?

6. Tre co the hi�n hung thu, to mo voi cac sg vt;lt khong?

7. Tre c6 the hi�n cai toi ca nhan va muon khang d}nh cai toi do khong?

8. Khi n6i chuyen, tre c6 nhin thang vao mat nguoi d6i <lien khong?

9. Tre co kh6 chiu khi bj cha m� can thiep qua da khong?

10. Tre c6 nhanh vui ve tro lc;ti sau chuy�n khong VU:a y khong?

V oi nhung tre tren 7 tuoi thi con co them cac ffi\lC sau:

11. Tre co t\l minh thuc d�y buoi sang khong?

12. Tre co thuong xuyen ke chuyen a truong, lop khong?

13. Khi g�p van de kh6 khan, khuc mac tre c6

chu dong ma long va tim each giai quyet khong?

14. Tre co h6i y kien cua cha m� khong?

15. Tre biet nhan nc;ti nhung khong phai la nhan nc;ti qua hoa ra li lorn khong?

Neu cha me nao co nhieu cau tra loi "khong biet"' thi vi�c dau tien can lam la hay tim hieu ve con minh bang viec quan sat con m6i ngay. Boi vi se khong the bat dau m<)t cai gi khi ma ban than cha m� khong he biet con minh dang nhu the nao.

Neu cha m� nao co nhieu cau tra lai "co" thi hay tiep tt.i.c doc va xac nh?n xem minh nen lam gi tiep theo. TIJ hen trong ban than m6i cha me da c6 san sue mc;inh va kha nang giup minh thay d6i de vi�c nuoi con duQc tot hon.

Neu cha m� nao co nhieu cau tra loi "khong"

thi cfing dung qua lo lang, l�i cang khong nen s6t sang hay la tc;io ap 11,!c cho ban than. Tat ca se bat dau tu bay gio. Quy tj hay tim xem ban than minh can thiet phai thay doi nhung gi ngay li)p tuc, boi vi Sl;C thay d6i cua cha me luc nay se anh huong rat Ion den cu(>c doi cua con.

12. f>oi xu voi con theo ca tinh cua con Cha me hieu duQc bao nhieu phan tram ve con cai minh? Con c6 khuynh huong suy nghi va hanh d(>ng the nao? Yeu t6 nao se la d(>ng co thuc day con ham hoc h6i? Con yeu va ghet cai gi?

Moi nguoi sinh ra deu mang m<)t ca tinh. Ca tinh ay dUQC the hi�n 0 each suy nghi, hanh d<)ng Va rat nhieu m�t khac cua tre. Chinh vi the cha me hay quan sat tre, khi da hieu va nAm bat duQc tinh each co ban cua tre roi thi tim each tiep c�n n6.

Vi dl). con b�n c6 thu(>c tuYJ> nguoi phan ung nhanh nh�n VOi ngU<'Ji khac, VOi cac S\l vi�C Va Sl,l vc;tt xung quanh hay khong? Co doc duoc y nghi cua nguoi khac, biet dua cho ho cai ma ho mu6n truoc khi ho n6i hay khong? Biet minh can phai lam gi va tl,1 lam ma khong can phai git,IC gia khong?

Ho:)c, con b(;l.n the hi�n la nguoi binh tinh, dau xung quanh co xay ra chuy�n gi thi cung khong phan ung gi khong? Hay noi mc)t each khac thi la tre co phan ung chi;lm chc;i.p, hanh dong chi;lm rai hay khong?

Neu cha me thu(>c tu)'p nguoi nhanh nhen, con ciing nhanh nhen thi chac chan se khong xay ra chuy�n lech pha nhau. Nhung neu cha me nhanh nhen ma con l<:li ch;;tm ch(;l.p, le me thi se the nao?

Chae chan cha me se luon gilJc con "nhanh len, nhanh len" m(>t each sot ruot khi nhin con lam. The nhung, ban than tre l:;ii khong he nh:;in thay minh lam ch:;im, ma chi biet hJ.c nao cha me cling lien tl,lc gil,lc minh "nhanh len" ma thoi.

Nguqc l(:li, cha me nao ch;;tm rai ma c6 con lq.i nhanh nhen, hieu dong qua thi se the nao? Tre hieu dong khong ch�u ngoi yen mot cho thi cha me se

lien t1;ic la mang "hay biet xau ho m<)t ti". Tre khong chju ngoi yen trong bua com thi l�p toe se bi cha m�

quat "con dung ngo ngu�y nua". Nhung, doi voi tre hieu dong thi viec cam can cua cha m� se khien tre cam nh�n S\l ton t<.li cua ban than minh la "khong duqc chap nh<).n".

M<)t ha me co hai co con gai. Co con gai Ion thi nhanh nhen giong me nen viec nuoi dC;ly rat de dang.

Nguqc l<.li, co con gai nh6 l(;li thu(>c tu:YP nguoi ch<).m ch(;lp. Luc dau, ba m� hay phan nan "Cai con be nay dung la cua nQ, uong buong qua". Th\lc te co con gai thu hai khong phai la mot dua tre uong buong, tac ph6ng cua co be chi ch�m chc;ip ma thoi. Sau d6, nho S\l thau hieu tinh each cua con gai minh ma thai do cua nguoi me da thay d6i, dong thoi tinh each uong buong cua co be cling mat dan.

Cling giong nhu nguoi Ion chung ta, m6i dua tre se co m<)t ca tinh khac nhau. Cac b�c cha me hay thu quan sat roi li giai con minh ma xem. Neu cha me nao nhc;tn thuc duoc rang moi dua tre ngay tu khi sinh ra da c6 m<)t khi chat, m<)t ca tinh khac nhau, thi hay hoc each tiep cc;tn cho phu hop voi tung ca tinh ay. Bang each d6, cha me se khong bao gio tt;io

ap h,rc cho con minh, dong thoi cling giam duqc ap luc

.

cho chinh minh. Neu nhtt cha me

.

nao hieu duoc

.

rAng tre m6i chinh la chti nhan ctia ca tinh va khi chat ctia minh, thi se khong bao gio con co nhung doi h6i ich k}· rang tre phai theo y cha m� naa.

Chuong 2:

3 ba i hQc cha m� nen d�y con

D6 la: "Yeu thuong " "trdch nhi�m " va

,

,

"hqnh phuc Vl biet song cha ngliiJi khdc".

I. YEU TRUONG

1 3. Yeu thuong se nuoi duong ·cai toi cua tre

Cam xuc quan trong nhat chi ph6i CUQC song cua moi con nguoi chinh la "khang dinh cai toi" -

khang dinh S\I ton t<,li cua ban than voi the gioi. Day cfing la qua trinh con nguoi khang dinh S\I ton t�i cua minh luon dem den niem vui cho gia dinh, va ban than luon thay h<,lnh phuc vi chinh con nguoi ma minh v6n co. Chinh cam giac "h:;i.nh phuc voi chinh minh" la cam xuc ca ban nhat de chung ta ton t<,li, va t\I tin the hi�n minh v6i the gi6i.

Neu con nguoi khong the yeu chinh ban than minh thi CUQC song qua la bat h<,lnh. Neu gia dinh khong yeu thuong minh, thi m6i ngay troi qua th�t u am. Khi cam thay "cu(>c song th()t be tac va dau kh6, boi khong duoc ai yeu thuang" thi co the nguoi ta se tim den cai chet. V<)y thi cung eve cua vi¢c phu djnh ban than chinh la hanh d(>ng tq sat. Khi con nguoi mat di nguon nang luqng giup khang dinh ban than, nguoi do cO.ng danh mat phuang huong cua minh trong cu(>c s6ng.

Vi�c ai do co the song sot qua nhung trai nghiem tuong nhu c�n ke cai chet, chinh la boi ho biet van c6 ai d6 yeu thuong minh. Neu VUQt qua nhung phut giay th�p tu nhat sinh do thi tat yeu con nguoi se biet each toa sang tro l1;1i. Nbu vc)y "khang dinh ban than" la cam XUC chi phoi S\1 ton t<,li CUa chung ta trong cuc)c doi. 6 thoi ki dau "khang dinh ban than" la cam xuc duoc hinh thanh qua viec con nguoi duQc cham s6c chu dao va duoc het ml)'.c thuong yeu.

Su menh cao ca nhat cua cha me chinh la d1;1y tre bi et each t11 "khang djnh ban than"' biet each

"yeu thuong" ban than va nguoi khac. Boi chi c6

nhu v�y thi ca cu(>c doi ve sau cua tre moi c6 the song h(;lnh phuc, moi luon biet m1;1nh me de VUQt qua moi kh6 khan.

"Khang d}nh ban than" thuong hay bi danh dong voi "ng1;10 m<;in". V�y khi mot con nguoi muon khang dinh S\I ton t1;1i cua ban than thi CO phai la ngc;to m<:tn khong? Viec biet yeu chinh minh, biet sl)'.

ton t�i cua ban than la dieu tuyet <lieu khac hoan toan voi vi�c de duQc yeu thuong con nguoi luon IDUOil chung minh cho m<;>i nguoi thay Sl) UU tu, tuy�t voi cua minh trong khai ni�m ve "ng1;10 mi;in".

Tinh yeu thuang se dan den vi�c muon "khang dtnh ban than", con sv sQ hai thi se dan den SlJ "ng<:lo rn�n". SQ hai 0 day chinh la SQ rang minh se khong duQc yeu thuang, nen phai v<)i va chung minh minh uu tu. D6 chinh la sµ khac nhau ca ban giua "khang dinh ban than" va "ng<;to m<;1.n".

Chinh vi the, "khang dinh ban than" la "toi yeu ban than minh"' "toi yeu nhung gi thul)c ve chinh minh"' nen cha m� khong can phai lo lang, bat an, va dieu d6 chang lien quan gi den "ng<;1.o m<;1.n" hay

"tl.J man".

14. "Tat ca la vi con" khong giup con cam nh�n duQc tinh yeu

C6 m<)t nguai m� da bi soc va vo cung dau kh6

khi c�u con trai dang h9c lop 2 chan nan n6i rang

"con muon chet di cho xong". Duong nhien, sao ma khong soc cho duqc, khi dua con minh yeu thuong va cham soc noi "con muon chet". Nguoi m� ay, khi tham dIJ m<)t bu6i noi chuyen cua toi, da nude mat Jung trong "Toi phai lam gi bay gio? Hay tu van giup toi !".

Nguoi me ay da yeu thuong nang niu cham chut cho c?u be het m�c. Tu nh6 ch� da cha con tham gia cac lop hoc phat trien tri tu¢ voi mong m6i lon len con se tro thanh nguoi uu tu. Be ngoai c�u be c6 ve la dua ngoan hien, biet nghe loi cha m�, hoc gi6i, duoc thay yeu, b<;ln men, xua nay khong c6 van de gi d�c bi¢t. M� c;,lu be cling la nguoi tinh tinh vui ve, ho<;lt bat va quang giao, c6 tinh than cau tien va y chi cao.

"C?u be luon lam theo y minh hay luon c6 gang lam theo y m�?". Neu c;,lu be cam thay "vui ve" thi chac chan se khong bao gio nghI den cai chet. Toi da t\l nhti nhu the. Sau khi nghe tam sl,l rat chan thanh ctia nguoi m�, toi da hieu ra rang ban than nguoi m� ay da khong biet each kiem soat tinh than cau tien cua chinh minh.

Khi con la m(>t dua tre, co ay cling la nguoi rat biet nghe loi cha m�, hoc hanh cham chi, luc nao cung c6 gang de vuon len phia truoc. Khi sinh con, co ay cO.ng muon huong con minh nhu vc;ly, qua n6ng v(>i muon nuoi d(;ly de con tro thanh nguoi xuat sac. Va c�u con trai cung da Ion len theo dung nhung gi ma co ay ky vong.

"Toi nghi tat ca nhung gi toi lam deu la vi con".

Suy nghi "tat ca la vi con" khong phai la suy nghi gia d6i. Neu con cam nh�n duQc suy nghi ay gi6ng nhu la "tinh yeu thuong" thi c6 le c�u be se khong bao gio n6i "con mu6n chet''.

Ban than c�u be ay, dau cho khong tro thanh nguoi xuat sac dung nhu nhung gi m� c�u mong muon, thi van c6 the tro thanh nguoi xuat sac voi chinh minh. The nhung, vi muon con lon len theo dung y minh, nguoi m� da can thi�p qua nhieu ma vo tinh bien con thanh "dua con ngoan theo ly tuong cua cha m�" chu khong phai de "tre duqc tro thanh chinh minh".

S6ng ma cu phai lam theo dung Sl,l kY v9ng cua nguoi khac qua la m�t moi va bat h:;tnh. Chinh vi the t6i rat hieu tam tr;;ing chan nan va khong muon song ell.a c�u be ay. Tre lon len trong S\l ky v9ng qua nhieu ell.a cha m� se khong h9c duQc each yeu thuong ban than. Tuy nhien dieu dang mung la

,

nguai m� ay da kip thoi nhi;ln ra y nghia trong cau n6i chan nan cua con trai. Mot

.

each vo thuc cau

.

be mu6n ID� thau hieu Sl,I chan nan ay Va gui gam den m� thong di�p "M� a, s6ng theo dung nhung gi

m� ky v9ng th\lc S\l rat m�t m6i. Con mong m� hai long ve nhung gi ban than con c6 chu khong phai v�

nhung thu m� ky v<;>ng vao con?".

V�y day, neu nguoi m� ay biet noi long suy nghi, chap nh?n nhung diem du tot du xau cu.a con, thi c?u be co the vui song. Dong thoi khi cha m�

song vui Ve, con cling Se hoc dUQC ri\ng d6 chinh la cu(>c song.

15. Tre se khong biet yeu thuong minh va dong loc;ii neu khong duqc cha m� yeu thuong Cau chuyen ve nguoi m� 6 phan truoc chinh la vi d\l ve viec cha m� can thiep qua muc de bat tre lon len theo y minh. The nhung hau het cac bi).c cha m� l:;ii khong nh�n ra dieu d6 se b6 bu(>c con, khien con "khong dUQC song VOi nhung thu thu(>c ve chinh minh", khien con khong t\l tin vao minh, luon cho rang chi khi lam dung theo nhung gi cha m� muon moi la con r1goan. Voi tam tr:;lng nhu v?y thi dau cha m� c6 c6 gang mang den cho con bao dieu t6t cling khong lam con cam thay minh duoc yeu thuong.

Nguoc 1"1i, khi tre th1,1c s1,1 can giup do ma cha m� bo mC;ic thi se the nao? Tre khong nh:'.;ln duQc S"Q

che cho day du, khong co cam giac gan gui voi cha m� thi se ra sao?

Hanh d<,)ng nguQc dai tre thuong khien chung ta lien tuang den hanh vi danh d�p va b<;to ll,lc. Nhung

"neglect" - kh6ng CO Sl,1 cham SOC can thiet, khong quan tam den tre, de tre d6i, de tre Ion len nhu cay co d<;ti trong m<,)t thoi gian dai, cung duQc liet vao hang tre bi nguoc dai.

Doi vai tre, viec thieu Sl,1 giup do cua cha m�

khi tre thl)c St) can cfing giong vai vi�c b} can thiep qua nhieu, ca hai deu gay anh huong xau den tre.

Trong do co nhieu truong hop nham giua "ho tro"

,

(SUPPORT) va "bo m(:lc". Ho trQ" la cha me coi tre

"

nhu mot "nguoi duqc vi�c"' chi 6 ben doi theo, khi nao tre thl,lc Sl,l can giup da thi se giup m<)t tay. Con

"bo m�c" Ia vUt: bo trach nhi�m lam cha me, khong quan tam day du den tre.

Tre rat tinh y de nh?n ra viec cha me c6 th\lc sv quan tam den minh hay chi giao tiep voi minh cho co nghia V\l ma thoi Doi voi tre, cha me chinh

.

la Sl,l ton t<,li tuyet d6i, neu tre khong nh�n dUQC S\l

quan tam tu nguoi tre yeu thuong nhat thi tre se hieu rang ban than minh khong he c6 gia tri gi de ducJc yeu thuong. Hon no:a, tre cung se khong yeu thuong chinh minh. Khi tre khong yeu chinh ban than minh thi sao co the biet yeu nguoi khac. Dieu do cung dong nghia voi vi�c tre kh6ng the d6i xu nhe nhang voi chinh minh va nguoi khac.

Nhung, a lua tu6i tam Ii con non not chua on djnh ay, tre lu6n muon tam hon dUQC binh an, luon tim kiem tinh yeu thuong. Vi nghi rang minh khong dang de duoc yeu thuong nen tre se khong nung

,

nju ma gay phien nhieu ho�c nghtch ngQm de thu ·

hut sl;( chu y cua cha m�, d6 la tam li cua tre.

Viec khien m9i nguoi cong kich "cha m� gi ma the" hay "sao l:;ii de con nhu v�y" la dieu rat don gian Nhung biet dau ban than cha m� do khong

.

,

dang bi len an nhu the thi sao?

V�y lam the nao de tinh tr;;ing do khong con xay ra nua? Cach duy nhat la chinh chung ta, nhung nguai lam cha lam me, ngay bay gio can co gang hon, moi c6 the dem den nhung thay d6i to Ion trong CUQC dO'i tre, giup tre thang hoa va toa sang hon.

CHA Ml;: NHAT DAY CON Tl/ LAP

16. D9y tre yeu thuong nhu the nao?

Vai tre so sinh, yeu thuong gan lien voi nhung nhu cau sinh Ii nhU d6i dUQC an, bim ban duqc thay moi. Tre the hi�n tat ca nhung nhu cau do qua tieng kh6c. Qua tieng kh6c tre hieu rang se c6 nguoi hoi dap l<;ti va th6ng qua S\l hoi dap ay tre se CO cam giac an toan Day chinh la buoc dau tien nuoi duong

.

long yeu thuong 6 tre.

Chi can om ap, thorn, n1,1ng, chi can nhin vao mat con va nh� nhang tro chuy¢n chi can danh

,

thoi gian choi cling con, chi can n6i voi con th�t nhieu, rang "cha m� yeu con con yeu cua m�" thi

,

vi�c d<;ty con yeu thuong dau co gi la qua kh6. C6 the tre so sinh chua hieu nhung gi cha m� n6i, nhung vai chung chi can nhu the la du de truyen tai yeu thuang roi .Khi cha m� nhin vao mat con de tro

.

chuyen, trong long cha m� cung se ng?p tran cam xuc "yeu con", "con th?t de thuong" "con la duy

,

nhat tren doi voi cha m�".

Co nhung b?c cha m� cho rang nhung loi n6i do rat dung vdi tam trc;tng cua minh. Nhung cfing c6 nguoi cho rc1ng "thIJc te thi toi chcing thay con de thuong chut nao, boi vi¢c nuoi con vat va den muc

t6i chang cam nh�n thay gi". Neu v�y thi th�t dang tiec, chi vi vat va ma khong cam nh�n duQc con rat d� thuong thi dung la m(>t thi�t thoi Ion cua nhung nguoi lam cha lam me.

Nhin l<,li qua trinh nuoi dc;ty con voi cam xuc

"con th�t dang yeu" cung khien trai tim ta ng�p tran h;;tnh phuc. Chinh con da dem l;;ti cam giac h;;tnh phuc do cho chung ta. Neu cha m� nao khong cam nh�n duqc dieu do thi qua la ton that Ion lao.

Nhung b�c cha me nhu the cung dung lay do lam lo lang. Hay thuong xuyen nhin vao mat con yeu va n6i "con de thuong qua", "me yeu con lam"

thi dan dan suy nghi cua b:;in se thay d6i. Co nguoi me da h6i toi la "n6i nhu the den khi nao ?". Hay n6i den khi nao trai tim b:;in thl;(C S\1 cam nh�n dUQC con bC;ln th:;lt dang yeu.

Doi voi nhung nguai b:;ln r<)n, khong co thai gian om ap, cham barn con thi lam the nao? Tu kinh nghiem cua ban than, t6i thay rang viec tiep xuc voi con khong do bang d<) dai cua thai gian, ma do bang d(> day va chat luQng cua moi Ian tiep xuc. Chinh vi the toi da dau tu rat nhieu cong sue va tam huyet cho con.

65

Mot trong nhung viec do la keo dai thoi gian cho con bu. Khi con du9c 1 tuoi ruoi, toi van cho con bu khi con gai muon. Toi om con ngu hang dem. Truoc khi ngu t6i doc sach cho con nghe, n6i chuy�n cling con, cho den khi con chim vao giac ngti. Toi da gan b6 v6i con gai bang rat nhieu each.

Ngoai ra, toi cung luon lang nghe de thau hieu nhung dieu con muon noi. De lam nhung viec ay khong nhat thiet bc;Ln phai danh thoi gian dai cho con. Chi can nhung luc hen b�n, con luon vui ve va hc,lnh phuc, thi viec b(,ln vila di lam vila nuoi con v6i day du S\f om ap yeu thuong la dieu hoan toan co the.

1 7. Khong dung tu ra l�nh va cam doan

, .

vor con

"Ngon ngu cling la mc)t yeu t6 vo cung quan

"

trong de dc;Ly tre yeu thuong Khi tre con la em be

.

sa sinh tre chi can bao b9c, au yem cung nl)ng,

,

nhung khi tre bat dau biet di, phc;Lm vi tre tiep xuc se r<)ng hon va de bao v� tre khoi nhung m6i

,

nguy hiem xung quanh, cha me bat dau chi ph6i tre bAng nhung tu cam doan. Khi tre hieu nhung 66

tu ma nguoi Ion n6i, thi cha m� l�i cang gia tang nhung tu ra l�nh de bat con lam theo y minh. Khi con cang lon, cang muon lam theo y minh thi cha

'

m� cang noi nhieu tu cam doan. O thoi ki tam hon tre phat trien m�nh me nhat, man cam nhat thi tai tre l�i dUQC nghe nhieu nhat la nhung tu cam doan va ra l�nh.

Dieu d�c bi¢t t� h�i la khi tre khong nghe loi thi cha m� se noi n6ng, quat mang tre, ma khong biet nhung ta ngu VO tinh ay se lam nen tang cho h1dng lai cua tre. Tam hon tre tho nhu trang giay trang, the nhung cha m� l�i viet len do toan la cam doan va ra lenh. Nao la "khong duqc", "bo ngay xu6ng", "nhanh len chu'', "dung la b6 tay voi n6 ,

"

"ngo ngan'', hay "do an h(;li" ... nhung tu ay da in sau vao dau tre, khien "nh�n thuc ve ban than" 0 tre bi phu dinh.

Con nguoi ai cling mang nh�n thuc rang minh la m<)t nguoi nhu the nao do. S\l t\l nhan thuc nay duQc hinh thanh qua qua trinh dai tich luy nhung kinh nghi¢m, nhung c6 sue anh huong to lon nhat la nhung tu ngu duqc viet boi cha me su dl,lng trong giai do�n au tho.

Nhung tre duoc cha me sir dl,lng nhieu tu mang tinh khang d1nh Va tich Cl,IC thi Se CO nh�n thtrc v�

ban than minh mot each tich C\lC. Va khi da nhf)n thuc ticb Cl,IC Ve ban than, tre Se de dang yeu Va khang dfnh ban than" minh. Ngu9c l�i, nhung tre

"

bi cha m� dung nhieu tu mang tinh phu dinh, tre se ghet ban than cho rang minh la ke yeu kem

,

.

V�y cha m� muon khong SU dµng nhung tu cam doan, thi trUOC tien phai t<,lO ra mc)t moi tru'.ong ma khi tre o trong d6 cha me khong can n6i ra nhung tU cam doan. D�y tre cai nao nguy hiem khong duoc chc;lm vao, va khong nen de chung gan tre. Voi nhung v�t nguy hiem nhu dao keo, hay dc;ty tre each SU d\].ng, ung voi tung do tu6i khi tre truong thanh.

De cha m� h;;tn che su d1,1ng nhung tu ra l�nh thi vi�c quan tr9ng nhat la luy�n cho tre hinh thanh thoi quen tl,1 giac. Toi se n6i ro hon ve dieu nay o chuong 3.

U6n nAn hay dc;ly do tre khong phai la cha m�

n6i sa sa su6t ngay nhung dieu ma tre chua lam duoc. Boi n6i nhieu chi cang khien tre ton thuong khi "nhan thuc ve ban than" ma thoi. Hay thay anh mat do xet vao nhung diem yeu, nhung diem tre 68

chua lam duqc, bang anh mat chi t<).p trung vao nhung diem m�nh cua tre. Hay n6i ve nhung dieu tre da lam dUQC chu dung mai ca than Ve nhung dieu tre lam khong tot. Neu cha m� lam duqc v<).y tre se cam nhc)n minh luon duqc yeu thuong.

18. "Chieu chu¢ng" khac voi "nuong chieu"

Nhieu nguoi lo lang rang "Chang phai neu cu yeu tre vo dieu ki¢n thi se la nuong chieu tre hay sao?". V�y "chieu chu<')ng" tre khac gi voi "nuong chieu" tre?

Thai ki so sinh, tre duqc song trong vong tay om ap cu.a cha m�, khi tre ch�p chung biet di, tre c6 the w lam nhieu, va theo thoi gian s6 vi�c ngay cang nhieu hon. Ban dau tre choi mot minh, tiep den la choi cung b(;ln, roi di mau giao. Du c6 tl,l lam duqc nhieu vi¢c thi tre van lu6n muon duqc a trong vong tay cua cha m�, boi khi o hen cha m�, tre se cam nh�n duqc sl,l an toan tuy�t d6i.

Khi buoc vao tieu hoc thi tre se gt:).p nhieu van de rac r6i hon: b} b�n be che gieu, b} thay co la mang, khong thich sinh hof;lt t�p the ... Khi d6, tre se nung

-.

-- . - -

ntu "m� oi, horn nay con ... ", de nh�n duqc SlJ'. bao boc yeu thuong, de duqc xoa dju di nhO:ng noi dau hay S\I SQ hai. Dong thoi, day cung la buoc chuan bj de tre t\I l�p.

Khi cha me khong tiep nhe;ln st,r nung nju cua tre thi se the nao?

"Me dang bc)n lam, de khi khac con nhe", "chi co m6i the thoi ma con cung ... ", hay "dung c6 nh6ng nheo nhu the nua", "con da Ion roi day, co con be bong gi no:a dau" , ... Tre cang lon, cha me cang khong tiep nh�n S\l nung niu tu tre. The nhung, cho den khi tre c6 the tl,l l�p ve m�t tam li, t\1 biet t;;io cam giac an toan cho minh, tl,1 biet an ui minh, thi Sl.,l trQ giup cua cha ID<;! la dieu VO cung can thiet.

Luc be tre duqc cha me tiep nh(ln S\l nung niu mot each day du, thi tre se tl,1 I�p ve m�t tam li rat nhanh. Nguqc l?i, cho du tre da Ion hon, hinh thuc co the thay d6i nhung tre se tiep t\lc keo st,r chu y cua cha me. Viec cha m<;! tiep nh�n S\l niing n}u cua tre khong phai Ia lam thoa man nhung doi hoi cua

,

tre, ma la vi�c cha me ho trq tinh than can thiet cho tre.

Con "nuong chieu" la hanh d(>ng de thoa man tam Ii ca nhan, cha me da cham soc con cai qua muc can thiet, nhung vi�c le ra con phai � lam thi l�i lam thay con het. Tre se thay rat vui vi me se lau cho canh minh danh do ra san, se nh�t quan ao minh coi ra, hay don moi thu minh bay ra. Khi Ion len trong m<)t moi truong duoc nuong chieu nhu vc)y, tre se khong biet each tv l�p hay tv chiu trach nhiem voi nhung viec minh lam. Cu<)c song cua ban than minh se c6 nguoi khac lo cho minh, d6 chinh la ng<) nhc)n sai lam cua tre.

Nhung c6 ngay tre se nh?n ra tat ca nhung gi minh ng¢ nhc)n la phi tht.rc te. Khi d6 tre se bi ton thuong ghe gom. Tre se cam thay minh la ke v6

d\lng, khong the lo n6i cu(>c song cua minh.

Vi the, vi�c cha me tiep nhc)n sv nung n}u cua tre khac hoan toan voi vi�c cha m� qua nuong chieu, lam thay tre tat ca moi vi�c.

II. TRACH NHIEM

1 9. t>anh thuc con d�y buoi sang la trach nhi�m cua ai?

"Buoi sang, gia dinh nao danh thuc con d�y?".

Day la cau h6i bat bu(>c trong moi cu(>c tro chuy�n voi cac b<)c ph\l huynh. Va c6 den 80% cac b?c cha me tham gia da gio tay. Con gia dinh b(;l.n thi the nao? Con bc;in c6 t\l thuc dc).y vao bu6i sang hay khong? Neu con khong t1,l dc).y thi ai se danh thuc con d<)y?

"V?y viec d?y dung gio de khong bi muon hoc la viec cua ai?". Vang, viec tre d?y som de khong di hoc mu<)n la trach nhiem cua chinh ban than tre.

Nhung cha me lc;ii tuoc do(;lt mat viec do cua tre.

,

Chinh viec hang ngay cha me danh thtrc tre d�y da khien tre y l;;ii vao cha m�, va can tro qua trinh t\l li;lp cua tre.

"Nhung neu khong goi chung d�y thi chung se mu(>n h9c". Vang, chinh li do nay da t�o ra tinh tr;;ing tre khong biet tu minh d�y som de di hoc dung gio.

Van de khong phai la tre khong tu thuc d�y duoc, 72

ma boi c6 cha m� danh thuc nen tre khong phai tl,l thuc d�y.

Dieu thu hai toi muon d<,iy tre o day chinh la tinh than trach nhi�m".

"

Nhieu nguoi thuong cho rang "trach nhi�m" la cai gi do mang tinh ep bu(>c, mang tr9ng trach n(lng ne, la cai chung ta hay do loi khi bat can, so suat, neu tU choi dUQC thi thc)t ,may man. Khi xay ra viec gi do khong thuc)n lQi, con nguoi thuong quy t(>i va khien trach nguoi thl,lc hien n6 la VO trach nhiem", chinh vi the cang Ion tre cang khong thich hai tu nay.

The nhung, y nghia nguyen thuy cua hai tu

"trach nhiem" lt;ii rat khac. "Trach nhiem" tieng Anh la RESPONSIBILITY, do hai tu RESPONSE -

phan ung , va ABILITY - nang It.le" ghep thanh.

"

"

"

Trach nhiem o day duoc hieu la "nang ll,lc phan (Ing", thu ma toi muon d;;ty cho tre: biet each phan (Ing tich Cl;(C VOi nhung viec ban than can phai lam trong cu(>c song hang ngay, nhu t\l thuc d{ly vao bu6i sang, tl,l sua so;;tn quan ao, sach VO Viec cua

. . .

cha me khong phai la chi tht, ra lenh "con hay t\l lam nhung viec cua con di", ma la t;;to ra mot moi truong de tre thich t\l minh lam no.

73

De t(;lo ra moi truong nhu the thi ngay tu khi tre bat dau CO nhung bieu hi¢n muon t\l minh lam Cai nay cai kia, cha me dung ngan can tre. Khi du9c 1

tu6i ruoi tre bat dau muon tl,I minh lam moi thu.

Khi duQc 3 tu6i, tre bat dau to ra "uong buong hon

"

nham muon n6i "de con tt;I lam". Luc nay, cha m�

de cho tre dUQC tl) minh lam cang nhieu cang tot, thi co the nuoi duong mam non "tu l�p" ay Ion len khoe mq.nh.

Nhung thl.;[c te l�i co khong it cha me lam nguoc lai. Khi tre n6i "Con m

.

uon lam co" thi cha me se

phan ung "Nho con ht dut tay thi sao? Con van chua lam duqc dau". Khi tre Ion hon muon lam nung doi

"M� lam giup con", thi m� l�i mang "Con Ion roi hay tl,1 minh lam di".

Vi�c lam nay khong he c6 tinh nhat quan. N6 the hi¢n vi¢c cha m� da khong phan dinh ro rang khung ung xu cua minh voi tre. Neu cha m� da quy dtnh ro vi�c ay thu()c ve tre thi hay de tre tl,I lam, nhung hay tiep nh�n sl,1 niing nju mang tinh tam Ii cua tre, lam ve;\y moi c6 the c6 each XU Ii moi van de voi tre m<)t each nhat quan ma khong he co sv Ian Ion.

74

20. Tre se hoc duqc kinh nghi�m tu bai hQc "nhan qua"

-

V�y t�i sao chung ta phai nuoi duong tinh than trach nhi¢m (nang }\}'C phan Ung) cua tre qua vi�c de tre tu thuc d�y vao moi sang?

