THIỀN ĐỐN NGỘ

H.T THÍCH THANH TỪ SOẠN DỊCH

LỜI NÓI ĐẦU

Trước đây chúng tôi đã cho ra tập Thiền Căn Bản, do các Thiền sư y trong kinh rút ra phương pháp tu thiền theo thứ lớp từ thấp lên cao. Đến tập này để tên là Thiền Đốn Ngộ, căn cứ vào các tác phẩm của các Thiền sư nằm trong hệ thống Thiền tông do Tổ Bồ-đề-đạt-ma truyền xuống. Tập sách này do góp năm tác phẩm nhỏ chung lại.

Tác phẩm đầu là Thiền Tông Vĩnh Gia Tập của Thiền sư Huyền Giác, đệ tử Lục Tổ Huệ Năng.

Ngài thông suốt tam tạng giáo điển, lại rành rẽ về phương pháp tu Chỉ Quán của Tông Thiên Thai. Do đó, trong tác phẩm này Ngài giải thích cách tu Chỉ Quán và Thiền rất tinh vi, độc giả có thể nhân đó vào cửa đốn ngộ. Thích Định Huệ, một Thiền sinh tại Thiền Viện Chân Không phiên dịch, chúng tôi xem lại và cho đứng vào phần đầu của tập sách.

Tác phẩm thứ hai là Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn của Thiền sư Tuệ Hải, đệ tử Mã Tổ Đạo Nhất, cháu đời thứ ba của Lục Tổ Huệ Năng. Chúng tôi phiên dịch và đã xuất bản vào năm 1971, nhưng hiện đã hết, nay cho in vào đây cũng là một cách tái bản cho độc giả tiện việc nghiên cứu.

Tác phẩm thứ ba là Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ của Thạch Thành Kim hiệu Thiên Cơ

đời Minh, Ngài là môn đệ dòng Thiền Lâm Tế. Chúng tôi phiên dịch, chưa xuất bản.

Tác phẩm thứ tư là Tọa Thiền Dụng Tâm Ký của Thiền sư Thiệu Cẩn hiệu Oánh Sơn dòng Tào Động ở Nhật Bản. Chúng tôi phiên dịch và đã cho in chung trong quyển Tham Thiền Yếu Chỉ xuất bản vào năm 1962, hiện đã hết.

Tác phẩm thứ năm là Tham Thiền Yếu Chỉ của Hòa thượng Hư Vân, một Thiền sư Trung Hoa gần chúng ta nhất. Trong tác phẩm này, Ngài dạy nghiêng về thoại đầu theo lối tu sau này của dòng Lâm Tế. Chúng tôi phiên dịch và đã cho xuất bản năm 1962, hiện đã hết. Để góp lại làm một tài liệu chung cho phương pháp tu đốn ngộ, chúng tôi cho in chung trong tập này.

Năm tác phẩm trên mới chỉ là một phần rất nhỏ trong các tác phẩm của Thiền tông. Nếu phiên dịch hết các tác phẩm về Thiền Đốn Ngộ có thể đến cả trăm quyển thế này. Vì phương tiện có hạn, chúng tôi cố gắng làm được bao nhiêu thì mừng bấy nhiêu. Điều cần yếu là độc giả khéo nghiền ngẫm để lãnh hội. Một câu mà lãnh hội được thì tất cả đều thông.Nếu đọc cả trăm quyển mà không lãnh hội được vẫn là người đứng ngoài cửa. Một thông tất cả đều thông thì còn nói gì nhiều gì ít ? Thế nên quý ở

chỗ lãnh hội, chớ không quý ở chỗ đọc nhiều. Tuy thế, người không lãnh hội được, mà đọc nhiều sách Thiền hoặc đọc nhiều lần, lâu ngày cơ duyên thuần thục tự nhiên lãnh hội.

Về phần lượng, quyển sách này chưa thấm vào đâu; song phần phẩm, nó thật đáng kể. Nếu là độc giả nghiền nát được văn tự, có thể con đường đốn ngộ không xa. Nếu là hành giả thì nương vào đây làm kim chỉ nam tiến bước, bảo sở không mong cũng sẽ đến.

THÍCH THANH TỪ

TU VIỆN CHÂN KHÔNG

Mùa An Cư 1974

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập THIỀN TÔNG VĨNH GIA TẬP

mong người học được ý quên lời để khế hợp với đạo của Ngài vậy.

TỰA

Nay sơ lược ghi lại vài lời, nếu có điều chi lầm lạc Nghe rằng : Huệ môn rộng mở lý bặt mối manh sắc xin bậc minh triết sửa lại dùm cho.

tướng, nẻo giác xa xăm một phen lên rồi thì chôn lấp danh ngôn biểu hiện.

Nhà Đường, Thứ Sử Khánh Châu Buồn thay ! Đấng Năng Nhân thị hiện ứng hóa khắp NGỤY TĨNH

nơi, mở diệu điển nơi ba thừa, suốt chân thuyên trong tám bộ. Sở dĩ phát huy đến chỗ sâu xa treo

"

cao trí tuệ soi sáng nẻo tối tăm, xiển dương đại đạo, cỡi sóng Thiền trên sóng dục. Vì vậy, kim quan TIỂU DẪN

trùm ánh sáng, ngọc hào thâu vẻ đẹp, một mình nêu cao tinh anh Linh Thứu, riêng mang nghiệp Quyển này nhan đề Thiền Tông Vĩnh Gia Tập, còn thành lân (ý tán dương đại sư là bậc tôn quý trong được gọi là Vĩnh Gia Tập, do Thiền sư Vĩnh Gia nhà Thiền) chỉ có Đại sư vậy !

Huyền Giác, đệ tử nối pháp của Lục Tổ Huệ Năng, trước tác. Nội dung toàn tập được chia làm mười Đại sư họ Đới, người ở Vĩnh Gia. Thuở nhỏ, Ngài chương :

chuyên tâm nơi tam tạng, lớn lên lão thông pháp Đại thừa, ba nghiệp siêng năng riêng hoằng dương Nghi

thức lập chí mộ đạo

Thiền quán. Cảnh trí đều tịch, định tuệ song dung khiến cho bụi lặng nơi nẻo tối tăm, sóng dừng nơi Răn ý kiêu sa

biển diệu. Tâm trong như ngọc, đạo chủng sáng ngời thất tịnh (Thất tịnh : 1) Giới tịnh. 2) Tâm tịnh. 3) Tịnh tu ba nghiệp

Kiến tịnh. 4) Độ nghi tịnh. 5) Phân biệt đạo tịnh. 6) Hạnh đoạn tri kiến tịnh. 7) Niết-bàn tịnh.) chói nhau.

Bài

tụng về Xa-ma-tha

Giới sạch như trăng, hoa từ tỏ rạng tam không (Tam không là ba môn giải thoát : Không, Vô tướng, Bài

tụng về Tỳ-bà-xá-na

Vô nguyện.) trình chiếu. Lại thêm, chí thanh khiết như tùng điểm sương, tâm rỗng không như trăng Bài

tụng về Ưu-tất-xoa

đáy nước. Áo vải cơm rau quên thân vì đạo, xót thương hàm thức muốn chúng sanh đều được an Cấp bậc lần lượt của ba thừa vui. Quán niệm nối nhau tâm không gián đoạn, trước sau gìn giữ tiết tháo rắn chắc như đá vàng.

Sự lý không hai

Tâm yếu cạn sâu một lý dung thông như kết hoa không thẹn. Thần trí thấu triệt ngôn biểu, lý mầu Thư khuyên bạn hữu

khế hợp hoàn trung. Khiêm hạ mình, đề cao người.

Thuận phàm đồng thánh chẳng khởi diệt định mà Văn phát nguyện

giữ bốn oai nghi. Danh trọng đương thời, hóa đạo cùng khắp. Người thạc học khắp Tam Ngô [Tam Ngô là Tô Châu (Đông Ngô), Nhuận Châu (Trung Trong đây, ba chương đầu là phần tự, năm chương Ngô), Hồ Châu (Tây Ngô)] đông đúc đến học Thiền, kế là phần chánh tông, hai chương cuối là phần lưu bậc cao nhân ngoài tám hướng vào nhà lý mau thông. Tập này trình bày về dụng ý thiền định, lịch như gió thổi.

trình tu tâm, còn nhắc nhở người tu thiền phải cẩn thận giữ gìn ba nghiệp thân miệng ý cho thanh tịnh.

Ngụy Tĩnh tôi hầu hạ dưới chân Ngài, chỉ hận chưa hết tấm lòng bỗng phải giã từ trở lại kinh kỳ. Từ đó Tác giả húy là Huyền Giác (665-713), họ Đới, đến nay u minh xa cách, vĩnh viễn thương tiếc, con người đời Đường ở đất Vĩnh Gia (nay là huyện mắt diệu huyền vừa gặp lương y chợt mất kim bài; Vĩnh Gia, tỉnh Triết Giang). Ngài xuất gia từ tấm bé, biển dục sóng to mà vị Thầy dẫn đường đã mất.

tinh thông tam tạng, sở trường về môn Chỉ Quán Tác phẩm còn đây mà am thất đã quạnh hiu.

Thiên Thai. Về sau, nhân được Thiền sư Tá Khê Huyền Lãng khích lệ, Ngài cùng với Thiền sư Đông Dương Huyền Sách đến tham bái Lục Tổ Huệ

Chao ôi ! Đau đớn buốt cả tâm can. Một vị Thầy Năng, chỉ một đêm Ngài được ấn khả nên người sáng suốt đã mất, bảy chúng biết nương tựa vào đời gọi là “Nhất túc giác” (một đêm giác ngộ). Sáng đâu. Lời vàng ngọc của bậc cao đức không còn hôm sau Ngài xuống núi trở về Ôn Giang tuyên được nghe, xa cách càng thêm thê lương sầu thảm.

dương ý Tổ, kẻ đến học rất đông đảo, tông phong hưng thịnh, hiệu là Chân Giác Đại Sư. Ngày 17

Lúc Đại sư còn tại thế, những lời dạy được ghi lại tháng 10 năm thứ sáu niên hiệu Tiên Thiên (713

gồm có mười thiên, góp lại thành một quyển. Ước TL), đời Vua Đường Huyền Tôn, Ngài an tọa thị tịch.

1

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập Ngày 13 tháng 11 an táng tại hướng nam Tây Sơn, 9- Thư khuyên bạn hữu : Sự lý đã dung, nội tâm tự

tháp hiệu Tịnh Quang, thụy phong Vô Tướng Đại sáng, lại thương người học đạo đời sau luống uổng Sư, người đời thường gọi Ngài là Vĩnh Gia Đại sư.

tấc bóng. Do đó chương thứ chín là thư khuyên Ngài trước tác tập này cùng một thiên Chứng Đạo bạn hữu.

Ca đều được lưu truyền trong đời.

10- Văn phát nguyện : Khuyên bạn tuy là thương D

người nhưng còn để ý chú trọng đến một người, tâm chưa cùng khắp. Do đó chương thứ mười nói THIỀN TÔNG VĨNH GIA TẬP

về văn phát nguyện thệ độ tất cả vậy.

Tập này được chia làm mười chương :

"

1- Nghi thức lập chí mộ đạo : Phàm muốn tu đạo CHƯƠNG I: NGHI THỨC LẬP CHÍ MỘ ĐẠO

trước tiên phải lập chí và học nghi tắc hầu Thầy. Do đó chương đầu tiên nói về nghi thức mộ đạo.

Trước tiên phải quán ba cõi để sanh tâm nhàm lìa.

Kế gần bạn lành cầu đường giải thoát. Đối với Sư

2- Răn ý kiêu sa : Ban đầu dù đã lập chí tu đạo trưởng, sớm thăm tối viếng luôn gìn lễ độ. Xét kỹ

khéo biết quy nghi. Nếu ba nghiệp kiêu sa thì vọng trái thuận thế nào để biết hầu hạ dưỡng nuôi. Hỏi tâm khuấy động làm sao được định. Do đó chương điều phải làm để biết phụng sự. Chiêm ngưỡng thứ hai nói về răn ý kiêu sa.

không lười vì sanh lòng ân cần kính trọng. Luôn luôn lấy sự quyết liễu tâm yếu làm việc chánh tu.

3- Tịnh tu ba nghiệp : Trước đã lược nêu cương Theo sự hiểu biết trình bày để rõ tà chánh. Nghiệm yếu về việc ngăn cấm kiêu sa. Nay kiểm điểm kỹ

theo khí lực để biết sống chín. Thấy bệnh sanh nghi lưỡng lại khiến cho lỗi chẳng sanh. Do đó chương phải dùng thuốc hay điều trị. Suy nghĩ tột cùng vì thứ ba nói về tịnh tu ba nghiệp.

cầu chân lý. Ngày đêm chuyên cần, sợ duyên sai sử. Chuyên tâm một hạnh để thành đạo nghiệp. Vì 4- Bài tụng về Xa-ma-tha (Chỉ) : Trước đã kiểm pháp quên thân là do lòng biết ơn. Như lòng tin của trách thân và miệng khiến lỗi thô không sanh. Kế

mình còn yếu kém, ý chí không chuyên, hạnh thô đến phải vào cửa tu đạo, theo thứ tự thì chẳng ra hiểu cạn, phóng túng theo cơ, chạm việc thì nhân ngoài định tuệ, năm loại móng tâm, sáu khoa liệu việc sanh tâm, duyên không thì y theo không mà giản. Do đó chương thứ tư là bài tụng về Xa-ma-dứt niệm. Đã chẳng phải bình đẳng quán về động tha.

tịnh thì thuận theo sự đắc thất của có không.

Nhưng đạo không có cấp bậc, tùy theo công phu 5- Bài tụng về Tỳ-bà-xá-na (Quán) : Chẳng phải mà có vị thứ .

giới thì không thiền, chẳng phải thiền thì không tuệ.

Trên đã tu định, định lâu thì tuệ sáng. Do đó D

chương thứ năm là bài tụng về Tỳ-bà-xá-na.

CHƯƠNG II: RĂN Ý KIÊU SA 6- Bài tụng về Ưu-tất-xoa (Xả) : Tu riêng môn định, định lâu bị chìm; học riêng môn tuệ, tuệ nhiều tâm Cơm áo có ra là do trồng lúa nuôi tằm. Khẩn đất động. Do đó chương thứ sáu là bài tụng về Ưu-tất-đào mương, luộc nấu ngài tằm, nấu chín làm ra tổn xoa, định tuệ cân bằng khiến không chìm không thương sanh mạng, chúng phải chịu chết để giúp động, định tuệ quân bình buông xả nhị biên (Chẳng thân ta. Chỉ sợ đói lạnh, chẳng biết chết là khổ, nỡ

bị bên Không làm lặng chìm, chẳng bị bên Có làm giết hại loài khác để cung cấp cho mình. Ôi, đau dao động, chẳng dừng chẳng động thẳng vào đớn thay ! Công người nông phu tích chứa sức lực Trung đạo.)

sâu dầy, đâu riêng gì loài hàm thức thiệt mạng, cũng còn là của tín thí khó tiêu. Tuy đã xuất gia nào 7- Cấp bậc lần lượt của ba thừa : Định tuệ đã quân có đức gì ? Chỉ muốn thọ nhận của tín thí để nuôi bình thì tịch mà thường chiếu, tam quán nhất tâm thân, đâu biết xét suy đức mình so với công ấy.

thì nghi nào chẳng trừ, trí chiếu nào không viên Luận Tỳ-ni nói : “ Thọ nhận của tín thí dùng không mãn. Tự mình dù đã hiểu rõ ràng nhưng thương đúng pháp, buông lung tâm ý, bỏ phế sự tu đạo người chưa ngộ, ngộ có cạn sâu. Do đó chương nghiệp, sẽ bị đọa vào tam đồ thọ sự khổ nặng”.

thứ bảy nói về cấp bậc lần lượt của ba thừa.

Phàm muốn vượt ra ba cõi mà chưa có hạnh tuyệt 8- Sự lý không hai : Ba thừa ngộ lý, không lý nào trần, uổng làm thân nam tử không có chí trượng chẳng cùng. Tột lý ở nơi sự, rõ sự tức lý. Do đó phu. Nhưng vì suốt ngày chộn rộn, tối lại hôn mê, chương thứ tám nói sự lý không hai, tức sự là chân đạo đức chưa tu, cơm áo lãng phí. Trên thì trái đại dùng để trừ kiến chấp điên đảo.

đạo, dưới thì thiếu lợi sanh, giữa thì phụ bốn ơn, thật đáng hổ thẹn ! Do đó, người trí phải khá xét 2

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập suy, thà có pháp mà chết còn hơn không pháp mà thế, người trí xem đó tưởng như rắn độc, thà gần sống, đâu nên luống tự si mê quí thân khinh pháp.

rắn độc, chẳng gần nữ sắc. Vì sao ? Rắn độc hại người chỉ chết một đời, nữ sắc trói buộc trăm ngàn D

muôn kiếp bị các độc hại khổ đau vô cùng, phải nên xét nghĩ chớ nên gần gũi.

CHƯƠNG III: TỊNH TU BA NGHIỆP

Vì thế người trí cần phải kiểm điểm ba lỗi, chừa bỏ

Tham, sân, tà kiến thuộc ý nghiệp. Nói hư dối, nói lỗi lầm, trái ác theo thiện : chẳng giết chẳng trộm, thêu dệt, nói hai lưỡi, nói hung ác thuộc khẩu phóng sanh bố thí, không làm việc dâm dục bẩn nghiệp. Sát sanh, trộm cắp, dâm dục thuộc thân thỉu, thường tu hạnh thanh tịnh. Ngày đêm chuyên nghiệp.

cần hành đạo lễ bái, nương về Tam Bảo, chí cầu giải thoát, đối với thân mạng của cải phải tu ba Phàm người có chí muốn cầu đại đạo, trước tiên pháp kiên cố. Biết thân hư huyễn không có tự tánh, cần phải tu ba nghiệp cho thanh tịnh. Về sau, trong sắc tức là không cái gì là ngã? Tất cả các pháp chỉ

bốn oai nghi lần lượt vào đạo, nhẫn đến khi sáu có giả danh không có nhất định. Thân này của ta, căn đối trần tùy duyên liễu đạt, cả hai cảnh trí đều bốn đại năm uẩn mỗi mỗi đều chẳng phải ngã, hợp lặng thầm hợp với ý chỉ diệu huyền.

lại cũng không, vô minh không rõ, chấp lầm là ngã.

Sát sanh, trộm cắp, dâm dục phóng túng, suốt ngày A.- Thế nào là tịnh tu thân nghiệp ?

lẫn đêm không ngừng tạo nghiệp. Dù không chân thực nhưng thiện ác báo ứng vẫn như bóng tùy Tự xét sâu xa trong bốn oai nghi đi, đứng, ngồi, hình. Lúc quán như thế, chẳng cầu sự bất chánh để

nằm, kềm thúc ba tội không cho sơ thất. Từ bi nuôi nuôi thân mạng, phải tự quán thân tưởng như rắn nấng chẳng hại mạng sống, tất cả loài hàm thức độc, vì để trị bệnh nên nhận bốn sự cúng dường trên không dưới nước, không kể lớn nhỏ đều (Bốn sự : y phục, phòng nhà, thức ăn, thuốc men.) thương yêu bảo bọc cho đến loài bò bay máy cựa Thân mặc y phục như che ghẻ lở. Miệng ăn thức cũng không làm tổn hại. Gặp kẻ nguy nan ân cần ngon như bệnh uống thuốc. Tiết kiệm thân miệng cứu tế, dùng phương tiện độ khiến cho giải thoát.

không sanh sự xa hoa thái quá, nghe nói ít muốn Đối với tiền bạc của cải người khác không cho thì rất thích tu hành. Cho nên Kinh nói : “Bậc đầu-đà ít không lấy, nhẫn đến vật của quỷ thần làm chủ, dù muốn khéo biết vừa biết đủ, người ấy có thể vào là cây kim ngọn cỏ vẫn không cố phạm. Gặp người đạo Hiền Thánh”. Vì sao ? Chúng sanh ở trong ăn xin nghèo khó, tùy theo tiền của mình có, dùng đường ác (Đường ác : địa ngục, ngạ quỷ , súc lòng cung kính bố thí khiến cho họ được an ổn, còn sanh.) trải vô lượng kiếp thiếu thốn áo cơm, kêu la mình không cầu sự báo ơn. Suy nghĩ như vầy: Chư

thảm thiết, đói lạnh khổ sở, xương da dính nhau.

Phật quá khứ trải vô lượng kiếp, thực hành bố thí Nay ta tạm thiếu chút đỉnh chưa phải là khổ. Thế

cho cả voi ngựa bảy báu, đầu mắt não tủy nhẫn nên người trí quí pháp khinh thân, siêng năng cầu đến xả bỏ thân mạng, không chút nuối tiếc. Nay ta pháp chí đạo, đến thân mạng cũng chẳng đoái hoài, cũng vậy, tùy theo khả năng bố thí, hoan hỷ cúng đây gọi là tịnh tu thân nghiệp.

dường, tâm không lẫn tiếc. Đối với nữ sắc tâm không nhiễm trước. Phàm phu điên đảo bị dục làm B.- Thế nào là tịnh tu khẩu nghiệp ?

say, đam mê phóng túng, không biết lỗi lầm của sự

dâm dục, như vin cành hoa không biết có ẩn rắn Tự xét sâu xa bốn lỗi của miệng là căn bản sanh tử, độc. Người trí xem dục như miệng rắn độc, móng tăng trưởng điều ác, che lấp muôn hạnh, gây vuốt gấu hùm, lửa bùng sắt nóng cũng chẳng dụ

chuyện thị phi. Thế nên, người trí muốn nhổ sạch được. Cột đồng giường sắt cháy lưng chín ruột, gốc sanh tử, dứt trừ hư vọng, phải tu bốn như thật máu thịt bầy nhầy, đau thấu tâm tủy. Quán sát như

ngữ, đó là các lời ngay thẳng, dịu dàng, hòa hợp và thế chỉ khổ không vui. Túi da đựng phẩn tích chứa như thật. Bốn thật ngữ này là hạnh của người trí. Vì máu mủ, bề ngoài giả dối dồi phấn thoa hương, sao ? Lời ngay thẳng hay trừ lời thêu dệt, lời dịu bên trong một mùi hôi thúi, dơ bẩn chảy ra làm chỗ

dàng hay trừ lời hung ác, lời hòa hợp hay trừ lời hai nương ở của dòi nhặng, thúi tha đến lỗ cầu xí cũng lưỡi, lời như thật hay trừ lời hư dối.

không bì kịp. Người trí xét đó, chỉ thấy lông tóc, móng răng, da mỏng da dày, máu thịt, mồ hôi nước Lời ngay thẳng có hai thứ : Một là nói đúng pháp mắt, nước dãi, nước miếng, mủ mỡ, gân mạch não khiến cho người nghe tin hiểu rõ ràng. Hai là nói mô, đàm vàng đàm trắng, gan mật cốt tủy, phổi đúng lý khiến cho người nghe trừ hết nghi lầm.

thận, lá lách, dạ dày, tim, mỡ nước, bàng quang, ruột già ruột non, sanh tạng thục tạng, các đường Lời dịu dàng cũng có hai : Một là lời an ủi khiến cho tiểu tiện. Những vật như thế đều không có Ngã, mà người nghe vui vẻ gần gũi. Hai là tiếng cung do gió thức cổ động hư vọng sanh ra, ngôn ngữ dối thương thanh nhã khiến cho người nghe yêu thích trá, nói làm người bạn thân, kỳ thật oán giận ghét tu tập.

ghen làm cho hư đức chướng đạo, đó là tội lỗi nặng nhất phải nên xa lìa như tránh giặc oán. Bởi 3

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập Lời hòa hợp cũng có hai: Một là sự hòa hợp, nghĩa pháp chỉ có danh tự. Cho nên kinh nói : “Cho đến là thấy người đấu tranh, can gián khuyên nên xả bỏ, Niết-bàn cũng chỉ có danh tự”. Lại nói : “Văn tự

chẳng tự khen mình, trái lại nhún nhường kính vật.

tánh ly, danh tự cũng không”. Vì sao ? Pháp chẳng Hai là lý hòa hợp, nghĩa là thấy người thối tâm Bồ-tự có tên, giả đặt tên để gọi pháp, pháp đã chẳng đề ân cần khuyên tấn, khéo léo phân biệt Bồ-đề

phải pháp, danh cũng chẳng phải danh, danh phiền não, bình đẳng nhất tướng. Nếu tâm hành chẳng đúng với pháp, pháp chẳng đúng với danh, giả lui sụt thì dùng đức độ để vỗ về, siêng năng đến danh pháp không đúng, tất cả không tịch. Cho nên trước người ấy khéo nói về việc mê ngộ.

kinh nói : “Pháp không có danh tự vì ngôn ngữ dứt”.

Thế nên diệu tướng thì bặt danh, chân danh thì Lời đúng như thật cũng có hai thứ : Một là sự thật, chẳng phải tự. Vì sao ? Vô vi tịch diệt vi diệu tột nghĩa là có thì nói có, không thì nói không, phải thì cùng bặt tướng lìa danh, đường tâm ngôn dứt. Phải nói phải, quấy thì nói quấy. Hai là lý thật, nghĩa là biết đó là điểm quan yếu của sự về nguồn chánh tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, Niết-bàn Như

quán. Vì thế người trí dùng chánh quán làm nhân Lai thường trụ bất biến.

duyên để muôn hoặc (Hoặc : Chỉ cho phiền não) đều trừ, cảnh trí đều quên, nguồn tâm thanh tịnh.

Thế nên người trí thực hành bốn thật ngữ ấy, quán Đấy gọi là tịnh tu ý nghiệp.

sát chúng sanh nhiều kiếp đến nay vì bốn lỗi này làm cho điên đảo trôi chìm sanh tử khó được xuất Các điều kể trên đây, trong bốn oai nghi lúc sáu ly. Nay ta muốn nhổ gốc rễ của nó, quan sát khẩu căn đối với trần cảnh phải tùy duyên liễu đạt để

nghiệp kia do môi răng, tiếng vang của yết hầu theo thứ lớp mà vào đạo vậy.

cuống rốn, gió thức kích động phát ra tiếng nói. Do tâm làm nhân duyên sanh hai thứ hư thật khác D

nhau, thật thì lợi ích, hư thì tổn mất. Thật là khởi gốc lành, hư là sanh cội ác. Cội gốc thiện ác là do CHƯƠNG IV: BÀI TỤNG VỀ XA-MA-THA (Chỉ) lời nói nơi cửa miệng, nói lời thiện là tứ chánh, nói lời ác là tứ tà. Tà thì bị khổ, chánh thì được vui.

Khéo khéo lúc dụng tâm,

Thiện là duyên trợ đạo, ác là gốc hư đạo. Thế nên người chánh phải có tâm hộ trì việc chánh, dùng lời Khéo khéo không tâm dụng,

thật để lập thân, tụng kinh niệm Phật quán sát thật tướng của lời nói vốn không tồn tại, nói nín bình Không tâm khéo khéo dụng,

đẳng. Đấy gọi là tịnh tu khẩu nghiệp.

Thường dụng khéo khéo không.

C.- Thế nào là tịnh tu ý nghiệp ?

Phàm niệm chẳng quên thì trần chẳng dứt, trần Do niệm tà làm nhân duyên hay sanh ra muôn điều chẳng dứt thì niệm chẳng quên. Trần quên là do ác. Nhờ chánh quán làm nhân duyên hay khởi lên dứt niệm mà quên, niệm dứt là do quên trần mà dứt.

vạn điều thiện. Cho nên kinh nói : “Ba cõi không có Quên trần mà dứt nên dứt mà không có cái hay dứt pháp riêng, chỉ do nhất tâm tạo tác”, nên biết tâm là (năng tức), dứt niệm mà quên nên quên mà không căn bản của vạn pháp vậy.

có cái bị quên (sở vong). Quên mà không có cái bị

quên nên trần bị khiển trừ chẳng phải là đối tượng Thế nào là tà niệm? Vô minh chẳng rõ chấp lầm là bị biết, dứt mà không có cái hay dứt nên niệm diệt ngã, ngã kiến kiên cố tham sân tà kiến chấp càn chẳng phải là chủ thể hay biết. Cái biết diệt mất, cái ngoại cảnh sanh ra các thứ đắm nhiễm. Nên kinh đối tượng cũng bị khiển trừ thì một bề vắng lặng.

nói : “Nhân vì có ngã bèn có ngã sở. Nhân vì ngã Diệu tánh thiên nhiên lặng yên không nương gá, sở khởi ra sáu mươi hai kiến chấp đoạn thường, như lửa đốt hư không thì lửa tự tắt. Hư không dụ

(Sáu mươi hai kiến chấp đoạn thường : chấp ngã là cho diệu tánh chẳng phải tướng, lửa tắt dụ cho sắc, ngã khác sắc, ngã trong sắc, sắc trong ngã, vọng niệm chẳng sanh. Có lời rằng : cho đến thức cũng vậy. 5 ấm x 4 = 20; 20 x 3 đời =

60; 60 + đoạn và thường = 62.) chín mươi tám sử

Quên duyên rồi thì lặng lặng kiến tư (Chín mươi tám sử kiến tư : 88 Kiến hoặc cộng với 10 tư hoặc thành 98.) tương tục gây nên Tánh linh tri hiện rõ ràng

sanh tử luân hồi trong ba cõi chẳng thôi”. Phải biết tà niệm là gốc của các điều ác, thế nên người trí Vô ký mê mờ tỏ rõ

phải chế ngự mà không theo nó.

Hợp chơn vốn không rành rành.

Thế nào là chánh quán ? Ta người không khác, sắc tâm chẳng hai; Bồ-đề phiền não bản tánh không Tỉnh tỉnh lặng lặng phải,

khác, sanh tử Niết-bàn bình đẳng nhất chiếu. Do đó, kinh nói : “Lìa ngã, ngã sở, quán pháp bình đẳng, Vô ký lặng lặng sai;

ngã và Niết-bàn cả hai đều không”. Phải biết các 4

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập Lặng lặng tỉnh tỉnh phải,

2) Nhiếp thiện pháp giới, nghĩa là tu tất cả các điều thiện.

Loạn tưởng tỉnh tỉnh sai.

3) Nhiêu ích hữu tình giới, nghĩa là thệ độ tất cả

Nếu lấy cái biết dùng để biết lặng thì đây chẳng chúng sanh.

phải là cái biết không duyên, như tay cầm cây như

ý, chẳng phải là trên tay không có cây như ý. Nếu Trong Định cần phải phân biệt ba thứ : lấy cái tự biết để biết, cũng chẳng phải là cái biết không duyên, như bàn tay nắm lại chẳng phải là 1) An trụ định, nghĩa là diệu tánh thiên nhiên vốn không có nắm tay. Cũng chẳng biết cái biết lặng, chẳng phải động.

cũng chẳng tự biết cái biết thì không thể nói là không biết, tự tánh hiển nhiên cho nên nói chẳng 2) Dẫn khởi định, nghĩa là lóng lòng dứt vọng trí tuệ

đồng gỗ đá, như tay chẳng cầm cây như ý, cũng phát sáng.

chẳng nắm lại thành cái nắm tay, nhưng không thể

nói là không có tay. Vì rõ ràng có tay nên chẳng 3) Biện sự định, nghĩa là nước định lóng trong soi đồng với sừng thỏ.

tỏ muôn tượng.

Lại nữa, thứ tự tu tâm là hễ dùng cái biết để biết vật Trong Tuệ cũng cần phải phân biệt ba thứ : thì vật còn, cái biết cũng còn. Nếu dùng cái biết để

biết cái biết, biết được cái biết thì lìa được vật, vật 1) Nhân không tuệ, nghĩa là rõ năm ấm chẳng phải tuy lìa được nhưng cái biết hãy còn. Khởi lên cái ngã tức là trong mỗi ấm không có ngã như lông rùa biết để biết cái biết, lúc cái biết sau sanh thì cái biết sừng thỏ (Lông rùa sừng thỏ ý nói là việc hoàn toàn trước đã diệt. Cả hai cái biết chẳng cùng một lượt, không có.).

hễ lúc cái biết trước diệt thì cái chỗ diệt ấy là cảnh của cái biết, nên năng sở đều chẳng phải chân. Cái 2) Pháp không tuệ, nghĩa là rõ các pháp như ấm biết trước diệt, cái diệt ấy dẫn theo cái biết sau, cái v.v… duyên giả chẳng phải thật, như bóng trong biết sau ấy lại tiếp tục diệt, sanh diệt nối nhau tự đó gương như trăng đáy nước.

là nẻo luân hồi.

3) Không không tuệ, nghĩa là rõ cảnh và trí đều Nay nói biết đó, là chẳng cần biết cái biết, nhưng không, cái không ấy cũng không.

chỉ cần biết để biết mà thôi thì cái biết trước chẳng tiếp tục diệt, cái biết sau chẳng dẫn khởi, trước sau Trong Kiến cần phải biết ba thứ : đứt đoạn, khoảng giữa tự bị cô lập. Đương thể

chẳng nhớ đến, đúng lúc liền tiêu diệt, biết thể đã 1) Không kiến, nghĩa là thấy không mà cái thấy diệt rồi thì rỗng rang như nắm bắt hư không, phút chẳng phải không.

chốc vắng lặng chỉ có cái giác vô sở đắc tức là không giác mà giác, giác mà không giác, khác hẳn 2) Bất không kiến, nghĩa là thấy chẳng khôngù mà gỗ đá. Đây là chỗ bắt đầu dụng tâm cần phải dứt cái thấy chẳng phải chẳng không.

bặt tư lự, chợt đồng như người chết, năng sở liền quên, mảy may đều sạch. Vắng lặng tợ không biết 3) Tánh không kiến, nghĩa là thấy tự tánh mà cái mà biết, tánh của cái không biết ấy khác với gỗ đá.

thấy chẳng phải tánh.

Đây là chỗ người sơ tâm khó lãnh hội được.

Trong Thiên cần phải lựa ra ba thứ : Người mới phát tâm chẳng nên có ba thứ : 1) Có pháp thân, không có Bát-nhã và giải thoát.

1) Ác, nghĩa là nghĩ tưởng đến các nhân duyên như

ngũ dục thế gian v.v…

2) Có Bát-nhã, không có giải thoát và pháp thân.

2) Thiện, nghĩa là nghĩ tưởng đến các việc tạp thiện 3) Có giải thoát, không có pháp thân và Bát-nhã.

thế gian v.v…

Có một thiếu hai là chẳng viên, chẳng viên nên 3) Vô ký, nghĩa là chẳng nghĩ đến thiện ác, lại rơi chẳng phải tánh.

vào hôn trầm.

Lại nữa trong Thiên cần phải lựa ra ba thứ : Trong Giới cần phải đủ ba thứ : 1) Có pháp thân và Bát-nhã, không có giải thoát.

1) Nhiếp luật nghi giới, nghĩa là dứt tất cả các điều ác.

2) Có Bát-nhã và giải thoát, không có pháp thân.

3) Có giải thoát và pháp thân, không có Bát-nhã.

5

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập Có hai thiếu một là chẳng viên, chẳng viên nên Niệm biệt sanh, nghĩa là biết niệm trước là tán loạn chẳng phải tánh.

liền sanh tâm hổ thẹn cải hối.

Trong Viên cần phải có đủ ba thứ : Niệm tức tịnh, nghĩa là lúc mới ngồi chẳng nghĩ đến các việc thiện ác, vô ký thế gian. Dụng công ngay 1) Pháp thân chẳng si tức Bát-nhã. Bát-nhã không chỗ này nên nói là tức tịnh.

chấp tức giải thoát. Giải thoát tịch diệt tức pháp thân.

Người sơ tâm phần nhiều có một niệm quán tập.

Người giãi đãi có hai niệm tiếp tục và cố khởi.

2) Bát-nhã không chấp tức giải thoát. Giải thoát tịch Người hay hổ thẹn phần nhiều có một niệm biệt diệt tức pháp thân. Pháp thân chẳng si tức Bát-nhã.

sanh. Người tinh tấn thường có một niệm tức tịnh.

Bốn niệm quán tập, tiếp tục, cố khởi và biệt sanh là 3) Giải thoát tịch diệt tức pháp thân. Pháp thân bệnh. Một niệm tức tịnh là thuốc. Tuy thuốc và chẳng si tức Bát-nhã. Bát-nhã không chấp tức giải bệnh có khác nhưng đều gọi chung là niệm. Lúc thoát.

năm niệm này ngừng dứt gọi là nhất niệm tương ưng. Nhất niệm nghĩa là tự tánh linh tri. Nhưng năm Nêu lên một, tức đủ cả ba; nói ba thể tức là một.

niệm ấy là chi nhánh của nhất niệm, nhất niệm là Đây là ba đức trong nhân chẳng phải ba đức trên căn bản của năm niệm ấy.

quả. Muốn biết ba đức trên quả : Pháp thân có đoạn đức, do vì dứt hoặc để bày đức, nên gọi là Lại nữa, nếu lúc nhất niệm tương ưng, cần phải đoạn đức. Tự thọ dụng thân có trí đức, vì đầy đủ

biết sáu khoa liệu giản :

công đức chân thật của bốn trí (Bốn trí : Thành sở

tác trí, Diệu quan sát trí, Bình đẳng tánh trí, Đại 1 – Biết bệnh

viên cảnh trí.). Tha thọ dụng thân và hóa thân có đại ân đức vì tha thọ dụng thân ban ân đức cho 2 – Biết thuốc

hàng Thập địa Bồ-tát, vì ba thứ hóa thân đối với các hàng Bồ-tát, Nhị thừa và loài dị sanh có ân đức.

3 – Biết đối trị

Ba đế (Ba đế : chân đế, tục đế và đệ nhất nghĩa 4 – Biết lỗi sanh

đế.), bốn trí, ngoại trừ thành sở tác trí duyên tục đế.

Nhưng pháp không có cạn sâu mà chiếu thì có 5 – Biết thị phi

sáng tối, tâm không phải nhơ sạch mà giải thì có mê ngộ… Kẻ sơ tâm mê đâu chẳng phải cạn, cuối 6 – Biết chánh trợ

cùng khế ngộ viên lý mới biết đâu chẳng phải sâu.

Mê thì mất lý mà tự sai, ngộ thì hết sai mà tức lý.

1 - Bệnh có hai thứ : Một là duyên lự, hai là vô ký.

Mê ngộ thì đồng lý ấy cho nên mới có danh từ tiệm Duyên lự là hai niệm thiện ác, tuy khác nhau nhưng thứ.

đều chẳng phải giải thoát nên đều gọi chung là duyên lự. Vô ký là tuy chẳng duyên các việc thiện Lại nữa người mới tu tâm sau khi nhập môn cần ác v.v… nhưng cũng chẳng phải chân tâm chỉ là phải biết năm niệm :

hôn trầm. Hai thứ này đều là bệnh.

1 – Cố khởi.

2 - Thuốc cũng có hai : Một là lặng lặng, hai là tỉnh tỉnh. Lặng lặng là chẳng nghĩ đến các việc thiện ác 2 – Quán tập.

v.v.. của ngoại cảnh. Tỉnh tỉnh là chẳng sanh các tướng hôn trầm vô ký. Hai thứ này gọi là thuốc.

3 – Tiếp tục.

3 - Đối trị, nghĩa là dùng lặng lặng trị duyên lự, 4 – Biệt sanh.

dùng tỉnh tỉnh trừ hôn trầm. Dùng hai thứ thuốc này để trị hai chứng bệnh kia cho nên gọi là đối trị.

5 – Tức tịnh.

4 - Lỗi sanh, nghĩa là lặng lặng lâu thì sanh hôn Niệm cố khởi, nghĩa là khởi tâm nghĩ đến ngũ dục trầm, tỉnh tỉnh lâu thì sanh duyên lự, nhân vì thuốc thế gian và các việc tạp thiện.

mà sanh bệnh nên nói là lỗi sanh.

Niệm quán tập, nghĩa là vô tâm cố nhớ, chợt nghĩ, 5 - Biết thị phi, nghĩa là lặng lặng mà chẳng tỉnh tỉnh nghĩ đến các việc thiện ác v.v…

thì sẽ hôn trầm, tỉnh tỉnh mà chẳng lặng lặng thì sẽ

duyên lự. Chẳng tỉnh tỉnh, chẳng lặng lặng thì Niệm tiếp tục, nghĩa là tập quán chợt khởi, biết tâm chẳng những duyên lự mà còn hôn trầm. Vừa lặng dong ruổi tán loạn mà chẳng chế ngự cho nó dừng lặng vừa tỉnh tỉnh, chẳng nhữùng sáng suốt mà còn lại, trái lại còn tiếp tục nghĩ tưởng theo niệm trước.

yên lặng, đó là trở về nguồn diệu tánh vậy. Trong 6

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập bốn câu này, ba câu trước là phi (sai), một câu chót chẳng phải có. Biết mà không có cái bị biết, tuy là thị (phải) cho nên nói là biết thị phi.

cảnh mà chẳng phải không. Không tức chẳng không, có tức chẳng có, có không đều chiếu cả hai 6 - Chánh trợ, nghĩa là dùng tỉnh tỉnh làm chánh, thì diệu ngộ hiển nhiên. Như lửa được củi càng lặng lặng làm trợ. Hai việc này thể không rời nhau thêm cháy mạnh, củi dụ như cảnh để phát sanh trí, giống như người bệnh nhờ gậy mà đi được, lấy sự

lửa dụ cho diệu trí biết cảnh. Có lời rằng: đi là chánh, lấy cây gậy làm trợ. Phàm người bệnh muốn đi, trước tiên cần phải cầm gậy rồi sau mới đi Đạt tánh không, chẳng trói buộc được. Người tu tâm cũng vậy, đầu tiên cần phải dứt duyên lự khiến tâm lặng lặng, kế đó phải tỉnh Tuy duyên giả, không đắm trước tỉnh chẳng để hôn trầm khiến tâm sáng suốt, sáng suốt mà vắng lặng, hai tên đồng thời một thể. Ví Hai

cảnh có không đồng soi

như người bệnh muốn đi, thiếu gậy không thể đi được, lúc đang đi nhờ gậy mới đi được. Người Một tâm trung quán siêu vượt.

dụng công tu cũng vậy, sáng suốt và lặng lẽ chẳng được khác thời, tuy có hai tên mà thể của chúng Nếu trí biết nơi cảnh tức là trí biết cảnh không, như

không khác. Lại nói : Loạn tưởng là bệnh, vô ký mắt thấy hoa không là mắt biết hoa không. Nếu trí cũng là bệnh. Lặng lặng là thuốc, tỉnh tỉnh cũng là biết nơi trí, tức là trí biết trí không, như mắt thấy thuốc. Lặng lặng phá loạn tưởng, tỉnh tỉnh trị vô ký.

con mắt không là mắt biết mắt không. Trí tuy biết Lặng lặng sanh vô ký, tỉnh tỉnh sanh loạn tưởng.

cảnh không và biết trí không, nhưng chẳng phải Lặng lặng tuy có thể trị loạn tưởng mà lại sanh vô không trí biết cảnh. Cảnh không trí vẫn có. Trí biết ký, tỉnh tỉnh tuy có thể trừ vô ký mà lại khởi loạn cảnh không và trí không, nên không có cảnh nào trí tưởng. Do đó nói :

chẳng biết, như con mắt biết hoa không và biết mắt không, nhưng chẳng phải không biết có mắt thấy Tỉnh tỉnh lặng lặng phải,

hoa. Hoa không mắt vẫn có. Mắt biết hoa không và mắt không nên có hoa nào mà mắt chẳng biết.

Vô ký lặng lặng sai;

Lại nữa, tất cả các pháp đều là nhân duyên giả dối, Lặng lặng tỉnh tỉnh phải,

vì nhân duyên sanh nên đều không tự tánh. Một pháp đã vậy, muôn pháp cũng vậy. Cảnh trí theo Loạn tưởng tỉnh tỉnh sai.

nhau thì đâu chẳng lặng. Vì sao ? Vì pháp nhân duyên tánh không sai biệt. Nay đây ba cõi luân hồi, Lặng lặng là trợ, tỉnh tỉnh là chánh. Hãy suy nghĩ kỹ!

sáu đường lên xuống, tịnh uế khổ lạc, phàm thánh sai khác đều do ba nghiệp, bốn nghi (Bốn nghi là đi, Lại nữa, sau khoa liệu giản cần phải biết rõ năm ấm đứng, nằm, ngồi.)sáu căn đối cảnh. Theo tình tạo trong nhất niệm. Nghĩa là dùng thức tương ưng nghiệp, quả báo chẳng đồng, thiện thì hưởng lạc, phân biệt rõ ràng gọi là thức ấm, lãnh nạp tại tâm ác thì thọ khổ. Cho nên kinh nói : “ Thiện ác là nhân, tức là thọ ấm, tâm duyên lý này tức là tưởng ấm, khổ lạc là quả ”. Phải biết pháp không có tướng hành dụng lý này tức là hành ấm, ô uế chân tánh nhất định, tùy duyên tập hợp cấu thành, duyên tức là sắc ấm. Năm ấm này luận về thể tức là nhất chẳng phải là có ngã, cho nên gọi là tánh không.

niệm, nhất niệm này nói về thể thì toàn là năm ấm.

Không nên chẳng phải khác, do đó muôn pháp đều Thấy rõ ràng trong nhất niệm này không có chủ tể

Như. Vì thế kinh nói : “Sắc tức là không, bốn ấm kia tức là nhân không tuệ, thấy như huyễn như hóa tức cũng vậy”. Như vậy, đâu riêng gì loài phàm tục có là pháp không tuệ. Thế nên cần phải biết năm niệm duyên sanh, mà hàng tam thừa thánh quả cũng từ

và sáu khoa liệu giản này xin chớ nghi ngờ. Như

duyên có. Thế nên kinh nói : “Phật chủng từ duyên muốn lấy vàng thật, phải biết rõ cái nào là gạch khởi”. Do đó muôn cơ tụ hợp, người đạt thì không ngói và vàng giả, chỉ cần lựa bỏ riêng ra hết, dầu đâu chẳng phải đạo tràng; sắc tượng vô biên, không biết vàng thạät, vàng thật cũng tự hiện ra lo người ngộ rồi thì không có gì chẳng phải Bát-nhã.

gì chẳng được.

Cho nên kinh nói : “ Vì sắc vô biên nên biết Bát-nhã cũng vô biên”. Vì sao ? Vì cảnh chẳng phải trí thì D

chẳng biết, trí chẳng phải cảnh thì chẳng sanh. Trí sanh thì biết cảnh mà sanh, biết cảnh thì trí sanh CHƯƠNG V: BÀI TỤNG VỀ TỲ-BÀ-XÁ-NA (Quán) mà biết. Trí sanh mà biết, biết không có cái bị biết (sở liễu). Biết cảnh mà sanh, sanh không có cái hay Phàm chẳng phải trí thì chẳng biết cảnh, nếu chẳng sanh (năng sanh). Sanh không có cái hay sanh thì có cảnh thì trí chẳng sanh. Trí sanh là biết cảnh mà nội trí lặng lặng. Biết không có cái bị biết thì ngoại sanh, biết cảnh là do trí sanh mà biết. Trí sanh mà cảnh như như. Như và lặng không sai khác thì biết thì biết không có cái bị biết (sở liễu). Biết cảnh cảnh và trí hợp nhất, muôn lụy đều hết, diệu chỉ

mà sanh nên sanh không có cái hay sanh (năng hãy còn. Cho nên kinh nói : “Bát-nhã không biết mà sanh). Sanh không có cái hay sanh, tuy trí mà 7

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập không cái gì chẳng biết”. Như vậy diệu chỉ chẳng 1 – Nói về pháp nhĩ : Luận về tâm tánh thì rỗng phải biết, không biết mà biết vậy.

rang thông suốt, nguồn động tịnh không hai, chân như tuyệt lự cùng niệm duyên chấp trước cũng D

chẳng khác. Hoặc kiến lăng xăng, cùng tột chỉ là nhất tịch. Nguồn linh không hình soi vào thì có thiên CHƯƠNG VI: BÀI TỤNG VỀ ƯU-TẤT-XOA (Thiền) sai (ngàn thứ sai khác). Thiên sai chẳng đồng nên tự lập ra cái tên Pháp nhãn. Nhất tịch không khác Phàm định loạn đôi đường nhưng nguồn động tịnh nên cái hiệu tuệ nhãn vẫn còn. Cả hai lý và lượng không hai, ngu tuệ trái nẻo mà gốc sáng tối chẳng đều tiêu thì công năng Phật nhãn tròn đủ. Vì vậy khác. Bọn mê theo tối phản sáng, bỏ tịnh cầu động.

tam đế nhất cảnh nên lý Pháp thân hằng thanh tịnh.

Người ngộ phản động theo tịnh, bỏ tối cầu sáng.

Tam trí nhất tâm nên ánh Bát-nhã thường soi chiếu.

Sáng sanh thì chuyển ngu thành tuệ, tịnh lập thì dứt Cảnh trí thầm hợp nên giải thoát tùy cơ, chẳng phải loạn thành định. Định lập là do phản động, tuệ sanh dọc chẳng phải ngang mà đạo tròn đủ như chữ y là do bỏ tối. Tối và động liên hệ trong lồng phiền (...) gặp gỡ nhau một cách nhiệm mầu. Cho nên não, tịnh và sáng hướng về nơi vật biểu lộ. Vật biết diệu tánh của tam đức (Tam đức : Pháp thân, không thể làm ngu là do công của tuệ, phiền não Bát-nhã, Giải thoát.) rõ ràng không trái, nhất tâm không thể làm loạn là do công của định. Định tuệ lại sâu rộng khó lường đâu có cái gì chẳng phải là giúp cho sự lặng yên sáng suốt, ngu loạn buộc đường giải thoát. Do đó, tức tâm là đạo, có thể nói nhau ở chốn tối tăm, diêu động. Động mà hay tịnh là lần theo dòng mà đến được nguồn vậy.

tức là loạn mà định; tối mà hay sáng tức là ngu mà tuệ vậy. Như thế, gốc của tối và động không khác, 2 – Nêu ra quán thể : Chỉ cần biết nhất tâm tức sáng và tịnh do đây hợp đạo. Nguồn của ngu và không mà chẳng không, chẳng không mà chẳng loạn chẳng khác, định và tuệ do đó đồng tông.

phải chẳng không.

Tông đồng thì vô duyên từ, định tuệ thì tịch mà thường chiếu. Tịch mà thường chiếu thì song dữ

3 – Nói về sự tương ưng : Tâm cùng với không (cả hai đều cho), vô duyên từ thì song đoạt (cả hai tương ưng thì khen chê đâu có mừng lo. Thân cùng đều cướp). Song đoạt thì Ưu-tất-xoa (thiền), song với không tương ưng thì dao cắt hay hương xoa dữ thì Tỳ-bà (quán) và Xa-ma (chỉ). Vì Xa-ma-tha cũng đâu có khổ sướng. Y báo cùng với không (chỉ) tuy tịch mà thường chiếu, vì Tỳ-bà-xá-na tương ưng thì thí cho hay cướp đoạt cũng đâu có (quán) tuy chiếu mà thường tịch, vì Ưu-tất-xoa được mất.

(thiền) chẳng phải chiếu chẳng phải tịch. Vì chiếu mà thường tịch nên nói tục mà tức chân, vì tịch mà Tâm cùng không mà chẳng không tương ưng thì ái thường chiếu nên nói chân mà tức tục, chẳng phải kiến đều quên, từ bi cứu khắp tất cả. Thân cùng tịch chẳng phải chiếu nên ngậm miệng ở Tỳ-da không mà chẳng không tương ưng thì bên trong (Trong kinh Duy-ma, khi ngài Duy-ma-cật được hỏi đồng với cây khô, bên ngoài hiện đủ oai nghi. Y

về pháp môn bất nhị, ngài im lặng.).

báo cùng không mà chẳng không tương ưng thì vĩnh viễn dứt sự tham cầu mà đem tiền của giúp Lại nữa còn có mười môn quán tâm : người.

1 – Nói về pháp nhĩ

Tâm cùng không mà chẳng không, chẳng không mà chẳng phải chẳng không tương ưng thì thật 2 – Nêu ra quán thể

tướng mới tỏ, mở tri kiến Phật. Thân cùng không mà chẳng không, chẳng không mà chẳng phải 3 – Nói về sự tương ưng

chẳng không tương ưng thì một trần nhập chánh thọ, các trần tam-muội khởi. Y báo cùng không mà 4 – Cảnh tỉnh sự thượng mạn chẳng không, chẳng không mà chẳng phải chẳng không tương ưng thì hóa sanh đài hương, lầu báu, 5 – Răn sự biếng lười, xao lãng cõi nước trang nghiêm.

6 – Nêu lại quán thể

4 – Cảnh tỉnh sự thượng mạn : Nếu chưa được như trên thì chưa tương ưng.

7 - Nói về thị phi

5 – Răn sự biếng lười xao lãng : Như qua biển cần 8 – Chọn lựa thuyên chỉ

phải lên thuyền không nhờ thuyền thì làm sao qua được. Tu tâm cần phải nhập quán, chẳng có quán 9 – Chạm cảnh thành quán

thì lấy gì để minh tâm. Tâm còn chưa minh thì ngày nào tương ưng. Hãy nên suy xét kỹ, chớ nên tự thị.

10 – Khéo hợp với nguồn huyền.

8

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập 6 – Nêu lại quán thể : Chỉ biết nhất niệm tức không Do đó, hạng ngu mê không thể tự hiểu, hoặc nhân bất không, phi hữu phi vô, chẳng biết tức niệm, tức nghe nói mà ngộ giải nên hiệu là Thanh văn, không bất không, phi-phi-hữu phi-phi-vô.

nguyên vì chỗ tu lấy tứ đế làm bản hạnh. Quán vô thường mà sanh sợ, nghĩ không tịch để cầu an, sợ

7 – Nói về thị phi : Tâm chẳng phải hữu, tâm chẳng luân hồi trong lục đạo, ghét sanh tử của tam giới.

phải vô, tâm chẳng phải phi hữu, tâm chẳng phải Thấy khổ thường ôm lòng chán lìa, dứt tập hằng sợ

phi vô. Là hữu là vô tức là sa vào thị; phi hữu phi vô nó sanh, chứng diệt riêng khế hợp với vô vi, tu đạo tức là rơi vào phi. Như vậy, chỉ là cái phi (sai) của chỉ luận đến tự độ. Tâm đại thệ chưa khắp, đạo thị và phi, chưa phải là cái thị (phải) của phi thị và nhiếp hóa không thực hành. Lục hòa kính (Lục hòa phi phi. Nay dùng hai cái phi để phá hai cái thị, thị

kính: 1. Đồng giới hòa kính 2. Đồng kiến hòa kính 3.

phá phi thị vẫn còn là phi. Lại dùng hai cái phi để

Đồng hạnh hòa kính 4. Thân từ hòa kính 5. Khẩu từ

phá hai cái phi, phi phá phi phi tức là thị. Như vậy, hòa kính 6. Ý từ hòa kính)rỗng không, lòng thương chỉ là cái thị của phi thị và phi phi, chưa phải là bất ba cõi chẳng vận dụng, nhân trái vạn hạnh, quả

phi bất bất phi, bất thị bất bất thị. Cái lầm về thị phi thiếu viên thường, lục độ chưa tu, chẳng phải Tiểu nhỏ nhiệm rất khó thấy, phải để tinh thần sáng suốt, thừa thì là gì ? Đó là đạo Thanh văn vậy.

tư lự lặng yên hầu nghiên cứu kỹ lưỡng.

Hoặc có người chẳng nhân người khác nói mà tự

8 – Chọn lựa thuyên chỉ (Thuyên tức là năng ngộ vô thường, ngẫu nhiên duyên tán mà thể hội thuyên, Chỉ tức là sở thuyên.): Nhưng mà chí lý thì được chân lý nên gọi đó là Duyên giác. Nguyên chỗ

không lời, mượn văn ngôn để nói về ý chỉ của lý. Ý

tu tập của các Ngài lấy thập nhị nhân duyên làm chỉ và tông thú chẳng phải là quán, nhờ tu quán để

bản hạnh. Quán vô minh tức màø không, đạt các hội được tông thú. Nếu ý chỉ chưa minh thì lời chưa hành mà vô tác. Hai nhân (Hai nhân : vô minh và đúng; nếu tông thú chưa hội thì quán chưa sâu.

hành) đã chẳng phải nghiệp thì năm qua (Năm quả : Quán sâu mới hội được tông thú, lời đúng mới rõ thức, danh sắc, lục nhập, xúc và thọ.)đâu còn báo.