Bat cu S\1 vi¢c gi cling co nguyen nhan va ket qua. Vi d\l neu sang nao tre cling d�y luc 7 gio, chuan bi rnoi thu khoang 1 tieng sau do 8 gio ra

,

kh6i nha thi khong bao gio di hoc rnu¢n. Nhung, w nhien co horn tre bung tinh d�y da la 7 gio ruoi, thi chac chan horn do tre se di h<;>c rnu¢n. Ca lop dang ngoi nghiern chinh nghe giang, t\I dung rn¢t minh lo do bu6c vao truoc anh m<it do don cua ca lop khien ban than tre cling cam thay xau ho, roi thay giao tu do cung tro nen chu y den tre nhieu hon. Trai nghi�m nay voi tre qua khong vui ve chut nao Lam the nao de vi�c xau h6 nay khong con tai

.

<lien nua, tre se t\I nhu "Ngay mai nhat d�nh minh se d�y tu 7 gio moi duoc".

Hom sau tre d;)y tu 7 gio sang va co the den

,

truong thoai mai thoi gian. Khi ay tre se tl,l rut ra bai h<;>c neu minh d(:ly som minh se khong di hoc mu(>n - co nghia la chi can minh thay d6i nguyen nhan thi ket qua cung thay d6i theo.

75

Tre nao dUQC trai nghi�m nhieu trong CUQC song thi se hinh thanh cho minh th6i quen biet tlJ suy nghi va t\,l tim huong giai quyet khi c6 tinh hu6ng xau xay ra. Dong thoi tre se c6 them no l1,1c de thay doi nguyen nhan dan den hanh dong do, nho v�y nang ll,lc phan t'.rng voi cac tinh hu6ng thl,lc te cua tre cung duQc nang cao.

Trong truong hop duoc cha m� danh thuc va tre di hoc

.

muon

.

thi se the nao? Di hoc

.

ve chac chan tre

se h�m hl,lc trach m6c "TC;li b6/me khong goi con d�y som nen moi the". Do do nguyen nhan dan den vi�c tre di hoc mu<)n khong phai la l6i cua tre. Khi ay, tre c6 bi b<;tn be che cuoi, bi thay co de y hay quo mang cfing khong phai 16i tf,li tre, ma la loi t�i cha m� da khong goi minh day dung gio. Tre mang suy nghi nhu v�y se cho rang chinh cha m� la nguoi da de xay ra chuy�n muon hoc, chinh cha me la nguoi co loi, nen tre cling khong he c6 y dinh thay doi hanh dong cua minh, thay d6i nguyen nhan dan den ket qua ay.

Con cha m� khi bi tre trach "neu cha m� goi con d�y som hon thi con da khong muon hoc nhu the", se h�p tuc phan ung li;ii "Con n6i cai gi the. Tu

mai con tt.r d?y ma di hoc", the nhung horn sau l�i danh thuc con d�y. Bai vi chinh cha m� l�i nghi rang vi¢c khong d� cho con b! mu(>n hQC la trach nhi¢m cua minh. Nhung neu cu lam nhu the thi du c6 Ion con cung mai chi la nguoi dl,la dam vao cha me ma thoi.

"Nguoi ht h<.J.i" thuong la nguoi khong biet rang chinh minh c6 the thay doi duoc nhung trai nghi�m cua minh va thay vi no 11,lc de thay d6i nguyen nhan ho l;;ii di d6 loi hay chi trich mot ai d6. Dong thoi khi CO mot ai d6 lam doi tUQng de h9 do loi, "nguoi bi h<.J.i" se khong bao gio c6 y dtnh no h,tc de thay d6i ban than minh.

21. De tre khong tro thanh "nguoi bi h�i"

Khi tat ca kh6 khan trong cu<)c song deu d6 t1;1i nguoi khac va coi minh nhu m<)t nguoi ht h1;1i",

"

nguoi ngoai nhin vao thi c6 ve nhung nguoi co l6i song nhu vf;iy se rat nhan nha. Nhung, ki th\IC

11;1i khong phai v�y. Th�t dang thuong cha nhung ai khong biet rang minh CO the thay doi CUQC doi minh, thay doi cam giac bi buc, l6i suy nghi tieu C\IC

luon cho rAng minh la ke vo dl,lng, thay doi l6i nghi 77

tl,l am thj CUQC song la ap h,lC, la kh6 khan, be tac luon deo barn minh.

Khi con nguoi luon suy nghi va s6ng tich ct;tc thi neu c6 lan1 gi do khong suon se, ho cling se vui ve, lay l�i tinh than rat nhanh "Lan toi minh se c6

gang'', hoc)c "Lan toi minh se thu each lam khac xem sao". Nguoc l�i, nhung ai co tinh y l�i thi khi g(lp that b�i vi con b�n tim nguoi de do loi nen hQ

se khong biet nen lam gi va co the lam gi cho Ian ke tiep de tuang lai co the tot dep hon. Ho cung luon nghi rang minh khong CO nang 11)'.C de thay doi CUQC

doi minh, va cling boi luoi suy nghi, luoi hanh dong nen ho mat tl)'. tin vao ban than minh.

Nhung nguoi truong thanh ma thieu t\I tin thi tu be da luon d6 16i vong quanh la t�i b6, t�i m�, t:;i.i ai do ... Nhung cha me khong the song voi tre ca doi.

Khi tre tro thanh nhung c6/c�u thieu nien roi thanh nien, cung phai dan roi xa ban tay cham soc cua cha me. V�y phai lam the nao voi nhung tre khong tt,1

tin vao ban than?

Co le nguoi Ion chung ta ai cung tung do loi t�i nguoi nay, nguoi kia. Vi d1,1 "Cu('>c song kho khan thieu th6n la t�i chong khong biet lam vi¢c kiem

tien", hay "Cong vi�c khong thu�n lQi la do cu bi sep chen ep, khong chiu thong cam cho nhan vien", hay

"Cu(>c song hang ngay luc nao cling buc boi, m�t moi la do con cai". The day, luc nao va o dau cling ve;ly, khi ma moi chuyen khong thu�n lQi con nguoi se luon d6 16i cho nguoi khac va coi minh la nguoi

"

bi h;;ii". T<;ii sao l<;ii the? Boi, nhung h'.lc nhu v�y, viec do 16i cho nguoi khac se de hon viec giai quyet van de, nen xu huong chon theo each de lam hon luon duoc con nguoi yeu thich. Nhung luc nhu v�y con nguoi da khong su dl,lng nang h.;rc phan ung ctia ban than de giai quyet van de. Tuy nang lt;rc phan ung ay ai cling co, nhung do khong thuong xuyen dung den nen cling khong biet minh co.

Neu tre nao tu nh6 da duqc trao cho quyen W

minh giai quyet moi cong viec lien quan den ban than, thi Ion len se boi dap duqc nang lt;rc tt;r xu Ii cac van de. Du khong dUQC cha me bao boc nhung bu l(,li tre da gioi hon trong viec d6i dau voi nhung kho khan va thu thach. Lc)p di lc)p lt;ti viec do tre se hc;>c dUQC each lam the nao de khong xay ra nhung dieu toi te va kho xu Ii nua.

Vi the duoi S\I quan sat, ho trQ cua cha m�, vi¢c cho tre duc;;c trai nghi�m nhung dieu nhu the ngay tu khi tre con nho la dieu VO cung quan trong. Vi trong vong tay che cha ell.a cha m�, tre se luon duQc an toan, du c6 bi thuong cling nhanh ch6ng duQc xoa diu. Den luc roi xa vong tay an toan ell.a cha rn�, tre se khong con lo lang so hai khi m¢t minh phai hoc chung nua.

Vi�c cha m� can lam la ho tr9 de tre trai nghi�rn t\I rut ra bai hoc qua nhung tinh hu6ng kh6 khan trong CUQC song. Khi ay tre Se trO nen mt;lnh me hon rat nhieu. Con neu cha m� dua tay ra giup con vi SQ

con g�p kh6 khan hay that b�i thi chinh la cha m�

da lam mat di tuong lai c6 the toa sang ell.a con. Vi the de con khong tro thanh nguoi bi h�i" thi nhat

"

djnh cha m� phai c6 dung khi "buong tay".

22. "Thieu tinh than trach nhi�m,, - tre se

"chet chim" vi kh6ng the thich ung Trong qua trinh cha m� de tre trai nghi¢m, hay de tre duoc tl,1 chiu trach nhi¢m voi ket qua minh lam. Vi dµ neu tre di;ly mu(>n, tre se di hc;>c mu(>n, ket qua cua vi¢c do la bi thay co trach ph�t, bi b;,in

be che cuai, tre se tl,1 cam thay kh6 chtu va suy nghi xem de tim each thay d6i dieu d6.

De tre tl,1 chju trach nhi�m voi nhung vi�c tre lam cO.ng la each de tre hoc ve bai hoc nhan qua.

Khi du9c trai nghic;'!m nhu the, tre se nh?n ra rang minh c6 the thay d6i ket qua cua sl,1 vi¢c, qua d6

tinh kien tri nhan n�i, kha nang xu Ii tinh hu6ng, nang h,rc giai quyet van de se duqc boi dap. Dong thoi tre cung se dung cam va truong thanh hon.

Nguqc l�i, tre khong duqc trai nghi¢m cung khong the hoc duQc each phai ch}u trach nhiem voi vi¢c minh lam, nen tre se thieu nang 11,lc phan ung voi cac tinh huong va se kho thich ung voi sl,1 bien d6i cua moi truong xung quanh.

De moi nguoi de hieu hon toi se so do hoa nhung dieu toi trinh bay nhu sau:

• Tre chi bi et d6

· ... ·· ..... Cha

· · ....... ........ . . .. .

Tre

16i.

ffili! .... .. ... ... .... . ... .

. ..

hanh

chiu

dc)ng

• D� n6i cau,

trach

thieu nhan Dli\i.

nhiem

h,L ttm

,

• Khong biet each

thay

each

giai quyet vAn de.

thay

d6i

• Khong biet each

thich ling.

Hi�u

luat

• Khong co y chi

nh<'ln

vuon Jen va tinh

qua

than cau tien.

Tre h,L

chiu

trach

nhitm

H�u

qua

rile r6i

Bitt each

•

xa Ii, gidi quytt va thich ilng vtJi S\l thay d6i ctia moi trrJ.(ln.g xung quanh.

Bitt nhdn lq.i.

•

CO diing khi d6i diert

•

tT1LC titp v(li van d�.

CO y chi mu6n VUC1n l�n va tien � hcJn.

•

KI nang s6ng

23. M� d�y con yeu thuong, cha d�y con

trac h n hi�m

D;,iy con biet each yeu thuong la thien chuc cua me. Nhung khong phai vi the ma n6 hoan toan la cong viec cua nguoi me. B6i trong moi nguoi cha

cung ton t<;ii m(>t phan thien chuc ay. Chi c6 dieu, o thoi ki nhu nhi, viec cham con hau het do me dam nhiem. V6i nhung nguoi phQ nu vila di lam vila nuoi con thi S\l ho trQ tich C\lc cua nguoi chong la dieu rat can thiet nhu cham con va phQ viec nha cung vo, luon dong vien tinh than de vQ an tam cham soc con.

De bao boc, yeu thuong con thi dieu quan trong nhat la tinh than va tam trc;tng cua nguoi me phai luon 6n d}nh va thoai mai. Muon nhu v�y, vai tro cua nguoi chong trong thoi ki nguoi vQ mang thai va cho con bu la luon de nguoi vQ cam thay hc;tnh phuc, chAng phai con quan trong hon la lam dieu gi do tr\lc tiep voi dua tre hay sao?

"Tinh yeu d}u dang" chay trong tim moi nguoi me da giup ho yeu con vo bo hen, yeu con hon chinh ban than minh va luon coi con nhu m¢t phan co the

-

minh. Chinh S\l bao hoc thuong yeu d6 cua nguoi m� se la nen tang giup tre hinh thanh cai toi, va muon khang d}nh ban than minh v6i the gioi.

Tuy nhien, neu me cu bao hoc mai tre se khong biet song c6 trach nhiem. Bai me cung con qua nen thuong khong phan biet ro rang dau la viec cua me

dau la vi�c cua con, ma m� se lam thay con moi vi�c ke ca nhung vi�c le ra con phai tv lam. Tinh thuong ay cling lam m� kh6ng du lanh d(;lm nhin con trai qua vat va hay rac r6i.

Vi�c dC;ly tre nang llJc xu Ii van de (trach nhi�m) se do b6 dam nhi�m vi b6 luon "nghiem khac". Con cai kh6ng the song mai voi cha me, boi chung se co cu(>c s6ng rieng cua chung, vi the cha me hay de tre t\1 lam nhung viec ma ban than chung can phai lam.

S\1 nghiem khac cua nguoi cha se giup ho khong bao gio bao hoc con qua mile can thiet. S\1 nghiem khac se giup nguoi cha hieu rang tre can phai duqc t\1 minh trai nghi�m, t\1 minh rut ra bai hoc cho chinh minh sau m6i Ian vap nga., t\1 minh hieu rang minh phai t\1 chiu trach nhiem voi viec minh lam.

S\l nghiem khac giup nguoi cha dung tu xa quan sat tre nem trai cam giac kh6 chiu, that b:;ti, tl,t truong thanh m�nh me sau m6i Ian vap nga roi dung cam dung len.

Nguoi me nao biet can bc\ng giua "diu dang" va

"nghiem khcic" thi se biet xu li tinh hu6ng kheo leo trong qua trinh d�y con. Tuy nhien, voi nhung nguoi me "diu dang" qua mile thanh yeu du6i khong con

du cuong quyet thi sl,1 "nghiem khac" cua nguoi cha Ia dieu rat can thiet de can bang tam thai cho hai me con. Nhi�m V1,l cua nguoi cha la ngan nguoi m�

lam thay con moi thu, t?o ra m(>t moi truong de tre co the tv giai quyet moi viec bang chinh nang lt,rc cua minh.

Ngay ca voi nhung nguoi cha du cong vi�c bc;in r¢n khong co thoi gian quan tam nhieu den gia dinh thi vi�c de y roi kip thoi dua ra nhung can thiep nghiem khac voi v9 con cung la dieu vo cung quan trong. Voi nhung nguoi m� qua dju dang thi vai tro nghiem khac cua nguoi cha cang can du9c phat huy hon nua. Hai vq chong nha n9 da quyet djnh khong goi con d�y vao bu6i sang nua, nhung ngay bu6i dau tien nguoi khong du kien nhan lc;i.i chinh la ong b6. Ba m� qua quyet "Kieu gi n6 cling tu d�y, b6 no khong phai lo", the nhung nguoi b6 qua sot sang nen cu nhap nh6m truoc cua phong con khien nguoi m� phi cuoi.

Chinh vi the qua trinh nuoi d;;iy con can den sl,l hqp tac tu ca cha Ian m�. Sl,l hien dju, yeu thuong bao hoc cua me, m(>t chut ly tri khach quan, nghiem khac cua cha se giup con biet ban than can phai hoc gi cho tuong lai.

85

24. E>e tre tv thuc d�y moi sang Vi�c dau tien can dc;iy tre ve trach nhi�m la hay de tre t\1 thuc d;)y vao bu6i sang. De lam duc;1c dieu d6 cac cha me hay lam theo cac buoc sau: 1. Hay tro chuy�n voi tre

"Con c6 biet neu sang nao cha me cung cu gQi con di;ly thi se lam can tro den s\1 t\1 l?p cua con the nao kh6ng? Cha me hay n6i cho tre suy nghi cua

" .

minh ve van de nay. Tiep den n6i cho tre quyet d}nh cua minh: "Nen tu ngay mai cha me se khong goi con d;)y nfia".

Luc nay neu tre phan ung: "Khong duqc, cha me lam kho con a. Ngay mai b6/me van phai gQi con d�y day". Luc nay cha me khong nen noi n6ng:

"Kh6ng duqc cai, cha me noi la phai nghe", ma hay g�t gu dong cam vdi tam trc;tng cua tre "U, dung la lam kh6 con thi;lt. Moi khi duqc cha me goi di;ly the ma bong nhien tu ngay mai lc;ti phai t1,1 minh d�y nhi". Nhung cha me van phai cuong quyet ch6t l<,ii y cua minh: "Tuy nhien tu mai con se phai t1,1 d�y''.

2. H6 tro. tre

Cha me co the mua cho tre mot chiec dong ho bao thuc va cung tre n6i ve cac phuong an lam sao 86

de tre co the tu dc)y som m¢t minh ma khOng can cha m� danh thuc. Khi thuc hi¢n viec nay tOi cling da t?ng l�i con gai minh chiec dong ho bao thuc ma toi dung khi con tre. Khi den gio con phai d�y thi toi hay mo tivi de danh thuc con. Viec cua con gai la phai d�t chuong bao thuc truoc khi di ngu.

3. Kien quyet m�c k� tre

Ban dau khi tre khong thuc d�y thi cha m� hay c6 gang nhan n�i, de m�c ke tre ngu den bao gio thi ngu, vi du the nao thi tre se tt;r minh d�y khi ngli day mat. Neu luc nay cha m� khong kien nhan dUQC ma danh thuc tre, thi sau nay tre se khong bao gio sua duQc th6i quen y li;ii vao nguoi khac.

Van de khong phai chi Ia viec tre khong t\l thuc d�y duqc, ma loi n6i va hanh d(>ng cua cha me thieu sl;t nhat quan. Tre se ngam hieu cha me

"

chi n6i suong ma thoi, vi du the nao thi cling van cu phai danh thuc minh d�y". Dieu do lam mat di sl,l uy nghiem cua cha me. Cha me ma khong duQc tre ton tr9ng thi vi¢c d�y tre ve trach nhiem sau nay se vo cling kh6 khan. Chinh vi the khi da quyet tam thi hay kien quyet m;)c k¢ tre du c6 chuy¢n gi di nua.

4. Hay ghi nh�n sl;i n6 ll;ic cua tre

Buoi sang dau tien khi tre tl,l minh thuc d�y cha m� hay thang than cong nht;in dieu do bang S\l vui mi:rng "Con c6 the t\I thuc d�y mc)t minh day chu!

M� rat vui!" hay "Con lam duoc roi kia! Tuyet lam!".

T\I minh thuc d�y ma khong can ai gc;>i, l(,li duqc cha m� d<)ng vien khich Ie tinh than se khien tre tro nen t\I tin hon. S\I t\I tin nay co duoc nho ket qua cua viec ban than da thvc sv c6 gang de lam dieu gi do, n6 khac VOi St) tl) tin trong vi(!C khang djnh cai toi, khang dtnh S\I ton tc;ti cua ban than. Khi tre ket hQp duoc ca hai dieu nay thi cu<)c song d6i voi tre se la nhung ngay vui bat t�n.

,,/

-

,,.,,,

'

,

III. BIET NGHI DEN NGUOI KHAC

25. Khen thuong, la mang, thuong qua -

h�t ma m nao tot cho tre?

"De nuoi duong suy nghi tich cl;Ic va khoi gQi tinh thftn ham hoc hoi cua con thi toi rat muon khen ngoi con, nhung toi so rc\ng cu khen con su6t

cling khong phai each hay. Con neu quat mang con se chi khien minh them tuc gi«)n dam ra ht,It hang va that v9ng. Lam the nao de c6 the mang con th�t kheo leo bay gio? "

.

Doc thoang qua thi cau hoi nay la cau hoi hay, nhung doc ki thi no co rat nhieu van de: 1. Hieu nham "Khen ngQi la viec tot" ; 2. Hieu nham "La mang thi moi la uon nan ;

"

3. Hieu nham "Co each mang con kheo leo".

Nhung nguoi co S\l nham Ian giua nhung dieu tren se dan den uon nan sai each ho�c khong the t�o nen d()ng ll,lc cho tre.

Cha me nao lay vi�c khen ngQi con lam d¢ng ll)'.c co ban de con hanh d<)ng, se nuoi duong hf;lt gi6ng khen ngQi trong con, nghia la con se chi lam khi duqc khen ngQi.

Cha me nao lay vi�c quat mang con de bat con the nay the no thi se nuoi duong h<:tt giong quat mang trong con, nghia la con se chi lam theo khi bi cha me quat mang.

Hi;lt gi6ng thu ba la khen thu6ng. Neu cha me cho tre it tien tieu v�t, hay cai keo cai banh sau moi

Ian tre giup minh vi�c gi do, thi tre se coi chung nhu phan thuong cho ket qua cua viec tre da giup da cha me. Neu cha mt;! sir d1.1ng no nhu la cong C\l cho d¢ng ca de tre hanh d¢ng, thi kieu gi tre cung se tra thanh nguoi lam viec chi vi phan thuong.

Nghia la neu khong c6 phan thuc'Jng tre se khong lam, hoc)c lam xong ma khong duqc thuang thi se tuc toi trong long .

.Khen ngqi, la mang, hay phan thuong deu la nhung tac nhan ben ngoai de t:;io d(>ng l\lc cho tre lam vi�c. The nhung, th\lc chat dong l\lc de tre lam viec l:;ii khong den tu ben ngoai, ma n6 phai xuat phat tu hen trong tre. Bang each nay hay each khac thi ngay tU luc con nho cha me hay gieo h�t mam d(>ng l\lC dU<JC khai gQi tu chinh ben trong CUa tre.

H<;it mam t<;io d(>ng l\IC ay chinh la "hc;tnh phuc vi ban than da giup ich cho nguoi khac". Bang vi�c nuoi duong hc;tt mam nay tre CO the gifl dUQC d<)ng lµc lam viec su6t doi. Co vc;iy khi lam vi�c gi tre cling cam nh�n duoc hc;tnh phuc mot each tron ven nhat.

90

26. E>irng d�y con bang loi khen Day la cau chuy¢n cua mot co giao d�y mam non ma toi duQc nghe. Co giao nay chu nhiem lop mam non 4 tuoi. Sau khi tham gia lop hoc "Tro chuy�n yeu thuong" co da bat dau de y ky hon den nhung loi n6i va hanh d¢ng cua c�u hoc tro ten la M ma truoc kia co hau nhu khong de tam den lam.

M la m(>t c?u be ngoan, thuong xuyen giup co nht)t rac, don dep phong hoc. Se chang c6 van de gi ca, neu each lam cua C�U khong l6i CUOn Sl,1 ch(I y cua co. Vi dl,l, c�u be thuong xuyen nh�t rac a nhung ch6 ma co giao chu tam muon nh�t, tile la C�U be nhu doan truoc dUQC CO Se nhl)t ch6 ay. Nh�t xong c�u be se ch�y l�i n6i voi co, d�i y nhu "Co ai c6, co thay em gioi dung kh6ng?". M6i Ian duqc nhu vay, c6 giao cung chi biet mim cuoi, n6i "U, M gioi qua!", va tl,1 nhti "hinh nhu: c6 cai gi d6 hoi khac l;;i a

�u be nay thi phai?".

Co le cha m� c�u be M da nuoi dc;ty c�u bang nhung loi khen ngQi, nen cho den thoi diem do c�u da khong biet each de tt,t khang dlnh ban than.

Trong truong hQp nay, c?u be M da tiep nhan nhung loi khen cua cha me gi6ng nhu vi�c minh cam nh�n 91

tinh yeu thuang cua cha me. Khi lam gi d6 ma duQc khen ngQi, c.;iu se quy ve viec minh dang duoc yeu thuang. Khi ay C.;\U nh.;in thay S\1 ton tf;li CUa ban than da duoc khang dinh.

Tiep den, khi muon dUQC an toan, muon dUQc cam nh�n tinh yeu thuang am ap cc;tu se muon cha me khen ngQi minh. Khi ay neu cha me dap ung bang nhung loi khen "con gi6i qua!", "con ngoan·

qua!" thi se cang khien tre khong h9c duqc each de khcing dtnh cai toi. Khi a lop mau giao, de duQc co giao khen, c�u da biet each chu y den anh mat cua co dang nhin ve dau de ch:;iy toi do nh�t rac bo vao thung.

Doi voi cha me, viec su dl;1ng loi khen de chi ph6i tre, bat tre lam theo y minh la each lam rat la tien lQi. Cung la m(>t cau khen ngQi "con rat ngoan!", nhung ngUQC l(;li n6 truyen den tre thong di�p rang

"neu con lam theo loi cha me, thi cha m� se yeu thuong con". Khi muon con nghe loi cha me thuong n6i: "Con ngoan, lay cho me ", nhu la m<)t phan

. . .

thuong dan dQ de tre nghe theo. Vi the, voi nhung tre nhu vc)y loi khen ngQi se tro thanh cong C\l chi ph6i tre.

92

Con moi quan he giua nhung bac phl,l huynh SU

dl,lng loi khen de bat con lam theo y minh, va nhung dua tre luon no lt,tc tro thanh em be ngoan, luon tim kiem S\l an toan, tinh yeu thuong qua nhung loi khen se khong du9c hen vo:ng.

Neu su dl,lng loi khen lam d(>ng co de hanh d(>ng, thi tre se chi hanh d(>ng de nh�n duqc loi khen. Khi khong duqc khen thi chung cung khong con d(>ng lt;tc va hung thu de lam nua. Ho<)c lam roi ma khong duoc khen, tre se h�m h\lc t\l lam ton thuong minh, danh mat d(>ng }lJC de tien }en.

Lau dai vi�c lc:im dl,lng loi khen de nu6i dc;i.y con se khong nuoi duong cai toi muon t\l khang djnh ban than cua tre, khong giup tre khang djnh gia trj

"hay la chinh minh", "minh yen nhung gi minh co", ma bien tre thanh m(>t nguoi thieu t\l tin, khang dinh gia tri ban than d\la tren loi nguoi khac danh gia. Nhung tre nhu v�y khi lam gi cung luon de y xem minh CO dUQC khen ngQi hay khong, roi CUQC

song moi ngay tr6i qua se l(,li them nhieu bat an va lo lang. Ngay ca khi da truong thanh, nhung nguoi lon }en trong loi khen Cung se thuong muon dUQC

khen ngQi, neu khong duqc khen se luon thay bat an, lo lang, SQ minh CO van de.

27. E>Crng gi�n ca chem that

De bat con lam theo y minh, cha m� thuong hoc;tc la la mang "Con lam cai gi the, c6 nhanh len khong nao?"; hoc;tc de doa "Con nha nay khong c6

cai th6i khong nghe loi b6/m(i! nhu the!", hay "hay li�u hon khong la b6 cho an don bay gio". Khi do tre se s9 hai, va de giai t6a tam Ii bat an do tre se ram rap nghe theo loi ell.a cha m�. Cha m� thay vf).y l(:li mi:Ing tham tuong d6 la ket qua ell.a viec uon nan con thanh cong.

Nhung dang tiec day khong phai la uon nan ma la hanh vi su dl,lng hinh phc;it mang tieng de d9a de chi ph6i tre. N6 cung khong mang lc,ti nhung anh huong tich C\lC gi6ng nhu vi�c cha m� su dl,lng loi khen de chi ph6i tre. Hon nua viec su dl)ng hinh phC;lt de chi phoi se chi }am ffiQC }en m<)t hc;tt mam vo cling tai h(;li voi tuong lai cua tre.

Cha m� duoc phep la mang tre khi nao? Khi tre

"nghich dC;li" lam ton thuong nguoi khac, khi tre lam gi d6 nguy hiem den mr;ing song cua minh hoac cua nguoi hen cc;tnh thi cha m� nen la mang tre ngay luc do. Vi�c dc;ty tre ngay tc;ti thoi diem xay ra la dieu rat quan trong va dem li;ti hieu qua tuc thi. Ngoai

nhung truong hQp ay ra thi la mang se khong dem 1;,ii dieu gi tot d�p cha tre ca.

V{ly t;,ii sao cha me l<;ii thuong xuyen la mang tre? Th\lc te thi cha me dang cau gat chu khong phai cha me dang la mang tre. Hanh vi nay hoan toan la xuat phat tu chinh ban than cha me chu khong phai tu tre. Boi tre khong lam dung nhu nhung gi cha me mong muon nen cha me moi n6i cau, gi<}n du, va su dl.lng n6 de chi ph6i, de bat con phai lam theo y minh.

Khi cha me n6i n6ng vi con khong lam theo y minh, luc nay vo tinh con se tro thanh noi de cha m� xa gii)n Vi the mau ch6t cua van de nam o cha

.

me chu khong nam 0 tre, con tre chi la cai co de cha m� xa gic)n ma thoi .

Khi viec nay thuong xuyen tiep dien thi tinh each cua tre cung se bi anh huong nghiem trong.

Tre hay bi cha m� la mang se dan hinh thanh th6i quen lam lay le de cha m� kh6i mang ma thoi. He qua cua no la khi khong bi la mang thi tre khong tl,l giac lam, ke ca co lam thi tre cung to ra mien cuang ho�c tham tire gi;,ln trong long. Ket cl,lc cha vong luan quan nay la tre khong biet yeu thuong ma chi biet cam ghet nguoi khac ma th6i.

Cha me nao hay noi cau va hay la mang con hay nghiem tuc nghi l�i xem minh dang tuc gic).n vi dieu gi va st.la chua l�i. Khi d6 chac chan quy tj se nhf).n ra nguyen nhan khien minh tuc gi(ln la vi quy \Tl luon m�c dtnh rang con phai lam nhu nay, con phai lam nhu kia. Nhung th\fc chat cai phai ay c6 dung

"

"

hay khong?

Neu c6 Ii do khien cha m� phai lam v(ly thi cha mi; dung noi gi(ln ma hay n6i cho tre biet t(:li sao tre phai lam theo. Con neu khong c6 li le thuyet phl;l.C

thi mong cac b�c cha m� hay dung bao gio gi�n ca chem that.

28. H�t mam "h�nh phuc khi la nguoi c 6 ich"

Chung ta van thuang d�y tre each cu XU lich thi�p a noi cong cong nhu nhuong ghe cho nguoi

"

gia", hay giup do nguoi h0"1Il n"1n" chinh la bat

"

nguon tu nguyen tac biet song vi nguai khac. Neu cha m� dc;ty tre "h�nh phuc khi la nguoi c6 ich", thi tre se tµ hieu va biet minh nen giup do nhung nguoi g<;ip kh6 khan ma khong can cha m� phai nhac nho, thuc gil,lc.

Nguyen tac biet song vi nguoi khac se la dong Ive de tre t\l giac hanh dong, day cling la quy tac cot loi trong Ung XU giua con nguoi voi con nguoi.

Ngu9c lc;ii, tre duoc Ion len trong loi khen hay Ion len trong tieng thuc ep, la mang (con neu khong mu6n v�y tre chi c6 each ram rap nghe loi), thi ve lau dai m6i quan h¢ giua cha m� va con cai se khong the hen vang.

Neu ta gieo vao tam hon tre h�t giong biet song vi nguoi khac thi chac chan tre se hanh dong dung, cha m� cling khong mat cong ton sue nghi each khen hay mang de thuc tre lam theo y minh. Nhung tre hieu duoc nguyen tac nay se hanh dong vi mt,tc dich dem l<:ti niem vui cho nguoi khac ma khong can nguoi khac bao dap l;;ii, va ban than cling thay vui.

Hon bet tre lam viec nay la hoan toan t\l nguyen, khong he c6 S\l thuc ep nao.

Voi nguoi Ion chung ta, dong 11,lc nao thuc day chung ta hanh dong? Phai chang do la:

• Khi nhin thay khuon mc)t con yeu ngu ngon lam bao cam giac met m6i ctia ta tan bien;

• Khi cong vi�c hoan thanh dem l;,li niem vui cho toan d<)i lam ta nhu tham se c6 gang hon o Ian sau;

Khi nghi toi gia dinh, va luon mong muon dem

•

l�i cu<)c song day du va h�nh phuc cho gia dinh; ta l�i co sue m�nh de co gang;

Khi thay n\l cuoi cua nguoi khac, ta l�i nhu

•

tham se lam cai gi do cho ho;

Khi thay b�n truong thanh va h�nh phuc, ta t\l

•

nhu tham minh se c6 gang de duoc nhu the; Khi ca gia dinh sum vay ben nhau

•

.

. . .

Ban chat cua con nguoi xua nay van v?y, luon mong muon minh la nguoi co ich voi ai do, du la nguoi than, b�n be hay m¢t nguoi ta khong quen biet. Va khong con gi co the vui hon khi sl,l ton t�i cua ban than giup ich cha nguoi khac. Bai v?y, khen ngQi, la mang, thuong qua se chi la nhung hanh dong giet chet mong muon minh la nguoi co ich cho nguoi khac ma thoi.