được ý chỉ. Ý chỉ và tông thú đã hiểu rõ rồi thì lời Ái thủ hữu không còn tỳ vết thì lão tử cũng đâu còn nói và quán đâu còn tồn tại nữa.

ràng buộc, nên có thể tức thì một mình giải thoát. Ở

yên chỗ vắng vẻ yên lặng quán vạn vật biến hóa 9 – Chạm cảnh thành quán : Phàm diễn lại ngôn từ, mà ngộ lý vô thường, thấy thu tàn mà vào chân đạo.

nêu lại quán thể là muốn nói về tông thú và ý chỉ

Bốn oai nghi nghiêm nghị, nhiếp tâm lự để an vui, không khác. Lời nói và quán tùy nơi mà dời đổi. Đổi tánh thích ở một mình, ưa nghĩ ngơi nơi rừng vắng.

lời thì ngôn và lý không sai, đổi quán thì quán và ý Chẳng ưa thuyết pháp, chỉ hiện sức thần thông để

chỉ không khác. Ý chỉ không khác tức là lý, lý không hóa độ người. Vào lúc không có Phật xuất thế, các sai tức là tông. Tông thú và ý chỉ là một nhưng hai Ngài làm ngọn lửa tiếp nối Phật đăng. Thân chỉ ưa tên, mà lời nói và quán là phương tiện dẫn dắt.

vắng lặng, ý thích trong sạch rỗng rang, ở một mình trên đỉnh núi hoang liêu quán các duyên tan mất.

10 – Khéo hợp với nguồn huyền : Phàm người ngộ

Chẳng làm lợi ích khắp cho mọi người, tự lợi cũng tâm đâu chấp quán mà mê ý chỉ, người đạt giáo há chưa viên mãn. Đối với bậc hạ thì có phần hơn, trệ lời mà lầm lý. Lý tỏ thì đường ngôn ngữ dứt, lời còn so với bậc thượng thì chưa đủ, cả hai đều nào có thể nói bàn. Ý chỉ hội thì chỗ tâm hành diệt, chẳng phải phẩm loại của các Ngài, mà địa vị ở

quán nào có thể nghĩ ngợi. Tâm ngôn chẳng thể

Trung thừa, đấy là đạo Bích Chi Phật vậy.

nghĩ bàn, thật đáng là “diệu khế hoàn trung” vậy.

Như người căn tánh vốn sáng, công đức chứa D

nhóm nhiều đời, học chẳng bác thiệp mà vẫn tự

sanh được sự hiểu biết. Tâm không duyên bất cứ

CHƯƠNG VII: CẤP BẬC LẦN LƯỢT CỦA chỗ nào mà hay lợi vật; từ bi rất lớn, chẳng bị ái kiến câu thúc, suốt ngày cứu độ chúng sanh chẳng BA THỪA

thấy có chúng sanh được độ. Nhất và dị đều đồng diệu chỉ, giải và hoặc đồng nguyên, nhân và pháp Phàm đại đạo mầu nhiệm thì vi tế sâu xa, lý bặt sự

đều không, cho nên gọi là Bồ-tát. Nguyên vì hạnh biểu hiện của danh tướng. Chí chân rỗng rang vắng tu của các ngài lấy lục độ làm chánh nhân. Thực lặng, lượng vượt ra ngoài các số, mà có thể khởi hành bố thí thì bỏ thân hết của; trì giới thì kiết-la lòng từ vô duyên tùy cơ cảm ứng. Chỉ thú bất nhị

(giới nhỏ) cũng không phạm; nhẫn nhục thì thấu rõ tùy theo căn tánh để phân chia. Thuận vật quên vô ngã, cắt thân nào hại gì, an nhẫn sự khen chê mình nên làm mà không làm, suốt ngày dạy bảo mà bát phong chẳng động; tinh tấn thì siêng năng cầu chẳng khác gì không nói, lập giáo nhiều đường mà pháp chí đạo như cứu lửa cháy đầu, sự tu hành và chẳng trái một đạo. Vì vậy, Đại thánh từ bi ứng cơ

giáo hóa người trong khoảng sát-na cũng không lợi vật, gom về chỗ sâu kín thì muôn kinh chẳng gián đoạn; thiền-na thì thân tâm yên lặng, an ban khác. Hàng trung hạ quán tứ đế, thập nhị nhân (An ban : Pháp sổ tức) vi tế, ở trong tịch định để tự

duyên mà tự thành Tiểu, bậc cao thượng tu lục độ

nuôi thân, dùng bốn oai nghi để lợi vật; trí tuệ thì rõ mà thành Đại.

biết duyên khởi tự tánh vô sanh, muôn pháp đều Như, nguồn tâm vắng lặng. Tuy biết phiền não 9

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập không thể xả bỏ, Bồ-đề không thể nắm lấy mà có Vì thế Thanh văn thấy khổ mà dứt tập, Duyên giác thể chẳng chứng vô vi, độ chúng sanh trong nhiều ngộ tập tan rã mà quán ly, Bồ-tát thấu rõ nguồn kiếp, rộng tu vạn hạnh, bình đẳng quan sát các loài, chân biết tập vốn không hòa hợp. Ba người cùng dưới đến tứ đế, thập nhị nhân duyên, trên gồm cả

quán tứ đế nhưng chứng quả có khác nhau, bởi do pháp bất cộng. Tâm đại thệ trùm khắp, đạo tứ

quán có cạn sâu, đối chiếu hẳn có cao thấp. Vì vậy, nhiếp gồm thâu, lấy ba cõi làm nhà, bốn loài sanh hạ thừa tu bậc hạ, chưa tu điều của bậc trung và làm con. Vận dụng hai thứ bi trí, hai thứ phước tuệ

thượng, Thượng thừa tu bậc thượng mà gồm tu cả

trang nghiêm siêu việt Nhị thừa, riêng ở bậc trung hạ. Bậc trung tu trung hạ, chẳng tu được bậc thượng, đó là đạo Đại thừa vậy.

thượng. Thượng trung hạ do người, chẳng phải tứ

đế khiến người có đại, tiểu. Nhưng ba thừa dù khác Vì vậy, lý nhất chân theo căn tánh mà có thứ bậc mà cùng đồng một điểm trọng yếu là thoát khổ.

sai khác, như được sự lợi ích tùy cơ nên nói đủ cả

Thanh văn tuy tiểu, hoặc ái kiến đã trừ nên đối với ba thừa. Nhưng mà chí lý hư huyền cùng tận đến ba cõi không còn lo âu, thân phần đoạn diệt vậy. Ba chỗ vi diệu thì một còn chẳng có, huống là nói đến minh (Ba minh : Túc mạng minh, Thiên nhãn minh, ba. Ba mà chẳng ba nên nói là ba, một mà chẳng Lậu tận minh.) chiếu sáng tỏ tường nên việc trong một nên nói là một. Chẳng phải ba mà một, ba còn tám vạn kiếp hiện tiền, sáu thông (Sáu thông : chẳng ba thì một mà ba, một cũng đâu có một. Một Thiên nhãn thông, thiên nhĩ thông, túc mạng thông, chẳng một tự chẳng phải ba, ba chẳng ba tự chẳng tha tâm thông, thần túc thông, lậu tận thông.) mặc ý phải một. Chẳng phải một, một chẳng phải thì ba vô vi nên có thể đi xuyên qua vách núi. Có lúc đi không còn. Chẳng phải ba, ba chẳng phải thì một đứng trên không hoặc an nhiên ngồi nằm, đi trên chẳng lập. Một chẳng lập vốn chẳng phải ba, ba nước nhẹ như lông hồng, bước trên đất như đi trên không còn vốn không có một. Một ba vốn không, nước, công năng cửu định đầy đủ, mười tám thứ

cái không này cũng không, cái không không đó biến hóa tùy tâm. Nhưng trong ba tạng nói Phật là không có gốc nên diệu tuyệt. Như vậy thì một đâu nhìn trên địa vị sáu căn thanh tịnh, nên có bằng có bị phân, ba đâu được hợp, hợp phân là từ nơi kém, chỗ bằng là cùng trừ tứ trụ, (Tứ trụ : Kiến nhất người vậy, lý nào có khác với lời ư ! Ví như có ba thiết trụ địa, Dục ái trụ địa, Sắc ái trụ địa, Hữu ái trụ

con thú qua sông, con sông vốn một, đâu có vì ba địa.) nếu hàng phục vô minh, ba tạng là kém, Phật con thú mà hợp. Lại đâu riêng gì con sông chẳng còn là kém, Nhị thừa khá biết. Nhìn lên đoạn và phải vì thú mà hợp, mà thú cũng chẳng phải do phục tuy khác, ở dưới có sự cách biệt ngộ và mê.

sông mà phân. Sông còn chẳng thành ba con sông, Như vậy, Nhị thừa có lỗi gì mà chẳng muốn tu !

đâu được lấy sông để hợp ba con thú. Thú còn Đức Như Lai vì đối với hàng đại căn muốn dẫn họ

chẳng thành một con thú, há được lấy thú mà thành về bảo sơ,û khiến tu chủng trí đồng khế hợp với sông. Sông chẳng phải thú nên đâu thể ba, thú chữ y (...) viên mãn, đương thời hoặc có khen hay chẳng phải sông nên đâu thể một. Chỉ một con chê, đề cao hay hạ thấp. Hạng phàm phu chẳng sông bao cả ba con thú mà sông chưa từng ba, ba biết, rồi lại sợ bị quở, nhưng họ đâu biết mình ái con thú qua một con sông mà thú chưa từng một.

kiến hãy còn nên còn cách hàng Nhị thừa xa lắm.

Thú chẳng phải một con để biết chân của chúng có Tuy cũng nói đến tu đạo nhưng các hoặc sử chưa ngắn dài, sông chẳng phải ba đểå rõ nước kia bỏ, chẳng những thân và miệng chưa đoan chánh không có sâu cạn. Nước không có sâu cạn ví như

cũng là do tâm siểm khúc. Kiến sanh từ nơi ý nên pháp không có sai khác, chân có dài ngắn là dụ cho giải trái với chân thuyên, chẳng y theo Thánh giáo, trí của mỗi bậc có sáng tối khác nhau. Như vậy chưa từng học hỏi bậc minh sư. Căn duyên chẳng pháp vốn không có ba mà người tự có ba hạng vậy.

phải chỉ huân tập từ đời trước, kiến giải chưa dự

vào hàng sanh tri, mà có khả năng thế trí biện Nay đây điểm khởi đầu của ba thừa thì tứ đế được thông đàm luận suốt ngày, có lúc lấy lời trong kinh nêu lên trước hết. Pháp vốn đã không có sai khác, bẻ cong theo cái hiểu của mình, luông tuồng nói thì tứ đế cũng đâu chẳng phải đại, mà nói rằng bậy để dối kẻ ngu, bài bác nhân quả tội phước.

hàng Thanh văn quán nó địa vị lại ở bậc tiểu. Thế

Thuận tình thỏa thích sanh yêu, nghịch ý bực bội mới biết tứ đế tợ như sông, người ví như thú.

ôm giận, hình trạng của ba thọ còn nguyên mà tự

Hàng Thanh văn kém nhất dụ như thỏ tuy lội qua xưng địa vị đồng hàng Bồ-tát. Các lỗi đã trình bày ở

sông mà chân không đến đáy, nên chưa có thể biết chương đầu chưa dứt thì chúng hãy còn trói buộc được chỗ sâu tột, địa vị các Ngài còn ở bậc thấp, người. Pháp Đại thừa chưa tu mà dám chê bậc đâu phải tất cả những người quán tứ đế đều thành Tiểu học, nói cho sướng mồm một lúc, cái họa chê tiểu. Như người trí chiếu cao minh, lượng bằng voi bai đành rành, ba đường khổ luân chịu báo nhiều lớn thì có thể đến cùng nguồn tận mé, hiển nhiên kiếp. Ôi ! Thật đáng thương thay ! Nói đến lòng thành đại, cho nên biết kẻ hạ trí quán thì được quả

thêm chua xót.

Thanh văn, người trung trí quán thì được quả

Duyên giác, bậc thượng trí quán thì được quả Bồ-Nhưng mà người đạt tánh đối cảnh càng thêm soi tát. Biết tông rõ ràng há cho toan tính ư !

chiếu, bậc quên tâm cùng với điều thiện chẳng có bận lòng, huống chi lỗi lầm sái quấy của ba nghiệp đâu để trong tâm một điểm trần.Vì vậy bậc đã soi thấy đạo huyền thì ba thọ (Ba thọ : khổ thọ, lạc thọ, 10

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập xả thọ.) đã sạch ở nguồn tâm, hàng tẩy uế đã tảo Tuyết mà mượn núi Tuyết để ví cho voi (Voi trắng trừ bảy chi (Bảy chi : Thân có ba là sát sanh, trộm như núi Tuyết.). Đây là lấy cái có thể so sánh với cướp, dâm dục. Miệng có bốn là nói hai lưỡi, nói nó, há cho rằng núi Tuyết là voi được ư ?

dối láo, nói hung ác, nói thêu dệt.) của thân miệng.

Đối với loại vô tình thì không phạm hạt bụi chiếc lá, Nay đây pháp chẳng phải thường mà chấp là hữu, đối với loài hữu thức thì không phiền đến bọ đến nên nhờ phi hữu để phá thường. Tánh chẳng phải sâu, khe sâu chưa đủ trong để sánh với các Ngài, đoạn mà chấp là vô, nên dùng phi vô để phá đoạn.

tuyết bay chẳng đủ sạch để so với các bậc ấy. Mến Cũng như sạch sẽ chẳng phải là nước tro mà nhờ

đức như chim tung cánh muốn bay cao tột đến nước tro nên rửa sạch, đây là lấy cái công năng trăng sao, bỏ ác như cá sợ câu lặn sâu tận đáy hay rửa, há lấy nước tro mà làm sạch ư ? Do đó sông đáy biển. Ánh sáng huyền diệu của mặt trời biết Trung đạo chẳng thiên, nhờ nhị biên mà biện cũng hổ với sự chiếu xa của trí, thượng giới thẹn chánh, đoạn thường chẳng phải, dựa vào vô và cùng ba cõi duyên tiêu. Cảnh trí hợp để rỗng không hữu để rõ chỗ sai. Hoặc hữu hoặc vô nói đã sai, tròn đầy, định tuệ quân bình để ngang nhau một chẳng phải hữu chẳng phải vô cũng đâu là phải. Tin cách mầu nhiệm. Ruộng dâu dầu đổi nhưng tâm biết người diệu đạt nguồn huyền chẳng phải hạng vẫn không dời, núi biển có dời nhưng chí vẫn thường tình có thể lường được. Vì sao ? Phàm không đổi, mà có thể ở chỗ huyên náo ngưng thần vọng chẳng phải do ngu sanh, chân chẳng phải do soi chiếu, nguồn tâm sáng sạch tuệ giải vô cùng.

trí được, đạt vọng gọi là chân, mê chân gọi là vọng, Quán pháp tánh để được chân như, xem lời Phật há có vọng tùy theo ngu biến, chân theo trí trở về, để y theo liễu nghĩa. Như vậy, trong nhất niệm chân vọng chẳng sai, ngu trí tự khác. Hễ muốn thấu pháp môn nào chẳng đủ. Bằng như người diệu tuệ

tỏ huyền tông trước tiên cần phải xét kỹ về ngu trí.

chưa bày, tâm không chuẩn đích, giải chẳng hợp lý, Nếu muốn xét kỹ về ngu trí phải khéo rõ biết về

hạnh thiếu siêu trần, trái pháp tánh mà thuận phàm chân vọng. Nếu muốn rõ biết về chân vọng lại cần tình, bỏ viên thuyên mà chấp quyền thuyết. Thế

phải nghiên cứu đến danh thể, danh thể nếu phân nên theo thứ lớp tùy cơ, đối căn mà lập giáo.

thì chân vọng tự biện. Chân vọng đã biện thì ngu trí rõ ràng. Vì vậy, kẻ ngu không có khả năng liễu trí, Chương này chỉ nói đến giềng mối, còn những chi người trí có thật chất đạt ngu. Nên biết chẳng phải tiết khác bỏ qua chưa bàn đến. Đường lối tông môn trí thì không do đâu để rõ chân vọng, chẳng phải trí có cạn có sâu, nay chỉ nói sơ lược về chỉ thú của thì đâu thể phân biệt danh thể. Vì sao ? Hoặc có nó, cái học của ba thừa có ảnh hưởng là cho biết danh mà không thể, hoặc nhân thể mà lập danh, được phần vị của nó vậy.

danh thể xen lẫn thật khó nghiên cứu đến cùng được. Thế nên, thể chẳng phải danh thì chẳng biện, D

danh chẳng phải thể thì chẳng lập. Nói thể cần phải nhờ đến danh, nói danh cần phải dựa vào thể.

CHƯƠNG VIII: SỰ LÝ KHÔNG HAI Nay đây ngoài thể lập danh, đó chỉ là danh mà Phàm diệu ngộ thông đường thì núi sông chẳng lấp, không thể, há có cái thể thích ứng với danh ư ? Ví mê danh trệ tướng thì mảy lông cũng thành cách như thỏ không có sừng mà đặt ra danh từ sừng thỏ, ngăn. Nhưng bổn nguyên của vạn pháp từ nơi thật đây là có tên gọi mà thật không sừng, há có sừng tướng mà ra, trần sa hoặc đến nguồn là chân tông.

để thích ứng với tên ư ? Không có thể mà lập danh Cho nên vạn tượng không bờ, Bát-nhã không bến, thì danh không thật danh, danh không thật danh thì vì pháp tánh ấy vốn chân, liễu đạt thành trí. Ví như

cái được gọi tên (sở danh) là không vậy. Cái được người đi biết đường thì muôn dặm có thể hy vọng gọi tên (sở danh) đã không thì cái hay gọi (năng đến nơi. Như người chạm vật, thông ngòi (Chạm danh) cũng không. Vì sao ? Vì đặt danh để gọi cái vật là dụ cho trệ hữu, thông ngòi dụ cho trệ vô.) thì thể của nó, không có thể thì lấy gì để thích ứng với suốt ngày bị giam trong giới hạn, vì họ chẳng biết danh. Nói thể là thể cốt để thích ứng với danh, vật có cái bờ vô hình, ngòi có cái mé rỗng không không danh lấy gì để thích ứng với thể, thể không cùng tột. Vì vậy, học Trung đạo mới hy vọng được thích ứng thì không phải thể, danh không danh thì thật tướng, như người chấp hữu trệ vô thì rốt cuộc chẳng phải danh. Vậy thì đâu riêng gì thể mới quy về biên kiến, vì họ chẳng biết cái tướng có, có nguyên hư mà danh cũng là bản tịch, nhưng mà chẳng phải có, cái thật không có, chẳng phải không.

không có thể thích ứng với danh do lai như thế.

Nay đây sắc tượng lăng xăng, xét đến cùng thì nó Danh thể thích ứng thì gọi là gì ?

chẳng phải tướng, âm thanh gầm thét xem cho kỹ

thì không có tiếng. Mê thì nói là có hình có tiếng, Phàm thể thì chẳng tự có danh, mượn cái danh ngộ thì biết là vắng lặng. Như vậy thì chân đế

khác để gọi ngã thể, danh chẳng phải tự thành lập chẳng trái với sự lý, tức thể của sự lý vốn là chân; mà nhờ cái thể khác để đặt ngã danh. Nếu thể

diệu trí chẳng khác với liễu tri, tức tánh của liễu tri chưa có hình thì danh đâu được gọi. Nếu danh vốn là trí. Nhưng mà diệu chỉ bặt lời nhờ văn ngôn chưa lập thì thể đâu được rõ. Nhưng rõ được thể

thuyên chỉ; chân tông chẳng phải tướng, mượn tuy nhờ danh, chẳng phải vì không có danh mà danh tướng để nêu tông. Như voi chẳng phải là núi không có thể. Lập danh vốn cần phải do thể, không 11

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập thể thì danh đó vốn không. Như vậy, thể chẳng phải nói đến đạo thể như thế nào, nhưng pháp vị nuôi do danh sanh mà danh sanh ở nơi thể vậy. Nay dưỡng tinh thần cho nên chắc được tịnh lạc.

đây thể ở trước danh, danh theo sau thể để phân biệt. Như thế thì lập danh để gọi tên cái thể, cho Huyền Giác tôi từ lâu khâm phục đức âm, chẳng nên biết thể là nguồn của danh thì nguyên do của phải dùng lời có thể thuật được. Gìn lòng tiết tháo, danh là duyên khởi từ nơi thể, vậy đầu mối của thể

một mình ở nơi vắng vẻ bặt dấu con người, ẩn y cứ vào đâu ?

mình trong hang núi, bạn thân không tới lui, chỉ có chim thú qua lại, suốt đêm miên miên, cả ngày lặng Phàm thể thì chẳng có hình dạng của ngã, nhờ

lặng, thấy nghe đều dứt, tâm thật vắng lặng. Một duyên hội hợp mà thành thể. Duyên chẳng phải từ

mình trên đỉnh núi, ở dưới cội cây, lánh sự đông ngã hội, nhân hội thể mà thành duyên. Nếu thể

đúc, hưởng thức ăn đạo, thật hợp với bạn.

chưa có hình thì duyên hội chỗ nào ? Nếu duyên chưa hội thì thể thành hình ở nơi đâu ? Thể thành Nhưng mà chánh đạo tịch liêu, tuy có tu mà khó hội, hình là duyên hội để thành hình, duyên hội là thể

bọn tà huyên náo không tập mà dễ thân. Nếu chưa thành hình để mà hội. Thể thành hình mà hội thì rõ phải bậc giải khế huyền tông, hạnh hợp với chân hình không riêng hội, hình không riêng hội thì hội thú thì chưa nên ở nơi vắng vẻ, ôm ấp sự vụng về

vốn không vậy. Duyên hội mà thành hình thì biết suốt một đời mình. Phải nên rộng hỏi bậc tiên tri, hội không có riêng hình, hội không có riêng hình thì thành khẩn khâm phục chấp tay quỳ gối, chỉnh ý hình vốn không vậy. Do đó, vạn pháp từ duyên đoan dung, ngày đêm quên nhọc, trước sau hết sanh không tự thể. Không tự thể nên gọi là tánh lòng ngưỡng mộ, khắc phục thân miệng, trừ sạch không. Tánh đã không tuy duyên hội mà chẳng phải biếng lười cống cao, chẳng quản hình hài, chuyên có, duyên đã hội tuy tánh không mà chẳng phải tinh chí đạo, mới có thể gọi là lóng thần nơi vuông không. Vì vậy, có của duyên hội, có mà chẳng phải tấc (Vuông tấc chỉ cho tâm.)Phàm muốn đạt lý diệu có. Không của tánh không, không mà chẳng phải huyền chẳng phải là dễ, kế đến quyết trạch như đi không. Vì sao ? Hội tức tánh không, nên nói chẳng trên băng mỏng, cần phải nghiêng tai để mắt mà phải có; không tức duyên hội nên gọi chẳng phải vâng theo huyền chỉ. Thu thúc tình trần để thưởng không. Nay nói chẳng phải có chẳng phải không, thức chỗ kín đáo sâu xa, quên lời mà vui với yếu chẳng phải ngoài cái có riêng có một cái không, chỉ, rửa sạch lụy phiền để ăn vị đạo mầu, đêm lo cũng chẳng phải lìa cái không riêng có một cái có.

lắng, ngày hỏi han chẳng lạm tóc tơ, được như thế

Như vậy thì rõ pháp chẳng phải có không, nên lấy thì mới có thể dấu mình trong hang núi, lặng lòng lo tên là chẳng phải có chẳng phải không. Chẳng toan không tiếp xúc với mọi người. Hoặc có người những chẳng phải có chẳng phải không, đã chẳng tâm chưa thông thấy vật thành bị ngăn ngại, muốn phải có không, lại chẳng phải chẳng có chẳng phải tránh nơi huyên náo, cầu chỗ yên lặng thì suốt cả

chẳng không. Như vậy, đâu riêng gì đường ngôn đời cũng chưa được yên. Huống hồ rừng xanh bát ngữ dứt mà cũng là chỗ tâm hành diệt vậy.

ngát núi đá chập chùng, thú gầm chim hót, tùng trúc um tùm, đá nước chênh vênh, ngọn gió rung D

cây, bìm sắn vương vấn, mây mù hòa hợp, vạn vật héo tàn tươi tốt theo tiết trời, sớm chiều bị những CHƯƠNG IX: THƯ KHUYÊN BẠN HỮU

thứ ấy làm hoa mắt, há chẳng phải là huyên náo rộn ràng ư ? Cho nên biết hễ kiến hoặc còn vương Thư mời Đại sư về núi của Thiền sư Huyền Lãng ở

vít thì chạm vào đâu cũng thành vướng mắc. Do đó, núi Tá Khê, huyện Phổ Dương, Vụ Châu.

trước cần phải biết đạo rồi sau mới ở núi. Nếu người chưa biết đạo mà ở núi trước thì chỉ thấy núi Từ buổi đến Linh Khê, tâm ý thảnh thơi, thường ắt quên đạo. Nếu người chưa ở núi mà trước đã chống gậy rong chơi trên đỉnh non cao thấp, phủi biết đạo thì chỉ thấy đạo quên núi. Quên núi thì đạo sạch thất đá hang núi ngồi yên. Trông ra muôn dặm tánh làm vui vẻ tinh thần, quên đạo thì bị núi non tùng xanh hồ biếc, trăng sáng tự sanh gió đùa mây làm hoa mắt. Do đó, người thấy đạo quên núi ở

trắng. Hoa đẹp cỏ thơm chim rừng tha ngậm, xa chốn nhân gian vẫn lặng, người thấy núi quên đạo gần đều nghe vượn hú từng hồi, lấy cuốc gối đầu, ở trong núi cũng ồn ào. Cần phải rõ ấm vô ngã, vô cỏ êm làm nệm. Đường đời lao xao tranh giành ngã thì ai ở nhân gian ? Nếu biết ấm nhập (Ấm : nhân ngã, tâm địa chưa đạt nên mới như thế.

Năm ấm. Nhập : Mười hai nhập.) như hư không thì xóm làng sẽ hoang vắng có khác gì hang núi. Như

Như có thì giờ, mong được gặp nhau.

người ba độc chưa bỏ, sáu trần còn nhiễu loạn, thân tâm tự mâu thuẫn thì có quan hệ gì đến sự

Thư đáp của Đại sư Huyền Giác huyên náo hay yên lặng của nhân gian hay hang núi đâu !

Từ lúc từ biệt đến nay đã mấy năm trường, trong lòng đau đáu nhớ nhung, bỗng nhận được thư của Vả lại, đạo tánh chan hòa cùng khắp như hư không, bạn thật thỏa lòng mong đợi. Sao lá thư chẳng thấy vạn vật vốn chẳng hệ lụy, lòng chân từ bình đẳng thì thanh sắc nào chẳng phải đạo ư ? Do vì kiến 12

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập đảo hoặc sanh bèn thành luân chuyển vậy. Nếu xúc phạm, lúc rảnh ngồi yên xin tạm suy nghĩ. Nếu như biết rõ cảnh chẳng phải có thì trước mắt không tôi nói dối hay sai thì xem xong rồi cứ đốt.

gì chẳng phải là đạo tràng. Biết rõ vốn không, do đó chẳng duyên mà chiếu, viên dung pháp giới giải và Đồng bạn HUYỀN GIÁC

hoặc nào khác, lấy hàm linh để biện lòng bi, dứt tưởng niệm để mà rõ trí. Trí sanh thì pháp sẽ viên Kính bái

chiếu, lìa cảnh lấy gì quán bi ? Bi trí lý hợp gồm thâu, trái chúng sanh thì lấy gì làm năng độ ? Lòng D

bi rộng lớn độ hết chúng sanh, chiếu tột cùng cảnh để trí viên mãn. Trí viên mãn thì lặng yên hay CHƯƠNG X: VĂN PHÁT NGUYỆN

huyên náo đồng xem như nhau, lòng bi rộng lớn thì oán thân đều cứu cả. Như vậy, đâu cần ở lâu trong Cúi

lạy viên mãn biến tri giác, hang núi mà theo chỗ tùy duyên. Huống chi pháp pháp rỗng rang dung hợp, tâm tâm tịch diệt vốn tự

Tịch tịnh bình đẳng bản chân nguyên,43

chẳng phải có, ai gượng gọi là không thì có sự

huyên náo gì đáng gọi là huyên náo, có sự yên lặng Tướng tốt trang nghiêm phi hữu vô, nào đáng gọi là yên lặng. Nếu biết vật và ngã hợp nhất thì kia đây chẳng gì không phải là đạo tràng, Tuệ sáng soi khắp vi trần sát.