2 9. D�y the nao de con hieu "h�nh phuc khi la nguoi c6 ich"?

Chi can cha m� bAt dau tu viec de tre giup do minh thi viec dc;i.y tre bai hoc nay khong co gi kh6

khan ca. Khi tre dUQC 2 tuoi tr6 di, tre da CO the lam rat nhieu vi�c nho, don gian nhu nho tre ch;;iy di lay gium cai r6, bo cai tat ban vao tui gi�t do, cho den nhung viec l�t vc;it trong nha, hay nho tre th�t nhieu.

Nhung cha me hay nho dieu quan trong la khi tre lam giup vi�c gi thi dung khen ngqi tre. Thay vi n6i nhung cau "con me gi6i qua" "con me qua la nguoi Ion", thi cha me hay n6i "cam on con"; "con da giup me rat nhieu"; "me rat vui"; "mama so happy"

voi cam xuc vui suong va chan thanh vai tre. Boi khi tre giup b:;t.n viec gi d6 chung rat muon b�n n6i len cam nh�n cua b�n ve hanh d(Jng ay, vi v�y hay n6i cho chung biet cam xuc th�t cua minh.

Nhung loi khen "con me gioi qua"; "con me qua la nguai lon" khong he c6 y xau nhung n6 khong n6i len viec lam CUa tre da dem }(,li lQi ich tich Cl,lC gi cha cha me, boi no khong dien ta cam nhan cua cha me ve viec da lam. Vi dt.I khi tre lay giup b6 ta bao bu6i sang, bo co the n6i "cam on con, buoi sang thuc d�y dUQC con trai lay bao h(> the nay that la thich", hay khi tre giup me sap xep coc chen trong khay m�

,

co the noi "cam on con, nho c6 con ma khay coc chen nha minh th�t gon gang". Do la nhung cau n6i 99

truyen tai cam XUC rat C\l the Cua cha me qua tung viec lam cua tre.

Nhung khong nhat thiet luc nao cha m� cling phai noi mot each may moc nhu the voi tre. Cha m�

co the tuy co ung bien voi moi tinh hu6ng va hoan canh C\l the hay noi cho tre biet cam xuc cua minh, qua do tre se cam nh�n duqc vi¢c minh lam da giup ich cho cha m�. Dieu do cung giong nhu m(>t am thj ngam de tre hieu minh dang Ion len, minh co ich voi cha m� nhu the nao. Doi voi con tre, cha m�

co m(>t gia tri ton t�i rat dt)c bi¢t, gan nhu la tuy�t d6i tre yeu thuong cha m� hon bat cu ai. Chinh vi

,

the khi tre biet duqc rang ban than minh co ich voi nguoi ma minh yeu thuong nhat, thi do se la niem vui hon bat cu dieu gi, dong thoi tre se cam nh�n duqc gia tri ton t�i cua ban than.

Co m(>t cau chuy¢n mot ba m� da ke cho toi nghe nhu the nay: Co con gai 4 tu6i tinh tinh hoi th\l dong. Khi m� dang phoi quan ao thi co be ch�y l�i noi voi m� la em be dang khoc. M6i Ian nhu v�y nguoi m� chi noi tr m� biet roi" nhung dieu co be

"

,

muon truyen tai va muon biet la cam nh�n cua m�

ve vi¢c lam cua co be. Sau do chi ay da n6i voi co be the nay: "Vi m� dong cua nen m� khong nghe

thay tieng em khoc. Neu con khong n6i thi m� cung khong biet. Cam on con nhe!", sau rat nhieu lan n6i nhu the co be da thay d6i ro r¢t. Tu mot co be th\!

d(>ng, co be da tl.l' biet phai lam gi de giup IDf;!. Ch} ay cling tam Sl.l' rat th�t rang: "De lam du9c v�y cfing khong don gian ma rat vat va. Cha me cling khong the th\l dong du9c. Khi con lam giup vi�c gi cha me can phai n6i cho con biet con da giup minh the nao, vi sao minh ll;li vui nhu v�y".

Trong qua trinh nuoi dl;ly con, viec su d\lng nhung tu ngu dien ta cam xuc mot each phong phu cung la co hoi de cho chinh cha me hoc t�p. Chinh nhung luc nhu v�y cha me da gieo mam "h�nh phuc khi la nguoi" co ich" vao tam hon tre.

3 0. Tre se hanh d¢ng khi c6 sv dong cam Khi tre da tl,l giac giup cha m<: lam viec nha, thi khi ra ngoai tre cung biet each giup do nguoi khac.

Nhung chuyen hc\ng ngay nhu "nhuong ghe tren xe bus", "giup do nguoi dang g�p kh6 khan", chuyen bai VO 0 truong tre cfing tl.l' giac lam ma khong can thay co, cha me nhac nho. Tre se chu dong dung ra dam nhiem tru6c mot viec gi do va d¢ng ll)c thoi 101

thuc tre lam cung duqc hinh thanh mot each rat tl,l nhien tu ben trong tre.

Co m(>t cau chuy�n cua m(>t ba m� c6 c:;tu con trai nhu the nay: a nha c?u be khong bao gia d(>ng tay d<)ng chan giup cha m� vi�c gi, nhung c;)u l�i duoc thay c6 khen rat nhi�t tinh hang hai trong cac phong trao tc)p the cua lop. Nguoi m� nghe co giao n6i nhu vc)y chi biet lac dau kh6 hieu, t�i sao l�i c6 S\1 khac biet nhu vc)y? Chae n6 chi lam the ben ngoai thoi, nguoi m� tham nghi vc)y.

The nhung mau chat cua van de l�i chinh la o giao vien chu nhi�m. Co luon cam on va t6 thai do vui mung v6i m6i vi�c hoc sinh lam. Khi hieu ra, nguoi m� da bat dau thu ap dl,lng 6 nha va thay con thl,lc sl,l khong phai kieu nguoi "vi�c nha thi nhac viec chu bac thi sieng", ma tat ca la do ban than cha m� da khong lam dung each.

Huan luyen vien dau tien cua tre chinh la cha m�, c6 rat nhieu bai hoc chi c6 cha me moi co the dc,iy cho con minh. Vi cha m� luon san sang lam tat ca de dem den nhung dieu tot d�p nhat cho con.

Cung voi cha me, thay co cung se la nhung nguoi c6 kha nang anh huong nhieu den tre. V�y nen, hoi nhung ong bo, ba m�; hoi nhung nguoi thay nguoi

co dang kinh xin hay du chi mOt Ian, xac nh�n 1"1.i

,

tam quan trc;>ng cua vi¢c dien d:;tt cam xuc cua minh v6'i con tre.

Trong qua trinh nuoi <l"1.Y con, cha m� thuong hay c6 khuynh huang ra lenh, chi thi nhung viec ma tre can phai lam theo y minh, ma quen mat vi�c n6i ra nhung cam xuc hay suy nghi cua minh voi tre.

Khi cha me dong cam voi tre, cfing la luc tre thau hieu, nh�n ra va t\l giac lam moi vi�c ma khong can ai ra lenh hay sai khien.

Toi nho khi toi con nh6 me toi da trong rau tren m(.>t khoang dat r('>ng ca tram met vuong de danh cho gia dinh an. Chu nhc)t nao toi cfing cung me ra VU On lam CO, tUoi rau .. Va me toi lien tl)C dua ra cac

.

mvc cong vi�c khien toi khong duQc nghi ngoi. Luc ay toi da hc)m hue trong long, tc;ti sao tl,li bc;tn hang x6m chang phai lam gi con toi lc;ti ht bat lam vuon chu! Me toi thuong n6i "nhung viec con con the nay ma khong lam duc;;c thi Ian len se chang biet lam gi dau". Khi ay toi lam barn trong bvng: "Lon len chc\ng biet lam gi cfing chc\ng sao ... ".

Nhung thi thoang me toi cfing n6i nhung cau

"Cam on con da giup cha me", Nho con gai g6p sue

"

giup me ca day". Nhung luc nhu ve;ly, me chang baa toi nen lam gi tiep theo toi cung t1.;1 lam rat tich cl,lc.

Boi toi duoc me ghi nh<)n la nguoi c6 ich, boi cha m�

vui vi viec toi lam, moi khi nhu v(ly trong long t6i cfing thay nhu no boa.

Cung lam mot vi¢c, nhung lam m(>t each vui ve va lam mot

.

each ham

.

hue

.

ban

.

se thich each nao?

Cha m� va giao vien hay cung chia se cam xUC ay voi tre de tre c6 the lam vi¢c m(>t each vui ve hao hung.

Chi trong S\l dong cam va biet on ay thoi nhung chung ta co the d�y cho tre nhung bai hoc vo cung y nghia.

Chuong 3 :

NhCrng bai hoc g i u p con h�nh phuc

U6n nan va d<;iy d6 khong phdi la each de cha m� khien tre nghe loi, khien tre tro thanh nt(>t dua con ngoan nhu nhllng gi ho mong muon. Vi¢c cha m� nen lam chinh la d(ly cho tre bie't each de song hoa dong hQnh phuc cung voi moi nguoi.

31. Quat mang kh6ng phai la dc;ty do

"Toi chi muon d(}.y do con ma thoi. . ", cha m�

.

nao bao bi�n nhu v:;ly khi ngu9c dai thi se khong the biet uon nan va ngUQC dai chi each nhau m(>t trang giay m6ng ma thoi. Tat ca deu bat dau tu vi�c ho da nham Ian rang quat mang chinh la d;,iy do con.

VC;ly thi the nao la "uon nan"? U6n nan la viec cha me dt;ty con nhung quy tac co ban trong sinh hot;tt hang ngay, nhung quy tac ung xu trong cac m6i quan h� de giup tre co the song t1,1 IC;lp va ht;tnh phuc.

Muon "uon nan" tre thi dau tien cha me can phai xac dinh xem "nhung quy tac co ban trong sinh ho"1t hang ngay, nhung quy tac ung xu trong cac m6i quan ht;!" la gi. Nhung, hau nhu a mc;>i truong hop cha me lt;li khong he c6 m<)t dinh nghia ro rang nao ve dieu do. Cha m� m<)c nhien chi hinh dung trong dau minh hinh anh dua con li tuong cua minh se nhu nay nhu kia, va roi se de dang n6i cau v6i tre khi ma tre khong lam theo nhung gi minh nghi.

Trong s6 do chac han se c6 khong it cha me nghi

"Khong, toi khong he Ii tuong h6a con minh. Chi can con Ion len khoe mt;lnh la ht;lnh phuc lam roi".

Co thc,lt la chi c6 nhu v:)y hay khong? St;r kY vong d6i v6i con cai cua chung ta duoc hinh thanh m(lt each vo thuc. Chinh vi vo thuc nen chung ta hau nhu khong he nh<;ln ra S\l kY vong ay. Sau d6, neu nhu dua tre khong tro thanh dung nhu S\l ky vong VO thuc ay thi chung ta se bat dau "u6n nan". Cha me khong biet rang minh da VO tinh d1,la vao chuan ml,Ic "dua con ly tu:ong" de phan doan moi hanh vi cua tre. Khi con khong lam theo dung nhu: the thi lien tl:lc chi trich con. Nhu:ng, vi�c do se khien tre t\l am thi rang vi minh khong phai la dua con li tuong

"

cua cha me nen khong duQc cha me yeu thuong".

Chinh vi the neu cha me con giu suy nghi "u6n nan la dl:ly con" thi chi khien con hieu rang "con khong duqc yeu thu:ong" ma thoi. Neu cha me cang thoi thuc mong con tro thanh dua tre ngoan thi se chi nh�n duoc ket qua cang tang them ho sau ngan each voi con.

VtJ.y cac b�c cha me hay cung xem thu minh co mang trong dau hinh anh "dua con ly tuong khong

"

nhe:

- T1,1 minh d<;ly vao bu6i sang.

- Ngay thang, trung tht;rc.

107

- Nhanh nh�n, g<;>n gang.

- Biet de y giup do cha m�.

- Khong qua ken chon do an.

- Cham chi hoc hanh.

- Luc nao cung vui ve, hoc;i.t bat.

- Khong cai nhau, chanh choe vai anh cht em.

- Biet nghe loi cha me.

- Khong uong buang ngang ngc;i.nh, ich ki.

- N6i nang, suy nghi, hanh d(>ng luon dut khoat ro rang m1;1ch 11;1c.

Cang viet thi cang khong biet khi nao se dung 11;1i phai khong quy yt. Dua con ly tuong" cua quy vt

"

c6 d1;1t chuan ml,lc voi nhung tieu chuan ma quy vt de ra hay khong?

3 2. Hay bat dau tu vi�c kim nen con n6ng g i�n

0 ml).c 27 toi da nhan m(;lnh den vi¢c cha m�

chi nen Ja mc\ng trong truong hQp vi¢c do lien quan trl,lc tiep den tinh mt;ing cua tre, con ngoai ra chi la con "gii;ln ca chem that" cua cha m� ma thoi.

Quy tj c6 bao gio nghi minh dang "gi�n ca chem thOt" hay khong?

Chung ta thuong hay n6i cau m<)t each vo y thuc, sau do thi nem con gi�n nay sang tre mot each v6 tinh luc nao khong hay. Khi noi cau voi tre chinh la chung ta da khong kim nen duoc con n6ng gi�n va de n6 b�t len m(>t each tu phat. M(>t luc sau ta moi y thuc minh dang n6i gi�n, nhung l�p tuc n6 lC;li duoc m{lc nhien thua nh�n rang "minh n6i gi�n la vi con", kem theo m(>t chut dan vc)t vi da tr6t mang con. Chung ta cu che;:ty loanh quanh voi nhung bao bi�n cho hanh vi cua minh nhu v�y day.

Chinh vi the de vi{!c dC;ly con duoc dien ra vui ve, thi m6i cha m� can phai hoc each kiem che con nong gi�n cua minh l:;ii. Dau tien, cha me hay ho bet nhung tu ra 1¢nh, than phien va trach mang con. Khi nhung til ay da dUQC }oc;ti b6, chac chan CUQC song cua quy vi se thay d6i rat nhieu. Bu6i sang, thay vi thuc gil:lc con "d�y nhanh len!", "an sang nhanh len, le me qua!", "khong nhanh la mu(>n hoc bay gio!",

"con dang lam cai gi day. Sao khong nhanh len ma cu i ra do the?", sao cha m� khong thu n6i "chao bu6i sang!" "oa, horn nay troi qua la dep!", "ngon khong con?" hay "di duong can than xe co con nhe!".

Neu nhung cau do kh6 n6i thi hay bat dau tu vi�c l�ng im khong n6i gi ca. Khong n6i nhung hay mim cuoi va l�ng im quan sat con. Nhung dua tre Ion len trong nhO:ng loi ra l�nh, than phien va trach mang cua cha me se luon cam thay sao ma cha me "n6i nhieu the. Tre luon muon duqc cha me yeu thuong,

"

nhung neu cha me su6t ngay can nhan ve tre thi chung se cang giu khoang each voi cha me hon.

Hay xoa ho khoang each giua cha me va con cai.

Khi quy vi lof:li b6 het nhung tu ra l¢nh, trach mang con, quy tj hay thu quan sat minh va con minh c6

'

'

g1 xay ra.

S\1 cau gi�n cua ban than chinh la nguyen nhan cua van de. Khi cau gi�n chung ta rat kh6 che ng\1

ban than. Vi vf>.y, truoc khi lay tre lam noi trut gi?n hay hinh thanh cho minh thoi quen de y den ban than Khi nh�n ra minh dang gi?n thi se biet kiem

.

che n6. De khong noi cau, quy vi c6 the thu lam theo mot trong hai each sau:

1. "A, minh lc,li cau, hinh nhu minh bat dau cau roi" , hay n6i to nhung dieu minh dang nghi se giup quy vi binh tinh tr6 l:;ii va khong con n6i cau voi con nua.

110

2. Hay di khoi ch6 ay den mot noi khac de lam sao each xa tre, khi d6i tuong minh mu6n n6i cau khong con a truoc m?t nua thi can n6ng gi�n se nguoi dan.

Cha me lam v�y de tam tr:;i.ng binh tinh tro l:;i.i, va khi da th�t binh tinh hay tro chuyen voi con. Hay n6i cho con biet cha me noi gi�n vi dieu gi, van de con mac phai 0 day la gi, cha me muon tre lam gi.

Chi khi cha me kiem che duQc ban than thi quan he voi con moi thay doi duQc, va khi do cha me moi bat tay vao viec u6n nan con bang tam the th�t vui ve, th�t h�nh phuc.

33. TCiiO ra khung sinh hoCiit cho gia dinh Co rat nhieu truong hQp cha me ng9 nh�n de tre tt;t y lam moi thu chinh la de tre duQc tl.l do. Ho khong he d�y tre nhung nguyen tAc ca ban trong sinh ho:;i.t ma le ra can phai d�y cho tre ngay tu thuo au tho.

Qua trinh tre tl.l lap chinh la qua trinh d:;i.y cho tre "tt;1 chu". Viec con nguoi muon ton t�i mot each t\l do, cung dong thoi voi viec con nguoi phai biet lam gi de co duQc tl.l do, d6 chinh la dieu ma cha me

can phai d;;ty tre. Tµ do phai di lien voi trach nhi¢m.

Chi nhung ai co the tt;r chu moi thµc sµ co du9c tt,t do. Tµ do khac hoan toan voi vi¢c lam bua thee y minh thich.

De ren cho tre tinh tl;( chu thi vi�c quan trong la cha m� phai hinh thanh cho tre th6i quen sinh ho�t khoa h9c. Th6i quen sinh ho�t khoa h9c chinh la tai san Ion nhat, lam tien de cho tuong lai cua tre, giup tre duy tri duoc cac moi quan he tot d�p voi m9i nguoi xung quanh, tranh du9c nhung lang phi khong can thiet, biet dieu hoa va lam cho cu(>c song minh them phong phu.

De lam duoc dieu d6 thi cha me can phai t�o ra khung xac dinh ro nhung gia tri quan nhu: se song nhu the nao, m6i truong song, each song, va dieu gi la gia tri quan trong nhat doi voi gia dinh. Vi the, truoc khi d�y tre song nhu the nao, cha m� can phai xac dinh ro l�i minh se chon each song nhu the nao, each song ay se phan chieu len cu(>c song cua tre ra sao. Chi co v�y cha me moi khong bi nhung vi�c hang ngay gay xao tr(>n tam Ii va khi tam the 6n dinh cha me moi co the nghiem tuc suy nghi ve tuong lai ell.a tre.

Tren thl,lc te co rat nhieu gia trt quan cua cha m� du9c ke thua tu ong ha va nhung nguoi di truoc. Vi the truoc khi truyen l:;ii cho con minh, cha m� hay m(>t Ian nua can nhac xem lieu gia tri quan ma minh ke thua ay c6 phu hQp v(Ji con minh hay kh6ng.

Khi cha m� da xac dtnh ro khung gia trt quan cho gia dinh thi hay de tre duQc tv do Iva chon nhung phan nh6 trong khung ay. Khi tre dUQC 4 - 5 tuoi tre muon tµ minh lam moi thu m(>t each ro r�t. Luc nay ca tinh va khi chat rieng cua m6i dua tre m6i khac ma cha m� c6 the quan sat thay ro rang. Chinh vi the trong gioi hc;in khong vuot ra kh6i khung ma cha m� d�t ra, viec de tre duoc tv do trong do chinh la bai h9c dau tien dc;iy tre ve t1,1 l�p. Trong cai khung ay tre se hoc va trai nghiern ve lu�t nhan - qua qua chinh tu hanh d<)ng cua minh (m\lc 20).

0 cac phan tiep theo toi se dua ra nhung vi d\l cl). the de cha rn� co the tham khao trong qua trinh giup tre song tl,I l�p va hc;inh phuc. Quy vl hay cling suy ngam xem minh se truyen tai den tre theo each nao nhe.

34. T�o cho tre th6i quen sinh ho�t khoa hoc

.

CD D�y s<nn ngli som

-

Hau het nhung tre khong d�y som duqc vao bu6i sang khi duoc h6i deu tra loi rang vi toi qua mai xem tivi cung cha me den khuya nen di ngu mu(>n, do d6 kh6ng d�y Som dUQC va cam thay rat ue oai Nhung tre chua di mau giao hay di hoc thi

.

co the d<)y luc nao cling duoc, nhung khi tre da Ion len thi dieu do la khong the. Vi the cha me hay t�o cho tre th6i quen di ngu vao gio qut dinh. Khi tre duoc ngil du giac, buoi sang thuc day tre se thay tinh than rat sang khoai. Va chinh tinh than ay se giup tre c6 dong ll;{c de hao hung bat dau m¢t ngay moi. Dung dQi den khi tre sap di mau giao hay vao lop m¢t roi moi v(>i vang ren cho tre th6i quen ngu som d;)y som ay, tot nhat cac b�c cha me nen t�o cho tre th6i quen ay tu khi tre con be.

Cha me hay tinh toan thoi gian tre nen thuc d�y vao buoi sang va thoi gian tre can phai ngu de quyet dinh gio di ngu bu6i t6i. Co nhu v�y thi bu6i sang cha m� khong can phai ho het tre de;ly, ban than tre

cling c6 the t\l thuc d�y dung gio . Du cong viec cua cha m� c6 the anh huong den gio di ngu cua tre, thi cha m� cung nen co gAng dieu chinh th6i quen sinh ho:;tt dung gio giac cho tre.

@ An u6ng

Cung gi6ng nhu giac ngu, th6i quen an u6ng cung la mot vi�c rat quan trong voi tre. Ngay nay nhung do an nhanh, do an San hQp VOi khau VJ CUa tre c6 rat nhieu. Nhung do an ay vila khong ton thoi gian che bien, rat nhanh g<;>n nen kh6ng it cha m� da coi n6 nhu mot thl,Xc don thuong xuyen cho tre.

Toi nho c6 Ian trong mot bu6i an trua cling m¢t nhan vien lam thoi V\l cho cong ty. Khi toi hao hung nhin m6n hamburger co ay dang an "Thi thoang an hamburger cfing ngon day chu nhi!", thi c6 ay tra loi "Trung binh tuan nao nha toi an mon nay 3

Ian. Chong toi hau nhu toan di lam ve muon nen toi thuong hay dan hai dua nho den day an t6i". Roi co ay n6i them "T:;ti toi khong biet nau may do ninh, ham, ma nuong ca thi nha b1 mui ... " Nghe co ay ke

.

toi lo lltng h6i "Chi khong SQ th6i quen an uong se bi anh huong a?".

Trong xa h(>i hien dc;ti ngay nay khong hiem nhung gia dinh c6 th6i quen an u6ng nhu v�y.

Chuyen cha me b6 bua sang roi v(>i va dua con toi truong, hay bua com gia dinh khong c6 S\l doan tl) cua cac thanh vien da khong con la chuyen hiem.

Chinh vi the cac bac

.

cha me . nen nhin nhan

.

lai

.

tam

quan tr9ng cua viec gia gin th6i quen an u6ng hang ngay du 3 baa va duy tri mot baa com gia dinh co S\l sum vay cua moi thanh vien. Hinh anh ma cha m� nen de con nhin thay hang ngay la hinh anh gia dinh vui ve, doan vien quay quan trong bua com am ap.

@ Tac phong ca nhAn

Cha m� hay d;;iy con ve th6i quen sinh ho<;it ca nhan, bat dau tu viec giu gin ve sinh ca nhan Si;lCh se, thu don do d�c sau khi da sir dl,lng, biet t\l minh quan li do dc;tc cua ban than.

Chi c6 dieu tieu chuan ve moi truong song de ban than cam thay thoai mai thi moi nguoi m6i khac. Vi d1,1 co nguoi ua sc;tch se chi m(>t chut bv.i cung thay kho chtu, co nguoi thi l�i chAng de y lam.

Chinh vi the cha m� hay chu y dung lay tieu chuan cua ban than de ap dc;it len tre.

Ban than toi cung da khong the d().y con minh dieu nay m<)t each kheo leo du9c. Toi v6n khong phai la nguai gon gang, ngan nap, lf;li them cong vi�c b?n rc)n, nen vi�c thuong xuyen don dep, sap xep nha cua la dieu rat kh6 thl,lc hi¢n. Ket qua la con gai toi cflng khong phai la nguoi ngan nap gi6ng nhu toi. Mai toe dai nhung no ghet vi¢c chai toe cho gon gang, ma buc)c len thi n6 n6i la dau.

Toi thua nh�n viec nay la do minh nen cung tu b6 vi¢c chi trich con sao khong bu(>c toe len cho gon gang. Thai diem toi doi de con tl,l nh�n ra va thay d6i da toi. D6 la khi con gai hoc lop 4, chau t\l biet bu{>c toe gon gang. Sau d6 n6 biet don dep va sap xep l(,li do d(,lc ngan nap trong phong cua minh la khi len lop 8.

Nhung vi�c toi khong the d(,ly con nhung neu t6i cu phan nan chi trich thi se khong lam cho con tro nen tu giac hanh dong. Ngu9c l<:li, c6 khi con con phan khang va hoc du9c th6i hu la hay kh6 chtu voi loi g6p y cua cha me cung nen.

© Phan bi¢t minh va nguoi khac, do cua minh va db cua nguoi khac

Cha m(! hay d;;ty cha tre phan bi�t ban than va nguoi khac do cua minh va do cua nguoi khac. D(,ly

,

tre phai c6 trach nhi�m voi ban than va v�t minh so huu dong thoi phai biet ton trong nguoi khac cung v�t so huu cua nguoi ay.

Hoi toi con nho, m6i khi lam giup bac hang xom ma duoc bac thuong cho cai gi, nhu cai banh chang h;;tn thi du them lam toi cling khong duoc nh�n

,

ngay. Toi phai dua cai d6 cho m� xem truoc da roi moi du9c nh�n. Chi khi nao nh�n duqc cai g�t dau cua m� thi cai do moi tro thanh cai cua toi.

Toi cling ap d\lng each nay voi con gai minh.

Khi con gai muon an cai gi do ai d6 cho, hay muon su d\lng cai gi, be deu phai xin phep "M� oi con an cai nay c6 duQc khong?", hay "M� oi con dung cai nay duQc khong?". May horn truoc toi nh�n duoc tin nhan cua con gai the nay "M� ai cho con cai tern so yen tren ban lam vi�c cua m� nhe". Co the moi nguai se cuai, nhung cai tern d6 van thu<)c quyen so huu cua toi nen be h6i xin phep toi truoc khi dung van la dieu duong nhien.

De tre phan bi�t thu gi thu(>c ve minh, thu gi thu(>c ve nguai khac se d�y tre biet minh phai c6

trach nhi¢m voi v�t minh so huu, va biet ton trong v�t so huu cua nguoi khac. C6 nhu vc)y du tre c6

den nha nguoi khac tre cung se khong t� y mo tu l(:lnh, khong tl,l do cam do cua nguoi khac de choi khi muon.

Theo thoi gian, thay vi khi muon dung cai gi cung phai hoi, se den luc tre khong con hoi va cho s\f dong y cua cha me nua, do chinh la thoi diem tre bat dau t\1 tin voi phan doan cu.a minh. Khi nh?n ra thoi diem thay d6i ay cha me hay tich cl,lc khen ngQi va thua nhc;tn S\l truong thanh cu.a tre, boi tre da biet ton trc;>ng nguoi khac cung nhu do ell.a h9.

® Su d�ng tien b�c

Khi tre Ion dan theo thoi gian cha me hay bat dau cho tre tien tieu vc)t va dc;i.y tre each quan li va sir dl,lng s6 tien do th�t hop Ii. Khi con len lop 4 5,

-

toi bat dau cho con tien tieu vc)t. Moi thang toi cho con chung 500 - 1.000 yen (khoang 20 - 40 ngan VND so voi thu nhc)p Vi�t Nam), cling khong phai la s6 tien gi Ion. Toi khong can thi�p each tieu tien cua con ma chi quan sat con lam nhu nao.

Toi da g:;tp rat nhieu cau h6i tu cac b�c ph\l huynh "Cho tre tien tieu v;)t m6i thang bao nhieu thi on?". Cung c6 nhieu cha m� da ra khung thuong

bao nhieu tien khi con giup vi¢c nha, khi con duoc diem cao o lop, nhung toi khong tan thanh voi each lam do. Giup vi¢c nha la viec duong nhien tre can phai lam voi tu each la m('>t thanh vien trong gia dinh Ngoai ra, viec bai kiem tra duQc bao nhieu

.

diem Ia viec cua tre, tre hoc vi tre chu dau h9c vi cha m�. Cha m� lay viec d;;tt diem cao o lop cua tre de thuong tien thi qua la chuy�n vo Ii.

Hien t;;ti tien tieu v�t cho con gai toi dang hoc cAp 3 la 6.ooo yen, trong do hon fiQt nua la tien an trua o truang 2 bu6i m('>t tuan, con l;;ti con co the chi tieu t1,1 do. Neu nhu tien di�n tho<;ii ma vuQt qua so tien quy dinh thi tien tieu v(lt se bi trung thu de nc)p lc;ii cho gia dinh. Chinh vi the con gai toi hieu rang neu ma buon di�n thoc;ii qua nhieu thi tl) minh se phai tra tien.

Con neu nhu tre khong mu6n tra them tien di�n thoc;ii thi cha fie;! can dC;ly cho tre hieu dUQC li do vi sao phai h;;tn che n6i chuy�n di�n tho(;li. Neu tre khong du tien bu vao thi c6 the lay tu tien mung tu6i hay tien thuong nao d6 cua tre. C6 nhu v�y thi ke ca khi thieu tien tre cung khong nhong nheo doi h6i cha fie;!, hon nua tre con biet sir d\lng tien 120

mot each hQp 11, dong thoi tre cling them m(>t trai nghi�m quan tr<;>ng nua trong CUQC song hang ngay.

® Hc;>c t�p

Tre hoc duQc hay khong, khong phai la do dau 6c thong minh hay kem thong minh, ma pht;i thu(>c vao m6i truong c6 the hoc duQc hay khong ma thoi.

Dung giao het trach nhi¢m cho nha truong, cha m�

hay tC;lO m6i truong hoc t�p tot nhat 0 nha cho tre ngay tu khi tre con nh6 chua cap sach toi truong.

Trong gia dinh toi, cha m� khong bao gio duQc phep b6 qua nhung cau h6i cua tre. Gia dinh toi rat coi trong vi�c doc sach, nen ngay ti1 khi tre con nho toi da t�o th6i quen doc truyen cho be nghe dong thai giup be cam nhc).n niem vui vai viec doc. Ke ca truy�n tranh manga cling rat dang hoan nghenh, con gai toi cling nho truyen Doraemon ma biet hoc chu Han.

Doc sach se giup khoi gQi tri tuong tuQng cua tre, va tri tuong tuQng se nuoi duong S\I sang t<:io. Toi nao truoc khi di ngu toi cling ke chuyen cho con gai nghe. Khi cau chuyen buoc vao giai do<;in cao trao gay can, ca hai me con cung hung phan, cung cuoi va roi ngu h1c nao khong hay. Hoc tc)p ma khong vui

ve thi se khong co hi�u qua, chinh vi the cha m� hay thu suy nghi each hoc t�p vui ve danh cho con cua minh. Hoc la de cha ban than, khong phai vi diem s6, khong phai vi de vao truong danh tieng, ma la de tre duqc ma mang tri tu�, tre se dung tri tu� do de lam nhung vi�c co ich cho cuoc doi.

Toi chua the hieu het duqc y nghi cua viec hoc de VaO dUQC nhung truong mau giao hay trUong hQC

mang thuang hi¢u n6i tieng. Nhung xin cac b�c cha m� hay can nhac giua vi�c tim each de con vao duoc truong 16p mang thuang hi�u n6i tieng so vai vi�c tim each de nhung mam non tai nang c6 the phat trien ve nao quan trong hon de 11,la chon cho phu hop voi ca tinh va nguy�n vong cua con.

(f) LOi n6i, each cu xir

Mot trong nhung each hoc cua con nguoi do chinh la bat chu6c. Viec

.

tre c6 the n6i duoc

.

chinh la

nho tre da bat chuoc theo loi nguoi Ion xung quanh minh Chinh vi vc}.y neu nh ung nguoi gan gui nhat

.

voi tre la cha m� ma khong chiu n6i chuyen voi tre thi tre khong the bat dau n6i chuyen duqc.

Se khong phai la qua neu n6i rang each sir dl,lng tu ngu cua tre hau het la hoc tu cha m�. Neu khi n6i

chuy�n voi con, cha m� sir dl,lng loi le diu dang, le do thi tre cling se bat chuoc theo. Ngay tu khi con nh6 nhung ti.I ngu tre h<;>c duQc tu cha me se tro thanh nen tang de tre h<;>c them nhieu nhung ti.I ngu moi ve sau.

Khong it cha m� da phan nan rang sau khi tre di mau giao thi tro nen n6i tl,lC va v6 le hon O nha. Tuy nhien, neu tre dUQC xay d\lng m(>t nen tang ngon ngu co ban vung chac roi thi cha me khong can phai lo lang ve dieu d6. Khi nho tre ma bt;tn n6i "con lam giup m� , tre cung se le phep n6i lt;ti khi muon nho

"

cha me giup minh, con neu nhu chi c6 ra lenh dua

"

cai kia day" thi tre cung se n6i bang giong do voi cha me.

Cach cu XU cfing vay, khi cha m� muon tre lam dieu gi, cha me hay lam mau cho tre truoc thi den m(>t luc nao day tre cung se lam theo y nhu v�y. Hay bat dau tu viec chao h6i, de dep ngay ngan truoc khi buoc vao nha, rua tay khi di 0 ben ngoai ve hay truoc khi an com, tre se nhin va hoc theo cha mt;!

mot

.

.

each tu nhien Con neu cha me chi cham cham

.

ep con phai lam nhung dieu minh ap d"t thi tre se 12�

phan khang va lam nguqc lc;ii, do do cha m� hay chu y dung ngat di nhung choi non m6i nhu o tre bang S\1 sot sang CUa minh.

Tre se khong bao gio Ion len theo dung nhung gi cha m� mong muon, ma tre chinh la hinh anh phan chieu tu nhung viec lam va hanh vi cu.a chinh cha m� minh.

® Kh6ng dap (Ing vat ch�t m(>t each bua bai Tre se khong thvc sv hC;lnh phuc neu cha m�

lay viec dap ling m9i nhu cau ve v�t chat de chung to tinh yeu thuong. Bai mong u6c 16n nhat cua tre chinh la tinh yeu thuong cua cha m� chu khong phai la do choi hay banh keo. Nhung co khong it b�c phl,l huynh l(;li nham Ian khi muon chung to minh yeu tre bang viec tre muon gi cling mua cho. Chinh vi the nhung tre duoc cung ph\lng se cang doi hoi v�t chat de cam nh�n tinh yeu thuong cua ong ba va cha m�.

Dieu tre thvc SlJ mong muon khong phai la v�t chat, nen du cha me co dap ung bao nhieu di nua tre cling khong thay thoa man va cang muon nhieu hon nua. De xoa diu con khat tinh thuong tre coi vi�c doi hoi v�t chat nhu la m(>t lieu thuoc an ui tinh than tC;lm thoi.

Khi tre doi mua thu nay thu IlQ khong can thiet, cha m� c6 the n6i tre doi den dip gi do d�c biet nhu sinh nhc)t hay tet thieu nhi chang h�n. Neu thvc S\l tre thich tre se dQi, con neu tre khOng the dQi thi c6

nghia dieu tre mong muon chinh la tinh thuong cua cha m�, va thu tre doi h6i chi la v�t tre dung de lap day khoang tr6ng trong trai tim ma thOi.

Chung ta thuong hay g<'.lp canh tre Ian ra an V?

khi cha me khong mua cho thu minh thich o sieu thi hay trong cua hang. Nhung luc nhu v�y cha me c6 the dung ngay khung giao uoc giua cha me va con cai xem sao. Neu luc nay cha me SQ con gay on ao nai dong nguai lam anh huong den nguoi xung quanh ho�c so mang tieng xau khong biet d:;i.y con, ma dap ung doi hoi cua tre thi toan bo quy tac giao uoc giti'.a cha m� va con cai xay dl,lng nen se bi S\lP

d6. Ngoai ra, voi nhung tre Ion khi chung doi h6i nhung thu dat tien, cha m� co the khuyen khich tre t\1 tiet kiem tien de mua duoc chung.

® Cho tre quy�n Iva chon

Nguoi bC;ln cua toi co each dC;ly con rat hay do la ngay tu khi con con nh6 co ay da luon de cho con duoc t\,l minh lµa chon thu con thich. Vi d\l khi chon c6c u6ng nuoc cho be, co ay da de be chon 125

cai ma be thich, chinh Vi the be da rat nang niu Va tran trc;>ng chiec c6c d6. Quy vl thay day ngay ca nguoi Ion chung ta cling luon c6 tam li coi trong nhflng do v�t do chinh tay minh 11,1a chon, nen tre con cung v�y.

Boi do la thu minh chon nen sau do c6 chuyen gi xay ra thi tre Cling hieu dUQC rang d6 la ket qua cua vi¢c minh da chon Iv:a. Nguqc l:;ii voi nhung tre la Il(;lll nhan cua viec bi cha m� thuc ep va ap d<}t tre se khong hoc duoc each t\l chju trach nhi�m ma chi biet do loi.

Trong sinh ho:;it hang ngay nhu m�c gi, dung cai gi cha me hay cho tre ltJa chon "con thich cai nao".

Vi dl). horn ay troi lc;tnh ma sap sua ra ngoai nhung tre l�i chi muon m�c m(>t chi�c Ao mong. Cha m�

nao co thoi quen ap d:)t thi se bat con m�c them ao vi sQ con 1<:1.nh. The nhung, trong truong hQp nay, cha m� hay de tre l1,1a chon voi "Troi l?nh con chon mac them ao hay cu the ra ngoai de chtu ret?". Neu tre van quyet dinh khong m(lc them ao thi hay ton trong quyet dinh cua tre Neu tre cam thay ngoai

.

troi that

.

SU . rat lanh

.

tre se tu . rut ra bai hoc

.

"Neu

minh nghe loi me m�c them Ao c6 phai tot khong".

126

Con neu nhu tre khong he cam thay lc:;t.nh thi m<;>i chuy�n deu vui ve.

@> Tivi, game

Tivi hay game khong xau, no chi xau khi ta l�

thu<)c qua nhieu vao no ma thoi. Gan day c6 rat nhieu bao cao va nghien cuu da chi ra rang 0 thoi ki muon phat buy tinh sang t<;lO ma de tre chdi game trien mien se dc\n den nhung anh huong khong tot cho nao bo.

.

Viec

.

cha me . nen lam de ban

.

che su

.

ph\l thu(>c cua tre voi cac tro game la cam hay quy djnh thoi gian dUQC choi roi giam dan thoi gian choi xu6ng, tiep den la tuy tung tinh hu6ng ma tim ra bi�n phap hi�u qua hon. Neu tre c6 say me tro nao d6 hon ca game hay tivi thi cha m� cfing khong can phai quac mat kh6 chju voi con, ma hay quan sat con minh th�t ky de tim ra nhung so thich cua con.

Con c6 thich v�n d(>ng hay khong, thich nhung tro v�n d\lng tay chan kheo leo hay tri tu�, qua quan sat cha m� se tim ra tre thl,lc S\l hung thu va say me voi cai gi.

Ngay ca khi hoan toan khong the lo<;ii b6 game hay tivi ra kh6i cuoc s6ng cua con thi cha m� van c6

the cho tre choi vao nhung gio nhat dtnh. Va khi d6,

dung co luc nao cung ca than hay nhac nho tre, ma hay de tre dUQC tt,t minh quan li vi�c ay.

C6 mot nguoi cha vao mot ngay no da n6i voi con trai thuong mai choi game quen ca thoi gian ctia minh the nay: "Boi b6 muon con duQc choi game vui ve nhung van tuan thu thoi gian hoc bai, b6 muon con giu chiec dong ho ma b6 rat tran trc;>ng nay. Khi nao den gio hoc, chiec dong ho nay se bao cho con biet, v�y nen con hay tt,i minh quan li thoi gian ctia minh cho tot nhe. Bo tin la con se lam duqc".

M6i khi chiec dong ho tit tit c�u be cam thay nhu S\l tin tUong CUa bo dang doi theo lam dong h,lC

thuc day de c�u c6 them quyet tam tu b6 game. Mot tuan sau nguoi cha ay da nhan tin den cho toi bao rang con trai 6ng dang rat c6 gang.

35. Hay dua ra nhCrng quy djnh r6 rang trong khu ng sinh ho�t

Trong qua trinh tc;io cho con th6i quen khoa hoc, de ca nha cung de tht;J'c hi¢n thi cha m� co the truyen tai nhung gia trt quan trong khung sinh hoc;it do minh de ra thanh nhung quy dinh ro rang de tre hieu ro dieu cha m� mu6n la gi.

M(>t tro chai c6 nhieu nguoi tham gia thi lu�t l�

Ia dieu tat yeu phai co, va no la yeu t6 t�o nen tro choi d6. Neu tren san bong da, cac cau thu chi ch<;iy theo bong thi no khong con gc;>i la tr�n thi dau nua.

Con neu ho qua m9i Iuat I� thi cau thu d6 khong co tu each de tham gia. Cuoc song cung the ai biet

,

song theo nhung quy tac cung m9i nguoi thi se c6

cu(>c song gia dinh vui ve.

V�y phai quy dinh h6a nhung gi? Quy \Tl c6 the tham khao .

• Ngu dung gio quy dtnh;

• Tt;r thuc d�y vao dung gio quy dtnh;

• Sau 4 gio chieu thi khong an v�t, de danh bl,lng an com;

• Khong dUQC de do d"1C ca nhan 0 phong khach;

• Khong dUQC SO hay dung do cua nguoi khac khi chua xin phep;

• Bai t�p phai hoan thanh truoc bua an toi ; Giu loi hua cua minh;

•

• Chi du9c xem tivi khong qua 2 tieng/ngay .

• • •

Quy djnh la dieu rat quan tr<;>ng giup tre hinh thanh nhung th6i quen phep tac co ban de c6 the song cung m9i nguoi. No khong phai la cai giam d�p len tinh sang t�o va t\l do cua tre N goai ra khi

.

cung nhau dua ra nhung quy dinh, neu tre khong lam theo ma cha m� l(;li ep bu(>c, lf;li dung hinh ph?t thi deu khong phai la each lam sang su6t. Ngay tu khi con nh6 neu c6 m(>t vai quy djnh nao d6 cua gia dinh ma tre nhat djnh khong theo ngay tu dau thi cha m� cling khong can phai co ep. Khi ay cha m�

can hieu rang "con minh n6 la nhu v(.\y roi, day la ca tinh cu.a n6", va hay chap nh?n uon minh theo de song cling con.

6 nha toi c6 nhung quy dinh kh6ng the nao ep tre auQc, nhu quy dinh thoi gian an v�t buoi chieu.

Con ngoai ra m9i quy dinh deu duQc tre tuan theo mot each t\l nhien, cai nao kh6ng tuan theo thi toi ph6 m;)c cho tre, de tre tl;l minh trai nghiem ket qua do chinh hanh d(>ng cua minh gay ra.

3 6. E>e tre thvc hi�n cac quy djnh da de ra Khi da de ra cac quy d1nh trong khung sinh hoC;tt mc)t each ro rang thi cha m� va con cai phai cung

nhau tuan thu theo dung nhung gi da de ra. Viec giu cha khung gia trj kh6ng bj pha VO can S\1 n6 11,lC rat nhieu tu cha m�, boi cha m� phai la nhung nguoi lam guong cho tre.

Neu nhu tre khOng tuan theo ho(lc ch�y ra kh6i khung sinh ho�t cha m� da de ra, thi vai moi tinh huong hay de tre duQc tl,l minh trai nghi�.m va chtu trach nhi�m vai hanh d(>ng cua minh. Toi xin dua ra mo. t vai vi du. ;

1. Bu6i sang, khong chju d�y du da den gio

.

Neu v�y, cha m� khOng can phai ho het dan4

thuc tre d�y, hay mang mo lam gi. Neu tre ngu d�y muon kh6ng ktp an sang thi hay de tre trai nghi�m cam giac d6i bl,lng. Vi�c khOng d�y dung gio la viec cua tre, va hay de tre tµ chtu trach nhi�m vai viec lam cua minh. Neu tre cam thay d6i bl).ng thi tre t\1 khac se hieu nguyen nhan la vi sao. D�y dung gio se kip an sang, cam giac sang khoai hon, m9i thu khong phai v(>i, khong sq mu(>n hoc, quyen ll,la chon ay hay de tre tl,l quyet dinh.

2. Danh roi do hoc).c quen do

Dung cam h(> tre khi tre de quen do, ma hay de tre dUQC trai nghiem Ve ket qua hien nhien cua

viec minh de quen do. Khi tre khong giu gin do d�c cua minh can th�n de mat thi cha me cling khong nen mua do khac thay the. Vi�c giu do khong can th�n, lam hong hay danh mat la vi�c ctia tre nen duang nhien tre phai chiu trach nhi�m. Chi khi tre t\l minh trai qua, t\l minh thau hieu cam giac hong, mat khong CO do de dung do S\1 bat can Cua minh gay nen tre moi h<;>c dUQC each quan Ii do cua ban than.

3. Khi tre an v� doi mua do

Vi�c cha me ung xu voi Ian dau tien tre an v�

doi mua do o cua hang la vo cling quan trong. "M�

khong mua dau nhe!" hay n6i nh� nhang voi tre quyet d}nh cua minh, du tre c6 kh6c cling hay cu dat tre di qua chu dung quat mang hay cam doan.

Neu cha me n6i khong mua va kem theo hanh dong dut: khoat khong mua thi tre se h<;>c duoc bai hoc rang minh c6 an vc;i cung khong c6 ich gi. Con neu vi tre khoc hay me nheo la l�i dap ung, tre se hieu each an v� cua minh c6 hieu qua, cang ve sau hanh vi an v� cua tre se cang bien h6a hon nhu lan ra giua duong ho�c kh6c lac to hon.

4. Khi tre mai choi khOng chju xuong an com

Den gio an com chi can goi tre mot lan chu khong phai nhac nh6 nhieu Ian, va ke ca tre xuong giua chung cling khong ham l�i do an cho tre. Khi ca nha da an xong ma tre van chua xu6ng thi hay thu don chu khong phai de phan. Hay nhe nhang n6i vai tre "neu con muon an n6ng thi tl;l minh ham l�i do an nhe. An xong thi tl,l don dep bat dia vi m�

ban

.

viec

�

roi . Chae chan tre se hoc

.

duoc

.

bai hoc

.

nao

"

do thong qua vi¢c ngoi an com m(>t minh, phai an do an da ngu¢i l�nh.

5. Quan ao can gi�t khOng cho vao may

Cha me dung don dep quan ao ban trong phong con, cling dung loi quan ao choi the thao da ban trong c?p con dem di gi�t. Neu tre muon gi�t cai gi, hay de tl;l tre dem do ay den noi da quy dinh san trong nha. Con neu tre khong lam the, hay cu de tre m�c do ban cong khong sao. Tre o d(> tuoi mau giao thi cha me se nhac nh6, nhung khi tre Ian hon tre se tl,l giac ma kh6ng can cha m� phai d6c thuc nO'.a.

Neu cha m� d?t tui dl,lng quan ao ban can gi�t truoc phong tam thi ngay tu khi COil hQC mau giao

tre da hinh thanh thoi quen la tam xong thi de do vao tui gic)t roi. Vi the vi�c t�o moi truong de tre t\1 giac ma khong can cha m� nhac nho la dieu rat can thiet.

6. v � sin.It ca nhan buoi sang le me

Tre con luon thich vl:Ia lam vl:Ia choi nen thuang hay ton thoi gian chuan bt. Khi thay tre thay quan ao ma le me qua, du c6 thay "ngua mat" di nua cha m� cung dung thuc gil,lc con "nhanh len" roi giang lay lam thay ma hay dQi tre lam xong. Khi con gai di hoc mau giao, toi da lQi dl,lng tam Ii thich choi do cua tre de thi xem ai m<)c quan ao nhanh hon voi con vao buoi sang.

Chuan bt cho bu6i sang truoc khi di lam va dua con den truong bao gio toi cung de viec m<)c quan ao sau cung. Khi den gio la toi bao hieu "Nao chuan ht den thoi gian thay quan ao" roi lay quan ao cho minh. Khi ay con gai toi cfing hao hung "Me dqi con voi" roi ch�y ve phong minh lay quan ao den, sau do bat dau thi xem ai m<)c nhanh. Truoc khi den gio

"thi m<)c quan ao" la con gai toi se chuan bi truoc quan ao cua minh va dQi m�.

7. Khong lam nhung gi da hua Khi da nho tre lam giup vi�c nha thi cha m� hay dQi den khi tre hoan thanh tron v�n cong viec ay.

Con neu tre khong lam ma cha m� l�i mien cuang lam thay tre viec do thi tre se khong hoc duQc bai hoc can giu dung loi hua. Dong thoi tre se hieu nham thanh "khong giu loi hua cung chang sao".

Khi nho tre vi¢c gi cha me hay n6i cho tre hieu vi sao vi�c ay l�i can thiet. Vi d'Q phan chia coilg vi¢c de m<.>i nguoi cung lam truoc khi di boi. Neu da giao cho tre don d�p khu hep ma tre khong lam thi tre se khong duQc cling moi nguoi di boi. Ho;;tc moi nguoi cung nhau hop l�i de n6i chuyen m(>t Ian nua khi

,

do tre khong don d�p se w khac hieu rang hanh dong ctia minh da dem den sl.1 phien ha cho nguoi khac, co the con b1 ghet b6.

8. Ken ca chon

. canh

Cha me dung lam nhung m6n an qua ki cong, qua d?c biet de phu hQp voi vi�c thich hay ghet m6n an cua tre. M�c du ai cung se ghet ho�c khong an duoc m6n nay hay mon kia, nen neu cu bi ep an m(>t each vo li ho�c lam cho bua an them rac roi thi khong con y nghia gt nua. De giup tre co hung thu voi do an thi cha me hay cho tre cung nghi th1,1c don, cho tre

tham gia chuan bi, che bien de lam cho m6n ay hap dan hon. Vi dl) me toi thi thoang thay doi khong khi bua an cho gia dinh bang each mua he hay don cam ra ngoai san de thuong thuc khong khi trong lanh hen ngoai. Nhung khi ay toi nh�n thay la du m6n minh ghet cung co chut hung thu muon an thu.

3 7. Cha m� hay tuan thu nhung quy djnh de ra

Neu bc)c cha me nao truoc day chua he c6 y dinh nuoi df;ly con theo khung sinh hof;lt khoa hoc thi hay bat dau tu bay gia. Nhung cha me dung ap d(lt tat ca theo y minh ma hay tr6 chuy¢n cling con de dua ra khung sinh hof;lt phu hQp cho gia dinh minh nhat.

Cha me c6 the n6i voi con tung vi¢c m()t bat dau tu viec tu d�y vao bu6i sang nhu: "Con biet khong vi¢c sang nao cha me cung goi con d�y la vi cha m�

tuong con khong the tu d�y duoc. Cha me xin 16i vi da khong tin con c6 the lam dUQC vi¢c ay. Vi the tu bay gio cha me muon con t\l thuc d�y va tlJ larn rnoi thu. Cha me se luon 6 hen c<;inh ling ho con".

De d�t ra quy dinh chung cho gia dinh cha me hay n6i chuy�n th�t ky de con hieu duQc vi sao minh

phai lam nhu v�y. Cha m� khong phai la nguoi giam sat ma phai la nguoi dong hanh cling con tht.tc hi¢n theo nhung quy djnh do. Duong nhien, cha m�

cling se la nguoi trai nghi�m ket qua neu nhu pha vo quy dtnh da de ra. Tre se trai nghi�m nhung ket qua xay ra mot each tl,l nhien tu hanh vi pha VO quy tac cua minh, chu khong phai la chiu hinh ph�t cua cha me . .

Quy dinh khong phai la dl:lng Cl:l de cha m�

dieu khien con lam theo y minh, no la ho khung de moi thanh vien trong gia dinh gan gui nhau hon.

Chinh vi the mot khi da quyet dinh thl,lc hi�n cha me khong the la nguoi pha vo nhung quy dtnh ay, ma can thiet phai nghi rang minh se la m(>t ong ho hay m(>t ba m� luon tuan thu va guang mau.

Toi da gc)p rat nhieu cau h6i xin tu van ve viec d<;J.y cho con ve tinh kien nhan cha doi, khi con doi mua m6n do nao d6 rat nhieu cha me . kheo leo tu choi "Doi den sinh nh�t con thi cha me se mua cho", the nhung luc ay ong ba l�i n6i xen vao "Co cai ay ma chung may cung bat con no phai dQi den sinh nh�t", roi mua ngay cho chau. The la tu do cai cau dQi den sinh nht;tt con cha me se mua khong con tac dt,Ing gi

nua, boi vi quy djnh cha me d�t ra da bi nguoi khac, ma truong hop nay la 6ng ba, pha v(:J mat roi.

Dau tien cha me hay the hien voi con tinh yeu ctia minh, n6i cho con biet ro nhung quy dinh trong khung sinh ho1;1t minh de ra, thi chac chan tre se kh6ng bi anh huong boi nguoi khac. Bai nguai co sue anh huong Ion nhat voi tre chinh la cha m�, nen du tre nung nju bat 6ng ba mua cho thu minh thich di nua thi nhung quy dinh cung se khong sQ bi anh huong. Con neu quy djnh ay khong con hieu qua v6i tre thi do cung khong phai la 16i cua ong ba, ma la do quy dinh cua cha m� da khong duqc truyen tai ro rang den tre ma thoi.

Han nua, cha m� nen t1;10 ra nhieu tinh huong de ong ba co the hieu ro nhung quy dinh ma cha m�

muon lam voi tre, de ong ba hieu yeu chau khong c6 nghia la dap ung tat ca nhu cau ve v�t chat cho chau. Chau nao cling deu doi h6i o ong ba m(>t tinh yeu vo dieu dien, chu khong doi hoi nhung m6n qua, nuong chieu hay can thi�p qua sau. Do chai chi la cai su dl,lng nhat thoi roi c6 khi tre chang dung den, nhung nhung ki ni�m ma ong ba yeu thuong cung nl,Ing chau se di theo chau su6t cu(>c doi.

138

38. t>ung yeu con thai qua C6 khong it cha m� cam thay "toi nghi�p khi

"

thay con phai "hung chju" nhung ket qua toi t� do chinh hanh dong cua con gay ra. H9 khong danh long dung nhin con minh g�p kh6 khan ma khong gio tay ra cuu giup, ho?c vi�c dung nhin khi con trai qua nhung kh6 khan d6 cung khien ho cam thay th�t la t<)i loi. Nhung cha me ay dang yeu thuong con m(>t each thai qua, dan den vi¢c can thi¢p qua da vao cu<)c song sinh hoc.it hang ngay cua con. Nhieu bc)c ph\l huynh khong chi dung l�i a vi�c can thi�p vao sinh ho<,lt hang ngay, ma con gay anh huong den ca tinh each cua con, ep con phai lam theo y minh.

Nhung tre biet n6i "Khong" r6 rang, biet phan khang, biet ngan chl).n, biet bao v� ca tinh cua minh truoc nhung can thi¢p qua da cua cha me thi nguy co tre tro thanh "nguoi b1 h�i" se giam di rat nhieu.

Cha me nao co nhung dua con nhu the se th?t hq.nh phuc boi st,I can thi�p vo thuc cua rninh da khong the lam hong duoc cu(>c doi cua con.

Nguqc lC;li, tre nao phan khang yeu duoi, se luon bi tinh thuong cua cha me chi phoi, se song ma om lay t6n thuong trong m<)t thoi gian dai.

139

Gan day t6i c6 nghe tam Sl,l cua mot c6 b�n cung tu6i ten N. Van de ma co ay dang g�p phai la quan h� voi m� de. M� co ay da ngoai 80 tuoi. Boi tu6i gia cung khong con s6ng duqc bao nhieu nam nua, nen ba c� n6i voi co ay muon nhung nam cu6i doi GU<}C song gan glii ben con chau. Ba c� da chuyen ve xay nha o gan nha con gai.

Chi c6 dieu thi thoang co ay di dau ve thay mt: minh sang choi Ia co ay I�i thay tuc a trong ngl,lc.

Khi ba sang, co ay chi muon nhanh nhanh ch6ng ch6ng kiem co de di ra ngoai, cho kh6i giap m;)t mt: minh. Co ay rat kh6 tam va kh6 XU ve dieu do.

M� co ay Ia ba m� dien hinh cho viec yeu con thai qua, cai gi cling Io lang qua muc nen Iuc nao cling kim k�p con Tu khi con be co ay da muon

.

thoat kh6i S\l kim k�p cua m� de song tl,l do theo y minh. Qua thl,lc doi voi nguoi m� ay viec lo lang cho con duong nhu la mot dieu hien nhien ma minh phai lam nhung ba l;;ti khOng biet rang n6 da khien

,

con gai minh bt ton thuong.

Chtu dl,lng noi dau ton thaong trong mot thoi gian dai nen ngay ca khi co ay da truong thanh co ay van c6 suy nghi phan khang l�i m� minh. S\l xuat

hi�n cua m� vi v�y da gay cho co ay ac cam ve s�

can thiep thai qua cua me vao cu(>c song cua co ay.

Chinh dieu d6 cfing da anh huong den quan he voi dong nghi¢p cua co ay.

C6 mot S\l thvc khien t6i gi"t minh la da s6

nhung phl,l nu c6 duqc thanh c6ng trong xa h(>i deu ch1u anh huong rat Ion tu nhung nguoi m�. Sau mot thoi gian dieu tr1 tam li, c6 ay da thanh c6ng trong vi�c thao b6 ac cam vdi m� minh, co ay da thoai mai vui ve tiep xuc voi me minh. V�y la sau 50 nam, CUOi cling CO ay cfing da dUQC giai ph6ng kh6i S\l chi ph6i ctia nguoi me de song thoai mai. Neu nhu nguoi me chi can m(>t chut tinh y thi chang phai hai me con da c6 the cung nhau chia se yeu thuong tu som hon the nay.

39. Cang cam doan, con cang kh6 bao

Trang nhung quy d1nh ro rang ma cha me da d�t ra c6 rat nhieu truong hQp cha me cfing khong biet lam . the nao de tre lam theo khi tre khong muon. Toi da duqc nghe rat nhieu cha me than tho trong nhung bu6i n6i chuyen hay toa dam rang:

"Con toi say choi game hang may tieng dong ho ma

toi nhac nho khong duqc. Con neu toi quat thao hay cam doan thi no l;;ii giau cha me de choi" "No

.

khong chju d9n dep phong cua minh den noi phong bua bai khong con ch6 d:;it chan nua. The nhung cang nhac nho thi tinh hinh lc;ti cang toi t� hon".

"Chi mong con chao h6i khi g�p nguoi Ion cho dang hoang ma dC;ly mai cung khong chiu chao". Va ho thuong se noi cau voi con "cha me phai n6i bao nhieu lan nua thi con moi nghe,, hay "cha me da d�n con roi dung khong?".

Ngay luc nay, quy tj hay thu nham mat lC;li roi tuong tuqng minh dang la con minh.

Quy tj hay mo mat ra. Quy tj c6 cam thay gi khong?

Neu cu tua di tua l�i, nhac di nhac l;;ii thi se the nao? Chae chan ket qua se la:

<D Tre se dong chf)t canh cua long minh l�i, lam theo loi cha me.

H�u qua cua each lam nay se khien tre danh mat chinh ban than minh.

•

@ Cha me cu thoai mai cau nhau va tre coi loi cha me noi nhu nuoc d6 la khoai.

Chae chan voi thai do nay cua tre thi cha m� co noi nua noi nfi'.a cling khong co hi�u qua. Hi;tu qua la cha m� se khong bao gio doi tho«:ti duQc voi con.

@ Tre se the hi�n st.r phan khang bang each lam nguoc lc;ii nhung dieu cha m� noi.

H�u qua la cha m� cang n6i se cang khien tinh hinh them tram trong, se chi khien cho tre buong binh hon ma thoi.

40. Thong di�p "hi�u qua" de con nghe loi

C6 khong it cha mt; da trai qua cam giac minh cang nhac nho cang cam con cang khong nghe, cang phan khang manh li�t hon. V�y cha me phai lam the nao de tre nghe theo loi khuyen bao cua minh? Trong ml)c so 20 toi da trinh bay, hay de tre trai nghiem ket qua do chinh hanh d(>ng cua minh mang l�i. Cac b�c cha me co the long ghep each nay m(>t each tl,l nhien vao trong sinh ho�t hang ngay.

Ngoai ra, toi co the gioi thieu them m(>t each co the dua den hi�u qua tuc thoi, ma toi da thanh cong voi con gai minh.

1. Cai khan tam

Day la cau chuy�n khi con gai t6i con hoc lap 2

hay lop 3 gi do. Gia dinh t6i co thoi quen la nguoi nao tam xong se phai treo khan tam can thi)n vao dung noi da quy dinh. Luc nay, con gai toi da cao hon nen toi d;;iy con phai lam nhu mc;>i thanh vien trong gia dinh. Tuy nhien chau khong lam theo.

M(>t horn, mau n6ng n6i len toi da lam barn mang con gai. Khi ay con gai toi lien bc;tt l�i "Luc con lam tot thi chang thay me khen, sao m� cu nham luc con khong lam de mang con v;)y?". Biet minh mang khong can thiet nen toi chi n6i l;;ii con

"Con n6i cai gi chu?" roi ho di ch6 khac, va chuy�n ngay horn d6 ket thuc.

Ngay horn sau, khi con gai tam xong toi vao phong Va thay chiec khan dUQC treo rat ngay ngan.

"Da sua roi day toi nhu tham, toi goi con den, nhin

"

vao mat con va n6i "Con da treo khan roi day a.

Cam on con. Cam giac rat la am ap va thich con ;;i".

TU'. horn do den gio da hon 10 nam troi qua nhung chua mot Ian nao con gai toi quen viec treo khan tam can th�n sau khi tam xong.

144

2. Chiec ao cua be Kenta M� Kenta thuong xuyen phai dau dau vi chi ay mu6n c�u be phai so-vin cho g9n gang nhung c�u chang may khi de y. He mai choi la quan ao c�u be l?i x(>c x�ch cai trong cai ngoai ngay. Luc nao cht ay cling phai nhac nho "Kenta, cho ao vao trong quan l�i di con . Nhung c6 n6i bao nhieu Ian di nua c�u

"

be cling chang sua. Khi nghe tam S\l nay cua m� c�u be a mot bu6i t<;>a dam, t6i da khuyen chi ay thu ngirng ngay vi�c nhac nho V\l cho ao vao trong quan voi c�u. Tiep den la kien nhan cha dQi den ngay ma Kenta se tl,l minh cho ao vao trong quan.

Va roi ngay ay cling den. Hom chi ay den don Kenta a nha van h6a thieu nhi, chi da thay Kenta cho ao vao trong quan. Chi ay da rat vui mung, tuoi cuoi n6i voi con "Kenta, tuyet qua. Con trai m� so-vin the nay trong rat tuyet. M� thich lam". Va trong la thu chi ay giri cha toi c6 viet rAng "Tu horn do tro di, Kenta luon b6 ao trong quan va trang pht;lC luon

�

''

ngay ngan .

3. Noi nao co cha me:, noi ay chinh la nha Nhung horn tan truong mu(>n, thi thoang con gai toi l�i goi dien de mong duQc m� den don. Con

duong den truong bang qua canh dong lua chi chung de) 10 phut ch�y xe 6 to. Va toi da nhin thay con gai minh dang dung doi truoc c6ng truong da tat di�n. Khi ay con be vui mung n6i: "con cam on me", roi len xe va bat dau ke cho toi nghe du chuy¢n no g�p ngay horn do.

Co Ian, thay vi n6i "con cam on me" nhu moi khi, con be l;;ii n6i "Chao me, con da ve" khien toi thay l�ng di vai giay vi cam dong. Thi ra noi nao c6

cha me thi noi do chinh la nha. Ngoi nha, voi tre khong phai la noi de tre tro ve, ma chinh la noi c6

cha me, va voi con gai toi luc do thi chiec o to ma toi dang ngoi cung chinh la nha. Toi da n6i voi con the nay: "Tl,l nhien nghe cau n6i cua con me cam thay h;;inh phuc qua".

Khi t6i n6i voi con gai minh suy nghi cua minh, con be da biet rang t6i vui vi dieu do. Tu day tro di con gai luon n6i cau "Chao me, con da ve" moi lan duqc toi den don. Nhung luc nhu v{ly toi da thay rat h;;inh phuc vi la me cua con gai minh.