đâu còn thuận theo sự huyên náo của nhân gian hay nhàn rỗi ở nơi hang núi. Do đó, bỏ động cầu Cúi

lạy trạm nhiên chân diệu giác, tịnh là gông ghét cùm yêu, lìa oán cầu thân là cũi chán lồng ưa. Nếu có thể lặng lẽ nơi huyên náo thì Mười hai phần giáo rất sâu xa, chợ búa không đâu chẳng phải là chỗ ngồi yên.

Cầu chỉ lỗi lầm, nhận lãnh lời dạy, oan trái do từ

Phi

văn, phi tự, phi ngôn thuyên, thiện hữu. Như vậy cướp đoạt hay hủy nhục đâu từng chẳng phải bổn sư ta, kêu la huyên náo không Một âm tùy loại đều hiểu rõ.

có gì chẳng phải tịch diệt. Cho nên biết diệu đạo không có hình mà vạn tượng chẳng trái với nó; chân như tịch diệt, các âm vang chẳng khác với Cúi

lạy thanh tịnh chư Hiền Thánh, tiếng. Mê thì kiến đảo hoặc sanh, ngộ thì không có trái thuận. Vắng lặng chẳng phải có, duyên hội thì Mười phương hòa hợp thật chân tăng, sanh, núi Nga Nghi (Ngọn núi Cửu Nghi)chẳng phải không, do duyên tan mà có thể diệt, diệt đã chẳng Giữ gìn giới cấm không trái phạm, phải diệt, lấy gì để diệt cái diệt; sanh đã chẳng phải sanh, lấy gì để sanh cái sanh. Sanh diệt đã không Cầm tích ôm bình lợi hàm linh.

thì thật tướng thường trụ. Vì vậy, nước định mênh mông niệm trần nào chẳng bị tẩy sạch, đèn trí sáng Noãn sanh, thai sanh và thấp hóa, ngời hoặc nào không bị trừ khử. Trái đó thì sáu nẻo tuần hoàn, hội đó thì ba đường ra khỏi. Như vậy Hữu sắc, vô sắc, tưởng, phi tưởng, sao chẳng đi thuyền tuệ rong chơi trên biển pháp, mà lại muốn đi xe gãy trục vào hang núi ư ! Cho Phi

hữu phi vô tưởng, tạp loại, nên biết vật loại lăng xăng, nhưng tánh chúng tự là một, nguồn linh lặng lặng chẳng chiếu mà biết. Thật Sáu

nẻo luân hồi chẳng tạm dừng.

tướng thiên chân, linh trí chẳng phải tạo, đối với người mê thì gọi là mất, đối với người ngộ thì gọi là Nay

con

đảnh lễ quy Tam bảo,

được. Được mất tại người, đâu có quan hệ gì đến động tịnh, ví như người chưa biết đi thuyền mà Vì

khắp chúng sanh phát đạo tâm, muốn oán ghét dòng nước quanh co kia ư ! Nếu có thể khéo biết huyền tông, tâm rỗng rang thầm khế

Quần sanh trầm luân trong biển khổ, hợp, động tịnh nói nín luôn là quy củ, lặng lẽ có chỗ

quy về, điềm nhiên không gián cách. Như vậy mới Nguyện nhờ từ lực Phật Pháp Tăng.

có thể tiêu dao nơi hang núi, phóng khoáng chốn thôn trang, thong thả hình nghi, vắng lặng tâm phủ, Từ bi phương tiện trừ các khổ, điềm đạm bên trong, thâm trầm bên ngoài. Với thân thì như bị câu thúc mà tâm thì tự tại thong dong, Chẳng bỏ nguyện rộng cứu hàm thức, hiện hình dung chốn hoàn vũ, giấu u linh nơi pháp giới. Như vậy thì ứng cơ có cảm, thích nghi, không Hóa

lực tự tại độ vô cùng,

tiêu chuẩn nhất định.

Hằng sa chúng sanh thành Chánh giác.

Thư viết sơ lược, ngoài ra làm sao trình bày cho hết được, nếu chẳng phải bạn đồng chí, đâu dám 13

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập Nói kệ này xong, con lại đảnh lễ quy y trước mười pháp, siêng hành lục độ, đọc tụng Đại thừa, hành phương ba đời tất cả chư Phật Pháp Tăng, cho con đạo lễ bái. Hoa thơm quả ngọt, âm thanh tán tụng, được nương nhờ sức Tam bảo chí tâm phát đèn đuốc đền đài, non biển suối rừng, trên không nguyện tu Vô thượng Bồ-đề, kể từ nay cho đến khi dưới đất của thế gian này từ hạt bụi nhỏ đều đem thành Chánh giác, khoảng giữa quyết định cần cầu cúng dường, gom góp công đức hồi hướng Bồ-đề.

không hề lui sụt. Khi chưa đắc đạo, thân không tật Suy tư liễu nghĩa, chỉ ưa nhàn tịnh, thanh tịnh lặng bệnh, thọ không yểu mạng, đến lúc lâm chung yên, chẳng thích huyên náo, chẳng ưa ở đông, chẳng thấy tướng ác, không sự lo sợ, chẳng sanh thường sống một mình, tất cả không cầu, chuyên điên đảo, thân không đau khổ, tâm chẳng tán loạn, tâm định tuệ, sáu thông đầy đủ, hóa độ chúng sanh chánh tuệ tỏ tường, chẳng qua trung ấm, chẳng tùy theo ý nguyện tự tại vô ngại, vạn hạnh thành vào địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ, thủy lục không tựu tinh diệu vô cùng, chánh trực viên minh, chí hành, thiên ma ngoại đạo, u minh quỷ thần, các thứ

thành Phật đạo.

tạp hình thảy đều chẳng thọ. Thường được thân người thông minh chánh trực, không sanh vào Nguyện đem thiện căn này chan rải khắp mười nước ác, chẳng gặp vua dữ, chẳng sanh biên địa, phương, trên tột Hữu đảnh, dưới đến phong luân, chẳng bị nghèo khổ, tôi trai tớ gái, thân hình người trên trời trong người, thân trong sáu đường của tất nữ, huỳnh môn hai căn, tóc vàng răng đen, ngu si cả hàm thức, tôi có công đức nào nguyện thí cho tăm tối, xấu xí tật nguyền, đui mù câm điếc, hễ là tất cả chúng sanh, tận vi trần kiếp chẳng bỏ một các điều đáng chán thảy đều chẳng sanh. Sanh ở

chúng sanh nào, tôi có bao nhiêu thiện căn đều trung quốc, trong nhà chánh tín, thường được thân xông ướp cho tất cả. Khổ não trong địa ngục, nam-nam, sáu căn đầy đủ, đoan chánh thơm tho, không mô Phật Pháp Tăng, xưng danh Phật Pháp Tăng, các dơ uế, ý chí hòa nhã, thân an tâm tịnh, không nguyện đều được giải thoát. Khổ não trong ngạ quỷ, tham sân si, ba độc dứt hẳn, chẳng tạo điều ác, nam-mô Phật Pháp Tăng, xưng danh Phật Pháp hằng nghĩ việc lành. Chẳng làm vương thần, không Tăng, nguyện đều được giải thoát. Khổ não trong làm sứ giả, không nguyện giàu sang, sống an cảnh súc sanh, nam-mô Phật Pháp Tăng, xưng danh nghèo, ít muốn biết đủ, chẳng tham cất chứa, cơm Phật Pháp Tăng, nguyện đều được giải thoát.

áo nuôi thân, chẳng trộm của người, chẳng giết Thiên nhân A-tu-la, hằng hà sa loài hàm thức, tám chúng sanh, chẳng ăn thịt cá, yêu kính hàm thức khổ thường thiêu đốt, nam-mô Phật Pháp Tăng, do như mình không khác. Tánh hạnh dịu dàng, chẳng thiện căn của tôi đều thoát khỏi ràng buộc.

vạch lỗi người, chẳng ca ngợi mình, chẳng tranh cùng người, oán thân bình đẳng, chẳng khởi phân Nam-mô Tam thế Phật,

biệt, chẳng sanh yêu ghét, chẳng muốn của người, của mình chẳng tiếc, chẳng thích xâm phạm, lòng Nam-mô

Tu-đa-la,

luôn ngay thẳng, tâm không hung bạo, thường ưa nhún nhường, miệng không nói ác, tâm không dua Bồ-tát, Thanh văn Tăng,

dối, ba nghiệp trong sạch, ở chỗ an ổn, không các chướng nạn. Trộm cắp giặc cướp, pháp vua tù Thánh chúng như vi trần.

ngục, gông cùm xiềng xích, đao thương tên giáo, thú dữ độc trùng, té núi té sông, lửa cháy gió cuốn, Chẳng bỏ lòng từ bi,

sấm sét hãi hùng, cây gãy núi lở, rui mục nhà sập, giặc giã đáng sợ, đến gần vây quanh, bắt bớ trói Nhiếp thọ loài quần sanh,

buộc, vu oan hủy báng, ngang ngược câu thúc, phàm các tai nạn thảy đều chẳng thọ. Ác quỷ tai Hàm

thức khắp hư không,

bay, thiên hành độc lệ, tà ma vọng lượng ở biển ở

sông, non cao núi lớn, các thần ở cây hễ có linh Quy y Phật Pháp Tăng.

thiêng hoặc nghe tên tôi hoặc thấy hình tôi phát tâm Bồ-đề, che chở cho nhau, chẳng não hại nhau, Lìa

khổ thoát tam đồ,

ngày đêm an ổn, không sự kinh sợ. Bốn đại mạnh khỏe, sáu căn thanh tịnh, chẳng nhiễm sáu trần, Mau

được siêu tam giới,

tâm không loạn tưởng cũng không hôn trầm, chẳng sanh đoạn kiến, chẳng chấp có không, xa lìa các tướng, phụng thờ đức Phật. Chẳng theo kiến chấp, Đều phát tâm Bồ-đề,

giải ngộ rõ ràng, đời đời tu tập chánh tuệ kiên cố, chẳng bị ma nhiếp. Đến lúc mạng chung an nhiên Ngày

đêm hành Bát-nhã.

vui sướng, bỏ thân thọ thân, không có oán đối, tất cả chúng sanh đồng làm bạn tốt. Sanh ra chỗ nào Đời đời siêng tinh tấn,

gặp Phật nghe Pháp, ấu niên xuất gia, làm tăng hòa hợp, thân luôn mặc áo ca-sa, thường ăn thức Như cứu lửa cháy đầu,

đựng trong bát, đạo tâm kiên cố, chẳng sanh kiêu mạn. Kính trọng Tam bảo, thường tu phạm hạnh, Lúc

đắc đạo Bồ-đề,

gần gũi minh sư, theo thiện tri thức, tin sâu chánh 14

https://thuviensach.vn

Thiền Tông Vĩnh Gia Tập Thệ nguyện độ tất cả.

Tôi

hành

đạo lễ bái,

Tôi

tụng kinh niệm Phật,

Tôi tu giới định tuệ,

Nam-mô

Phật Pháp Tăng.

Nguyện khắp các chúng sanh, Thảy đều thành Phật đạo,

Tôi cùng các hàm thức,

Kiên

cố cầu Bồ-đề.

Đảnh lễ Phật Pháp Tăng,

Nguyện sớm thành Chánh giác.

D

15

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn LỜI NÓI ĐẦU

Về phần lượng, quyển sách này chưa thấm vào đâu; song phần phẩm, nó thật đáng kể. Nếu là độc Trước đây chúng tôi đã cho ra tập Thiền Căn Bản, giả nghiền nát được văn tự, có thể con đường đốn do các Thiền sư y trong kinh rút ra phương pháp tu ngộ không xa. Nếu là hành giả thì nương vào đây thiền theo thứ lớp từ thấp lên cao. Đến tập này để

làm kim chỉ nam tiến bước, bảo sở không mong tên là Thiền Đốn Ngộ, căn cứ vào các tác phẩm cũng sẽ đến.

của các Thiền sư nằm trong hệ thống Thiền tông do Tổ Bồ-đề-đạt-ma truyền xuống. Tập sách này do THÍCH THANH TỪ

góp năm tác phẩm nhỏ chung lại.

TU VIỆN CHÂN KHÔNG

Tác phẩm đầu là Thiền Tông Vĩnh Gia Tập của Thiền sư Huyền Giác, đệ tử Lục Tổ Huệ Năng.

Mùa An Cư 1974

Ngài thông suốt tam tạng giáo điển, lại rành rẽ về

phương pháp tu Chỉ Quán của Tông Thiên Thai. Do THIỀN SƯ HUYỀN GIÁC

đó, trong tác phẩm này Ngài giải thích cách tu Chỉ

Quán và Thiền rất tinh vi, độc giả có thể nhân đó

"

vào cửa đốn ngộ. Thích Định Huệ, một Thiền sinh tại Thiền Viện Chân Không phiên dịch, chúng tôi LỜI DỊCH GIẢ

xem lại và cho đứng vào phần đầu của tập sách.

Quyển Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn là một quyển Tác phẩm thứ hai là Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn luận nhỏ, nếu căn cứ phần lượng mà nói thì không của Thiền sư Tuệ Hải, đệ tử Mã Tổ Đạo Nhất, cháu thấm vào đâu đối với tam tạng giáo điển, nếu nhìn đời thứ ba của Lục Tổ Huệ Năng. Chúng tôi phiên vào phẩm mà bàn là một viên ngọc quý vô giá của dịch và đã xuất bản vào năm 1971, nhưng hiện đã Thiền tông nói riêng, của Phật giáo Đại thừa nói hết, nay cho in vào đây cũng là một cách tái bản chung. Vì thế, sau khi xem nó, Mã Tổ bảo chúng cho độc giả tiện việc nghiên cứu.

“Việt Châu có Đại Châu tròn sáng thấu suốt tự tại không ngại”. Đành rằng Mã Tổ nói Đại Châu là Tác phẩm thứ ba là Truyền Gia Bảo Thiền Tông ngầm ý chỉ Thiền sư Tuệ Hải, song sự thâm ngộ

Trực Chỉ của Thạch Thành Kim hiệu Thiên Cơ đời của Thiền sư Tuệ Hải được bày hiện dưới mắt Mã Minh, Ngài là môn đệ dòng Thiền Lâm Tế. Chúng Tổ qua quyển luận nhỏ này.

tôi phiên dịch, chưa xuất bản.

Tên Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn nghĩa là “Cửa Tác phẩm thứ tư là Tọa Thiền Dụng Tâm Ký của trọng yếu chóng ngộ vào đạo”. Người tu hành Thiền sư Thiệu Cẩn hiệu Oánh Sơn dòng Tào muốn được mau ngộ tất nhiên phải bước vào cửa Động ở Nhật Bản. Chúng tôi phiên dịch và đã cho này, chớ không còn cửa nào khác. Bởi vì cửa này in chung trong quyển Tham Thiền Yếu Chỉ xuất bản là cửa tiến thẳng vào thẳng không quanh co, không vào năm 1962, hiện đã hết.

mượn nhiều phương tiện. Tiến thẳng vào thẳng cái gì ? – Tiến thẳng đến vô sanh, vào thẳng Phật tánh.

Tác phẩm thứ năm là Tham Thiền Yếu Chỉ của Hòa Những pháp tu khác hầu hết đều chỉ dạy từ từ, từ

thượng Hư Vân, một Thiền sư Trung Hoa gần thấp lên cao, từ cạn vào sâu. Duy pháp Đốn Ngộ

chúng ta nhất. Trong tác phẩm này, Ngài dạy này : “Ngay nơi sanh diệt nhận vô sanh, ngay nơi nghiêng về thoại đầu theo lối tu sau này của dòng phàm phu thấy được Phật tánh”. Ta hãy nghe trong Lâm Tế. Chúng tôi phiên dịch và đã cho xuất bản đây định nghĩa Thiền định : “Vọng niệm chẳng sanh năm 1962, hiện đã hết. Để góp lại làm một tài liệu là Thiền. Ngồi thấy bản tánh là Định”. Thiền không chung cho phương pháp tu đốn ngộ, chúng tôi cho có nghĩa là ngồi, mà trong bốn oai nghi tâm đều in chung trong tập này.

thanh tịnh sáng suốt không có một vọng niệm dấy khởi. Định không có nghĩa chú tâm vào một cảnh, Năm tác phẩm trên mới chỉ là một phần rất nhỏ

mà thấy được bản tánh của mình. Bản tánh tức là trong các tác phẩm của Thiền tông. Nếu phiên dịch Phật tánh hay chân tâm. Bản tánh không sanh hết các tác phẩm về Thiền Đốn Ngộ có thể đến cả

không diệt, nên tâm không chạy theo cảnh sanh trăm quyển thế này. Vì phương tiện có hạn, chúng diệt. Định ấy mới thật chân định.

tôi cố gắng làm được bao nhiêu thì mừng bấy nhiêu.

Điều cần yếu là độc giả khéo nghiền ngẫm để lãnh Pháp tu Đốn Ngộ này thật đơn giản, mà rất siêu hội. Một câu mà lãnh hội được thì tất cả đều việt. Vì lời dạy rất bình dị nằm gọn trong một vài thông.Nếu đọc cả trăm quyển mà không lãnh hội câu là đủ tu giải thoát. Như một câu trong đây : được vẫn là người đứng ngoài cửa. Một thông tất

“Việc đến chẳng nhận, tất cả chỗ không tâm”. Mới cả đều thông thì còn nói gì nhiều gì ít ? Thế nên đọc qua chúng ta thấy nó rất tầm thường, song quý ở chỗ lãnh hội, chớ không quý ở chỗ đọc nhiều.

nhận xét kỹ sẽ thấy nó hiện đầy đủ “Như Lai Thanh Tuy thế, người không lãnh hội được, mà đọc nhiều Tịnh Thiền” hay “Kim Cang Tam-muội ”, “Pháp Hoa sách Thiền hoặc đọc nhiều lần, lâu ngày cơ duyên Tam-muội” v.v… Thật vậy, “Việc đến chẳng nhận”

thuần thục tự nhiên lãnh hội.

tức là tám gió thổi chẳng động. Bởi vì việc lợi, việc 1

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn suy, việc hủy nhục, việc đề cao, việc khen ngợi,

- Cái gì là kho báu nhà mình của Tuệ Hải ?

việc chê bai, việc khổ, việc vui đến, tâm đều không chấp nhận. Do tâm không chấp nhận nên không

- Chính nay ngươi hỏi ta là kho báu của ngươi, đầy động, mà luôn luôn an nhiên trước mọi cảnh. Thế

đủ tất cả không thiếu thốn, tự do sử dụng, đâu nhờ

không phải Đại định là cái gì ? “Tất cả chỗ không tìm cầu bên ngoài.

tâm”, tức là trong mọi trường hợp, mọi thời gian không khi nào phóng tâm chạy theo ngoại cảnh.

Ngay câu nói này, Sư tự nhận bản tâm không do Tâm không theo cảnh là tâm như như hay là Đại hiểu biết, vui mừng lễ tạ.

Bát-nhã. Thế là đầy đủ Như Lai Thiền rồi.

Sư ở lại đây hầu Mã Tổ sáu năm.

Bởi lời dạy cao siêu chắc thật này, nên Thiền sư

Tuệ Hải dám đoan quyết với chúng ta rằng : “Các Sau vì bổn sư tuổi già, Sư phải về phụng dưỡng.

ông nếu y theo lời dạy đây tu, mà chẳng được giải Từ đây, Sư tàng ẩn chỗ thâm ngộ của mình, hiện thoát, tôi xin trọn đời thay các ông chịu tội trong Đại bề ngoài như kẻ tầm thường. Sư thầm soạn quyển địa ngục”. Thiền sư đã khéo dùng lời vấn đáp để

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn này, bị Huyền Ấn là chỉ dạy cho chúng ta dễ trực nhận, mà lại còn dám cháu trong Pháp môn lén lấy đem trình Mã Tổ.

cam đoan y đó tu hành sẽ được giải thoát, bằng không Ngài sẽ chịu tội địa ngục thế cho chúng ta.

Mã Tổ xem xong, bảo đại chúng : Thật còn gì đại bi bằng. Nếu chúng ta đủ duyên cầm trên tay quyển luận này mà không chịu y đó tu

- Việt Châu có Đại Châu (hạt châu lớn) tròn sáng hành, thật là chúng ta đã cô phụ ơn Ngài !

thấu suốt, tự tại không ngại.

Khi phiên dịch quyển luận này, chúng tôi mong quý Khi ấy, ở trong chúng có người biết Sư họ Châu độc giả cùng chúng tôi đồng nỗ lực tiến thẳng bèn rủ nhau lần lượt tìm đến thưa hỏi và nương tựa.

đường chim mà chư Phật chư Tổ nói chung, Thiền Từ đó, người ta gọi Sư là Hòa thượng Đại Châu.

sư Tuệ Hải nói riêng, đã vạch và đã đi. Mong thay !

Sư từng từ chối không chịu chỉ dạy, nhưng chúng Kính ghi

cứ khư khư theo hầu, bất đắc dĩ Sư phải dùng biện tài vô ngại để giáo hóa.

Dịch giả : THÍCH THANH TỪ

D

TU VIỆN CHÂN KHÔNG

ĐỐN NGỘ NHẬP ĐẠO YẾU MÔN

Cuối Xuân Tân Hợi (1971)

Cúi đầu đảnh lễ chư Phật khắp mười phương, các

"

chúng Bồ-tát lớn. Nay con soạn luận này, sợ e không hợp tâm Phật, xin cho con sám hối; nếu hợp TIỂU SỬ: THIỀN SƯ TUỆ HẢI (ĐẠI CHÂU) tâm Phật, trọn đem bố thí tất cả hữu tình, nguyện đời sau đều được thành Phật.

Sư họ Châu quê ở Kiến Châu, theo Hòa thượng Đạo Trí chùa Đại Vân ở Việt Châu xuất gia học đạo.

Hỏi : Phải tu pháp gì chóng được giải thoát ?

Sơ khởi, Sư đến tham vấn Mã Tổ (Thiền sư Đạo Đáp : Chỉ có một môn đốn ngộ là chóng Nhất). Mã Tổ hỏi :

được giải thoát.

- Từ đâu đi đến ?

- Thế nào là đốn ngộ ?

Sư thưa :

- Đốn là chóng trừ vọng niệm. Ngộ là ngộ không chỗ được.

- Ở Việt Châu chùa Đại Vân đến.

- Từ cái gì mà tu ?

- Đến đây tính cầu việc gì ?

- Từ căn bản mà tu.

- Đến cầu Phật pháp.

- Thế nào từ căn bản mà tu ?

- Kho báu nhà mình chẳng đoái hoài, bỏ nhà chạy đi tìm cái gì ? Ta trong ấy không có một vật, cầu

- Tâm là căn bản.

Phật pháp cái gì ?

- Làm sao biết tâm là căn bản ?

Sư lễ bái thưa :

2

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

- Kinh Lăng-già nói : “Tâm sanh thì các thứ pháp

- Tâm ấy giống vật gì ?

sanh, tâm diệt thì các thứ pháp diệt”. Kinh Duy-ma nói : “Muốn được tịnh độ, phải tịnh tâm ấy, tùy tâm

- Tâm ấy chẳng phải xanh vàng đỏ trắng, chẳng ấy tịnh là Phật độ tịnh”. Kinh Di Giáo nói : “Chỉ kềm phải dài ngắn tới lui, chẳng nhơ chẳng sạch, chẳng tâm một chỗ không việc gì chẳng xong”. Kinh nói : sanh chẳng diệt, yên tịnh thường lặng lẽ. Đó là

“Thánh nhân cầu tâm chẳng cầu Phật, ngu nhân hình tướng của bản tâm, cũng là bản thân. Bản cầu Phật chẳng cầu tâm, trí nhân điều tâm chẳng thân là thân Phật.

điều thân, ngu nhân điều thân chẳng điều tâm”.

Kinh Phật Danh nói : “Tội từ tâm sanh lại từ tâm

*

diệt”. Thế nên biết, tất cả thiện ác đều do tâm mình, do đó nói tâm là căn bản.

- Thân tâm này lấy cái gì để thấy ? Lấy mắt thấy, lấy tai, mũi và thân tâm v.v… để thấy chăng ?

Nếu người cầu giải thoát trước phải biết căn bản.

Nếu chẳng đạt được lý này, luống uổng nhọc công,

- Cái thấy này không phải như các thứ thấy đó.

từ nơi tướng bên ngoài mà cầu, thật không thể

được. Kinh Thiền Môn nói : “Từ nơi tướng bên

- Đã không như các thứ thấy đó, là lấy cái gì thấy ?

ngoài mà cầu, dù trải qua nhiều kiếp trọn không thể

thành. Từ giác quán (xét soi) bên trong mà tu, bằng

- Là tự tánh thấy. Vì sao ? Vì tự tánh (tánh của khoảng một niệm liền chứng Bồ-đề”.

mình) xưa nay trong sạch yên tịnh không lặng, chính trong cái thể không lặng ấy hay sanh cái thấy

- Tu căn bản phải lấy pháp gì để tu ?

này.

- Chỉ tọa thiền, thiền định liền được. Kinh Thiền

- Chỉ như thể thanh tịnh còn không thể có, thì cái Môn nói : “Cầu trí Thánh của Phật, cốt phải thiền thấy này từ đâu mà có ?

định. Nếu không thiền định, thì niệm tưởng xao động, phá hoại căn lành kia”.

- Ví như trong gương sáng tuy không có hình tượng, mà có thể thấy tất cả hình tượng. Vì sao ?

- Thế nào là thiền ? Sao là định ?

Vì gương sáng không tâm. Người học đạo nếu tâm không có chỗ nhiễm, vọng tâm chẳng sanh, tâm

- Vọng niệm chẳng sanh là thiền. Ngồi thấy bản ngã sở (tâm chấp mình và sự vật của mình) diệt, tự

tánh là định. Bản tánh là tâm vô sanh của ông vậy.

nhiên được thanh tịnh, vì thanh tịnh nên hay sanh Định là đối cảnh tâm không sanh, tám gió thổi cái thấy này.

chẳng động. Tám gió là: lợi (tài lợi), suy (suy hao), hủy (hủy nhục), dự (đề cao), xưng (khen ngợi), cơ

Kinh Pháp Cú nói : “Trong cứu cánh không, rõ ràng (chê bai), khổ (đau khổ), lạc (vui vẻ). Nếu người dựng lập, ấy là thiện tri thức”.

được định như thế, tuy là phàm phu mà liền vào vị

Phật. Vì sao ? Vì kinh Bồ-tát Giới nói : “Chúng sanh

*

thọ Phật giới, liền vào ngôi vị chư Phật”. Người được như thế gọi là giải thoát, cũng gọi đến bờ kia,

- Kinh Niết-bàn trong phẩm Kim Cang Thân nói : hơn lục độ, vượt khỏi tam giới, là Bồ-tát đại lực, là

“Không thể thấy mà thấy rõ ràng, không có biết mà bậc Tôn vô lượng lực, là đại trượng phu.

không chẳng biết” là thế nào ?

*

- Không thể thấy, vì cái thể của tự tánh không hình tướng, không thể có, nên nói : “Không thể thấy”.

- Tâm trụ chỗ nào là trụ ?

Song cái thấy không thể được đó, thể nó yên tịnh lặng lẽ, không có tới lui, chẳng lìa dòng đời, mà

- Tâm trụ chỗ không trụ là trụ.

dòng đời không lôi cuốn được nó, thản nhiên tự tại, tức là thấy rõ ràng.

- Thế nào là chỗ không trụ ?

Không có biết, vì tự tánh không hình, vốn không

- Chẳng trụ tất cả chỗ, ấy là trụ chỗ không trụ.

phân biệt, nên nói “không có biết”. Không chẳng biết, vì trong cái thể không phân biệt ấy đầy đủ

- Thế nào là chẳng trụ tất cả chỗ ?

hằng sa diệu dụng. Hay phân biệt tất cả, thì không việc gì chẳng biết, nên nói “không chẳng biết”. Kệ

- Chẳng trụ tất cả chỗ là : Chẳng trụ nơi lành dữ, có Bát-nhã nói : “Bát-nhã không biết, không việc gì không, trong ngoài, chặng giữa, chẳng trụ không, chẳng biết; Bát-nhã không thấy, không chỗ nào cũng chẳng trụ chẳng không, chẳng trụ định, cũng chẳng thấy”.

chẳng trụ chẳng định, tức là chẳng trụ tất cả chỗ.

Chỉ cái chẳng trụ tất cả chỗ, ấy là chỗ trụ. Người

- Kinh nói : “Chẳng thấy có không là chân giải thoát”.