4. Toe r1;1Dg trong hon tam

Lan nao tam sau con toi cung nhin thay toe cua con gai ivng day trong hon tam. Con be bi c[}n th!

nen no khong nhin thay t6c cua minh rl,lng sau khi tam xong.

M<)t ngay nc;>, vi co qua nhieu toe rl,lng trong hon tam nen toi da gc;>i con gai den va chi cho con thay "con nhin xem bao nhieu la toe f\lng trong hon nay". Xem xong con gai toi gat giI "Oi dung la c6

nhieu toe fl,lng qua"' va da lam s�ch hon tam de cho nguoi tiep theo dung. Toi da noi voi con suy nghi cua minh: "M� yeu nhung luc con nhu the nay, khong lam m;)t bi xt, thang than thua nhan va sua sai". Ke tu do con gai toi khong bao gio con de toe IVng trong hon tam nua.

5. S\l thay d6i cua nguoi anh xau tinh

C6 nguoi m� da rat dau dau vi cau con trai Ion xau tinh. Khi c�u be 4 tu6i thi m� sinh em gai, vi mai cham em nh6 nen nguoi m� khong c6 thoi gian de y den c�u. Gan day, khi co be sap dUQC 1

tu6i nguoi m� nh?n thay c?u be thuong hay lay tay dam, choc ho�c keo m�nh tay em c6 phan rat b�o h.;rc. M�c du nguoi m� da nghiem tuc n6i "Con khong duQc lam the" hay nh� nhang bao "con dung lam the voi em nhe" di nua thi c?u be cung khong nghe Bt.1c qua nguoi m� lien goi c�u ra va mang

.

cho mot tran.

.

.

-

. -

-

C6 ay da nho t6i tu van xem nen lam the nao.

Ba m� con co ay thuong vao bon cling tam chung vai nhau. Dau tien c�u anh se tam xong truoc roi mi;lc quan ao, sau do m� se be em be ra roi giao em be cho c�u anh. Sau d6 nguoi mt;! moi mi;lc quan ao cho minh, vi the cau anh trai se c6 1 2 phut de lau

-

nguoi cho em gai.

Hom ay, khi c�u anh ra kh6i hon tam m� cc)u da n6i voi cau "em gai con dang bat dau tc)p dung nen rat de bi nga, nhung may c6 con do em nen con da giup me rat nhieu. Cam an con trai". Sau d6 nguoi me be em be ra, va vai phut sau thi me c�u moi buoc ra. Khi nhin thay c�u Vila lau nguoi cho em, vila do em dang dung tjn vao thanh t�p di cho khoi nga, me c�u da om c�u vao long, nhin thang vao mat c�u va thu thi: "Cam on con trai da luon biet quan tam den em. Con trai me da giup me rat nhieu viec day.

Me vui lam".

Sau do 3 ngay thi toi nh;).n duqc thu bao cua co ay voi dong cha "D:;ti thanh cong. Con trai khong nhang tam li on d1nh hon ma con rat yeu chieu va tot bvng voi em be naa".

41 . Dc;1y con bang niem hc;1nh phuc

Nhung vi dl). toi dan ra a cac phan truoc deu co chung mot diem do la chi can cha me biet each dung tu de <lien d�t sv cam on va dong cam voi tre se thuc day hanh d(>ng tot dep a tre. Vi¢c mau chot cua van de a day la gi? Voi m6i tinl1 hu6ng khong nhu y xay ra, luc ay cha me hay n6i voi tre nhung thong di�p mang tinh t6t dep de thuc day tre suy nghi va hanh dong tich c\fc.

D?c trung cua phuong phap tang cuong h6a chinh la:

Khong can phai qua vat va t6n cong sue;

•

Ket qua dua ra rat nhanh;

•

Du ket qua khong tot dep nhu mong dQi nhung

•

van de can giai quyet khong bi ton d9ng; Ca cha me va con cai cung trai qua thoi gian

•

luyen tc).p th6i quen sinh ho�t mot each vui ve.

Vi the toi rat khuyen khich cac b�c cha me hay tich cl,lc thu ap dl,lng phuong phap nay xem sao.

each lam nhu sau:

1. Cha me hay quy dinh ro tre cAn phai lam gi, lam nhu th� nao bang hanh d(>ng va Im n6i C'Q the.

Chi c6 dieu, quy dinh do phai la cai dan duong cho tre den h<;lnh phuc. Con neu nhu n6 la cai chi ti�n de cho cha m� ep tre lam theo y minh thi deu khong hieu qua. Dieu cha m� can th\lC hi�n ngay la d<;ly tre lam va n6i nhung dieu tot cho tre m(>t each Cl,l the Va ti mi.

2. Hay ki�n nhan cha dQi d�n khi tre lam va n6i di�u cha me mong mu6n.

Neu quan sat va kien nhan cho dQi thi khoanh khac ay nhat dinh se toi. Con neu khoanh khac ay troi qua mat thi cha m� hay xem ll:;li minh da quy dinh ro rang voi tre hay chua.

3 . Khi tre lam du<}c cha me hay huong Anh mat nhin tre dong then truy�n tru thong diep tich cl;fc.

Hay n6i th�t cl). the minh vui mung voi vi¢c lam hay hanh d<)ng nao cua tre. Vi�c cha m� n6i cho tre nghe nhung gi minh suy nghi la dieu rat quan trc;>ng.

C6 the nhieu cha m� nghi rang minh khong the n6i voi con nhung dieu nhu v�y vi cam thay n6i the cu ki ki. Khi tre con nh6 cha me con kh�c ph\lc duoc, chu voi nhung b�c cha me co con da Ion len thi rat kh6. Dung ng�i mieng hay n6i voi tre S\l cam

,

SUGAHARA YUKO

on va niem vui ("Me cam on con. Me rat vui") dung nhu minh cam nh�n bang "Thong di�p cha me lam chu ngu" (m\lc 54).

Cha me cam on vi cai gi, vui milng vi dieu gi, vi�c n6i voi tre nhung dieu nay la dieu vo cung quan trong, vi n6 se giup cha me gieo nhung h�t mam hi,inh phuc lon dan len trong tam hon tre. Khi ma tre an tuong voi dieu gi tre se nho rat lau, va chi can m(>t lan la c6 the t�o thanh th6i quen suot doi.

Nghia la m(>t h<:tt giong nho c6 the moc len thanh mot cay to trong tam hon tre.

C h uong 4:

La ng n g he va truyen tai

de ket noi yeu thuong

Du trai tim cha n1� c6 tran day yeu thuong r1hung neu cha m� khong biet each truyen tai thi tre cling khong cam nh(ln duo. c Chi khi 11QO cha me . na1n bat duoc

.

.

each giao tiep th z tre moi hoc hoi du<Jc ti1

trong do. Lang nghe va truyen tai de ket n6i yeu thuong gilla cha m� va con cdi chinh la n(>i dung cua "Tro chuyen yeu thuong - heartful communication ".

42. Lang nghe la buoc co ban cua vi$c ho trq con

Khi cha me biet kiem che de con gi�n khong bung phat, khi cha me khong n6i voi con nhung tu nhu ra l�nh, chi tht va trach mang nua, thi buoc tiep theo se la lang nghe loi con n6i.

Trong CUQC song hang ngay, c6 biet bao vi�c xay ra voi tre: niem vui, noi buon, kh6 khan, am uc, co khi la tam tr:;ing mo ho bat an khong dien ta ro thanh loi. Tat ca nhung cung b�c cam xuc ay tre

. .

chua du kinh nghi�m va kha nang de che ng� hay dieu chinh ngay thoi diem ay nen se om n6 trong long va mang ve nha. Khi ve nha, qua nhung cau chuy�n tre ke nhu "m� oi, horn nay o truong b:;in A da " chinh la each tre dieu chinh l:;ii tam tr:;ing cua

. . .

ban than, xac nh�n l:;ii nhung dieu tre phan van, tai hi�n l:;ii niem vui ho�c kh6 khan tre da trai qua vai cha m�.

Tro chuy�n la each de x6a tan nhung mo ho trong long tre, de tre vui tuoi tro l:;ii nhu troi quang may t;;tnh sau con mua. C6 le trong chung ta ai cung tung trai qua nhung Ian khi trong long am UC muon 153

tim mot ai do de lang nghe minh noi, khi ay du van de khong duqc giai quyet thi cung thay de chiu hon rat nhieu.

D�c bi�t la voi nhung dua tre chua t\1 minh dieu chinh duqc cam xuc cua ban than, thi vi�c cha m�

tro thanh nguoi biet lang nghe con n6i, biet each om va baa b9c lay nhung cam xuc, tam tu cua con la dieu rat can thiet .

•

1. Nam bat m<;>i thong tin ctia con Cha m� co the nAm ro tuong t�n moi vi�c cua con minh khi con di mau giao, nha tre roi len tieu h9c Hon nua dieu quan tr9ng nhat trong vi�c nuoi

.

d�y con chinh la cha m� hieu con minh la dua tre c6 ca tinh nhu the nao. a nhung noi, nhung thoi diem cha m� khong quan ly duqc con minh choi v6i ai, choi tro gi, thich cai gi, dang g;)p phai van de gi, thi each tot nhat de c6 duoc tat ca nhung thong tin ay chinh la hay cham chu lang nghe nhung loi con n6i.

2. De con duqc khang d.jnh cai toi ca nhan Viec lang nghe con noi khong chi giup cha m�

thu th<)p thong tin ve con ma con c6 tac d'l,lng VO

cung to lon chinh la tre duoc khang djnh cai toi ca 154

nhan va Sl,l ton t�i ell.a chinh minh. Khi tre Ve nha va cat tieng liu lo "M� oi, horn nay 6 truong thi

. . . " ,

khong each nao giup tre kh�ng dinh ban than tot hon vi(!c cha m� mim cuoi huong mat den con va cham chu lang nghe nhung gi con ke. Chinh vi the toi mong cac vi ph\l huynh hay nh�n thuc ro tam quan trong cu.a viec lam nay.

3. Duy tri moi quan h� than thiet voi con Khi cha IDfi! phan ung tich C\lC VOi nhii:ng vi�C

tre lam tre se cang cam thay yeu quy va gan b6 voi cha mfi! hon rat nhieu. Chinh cam giac an toan nh?n du9c tu cha me se giup cho m6i quan h� giua tre va cha mfi! ngay cang tich ct;rc hon. Khi d6, tre cung se biet each thau hieu voi nhung tam tu va cam xuc cua cha mfi!. Va khi m6i quan he giua cha me va con cai tot dep thi viec nuoi d�y con se tro thanh mot niem \rui thl,lc s\l.

Chinh vi the, viec cha mfi! biet each lang nghe la yeu to VO cung can thiet va quan trong, cling Ia m(>t mt1i ten trung 3 dich. Cha m� hay thu m<)t Ian ngoai nhin lai de xac nhan xem minh da thl;lt st,r lang nghe

.

.

con n6i duQc bao nhieu.

155

43. Con nguoi rat it khi lang nghe nguoi khac

Dau tien, toi phai nhan m<;J.nh rang vi�c Hing nghe nguoi khac n6i la m¢t dieu vo cung kho khan voi moi nguoi chung ta. Cung khong qua loi khi n6i rc\ng chung ta hau nhu khong bao gio lang nghe ai do n6i, don gian vi chung ta luon chi quan tam den suy nghi cua minh hon nguoi khac.

Moi chung ta deu co mot gia trt quan, mc)t ca tinh, m(>t suy nghi va mot each nhin nh�n khong gi6ng ai theo each rieng cua minh. Moi chung ta deu nhin nguoi khac qua lang kinh chu quan cua minh. Vi the, nhung gi chung ta nhin thay o tre khong phai la hinh dang th�t cua chung, ma chinh la hinh dang cua tre qua lang kinh cua chung ta.

Vi�c lang nghe cung gi6ng nhu v�y. Chung ta gc\n cai tai gi6ng nhu la may thong djch thay cho cai lang kinh chu quan, vi the nhllng dieu nguoi khac n6i khi truyen den tai chung ta se du9c djch sao cho phu hQp voi tam trc;ing cua chung ta. Vi v�y nhung dieu chung ta nghe tu con tre se khong phai la hinh dang the;lt cua con tre, ma hau het deu la hinh dang ma chung ta da suy nghi m<)t each ap

d<;it va nhieu khi chung ta l;;ii ap nhung suy nghi ap d�t ay len tre.

Ban than toi cling da c6 kinh nghi�m xuong mau ve viec khong lang nghe con gai minh noi. Khi con gai toi moi buoc vao trung hoc co so (j mot truong tu thµc, con be da khong thich ung duQc v6i moi truong moi Quy vi biet day, vi�c ngay ngay thay

.

con an it dan va gay di la mot viec vo cung kho khan voi moi nguai m�. Ngay nao di hoc ve n6 deu ke voi toi nhung dieu kho khan va chan nan no gi;lp o truong. Vi�c thay con ht t6n thuong d6i voi cha m�

khac nao tim gan bi cua chay mau. M6i Ian nhu v�y toi deu c6 gang th�t nhan n;;ti, gan gui voi con nhieu hon. "Nguai dau kh6 khong phai Ia toi, ma chinh la con gai toi".

The nhung, c6 mot ngay toi da het chju noi vi da bien noi dau cua con thanh noi dau cua minh va toi muon t6i duqc giai thoat kh6i n6i dau ay. Toi da cat ngang loi con va bat dau thuyet giao: "De lam quen duoc voi moi truong moi phai can c6 thoi gian chu.

Con hay phat buy tinh than hop tac, thu n6 h,rc thau hieu b<:ln be thay co xem sao". Khi ay bieu hi�n net mc)t cua con gai toi den gio toi vAn kh6ng the nao 157

quen. Mat con be mo to, nude mat roi la cha va no meu mao khoc. "M�! M� chi can nghe con n6i thoi cling dUQC roi ma!".

Chinh la the. Nguoi mang trong long nhung van de ay la con gai toi, va no khong can toi phai giai quyet nhung van de ay thay n6, cling khong can t6i phai giup do gi. Cai n6 can chinh la toi a ben n6, lt)ng im lang nghe nhung gi n6 n6i ma thoi.

44. Tl! danh gia "doi tai biet lang nghe"

Gia sir dua tre len 7 tu6i nha b;;in n6i voi bc.tn

"con muon hoc dan piano". Ngay l�p tile trong dau b;;in se n6i len rat nhieu nhung truong hQp con tung n6i muon h9c cai nay muon h<;>c cai kia, roi khi cho h9c thi chang duoc bao lau con da b6 do. "H<;>c boi thi duQc 3 thang nay, h9c ve thi duqc 2 thang ... ".

Roi b;;in dung l;;ii khong n6i tiep nua khi nh�n ra minh l;;ii dang chuan bi lam tinh hinh them xau, nen n6i tranh di "Thoi, dQi sau nay hay tinh".

Nhung, 6 thang tr6i qua ma tre van khong quen chuyen do va l;;ii voi Vinh " M� oi, khi nao con duQc hoc piano?" Ket qua sau khi hai m� con dam phan

.

Ia b<;in quyet dtnh cho con hoc dan piano. BC;ln mua piano bang tien tra g6p roi hang thang cho con den

,

lop hoc dan.

Buoi hoc dau tien con tro ve voi khu6n ma. t VO

.

cung hao hung. Sau d6 la nhung ngay he co thoi gian ranh la con b(;ln cham chi ngoi vao cay dan de t�p thay vi nghich ngQm nhu truoc kia. BC;ln han la se rat vui mung khi thay con l<:li hung thu voi dan den the. Cac bu6i hoc tiep theo tre biet choi nhung bai don gian, va m6i ngay di hoc la m(>t ngay vui.

Nhung sau do vai bu6i, bong m(>t horn tre mang khuon m;;tt buon thiu ve nha roi n6i "Con khong di hoc dan nua dau".

1. Trong khoanh khac do, b(,ln se n6i gi voi con?

Hay lay giay but ra va ghi l<:li nhung dieu bf;ln se n6i ay nhe. Co the bf;ln se n6i voi con nhung cau nhu Con vita n6i cai gi vf;\y? Nguoi doi hoc dan la con

"

dung khong?", "Vi sao the? C6 chuyen gi xay ra a?".

Cha me hay viet ra m(>t each thanh thuc nhat.

2. Tiep theo, hay d�t minh o tj tri cua tre, hay thu tuong tuQng xem neu nhu minh n6i "Con khong di hoc piano nO'.a dau" thi luc ay cha m� b;;in se n6i gi. Nhung Joi ay chinh la nhung loi bl:'ln vira viet ra.

159

Dung tren l�p truong cua con, khi cha me n6i v�y b;,in se cam thay the nao? B?n hay ghi l�i cam xuc cua b;,in, khi b;,in dang dong vai con nhe.

3. Sau d6 hay tro lc;ii luc ban dau va xac nh�n l:,ii tam tr?ng khi lam cha m� luc nay. Bi;ln se nham vao dau, c6 n6i chuy�n voi con khong? C6 y djnh ph�t con hay khong? Nhung khong, boi b?n cung thich piano va van muon con tiep tv.c h9c n6 nen se tiep tv.c thuyet ph\lc con. Luc nay tam tri;lng cua tre se the nao? Tre se dao dong theo nhung gi ma cha mt;!

nham toi chu?

Khi toi th\Ic hi�n thu nghi�m "doi tai biet lang nghe" voi hang may nghin phv. huynh, thi hau bet deu c6 ket qua la tre "muon bo piano", trong khi cha m� thi cu c6 thuyet phv.c "se lam tat ca de cho con tiep t\lC hoc piano",

Tc;ii sao l�i c6 S\l l�ch pha nhu v�y?

Cha m� da dung doi tai chu quan ell.a minh de lang nghe sau do dung Ii le va each nghi cua minh de bat tre phai thay d6i suy nghi cua tre. Thuc ra sl;!

lang nghe cua cha me chi la suy nghi lam sao de cho tre tiep tvc hoc dan ma thoi, hay n6i mot each cham biem thi cha me da dem tre roi xa piano hon.

160

45. OQa nc;lt, chi trich, thuyet giao, b(iln thu(>c tuyp cha m� nao?

a phan nay chung ta hay cung xem doi tho;;ii khi b�n dong vai cha m� va phan ung cua con b;;in se nhu the nao trong bai kiem tra "doi tai biet lang nghe". B�n se n6i nhung gi, va loi n6i ay se xep b;;in thuoc vao tu)'p nguoi nao. Dong thoi hay thu tuong tuQng xem con bc:i.n se cam thay nhu the nao? Hau bet trong m9i truong hQp thi phan ung cua con tre deu la phan d6i. D6 la ket qua xuat phat tu vi¢c cha m� muon minh phai la cai gi do thong qua doi tai lang nghe cua minh.

V�y lam the nao de tre co phan ung tich cue?

Vi�c thao b6 doi tai lang nghe la dieu khong the boi no la mot phan cua chung ta. The nhung chung ta c6 the h9c nghe thu�t lang ngh de Iang nghe tre

"

e"

noi, de loC;li b6 su lech pha voi con Dieu do khong

.

chi giup cha me thay an tam ma no con giup thay d6i ca tuong lai cua con tre.

46. Ngh� thu�t lang nghe 1: Im l�ng

Cha me thuong mac t�t n6i nhieu. Khi nghe con n6i "Con khong h<;>c piano nua dau", 1i¢u c6 bao

nhieu cha me se im l�ng va kim nen con gi�n bang mot cai hit tho sau?

Tru6c day toi da tung xem m(>t canh tuong kha thu vi tren tivi. D6 la cu(>c trao d6i va thao lu�n giO'a nhO'ng h9c sinh Cap 3 VOi nhO'ng ngh� Si truyen hinh Ian tuoi. Dau tien la m¢t trong nhung ngh¢ si Ion tuoi hoi cac em h<;>c sinh: "Cac chau suy nghi nhu the nao ve van de nay?". M(>t hoc sinh dung ra chuan bi tra loi: "V oi quan diem ctia chau thi, chau nghi la ... ", thi vi khach kia l(;li cuop loi: "D<:ii khai, the h� tre nhu cac chau thuong cho rang ... ". Hay khi ngh¢ si lon tu6i h6i: "Vi the no se nhu the nao ... ", va hoc sinh dang dinh tra loi: "Vang, vi the ... ", con chua kip n6i thi vi nghe si l(;li tranh loi luon: "Ma, cung khong phai la khong the xay ra dung khong . ".

. .

Vi nghe si lon tu6i kia da dua ra cac cau hoi de hoi cac em h9c sinh, nhung ket cl).c la chi c6 hung thu voi chinh cac vi ay ma thOi. Da the den cu6i bu6i n6i chuy�n tj ay con ket lu�n m(>t cau rat vui ve: "Bu6i n6i chuy�n horn nay chung ta da trao d6i thang than voi nhau rat nhieu van de thu Vi. Qua la m(>t ki nil�m dep". Nhung d6 dau phai trao doi, ma chi la loi d(>c tho;;ti tu m<)t phia cua nhung nguoi ngh� si lon tu6i ma thoi.

v�y t�i sao nhung nguoi lam cha m� hay nhung nguoi lon chung ta l;;ii thuong muon lam nhu the?

T;;ti sao khong the l(lng im de la_ng nghe nhung loi tre noi?

La vi chung ta thuong cho rang ban than minh hieu biet hon con tre, chinh vi the chung ta can phai dc.iy cho tre nhung dieu ma chung khong biet. Qua thvc cha me la nguoi sinh ra truoc tre, nen duong nhien se biet ro ban than phai song nhu nao. Con COil tre, VOi CUQC doi con dai phia truoc tre Se hieu duoc ve n6 bao nhieu phan? Co chang ngoai ban than minh ra la het.

The nhung t\1 ban than tre se c6 cau tra loi cho minh. Vi�c ctia cha me chi la cung tre suy nghi xem li�u cau tra loi ay co th\lc s\{ la cau tra loi tot nhat voi tre hay khong. Tiep den la ho trQ de nang cao cau tra loi ctia tre, chu khong phai la ap dc)t suy nghi ctia minh len tre. Viec d�y tre ve cu(>c doi ctia chung phai nhu the nao la dieu vo cung sai lam. Cha me chi la nguoi ho trQ de tre co the tim ra duong di cho chinh minh. De lam nhu the thi nhu toi da noi o mt..Ic 32, do la cha me dung co ch(ln ngang nhung khi tre dang n6i chuyen nhu la m(>t thoi quen t\l nhien, va hay chu y den nhung Ioi

minh noi. Tiep den la hay dieu chinh l?i thoi quen ay, c6 gang kiem che de khong n6ng gi�n khi con n6i kh6ng dung y minh.

Cv the cac b�c cha me hay thu chu y den nhung

,

diem sau:

1. Hay b6 nhung tu chi tht ra l�nh va trach

,

mang voi tre;

2. Khi d�t cau h6i voi tre hay kien nhan dQi den khi tre co cau tra loi;

3. Khi tre mu6n n6i dieu gi d6 ma minh khong ngo toi thi hay im l:)ng.

Im l�ng chinh la thoi gian de cha me suy nghi, de cha me Hing nghe dieu thl)c S\1 trong trai tim con muon n6i la gi Neu nhu cha me im l:)ng nghe con

.

n6i co h¢i d6i thoc;ii voi con se toi. Khi tre muon n6i

,

dieu gi, neu cha me kh6ng can tro thi tre se luon mo long minh de San sang tam Sl).

4 7. Ngh� thu�t lang nghe 2: Mo ctia trai tim tre bang each dung tir l�p l�i

Khi tre n6i "Con bo piano. Con khong di hoc piano nua dau"' viec cha me can lam dau ti�n chinh

la im ll)ng, va trong khoang thoi gian im li;tng ay thi suy nghi "muon thau hieu tre" se tt,r nhien hinh thanh. Cac b�c cha me phan anh lc;ii rang trong nhung truong h9p nhu v<).y hau het tre deu phan khang lc;ii ngay khi ho bay to y kien. Nguyen nhan la boi cha me da nghi rang ban than minh phai "lam mot cai gi do".

Trang nhung luc nhu ve;iy dieu cha me can lam la im l?ng de lang nghe, de suy nghi tim hieu st,r tinh dang sau loi tre n6i, de ly giai du<Jc vi sao tre lc;ii muon nhu v<).y. Tiep den la l?p lc;ii loi tre vila n6i. Khi tre n6i "Con ho piano. Con khong di hoc piano nua dau , cha me hay im li;tng 2, 3 giay roi nhe nhang

"

l?p lc;ii nhung dieu tre vila n6i "Con muon bo piano sao, khong muon hoc piano nua a?".

Tht,Ic te la khi toi tien hanh thu nghiem xem

"doi tai nao biet lang nghe", toi nh�n thay rang viec cha me l;;ip lc;ii loi tre n6i se khien cam giac lo s<J cha me khong lang nghe a tre se bien mat, thay vao do la cam giac an tam, tin tuong vi duc;ic lang nghe.

Luc ay trong long tre se nay sinh St,I do dt,r, tre phan van lieu co that

.

minh muon b6 hay kh6ng. Khi cam

.

nhan duoc

.

cha me dang lang nghe minh, tre cung

.

se mo long den gan cha mE;! hon de n6i bet nhung suy nghi th?t cua minh.

Con neu cha me phan ung va bat dau chat van tre bang nhung can hoi nhu tc;ii sao, sao l�i the, vi sao v<;l.y, c6 chuy(!n gi sao, l<;l.p tuc tre se t\I d¢ng phan khang l;;ii bang nhung Ii do co the khong phai la suy nghi th<;l.t S\l cua tre ma chi cot de nh<;l.n duQc S\I dong tinh cua cha me ma thoi.

Luc nay neu muon hoi tre nhung cau d�i lol;l.i nhu "tc;ii sao" ma tre khong ngo den, thi dau tien cha me can im lc)ng, sau do lc).p l;;ii nhung tu gan cnoi trong can n6i cua tre de hieu tam Ii cua tre hon.

Lam ve;ly se khien tre c6 the n6i cho cha me biet suy nghi th<;l.t cua minh.

Tre: Me oi, con khong muon den truong dau.

Cha me: (im lc;tng ) Con khong muon den truong a? (im lc).ng)

Tre: Vang ;;i, boi vi ...

Tre: Bo oi con khong di hoc them nua dau �.

Cha me: (im l(lng) Con khong muon di hoc them no:a a? (im l(lng)

Tre: Boi vi ...

Bang each nay cnung 1a co

tr<'> chuy¢n v6i tre dltQc tiep di�n. Nghia la canh cua dau tien da duoc mo. Nghe thuc:).t nay toi gQi la

"ngh� thuc:).t phan x(,l", nghia la hay lc).p lc,li nguyen van nhung tu ma tre n6i.

The nhung neu chi c6 the thi CUQC tro chuy�n

,

qua la don di¢u boi vi n6 khong giup cha m� giai quyet van de cua tre m(>t each tich Cl)C. Vi the hay chuyen qua buoc tiep theo.

48. Ngh� thu�t lang nghe 3: each lang nghe de giai quyet van de cua tre

Khi gc).p phai chuy¢n gi rat khong hai long, chung ta thuong hay ca than va cuong di¢u no qua muc. Neu binh tinh lc,li thi chuy�n ay chang co gi to tat, the nhung chung ta lC;li hay dua ra nhung quyet dinh rat hap tap nhu "tu b6" ho�c la "se khong bao gio l�p l(,li Ian thu hai dau".

Tre con cung the. Nhung loi n6i "Con b6 piano day. Con khong di hQc piano nua dau c6 the chi la

" ,

nhung loi n6i cam tinh nhat thoi khi tre dang bt;rc tile chuy¢n gi ma thoi De cung tre tro chuy¢n, cung

.

tre suy nghi tim ra each giai quyet cho den khi tre

co the binh tinh va suy nghi than dao, toi xin gioi thi�u buoc tiep theo trong ngh� thu;;tt lang nghe.

Tre: Con ho piano day. Con khong di hoc piano nua dau.

Cha m�: (im l;;ing ) Con muon ho piano va khong di hoc piano nua a? (im l;;ing) <D

Tre: Vang ;;t, bdi vi b;;tn A che con la choi dan do t�.

Cha me: The a, nen chac la con buon lam dung khong nao? @

Tre: Kinh khung ay me ;;i. Vi the con muon b6

hoc piano.

Cha me: U, dung la tuc th�t nhi. V�y thi m� con minh cling nhau nghi xem nen lam the nao thi tot bay gio nao? @

Tre: Suy nghi ;;i? ... Con suy nghi gi nua. Bay gio con khong thich.

Cha m�: The con cung tro nen ghet piano roi

' ?

a.

Tre: ... Khong phai the. Khong phai la con ghet choi piano.

Cha m�: V;;ty con muon lam nhu nao?

Tre: Neu ma bC;tn A khong noi xau thi buoi hQc da vui, con cung se tiep t\lc choi.

Cha me: V�y chi can minh lam cai gi do la co the tiep tl).C choi piano roi, phai kh6ng nao? @

Tre: Vang (,l. Hay minh chuyen den lop hoc piano khac duqc khong me?

Cha me: U. D6 cling la mot each. The con each khac khong nhi? ®

Tre: Neu b(,ln A chuyen khoi lop hoc piano thi t6t qua.

Cha me: Dung v�y. Neu b(,ln A chuyen lop thi vui qua. The con each nao khac khong con? (j) Tre: Cach khac (,l? . Minh chang can de y den

.

.

loi n6i xau cua bc,:tn A nua thi cung tot. Bf,ln ay cung khong duqc cac bc,:tn khac thich lam dau, vi hay di n6i xau che bai nguoi khac ma (c6 m(>t chut tuai tinh hon roi).

Cha me: Con n6i phai. Chinh xac la nhu the.

Ngoai ra con c6 the lam gi khac nfla khong con? De con c6 the tiep t1,1c chai piano ma con yeu thich.

Tre: Cach khac thi con van chua nghi ra.

Cha me: Con da dua ra rat nhieu each. The con muon chon lam theo each nao?

Tre : Um .. Con se chon each khong them de y

.

den b;;in A nua.

Cha m�: V?y, neu con khong de y den b;;in Anua thi b;;in A se nhu the nao nhi?

Tre: C6 the bc;t.n ay se van n6i xau con de con thay xau h6 chang.

Cha m�: Neu bc;t.n ay n6i xau con nua thi con se lam the nao?

Tre: Con se lam m<).t nhu khong nghe thay gi la duQc m� nhi.

Cha m�: Con n6i dung lam. Con sap lam duQc roi day.

Tre: Vang c;t., v?y con se lam thu.

Cha m�: Lieu con lam v?y b;;in A se t6 thai do the nao nhi?

Tre: Chae chan cu6i cu11g bC;ln ay cfing phai tu ho thoi.

Cha me: Chinh xac day Con hay thu lam nhu

.

the xem sao.

Tre: Vang <:\. Con se khong .de y den bc,ln A nua.

Cha mt;!: Cha mt;! cung se luon ung ho con nen con hay lam thu nhu the xem sao nhe. Cam on con yeu da noi cho me nghe. Neu con gf).p chuy¢n gi hay ke cho me nghe tiep nhe.

Tre: Vang <:l·

Toi xin dUQC tom tat l<;li cac buoc ve each lang nghe de giai quyet van de:

CD Cha me vita ly giai cam me, phan ung cua tre dong thoi vita nam bat dUQC tam tr<;lng cua tre luc nay, tiep den la hay de tre duQc t\l minh xac nh?n cam xllC Va tam tr<;lng th?t S\J'. CUa minh luc nay la gi.

"Vi the ma con b\lc minh dung khong. Dung la rat tuc nua chu nhi".

@ Hay de nghi cung nhau suy nghi giai quyet van de, hay xac nh?n xem tre c6 muon cung trao d6i voi minh hay khong.

"Me con minh thu cling nhau suy nghi each giai quyet xem sao da. Lam the nao de tim ra each tot nhat, chung ta cung voi b6 se ma m<)t h(>i nghj ban tron con nhe".

@ Hay xac nhc)n xem tre muon lam nhu the nao.

"Thl,lc sl,l thi con muon lam nhu the nao? Con nghi xem lam nhu nao thi tot nhat?".

@ Hoi tre nhung each co the de giai quyet van de. Luc nay khong quan trong vi�c do e6 the hay

,

khong the ma hay cfing tre suy nghi ra nhieu each giai quyet khac nhau (ke ca nhung each tre nghi ra la ng6c nghech hay khong tot di chang nua). Du the nao thi cha m� tuy�t d6i khong duqc phu dtnh each lam cua tre.

"De con thu suy nghi xem minh c6 the lam gi khong nhi. Dung roi, d6 cling la mot y kien khong toi. Con each nao khac nua khong con nhi".

® Hay cho tre chon ra m(>t each trong s6 nhung phuong an ma tre dua ra.

"Trong nhung each con dua ra thi theo con each nao la each tot nhat?"

® Khi thl)'.c hi�n theo each ma tre da chon, hay trao d6i tiep voi tre kha nang c6 the xay ra nhung tinh hu6ng nao theo each ay Hay xac nh�n d6 la

.

each giai quyet tot nhat voi bat cu ai.

"Neu lam nhu the thi no se nhu the nao?"

0 Hay xac nh�n cam giac cua tre khi lam theo each ay, hay �6i cho tre hieu rang tre la nguoi thl)c hien con minh se la nguoi ung h(> phia sau.

"Con hay thu lam xem sao. Neu g;')p chuy�n gi thi hay ke cho me nghe voi nhe".

4 9. Ngh� thu�t lang nghe 4: Phan anh lc;.i tam trC)ng va cam xuc cua tre de nam bat tam Ii tre

'

0 mQ.c truoc cha me da the hi¢n sl) dong cam voi tam tr().ng cua tre thong qua vi¢c phan anh l�i

'

'

,

cam xuc cua tre "The a. Vi the nen con da rat la tuc va buon dung khong nao?".

Day chinh la ngh¢ thu�t phan anh, hay con gQi la nang ll;fc quan sat cua cha me. Khi tre n6i "Con b6

piano day. Con khong di hoc piano nua dau". Luc ay b<) d<,ing cua tre ra sao? Neu cha me cam nh<;ln thay hinh nhu tre co ve gi do buon va that v9ng thi hay chop ngay lay tam tr;;ing ay "Dung Ia b;;in n6i the nen con da rat buon phai khong?".

Con nguoi khong phai luc nao cung de y den tam trC;lng cua ban than. Ngay ca nguoi Ion chung ta cung the, c6 nhieu khi chung ta cam thay tam tr;;tng

rat mo ho, hoi gQn dieu gi do trong long m(>t each vo thuc ma khong hieu ro nguyen nhan do dau. Luc nay neu c6 ai d6 cam nh�n duoc dieu do, va n6i cho ta nghe tu ngu chinh xac <lien ta dung cam xuc ay, tl,1 nhien ta c6 the hieu r6 hon cam xuc hay tam trc;ing minh dang trai qua. Dong thoi, ta co the cam nh�n dUQC rang minh da dUQC ai d6 thau hieu thong qua vi�c he;> da nam bat dung tam tu ay cua minh.

Nho v�y ma chung ta c6 the nhin nh�n m¢t each binh tinh nhung gi dang xay ra trong minh.

Khi tre dUQC nguoi khac dong cam Va nam bat dung tam trc;ing "Dung la buon con nhi", tre co the suy nghi ky l<;ii rang lieu th�t Sl,1 minh muon b6 hQC

dan piano hay khong. Tiep den la tre se nh�n ra minh khong he muon b6 hoc dan m(>t chut nao.

V oi each tro chuy¢n nay toi da cung con gai giai quyet duoc rat nhieu nhung tinh huong nan giai, khi con khong mu6n den truong, ·khi con om mau thuan voi bc;tn be a trong long, khi d(>t nhien con thay d6i ll,la chon dinh huong cho tuong lai, khi con om trong long rat nhieu nhung khuc mac ve tinh cam. Nhung khi ay toi chi lap li;ti nhung Ioi con noi, va phan anh dung tam trc,lng cua con ma thoi.

Tiep den la toi cham chu lang nghe nhung dieu con

noi va lam theo cac buoc ho trq cha con giai quyet van de.

De giai quyet van de cua tre thi y kien cua cha m� la khong can thiet ma chi can cha m� biet lang

,

nghe tre n6i ma thoi. Neu nhu tre tim kiem loi khuyen cua cha m� "B6 nghi nhu the nao ?" hay "M�

nghi nhu the nao ?" thi thong thuong y kien cua cha m� c6 the don day theo m(>t chieu. Cha m� hay hieu rang tre co nang 11,lc de tl,l minh co the giai quyet dUQC Van de CUa ban than, Jue ay cha m� hay xac nh�n rang minh chi dong vai tro Ia nguoi ho trCJ cho tre ma thoi.

Cha me co biet "Tre co nang lgc vo h�n" hay khong nhi? Cha me co biet "Tre luon mu6n ban than minh tro nen tot hon" hay khong?

Va tiep den, "tre tim kiem a cha me la st.I linh ho9.t trong cac tinh hu6ng, S\l ho trQ can thiet CUa cha me, S\l kien nhan cha dQi den khi dieu tre mong muon xay ra (ml;lc s6 9)". Cung gi6ng nhu nguoi huan luy�n vien khong bao gio choi thay cau thu, cha me cung dung thay tre h.ta ch9n vi nhu the se khong the giai quyet van de cu.a tre dUQC. Viec cha m� can lam chi ho trq ma thoi.

5 0. Hay tiep nh�n cam xuc va tam tr;;ing cua tre

Toi luon nhan m(:lnh rang vi�c lang nghe de hieu tam tr�ng cua tre chinh la vi�c cam nh�n xem tre dang cam thay nhu the nao, roi phan anh l�i bang nhfing tu ngfi dien d�t chinh XaC cam xUC ay.

The nhung, co nhung luc ban than cha me cling cam thay viec tiep nh�n tam tr�ng cua tre cfing rat kh6 khan. Phai chang tam tr�ng cua cha me luc ay cfing dang r6i boi?

Quy tj da bao gio nhin thay mot dua tre bi nga tray xuoc o chan va khoc thut thit chua? Luc do, cha m� da phu nh�n sl) hoang sq va ca n6i dau Ian bat an do vet thuong dem l(:li bang nhung loi an ui Khong dau, khong dau. Thoi di nao, em be dung

"

cam la dua be khong kh6c nhe".

Trong tinh huong nay cha m� lam v�y la mot sai lam rat Ion. Du la mc,tnh me hay la gi di no:a thi dau van cl1 la dau. Cha m� nao khong he tiep nh�n noi dau ma tre vlla chiu, cfing khong he cam thay dau thi dau c6 n6i "khong dau, khong dau con 9,, cung se khong co sue thuyet phµc voi tre.

Khi tre cai nhau voi b�n va tro ve nha voi tam trl,lng that vong chan chuong ma cha mt;! l�i len giong "C6 moi cai viec con con nhu the dung luc nao cling su6t muat. Thoi, tuoi tinh l�i xem nao"

thi tre se cam thay the nao? Tre se buon vi cha me kh6ng he thau hieu minh, tinh than se cang t� hon.

Trang nhung tinh hu6ng nhu the, cha me dung phu dinh l�i nhung cam xuc ma tre dang cam nhc;ln de giup tre tim l;;ti Sl.J vui tuoi cua chinh minh. Chi can cha m� hay khich le tre thoi Cfing dUQC.

V �Y thi t;;ti sao cha m� l<;li hay lam nhu the vai con cai? Boi thay con phai chiu nhung cam giac "buon, dau don, that v<;>ng, chan ghet, h6i h�n ... " la vi�c cha m� cam thay rat dau x6t. Cha me luc nao cling mu6n con minh phai vui tuoi, h<;lnh phuc, chinh vi the Se rat ghet viec phai chap nh�n nhung cam XUC

mang tinh tieu cl.Jc nhu kh6c l6c suat muat chan

,

ghet, dau kh6 hay bt,tc boi ctia tre. Va de cam thay an tam thi cha m� khong mong muon duQc nhin thay nhflng cam XUC khong tich Cl,!C hay noi dau CUa tre.

Neu lam v�y cha me da that b�i trong viec giam sat cam xuc cua con. Hanh vi cha me giam sat cam xuc cua con, o thoi ki dau cua viec nuoi d�y con Ia

rat quan tr9ng giup con hieu chinh xac cam xuc va tam tr;;tng cua minh khi ay.

Voi tre so sinh, tre se khong biet ung voi cam xuc dang <lien ra ben trong ban than minh se duoc g9i ten bang tu ngu nao, cho nen tre chi don gian la cam nh�n ma thoi. Khi tre Ion hon, bu6i sang duqc cha m� be den nha ong ba, roi bu6i chieu l<,li duqc cha m� den don ve. Khi tre duQc g�p ong ba chung v6n yeu quy, tl,1 nhien tre se tro nen vui ve va ch1;1y nhay tung tang khap nha. Khi ay cha me cling se n6i

"vui qua con nhi", day chinh la luc tre se hoc duQc tu Vl,1ng Va hieu dUQC rang cam giac minh dang trai qua chinh la "vui".

Hay truoc m�t tre bong c6 con ch6 o dau xo ra, tre se gi�t minh kh6c l6c vi sQ va quay l<,li tim cha m�. Cha me se ch�y den om lay tre vao long va v6

ve Khong sao, khong sao dau, c6 me day. Con gi�t

"

minh Va SQ phai khong?" Khi ay tre Se hQC dUQC

.

tr�ng thai minh vl:ra trai qua chinh la hoang hot".

"

Viec phan anh l�i cam xuc va tam tr;;ing cua tre cling d6ng thoi voi viec tiep nh�n nguyen ven tri;J.ng thai tam Ii cua tre, no con co vai tro quan trong trong vi�c nu6i duong cho tre bieu hien cam XUC

phong phu.

Cha m� hay hieu rang tre khong yeu duoi nhu minh van nghi Hay dong thoi tiep nh�n va bao b9c

.

nho:ng cam xuc dau buon cua tre thay vi gia vo nhu

,

khong he c6 nhung cam xuc ay. Dung la rat dau

"

phai khong con? Nhung con me da rat co gang".

Khi tre duQc cha me noi nhu the se cam thay an tam va sa vao vong tay cua cha me, vong tay da th\lc S\l thau hieu va dong cam voi minh.

51 . Ngh� thu�t lang nghe s: Hay lang nghe cau chuy�n cua tre bang ngon ngCr co the C6 2 each de con nguoi trao d6i giao tiep voi nhau, do la dung ngon ngu va phi ngon ngu (ngon ngu co the). Ve phuong dien ngon ngu, chinh la n('>i dung cua nhung tu ngu minh muon n6i. ve phuong di�n ngon ngu co the la am chi ve each truyen dc;it de xem nhung tu ngu ay co truyen tai nhu the nao.

Gia su khi n6i cau "Me yeu con" ma nguoi m�

khong nhin vao mat con va n6i bang mot gi<;>ng nh6 va tram thi li¢u y nghia ay c6 truyen tai day du hay kh6ng? Du mieng luon n6i yeu con, nhung tre se hieu tht;l'.c tam cua cha me thi khong phai nhu the.

Trong giao tiep thi viec st'r dµng ngon ngu co the nhu the nao se co anh huong rat Ion, co khi con Jan hon ca viec bieu thj dieu do bang Joi. Tuong t\l nhu v:;ly, khi cha m� muon truyen tai thong di�p

"M� (cha) dang lang nghe con n6i day" bftng anh mat, cu chi, thai d(> (phi ngon nga) den tre, thi tre se hieu ngay rang cha m� dang th1,1c S\1 lang nghe minh n6i.

De giup cha m� truyen dc;tt thong di¢p minh dang cham chu lang nghe con n6i, toi xin dua ra m(>t vai gQi y ve ngon ngu ca the nhu sau: 1. Anh mat

Doi khi vi dang lam gi d6 nen cha m� se khong nhin con ma qua d6i thot;ti de lang nghe can chuy�n cua con. D�c bi�t voi nhung thu khong quan trong, voi nhung chuy�n nho nh<)t choc ch6c tre l1;1i ch1;1y ra gc.>i thi bieu hien tren cua cha m� se khong co anh huong gi nghiem tr9ng.

The nhung, khi tre "muon duoc cha m� lang nghe", thi cha me tat yeu phai quay m�t 11;1i voi tre, cham chu nhin va lang nghe cau chuyen cua tre.

2. Bieu cam

Bieu cam bao gom ca anh mat chinh la thu gay tac dong nhieu nhat den tre. Du cha me co ngoi m�t d6i m�t voi tre ma bieu cam kho cling thi se chi mang ll;li cho tre cam giac "c6 ve nhu cha me khong he muon nghe chuyen cua minh". Cha me hay chu y dung bieu cam th�t nhe nhang va than thien voi tre nhe.

3. Cac d9ng tac cua co the

Thai d<) khoanh tay hay khoanh chan thuong se khien tre co cam giac nhu cha me dang ban ra tin hi�u canh cao hay C\l tuyet minh day. Tre con chinh la thien tai trong vi�c doc cac tin hieu kieu nhu v�y, nen neu cha me c6 nhung cu chi nhu the tre se cam nh�n rang minh khong duqc cha m�

tiep nh�n.

Cha me hay thu lam thi nghiem se thay Neu

.

nhin thay tre dang di ve phia minh cha m� hay dang r(>ng vong tay va tuoi cuoi chao don tre thi chac chan tre se chc;t.y toi nhay vao long cha m�. Nhung cha m�

ll;li khoanh tay va chao don tre bang khuon m<;lt gi<;ln du thi tre se dung l�i truoc m;)t cha m� mot khoang each va nbin cha ID� bang anh mat ngo V\IC.

4. Bieu hi¢n qua gi9ng noi Neu ta vui ve n6i "Thai tiet dep qua", thi nguoi khac Se hieu rang ta thl)'.C Sl)'. thich thu Va vui mi.tng voi tiet troi d�p nhu the nay. Nhung neu giong ta tram xu6ng thi se khien nguoi khac hieu rang

"hoang hon th?t buon chan".

Giong di(!u cua nguoi n6i se lam thay d6i y nghia cua loi muon dien d?t. V�y nen hay <lien ta cam xl1c cua minh bang ngon tu phi.I hqp va giQng di(!u tuong ung nhe. Khi n6i "vui qua" thi hay bieu cam no bang thai d<) vui ve khi n6i dau long qua"

,

"

thi hay ket hqp s� cam thong de thay doi gi9ng di�u cho phu hop. Hay barn theo tam tr?ng cua nguoi d6i di�n thi t� nhien ta se lam duQc nhu the.

5 2. Cha m� hay giai quyet nhCrng van de cua mi n h

Trang truong hQp tre khong cam thay do la van de, nhung cha m� l?i thay co van de, v�y cha m�

phai lam gi va lam the nao de giai quyet chung?

Vi d\l khi b?n dang n6i chuyen voi khach nhung tre l:,ti cu no dua am i khong chiu ngoi yen. Bai,

trong truong hQp nay tre khong he cam thay c6 van de gi ca, ngUQC l;;ti con cam thay VUi SUOng vi CO

khach den nha choi, nhung voi cha me thi do l�i la van de.

Hay tre hua la s gia tre se ve nha, nhung da s gio hon roi tre van chua ve. Cha me thi lo lang li�u tre co gc;tp phai chuyen gi khong. Qua hen 30

phut tre moi ve nha ma khuon me;lt van tinh bo nhu kh6ng he c6 chuyen gi. v oi tre thi chang c6 van de gi, nhung voi cha me thi c6.

Hay h6a don dien tho;;ii thang wa roi gui ve nha voi so tien g<;>i kha lon, ma hau het la tien di�n tho<:ti cua tre. Tre chang cam nh�n thay van de gi 6 day, b6i chung cam thay noi chuy�n dien tho(,li vai b(,ln be rat vui. Nhung voi cha me thi c6 van de.

Trong nhung tinh huong nhu v�y cha m� can phai d;;ty each ung xu de khong gay anh huong den nguai khac, d<;ly tre cam nh�n nhung van de ay.

Trong truong hQp tre gay anh huong xau den nguoi khac tre can phai hoc each tl,l chju trach nhi�m, vi day chinh la bai hoc khi s6ng cung voi nguoi khac.

Nhung tre duQc trai nghi�m nhieu se cang biet suy nghi den nguoi khac khi hanh dong.

Q day, neu cha m� nghi rang thoi danh chlu V�y va tu bo, cho tre duqc t1,1 minh lam nhung gi tre muon thi tre se Ion len ma khong h<;>c duoc rninh

,

can phai lam gi khi song trong m(>t t�p the. Thuong thi cha m� se tlJ dong n6i cau trong nhung vi d\l toi neu phia tren nhu:

"On ao qua. Hay di ra ch6 khac choi di".

"Bay gia la may gia roi? Da hua may gio Ve h

n '

a h , ?"

a . .

"Du roi day. C6 biet nha minh phai tra bao nhieu tien di�n tho(;li thang vi.ta roi khong?"

Nhu toi da de c�p o ml,lc 32, luc nay bC;tn hay kiem che con n6ng gi�n cua minh l?i. Boi toi xin nhac de b?n nho, trong nhung luc nhu v�y vi�c b(;ln can lam la truyen tai den tre thong di�p mang tinh giao dl,lc chu khong phai con gi�n du hay nhung loi than phien.

Dau tien cha m� can phan bi�t cho r6 rang xem van de do la van de ctia ai? Neu d6 la van de cua tre, hay de cho tre t\l minh giai quyet. Neu do la van de cua cha m� thi cha m� hay truyen tai cam nh�n cua minh den tre hieu rang viec minh lam da khien cha m� kho XU nhu the nao va tre can lam gi de thay d6i.

53. Trach mang tre voi each dung "con . "

. .

lam chu ngCr

"On ao qua. Mau di ra cho khac choi di".

"Bay gio la may gio roi? Da hua may gio ve n h , ?"

a . .

"Du roi day. C6 biet nha minh phai tra bao nhieu tien di�n tho�i thang vila roi khong?".

D�t truong hQp chinh quy tj bi n6i nhung cau gi6ng nhu tren thi quy vt se cam thay the nao?

Nhung cau n6i c6 van de gi khac thuong khong nhi?

Th\lc ra chung deu c6 m¢t diem chung, do la chung ham y chi trich, trach m6c tre. Nhung cau n6i o tren th\lc te chinh la:

"(Con) On ao qua. (Con) Hay di ra ch6 khac choi di".

"(Con c6 biet)Bay gio la may gio roi? (Con) da hua may gio ve nha ha?".

"(Con nghich) Du roi day. (Con) co biet nha minh phai tra bao nhieu tien dien tho:;ii thang vi:la

'•

•

ro1

?"

. .

Trong luc tuc gi�n, de nhan mt;1.nh, de chi trich, de phan doi, de bay to minh khong hai long cha m�

da Iuqc bat di chu ngu "Con", each n6i nay cung hay duqc SU d1,lng khi con nguoi muon phe phan, ra I�nh, thuyet giao hay che bai c�nh khoe ai do.

Doi voi nhung vi�c tre phai lam, khong lam hay la nen lam ma bi cha m� chi trich nhu v�y tre se cam thay minh dang bi cha m� cong kich va chat van Khi tre cam thay minh bi cong kich va chat van

.

thi nhung lai cha m� noi tre se coi nhu nuoc do la khoai, tre se nay sinh y muon phan khang.

Nhung cha m� hay phan nan, thuong se tieu phi qua nhieu nang luqng mot each VO ich cho viec bat tre phai thay doi theo y minh. Lam v�y cling chi nuoi duang sq phan khang doi voi cha m� ma thoi.

Thay vi chi trich, vi�c cha m� d�y cho tre biet rang hanh dong cua ban than da anh huong khong tot den nhung nguoi xung quanh, du minh khong he c6 ac y hay ke ca vi�c do khien minh thich thu di nua, la dieu rat quan trong. Khi cha m� thuong xuyen lam nhu the, tre cung se dan hoc duQc each song va hanh d<)ng ma biet suy nghi den nguoi khac.

Chinh vi the, de d�y tre biet suy nghi den nguoi khac thi vi�c lo�i b6 nhung cau n6i mang tinh chi

,

trich hay cong kich tre la dieu rat quan trong. Thay

vao do, cha me hay kheo leo sir d\lng nhung tu ngu

<lien ta cam xuc cua cha me ngay luc do de tre cam nh�n ra va sua chua nhung l6i sai cua minh.

54. Thong di�p "cha m� lam chu ngfr'' de truyen tai tam t rCiin g

"B6 rat kh6 XU. Neu con con tiep t\lC lam on thi b6 khong the nao n6i chuy�n voi khach duqc. Con 1

tieng nua minh se ra ngoai an trua, tu gio den luc ay con co the giu yen l�ng m(>t chut duqc khong nhi?"

"Me da rat lo lang cho cho con day. Me khong biet la con di dau, li�u co g�p phai chuyen gi hay khong?".

"Me cam thay co van de con ;;t. Neu m6i thang ma nha minh phai tra bAng nay tien dien tho�i thi qua la kh6 khan. Me muon con hay hQp tac cung cha me de chung ta giam bot tien phi dien tho;;ii di duqc khong?".

Nhung cau nhu "B6 rat kh6 :xU", "Me da rat lo lang cho cho con day" "Me cam thay c6 van de con

,

:;i." chinh la nhung thong diep truy�n tai tam tr<;lng ma cha m� lam chu nga. Lam vl;ly tre c6 the binh

tinh lang nghe va tiep nh<:\n no gi6ng nhu chuy�n cua nguoi d6i di�n. Khi tre lang nghe duoi g6c d9 la cau chuy�n cua nguoi d6i di�n, tre se khong co cam giac minh bi chi trich no:a, vi the dau cho khong thu<:\n tai thi tre cO.ng khong phan khang l�i. Khi ay chac chan tre se cam thay minh can phai giup do cha mt;! de cai thi¢n tinh hinh. Ngoai ra, cha m� c6

the n6i ro li do vi sao ma minh dang "kho xu qua",

"lo lang qua", "c6 van de roi day" de tre hieu.

The nhung, cha m� thuong co khuynh huong cu tuong rang cai vi�c don gian nhu the thi duong nhien la tre phai nh�n biet duc;;c chu, ho�c cu nghi minh da tUng n6i ro rang cho tre nghe roi ma.

Nhung thl,lc te thi tre lt,ii chang bao gio de y den Boi

.

vi ngay tu dau voi tre d6 kh6ng phai la van de, nen de y den no chi khien tre thay lo�n dau len ma thoi.

Tre khong he biet cha m� muon dUQC yen tinh n6i chuyen voi khach. Nho:ng dua tre mai choi se chang bao gio d\l doan duQc la cha m� dang lo lang ca. Con neu tien dien tho:;ti co tang thi co van de gi chit, neu b�n khong noi thi tre se chang bao gio biet ca. Vi v�y hay n6i de tre hieu b�n dang cam thay the nao va ca li do tre nen lam the no:a nhe.

Cha m� luon c6 mong muon con se lam cai nay, hay tu b6 cai kia, nghia la luon muon tre lam theo y minh. De lam dttQc nhu vc).y, tot nhat cha m� hay n6i cl) the mu6n tre lam cai gi. Nhung dung su d\lng nhung cau m¢nh lenh, hay chi thi nhung viec tre can phai lam, ma hay nhO va tre m(>t each ljch Sl,l.

Cung dung bao gio dl,la vao tam trc;ing cua ban than dang vui hay buon bl;!c, cling khong dung gi9ng nhun nhttong de n6i voi tre. Hay nho bang thai do nh� nhang: "Con hay lam nhu the nay nhe". Neu tre biet duoc tam tr:;ing, suy nghi cua cha m�, hay nguyen nhan vi sao l�i nhu the, chac chan tre se thay d6i hanh d¢ng va loi n6i cua minh. Day chinh la ket qua cua vi�c cha m� da su dt.Ing thong diep

"cha m� lam ngil ngu" de truyen tai tam tr:;ing va cam xUC CUa ban than cho tre biet.

Thong di�p "cha m� lam chu ngO'." cung c6 the su d\lng khi cha m� muon truyen tai niem vui hay loi cam on den tre, chu khong nhat thiet chi su d\lng khi can giai quyet van de gi. Mt.IC 40 chinh la each su dl)ng thong di¢p nay m¢t each hieu qua.

Neu trong CUQC song cha m� luon SU d\lng no de bay to tam tr<;ing cua minh thi chac chan khuon m<)t tre

se luon r�ng ro va tre se luon biet lang nghe nhun g dieu cha me noi.

5 5. Nang Ive giao tiep cua tre tuy thu¢c vao cha m�

Nguoi Nh�t thuong b1 n6i la rat kem trong vi�c the hi�n ban than, kem trong vi�c khang dinh cai toi. Cung c6 rat nhieu nguoi y thuc duqc va c6 gang khac ph\lc nhung lf;li sQ xam phC;lm den quyen lqi cua nguoi khac, nen ket C\IC la chang the nao lam tot dUQC.

Dem so sanh dieu d6 voi nguoi Au My thi ro rang ngay tu khi con nh6 tre em Au My da duoc d1,1y de the hi¢n cai toi cua minh rat gi6i. Tre vfla dUQC

hc;>c o truong, nhung nhieu nhat c6 le chinh la hoc tu cha m�.

Boi canh van hoa va anh huong cua ngon ngu den yeu to nay cung co. Trong van h6a Au My vi�c moi nguoi phai the hien duoc cai toi moi la viec lam t6t nhung nguoi Nh�t l�i c6 khuynh huong luon

,

bay t6 St;( khiem nhuong moi la viec dUQC mqi ngUOi khich le. Nguoi Nh�t luon mang l6i nghi khong

muon n6i b�t, lam sao de minh gi6ng voi xung quanh la an toan nhat.

Ve mc'.it ngon ngu, tieng Anh khong c6 vi�c gian Juqc chu ngO nhu "Toi, Bc;tn", nhung trong tieng Nh�t thi vi�c gian lUQC ay la ph6 bien. Chinh vi the viec luy�n tap thong diep "cha me lam chu ngn"

se khien rat nhieu cha me Nh�t cam thay co chut khong thuan mieng. Cau gian luQc chu nga duqc sinh ra la boi vi no da duoc tiep nh�n gi6ng nhu la the hien tinh khiem nhuong cua nguoi Nh�t.

Tuy nhien, chang phai se rat can thiet de c6

the rua biet khang dinh ban than vila biet khiem nhuong hay sao? Toi rat muon tre em se h9c dUQC

kha nang co the su d1,1ng thanh thi;to ca hai sue mc;tnh do.

Vt>.y thi, nang ll)c giao tiep ma cha me muon tim kiem cho con minh la gi? Neu b�c cha me nao muon con minh tlJ tin n6i ra y kien cua ban than truoc m.;tt dong nguoi, thi hay lam dieu do khi tro chuy¢n voi con. Vi�c n6i suy nghi cua minh bang each sir dl)ng "b6 (me) nghi .. " d6i voi tre, tuc khac tre se

.

hQC dUQC rang thi ra giao tiep chinh la v�y.

Thong di�p "cha m� lam chti ngu" ciing chinh la co h9i de cha m� bay to suy nghi cua minh m()t each ro rang voi tre. Viec cha m� chu y den each su dl)ng ngon ngu trong giao tiep, se tro thanh khuon mciu d6i voi tre, tl,1 nhien tre cung biet each noi ra suy nghi cua ban than mot each ro rang.

Th6i quen su dl,lng thong di¢p "cha m� lam chu ngu cung giup tre biet chtu trach nhi¢m voi hanh

"

d(>ng cua minh. Con neu bao tre "Thay giao cung n6i nhu the nen hay lam thu nhu the di" chang h;;in, thi ro rang cha m� da uy thac trach nhi¢m bao ban, vi¢c minh muon con lam cho nguoi khac (thay giao), nghia la da ne tranh trach nhi¢m ctia ban than trong cu(>c tro chuy¢n nay.

Toi da duoc nghe ke m(>t cau chuy¢n kha thu vt. Hai m� con cung len xe bus Dua con bong phat

.

hi¢n ra b;;in minh cling 6 tren xe nen cc)u be da ch�y toi ch;;iy lui n6i chuy�n voi b;;in ma khong ch1u ngoi yen Ba m� da noi cau voi c;;lu "Ngoi yen di nao Bae

.

.

tai mang cho bay gio" Bae tai nghe thay lien n6i

.

"Sao toi phai mang chau no chit Chi moi la nguoi dang n6i gil).n day, vi the chi hay noi th;;lt voi con minh di".

Vi the, cha mt;! hay tl,l tin n6i ra suy nghi th�t cua minh bang thong diep "cha mt;! lam chti ngu".

Tre se rat kinh trong hinh anh cha me nao tl,l tin va the hi�n cai toi ro rang, dong thoi tre cung t�o cho minh each n6i chuy�n gi6ng nhu the.

C h uong 5 :

Cha m e• tu• tao

•

ra

h � n h p h u c cho mi n h

Hg.nh phuc dau tien cua tre chinh la ban than cha m� phai la nguoi song h(lnh phuc. Hg.nh phuc cua cha m� chinh la cdi t1,1

ban than minh tao

.

ra .

I. TU UP TU TRE

56. e�n co yeu ban than minh khong?

"B�n c6 yeu ban than minh khong? B�n co t1;l tin voi ban than hay khong?". Quy v1 se tra loi the nao voi nhung cau h6i nay? Lieu co t� tin tra loi rang "Co" khong? Cau tra loi khong the ph\l thu<)c vao hoan canh hay tinh hu6ng nhu kieu khi lam dUQC Cai gi d6 thi thay yeu ban than, con khi that b�i thi li,li thay chan ghet ban than. Ke ca khi thanh cong hay la that bC;li bi,ln van can phai phai yeu men chinh con nguoi minh v6n c6 cua minh.

,

0 chuong truoc toi da nhan ffil;lnh rang khang

"

dtnh cai toi" chinh la m(>t yeu to cam rue vo cung quan tr9ng trong CUQC song cua m6i con nguoi. Bai vi cai toi cang ffii,1.Ilh me thi moi ngay troi qua ta se cang them nhiet huyet, them toa sang, song m(>t CUQC song VOi cam giac day du Va tr()n V�Il nhat.

D�y tre biet "khang dinh cai toi" v6n la cong viec cua cha me, nhung cung co rat nhieu cha me da thang than h6i the nay: "Duong nhien la toi muon tre biet yeu ban than minh, va cung hieu d(:ly tre

dieu ay Ia c6ng vi�c cua t6i. The nhung toi l<:ti khong the yeu ban than minh, v�y t6i phai lam sao?".

Thv:c ra qua trinh d:,iy tre "khang dinh cai toi"

cung chinh la qua trinh cha me tv: nuoi duong n6 o ben trong ban than minh. Neu nhu b�c cha m� nao cam thay khong tv: tin vao chinh ban than minh thi thuc chat do khong phai l6i cua hQ, ma boi tu nho he;> da khong duQc d:,iy each yeu thuong nhu nao ma thoi. V:;iy thi l6i ay thu(>c ve nhung b:;ic tien b6i cua chung ta hay sao? Khong phai. D6 la boi cac b�c tien boi da d:,iy con chau theo each ma hQ biet, va dang tiec la he;> khong biet each nao khac ngoai each do. Vi�c khong biet thi khong c6 t(>i va khong vi�c gi phai xau h6 ve dieu d6.

Ban than quy vi bay gio da c6 lua chc;>n, khong phai la duoi anh huong cua cha m� ma hay tµ ch9n each di cho rieng minh.

De hc;>c each yeu ban than minh mQi nguoi hay cung lam thu m(>t thi nghiem nho sau day: 1. Hay diem l:,ii nhung dieu b:,in yeu thich o ban than.

Co nguoi me da tam SlJ rang minh kh6ng he c6 chut tlJ tin nao ve ban than, va cling kh6ng cam

thay yeu ban than minh chut nao. Khi ay toi da bao co ay hay diem nhung m;).t ma co ay thay yeu thich nhat a ban than minh. Ngay horn sau co ay da den g�p toi voi khuon m�t rr;tng ro hon "qua la toi da thay CO SlJ khac bi�t roi chi r;t".

2. Hay t11 khich l� ban than hang ngay.

Nhung nguoi khong t\I yeu men chinh minh la nhung nguoi thuong xuyen chi trich minh. Khi ay thay vi chi trich, phe phan, b�n hay n6i th<;\t to nhung tu ngfi mang tinh khich le va thua nh<;ln ban than minh.

"Nhanh len, nhanh len! Minh da khong con thuc gi1;1c con nhu the nua. Mi.Ing qua!" hay la "Minh da c6 the noi ro rang m�ch l�c cam :xUc cua minh cha nguoi khac biet. Minh vui qua di mat".

3. "Tu ngu mau nhiem" cha rieng minh.