được như thế, gọi là tâm không trụ. Tâm không trụ

Thế nào là chẳng thấy có không ?

là tâm Phật.

3

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

- Khi chứng được tâm thanh tịnh gọi là có, trong đó

*

chẳng sanh cái tưởng được tâm thanh tịnh, gọi là chẳng thấy có. Được cái tưởng không sanh không

- Môn đốn ngộ này lấy gì làm Tông (chủ) ? Lấy gì trụ, mà không khởi tưởng được không sanh không làm Chỉ (chỉ thú) ? Lấy gì làm Thể ? Lấy gì làm trụ, gọi là chẳng thấy không, nên nói chẳng thấy có Dụng ?

không. Kinh Lăng Nghiêm nói : “Biết thấy lập biết là gốc vô minh, biết thấy không thấy, đây là Niết-bàn”.

- Lấy vô niệm (tâm không dấy khởi) làm Tông.

Cũng gọi là giải thoát.

Vọng tâm chẳng khởi làm Chỉ. Lấy thanh tịnh làm Thể. Lấy trí làm Dụng.

*

- Đã nói vô niệm làm Tông, chưa biết vô niệm là vô

- Thế nào là không có chỗ thấy ?

niệm nào ?

- Nếu thấy kẻ nam người nữ và tất cả màu sắc

- Vô niệm là không tà niệm, chớ chẳng phải không hình tượng, mà ở trong đó không khởi tâm yêu ghét chánh niệm.

thì cùng không thấy chẳng khác, ấy là không có chỗ

thấy.

- Thế nào là tà niệm ? Thế nào là chánh niệm ?

- Khi đối tất cả màu sắc hình tượng thì gọi là thấy,

- Niệm có, niệm không là niệm tà, chẳng niệm có khi chẳng đối màu sắc hình tượng cũng gọi là thấy không là niệm chánh; niệm thiện, niệm ác là niệm chăng ?

tà, chẳng niệm thiện ác là niệm chánh; cho đến niệm khổ vui, sanh diệt, thủ xả, oán thân, yêu ghét

- Gọi thấy !

thảy đều là niệm tà, chẳng niệm khổ vui… là niệm chánh.

- Khi đối vật là có thấy, khi không đối vật làm sao có thấy ?

- Thế nào là chánh niệm ?

- Nay nói thấy, không luận đối vật cùng chẳng đối

- Chánh niệm là chỉ niệm Bồ-đề .

vật. Vì sao ? Vì tánh thấy thường hằng, khi có vật thì thấy vật, khi không vật thì thấy không. Thế nên

- Bồ-đề có thể được chăng ?

biết, vật tự có đi lại, tánh thấy không có đi lại, các căn (tai, mũi, lưỡi, thân…) cũng như vậy.

- Bồ-đề không thể được.

- Ngay khi thấy vật, trong cái thấy có vật chăng ?

- Đã không thể được làm sao chỉ niệm Bồ-đề ?

- Trong cái thấy chẳng lập vật.

- Bồ-đề chỉ là danh tự giả lập, thật không thể được.

Cũng không có trước sau được. Vì không thể được

- Ngay khi thấy không vật, trong cái thấy có không nên không có niệm. Chỉ cái không niệm ấy gọi là vật chăng ?

chân niệm. Bồ-đề không có chỗ niệm. Không có chỗ niệm tức là tất cả chỗ không tâm, ấy là không

- Trong cái thấy chẳng lập không vật.

có chỗ niệm.

*

Những lối giải vô niệm như trên, đều là tùy sự

phương tiện giả lập danh tự, vẫn đồng một thể,

- Khi có tiếng là có nghe, khi không tiếng lại được không hai không khác. Cốt biết tất cả chỗ không nghe chăng ?

tâm tức là “vô niệm”. Khi được vô niệm thì tự nhiên giải thoát.

- Cũng nghe.

*

- Khi có tiếng là từ tiếng có nghe, khi không tiếng làm sao được nghe ?

- Thế nào là hành hạnh Phật ?

- Nay nói nghe chẳng luận có tiếng không tiếng. Vì

- Chẳng hành tất cả hạnh là hành hạnh Phật, cũng sao ? Vì tánh nghe thường hằng. Khi có tiếng liền gọi là hạnh chánh, cũng gọi là hạnh Thánh. Như

nghe, khi không tiếng cũng nghe.

trước đã nói, chẳng hành có không, yêu ghét v.v…

ấy vậy. Đại luật quyển năm phẩm Bồ-tát nói : “Tất

- Người nghe như thế là ai ?

cả Thánh nhân chẳng hành hạnh chúng sanh, chẳng hành hạnh chúng sanh là hạnh Thánh”.

- Là tánh nghe của mình, cũng gọi là người biết nghe.

*

4

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

- Thế nào là chánh kiến ?

thể được. Không một tướng có thể được là tướng thật. Tướng thật là tướng Như Lai diệu sắc thân.

- Thấy mà không có chỗ thấy là chánh kiến.

Kinh Kim Cang nói : “Lìa tất cả các tướng gọi là chư Phật”.

- Thế nào thấy mà không có chỗ thấy ?

- Phật nói sáu ba-la-mật, tại sao nay chỉ nói một,

- Khi thấy tất cả sắc không khởi nhiễm trước.

cho là đầy đủ, xin nói nguyên nhân một gồm đủ sáu Không nhiễm trước thì không khởi tâm yêu ghét, ấy pháp ?

là thấy mà không có chỗ thấy. Nếu khi được thấy mà không có chỗ thấy gọi là con mắt Phật, trọn

- Kinh Tư Ích nói : “Ngài Võng Minh gọi Phạm thiên không có con mắt khác. Nếu khi thấy tất cả sắc nói : Nếu Bồ-tát bỏ tất cả phiền não gọi là Bố thí ba-khởi yêu ghét, ấy là có chỗ thấy. Có chỗ thấy là con la-mật. Nơi các pháp không có chỗ dính mắc gọi là mắt chúng sanh, trọn không có con mắt khác làm Trì giới ba-la-mật. Nơi các pháp không có chỗ xâm con mắt chúng sanh, cho đến các căn cũng lại như

phạm gọi là Nhẫn nhục ba-la-mật. Nơi các pháp lìa thế.

tướng gọi là Tinh tấn ba-la-mật. Nơi các pháp không có chỗ trụ gọi là Thiền định ba-la-mật. Nơi

*

các pháp không hý luận (nói trò đùa vô nghĩa) là Trí tuệ ba-la-mật”. Đó gọi là sáu pháp. Nay nói sáu

- Nói lấy Trí làm Dụng, thế nào là Trí ?

pháp này chẳng khác, vì tóm lược pháp thứ nhất là bỏ, thứ hai là không khởi, thứ ba là không niệm,

- Biết hai tánh không tức là giải thoát. Biết hai tánh thứ tư là lìa tướng, thứ năm là không trụ, thứ sáu là chẳng không, thì không được giải thoát. Ấy gọi là không hý luận. Sáu pháp như thế, tùy việc phương Trí, cũng gọi là rõ tà chánh, cũng gọi hiểu Thể

tiện tạm đặt tên, chớ đến chỗ diệu lý thì không hai Dụng. Hai tánh không là Thể, biết hai tánh không là không khác. Chỉ biết một bỏ thì tất cả đều bỏ, giải thoát. Lại không sanh nghi gọi là Dụng. Nói hai không khởi thì tất cả đều không khởi. Trên đường tánh không là chẳng sanh tâm có không, lành dữ, mê lầm không khế hội ắt cho có sai khác. Người yêu ghét vậy.

ngu mắc kẹt trong pháp số, nên trôi lăn mãi trong sanh tử. Bảo cho các người học đạo, chỉ tu pháp

*

Bố thí là tròn đầy muôn pháp, huống là năm pháp mà chẳng đủ sao ?

- Môn này từ đâu mà vào ?

*

- Từ bố thí ba-la-mật mà vào.

- Tam học đẳng dụng, cái gì là tam học ? Thế nào

- Phật nói sáu pháp ba-la-mật (đến bờ kia hay là đẳng dụng ?

được cứu cánh) là hạnh của Bồ-tát, tại sao ở đây chỉ nói riêng bố thí ba-la-mật thì đâu thể đầy đủ mà

- Tam học là giới định tuệ.

được vào ?

- Nghĩa giới định tuệ thế nào ?

- Người mê không biết năm độ kia (trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) đều nhân bố thí

- Thanh tịnh không nhiễm là Giới. Biết tâm chẳng mà sanh. Chỉ tu bố thí thì sáu pháp đều đầy đủ.

động, đối cảnh vắng lặng là Định. Khi biết tâm chẳng động mà chẳng sanh tưởng chẳng động, khi

- Bố thí vật gì ?

biết tâm thanh tịnh mà chẳng sanh tưởng thanh tịnh, cho đến thiện ác đều hay phân biệt, mà ở trong ấy

- Bố thí là bỏ hai tánh.

không nhiễm, được tự tại, ấy gọi là Tuệ.

- Thế nào là hai tánh ?

Nếu khi biết thể của giới định tuệ đều không thể

được, thì không phân biệt, là đồng một thể, ấy gọi

- Bố thí là bỏ tánh thiện ác, bố thí là bỏ tánh có là tam học đẳng dụng.

không, tánh yêu ghét, tánh không chẳng không, tánh định chẳng định, tánh tịnh bất tịnh, tất cả đều

*

cho bỏ hết thì được hai tánh không. Nếu khi được hai tánh không, cũng chẳng được khởi tưởng hai

- Nếu khi tâm trụ tịnh, chẳng phải chấp tịnh sao ?

tánh không, cũng chẳng được khởi nghĩ tưởng có bố thí, tức là chân thật hành bố thí ba-la-mật, cũng

- Khi được trụ tịnh, mà chẳng khởi tưởng trụ tịnh, gọi là muôn duyên đều bặt. Muôn duyên đều bặt, ấy là không chấp tịnh.

tức là tất cả pháp tánh không ấy vậy. Pháp tánh không là tất cả chỗ không tâm. Nếu khi được tất cả

- Tâm khi trụ không, chẳng phải chấp không chỗ không tâm là không có một tướng có thể được.

chăng ?

Vì sao ? Vì tự tánh không, nên không một tướng có 5

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

- Nếu khởi tưởng không, gọi là chấp không.

Hư không pháp thân.

- Nếu khi tâm được trụ chỗ không trụ, chẳng phải Ngay nơi thân mình là thân nào ?

chấp chỗ không chỗ trụ sao ?

- Biết tâm chẳng hoại là Thật tướng pháp thân. Biết

- Chỉ cái khởi tưởng không là không có chỗ chấp.

tâm bao gồm vạn tượng là Công đức pháp thân.

Nếu ông muốn thấu rõ, hiểu được tâm không có Biết tâm không tâm là Pháp tánh pháp thân. Tùy chỗ trụ, thì khi ngồi ngay thẳng chỉ biết tâm, chớ

căn cơ ứng nói là Ứng hóa pháp thân. Biết tâm suy nghĩ tất cả vật, tất cả thiện ác đều chớ suy nghĩ, không hình không thể được là Hư không pháp thân.

vì việc quá khứ đã đi rồi, chớ suy nghĩ, thì tâm quá Nếu người thấu rõ nghĩa này là biết không chứng.

khứ tự bặt, gọi là không việc quá khứ. Việc vị lai Người không đắc không chứng là chứng Phật pháp chưa đến, chớ mong chớ cầu, thì tâm vị lai tự bặt, thân. Nếu có chứng có đắc, cho là chứng được ấy gọi là không việc vị lai. Việc hiện tại đã hiện tại, đối là người tà kiến tăng thượng mạn, gọi là ngoại đạo.

tất cả việc chỉ biết không chấp, không chấp là Vì cớ sao ? Kinh Duy-ma nói : “Xá-lợi-phất hỏi chẳng khởi tâm yêu ghét, thì tâm hiện tại bặt, gọi là Thiên nữ : Ngươi đã được pháp gì, chứng được không việc hiện tại. Không nhiếp thuộc ba thời, pháp gì, mà biện được như thế ? Thiên nữ đáp : cũng gọi không ba thời. Nếu khi tâm khởi đi thì chớ

Tôi không được không chứng, mới được như thế; theo đi, tâm đi tự bặt. Nếu khi tâm khởi đứng cũng nếu có được có chứng thì ở trong Phật pháp là chớ theo đứng, tâm đứng tự bặt. Ấy là tâm không người tăng thượng mạn”.

trụ, là trụ chỗ không trụ vậy. Nếu tự biết rõ ràng khi trụ nơi trụ, chỉ có vậtù trụ cũng không có chỗ trụ,

*

cũng chẳng không chỗ trụ.

- Kinh nói Đẳng giác, Diệu giác, thế nào là Đẳng Nếu tự biết rõ ràng tâm chẳng trụ tất cả chỗ, gọi là giác ? Thế nào là Diệu giác ?

rõ ràng thấy được bản tâm, cũng gọi là rõ ràng thấy tánh vậy. Chỉ cái tâm chẳng trụ tất cả chỗ ấy, tức là

- Tức sắc tức không (“Tức sắc tức không”: là thấy tâm Phật, cũng gọi là tâm giải thoát, tâm Bồ-đề, sắc mà không tâm; hoặc thấy tánh sắc tức là tâm vô sanh, sắc tánh không. Kinh nói : “chứng vô không.) gọi là Đẳng giác. Vì hai tánh không, gọi là sanh pháp nhẫn” đó vậy.

Diệu giác. Lại nữa không giác, không không giác, gọi là Diệu giác.

Nếu ông khi chưa được như thế, phải cố gắng ! Cố

gắng ! Cần dụng công thêm, khi công thành thì tự

- Đẳng giác cùng Diệu giác là khác hay chẳng khác?

hội. Nói hội, là tất cả chỗ không tâm, ấy là hội. Nói không tâm là không cái tâm giả chớ chẳng phải

- Vì tùy sự phương tiện giả lập hai tên, chớ bản thể

không tâm chân. Tâm giả là tâm yêu ghét. Tâm là một không hai không khác, cho đến tất cả pháp chân thật là tâm không yêu ghét. Chỉ không tâm đều như vậy cả.

yêu ghét thì hai tánh không. Hai tánh không thì tự

nhiên giải thoát.

*

*

- Kinh Kim Cang nói : “Không pháp có thể thuyết, ấy gọi là thuyết pháp”, nghĩa đó thế nào ?

- Chỉ lúc ngồi thiền dụng công, khi đi có được dụng công chăng ?

- Thể của Bát-nhã cứu cánh thanh tịnh, không có một vật có thể được, ấy gọi là “không pháp có thể

- Nay nói dụng công, chẳng riêng khi ngồi, cho đến thuyết”. Ngay trong thể không tịch của Bát-nhã, đầy đi đứng ngồi nằm, làm công việc, trong tất cả thời đủ diệu dụng như hằng sa, tức là không việc gì đều thường dụng công không gián đoạn ấy gọi là chẳng biết, “ấy gọi là thuyết pháp”. Cho nên nói thường trụ.

“không pháp có thể thuyết, ấy gọi là thuyết pháp”.

*

- Kinh nói : “Có người thiện nam thiện nữ thọ trì đọc tụng kinh này, nếu bị người khinh chê, là người ấy

- Kinh Phương Quảng nói năm thứ pháp thân : tội nghiệp đời trước lẽ phải sa vào đường ác, do đời nay bị người khinh chê nên tội nghiệp đời trước Thật tướng pháp thân

liền được tiêu diệt, sẽ được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác”, nghĩa đó thế nào ?

Công đức pháp thân

- Như có người chưa gặp đại thiện tri thức chỉ tạo Pháp tánh pháp thân

nghiệp ác, bản tâm thanh tịnh bị ba độc vô minh che lấp không thể lộ bày, cho nên nói lẽ phải sa vào Ứng hóa pháp thân

đường ác. Do đời nay bị người khinh chê, tức là hôm nay phát tâm cầu Phật đạo, khiến vô minh diệt 6

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn hết, ba độc chẳng sanh, thì bản tâm sáng suốt, lại động, khi chẳng chiếu cũng chẳng động. Vì sao ?

không loạn niệm, các ác hằng dứt sạch nên đời này Bởi trong vô tình không có động, cũng không có bị người khinh chê. Vô minh diệt hết, loạn niệm chẳng động.

chẳng sanh, thì tự nhiên giải thoát, nên nói sẽ được Bồ-đề. Chính khi phát tâm gọi là đời này, chẳng Lại như ánh sáng mặt trời khi chiếu thế gian, ánh phải cách đời.

sáng có động chăng ? – Chẳng động. Nếu khi chẳng chiếu có động chăng ? – Chẳng động. Vì

- Kinh lại nói : “Như Lai có ngũ nhãn” thế là sao ?

sao ? - Vì ánh sáng kia vô tình, dùng ánh sáng vô tình chiếu soi, cho nên chẳng động, chẳng chiếu

- Thấy sắc thanh tịnh gọi là Nhục nhãn. Thấy thể

cũng chẳng động. Chiếu đó là tuệ, chẳng động là thanh tịnh gọi là Thiên nhãn. Đối các cảnh sắc cho định.

đến thiện ác đều hay phân biệt vi tế, không có nhiễm trước, ở trong ấy được tự tại, gọi là Tuệ

Nếu Bồ-tát dùng pháp định tuệ đồng ấy thì được Vô nhãn. Thấy không có chỗ thấy gọi là Pháp nhãn.

thượng giác. Cho nên nói “định tuệ đẳng dụng tức Không thấy không không thấy gọi là Phật nhãn.

là giải thoát”. Nói vô tình là không phàm tình, chẳng phải không Thánh tình.

- Lại, kinh nói Đại thừa Tối thượng thừa, nghĩa ấy thế nào ?

- Thế nào là phàm tình ? Thế nào là Thánh tình ?

- Đại thừa là Bồ-tát thừa, Tối thượng thừa là Phật

- Nếu khởi hai tánh (có không, yêu ghét) tức là thừa.

phàm tình. Hai tánh không tức là Thánh tình.

- Tu thế nào để được thừa này ?

*

- Người tu Bồ-tát thừa tức là Đại thừa. Chứng Bồ-

- Kinh nói : “Bặt đường nói năng, dứt chỗ tâm nghĩ

tát thừa rồi, lại không khởi quán, đến chỗ không tu, (ngôn ngữ đạo đoạn, tâm hành xứ diệt). Nghĩa đó yên tịnh thường lặng lẽ, chẳng thêm chẳng bớt, gọi thế nào ?

là Tối thượng thừa, tức là Phật thừa.

- Dùng lời nói để hiển bày nghĩa, được nghĩa phải

*

bặt lời. Nghĩa tức là không, không tức là đạo, đạo thì bặt lời, nên nói “bặt đường nói năng”. Dứt chỗ

- Kinh Niết-bàn nói : “Định nhiều tuệ ít chẳng lìa vô tâm nghĩ là được nghĩa thực tế (thực tại) thì chẳng minh, định ít tuệ nhiều thêm lớn tà kiến, định tuệ

khởi quán, vì chẳng khởi quán nên vô sanh, vì vô đồng nhau gọi là giải thoát”. Nghĩa đó thế nào ?

sanh nên tất cả tánh sắc đều không, vì tánh sắc không nên muôn duyên đều dứt, muôn duyên đều

- Đối tất cả thiện ác đều phân biệt là tuệ; đối với cái dứt, ấy là “dứt chỗ tâm nghĩ”.

bị phân biệt chẳng khởi yêu ghét, chẳng nhiễm trước nó là định, đây là định tuệ đồng dùng vậy.

*

- Không bàn không nói gọi là định, chính khi bàn nói

- Như như là thế nào ?

được gọi là định chăng ?

- Như như là nghĩa chẳng động. Tâm chân như nên

- Nay nói định, chẳng luận nói cùng chẳng nói, vẫn gọi là như như. Thế nên biết chư Phật quá khứ

thường định. Vì sao ? Vì khi dùng tánh định nói hành hạnh này được thành đạo; Phật hiện tại hành năng phân biệt thì nói năng phân biệt cũng là định.

hạnh này cũng được thành đạo; Phật vị lai hành Nếu khi dùng tâm Không để quán sắc, thì lúc quán hạnh này cũng được thành đạo. Ba đời chư Phật sắc cũng không. Nếu khi chẳng quán sắc, chẳng chỗ tu và chứng đạo không khác, nên nói như như.

nói chẳng phân biệt cũng không. Cho đến thấy Kinh Duy-ma nói : “Chư Phật cũng như, Di Lặc nghe hiểu biết cũng như thế. Vì cớ sao ? Vì tự tánh cũng như, cho đến tất cả chúng sanh thảy đều không thì đối tất cả chỗ đều không. Không thì như”. Vì sao? - Vì Phật tánh chẳng dứt, bởi có không chấp, không chấp là đồng dùng. Bởi Bồ-tát tánh vậy.

thường dùng pháp đẳng không (cả thảy đều không) như thế nên được đến cứu cánh. Cho nên nói “định

*

tuệ đồng nhau gọi là giải thoát”.

- Tức sắc tức không, tức phàm tức thánh, phải đốn Tôi lại vì ông nói thí dụ để hiển bày, khiến ông tỉnh ngộ chăng ?

tỉnh, được hiểu dứt nghi. Ví như gương sáng khi chiếu soi hình tượng, ánh sáng của gương có động

- Phải.

chăng ? – Chẳng động. Lúc chẳng chiếu cũng động chăng ? – Chẳng động. Tại sao ? - Vì gương sáng

- Thế nào là tức sắc tức không, tức phàm tức dùng ánh sáng vô tình chiếu, nên khi chiếu chẳng thánh ?

7

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

- Tâm có nhiễm tức sắc, tâm không nhiễm tức khứ đều tu hạnh không thọ thanh tịnh, được thành không, tâm có nhiễm tức phàm, tâm không nhiễm Phật đạo. Thời nay có người phát tâm tu hạnh tức Thánh. Lại, chân không mà diệu hữu là tức sắc, không thọ thanh tịnh thì cùng chư Phật đồng công sắc không có thật là tức không. Nay nói không là đức đẳng dụng không khác, cho nên nói “vào vị

tánh sắc tự không, chẳng phải sắc diệt mới không.

chư Phật”. Như thế, được giác ngộ cùng Phật giác Nói sắc là tánh không tự có sắc, không phải sắc ngộ đồng. Cho nên nói “vị đồng bậc Đại giác rồi, hay làm sắc.

mới thật là con Phật”. Từ tâm thanh tịnh sanh trí, trí thanh tịnh gọi là con chư Phật, cũng gọi là thật con

*

Phật.

- Kinh nói : Pháp môn tận (hết) vô tận (không hết) là

*

thế nào ?

- Nói Phật với Pháp, là Phật có trước hay Pháp có

- Vì hai tánh Không nên thấy nghe không sanh là trước ? Nếu Pháp có trước thì Pháp ấy do Phật tận (hết). Tận là các lậu (nguyên nhân sanh tử) hết.

nào nói? Nếu Phật có trước thì nương giáo pháp Vô tận là ở trong thể vô sanh đầy đủ hằng sa diệu nào được thành đạo?

dụng, tùy việc ứng hiện thảy đều đầy đủ, mà trong bản thể cũng không tổn giảm gọi là vô tận. Ấy là

- Phật cũng có trước Pháp, cũng có sau Pháp.

pháp môn tận vô tận vậy.

- Nhân đâu nói Phật, Pháp có trước sau ?

- Tận cùng vô tận, là một hay khác ?

- Nếu căn cứ Pháp tịch diệt mà nói thì Pháp trước

- Thể là một, nói thì có khác.

Phật sau. Nếu căn cứ Pháp văn tự mà nói thì Phật trước Pháp sau. Vì cớ sao ? - Vì tất cả chư Phật

- Thể là một tại sao nói có khác ?

đều nhân nơi Pháp tịch diệt mà được thành Phật, tức là Pháp trước Phật sau.

- Một là thể của nói, nói là dụng của thể. Vì tùy sự

ứng dụng, nên nói thể đồng mà nói thì khác. Ví như

Kinh nói : “Làm thầy chư Phật, ấy là Pháp vậy”. Sau trên trời có một mặt nhật, dưới đất để các thứ chậu khi thành đạo rồi, Phật mới nói rộng mười hai bộ

chứa nước đầy, trong mỗi chậu đều thấy có mặt kinh dẫn dắt giáo hóa chúng sanh, chúng sanh nhật. Các mặt nhật trong chậu thảy đều tròn đầy nương nơi pháp Phật giáo hóa tu hành được thành cùng mặt nhật trên trời không sai biệt, nên nói thể

Phật, ấy là Phật trước Pháp sau.

đồng. Vì tùy chậu đặt tên nên có sai biệt, do đó có khác. Cho nên bảo thể đồng, nói thì có khác. Các

*

mặt nhật hiện trong chậu đều tròn đầy, so với mặt nhật chánh trên trời không có thua kém, nên nói “vô

- Thế nào là thuyết thông tông chẳng thông ?

tận”.

- Nói và làm trái nhau, tức là thuyết thông tông

- Kinh nói : “Chẳng sanh chẳng diệt”, pháp gì chẳng chẳng thông.

sanh ? Pháp gì chẳng diệt ?

- Thế nào là tông thông thuyết cũng thông ?

- Pháp ác chẳng sanh, pháp thiện chẳng diệt.

- Nói và làm không sai biệt, tức là thuyết thông tông

- Thế nào là ác ? Thế nào là thiện ?

cũng thông.

- Tâm nhiễm lậu (ô nhiễm và trầm luân) là ác. Tâm

- Kinh nói : “Pháp đến chẳng đến, chẳng đến đến”

không nhiễm lậu là thiện. Chỉ không nhiễm không là thế nào ?

lậu thì pháp ác chẳng sanh. Khi được không nhiễm không lậu thì thanh tịnh tròn sáng, lóng yên thường

- Nói đến mà làm chẳng đến, gọi là đến chẳng đến.

lặng, cứu cánh không dời đổi, ấy gọi là pháp thiện Làm đến mà nói chẳng đến, gọi là chẳng đến đến.

chẳng diệt. Đây tức là chẳng sanh chẳng diệt vậy.

Làm nói đều đến, gọi là đến đến.

*

*

- Trong Bồ-tát Giới nói : “Chúng sanh thọ Phật giới

- Phật pháp chẳng hết hữu vi, chẳng trụ vô vi. Thế

liền vào vị chư Phật, vị đồng bậc Đại giác rồi, mới nào là chẳng hết hữu vi ? Thế nào là chẳng trụ vô thật là con Phật”, nghĩa này thế nào ?

vi ?

- Phật Giới là tâm thanh tịnh đó vậy. Nếu có người

- Chẳng hết hữu vi là từ mới phát tâm cho đến ở

phát tâm tu hành hạnh thanh tịnh, được tâm không dưới cội Bồ-đề thành Đẳng chánh giác, sau đến có chỗ thọ, gọi là thọ Phật giới. Chư Phật đời quá 8

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn Song lâm vào Niết-bàn, trong khoảng giữa đó tất cả

- Mắt tai mũi lưỡi thân, năm thức này chung thành pháp đều không bỏ. Ấy là chẳng hết hữu vi.

Thành sở tác trí. Ý thức thứ sáu riêng thành Diệu quan sát trí. Tâm thức thứ bảy riêng thành Bình Chẳng trụ vô vi là tuy tu vô niệm mà chẳng dùng vô đẳng tánh trí. Thức hàm tàng thứ tám riêng thành niệm làm chỗ chứng. Tuy tu Không mà chẳng lấy Đại viên cảnh trí.

Không làm chỗ chứng. Tuy tu Bồ-đề Niết-bàn vô tướng vô tác, mà chẳng dùng vô tướng vô tác làm

- Bốn trí này là khác hay đồng ?

chỗ chứng. Ấy là chẳng trụ vô vi.

- Thể đồng mà tên khác.

*

- Thể đã đồng tại sao tên khác ?

- Có địa ngục hay không có địa ngục ?

- Vì tùy sự đặt tên (Câu đáp này trong bản văn

- Cũng có cũng không.

thiếu, dịch giả thêm cho đủ nghĩa.)

- Tại sao cũng có cũng không ?

- Đã tùy sự đặt tên thì khi một thể, cái gì là Đại viên cảnh trí ?

- Vì tùy tâm tạo tất cả nghiệp ác thì có địa ngục.

Nếu tâm không nhiễm, vì tự tánh Không thì không

- Yên tịnh không lặng tròn sáng chẳng động là Đại địa ngục.

viên cảnh trí. Đối các trần không khởi yêu ghét tức là hai tánh Không, hai tánh Không là Bình đẳng

*

tánh trí. Hay vào cảnh giới các căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) khéo phân biệt mà chẳng khởi loạn

- Chúng sanh chịu tội có Phật tánh chăng ?

tưởng, được tự tại là Diệu quan sát trí. Hay khiến các căn tùy sự ứng dụng, thảy vào Chánh định,

- Cũng đồng Phật tánh.

không có hai tướng là Thành sở tác trí.

- Đã có Phật tánh thì chính khi vào địa ngục Phật

- Rút bốn trí làm ba thân, bao nhiêu trí chung làm tánh đồng vào chăng ?

một thân, bao nhiêu trí riêng làm một thân ?

- Chẳng đồng vào.

- Đại viên cảnh trí riêng thành Pháp thân. Bình đẳng tánh trí riêng làm Báo thân. Diệu quan sát trí

- Vậy chính khi chúng sanh vào địa ngục Phật tánh cùng Thành sở tác trí chung làm Hóa thân. Ba thân ở chỗ nào ?

này cũng giả lập tên để phân biệt, cốt cho người chưa hiểu xem. Nếu người liễu đạt lý này cũng

- Cũng đồng vào.

không có ba thân ứng dụng. Vì sao ? Vì thể tánh không tướng, từ gốc không trụ mà lập, cũng không

- Đã đồng vào thì khi chúng sanh chịu tội Phật tánh có gốc không trụ.

cũng đồng chịu tội chăng ?

*

- Phật tánh tuy theo chúng sanh đồng vào, mà chúng sanh chịu tội khổ, Phật tánh xưa nay vẫn

- Thế nào là thấy chân thân Phật ?

không chịu.

- Chẳng thấy có không, là thấy chân thân Phật.

- Đã đồng vào nhân đâu chẳng chịu ?

- Thế nào là chẳng thấy có không, là thấy chân thân

- Chúng sanh là có tướng, có tướng thì có thành Phật ?

hoại, Phật tánh là không tướng, không tướng thì tánh Không. Thế nên, tánh chân không không có

- Có nương nơi không mà lập, không nương nơi có hoại. Ví như có người chất củi trong hư không, củi mà hiển bày, vốn chẳng lập có thì không đâu còn.

lâu ngày bị mục, hư không chẳng mục. Hư không Đã chẳng còn không thì có từ đâu mà có. Có với dụ Phật tánh, củi dụ chúng sanh. Vì thế, nói đồng không làm nhân cho nhau mà có. Đã làm nhân cho vào mà không đồng chịu.

nhau mà có thì thảy đều sanh diệt. Chỉ lìa hai cái thấy này, tức là thấy chân thân Phật.

*

- Có Không còn không thể được, huống là dựng lập

- Chuyển tám thức thành bốn trí, rút bốn trí thành chân thân, thì căn cứ vào đâu mà lập ?

ba thân, vậy mấy thức chung thành một trí, mấy thức riêng thành một trí ?

- Vì có hỏi nên lập. Nếu khi không hỏi thì tên chân thân cũng không thể lập. Vì sao ? Ví như gương sáng nếu khi đối vật tượng tức hiện hình tượng, 9

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn nếu khi chẳng đối vật tượng trọn chẳng thấy hình

- Là thọ thân đời sau vậy. Thân đời sau là thọ sanh tượng.

trong sáu đường. Vì chúng sanh hiện đời tâm mê ưa kết các nghiệp, sau ắt theo nghiệp thọ sanh, cho

*

nên nói đời sau.

- Thế nào là thường chẳng rời Phật ?

- Ở đời nếu có người chí tâm tu hành được cứu cánh giải thoát, chứng vô sanh pháp nhẫn, hằng lìa

- Tâm không khởi diệt, đối cảnh vắng lặng, trong tất tam giới chẳng thọ thân sau. Người không thọ thân cả thời cứu cánh không tịch, tức là thường chẳng sau là chứng pháp thân. Pháp thân tức là thân Phật.

rời Phật.

- Tên hai mươi lăm cõi làm sao phân biệt ?

*

- Bản thể là một, vì tùy dụng đặt tên nên có rõ ràng

- Thế nào là pháp vô vi ?

hai mươi lăm cõi. Hai mươi lăm cõi là mười điều ác, mười điều lành và năm ấm.

- Là hữu vi vậy.

- Thế nào là mười điều ác, mười điều lành ?

- Nay hỏi pháp vô vi nhân sao đáp hữu vi?

- Mười điều ác là : Sát sanh, trộm cắp, tà dâm, nói

- Hữu nhân vô mà lập, vô nhân hữu mà hiển. Vốn dối, nói thêu dệt, nói hai lưỡi, nói hung ác và tham, chẳng lập hữu thì vô từ đâu mà sanh. Nếu luận về

sân, tà kiến. Mười điều lành là ngược lại chẳng làm chân vô vi là chẳng chấp hữu vi cũng chẳng chấp mười điều ác trên.

vô vi, ấy là pháp chân vô vi. Vì cớ sao ? Kinh nói :

“Nếu chấp tướng pháp là chấp ngã nhân, nếu chấp

*

tướng phi pháp là chấp ngã nhân. Thế nên, chẳng nên chấp pháp, chẳng nên chấp phi pháp” tức là

- Trước nói vô niệm mà tôi chưa thông tột ?

được chân pháp vậy. Nếu thấu rõ được lý này là chân giải thoát, là hội được pháp môn bất nhị.

- Vô niệm là ở tất cả chỗ mà không tâm, không tất cả cảnh, không có những nghĩ cầu, đối các cảnh

- Thế nào là nghĩa trung đạo ?

sắc hằng không khởi động. Được vô niệm gọi là chân niệm. Nếu dùng niệm khởi nghĩ làm niệm là tà

- Nghĩa hai bên vậy.

niệm, chẳng phải chánh niệm. Vì sao ? Vì Kinh nói :

“Nếu dạy người lục niệm (niệm Phật, niệm Pháp,

- Nay hỏi nghĩa trung đạo, tại sao đáp nghĩa hai niệm Tăng, niệm giới, niệm thí, niệm Thiên) gọi là bên ?

phi niệm”. Có lục niệm gọi là tà niệm. Không lục niệm gọi là chân niệm. Kinh nói : “Này thiện nam !

- Hai bên nhân giữa mà lập, giữa nhân hai bên mà Chúng ta trụ trong pháp vô niệm được sắc vàng ba sanh. Trước nếu không có hai bên thì giữa từ đâu mươi hai tướng như thế, phóng hào quang lớn soi mà có ? Nay nói giữa là nhân hai bên mà có. Cho khắp các thế giới, công đức không thể nghĩ bàn, nên biết, giữa cùng hai bên nhân nhau mà lập, thảy Phật còn nói chẳng hết, huống là các thừa mà có đều vô thường, sắc thọ tưởng hành thức cũng lại thể biết”.

như thế.

Người được vô niệm, sáu căn không nhiễm, tự

*

nhiên được vào tri kiến chư Phật. Được như thế, gọi là Phật tạng (kho tàng Phật) cũng gọi là Pháp

- Thế nào gọi là năm ấm ?

tạng (kho tàng Pháp) hay bao gồm tất cả Phật, tất cả Pháp. Vì cớ sao ? Vì vô niệm vậy. Kinh nói : “Tất

- Đối sắc nhiễm sắc, theo sắc thọ sanh, gọi sắc ấm.

cả chư Phật đều từ Kinh này xuất sanh”.

Vì lãnh nạp vào trong tám gió (lợi, suy, hủy, dự, xưng, cơ, khổ, lạc), ưa tập những thứ tin tà, từ

- Đã bảo vô niệm thì câu “Vào tri kiến Phật” từ đâu trong sự lãnh thọ mà sanh, gọi là thọ ấm. Mê tâm mà lập ?

chấp tưởng, theo tưởng thọ sanh, gọi là tưởng ấm.

Kết nhóm các hành, theo hành thọ sanh, gọi là

- Từ vô niệm lập. Vì sao ? Kinh nói : “Từ gốc vô trụ

hành ấm. Nơi thể bình đẳng vọng khởi phân biệt lập tất cả Pháp”. Lại nói : “Ví như gương sáng, dính mắc, theo thức thọ sanh, gọi là thức ấm. Thế

trong gương tuy không hình tượng mà hay hiện nên gọi là năm ấm

muôn vàn hình tượng. Vì sao ? Vì gương sáng nên hay hiện muôn vàn hình tượng”. Người học đạo do

*

tâm không nhiễm nên vọng niệm chẳng sanh, tâm ngã nhân diệt, cứu cánh thanh tịnh, vì thanh tịnh

- Kinh nói : Hai mươi lăm cõi, thế nào là hai mươi hay sanh tri kiến vô lượng.

lăm cõi ?

10

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

*

Quyển luận này chẳng truyền cho người không tin, chỉ truyền cho người đồng kiến đồng hạnh. Phải

- Thế nào là đốn ngộ? (Câu này trong văn không có, xem xét người đối trước có tâm thành tín, kham e bản chữ Hán sót, dịch giả thêm vào.) lãnh thọ không lui sụt, người như thế mới nên vì họ

mà nói, chỉ dạy khiến cho họ được ngộ. Tôi làm

- Đốn ngộ là ngay trong đời này được giải thoát.

quyển luận này là vì người hữu duyên, chẳng phải Làm sao mà biết ? Ví như sư tử con, khi mới lọt cầu danh lợi.

lòng mẹ quả nhiên là sư tử. Người tu đốn ngộ cũng như thế, ngay khi tu liền vào vị Phật. Như tre mùa Chư Phật nói ra ngàn kinh muôn luận, chỉ vì xuân sanh măng, cũng ngay trong mùa xuân măng chúng sanh mê muội, tâm hạnh chẳng đồng, tùy bằng tre, đồng không có khác. Vì cớ sao ? Vì trong chỗ tà chấp của họ mà nói pháp đối trị, nên có sai ruột trống. Người tu đốn ngộ cũng như thế. Vì biệt. Nếu luận về lý giải thoát cứu cánh chỉ là việc chóng trừ vọng niệm hằng dứt ngã nhân, cứu cánh đến chẳng nhận, tất cả chỗ không tâm, hằng lặng lẽ

không tịch, cùng Phật bằng nhau, đồng không có như không, cứu cánh thanh tịnh tự nhiên giải thoát.

khác. Cho nên nói : “Ngay nơi phàm là thánh”.

Người tu đốn ngộ chẳng rời thân này liền vượt tam Ông chớ cầu hư danh miệng nói chân như, mà tâm giới. Kinh nói : “Chẳng hoại thế gian mà vượt khỏi tợ khỉ vượn, tức lời nói việc làm trái nhau, gọi là dối thế gian, chẳng xả phiền não mà vào Niết-bàn”.

mình, sẽ sa vào đường ác. Chớ cầu cái khoái lạc hư danh nhất thời, mà chẳng biết nhiều kiếp phải

- Người không tu đốn ngộ thì thế nào ?

chịu họa ương. Cố gắng! Cố gắng ! Chúng sanh phải tự độ, Phật không thể độ được. Nếu Phật hay

- Người không tu đốn ngộ, ví như dã can nhập bầy độ chúng sanh, thì chư Phật thời quá khứ số nhiều sư tử, trải trăm ngàn kiếp trọn chẳng được thành như cát bụi, lẽ ra tất cả chúng sanh đều được độ

sư tử.

hết. Vì sao chúng ta đến ngày nay vẫn còn trôi lăn trong sanh tử, không được thành Phật ? Thế nên

*

biết, chúng sanh phải tự độ, Phật không thể độ

được. Cố gắng ! Cố gắng ! Tự mình lo tu hành, chớ

- Tánh chân như là thật không hay thật chẳng ỷ lại vào sức Phật khác. Kinh nói : “Phàm người không? Nếu nói chẳng không tức là có tướng. Nếu cầu pháp chẳng chấp trước Phật mà cầu”.

nói không tức là đoạn diệt. Tất cả chúng sanh phải nương vào đâu tu hành để được giải thoát ?

*

- Tánh chân như cũng không cũng chẳng không. Vì

- Ở đời sau, có những nhóm tạp học, làm sao cùng sao? Vì diệu thể chân như không hình không tướng ở chung ?

không thể được, nên nói cũng không. Song trong thể Không vô tướng đầy đủ diệu dụng hằng sa,

- Chỉ hòa ánh sáng kia, chẳng đồng nghiệp kia, không việc gì chẳng ứng hiện, nên nói cũng chẳng đồng chỗ mà chẳng đồng ở. Kinh nói : “Tùy lưu (trôi không. Kinh nói : “Hiểu một tức ngàn theo, mê một theo) mà tánh thường vậy”. Người học đạo cần yếu tức muôn lầm”. Nếu người giữ một thì muôn việc phải nghĩ “mình vì đại sự nhân duyên là việc giải đều xong, ấy là diệu thuật ngộ đạo. Kinh nói : “Sum thoát, thảy đều chẳng dám khinh người chưa học, la và vạn tượng đều do một pháp ấn hiện. Thế nào kính người mình học như Phật, chẳng đề cao đức trong một pháp mà sanh các thứ kiến ? Vì công của mình, chẳng đố kỵ điều hay của người, tự xét nghiệp như thế do hành làm gốc”.

nét hạnh của mình, chẳng dòm dõ lỗi của người”, thì ở tất cả chỗ đều không bị chướng ngại, tự nhiên

*

được khoái lạc.

Nếu người chẳng chịu hàng phục tâm, y cứ văn Lặp lại kệ rằng :

nghĩa mà cho là chứng ngộ thì không thể có. Người chấp như thế, là dối mình dối người, mình người Nhẫn nhục đạo thứ nhất,

đều đọa. Phải cố gắng ! Cố gắng ! Xét nét kỹ càng.

Chỉ việc đến chẳng nhận, tất cả chỗ không tâm, Trước phải trừ ngã nhân,

người được như thế, liền vào Niết-bàn, chứng vô sanh pháp nhẫn, cũng gọi là pháp môn bất nhị, Việc đến không thọ nhận,

cũng gọi vô tránh, cũng gọi nhất hạnh Tam-muội. Vì cớ sao ? Vì cứu cánh thanh tịnh, không ngã không Là thân chân Bồ-đề .

nhân, chẳng khởi thương ghét, là hai tánh không, là không có chỗ thấy, tức là hoàn tất cái chân như vô Kinh Kim Cang nói : “Người thông đạt pháp vô ngã, đắc.

Như Lai gọi là Bồ-tát chân thật”. Lại nói : “Chẳng thủ lại chẳng xả, hằng đoạn được sanh tử, tất cả

*

chỗ không tâm, gọi là con chư Phật”. Kinh Niết-bàn 11

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn nói : “Như Lai chứng Niết-bàn hằng đoạn dứt sanh Tôi e các ông chẳng hội thấu lý chân giải thoát nên tử”.

lại chỉ bày các ông.

Kệ rằng :

*

Nay ta ý thật rất tốt,

- Kinh Duy-ma nói : “Muốn được tịnh độ phải tịnh tâm ấy”. Thế nào là tịnh tâm ?

Khi

người chê mắng chẳng buồn,

- Dùng cái tịnh cứu cánh làm tịnh.

Không

lời chẳng nói phải quấy,

- Thế nào là dùng cái tịnh cứu cánh làm tịnh ?

Niết-bàn sanh tử đồng đường.

- Không tịnh cũng không không tịnh, tức là tịnh cứu Hiểu thấu bản tông nhà mình, cánh.

Vẫn là không có xanh đen,

- Thế nào là không tịnh cũng không không tịnh ?

Tất cả vọng tưởng phân biệt,

- Tất cả chỗ không tâm là tịnh, khi được tịnh mà chẳng khởi tưởng tịnh, gọi là không tịnh. Khi được Vả biết người đời chẳng rõ.

không tịnh cũng không được khởi tưởng không tịnh, gọi là không không tịnh.

Gởi lời phàm phu đời sau,

*

Dẹp hết trong tâm rơm cỏ,

- Người tu hành lấy cái gì làm chứng ?

Nay ta ý rất thênh thang,

- Lấy cái chứng cứu cánh làm chứng.

Chẳng nói, không việc, tâm an.

- Thế nào là cái chứng cứu cánh ?

Thong

dong,

tự tại, giải thoát,

- Không chứng cũng không không chứng, gọi là Đông tây dời đổi dễ dàng,

chứng cứu cánh.

Trọn ngày không nói lặng yên,

- Thế nào là không chứng và không không chứng ?

Niệm niệm hướng lý nghĩ xét.

- Ở ngoài không nhiễm sắc, thanh v.v… bên trong tâm không khởi vọng niệm, được như thế gọi là Tự nhiên tiêu dao thấy đạo, chứng. Khi được chứng mà không khởi tưởng chứng, gọi là không chứng. Khi được không chứng Sanh

tử quyết chẳng liên quan,

cũng không khởi tưởng không chứng, gọi là không không chứng.

Nay ta ý thật lạ kỳ,

*

Chẳng đến trên đời luống dối.

- Thế nào là tâm giải thoát ?

Vinh hoa thảy là giả tạm,

- Không tâm giải thoát, cũng không không tâm giải Áo rách cơm hẩm đủ no,

thoát, gọi là chân giải thoát. Kinh nói : “Pháp còn phải xả hà huống phi pháp”. Pháp là có, phi pháp là Đi đường gặp người biếng nói, không, chỉ chẳng chấp có không là chân giải thoát.

Người đời đều gọi ta ngu.

*

Ngoài

hiện ngu ngơ ám độn,

- Thế nào đắc đạo ?

Trong tâm sáng tợ lưu ly,

- Dùng cái đắc cứu cánh làm đắc.

Thầm hợp La-hầu mật hạnh,

- Thế nào là cái đắc cứu cánh ?

Chẳng phải phàm phu kham biết.

12

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

-Không đắc cũng không không đắc, gọi là đắc cứu Nếu ông lìa “Tất cả chỗ không tâm”, mà được Bồ-cánh.

đề giải thoát, Niết-bàn tịch diệt, thiền định kiến tánh, thì không thể nào có. “Tất cả chỗ không tâm” tức là

*

được Bồ-đề giải thoát, Niết-bàn tịch diệt, cho đến lục độ đều là chỗ kiến tánh. Vì cớ sao ? Kinh Kim

- Thế nào là Không cứu cánh ?

Cang nói: “Không có một chút pháp có thể được, ấy gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác”.

- Chẳng Không cũng chẳng chẳng Không gọi là Không cứu cánh.

*

*

- Nếu có tu tất cả hạnh đầy đủ thành tựu được thọ

ký chăng ?

- Thế nào là chân như định ?

- Chẳng được.

- Không định cũng không không định gọi là chân như định. Kinh nói : “Không có pháp định gọi là Vô

- Nếu không tu tất cả pháp thành tựu, được thọ ký thượng Chánh đẳng Chánh giác, cũng không pháp chăng ?

định Như Lai có thể nói”. Kinh nói : “Tuy tu Không mà chẳng lấy Không làm chứng, cũng chẳng được

- Chẳng được.

khởi tưởng Không. Tuy tu Định mà chẳng lấy Định làm chứng, cũng chẳng được khởi tưởng Định. Tuy

- Nếu thế ấy, phải do pháp gì được thọ ký?

được Tịnh mà chẳng lấy Tịnh làm chứng, cũng chẳng được khởi tưởng tịnh”.

- Chẳng do có hành, cũng chẳng do không hành, là được thọ ký. Vì cớ sao? Kinh Duy-ma nói : “Các Nếu khi được định, được tịnh, được tất cả chỗ

hạnh tánh tướng đều vô thường”. Kinh Niết-bàn không tâm, liền khởi tưởng được như thế, đều là nói : “Phật bảo Ca Diếp, các hạnh là thường, không vọng tưởng, liền bị ràng buộc không thể nói là giải có lẽ phải”. Ông chỉ tất cả chỗ không tâm, là không thoát. Nếu khi được như thế, rõ ràng tự biết, được có hạnh, cũng không không các hạnh, gọi là thọ ký.

tự tại, mà chẳng được cho thế là chứng, cũng Nói tất cả chỗ không tâm, là không tâm yêu ghét chẳng được khởi tưởng như thế là được giải thoát.

vậy. Nói không yêu ghét, là thấy việc tốt chẳng khởi Kinh nói : “Nếu khởi tâm tinh tấn là vọng không phải tâm yêu; thấy việc xấu cũng chẳng sanh tâm ghét .

tinh tấn. Nếu người hay trong tâm chẳng vọng là tinh tấn không có bờ mé”.

Không yêu gọi là không tâm nhiễm, chính là sắc tánh không. Sắc tánh không tức là muôn duyên đều

*

bặt. Muôn duyên đều bặt thì tự nhiên được giải thoát.

- Thế nào là trung đạo ?

Ông phải xét kỹ đó, nếu khi chưa được tỉnh sáng

- Không khoảng giữa cũng không hai bên là trung thấu rõ, thì phải hỏi sớm chớ có bỏ qua. Các ông đạo.

nếu y theo lời dạy đây tu, mà chẳng được giải thoát, tôi xin trọn đời thay các ông chịu tội trong đại địa

- Thế nào là hai bên ?

ngục. Nếu tôi lừa dối các ông, sau này tôi sanh nơi nào sẽ bị sư tử, cọp, sói ăn thịt. Các ông nếu chẳng

- Có tâm kia, có tâm này là hai bên.

y theo lời dạy đây siêng năng tu hành thì không bảo đảm. Một phen mất thân này muôn kiếp khó được

- Thế nào là tâm kia tâm này ?

lại. Phải cố gắng! Cố gắng! Cần phải tự biết .

- Bên ngoài dính với sắc thanh gọi là tâm kia. Bên D

trong khởi vọng niệm là tâm này. Nếu bên ngoài không nhiễm sắc, gọi là không tâm kia. Bên trong GHI LỜI SƯ ĐÁP CÁC NGƯỜI ĐẾN HỎI không khởi vọng niệm, gọi là không tâm này. Thế

nên không phải hai bên. Tâm đã không hai bên thì VÀ DẠY CHÚNG

giữa cũng đâu có được. Được như thế gọi là trung đạo. Thật là Như Lai đạo. Như Lai đạo là tất cả

Sư bảo học chúng :

người giác được giải thoát. Kinh nói : “Hư không chẳng giữa chẳng hai bên, thân chư Phật cũng vậy”.

- Tôi chẳng hội thiền, trọn không có một pháp có Nhưng tất cả sắc không, là tất cả chỗ không tâm thể dạy người, không phiền các ngươi đứng lâu, vậy. Tất cả chỗ không tâm tức tất cả sắc tánh hãy tự đi đi!

không. Hai nghĩa chẳng khác, cũng gọi sắc không, cũng gọi pháp sắc không.

13

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn Tuy vậy mà học chúng dần dần thêm đông, ngày Pháp sư im lặng không đáp được.

đêm thưa hỏi. Sư bất đắc dĩ vì hỏi giải đáp, biện tài không ngại.

Chốc lát, Sư lại hỏi :

*

- Kinh nói : “Nếu lấy sắc thấy ta, lấy âm thanh cầu ta, người ấy hành đạo tà, không thể thấy Như Lai”.

Có vài vị Pháp sư đến hỏi : Đại đức hãy nói cái gì là Như Lai ?

- Định hỏi một câu, thầy có vui lòng đáp chăng ?

- Đến chỗ này tôi mê hẳn.

Sư bảo :

- Từ trước đến giờ chưa từng ngộ nói cái gì là mê ?

- Bóng trăng dưới đầm sâu, mặc ý mò bắt.(Thiền

- Thỉnh Thiền sư vì tôi nói.

gia cho ngôn ngữ không thể nói đến chân lý, chỉ

nương ngôn ngữ để thấy chân lý ngoài ngôn ngữ.

- Đại đức giảng kinh hơn hai mươi lượt, lại chưa Vì thế lời giải đáp như bóng mặt trăng hiện dưới biết Như Lai ?

đầm. Người muốn thấy mặt trăng thật, phải nương bóng mặt trăng ấy, mà nhìn ngược lên trời thì mới Pháp sư lễ bái cầu xin chỉ dạy.

thấy. Cố chấp bóng mặt trăng dưới đầm, thì suốt kiếp không khi nào thấy bóng mặt trăng thật.) Sư bảo :

- Thế nào là Phật ?

- Như Lai là nghĩa Như của các pháp, đâu thể

quên được.

- Hồ nước trong đối diện, chẳng phải Phật là gì?

(Tâm thanh tịnh là Phật. Nếu đối cảnh mà tâm

- Phải là nghĩa Như của các pháp.

không sanh, chẳng phải Phật là gì ? Vì thế, Sư bảo

“Hồ nước trong đối diện”, tức là tâm đối cảnh chẳng

- Đại đức nói, phải cũng chưa phải.

động như hồ nước trong, khi ấy chẳng phải Phật là cái gì ? Thiền tông chỉ tâm là Phật, chẳng đi cầu

- Văn kinh rõ ràng đâu thể chưa phải ?

Phật bên ngoài. Nếu đem tâm đi cầu Phật, ấy là vác Phật đi cầu Phật, không bao giờ thấy Phật.)

- Đại đức Như chăng ?

Các vị ấy đều ngơ ngác, không biết gì cả. Giây lâu

- Như.

có vị lại hỏi :

- Cây đá Như chăng ?

- Thầy nói pháp gì độ người ?

- Như.

- Bần đạo chưa từng có một pháp gì độ người.

- Đại đức Như, đồng cây đá Như chăng ?

- Thiền sư nhà tối như thế ?

- Không hai.

- Đại đức nói pháp gì độ người ?

- Đại đức cùng cây đá đâu khác ?

- Giảng Kinh Kim Cang Bát-nhã.

Pháp sư không đáp được. Lại khen : “Đây là

- Giảng được bao nhiêu lần ?

thượng nhân khó đối đáp được”. Giây lâu lại hỏi :

- Hơn hai mươi lần.

- Thế nào được đại Niết-bàn ?

- Kinh này ai nói ?

- Chẳng tạo nghiệp sanh tử.

Pháp sư tằng hắng lên giọng gắt :

- Thế nào là nghiệp sanh tử ?

- Thiền sư khéo nói đùa, há không biết Phật nói sao?

- Cầu đại Niết-bàn là nghiệp sanh tử, bỏ nhơ lấy sạch là nghiệp sanh tử, có đắc có chứng là nghiệp

- “Nếu nói Như Lai có nói pháp là chê bai Phật, sanh tử, không vượt khỏi môn đối trị là nghiệp sanh tử.

người ấy không hiểu nghĩa ta nói” (kinh Kim Cang).

Nếu nói kinh này không phải Phật nói tức là phỉ

- Thế nào là được giải thoát ?

báng kinh. Thỉnh Đại đức nói xem ?

14

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

- Vốn tự không phược (trói buộc) chẳng cần cầu

- Luật sư chẳng những rơi vào không, lại còn dùng giải thoát, dùng thẳng, hành thẳng là Vô đẳng đẳng lầm danh ngôn.

(Phật không ai so bằng gọi là vô đẳng, chư Phật đồng nhau gọi là đẳng. Vô đẳng đẳng là chỉ cho Pháp Minh đổi sắc mặt hỏi : Phật).

- Lầm chỗ nào ?

Pháp sư khen :

- Luật sư chưa rành âm Trung Hoa và Phạn làm

- Thiền sư như Hòa thượng thật là ít có.

sao giảng thuyết ?

Khen xong, Pháp sư lễ tạ lui ra.

- Thỉnh Thiền sư chỉ ra chỗ lầm của Pháp Minh.

*

- Đâu chẳng biết “Tất-đạt” là tiếng Phạn sao? (Tất-đạt là tiếng Phạn, nói đủ là Tất-bà-hạt-thích-tha-tất-Có vị cư sĩ đến hỏi :

đà. Trung Hoa dịch là Nhất thiết nghĩa. Xưa dịch âm Tất-đạt là sai, không đủ âm.)

- Tức tâm tức Phật, cái gì là Phật ?

Pháp Minh tuy nhận thấy lỗi, mà tâm vẫn còn giận, Sư bảo :

lại hỏi :

- Ông nghi cái gì không phải Phật chỉ ra xem ?

- Phàm Kinh, Luật, Luận là lời Phật, đọc tụng, y giáo phụng hành, sao chẳng thấy tánh ?

Cư sĩ lặng thinh.

- Như chó điên đuổi bóng, sư tử cắn người. Kinh Sư nói tiếp :

Luật Luận là tự tánh dụng, người đọc tụng là tánh pháp.

- Đạt thì khắp cảnh là Phật, chẳng ngộ thì hằng trái xa.