De yeu ban than minh hon t6i da kh6ng ngung t\I nhu "Minh yeu ban than minh" va thl,1c te Ja toi da dung no su6t 25 nam qua. T6i thl,1c sl,1 da bien n6

trd thanh cau khau hi�u cua chinh minh.

5 7. Dung bien con thanh cong cv khang dinh ban than

C6 le nhung ai a Nh�t deu dUQC nghe qua nhieu Ian tu "Parasite singleC*)" tc;lm dich Ia "nhung ke d(lc than an barn". Tu do dung de am chi nhung thanh nien da den tuoi song t\l l?p hoc)c da tot nghi�p dq.i hoc roi nhung l�i thich song dl,la dam vao cha m� va ph6 thac m9i vi�c tu com nuoc, gic)t gin, nhung thu nh?p cua ban than thi mot minh huong thl,l.

Con nhung b?c cha me luon giup do con, can thi�p qua sau vao CUQC song Va quyen ca nhan CUa con, vi voi ho chi c6 lam nhu the moi khien cu(>c song cua ho tron ven Va hc;lnh phuc, thi dUQC g<;>i la

"cha me trl,lc thang"C**). Tren thl,lc te nhung ong b6

ba me nhu v?y dang su dl,lng con cai nhu m(lt cong C\l d� khang dinh cai toi cua minh. Nhung vi�c cha me khong the hoan thanh thi uy thac lc;li cha con, ep con thl,tc hi�n bang duQc thl,tc chat la hanh dong de (*) Nhung nguoi co vi�c lam nhung van song ph\l thu(>c m9i thu vao b6 me.

(**) C\lm tu tuong hinh nay du1;1c m()t s6 chuyen gia giao dµc dung de gQi nhung 6ng ho ha me nhu tr\IC thang Juan "lang vang"

tren dau cac con de san sang "h6 nhao" xu6ng ho trQ chung.

lam thoa man cam xuc ctia cha me ma thoi. "Cha m� tri;rc thang" cling khong khac gi nhung "ke d(>c than an barn" dt;ra dam cha m� ve m(lt kinh te, da trao gi:ri uoc mo ctia minh vao con de ep con hi�n thuc

.

no thanh su

.

that

.

.

Tuy nhien, toi da nhan m(;lnh rat nhieu Ian rang tre c6 cu(>c doi ctia rieng minh, tre se song theo each rieng cua minh. Con vi¢c cua cha me la lam sao de t1:10 ra moi truong tot nhat cho tre ma thoi. Moi truong a day chinh la vi�c d;;ty cho tre 3 ki nang:

"yeu thuong "nang ll)c giai quyet van de trach

" '

-

nhi�m" va hC;lnh phuc khi la nguoi co ich".

"

Cha m� cling c6 cu(>c doi ctia cha m�, va cha me cling hay n6 ll)c phat huy t6i da tai nang cua ban than, de c6 the d�t duqc nhung gi minh mong muon. Nguoi Ion tu6i thuong cho rang "Doi minh coi nhu da b6 di nen se cho con hc;>c het nhung cai ay". Tuy nhien du bao nhieu tuoi di nua, thi chi minh moi c6 the lam cho minh moi ngay them toa sang ma thoi.

De khong bien minh thanh nho:ng "cha m� ki sinh", tOi xin duqc gioi thi�u m(>t vai dieu de cha m� tham khao:

1. Hay ve ra cu(>c song ma minh mong muon.

Cong vi�c cua bc;i.n, so thich cua bc;in, cu(>c song cua b(;ln va gia dinh, vi¢c muon giai quy�t, cai b<)n mu6n h<;>c... nhung nguoi tl,l l�p xin dung quen chinh minh phai no h,IC de bien nhung mong muon ay thanh hi¢n tht,Ic.

2. De d<:tt duqc CUQC song nhu minh mong mu6n hay ho tr(J de tre tl,l l�p.

Hay tham khao nho:ng gi da doc tu dau cho den gio, va bat dau tu vi¢c giai quyet van de cu.a ban than.

3. Hay len danh sach Cl,l the nhung vi¢c minh muon lam neu khong c6 tre.

Bat ki vi¢c gi du la vi¢c nh6 thoi cung du(Jc, b:;tn hay viet het ra giay. Sau d6 hay chon ra nhung viec b<:tn c6 the bat dau lam ngay. Con nho:ng viec chua the lam ngay thi hay nghi xem de lam duqc n6 minh can phai lam gi, chu khong phai la nghi xem vi sao minh lc;i.i khong the lam.

Dau cho viec nh6 di chang nua nhung hay bat dau tu vi�c ma ban than c6 the lam. Con ai ma khong the lam ngay thi hay thu cat nh6 them nhung viec ay tat yeu b�n se tim ra du(lc viec ma ban than minh c6 the lam.

4. Hay tim nhung nguoi bi,\n co the tam s'I.;{

Neu c6 nguoi hieu minh thi di nhien minh se cang de tam S\I, nhung neu khong CO ai hieu minh ca thi hay mc;t.nh dc;t.n mo long minh voi moi nguoi.

58. Con cai khong tlm cha m(;l hoan hao Toi bat dau len ke hoc,tch cho chuong trinh "Tro chuy�n yeu thuong - Heartful Communication"

vao nam 1995, va 4 nam sau toi da nh<;ln duoc loi moi dien thuyet tu Hi�p h(>i ph1,1 huynh va giao vien toan nuoc Nh�t (PTA). He nh<;ln duQc loi moi dien thuyet thi bat ki dau tren nuoc Nh?t toi cling di.

Tuy nhien, khong phai luc nao toi cung c6 the lam duoc tat ca nhung dieu ma t6i da n6i trong chuong trinh "Tro chuy¢n yeu thuong va khong

",

phai luc nao tOi cung c6 the giai quyet m9i viec mot each kheo leo.

Trong m(>t lan dUQC moi den n6i chuy�n tl;li mot truong tieu hoc 6 thanh ph6 Yokohama. Trang 2

tieng n6i chuy�n, khi ban den viec cha me nen Iang nghe con n6i, bat chQt toi nh6' l�i cu¢c tro chuy¢n

cua hai m� con toi vao may ngay truoc. Vi Ii do cua ban than toi da C\I tuy�t l�i cu(>c tro chuy�n voi con gai toi ma le ra toi co the lang nghe nhieu hon. Do chinh la hie con gai t6i moi buoc vao trung hoc co SO 0 m<)t trUOng tu th\IC khong thich ung ngay dUQC

VOi m6i trUOng moi nhU 0 m\}C trU6c t6i da chia se.

Trang tham tam du chi mot Ian t6i cling chua bao gio nghi rang "minh khong mu6n nghe" tam SlJ CUa con gai. Toi chi nghi "Con gai minh chua bao gio yeu du6i nhu the nay", va "co con gai ma minh biet la co be luon vui tuoi va mi;l.nh me co". Suy nghi ay cu luon thuong tr\fc trong toi. Chinh vi the toi da to ra ha hung va nhanh chong ket thuc vi�c tro chuy�n cung con gai. Co le vi cang khong hieu nguoi ta cang muon ne tranh.

Khi dang n6i chuy�n trong buoi <lien thuyet hinh anh ay cu hien len trong toi. Toi da co tinh ho hung ne tranh khong nghe con n6i va chac chan la con be cling da nh�n ra. Ban than toi luon t\l nhu minh phai lang nghe con n6i, nhung th\fc te toi l�i khong the nghe loi tam S\I cua con den cu6i cling.

Trong suot buoi dien thuyet horn ay, toi da khong ngung chi trich minh "minh da khong the lam, thi

lam gi co tu each khuyen nguoi khac lam theo". Tat ca nhung nguoi tham gia va nhung nhan vien cua hi�p h<)i PTA deu da nhi¢t li¢t tan thu6ng: "Cau chuy�n cua ch� da lam chung toi thuc tinh , nhung

"

toi thi van mang noi long n$.ng triu ay ve nha.

Toi horn ay, toi nam doi di¢n voi con gai, ke cho con nghe nhung chuy(!n toi da trai qua va nhfing gi xay ra trong long minh su6t may horn nay. Toi da n6i voi con gai rang ban than t6i da ho hung voi tam sl,l cua con, nen toi cam thay toi khong con tu each de di khuyen nguoi khac nua.

Qua th�t vi�c n6i ra suy nghi trong long minh voi con cfing can c6 dung khi. Toi cung da rat hoeing so khong biet con gai toi nghi gi. Khong chung con be se chi trtch. "M�, mt=; th\Ic S\I chang bao gio Iang nghe con n6i ca". The nhung nguoc l�i voi nhung

,

lo lang cua toi, con gai toi da noi: "M� chang n6i rang trong chuong trinh "Tro chuyen yeu thuong

- Heartful Communication" khong ton t�i dua tre hoan hao la gi. Cha m� cung gi6ng nhu the ma.

Lam gi c6 c6 cha m� nao hoan hao va con cung

,

khong tim cha me hoan hao". Khi nghe nhung Joi ay cua con toi da cam nh�n m:;tnh me m(>t dieu rang: "Tre con khi sinh ra da duqc thuqng de ban

tl)ng cho trai tim bao dung de tha thu cho nhung l6i lam cua cha me".

5 9. Dung t11 trach minh

Nuoi d;;ty con chinh la cong vi¢c quan tr9ng nhat trong tat ca nhung c6ng viec ma con nguoi chung ta dam nhi¢m. Vi¢c t(,lo ra moi truong de con duoc song h;;tnh phuc chinh la dieu tot dep nhat con nguoi de l<,ii tren the gian. S\l nghi¢p Vi d<,ii ay phai d\Ia tren m<)t qua trinh dai tich luy nhung kinh nghiem, nhung kien thuc quy bau tu chinh ong ba cha m� minh.

Trong nhung kinh nghiem ay du co nho:ng dieu khong th\lc S\l dung di nua cung khong ai c6 quyen trach quy vt boi vi quy vt da lam nhung dieu tot nhat minh c6 the lam roi Con khi ban than nh�n

.

thay n6 khong con phu hQp nua thi hay sira chua bang each h<;>c l<,ii.

Dung tt.t trach minh boi khi b;;tn chi trich chinh minh se dan den nguy co c6 the b;;tn se huong den each lam khac sai lam hon lam each cu.

Ngay ca nhung cha m� duQc coi la biet each nuOi dc;ty con va thanh cong trong viec nuoi dc;ty con thi

h. t ki la la co khong it nguoi cung mang cam giac t �

.

toi 16i voi con Minh da tr6t b�o ll.;(c voi con, minh

.

d� nghi ngo va khong tin con khi xay ra vi¢c an cap lien quan den con o truong, minh da tr6t n�ng loi noi xau b<;in cua con ... biet bao chuy¢n cha m� cam thay hoi h�n voi nhung cau "gia nhu minh dung n6i nhu the" hay "minh khong nen lam nhu the ... ".

Viec cha m� t\l trach minh la khong nen vi khi ban than cam thay co loi, cam thay hoi h�n voi nhung vi¢c minh da lam va khong lam, se khien chung ta khong dam hanh d(>ng gi tiep theo. Chung ta khong can phai no h.tc de tro thanh nhflng b�c cha m� hoan hao va cung khong nhat thiet phai thua nh�n nhung sai lam da trot ph<,im phai cua ban than. Khi chung ta nghi "khong can phai lam" la chung ta da khong thua nh:;t� s1,1 th:;tt Ia chung ta da lam va co the dl.;(a vao suy nghi "kh6ng nen Jam" ay de hanh dong.

Khi nhung phan van ay du9c sang to chinh Ia luc cha me hay th:ing than n6i chuy�n voi con. Hay chap nh<)n ban than, thua nh�n sai lam xin Ioi con

,

voi tinh than lu6n huong ve phia truoc. Nho v�y cha me c6 the lo�i ho du9c nhung bat man vein con vuong van trong long tre. Dong thoi khi tre thay

cha m� lam v<)y tre se h9c duqc each lam the nao de tiep xuc vdi mQi nguoi, lam the nao giai quyet duoc nhung sai lam minh da ph<;lm phai.

Co nguoi cha da ke rang ong cam thay nhu c6i bo duqc an nan khi dung cam xin loi con trai minh ve chuy�n da xay ra t1'r nhieu nam truac. Con con ong da n6i vai ong the nay: "Cha de y den chuy�n ay sao?". Nguoi cha, nguoi da t1,r dan v�t minh trong nhieu nam da tham thia: "Vi the, toi da h9c du9c bai hoc rang neu ngay luc ay toi n6i chuyen thang than vai con c6 phai tot khong".

6 0. E>l.rng lay cong vi�c lam Ii do lo la vi$c nuoi d'i'Y con

Khi con xay ra van de gi cha m� thuong' n6i "vQ

chong toi b;;tn vi¢c qua" lam Ii do cho van de cua tre. Nhung nguoi m� di lam thi luon cam thay minh c6 loi vai nhung vi¢c do cua con. (Ma ky l<;i la luc nao nguoi m� cung la nguoi mang cam giac do).

V�y voi nhung nguoi m� lam cong vi¢c nc)i trQ va o nha cham con thi tre se khong gay ra chuyen sao?

Khong he c6 chuyen d6. Van de o day khong phai la viec cha m� c6 di lam hay khong.

Xung quanh toi c6 rat nhieu nguoi me du di lam, nhung biet su d\lng thoi gian m(>t each hieu qua, biet nuoi di;ty con mot each khoa hQC, hQ luon tranh thu quy thoi gian it oi o nha de t�p trung tro chuy¢n va choi cling con. Nhung nguoi ph\l nu ay da co mc)t cong vi�c ma o do hQ duoc thoa sue the hi¢n cai toi ca nhan va kh�ng dtnh ban than, nen khong lay con cai lam cong C\l de th6a man nhung khat vong ma truoc do minh chua lam duoc. Ho cung khong bao gia co chuyen ky v9ng qua lan o con minh. Boi vi tat ca nhung pht) nu ay deu biet rang neu h9 c6 kY v9ng thi h9 se ky vong vao chinh ban than h<;> chu khong phai con minh.

Toi nghI ban than toi da gan rat nhieu cong tac.

Bu6i sang khi toi gui con va di lam li;tp tuc cong tac se b�t len va toi c6 mot ngay b�n r(>n a cong ty. Bu6i t6i, khi toi ve nha l�p tuc cong tac ay se tat, toi duqc giai phong khoi nhung met moi va cang thang sau mot ngay lao d(>ng vat va, toi giam toe d<) va tro nen tt;t do voi khoang thoi gian it 6i de cung con tro chuyen, vui dua.

Cach thuong thuc CUQC song ch�m ch;;tp ay chang phai la cai ma chung ta can cam on tre hay sao? Neu toi khong co cong viec la noi de toi phat

tan nang luqng thi co the toan ho nang lu9ng ay toi se huong den con minh.

Nhung, nhung ba m� dang di lam cling khong phai la hoan toan khong co mau thuan Khi duQc

.

co giu tre thong bao ve viec con bi sot b�n se khong khoi lo lang Sl,l dau tranh va tach roi giua suy nghi

.

ve trach nhiem voi c6ng viec va vi�c nuoi dq.y con se giup chung ta truong thanh len trong qua trinh lam cha m�.

Neu bc;tn la m(>t nguoi di lam, xin dung bao gio lay cong vi�c lam cai co trong vi¢c nuoi d?y con cua minh. Nhung nguoi luon lay cong vi¢c lam co thi chac chan o cong ty ho cung se lay vi¢c nuoi dq.y con lam cai co de thoai thac trach nhi¢m trong cong vi¢c cua minh. Va nhu the vU'.a di lam, vU'.a nuoi con bat ky vi¢c nao ho cung khong bao gio lam tot.

Neu ban than ban

.

muon di lam thi viec

.

lua

.

chon

.

cong vi¢c m(>t each ro rang la dieu rat quan tr9ng.

Hay ti;io nen tang vfing chac de can bang ca hai, chi c6 bang each ay chung ta moi co the chuan bi th�t chu dao cho vi�c cham con nhu the nao du khong o ben cc;lnh con di nua. Dong thoi, chung ta c6 the tim ra each lam vi�c sao cho thoi gian choi cung con khong lam can tro cong vi¢c.

Neu cha m� nao kh6ng nam chac ca hai thi vi�c nao cling do dang, hon nua con khien tre tro nen buon voi viec thieu Vang CUa cha IDf; ma thoi.

61 . "Tro chuy�n yeu thuong" danh cho nguoi cha

Trong cu6n sach nay khong biet quy vi c6 de y thay toi SU d\lng rat it tir "m�" ma hau bet deu dung tu "cha m�" hay khong Boi toi muon khi d<;>c

.

cu6n sach nay neu la nguoi cha thi se hieu tu cha m� la "cha" nguoi nao la m� thi se hieu d6 la "m<:".

,

Nhung ai dang nuoi dc,ty con xin hay doc cu6n sach nay vi chinh ban than minh.

Toi da n6i a m\lc 23 vi�c "khang dinh cai toi ca nhan" la cam giac quan tr9ng nhat duQc nuoi duong boi tinh thuong diu dang CUa cha ID<:. Nhung neu chi co nhu the thi tre se khong tl) l�p duoc, boi vi tre khong the hoc duoc tinh than trach nhiem.

Viec dc;i.y tre tinh trach nhiem chinh Ia viec d�y tre biet phan dinh ro rang ranh gioi giua cai tot va cai xau, cai dUQC lam va cai khong dUQC lam. "Sl;l nghiem khAc cua nguoi cha se dam duang viec do,

"

se keo tre roi xa kh6i vong tay "diu dang cua nguoi

m�" de biet song c6 trach nhi�m voi ban than, gia dinh va xa h(>i.

Khi "sl,1 dju dang cua nguoi m�" di;l.y tre biet yeu va tran trong chinh minh "sv nghiem khac cua

,

nguoi cha" d<;ly tre each che ngv ban than hQp nhat thanh m<)t thi sv tv l�p cua tre se duqc thuc day.

Cho den gio, van de nuoi d:;iy tre trong thoi ki kinh te phat trien than ky cua nuoc Nh�t (nhung nam 1950-1970) da tro thanh m<)t van de Ion.

Nguoi cha vi b�n r<)n voi cong viec, nen trong nha khong con ton t:;ii Sl,l "nghiem khac cua nguoi cha", va ket qua cua viec nuoi d:;iy tre chi do nguoi m�

dam nhiem da phat sinh rat nhieu van de. Nhung dua tre duqc yeu chieu thai qua thuong hanh xi1

theo y minh dan den ca cha va m� deu khong c6

,

kha nang de che nm lc;ti hanh vi do cua tre. Hay n6i m(>t each khac thi nhung dua tre khong du<;ic d<;ty ve tinh than trach nhiem se khong biet each tv che ng\l ban than.

Vao nhung nam 1990, khi nen kinh te bong b6ng S\lp do, nhung nguoi lam cha trong xa h¢i Nh�t da ch�y dua voi nhung khau hi�u keu goi hay

"

tro ve voi gia dinh"' "hay tham gia vao vi�c nuoi di;l.y con cai". Khau hieu "Nguoi cha nao khong nuoi d<;ty

con thi khong the g<;>i la cha" duong nhu van con moi trong ki UC toi.

V�y thi, m(>t nguoi cha vi.ta ban cong vi�c vi.ta lam tni c(>t kinh te cho gia dinh nen tham gia vao vi�c nuoi d�y con theo hinh thuc nhu the nao? Co phai du ban r(>n voi cong vi�c den may nguoi cha cung nen ve som choi voi' con, hay lam nhung vi�c don gian nhu la thay bim thay ta cho con khong?

Duong nhien, day la nhung vi�c ma nguoi cha nen bat dau tien hanh trong khung thoi gian eo h�p cua minh. Neu den ca vi¢c trong con, choi cung con, nhan nhu chuy�n tro voi con ma nguoi cha khong lam du9c, thi khong the n6i do Ia tinh phl). tu duqc.

V�y khi nguoi cha vang nha thi phai lam the nao de nang cao S\l ton t�i va vai tro cua nguoi cha trong gia dinh? De lam du«;:ic nhu v�y, nguoi cha phai lu6n b;c hao voi cong viec minh lam va khi n6i dieu do voi tre thi tre cling se t\l hao ve cha minh. Dong thai, qua do tre se h9c duoc ra ngoai xa h('>i va lam vi¢c n6

la nhu the nao. Khong phai la mien cuong lam vi¢c lay tien cho bet nghia V1,1 nu6i s6ng vo con, hay cho tre nhin thay niem vui trong lao dong, h�nh phuc khi dUQC c6ng hien vi Xci h<)i Va song cho nguoi khac.

Khi ay tre cung se muon khi Ion len minh cung se tich ct,rc hoc;it d(>ng ngoai xa h(>i. Day chinh la "Tro chuyen yeu thuang" danh cho nhung nguoi cha dang di lam.

62. Mo cua trai tim, kiem tlm ho trQ

Ai trong chung ta ci.ing it nhieu trai qua viec biet rang ban than minh dang rat tuc gi�n v6i viec lam hay loi n6i cua con, nhung l�i khong the che nm duoc cam giac bl,lc tuc va n6i gi�n ay. Du da tl,l nhu se lang nghe con n6i, nhung roi l�i kh6ng the lam duoc, de sau do l�i t\l trach ban than. Doi khi nguoi can ho trq van de phat sinh khong phai tu con ma tu chinh cha m�, boi the nhieu luc chung ta nh�n thay minh van chi la m<)t dua tre to xac.

Vi�c cha m� cam thay an tam va binh tinh c6 vai tro vo cung quan trong khi ho trq cho tre. Khi cha m� cu cam thay bat an hay lo lang, n6ng ru<)t thi vi$c tiep nhf,ln cau chuyen cua con m<)t each binh tinh qua la dieu kho.

Trong nhung luc nhu v�y toi khuy�n khich cha m� hay nhc}n sl,l trQ giup tu nguoi than hay b�n be, ho;}c bat ky mot ai d6 c6 kha nang giup b�n Nhung

.

cung co khi chinh nguoi than nhu chong hoc)c vo cung la m¢t phan van de ma b�n dang gc)p phai.

BC:ln be than thiet cung co the la mt)t nguoi h6

trQ dac lt;lc. Khi b;.\n cang mo long ra voi m9i nguoi thi moi nguoi cung se tien den gan b�n hon. Khong can thiet phai to diem cho ban than, SlJ ton tc;ii cua nguoi b;.\n nao d6 ma b;.\n c6 the an tam tro chuy¢n se khien ba. n tro nen manh

.

me truoc bat cu thu thach

nao. Nhung nguoi c6 the giup b;.\n khong chi c6 b�n be ma ca nhung nguoi co chuyen mon, nhung nguoi tu van se luon lang nghe nhung lo lang, kh6 khan cua bc;in, va cling b;.\n suy nghi huong di.

Co nhieu nguoi cho rang chi nhung ai dang gc)p phai van de ve mc)t tinh than thi m6i tim den nguoi tu van de chia se, boi vi c6 the hQ xau ho khi n6i chuyen do voi nguoi khac. Hay nho SlJ xau h6 ay la khong can thiet. Vi�c tiep nh�n S\1 ho trQ va tu van de ban than tien bo

.

nhanh hon se chi c6 hieu

.

qua tich ClJC chu khong c6 gi la xau ca. Con hon la b�n va con b;.\n dong kin long minh voi m<;>i nguoi de m�c van de tram trong them, do m6i la dieu phai suy nghi Vi the cha m� hay tich cue tham gia

.

nhung bu6i h(>i thao ve tu van nuoi d:;iy con, tham gia vao m�ng luoi h()i lam cha m� hoc)c h(>i phl).

huynh, noi c6 nhung nguoi dang cung nuoi d�y con gi6ng nhu minh.

Voi nhung nguai chong, toi chi c6 m(>t loi khuyen la dung ph6 thac vi¢c nuoi d<;ty con cho vo minh dung bo be con cai, va nhung luc co the thi

,

hay cung voi vo tham gia nhung buoi hoc ve ki nang lam cha m�. Qua qua trinh nuoi d:;ty con chung ta se tiep t\lc truong thanh tiep t\lc hoan thien minh hon, day cling la m(>t dieu vo cling quan tr9ng.

Viec tim kiem su ho trQ khong co nghia la minh yeu duoi, ma la Sl,1 dung cam mo CUa trai tim minh voi m<;>i nguoi.

11. TU . LAP

.

TU CHA ME .

63. Hay thay doi ban than minh

"Tro chuy¢n yeu thuong" dUQC thiet ke voi ffil,lC

dich phat trien nang l\lc lam huan luy¢n vien cho cha m�. Chinh vi the trong rat nhieu truong hop tr<;>ng tam cua cau chuy�n se xoay quanh viec ban than minh dung tren l�p truong cu.a cha me se d6i

xu voi con nhu the nao. The nhung, voi nhung nguoi tham gia h(>i thao hay nhung nguoi tham gia lop huan luy�n, it nhat m(>t lan toi muon n6i voi ho ve m6i quan he giua ban than va chinh cha m� minh.

Khi chung ta dang dung tren v1 tri la nguoi lam cha lam me, dong thoi chung ta cung suy nghi den nhung anh huong ma minh nhc)n du<;ic tu chinh cha m� minh, nguoi da. nuoi d;;ty minh. Viec quay tr6 l;;ti qua khu cua minh, quay trd ve moi quan he voi cha me khi chung ta con be se c6 m(>t y nghia rat lon. C6

m(>t S\l th�t la c6 khong it nguoi da chtu nhung t6n thuong rat lon tu each d6i XU cua cha me.

Day la cau chuyen cua co H, mot nguoi dang nuoi con nh6. Co H da tung b;;to h,rc voi con gai cua minh. Qua tro chuyen toi duC}c biet rang ban than co H trong qua trinh khan Ion cung da chju nhung t6n thuong tu hanh vi b<,lo h..rc cua chinh m� minh.

Me cua co ay la m(>t nguoi co tinh each hung du va rat n6ng nay. Co ay ke rang minh luon bi m� dem ra so sanh voi nhung anh chi em khac, m� co ay luon n6i du c6 lam gi di nua co ay van la m(>t dua tre chang ra gi. Con b6 co ay la m(>t nguoi hien lanh nen chang the dung ra che cho cho co ay duQc. Khi tot nghi�p trung h<;>c pho thong c6 ay da roi xa cha

m� va tl,l l�p, roi ket hon va sinh con. Tuy nhien, khi con co ay hon 1 tu6i ciing la h.lc tinh than co ay khong 6n dinh, co ay thuong xuyen danh con minh. Du biet lam nhu the voi con la sai nhung co ay khong the ngan can hanh d(>ng cua ban than. Thi thoang co ay da tu an ui minh bang Ii do rang no cung chang phai hanh vi b�o Iuc ghe gom gi, chung nay thi cha m� nao ma chang lam voi con.

Co ay da nghi rang co m6i lien he nao d6 giua viec ngay truoc co ay tung bi cha m� danh voi vi�c minh thuong danh con. De ket thuc hanh vi b�o h,rc d6i voi con gai minh, co ay muon n6i v6i me minh nhung dau kho va bat h�nh ma co ay da trai qua ra sao. "Me toi da khong he biet rang ha da lam nhung gi voi toi". Toi da h6i co ay: "N6i cho me co biet nhung dau don ma co da tung chiu de lam gi?". Co ay da tra loi: "Toi muon nh�n duqc loi xin loi Toi muon me toi nh�n thuc duqc nhung dieu

.

ban than ba da. lam. Toi muon me toi biet rang ba chinh la nguyen nhan cho m<;>i dau kh6 cua toi. Toi muon ba phai thay d6i". Khi toi h6i "The nhung neu Chl n6i nhung suy nghi ay VOi me minh thi dieu gi se xay ra?". Sau khi suy nghi m(>t lat co ay tra loi:

"Co khi me tOi se chang bao gio hieu. Ma khong

chung ba b1 ton thuong va tro thanh ne;tn nhan cua toi cung nen. Ca mot doi vat va nuoi toi khan Ion v{}.y ma l<;li bt ... "

Sau d6 m(>t thoi gian co ay da dem m6n banh troi ma m� minh thich den tham ba. M\lc dich cua chuyen vieng tham chi la hai m� con c6 the thong tha ngoi u6ng tra tam S\l ma thoi.

M� co ay dang mai me cho co ay xem nhung buc anh du lich cua minh, con co ay thi n6i voi m� gi6ng nhu minh van dang la dua con gai be b6ng cua m�:

"m� se chang thay d6i dau dung khong?".

"M� t6i van luon la nguoi vo tam ma. Ba khong he nghi rang vi�c ba danh mang toi da gay anh huong nhu the nao den con gai cua ba". Thay vi thay d6i m� minh, co H da quyet d!nh thay doi ban than minh. Co ay tu b6 each suy nghI rAng minh cua ngay horn nay la loi cua m� gay ra, quyet tam se song h;;inh phuc hon. De lam duoc dieu d6, co ay da chon each tien den gan m� hon.

64. N6i voi cha m� cam xuc th�t cua mlnh Nhung dua tre bi ton thuong b6i S\l vo tam ctia cha m� thuong co khuynh huong vi:ra muon tim

kiem Sl,1 am ap tir cha me, nhung dong thoi )�j vUa c6 gAng giu mot khoang each nhat d!nh voi cha me.

Cau chuy¢n ve co H trong ml,lc tren cung la m(>t truong hqp nhu vi;ly. Sau khi t6t nghi¢p trung hoc ph6 thong co ay da tim vi¢c 6- mot noi xa nha chi

,

de mu6n thoat kh6i st;r kim k�p cua cha m�. Nguoi c6 quan h¢ t6t voi mt;! ngay tu khi con nh6 lc;ti la em gai cua co ay. Bai vi mt;! co ay luc nao cling yeu chieu em gai hon khien cho co ay cam thay duong nhu em gai da m(>t minh doc chiem het tinh cam

,

cua mt;!.

Co ay ke rang chinh vi co ay song xa m� nen co ay da khong the hieu ro me;! minh la nguoi nhu the nao, con me;! co ay cling khong biet ro co ay song ra sao. Co ay da quyet tam du ban than c6 g�p kh6

khan nhu the nao di nua cling tuy¢t doi khong n6i cho me;! biet.

De cai thi¢n m6i quan h¢ da han sau vao trong suy nghi cua minh, cu d(> 1 ho�c 2 thang co ay l�i ghe qua nha chirng 2 tieng de tham hoi va tro chuy¢n voi me. De hieu ro hon ve me, co ay da mua man an ma me co ay thich nhu m6n banh troi roi dem den bieu ha.

--

'

' _ . ,""-J

Cu<)c tro chuyen giua co H va me khong phai la viec ke l�i nhung viec ngay xua me co ay da tung lam gi hay khong lam gi cho co ay, boi viec do khong giup hai trai tim tien l;;li gan nhau va tro chuyen cung nhau du9c. Dieu quan tr9ng la co H phai n6i ra duoc cam XUC th�t cua ban than luc nay cho me biet, dieu ma khi con la mc)t dua tre co ay da khong the lam dUQC. Nhung de lam dUQC dieu ay, voi CO

H bay gio can co S\l dung cam Ion. Co ay nen lang nghe me n6i voi thanh y, va n6i chuy�n chan thanh voi me, dong thoi thang than n6i ra nhung dieu minh nghi du do la dieu trai ngUQC voi suy nghi eua me co ay.

Ve phia nguoi me, co the ba se phan ung l;;ii voi hinh anh cua con gai minh von khac voi nhung gi minh biet tu ngay xua, va khong chung ba se n6i gi<;tn. Nhung mQc dich cua co H khong phai Ia thay d6i me minh, l�i cang khong phai la thay d6i qua khu. Don gian chi la co ay muon thay d6i each tiep c�n va each tro chuy�n voi me minh, va thay d6i ket qua cua nhung tu ngfi'. bc;to h;rc ma CO ay nh�n dU<;Je tu me minh ma thoi.

Me cua co ay du cho c6 biet hay la khong biet tam tr�ng cua co ay, nhung m(>t dieu ro rang la ha

da khong giau giem niem vui voi viec con gai minh thuong xuyen den tham minh hon tru6'c kia. Chi c6

nhung tu ngu b�o h.;rc thi khong thay doi nhu m(lt th6i quen: "Luc con con be ma m� cfing vui mung trUOC Sl,1 ton t(,li CUa COn nhu nay thi ... ".

Nhung, quan h� giua co H va m� minh moi chi bat dau tu bay gio. Tiep den, ban than co H cling thay d6i m6i quan h¢ cua chinh minh voi con gai.

Co ay da co the dieu khien duoc con n6ng gi�n cua ban than khi nhc)n thay c6 dau hi¢u xay ra xung d(>t giua hai me con.

C6 nhung ngudi gi6ng nhu truong hop cua co H, khi m6i quan h� voi con cai khong tot dep hay khi chinh minh khong the yeu ban than minh, thi h9 se do loi la vi ht anh huong tu cha me, roi cong kich cha m�.

Qua thl,lc trong chuong trinh "Tro chuy¢n yeu thuong" t6i da tung n6i rang anh huong cua cha m�

den ban than minh la rat Ian. Nhung qua khu thi khong the thay doi, va du cho ta CO quay ngUQC Ve qua khu, hoi xem cha me da khong lam gi cho ta di nua thi cung se chang co gi thay d6i ca.

Nhung, van co nhung nguai mu6n nhac l;;ti nhung dieu ay. Va toi da h6i he;> rang "V;;ty thi bi;tn muon

cha me lam gi cho minh ?" Cau dau tien ma h<;> tra lai d6 la "Mu6n cha me n6i rang toi de thuong. Toi muon biet rang minh CO dUQC cha me yeu quy, dUQC

yeu thuong khong Va toi da khuyen khich m<;>i

" .

nguoi hay n6i nhung dieu do voi chinh con h<;>.

65. Tc;to khoang each nhat d!nh de n6i chuy�n bl nh da ng voi cha m�

Co nhung nguoi moi nhin qua cu tuong rang h9

se rat h<,inh phuc voi cu<)c s6ng giau c6 sang tr<;>ng, nhung th\lC te kh6ng it nguoi trong s6 ay lc;ti dau dau vi chinh S\l sung tfic ay.

Co K dUQC Ion len trong tinh yeu thuong cua cha me du co cam nh�n duQc S\l can thi�p qua muc cua cha me dem lc;ii rat nhieu phien nhieu. Khi len dc;ti h<;>c, CO hao hue buoc VaO CUQC song tlJ J�p ma co hang ao uoc. Khi co da ra truong di lam nhung cha me co van dung ra tra tien thue nha va tien tieu hang thang cho co. Neu co muon quan ao hay tui xach hang hi�u thi m� co se vui ve mang yeu: "Con gai chi gi6i voi V'inh. Thoi duc;;c roi m� se mua cho", va mua cho co moi thu co muon.

Khi co ket hon va sinh con thi sv vi�n trQ tu cha

,

me l�i cang nhieu hon nua. Khong chi c6 tien m(lt, ma con ca quan ao roi do choi cho con, nhung v�t dl).ng trong nha nhc;tn duQc tu cha me nhieu khong ke xiet. M�c du nhung vien trQ ay co da co tinh giau khong cho chong minh biet, nhung van bi 1¢. Chong c6 da ra t6i h�u thu khong duQc nh?n them vi�n trQ

tu cha me nfi'.a. Ban than co K luon c6 cam giac t<)i l6i rang minh da m(lc nhien lQi d\lng cha me.

Dong thoi, sl) don ep cua cha me cu m6i hie m(>t gia tang o ngay tru6c mat minh. He co ay nhAc den viec ong ba mua nhieu quan ao cho chau thi me co ay l�i mang at di: "Con n6i gi v�y ha? T\li con c6 mua duqc nhung b¢ quan ao dat tien nhu v?y cho chau khong. Dung c6 ca than nua, mc)c vao cho chau di".

M;)c du trong ph�m vi giup do nhung co ay chi con biet nhan nhin h<:l minh v6i me. Co ay luon dao d<)ng gifi'.a hai tam tr�ng d6 la muon tu ch6i nhung h6 trQ tu cha me, va tam tr�ng bat an rang neu khong c6 sl,l giup do cua cha me lieu minh c6 the tiep we duy tri cu(>c song hay khong. Dong thoi, co ay cung lo lftng rang li¢u vi¢c tu ch6i Sl;t giup do CUa cha me c6 lam cho 6ng ba cam thay that v<;>ng hay khong. -

Con m� cua co ay da dung tien b:;ic, dung v�t chat de the hi�n tinh yeu thuong con. Con co ay da sU: dl)ng dieu ay mot each hi�u qua. De co the s6ng tl,t li,ip CO ay can phai tu b6 Sl,l giup da tu cha ID� ma co ay dang nh�n.

V oi vi�c duoc cha m� baa ho qua ki dan den co K mac nQ chinh cha m� minh. Chinh vi the co ay luon phai nhan nhjn h? minh tru6c nhung thuc ep hay giup do cua cha mt,!. Con cha mt,! cua co ay bang viec dung tien bq.c hay v�t chat da dieu khien con minh m()t each vo thuc.

Viec co K bat dau hoc bay gio chinh la n6i

"khong" voi cha me. Dong thoi, boi trong m(>t thoi gian dai CO ay da CO CUQC song sung tuc duoi Sl,l chu cap cua cha m�, nen bay gio co ay can phai hoc each song ma khong co day du nhu truoc. Co ay can giam dan vi�c di qua di lc;ii nha me de, bat dau t;;io cho minh m()t CU(>C song khong CO S\l XUat hi�n cua Ill�

minh. Nhung bat an ban dau da bien mat, va co ay n6i rang gio day minh da bat dau cam nh�n dUQC

the nao la t\l do th\lc S\l.

Nhung nguoi da nh(ln dUQC S\I giup do ve m�t v�t chat cua cha m� trong suot m(>t thoi gian dai

co the se cam thay kho khan khi dot nhien tu ho th6i quen d6. Nhung neu nhu ban than muon dUQc t\1 I�p, thi dau tien phai co quyet tam, du co ton baa thoi gian di chang nua cling phai lam den cung.

Tien da vay thi phai quyet tam nhat dinh phai tra.

Khi ban than khong con vay muon bat cu cai gi tu cha me, luc do b�n moi co the bat dau tiep xuc voi cha me m¢t each binh dang duqc.

Khi con cai giu m(>t khoang each nhat dinh voi cha me, dong thoi co the tinh tao phan doan cha m�

thi tl,1 khac se xuat hien m(>t 11,la ch9n moi trong m6i quan he voi cha m� minh. Ngoai ra, chung ta c6 �he yeu thuang cha mfi! bang l�p truong binh dang.

66. Tin vao sv m�nh me c6 the vuQt qua

moi

.

.

thu thach cua cha me

Du o gan hay luon giu khoang each voi cha m�

thi cling c6 nhung nguoi rat sq khi phai n6i chuyt;!n thang than voi cha m�, boi h9 lo sq rang neu n6i ra S\l thc;tt thi no c6 the lam cha me bi ton thuong.

Nhung nguoi ma tu khi con be da hay bi mang kieu nhu: "Chi vi con lam nhu the nen cha me mai g()p rcic roi nhu vc'.).y day c6 biet khong" hay "T�i con ma

b6 con moi n6i gic)n nhu v�y day", thuong hay cang thang trong m6i quan h� voi cha m�, luon SQ cha m� b1 ton thuong, bj dau kh6 vi minh.

Ngoai ra, nhung dua tre Ion len trong sl,1'. yeu chieu thai qua, bao hoc thai qua, giup do thai qua cua cha m�, thuong mang suy nghi cha m� da vi minh nhu the nen neu minh lam nhung dieu khien cha m� khong vui, hoc)c nhung dieu minh th\lc sl,1'.

muon lam biet dau li;li phan b(>i l;,ii niem tin cua cha m� thi sao.

6 ml)c 63, co H da thay d6i each bieu hi�n va thai do cua minh voi m� co ay. Co ay bat dau bang each co gang gan gui voi m� minh hon khi co the, thang than n6i chuy�n m(>t each cai ma nhung gi c6 ay suy nghi voi m�, va co ay da phat hi�n ra rang nhung dieu ay khong he lam m� minh b! ton thuong.

Nguoc li;li voi dieu ay, do la S\l ngt:tc nhien cua m� co ay ve thai do kien quyet cua co ay. Cho den gio, ban than CO ay, nguoi da luon SQ hai trUOC

nhung cau n6i b;,io h;rc cua cha m�, va ca m� co ay nua da bat dau nh�n ra m(>t con nguoi khac cua co ay so voi truoc kia.

Dieu do cung gi6ng nhu co K 6 ml)c 65. Co K

da c6 tinh tranh xa m� minh, tu ch6i nhi;ln sv giup

do ve tien b�c, va h�n che tiep xuc voi me. Du co ay lam v�y thi ffit;! co ay cfing van song vui ve va khoe m<:J.nh. B6i du khong cho tien con gai, khong c6 nhieu co h¢i gc)p con gai di nua thi C\l van c6 the di du ljch, sUa sang nha cua, Va vui Ve VOi CUQC song ctia chinh minh. Co K da tam su rang: "Toi da nghi rang neu toi tu choi nh;)n tien giup do se khien ba that vong, khi ay toi phai lam the nao. Vc)y nhung tat ca nhung suy nghi do chi la nhung lo lang thua thai tu phia toi ma thoi, con ba thi chang he bi ton thuong nhu v;)y".

M\lc 38, cau chuy�n cua co N, de co the kiem che duoc cam giac kh6 chiu khi tiep xuc voi m�, co ay da danh thoi gian tiep xuc voi m� minh nhieu hon, moi Ian m� den tham co ay l«,ii moi m(;!: "Hay m� a l<;li nha con toi nay di".

Khi thoi gian hen m� nhieu len, cling c6 nghia la co ay phai nghe nhung loi kh6 chju cua ffif;! co ay cling nhieu len, nhung chinh dieu do l<:!i giup cho s\l kh6 chju khong con hi¢n ra nua. Bay gio co ay da c6

the bc)t l<:!i m� nhieu hon moi khi bj ba n6i nhung dieu kho nghe: "m� n6i gi v�y?". Trong khi hoi con tre CO ay thuong SQ S�t moi khi bj m� n6i nhu V�y, vi the ma co ay da tim each tranh xa m� minh. Con

bay gia, CO ay khong tim each bo Ch<;l.y khoi ID<;! minh nua, boi co ay da c6 the yeu thuang m<)t each coi mo cling nhu khong con sQ hai ke ca khi xung d<)t voi me 1ninh.

Co N da thua nh�n: "Cha me dung la rat m;;tnh me", Co ay, nguoi da luon lo SQ minh da lam ton thuong cha me, c6 ve da hoc dUQC bai hoc rang du minh co thay doi each d6i ung voi cha me nhieu hay it di chang nua thi cha me cung khong bao gia bj ton thuang. "Du cho co hi ton thuang di chang nua, thi cha me cfing mang trong minh sue m�nh c6 the VUQt qua dUQC nhung ton thuang".

Loi ket:

cau chuy�n "Chiec binh nUt"

Toi nh?n du9c m(>t buc thu di�n tu tu m(>t nguai My, nguoi vlia la mot nguoi thay, vlia la m(>t nguai b�n cua toi. Cau chuy�n am ap nay duQc dinh kem trong hue thu anh ay da nhcitn duQc, va anh ay da gui nguyen g6c n6 cho toi. Khi doc cau chuy�n nay, toi da nghi ngay rang n6 dung la nhung gi "Tro chuyen yeu thuong" muon lam. Toi xin duqc gui tC;lng den tat ca quy vi cau chuy�n "Chiec binh nUt" nhu sau: Ngay xua a m(>t lang nQ cua An D(>, c6 m<)t anh chang ganh nude c6 hai chiec binh, m(>t chiec binh bt nut, con m(>t chiec binh thi nguyen v�n. M6i khi gdnh nude anh treo moi chiec binh vdo m(>t dau don ganh. Chiec binh nguyen v�n khong bao gio de roi m<)t giQt nude ndo tren duang tiL song ve nha.

Con chiec binh nut thz dau cha nguai gdnh nude c6

d6 day di chang nila, thi khi ve den nha n6 cling

chi con lc;ii nua binh. Chie·c binh nguyen V('!n luon ni hao ve ban than minh, bai vi no co the dem day nu6c ve nha, d(lt du<;Jc dung nhu ml)c dich ma n6

da du<;Jc nguoi ta tg.o ra.

Con chiec binh nut luc nao ciing thay xau h6

ve ban than minh, bai vi luc nao n6 ciing chi c6 the dem ve nha dugc m(>t nua binh nuoc, chi duqc m(>t nua nhang gi dung nhu ml)c dich n6 duc;Jc nguoi ta tQ.o ra.

Hai nam troi qua. M(>t ngdy nQ, a ben ba song, chiec binh nut v6n da chiu nhieu dau kh6 trong su6t thoi gian dai ben Zen tieng n6i voi nguoi ganh nuoc: "Ong chu ai, con cam thay rat xau h6, va thay th(lt c6 loi voi ong".

Nguoi gdnh nu6c ben h6i "Tr;ii sao con lr;ii nghf nhu v(ly ? Con xau h6 vi dieu gi chu?".

Chiec binh nut tra lai: "Su6t 2 nam qua, chi vi vet nut ben hong md con chi dem ve dugc c6 m()t nua binh nuoc cho ong ma thoi. Vz nu6c bj ro tren duong di ve nha, nen dau cho ong c6 no /1,fc bao nhieu di nila, thi sv no lvc ay czlng khong duqc den dcip l<;ii. Chinh Vl the con cam thay rat buon va c6

loi voi ong".

CHA Ml; NHAT D� Y CON TV LAP

Nguai ganh nude cam thay rat t(Ji nghi�p chiec binh nut, 6ng ben n6i "Tren duong ti!. ba song ve nha ta con hay nhin nhang bong hoa d�p no a ben duO'ng xem sao ".

Khi du9·c nguO'i gdnh nuac quay tren vai leo len d6c de ve nha, chiec binh niit da nhin thay nhang b6ng hoa a v¢ duang dang Qi hao khoe sac duai dnh mc;lt trai. Nhilng b6ng hoa qua la d�p, chiec binh niit nhu tham va n6 cam th6.y vui ve hon mot chut. Nhung, khi ve den nha n6 l(li x6.u h6 vi mot nua nlioc da bi r6 tren dQc duang ve, vci n6 lgi xin l6i nguai gcinh nuac.

Nguai gdnh nuac ben n6i vai n6: Con c6 nhin

"

th6.y nhilng bong hoa ben v¢ duong khong? Va con c6 nh(ln th6.y nhilng bong chi no a ben duong phia con khong? Ta da nh(ln th6.y nuoc r6 ti!. con, nen dd chu tam gieo h(lt hoa a ben phia duang cua con, va moi ngay tren duang chung ta ve nha con dd tuoi nude cho nhung bong hoa 6.y ma khong he hay biet day. 2 nam qua, trong nha ta khong bao gia thieu nhung bong hoa d�p cam o tren ban. Neu nhu con khong phai la con nhu the nay, thz ta cung khong the c6 nhung bong hoa d�p de trang tri trong nha.

M6i nguoi deu c6 nhung "vet nUt:" rat rieng biet, m6i nguoi la mot chiec binh nut. Cong viec cua chung ta, nhung nguoi lam cha me khong phai la chi trich vet nut cua tre, cling kh6ng phai chi trich vet nUt cua chinh minh. Hay gieo nhung h�t boa ung v6i nhung vet nut ay cua con, d6 moi chinh la cong vi�c cua cha m�. Chung ta, nhung nguoi lam cha m�, se lam cho nhung bong hoa ay nd nhu the nao, va tre se t6a sang ra sao, tat ca tuy thu(>c vao each lam cua cha m�.

Chia sẻ ebook : Chiasemoi.com

0 Kh1 con lam sai. tren cuong vi cha me. quy vi da hanh dong nhu the nao?

·B·inn tinh lang nghe con noi. giua chung khong ngat 16i con. cOng khong can th1ep tho bao vao viec cua con hay no1 khung vi nghi rang con

dong nhu vay la au tri?

·8e con tu chiu trach nhiem. tu f1m each gia1 quyet hay da dung ra chiu trach nhiem thay con?

•Luon do 16i tai con hay nh'1n nhan lai each day con cua minh?

O 8a cha me nao de con tu thuc day vao buoi sang chua?

e 8a cha me nao d61 XU VOi con theo Ca tinh CUa con Chua?

0 8a cha me nao day con 3 bai hoc ve "yeu thuong", "trach nh1em" va "hanh phuc v·1 biet song cho nguoi khac" chua?

8ung bao gi6 bien nhung dua con dang yeu cua m·1nh thanh "nhung ke doc than an barn". cung dung bao gi6 tu b1en m·1nh tro thanh nhung bac "cha me true thang".

Quang Van T v sacr: Ng.;o 'v1e tot Cha m� Nhgt dgy con ...

ISBN: 978-604-69-3291-8

TU sac.h

8

11111

936056

111

N9dcli ...

791499

Document Outline

- Untitled.FR12 - 0001

- Untitled.FR12 - 0002

- Untitled.FR12 - 0003

- Untitled.FR12 - 0004

- Untitled.FR12 - 0005

- Untitled.FR12 - 0006

- Untitled.FR12 - 0007

- Untitled.FR12 - 0008

- Untitled.FR12 - 0009

- Untitled.FR12 - 0010

- Untitled.FR12 - 0011

- Untitled.FR12 - 0012

- Untitled.FR12 - 0013

- Untitled.FR12 - 0014

- Untitled.FR12 - 0015

- Untitled.FR12 - 0016

- Untitled.FR12 - 0017

- Untitled.FR12 - 0018

- Untitled.FR12 - 0019

- Untitled.FR12 - 0020

- Untitled.FR12 - 0021

- Untitled.FR12 - 0022

- Untitled.FR12 - 0023

- Untitled.FR12 - 0024

- Untitled.FR12 - 0025

- Untitled.FR12 - 0026

- Untitled.FR12 - 0027

- Untitled.FR12 - 0028

- Untitled.FR12 - 0029

- Untitled.FR12 - 0030

- Untitled.FR12 - 0031

- Untitled.FR12 - 0032

- Untitled.FR12 - 0033

- Untitled.FR12 - 0034

- Untitled.FR12 - 0035

- Untitled.FR12 - 0036

- Untitled.FR12 - 0037

- Untitled.FR12 - 0038

- Untitled.FR12 - 0039

- Untitled.FR12 - 0040

- Untitled.FR12 - 0041

- Untitled.FR12 - 0042

- Untitled.FR12 - 0043

- Untitled.FR12 - 0044

- Untitled.FR12 - 0045

- Untitled.FR12 - 0046

- Untitled.FR12 - 0047

- Untitled.FR12 - 0048

- Untitled.FR12 - 0049

- Untitled.FR12 - 0050

- Untitled.FR12 - 0051

- Untitled.FR12 - 0052

- Untitled.FR12 - 0053

- Untitled.FR12 - 0054

- Untitled.FR12 - 0055

- Untitled.FR12 - 0056

- Untitled.FR12 - 0057

- Untitled.FR12 - 0058

- Untitled.FR12 - 0059

- Untitled.FR12 - 0060

- Untitled.FR12 - 0061

- Untitled.FR12 - 0062

- Untitled.FR12 - 0063

- Untitled.FR12 - 0064

- Untitled.FR12 - 0065

- Untitled.FR12 - 0066

- Untitled.FR12 - 0067

- Untitled.FR12 - 0068

- Untitled.FR12 - 0069

- Untitled.FR12 - 0070

- Untitled.FR12 - 0071

- Untitled.FR12 - 0072

- Untitled.FR12 - 0073

- Untitled.FR12 - 0074

- Untitled.FR12 - 0075

- Untitled.FR12 - 0076

- Untitled.FR12 - 0077

- Untitled.FR12 - 0078

- Untitled.FR12 - 0079

- Untitled.FR12 - 0080

- Untitled.FR12 - 0081

- Untitled.FR12 - 0082

- Untitled.FR12 - 0083

- Untitled.FR12 - 0084

- Untitled.FR12 - 0085

- Untitled.FR12 - 0086

- Untitled.FR12 - 0087

- Untitled.FR12 - 0088

- Untitled.FR12 - 0089

- Untitled.FR12 - 0090

- Untitled.FR12 - 0091

- Untitled.FR12 - 0092

- Untitled.FR12 - 0093

- Untitled.FR12 - 0094

- Untitled.FR12 - 0095

- Untitled.FR12 - 0096

- Untitled.FR12 - 0097

- Untitled.FR12 - 0098

- Untitled.FR12 - 0099

- Untitled.FR12 - 0100

- Untitled.FR12 - 0101

- Untitled.FR12 - 0102

- Untitled.FR12 - 0103

- Untitled.FR12 - 0104

- Untitled.FR12 - 0105

- Untitled.FR12 - 0106

- Untitled.FR12 - 0107

- Untitled.FR12 - 0108

- Untitled.FR12 - 0109

- Untitled.FR12 - 0110

- Untitled.FR12 - 0111

- Untitled.FR12 - 0112

- Untitled.FR12 - 0113

- Untitled.FR12 - 0114

- Untitled.FR12 - 0115

- Untitled.FR12 - 0116

- Untitled.FR12 - 0117

- Untitled.FR12 - 0118

- Untitled.FR12 - 0119

- Untitled.FR12 - 0120

- Untitled.FR12 - 0121

- Untitled.FR12 - 0122

- Untitled.FR12 - 0123

- Untitled.FR12 - 0124

- Untitled.FR12 - 0125

- Untitled.FR12 - 0126

- Untitled.FR12 - 0127

- Untitled.FR12 - 0128

- Untitled.FR12 - 0129

- Untitled.FR12 - 0130

- Untitled.FR12 - 0131

- Untitled.FR12 - 0132

- Untitled.FR12 - 0133

- Untitled.FR12 - 0134

- Untitled.FR12 - 0135

- Untitled.FR12 - 0136

- Untitled.FR12 - 0137

- Untitled.FR12 - 0138

- Untitled.FR12 - 0139

- Untitled.FR12 - 0140

- Untitled.FR12 - 0141

- Untitled.FR12 - 0142

- Untitled.FR12 - 0143

- Untitled.FR12 - 0144

- Untitled.FR12 - 0145

- Untitled.FR12 - 0146

- Untitled.FR12 - 0147

- Untitled.FR12 - 0148

- Untitled.FR12 - 0149

- Untitled.FR12 - 0150

- Untitled.FR12 - 0151

- Untitled.FR12 - 0152

- Untitled.FR12 - 0153

- Untitled.FR12 - 0154

- Untitled.FR12 - 0155

- Untitled.FR12 - 0156

- Untitled.FR12 - 0157

- Untitled.FR12 - 0158

- Untitled.FR12 - 0159

- Untitled.FR12 - 0160

- Untitled.FR12 - 0161

- Untitled.FR12 - 0162

- Untitled.FR12 - 0163

- Untitled.FR12 - 0164

- Untitled.FR12 - 0165

- Untitled.FR12 - 0166

- Untitled.FR12 - 0167

- Untitled.FR12 - 0168

- Untitled.FR12 - 0169

- Untitled.FR12 - 0170

- Untitled.FR12 - 0171

- Untitled.FR12 - 0172

- Untitled.FR12 - 0173

- Untitled.FR12 - 0174

- Untitled.FR12 - 0175

- Untitled.FR12 - 0176

- Untitled.FR12 - 0177

- Untitled.FR12 - 0178

- Untitled.FR12 - 0179

- Untitled.FR12 - 0180

- Untitled.FR12 - 0181

- Untitled.FR12 - 0182

- Untitled.FR12 - 0183

- Untitled.FR12 - 0184

- Untitled.FR12 - 0185

- Untitled.FR12 - 0186

- Untitled.FR12 - 0187

- Untitled.FR12 - 0188

- Untitled.FR12 - 0189

- Untitled.FR12 - 0190

- Untitled.FR12 - 0191

- Untitled.FR12 - 0192

- Untitled.FR12 - 0193

- Untitled.FR12 - 0194

- Untitled.FR12 - 0195

- Untitled.FR12 - 0196

- Untitled.FR12 - 0197

- Untitled.FR12 - 0198

- Untitled.FR12 - 0199

- Untitled.FR12 - 0200

- Untitled.FR12 - 0201

- Untitled.FR12 - 0202

- Untitled.FR12 - 0203

- Untitled.FR12 - 0204

- Untitled.FR12 - 0205

- Untitled.FR12 - 0206

- Untitled.FR12 - 0207

- Untitled.FR12 - 0208

- Untitled.FR12 - 0209

- Untitled.FR12 - 0210

- Untitled.FR12 - 0211

- Untitled.FR12 - 0212

- Untitled.FR12 - 0213

- Untitled.FR12 - 0214

- Untitled.FR12 - 0215

- Untitled.FR12 - 0216

- Untitled.FR12 - 0217

- Untitled.FR12 - 0218

- Untitled.FR12 - 0219

- Untitled.FR12 - 0220

- Untitled.FR12 - 0221

- Untitled.FR12 - 0222

- Untitled.FR12 - 0223

- Untitled.FR12 - 0224

- Untitled.FR12 - 0225

- Untitled.FR12 - 0226

- Untitled.FR12 - 0227

Table of Contents

Untitled.FR12 - 0001

Untitled.FR12 - 0002

Untitled.FR12 - 0003

Untitled.FR12 - 0004

Untitled.FR12 - 0005

Untitled.FR12 - 0006

Untitled.FR12 - 0007

Untitled.FR12 - 0008

Untitled.FR12 - 0009

Untitled.FR12 - 0010

Untitled.FR12 - 0011

Untitled.FR12 - 0012

Untitled.FR12 - 0013

Untitled.FR12 - 0014

Untitled.FR12 - 0015

Untitled.FR12 - 0016

Untitled.FR12 - 0017

Untitled.FR12 - 0018

Untitled.FR12 - 0019

Untitled.FR12 - 0020

Untitled.FR12 - 0021

Untitled.FR12 - 0022

Untitled.FR12 - 0023

Untitled.FR12 - 0024

Untitled.FR12 - 0025

Untitled.FR12 - 0026

Untitled.FR12 - 0027

Untitled.FR12 - 0028

Untitled.FR12 - 0029

Untitled.FR12 - 0030

Untitled.FR12 - 0031

Untitled.FR12 - 0032

Untitled.FR12 - 0033

Untitled.FR12 - 0034

Untitled.FR12 - 0035

Untitled.FR12 - 0036

Untitled.FR12 - 0037

Untitled.FR12 - 0038

Untitled.FR12 - 0039

Untitled.FR12 - 0040

Untitled.FR12 - 0041

Untitled.FR12 - 0042

Untitled.FR12 - 0043

Untitled.FR12 - 0044

Untitled.FR12 - 0045

Untitled.FR12 - 0046

Untitled.FR12 - 0047

Untitled.FR12 - 0048

Untitled.FR12 - 0049

Untitled.FR12 - 0050

Untitled.FR12 - 0051

Untitled.FR12 - 0052

Untitled.FR12 - 0053

Untitled.FR12 - 0054

Untitled.FR12 - 0055

Untitled.FR12 - 0056

Untitled.FR12 - 0057

Untitled.FR12 - 0058

Untitled.FR12 - 0059

Untitled.FR12 - 0060

Untitled.FR12 - 0061

Untitled.FR12 - 0062

Untitled.FR12 - 0063

Untitled.FR12 - 0064

Untitled.FR12 - 0065

Untitled.FR12 - 0066

Untitled.FR12 - 0067

Untitled.FR12 - 0068

Untitled.FR12 - 0069

Untitled.FR12 - 0070

Untitled.FR12 - 0071

Untitled.FR12 - 0072

Untitled.FR12 - 0073

Untitled.FR12 - 0074

Untitled.FR12 - 0075

Untitled.FR12 - 0076

Untitled.FR12 - 0077

Untitled.FR12 - 0078

Untitled.FR12 - 0079

Untitled.FR12 - 0080

Untitled.FR12 - 0081

Untitled.FR12 - 0082

Untitled.FR12 - 0083

Untitled.FR12 - 0084

Untitled.FR12 - 0085

Untitled.FR12 - 0086

Untitled.FR12 - 0087

Untitled.FR12 - 0088

Untitled.FR12 - 0089

Untitled.FR12 - 0090

Untitled.FR12 - 0091

Untitled.FR12 - 0092

Untitled.FR12 - 0093

Untitled.FR12 - 0094

Untitled.FR12 - 0095

Untitled.FR12 - 0096

Untitled.FR12 - 0097

Untitled.FR12 - 0098

Untitled.FR12 - 0099

Untitled.FR12 - 0100

Untitled.FR12 - 0101

Untitled.FR12 - 0102

Untitled.FR12 - 0103

Untitled.FR12 - 0104

Untitled.FR12 - 0105

Untitled.FR12 - 0106

Untitled.FR12 - 0107

Untitled.FR12 - 0108

Untitled.FR12 - 0109

Untitled.FR12 - 0110

Untitled.FR12 - 0111

Untitled.FR12 - 0112

Untitled.FR12 - 0113

Untitled.FR12 - 0114

Untitled.FR12 - 0115

Untitled.FR12 - 0116

Untitled.FR12 - 0117

Untitled.FR12 - 0118

Untitled.FR12 - 0119

Untitled.FR12 - 0120

Untitled.FR12 - 0121

Untitled.FR12 - 0122

Untitled.FR12 - 0123

Untitled.FR12 - 0124

Untitled.FR12 - 0125

Untitled.FR12 - 0126

Untitled.FR12 - 0127

Untitled.FR12 - 0128

Untitled.FR12 - 0129

Untitled.FR12 - 0130

Untitled.FR12 - 0131

Untitled.FR12 - 0132

Untitled.FR12 - 0133

Untitled.FR12 - 0134

Untitled.FR12 - 0135

Untitled.FR12 - 0136

Untitled.FR12 - 0137

Untitled.FR12 - 0138

Untitled.FR12 - 0139

Untitled.FR12 - 0140

Untitled.FR12 - 0141

Untitled.FR12 - 0142

Untitled.FR12 - 0143

Untitled.FR12 - 0144

Untitled.FR12 - 0145

Untitled.FR12 - 0146

Untitled.FR12 - 0147

Untitled.FR12 - 0148

Untitled.FR12 - 0149

Untitled.FR12 - 0150

Untitled.FR12 - 0151

Untitled.FR12 - 0152

Untitled.FR12 - 0153

Untitled.FR12 - 0154

Untitled.FR12 - 0155

Untitled.FR12 - 0156

Untitled.FR12 - 0157

Untitled.FR12 - 0158

Untitled.FR12 - 0159

Untitled.FR12 - 0160

Untitled.FR12 - 0161

Untitled.FR12 - 0162

Untitled.FR12 - 0163

Untitled.FR12 - 0164

Untitled.FR12 - 0165

Untitled.FR12 - 0166

Untitled.FR12 - 0167

Untitled.FR12 - 0168

Untitled.FR12 - 0169

Untitled.FR12 - 0170

Untitled.FR12 - 0171

Untitled.FR12 - 0172

Untitled.FR12 - 0173

Untitled.FR12 - 0174

Untitled.FR12 - 0175

Untitled.FR12 - 0176

Untitled.FR12 - 0177

Untitled.FR12 - 0178

Untitled.FR12 - 0179

Untitled.FR12 - 0180

Untitled.FR12 - 0181

Untitled.FR12 - 0182

Untitled.FR12 - 0183

Untitled.FR12 - 0184

Untitled.FR12 - 0185

Untitled.FR12 - 0186

Untitled.FR12 - 0187

Untitled.FR12 - 0188

Untitled.FR12 - 0189

Untitled.FR12 - 0190

Untitled.FR12 - 0191

Untitled.FR12 - 0192

Untitled.FR12 - 0193

Untitled.FR12 - 0194

Untitled.FR12 - 0195

Untitled.FR12 - 0196

Untitled.FR12 - 0197

Untitled.FR12 - 0198

Untitled.FR12 - 0199

Untitled.FR12 - 0200

Untitled.FR12 - 0201

Untitled.FR12 - 0202

Untitled.FR12 - 0203

Untitled.FR12 - 0204

Untitled.FR12 - 0205

Untitled.FR12 - 0206

Untitled.FR12 - 0207

Untitled.FR12 - 0208

Untitled.FR12 - 0209

Untitled.FR12 - 0210

Untitled.FR12 - 0211

Untitled.FR12 - 0212

Untitled.FR12 - 0213

Untitled.FR12 - 0214

Untitled.FR12 - 0215

Untitled.FR12 - 0216

Untitled.FR12 - 0217

Untitled.FR12 - 0218

Untitled.FR12 - 0219

Untitled.FR12 - 0220

Untitled.FR12 - 0221

Untitled.FR12 - 0222

Untitled.FR12 - 0223

Untitled.FR12 - 0224

Untitled.FR12 - 0225

Untitled.FR12 - 0226

Untitled.FR12 - 0227