- Phật A Di Đà có cha mẹ và họ chăng ?

*

- Phật A Di Đà họ Kiều Thi Ca, cha tên Nguyệt Thượng, mẹ tên Thù Thắng Diệu Nhan.

Có Luật sư hiệu Pháp Minh đến nói :

- Xuất phát từ kinh điển nào ?

- Các Thiền sư phần nhiều rơi vào không.

- Xuất phát từ tập Đà-la-ni.

Sư bảo :

Pháp Minh lễ tạ khen ngợi lui ra.

- Trái lại, các Tọa chủ phần nhiều rơi vào không.

*

Pháp Minh hoảng sợ hỏi :

Có vị Pháp sư thông Tam tạng đến hỏi :

- Tại sao rơi vào không ?

- Chân như có biến đổi chăng ?

- Kinh luận là giấy mực văn tự, giấy mực văn tự

đều là không (duyên hợp không thể), dù là trên Sư đáp :

tiếng dựng lập danh, cú, văn, thân đâu chẳng phải là không. Tọa chủ bám chặt vào giáo thể, đâu

- Có biến đổi.

chẳng rơi vào không.

- Thiền sư lầm.

- Thiền sư rơi vào không chăng ?

- Đại đức có chân như chăng ?

- Chẳng rơi vào không.

- Có.

- Sao lại chẳng rơi vào không ?

- Nếu không biến đổi quyết định là phàm tăng. Đâu

- Văn tự v.v… đều từ trí tuệ mà sanh, đại dụng hiện chẳng nghe “Thiện tri thức hay chuyển ba độc tiền đâu thể rơi vào không.

thành ba nhóm tịnh giới, chuyển sáu thức thành sáu thần thông, chuyển phiền não thành Bồ-đề,

- Cho biết một pháp không đạt, chẳng gọi là “Tất-chuyển vô minh thành đại trí”. Chân như nếu không đạt”.

15

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn biến đổi, Đại đức thật là ngoại đạo, chủ trương tự

- Tất cả người đều như vậy, đồng chỗ dụng công nhiên vậy.

của thầy chăng ?

- Nếu vậy chân như tức có biến đổi ?

- Chẳng đồng.

- Nếu chấp chân như có biến đổi cũng là ngoại đạo.

- Tại sao chẳng đồng ?

- Thiền sư vừa nói chân như có biến đổi, giờ lại nói

- Họ khi ăn chẳng chịu ăn, đòi trăm thứ cần dùng; không biến đổi, vậy thế nào thật đúng ?

khi ngủ chẳng chịu ngủ, tính toán ngàn chuyện, do đó chẳng đồng.

- Nếu người thấy tánh rõ ràng như hạt minh châu ma-ni hiện sắc, nói biến đổi cũng được, nói không Nguyên im lặng.

biến đổi cũng được. Nếu người không thấy tánh nghe nói chân như biến đổi bèn hiểu biến đổi, nghe

*

nói không biến đổi bèn hiểu không biến đổi.

Đại đức Uẩn Quang đến hỏi : Pháp sư khen :

- Thiền sư tự biết chỗ sanh chăng ?

- Nên biết Nam tông (thiền đốn ngộ miền Nam) không thể lường.

Sư đáp :

*

- Chưa từng tử đâu cần luận sanh. Biết sanh tức là pháp không sanh, chẳng lìa pháp sanh nói pháp Đồ đệ đạo Lão đến hỏi :

không sanh. Tổ sư nói : “Chính cái sanh tức không sanh”.

- Thế gian có pháp nào vượt hơn tự nhiên chăng ?

- Người không thấy tánh cũng được như vậy Sư đáp :

chăng ?

- Có.

- Tự chẳng thấy tánh chẳng phải không tánh. Vì sao? Vì thấy tức là tánh, không tánh thì không thể

- Pháp gì hơn được ?

thấy. Thức tức là tánh, nên gọi thức tánh. Liễu tức là tánh, nên gọi liễu tánh. Hay sanh muôn pháp gọi

- Hay biết tự nhiên vậy.

là Pháp tánh, cũng gọi là Pháp thân. Tổ sư Mã Minh nói : “Nói là pháp tức tâm chúng sanh. Nếu

- Nguyên khí là Đạo chăng ?

tâm sanh nên tất cả pháp sanh, nếu tâm không sanh thì pháp không nương đâu sanh, cũng không

- Nguyên khí tự nguyên khí, đạo tự đạo.

danh tự ”. Người mê chẳng biết Pháp thân không hình tượng, hay ứng vật hiện hình, bèn nói : “Trúc

- Nếu như thế ắt phải có hai ?

biếc xanh xanh đều là Pháp thân, hoa vàng mịt mịt thảy đều Bát-nhã” (thanh thanh thúy trúc tổng thị

- Biết, không hai người.

Pháp thân, uất uất hoàng hoa vô phi Bát-nhã). Hoa vàng nếu là Bát-nhã, Bát-nhã tức đồng vô tình.

- Thế nào là tà, thế nào là chánh ?

Trúc biếc nếu là Pháp thân, Pháp thân tức đồng cây cỏ. Như người ăn măng tức ăn Pháp thân.

- Tâm theo vật là tà, vật theo tâm là chánh.

Những lối nói như thế đâu thể kể chép hết. Đối diện mê Phật nhiều kiếp mong cầu, trong pháp thể mà

*

mê lầm chạy tìm kiếm bên ngoài. Thế nên, người hiểu đạo đi đứng ngồi nằm đều là đạo, người ngộ

Luật sư Nguyên đến hỏi :

pháp tung hoành tự tại đều là pháp.

- Hòa thượng tu có dụng công chăng ?

- Hư không hay sanh linh tri chăng ? Chân tâm duyên thiện ác chăng ? Người tham dục là đạo Sư đáp :

chăng ? Người chấp phải quấy về sau tâm thông chăng ? Người xúc cảnh sanh tâm có định chăng ?

Người trụ chỗ yên lặng có tuệ chăng ? Người ôm

- Dụng công.

lòng khinh người có ngã chăng ? Người chấp không chấp hữu có trí chăng ? Người tầm văn thủ

- Dụng công thế nào ?

chứng, người khổ hạnh cầu Phật, người lìa tâm cầu Phật, người chấp tâm là Phật. Những người

- Khi đói thì ăn, khi mệt thì ngủ.

16

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn này hợp đạo chăng ? Thỉnh Thiền sư mỗi mỗi vì

- Thế nào là Phật, thế nào là Pháp, thế nào là Tăng, đáp.

thế nào là một thể Tam bảo ? Xin Thầy từ bi chỉ dạy.

- Hư không chẳng sanh linh tri, chân tâm chẳng Sư đáp :

duyên thiện ác, người chìm sâu trong tham dục căn cơ cạn, người phải quấy lăng xăng chưa thông,

- Tâm là Phật chẳng cần đem Phật cầu Phật, tâm là người xúc cảnh sanh tâm ít định, người yên lặng Pháp chẳng cần đem pháp cầu pháp. Phật, Pháp quên hết là tuệ chìm, người khinh người cao mạn hòa hợp không hai là Tăng, tức là một thể Tam bảo.

là ngã mạn, người chấp không chấp có đều ngu, Kinh nói: “Tâm, Phật, chúng sanh cả ba không người tầm văn thủ chứng thêm kẹt, người khổ hạnh khác”. Thân khẩu ý thanh tịnh gọi là Phật ra đời, ba cầu Phật là mê, lìa tâm cầu Phật là ngoại đạo, chấp nghiệp không thanh tịnh gọi là Phật diệt độ. Ví như

tâm là Phật là ma.

khi giận thì không vui, khi vui thì không giận, chỉ

một tâm thật không hai thể. Bản trí sẵn vậy, vô lậu

- Nếu như thế thì rốt ráo không thể có ?

hiện tiền, như rắn hóa thành rồng không đổi vảy, chúng sanh hồi tâm thành Phật chẳng đổi mặt.

- Rốt ráo là Đại đức, chẳng phải rốt ráo không thể

Tánh vốn thanh tịnh chẳng đợi tu thành, có chứng có.

có tu tức đồng người tăng thượng mạn. Chân không chẳng kẹt, ứng dụng không cùng, không Uẩn Quang vui mừng lễ tạ lui ra thủy không chung. Người lợi căn đốn ngộ dụng vô đẳng đẳng tức là A-nậu-bồ-đề (Vô thượng Chánh

*

giác). Tâm không hình tướng tức là sắc thân vi diệu.

Không tướng tức là thật tướng Pháp thân, thể tánh Sư thượng đường dạy chúng : tướng đều không tức là thân hư không vô biên.

Muôn hạnh trang nghiêm, tức là công đức Pháp

- Các ngươi may mắn tự khéo giữ cái vô sự. Kẻ

thân. Pháp thân này là gốc của muôn hóa, tùy chỗ

nhọc nhằn tạo tác là mang cùm sa ngục chớ gì ?

đặt tên : Trí dụng không hết gọi là Vô tận tạng (kho Mỗi ngày từ sáng đến tối bôn ba nói : “Ta tham vô tận), hay sanh muôn pháp gọi là Bản pháp tạng thiền học đạo, hiểu thấu Phật pháp”, như thế càng (kho gốc các pháp), đủ tất cả trí gọi là Trí tuệ tạng không dính dáng gì. Chỉ chạy theo thinh sắc biết (kho trí tuệ), muôn pháp về Như gọi là Như Lai tạng bao giờ dứt. Bần đạo xưa đến tham vấn Hòa (kho Như Lai). Kinh nói : “Như Lai đó, tức nghĩa thượng ở Giang Tây (Mã Tổ), Hòa thượng dạy : Như của các pháp”. Lại nói : “Tất cả pháp sanh diệt

“Kho báu nhà của ngươi đầy đủ tất cả, sử dụng tự

thế gian không có một pháp chẳng về Như ”.

tại chẳng nhờ cầu bên ngoài”. Bần đạo từ đây thảy thôi, của báu của mình tùy thân thọ dụng, có thể nói

*

sống thích thú, không một pháp có thể thủ, không một pháp có thể xả, chẳng thấy một pháp có tướng Có vị khách hỏi :

sanh diệt, chẳng thấy một pháp có tướng qua lại, khắp mười phương thế giới không một hạt bụi nào

- Đệ tử chưa biết Luật sư, Pháp sư, Thiền sư vị nào mà chẳng phải của báu nhà mình. Chỉ quan sát kỹ

hơn cả, cúi xin Hòa thượng từ bi chỉ dạy ?

càng tâm mình một thể Tam bảo thường tự hiện trước, không thể nghi ngờ. Chớ suy xét, chớ tìm Sư đáp :

kiếm, tâm tánh xưa nay thanh tịnh. Kinh Hoa Nghiêm nói : “Tất cả pháp chẳng sanh, tất cả pháp

- Luật sư là người mở pháp tạng Tỳ-ni (luật), truyền chẳng diệt, nếu hay hiểu biết như thế, chư Phật nề nếp làm mạng sống, thấu suốt Trì Phạm thông thường hiện tiền”. Kinh Tịnh Danh nói : “Quán thân đạt Khai Giá, giữ oai nghi để làm mô phạm, phổ

thật tướng, quán Phật cũng vậy”. Nếu chẳng theo cáo ba phen yết-ma để làm nhân sơ khởi cho bốn thanh sắc mà động niệm, chẳng theo tướng mạo quả (Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán).

mà sanh hiểu, tự nhiên vô sự. Đi ! Chớ đứng lâu.

Nếu chẳng phải là hàng trưởng lão đức dày thì đâu Trân trọng !

kham đảm trách.

Hôm nay đại chúng nhóm họp mãi không giải tán.

- Pháp sư là người ngồi tòa sư tử, biện luận thông như nước chảy, đối với nhiều người đông chúng Sư hỏi :

soi thấu cổng huyền, mở cửa Bát-nhã nhiệm mầu, bình đẳng bố thí tam luân không tịch. Nếu chẳng

- Các ngươi vì cớ sao ở đây mãi không đi ? Bần phải là hàng long tượng làm sao dám đảm đương.

đạo đã đối diện trình nhau, lại chịu thôi chăng ? Có việc gì khả nghi, chớ lầm dụng tâm uổng phí khí lực.

- Thiền sư là người nắm được then chốt của đạo, Nếu có nghi ngờ, các ngươi tùy ý thưa hỏi.

thấu suốt nguồn tâm, ra vào co duỗi, tung hoành tùy vật ứng hiện; sự lý thảy đồng, chóng thấy Như

Có vị hiệu Pháp Uyên hỏi :

Lai, nhổ gốc sâu sanh tử, được Tam-muội hiện tiền.

17

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn Nếu chẳng phải người an thiền tịnh lự đến chỗ ấy

- Tại sao chẳng nhận “Trúc biếc xanh xanh đồng là thảy đều mờ mịt.

Pháp thân, hoa vàng mịt mịt thảy đều Bát-nhã” ?

Tùy căn cơ thọ lãnh pháp tu, ba môn học tuy khác Sư đáp :

mà được ý quên lời thì đồng Nhất thừa đâu sai biệt.

Cho nên kinh nói : “Trong cõi Phật ở mười phương,

- Pháp thân không tướng, ứng hiện trong trúc biếc chỉ có pháp Nhất thừa, không hai cũng không ba, thành hình, Bát-nhã vô tri đối với hoa vàng mà hiển trừ Phật phương tiện nói, chỉ tạm mượn danh tự, tướng, chẳng phải trúc biếc hoa vàng kia có Pháp để dẫn đường cho chúng sanh” (Kinh Pháp Hoa).

thân Bát-nhã. Kinh nói : “Chân Pháp thân của Phật giống như hư không, ứng vật hiện hình như trăng Khách thưa :

trong nước”. Hoa vàng nếu là Bát-nhã, Bát-nhã tức đồng vô tình. Trúc biếc nếu là Pháp thân, trúc biếc

- Hòa thượng thâm đạt ý chỉ của Phật, được biện lại hay ứng dụng. Tọa chủ hội chăng ?

tài vô ngại.

- Chẳng rõ ý này.

Lại hỏi thêm :

- Nếu người thấy tánh nói phải cũng được, nói

- Tam giáo Nho, Đạo, Thích là đồng hay khác ?

chẳng phải cũng được, tùy dụng mà nói, chẳng kẹt phải quấy. Nếu người chẳng thấy tánh nói trúc biếc Sư đáp :

thì chấp trúc biếc, nói hoa vàng thì chấp hoa vàng, nói Pháp thân thì kẹt Pháp thân, nói Bát-nhã mà

- Người đại lượng dùng đó thì đồng. Kẻ tiểu cơ cố

chẳng biết Bát-nhã. Do đó mà trở thành tranh luận.

chấp thì khác. Thảy đều từ trên một tánh khởi dụng, tùy căn cơ thấy sai biệt thành ba, mê ngộ do người, Pháp sư Chí lễ tạ lui ra.

chẳng phải tại giáo đồng hay khác.

*

*

Có người hỏi :

Pháp sư Đạo Quang chuyên giảng Duy Thức đến hỏi:

- Đem tâm tu hành bao lâu được giải thoát ?

- Thiền sư dùng tâm nào tu đạo ?

Sư đáp :

Sư đáp :

- Đem tâm tu hành ví như lấy bùn lỏng rửa nhơ.

Bát-nhã huyền diệu vốn tự không sanh, đại dụng

- Lão tăng không tâm có thể dùng, không đạo có hiện tiền chẳng luận thời tiết.

thể tu.

- Phàm phu cũng được như thế chăng ?

- Đã không tâm có thể dùng, không đạo có thể tu, tại sao mỗi ngày họp chúng khuyên người học thiền

- Người thấy tánh thì chẳng phải phàm phu, đốn tu đạo?

ngộ thượng thừa thì đã siêu phàm vượt thánh.

Người mê luận phàm bàn thánh, người ngộ siêu

- Lão tăng còn không có chút đất cắm dùi thì chỗ

vượt sanh tử Niết-bàn, người mê nói sự nói lý, nào họp chúng lại. Lão tăng còn không có lưỡi thì người ngộ đại dụng cùng khắp. Người mê cầu đắc đâu từng khuyên dạy người.

cầu chứng, người ngộ không đắc không cầu.

Người mê hẹn kiếp xa sẽ chứng, người ngộ chóng

- Thiền sư đối diện mà nói dối.

thấy liền.

- Lão tăng còn không có lưỡi khuyên người thì đâu

*

biết nói dối.

Pháp sư giảng kinh Duy-ma đến hỏi :

- Thật tôi không hiểu lời luận nghị của Thiền sư.

- Kinh nói : “Lục sư ngoại đạo kia v.v… là thầy của

- Lão tăng tự cũng chẳng hội.

ngươi, nhân kia xuất gia, thầy kia bị đọa ngươi cũng theo đó mà đọa. Người thí cho ngươi chẳng

*

gọi phước điền, cúng dường cho ngươi đọa trong ba đường ác. Chê Phật, hủy pháp, chẳng vào số

Pháp sư Chí chuyên giảng kinh Hoa Nghiêm đến chúng, trọn chẳng được diệt độ. Ngươi nếu như thế

hỏi:

mới nên nhận thức ăn” (Kinh Duy-ma). Thỉnh Thiền sư vì giải thích.

18

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn Sư đáp :

- Đã là phàm tăng sao lại hỏi cảnh giới như thế ?

Kinh nói : “Nhân giả tâm có cao thấp, chẳng y nơi

- Người mê chạy theo sáu căn gọi là Lục sư, ngoài trí tuệ Phật”, đây là thế.

tâm cầu Phật gọi là ngoại đạo, thấy có vật để thí chẳng gọi phước điền, sanh tâm nhận cúng dường

- Thiền sư mỗi ngày bảo : Nếu ngộ đạo thì thân đọa ba đường ác. Ngươi nếu hay chê bai Phật là hiện tiền liền được giải thoát, cũng không hợp lý.

chẳng đắm cầu Phật, hủy báng Pháp là chẳng đắm cầu Pháp, chẳng vào số chúng là chẳng đắm cầu

- Có người trọn đời làm lành, bỗng nhiên ăn cắp đồ

Tăng, trọn chẳng được diệt độ là trí dụng hiện tiền.

người cầm trong tay, ngay khi ấy thân này phải Nếu có người hay hiểu được như thế liền được thân kẻû cắp chăng ?

thức ăn thiền duyệt pháp hỷ.

- Phải.

*

- Hiện nay thấy tánh rõ ràng, tại sao không được Có vị cư sĩ đến hỏi :

giải thoát ?

- Có người hỏi Phật đáp Phật, hỏi Pháp đáp Pháp,

- Đời nay hẳn không được, phải trải qua ba đại A-bảo là pháp môn một chữ, chẳng biết phải chăng ?

tăng-kỳ kiếp (ba vô số kiếp) mới được.

Sư đáp :

- A-tăng-kỳ kiếp lại có số chăng ?

- Như chim Anh Võ học nói tiếng người, tự nói Nguyên lên giọng bảo :

chẳng đặng, vì không trí tuệ. Ví như đem nước rửa nước, đem lửa đốt lửa, trọn không có nghĩa lý gì.

- Đem kẻ cắp so với giải thoát, được thông đạo lý chăng ?

*

Sư đáp :

Có người hỏi :

- Xà-lê tự chẳng hiểu đạo, không thể chướng tất cả

- Ngôn với ngữ là đồng hay khác ?

người hiểu, con mắt mình chẳng mở, không thể

chướng tất cả người thấy vật.

Sư đáp :

Nguyên đổi sắc vừa đi vừa nói :

- Là một. Bởi vì lời nói (ngôn) thành câu gọi là ngữ.

Vả như biện luận thao thao, ví tợ như nước chảy

- Lão già hỗn tạp vô đạo.

trong sông lớn, lời hay chồng chập, như hạt châu nghiêng để trong đồ tròn, mở rộng tên vạn tượng Sư bảo :

như nước chảy, chia chẻ nghĩa nhiều như biển cả, đó là ngữ vậy. Ngôn là một chữ hiện bày của tâm.

- Chính đường đi đó là đạo của ông.

Ở trong chứa huyền vi, bên ngoài hiện diệu tướng, muôn việc khuấy rối mà chẳng loạn, trong đục lẫn

*

lộn mà thường phân biệt. Vua Tề vẫn còn hổ thẹn lời của Đại phu, Bồ-tát Văn Thù còn khen ngợi câu Pháp sư Tuệ chuyên giảng Chỉ Quán đến hỏi : nói của Tịnh Danh, thì người thường làm sao hiểu nổi.

- Thiền sư biện biệt được ma chăng ?

*

Sư bảo :

Luật sư Nguyên đến hỏi :

- Khởi tâm là thiên ma, chẳng khởi tâm là ấm ma, hoặc khởi chẳng khởi là phiền não ma. Trong

- Thiền sư thường nói : “Tức tâm là Phật”, không chánh pháp ta không có việc như thế.

hợp lý. Vả lại, Bồ-tát Nhất Địa phân thân ở trăm thế

giới chư Phật, Nhị Địa tăng lên gấp mười. Thiền sư

- Nhất tâm tam quán, nghĩa thế nào ?

thử hiện thần thông xem ?

- Tâm quá khứ thì đã qua, tâm vị lai thì chưa đến, Sư đáp :

tâm hiện tại thì không trụ, ở trong đó lại dùng tâm nào để quán?

- Chính mình Xà-lê là phàm hay Thánh ?

- Thiền sư chẳng hiểu Chỉ Quán.

- Là phàm.

19

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

- Tọa chủ hiểu chăng ?

- Căn cứ trong kinh thì quyển nhất là “dẫn chúng gọi mười vị đại đệ tử trụ tâm”. Quyển hai là “chư

- Hiểu.

Bồ-tát mỗi vị nói nhập pháp môn Bất nhị, dùng lời nói để hiển bày không lời; ngài Văn Thù dùng

- Như Trí Giả Đại sư nói Chỉ để phá Chỉ, nói Quán không lời để hiển bày không lời; ngài Duy-ma để phá quán, trụ Chỉ thì chìm trong sanh tử, trụ

chẳng dùng lời chẳng dùng không lời, cho nên lặng Quán thì tâm thần loạn. Thế là, phải đem tâm Chỉ

thinh để thâu ngôn ngữ ở trước”. Quyển ba là “từ

tâm, hay khởi tâm Quán để quán ? Nếu có tâm chỗ lặng thinh khởi nói, lại hiển thần thông tác quán là pháp thường kiến, nếu không tâm quán là dụng”. Tọa chủ hội chăng ?

pháp đoạn kiến, cũng có cũng không là pháp nhị

kiến. Thỉnh Tọa chủ xét kỹ nói xem ?

- Thật là kỳ quái, đúng thế !

- Nếu hỏi như thế đều không thể nói được.

- Cũng chưa đúng thế.

- Vậy thì đâu từng Chỉ Quán.

- Tại sao chưa đúng thế ?

*

- Vả lại, vì để phá tình chấp của người nên nói như

thế. Nếu y cứ ý kinh thì chỉ nói sắc tâm không tịch Có người hỏi :

khiến người thấy bản tánh, dạy bỏ hạnh giả vào hạnh thật, chớ nhằm trên ngôn ngữ giấy mực mà

- Bát-nhã lớn chăng ?

thảo luận suy tính, cốt hội được hai chữ Tịnh Danh là đủ. Tịnh là bản thể. Danh là tích dụng. Từ bản Sư đáp :

thể khởi tích dụng, từ tích dụng trở về bản thể. Thể

và dụng không hai. Bản (xưa) và tích (nay) không

- Lớn.

khác. Do đó, cổ nhân nói : “Bản (xưa) tích (nay) tuy khác, chẳng nghĩ bàn là một vậy. Một cũng chẳng

- Lớn bằng chừng nào ?

phải một”. Nếu hiểu hai chữ Tịnh Danh là giả hiệu, lại nói cái gì cứu cánh cùng chẳng cứu cánh ?

- Không có ngằn mé.

Không trước không sau, chẳng phải gốc chẳng phải ngọn, chẳng phải Tịnh chẳng phải Danh, vì chỉ bày

- Bát-nhã nhỏ chăng ?

cho chúng sanh bản tánh bất tư nghì giải thoát.

Nếu người không thấy tánh, trọn đời chẳng thấy

- Nhỏ.

được lý này.

- Nhỏ bằng chừng nào ?

*

- Xem chẳng thấy.

Có vị tăng hỏi :

- Chỗ nào là Bát-nhã ?

- Muôn pháp trọn không, thức tánh cũng vậy. Ví như bong bóng nước một khi tan thì không hợp lại.

- Chỗ nào chẳng phải Bát-nhã ?

Thân này chết chẳng sanh trở lại tức là rỗng không thì chỗ nào mà có thức tánh ?

*

Sư đáp :

Pháp sư giảng kinh Duy-ma hỏi :

- Bong bóng nhân nước mà có, bong bóng tan đâu

- Chư Bồ-tát mỗi vị nhập pháp môn Bất nhị, ngài thể không nước. Thân nhân tánh mà có, thân chết Duy-ma lặng thinh là cứu cánh chăng ?

đâu thể nói tánh diệt.

Sư đáp :

- Đã nói có tánh, thử đem ra xem ?

- Chưa phải cứu cánh. Thánh ý nếu tột thì đến

- Ông tin có ngày hôm qua chăng ?

quyển ba lại nói việc gì ?

- Tin.

Pháp sư im lặng giây lát, thưa :

- Ông đem ngày hôm qua đến xem ?

- Thỉnh Thiền sư vì tôi nói ý chưa cứu cánh.

- Ngày hôm qua thật là có, nhưng mà hiện giờ

Sư bảo :

không thể đem đến được.

20

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn

- Ngày hôm qua không thể đem đến được, chẳng kinh để trên bàn không có người thọ trì, tự nó có phải không ngày hôm qua, ông tự không thấy tánh, linh nghiệm chăng ?

chẳng phải không có tánh. Nay thấy mặc y, ăn cơm, đi, đứng, ngồi, nằm đối diện mà chẳng biết, đáng

*

gọi là ngu mê. Ông muốn thấy ngày hôm qua thì cùng ngày nay chẳng khác. Đem tánh đi tìm tánh Có vị tăng hỏi :

muôn kiếp trọn chẳng thấy, cũng như có người chẳng thấy mặt trời, chẳng phải mặt trời không có.

- Chưa biết tất cả danh tướng và pháp tướng, nói cùng với nín, thế nào thông hội liền không có trước

*

sau ?

Pháp sư chuyên giảng Thanh Long sớ đến hỏi : Sư đáp :

- Kinh nói : “Không pháp có thể nói, ấy gọi là nói

- Khi một niệm khởi xưa nay không tướng không pháp”. Thiền sư thể hội như thế nào ?

danh, làm sao được nói có trước sau ? Chẳng rõ danh tướng vốn tịnh, vọng chấp có trước sau.

Sư đáp :

Cổng danh tướng khóa, chẳng phải chìa khóa trí thì không thể mở. Hễ nói Trung đạo thì bệnh tại Trung

- Vì thể Bát-nhã cứu cánh thanh tịnh, không có một đạo, nói hai bên thì bệnh tại hai bên. Chẳng biết vật có thể được, ấy gọi là “không pháp”. Ở trong hiện dụng là Pháp thân Vô đẳng đẳng (Phật). Mê thể không tịch của Bát-nhã đủ diệu dụng như hà sa, ngộ được mất là pháp của người thường, tự khởi là không việc gì chẳng biết, ấy gọi là “nói pháp”.

sanh diệt, chôn vùi chánh trí. Hoặc đoạn phiền não, Cho nên nói : “Không pháp có thể nói, ấy gọi là nói hoặc cầu Bồ-đề đều là chối bỏ Bát-nhã.

pháp”.

*

*

Có người hỏi :

Pháp sư giảng kinh Hoa Nghiêm hỏi :

- Luật sư cớ sao chẳng tin thiền ?

- Thiền sư tin vô tình là Phật chăng ?

Sư đáp :

Sư đáp :

- Vì lý sâu kín khó hiển bày, danh tướng dễ giữ.

Chẳng tin. Nếu vô tình là Phật thì người sống Người không thấy tánh nên chẳng tin thiền. Nếu chẳng bằng người chết, lừa chết chó chết lẽ ra hơn người thấy tánh gọi đó là Phật, người biết Phật mới người sống. Kinh nói : “Phật thân tức là Pháp thân, hay tin vào, Phật chẳng xa người mà người xa Phật.

từ giới định tuệ mà sanh, từ tam minh lục thông mà Phật là tâm tạo, mà người mê căn cứ trong văn tự

sanh, từ tất cả pháp lành mà sanh”. Nếu nói vô tình để tìm. Người ngộ nhằm nơi tâm mà giác, người là Phật, Đại đức hiện giờ chợt chết liền thành Phật mê tu nhân đợi quả. Người ngộ thấu rõ tâm không rồi.

tướng, người mê chấp vật giữ cái ngã làm mình.

Người ngộ Bát-nhã ứng dụng hiện tiền, người ngu

*

chấp không chấp có sanh kẹt. Người trí thấy tánh liễu tướng linh thông. Hàng càn tuệ (tuệ khô) biện Có Pháp sư hỏi :

luận mỏi miệng, bậc đại trí thấu suốt bản thể tâm an vui. Bồ-tát chạm vật soi tỏ, Thanh văn sợ cảnh

- Trì kinh Bát-nhã công đức rất nhiều, Thầy có tin làm mờ tâm. Người ngộ hằng ngày được vô sanh, chăng ?

người mê hiện tiền cách xa Phật.

Sư đáp :

*

- Chẳng tin.

Có người hỏi :

- Nếu vậy sự linh nghiệm truyền lại hơn mười

- Thế nào được thần thông ?

quyển đều không thể tin sao ?

Sư đáp :

- Người sống giữ hiếu tự có cảm ứng, không phải xương trắng hay có cảm ứng. Kinh là chữ giấy mực,

- Thần tánh linh thông khắp giáp thế giới như cát chữ giấy mực tánh nó không, thì chỗ nào có linh bụi núi sông đá vách qua lại không ngại, trong sát-nghiệm ? Sự linh nghiệm tại người trì kinh dụng na đi muôn dặm, qua lại không dấu vết, lửa không tâm nên thần thông cảm vật. Thử đem một quyển thể đốt, nước không thể chìm. Người ngu tự không tâm trí muốn thân tứ đại này được bay trong hư

21

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn không. Kinh nói : “Phàm phu chấp tướng tùy nghi vì Có vị tăng hỏi :

họ nói : Tâm không hình tướng tức là sắc thân vi diệu; không tướng tức là tướng thật, tướng thật thì

- Cái gì là Bát-nhã ?

thể nó không, gọi là thân hư không vô biên, muôn hạnh trang nghiêm nên gọi là Pháp thân công đức”.

Sư bảo :

Chính Pháp thân này là gốc của muôn hạnh, tùy công dụng đặt tên, nói thật chỉ có Pháp thân thanh

- Ngươi nghi cái gì không phải Bát-nhã, thử nói tịnh.

xem ?

*

- Thế nào được thấy tánh ?

Có người hỏi :

- Thấy tức là tánh, không tánh thì không thể thấy.

- Kẻ nhất tâm tu hành thì nghiệp chướng đời quá

- Thế nào là tu hành ?

khứ được tiêu diệt chăng ?

- Cốt đừng ô nhiễm tự tánh tức là tu hành, chớ tự

Sư đáp :

lừa dối là tu hành, đại dụng hiện tiền tức là Pháp thân Vô đẳng đẳng (Phật).

- Người không thấy tánh chưa được tiêu diệt. Nếu người thấy tánh như mặt trời giọi sương tuyết. Lại

- Trong tánh có ác chăng ?

người thấy tánh, ví như gom cỏ bằng ngọn núi Tu Di chỉ dùng một đóm lửa là cháy rụi. Nghiệp

- Trong đây thiện còn chẳng lập.

chướng như cỏ, trí tuệ như lửa.

- Thiện ác đều chẳng lập, đem tâm dùng vào chỗ

- Thế nào biết được nghiệp chướng hết ?

nào ?

- Hiện tiền tâm thông thì việc sanh trước sau đều

- Đem tâm dùng tâm là đại điên đảo.

thông. Ví như nhìn thấy Phật trước Phật sau, muôn pháp đồng thời. Kinh nói : “Một niệm biết tất cả

- Làm thế nào mới phải ?

pháp là đạo tràng vì thành tựu Nhất thiết trí”.

- Không làm thế nào, cũng không phải.

*

*

Có vị cư sĩ hỏi :

Có người hỏi :

- Thế nào được trụ chánh pháp ?

- Có người chèo thuyền, lườn thuyền cọ chết con Sư đáp :

ốc con hến, là người chịu tội hay thuyền chịu tội ?

- Cầu trụ chánh pháp là tà. Vì cớ sao ? Vì pháp Sư đáp :

không có tà chánh.

- Người thuyền cả hai đều không tâm, tội chính tại

- Làm sao được thành Phật ?

ông. Ví như cuồng phong thổi gãy cây hại mạng, mà không có người làm, không có người chịu,

- Chẳng cần bỏ tâm chúng sanh, cốt đừng ô nhiễm nhưng trong thế giới đâu không phải là chỗ chúng tánh mình. Kinh nói : “Tâm, Phật và chúng sanh cả

sanh chịu khổ.

ba đều không sai biệt”.

*

- Nếu hiểu như thế được giải thoát chăng ?

Có vị tăng hỏi :

- Vốn tự không phược (trói buộc) chẳng cần cầu giải. Pháp vượt ngoài ngôn ngữ văn tự, chẳng dùng

- Chưa biết “thế thác tình” (gởi tình), “thế chỉ cảnh”, trong câu số mà cầu; pháp chẳng phải quá khứ

“thế nói nín”, cho đến “thế nhướng mày chớp mắt”

hiện tại vị lai, không thể do trong nhân quả mà khế

v.v…, làm sao được thông hội ở trong khoảng một hội; pháp vượt tất cả, không thể so sánh; pháp thân niệm ?

không hình tượng, ứng vật hiện hình, chẳng rời thế

gian mà cầu giải thoát.

Sư đáp :

*

- Không có việc ngoài tánh. Người dụng diệu thì động yên đều diệu. Người tâm chân thì nói nín thảy 22

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn chân. Người hội đạo thì đi đứng ngồi nằm đều là

- Sao gọi là thầy đại huyễn ?

đạo. Vì mê tự tánh nên muôn lầm phát sanh.

- Tâm gọi là thầy đại huyễn. Thân là thành đại

- Thế nào là pháp có tông chỉ ?

huyễn. Danh tướng là đồ ăn mặc của đại huyễn.

Thế giới nhiều như cát bụi không có việc gì ngoài

- Tùy chỗ kia lập liền có các nghĩa. Ngài Văn Thù huyễn. Phàm phu chẳng biết huyễn, nơi nơi mê nơi gốc vô trụ lập tất cả pháp.

nghiệp huyễn. Thanh văn sợ cảnh huyễn, mờ tâm vào tịch diệt. Bồ-tát biết pháp huyễn, đạt thể huyễn,

- Chẳng đồng thái hư chăng ?

chẳng câu nệ tất cả danh tướng. Phật là thầy đại huyễn, xoay bánh xe pháp đại huyễn, thành Niết-

- Ngươi sợ đồng thái hư chăng ?

bàn đại huyễn, chuyển sanh diệt huyễn, được chẳng sanh chẳng diệt, chuyển cõi ô uế như cát bụi

- Sợ.

thành pháp giới thanh tịnh.

- Cái biết sợ là chẳng đồng thái hư.

*

- Chỗ nói không thể đến, làm sao được hiểu ?

Có vị tăng hỏi :

- Nay chính khi ngươi nói, nghi chỗ nào chẳng đến.

- Tại sao chẳng chịu tụng kinh, mà gọi là “khách ngữ” (kẻ học nói) ?

*

Sư đáp :

Có hơn mười vị Túc đức đồng đến hỏi :

- Như chim Anh Võ chỉ học tiếng người mà không

- Kinh nói : “Phá diệt Phật pháp”, chưa biết Phật hiểu ý người. Kinh là truyền ý Phật, chẳng nhận pháp có thể phá diệt chăng ?

được ý Phật mà chỉ tụng, ấy là người học ngữ. Do đó nên chẳng chịu tụng kinh.

Sư đáp :

- Không thể lìa văn tự ngôn ngữ mà riêng có ý ?

- Phàm phu ngoại đạo bảo Phật pháp có thể phá diệt, người Nhị thừa bảo Phật pháp không thể phá

- Ngươi nói như thế cũng là học ngữ.

diệt, trong chánh pháp của tôi không có hai cái thấy này. Nếu luận về chánh pháp chẳng những phàm

- Đồng là ngôn ngữ sao Thầy chẳng nhận lời tôi ?

phu ngoại đạo, cho đến hàng Nhị thừa chưa đến vị

Phật cũng là người ác.

- Ngươi hãy lắng nghe, trong kinh có đoạn văn rất rõ ràng “Ta nói ra là nghĩa ngữ mà chẳng phải văn,

- Pháp chân, pháp huyễn, pháp không, pháp chẳng chúng sanh nói ra là văn ngữ mà chẳng phải nghĩa, không mỗi thứ có chủng tánh chăng ?

người được ý vượt ngoài lời, người ngộ lý vượt ngoài văn tự, pháp vượt ngôn ngữ văn tự, đâu thể

- Pháp tuy không có chủng tánh, ứng vật đều hiện.

nhằm trên câu văn mà cầu”. Thế nên, người phát Tâm huyễn nên tất cả pháp đều huyễn, nếu có một Bồ-đề thì được ý quên lời, ngộ lý mà lờ kinh, cũng pháp chẳng huyễn thì huyễn ắt có định. Tâm không, như được cá quên nôm, được thỏ bỏ bẫy.

nên tất cả đều không, nếu có một pháp chẳng không thì nghĩa không chẳng lập. Khi mê thì người

*

theo pháp, lúc ngộ thì pháp do người. Như sum la vạn tượng đến không là tột, trăm sông các dòng Có Pháp sư hỏi :

đến biển là tột. Tất cả Hiền Thánh đến Phật là tột.

Mười hai phần kinh, năm bộ Tỳ-ni (luật), năm Vi-đà

- Niệm Phật là “hữu tướng Đại thừa”, ý Thiền sư

luận (luận) đến tâm là tột. Tâm là gốc diệu của tổng thế nào ?

trì, là nguồn lớn của muôn pháp, cũng gọi là kho đại trí tuệ, vô trụ Niết-bàn, trăm ngàn muôn tên thảy Sư đáp :

là tên khác của tâm mà thôi.

- Vô tướng vẫn chẳng phải Đại thừa, huống là hữu

- Thế nào là huyễn ?

tướng. Kinh nói : “Phàm phu chấp tướng” tùy nghi vì họ nói.

- Huyễn không có tướng nhất định, như vòng lửa quay, như thành Càn-thát-bà, như người gỗ bằng

- Nguyện sanh Tịnh độ, chưa biết thật có Tịnh độ

máy, như sóng nắng, như hoa giữa hư không, đều chăng ?

không có pháp thật.

- Kinh nói : “Muốn được Tịnh độ phải tịnh tâm kia, tùy tâm kia tịnh tức Phật độ tịnh”. Nếu tâm thanh 23

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn tịnh thì chính chỗ ở hiện giờ là Tịnh độ. Ví như

- Như hiện nay chính khi làm ác lại có lành chăng ?

sanh trong nhà Quốc vương, nhất định nối nghiệp Quốc vương. Phát tâm hướng Phật đạo là sanh nơi

- Không.

cõi Phật tịnh. Tâm kia nếu chẳng tịnh thì chính chỗ

ở hiện giờ là uế độ. Tịnh và uế độ là tại tâm chẳng

- Chúng sanh vào địa ngục, Phật tánh cũng như thế.

phải tại cõi nước.

- Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh là thế nào ?

- Mỗi ngày nghe nói đạo, chưa biết người nào hay thấy ?

- Tạo dụng Phật là tánh Phật, tạo dụng kẻ cướp là tánh cướp, tạo dụng chúng sanh là tánh chúng

- Người có tuệ nhãn hay thấy.

sanh. Tánh không hình tướng, tùy dụng đặt tên.

Kinh nói : “Tất cả Hiền Thánh đều do pháp vô vi mà

- Rất thích Đại thừa làm sao học được ?

có sai biệt” (kinh Kim Cang).

- Ngộ là được, chẳng ngộ là chẳng được.

*

- Làm sao được ngộ ?

Có vị tăng hỏi :

- Phải quán kỹ.

- Thế nào là Phật ?

- Giống vật gì ?

Sư đáp :

- Giống không vật.

- Rời ngoài tâm thì không có Phật.

- Thế nào là rốt ráo Không ?

- Thế nào là Pháp thân ?

- Không chẳng rốt ráo.

- Tâm là Pháp thân, nghĩa là hay sanh muôn pháp nên gọi là Pháp giới thân. Luận Khởi Tín nói : “Nói

- Thế nào là Hữu ?

là pháp đó, nghĩa là tâm chúng sanh, tức y tâm này hiển bày nghĩa Đại thừa”.

- Hữu mà không tướng.

- Thế nào là nói có quyển kinh lớn trong hạt bụi nhỏ?

- Chẳng ngộ làm sao ?

- Trí tuệ là quyển kinh lớn. Kinh nói : “Có quyển

- Đại đức tự chẳng ngộ, chẳng phải tại người làm kinh lớn lượng bằng thế giới tam thiên đại thiên, ở

chướng ngại.

trong một hạt bụi nhỏ”. Một hạt bụi là một niệm tâm trần vậy. Cho nên nói “trong một niệm trần nói ra hà

- Phật pháp ở nơi ba mé (trong ngoài giữa) chăng ?

sa bài kệ, người đời tự chẳng biết”.

- Thấy tại vô tướng chẳng ở ngoài nơi ấy, ứng

- Sao gọi là thành đại nghĩa ? Sao gọi là vua đại dụng không cùng, chẳng ở tại trong, chặng giữa nghĩa?

không có chỗ trụ, ba mé không thể được.

- Thân là thành đại nghĩa. Tâm là vua đại nghĩa.

- Câu đáp này rất hỗn tạp.

Kinh nói : “Người đa văn giỏi về nghĩa, mà chẳng giỏi về nói năng, nói năng là sanh diệt, nghĩa chẳng

- Chính khi Thầy nói hai chữ “hỗn tạp” là ở trong ở

sanh diệt, nghĩa không hình tướng, ngoài lời nói ngoài chăng ?

năng. Tâm là quyển kinh lớn, tâm là vua nghĩa lớn.

Nếu người chẳng biết tâm rành rõ thì không gọi là

- Đệ tử xét nghiệm trong ngoài không dấu vết.

giỏi nghĩa, chỉ là người học ngữ.

- Nếu không dấu vết thì biết rõ lời nói từ trước đến

- Kinh Bát-nhã nói : “Độ chín loài chúng sanh đều giờ không có hỗn tạp.

vào Vô dư Niết-bàn”, lại nói “thật không chúng sanh được diệt độ”, hai đoạn văn kinh này làm sao thông

- Thế nào được làm Phật ?

hội ? Người xưa và người nay đều nói “thật độ

chúng sanh mà không chấp tướng chúng sanh”. Tôi

- Tâm ấy là Phật, tâm ấy làm Phật.

vẫn còn nghi, thỉnh thầy vì tôi giải nghi.

- Chúng sanh vào địa ngục, Phật tánh có vào

- Chín loài chúng sanh trong một thân đầy đủ, tùy chăng ?

tạo nghiệp tùy thành quả. Vô minh là noãn sanh (sanh bằng trứng), phiền não bao bọc ở trong là thai sanh (sanh bằng bào thai), nước ái đượm 24

https://thuviensach.vn

Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn nhuần là thấp sanh (sanh chỗ ẩm ướt), chợt khởi phiền não là hóa sanh (từ loài này hóa sanh loài khác). Ngộ liền là Phật, mê gọi là chúng sanh. Bồ-tát chỉ dùng tâm niệm niệm làm chúng sanh. Nếu thấu rõ niệm niệm nơi tâm, thể nó đều không, gọi là độ chúng sanh. Người trí căn cứ trên bản tế (tâm) của mình mà độ. Lúc chưa thành hình, chưa thành hình đã không, thì biết thật không chúng sanh được diệt độ.

Có vị tăng hỏi :

- Ngôn ngữ là tâm chăng ?

Sư đáp :

- Ngôn ngữ là duyên chẳng phải tâm.

- Lìa duyên cái gì là tâm ?

- Lìa ngôn ngữ không tâm.

- Lìa ngôn ngữ đã không tâm, vậy cái gì là tâm ?

- Tâm không hình tướng, chẳng lìa ngôn ngữ, chẳng phải chẳng lìa ngôn ngữ, tâm thường lặng lẽ, ứng dụng tự tại. Tổ sư nói : “Nếu thấu rõ tâm phi tâm, mới hiểu tâm tâm pháp”.

*

Có vị tăng hỏi :

- Thế nào là định tuệ đồng học ?

Sư đáp :

- Định là thể, tuệ là dụng, từ định khởi tuệ, từ tuệ về

định, như nước với sóng, một thể lại không có trước sau, gọi là định tuệ đồng học. Phàm kẻ xuất gia chớ tìm lời theo câu, đi đứng ngồi nằm đều là tánh dụng của ngươi, thì có chỗ nào cùng đạo không tương ưng? Hãy tự nhất thời thôi dứt đi, nếu chẳng theo gió ngoại cảnh thì nước tánh thường tự

lặng lẽ.

Vô sự, trân trọng !

D

25

https://thuviensach.vn

Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ

THIỀN TÔNG TRỰC CHỈ

Hạ thủ công phu tu thiền, tôi có một câu diệu quyết, chỉ bốn chữ Kiên Trì Chánh Giác. Cốt biết tín lực là A. MẬT TRUYỀN THAM THIỀN YẾU PHÁP

kiên, nghĩa là kiên cố không biến đổi. Niệm lực là Trì, nghĩa là nắm giữ lâu mấy cũng không chán.

Hạ thủ công phu tu thiền, điều cốt yếu thứ nhất phải Chánh giác là tròn sáng soi khắp, không lệch chẳng lập chí vững chắc. Bởi vì chí là vị nguyên soái của thiếu. Người hay phát Chánh giác thì bản tánh tự

khí lực. Nếu người lập chí vững chắc, như thống nhiên hiển lộ, tất cả vọng tâm chẳng đợi đuổi dẹp lãnh trăm vạn quân, uy thế dậy trời, còn việc gì mà tự hàng phục. Ví như ánh sáng mặt trời vừa soi chẳng thành. Người hay sợ khó là tại lập chí không thì tối tăm hết sạch. Đây tuy bốn chữ, kỳ thật chỉ

vững. Người chạy theo cảnh cũng tại lập chí không một chữ Giác. Một chữ Giác này đều do Định Tuệ

vững. Người nghe chê khen bèn dời đổi, giữa mà được.

đường tự lùi, trước siêng sau lười, đều là chí không vững. Tôi thường tuyển đọc sách Tâm pháp, mở

Chẳng sợ niệm khởi, chỉ sợ giác chậm. Niệm khởi đầu sách đã thấy nói : “Lập chí nếu vững đổi khó liền giác, giác nó liền không. Diệu pháp tu hành chỉ

thành dễ”. Nay đối với công phu tu thiền cũng như

tại nơi đó. Ví như biết là giấc mộng thì không còn thế.

mê.

Chí vững thì sự ắt thành, tôi mượn việc đời để bàn Người biết được cái giác này, cần yếu chấn khởi điều này, ví như vua Việt phục thù vua Ngô, tinh thần như vị tướng quân đang ở trong trận, như

Trương Lương trả hận nước Hàn, Địch Nhân Kiệt vị quan tòa tại pháp đình, không được dính một tái hưng nhà Đường, thảy đều do chí quyết định mà mảy hôn trầm.

việc được thành công đúng sở nguyện. Phật Pháp cũng như thế.

*

Ngạn ngữ nói : “Người nam không chí như sắt lụt Hạ thủ công phu tu thiền cần phải lập chí cho vững, không cứng, người nữ không chí như cỏ thối không lại cần “thường hằng”. Nếu không thường hằng tươi”. Công phu tu thiền chí này rất là tối yếu.

phần nhiều đến giữa đường bỏ cuộc, hoặc được chút ít rồi tự dừng, đều là tự bỏ. Thật đáng tiếc !

Đại sư Trung Phong ca rằng :

*

Cũng không khó cũng không dễ, Hạ thủ công phu tu thiền rất sợ gián đoạn. Nếu Chỉ quý nam nhi có thật chí, siêng tu một tháng đã lên bậc Thượng thừa, chỉ có gián đoạn năm, mười ngày thì bậc Thượng thừa Thật chí sức đạo mới vững mạnh, kia chẳng biết ở đâu ? Lại chẳng được vịn vào sự

siêng năng của tháng trước mà sanh ỷ lại.

Sức mạnh tiến đạo như trò chơi.

*

Đây là phương pháp ứng nghiệm vậy.

Hạ thủ công phu tu thiền rất sợ hôn trầm tán loạn.

*

Cái hôn trầm tán loạn này đều do chính mình lập chí không vững, lòng tin đạo không thiết tha mà Hạ thủ công phu tu thiền hoàn toàn ở chỗ giác ngộ.

đến như thế. Thật là đáng tiếc !

Cần biết, phàm phu một niệm giác, tức một niệm là Phật. Phật một niệm chẳng giác, tức một niệm là Hạ thủ công phu tu thiền hoàn toàn tại “tự tham tự

phàm phu. Bởi vì giác tức là Phật, Phật tức là giác.

ngộ”. Dù cho thân thiết như cha con thầy bạn đều Phật với phàm phu chỉ tại giác cùng chẳng giác mà không thể thay thế được, cũng không phải như kỹ

thôi.

nghệ ở thế gian có thể truyền trao cho được. Ví như người khác ăn cơm thì chỉ người ấy bụng Tâm người có giác tức là có Phật. Giác hay mở

được no, chớ bụng mình vẫn đói. Đại sư Huệ Tư

cửa lục độ, hay vượt qua kiếp hải ba a-tăng-kỳ, nói : “Nguồn đạo chẳng xa, tánh biển chẳng cách, khắp làm lợi ích như cát bụi, khuếch trương phước chỉ chính mình cầu, chớ từ nơi người mà tìm, tìm tuệ, được sáu thứ thần thông, tròn đầy quả Phật cũng chẳng được, dù được cũng chẳng chân”. Đây trong một đời. Cảnh khổ trong địa ngục, nào vạc có thể gọi là cầu người chẳng bằng cầu nơi mình dầu sôi, sông băng, nghe đến giác liền biến thành vậy.

hương lâm (rừng hương); uống nước đồng sôi, nuốt hoàn sắt nóng, nghe đến giác thảy đều sanh

*

Tịnh độ.

Hạ thủ công phu tu thiền ngày đêm hai mươi bốn

*

giờ đều là giờ dụng công phu. Nếu canh năm ngủ

1

https://thuviensach.vn

Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ

thức dậy, hoặc gần sáng dậy sớm, áp dụng công hương ? Năm tháng dễ qua, ngày giờ không đợi phu, thì công phu này kết quả gia bội. Cần biết, lúc người, việc lớn chưa sáng, ngày nào mới xong ?”

trời rựng sáng là khí trời đất thanh sảng, cần phải Do đó, đau xót hối tiếc, lại thêm phần cố gắng. Nhà nắm lấy, không nên thả trôi qua ngày.

nho Châu Văn Công nói : “Chớ bảo ngày nay chẳng học còn có ngày mai, chớ bảo năm nay

*

chẳng học còn có năm tới, ngày tháng trôi qua, năm chẳng đợi người. Than ôi ! Già rồi, lỗi bởi tại Hạ thủ công phu tu thiền chẳng cần canh năm ngủ, ai ?” Công phu tu tập Phật pháp cũng như Nho học canh ba dậy, chỉ sợ một ngày nóng mà mười ngày này, chỉ hai chữ Thời Tập là thành tựu một đời, chỉ

lạnh thôi.

bốn chữ “Hãy đợi ngày mai” là sai lầm một đời.

*

*

Hạ thủ công phu tu thiền cần biết, ở trần thế có rất Hạ thủ công phu tu thiền tuy không thể dừng chậm, nhiều cảnh ác, như sanh già bệnh chết, lo buồn mà cũng không thể quá gấp. Ví như người đi bộ

khốn khổ, dàm danh khóa lợi, gió sợ sóng hoảng, giỏi, mỗi ngày có thể đi bộ được một trăm dặm, mà dù có chút ít vui vẻ cũng chỉ là hoa đốm giữa hư

chỉ đi bộ bảy tám mươi dặm, thì khí lực còn thừa, không chẳng thật, tạm thời không lâu. Cốt phải gân cốt không mỏi; nếu ỷ vào sức mạnh đi hơn khán cho thấu triệt, mới biết Phật pháp là việc cứu trăm dặm tự nhiên phải gắng đi thật nhanh, ắt sanh ta ra khỏi biển khổ, mới là mừng rỡ vui vẻ.

mỏi mệt, thì ngày mai không thể đi nổi. Người hạ

thủ công phu thường thường sanh bệnh hoạn đều

*

do như thế.

Hạ thủ công phu tu thiền, nếu được mừng rỡ vui vẻ

*

thì tự nhiên thay đổi dụng công, tự nhiên tinh tấn chẳng lười. Được mừng rỡ vui vẻ rồi, cần phải xem Hạ thủ công phu tu thiền nếu thân thể nhọc nhằn, các việc khổ sở sanh già bệnh chết của người đời cần phải dùng sức chuyển động hai vai đến trước đều là cái gương ta chẳng dụng công, vậy tại sao lại sau, lên xuống vài chục lần thì thân thể điều hòa, dám lơ là ?

huyết mạch lưu thông, tinh thần sảng khoái, chẳng sanh các bệnh. Đây là phương pháp Lộc Lô Song

*

Quan của nhà tu dưỡng, nó cũng hay đuổi được khí lạnh.

Hạ thủ công phu tu thiền, rất sợ nói lời vô ích, chăm nom việc vô ích. Nói lời vô ích, chăm nom việc vô

*

ích đều khiến tâm người tán loạn, tinh thần dao động, không có lợi lại có hại. Lại đem thời giờ quý Hạ thủ công phu tu thiền, hoặc có người hỏi : “Chỉ

báu thả trôi sông. Thật là đáng tiếc !

lấy tham ngộ làm chủ, đâu cần bảo dưỡng thân thể ?”. Tôi sẽ đáp : Đây là mượn giả để tu thật. Ví

*

như nấu trà, nếu không có lò lửa thì trà đâu thể tự

chín, vả lại lò hư lửa tắt thì sức lạnh càng thêm.

Hạ thủ công phu tu thiền, nếu khi dụng công nhiều Việc nhỏ chẳng tốn bao nhiêu công, mà e việc lớn thì khó khỏi nhọc nhằn, cần phải đi bách bộ thong không nhất định thành, trái lại đến phí thời giờ, thả, đi thong thả để nuôi dưỡng tinh thần, đợi tinh không kết quả. Người sáng tự hiểu đó.

thần thơ thới rồi lại khởi dụng công thì tự nhiên sáng suốt giác ngộ. Nếu tinh tấn đến khổ nhọc lừ

*

đừ, đã lừ đừ lại khổ nhọc dụng công, thì không những tánh mờ tối chẳng lanh sáng, mà lại thân thể

Hạ thủ công phu tu thiền, ban ngày tinh tấn không yếu đuối, bệnh tật phát sanh. Khi bệnh tật phát biếng trễ, chẳng cần phải nói, phàm mỗi tối dụng sanh thì công phu hết, thế là muốn mau mà trở

công chỉ hơn một canh, không cần quá lâu. Nếu thành chậm.

người quá nửa đêm không ngủ thì máu không trở

về gan, hôm khác sanh bệnh là do tại đó. Lại có

*

một hạng người hay mài luyện không nằm, đâu không biết công phu tu hành Phật pháp chẳng phải Hạ thủ công phu tu thiền, một ngày qua phải thấy là tại ngủ cùng không ngủ.

một ngày tinh tấn. Nếu là lơ thơ lững thững, dù trải qua trăm kiếp ngàn đời cũng không có ngày được

*

thành công. Người xưa khi dụng công, đốt một cây hương, thấy cây hương tàn rồi, liền tự nhắc rằng : Hạ thủ công phu tu thiền, đi đứng nằm ngồi đều có

“Công phu như trước không có thêm bớt, một ngày thể dụng công. Hoặc ngồi lâu rồi cần phải đi đứng, bao nhiêu cây hương, một năm bao nhiêu cây hoặc đi lâu rồi cần phải ngồi lại, chẳng chuyên ngồi.

2

https://thuviensach.vn

Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ

Có người học ngồi luôn không nằm, Lục Tổ dạy : thì tán loạn cũng theo đó mà sanh, nếu tán loạn

“Sống đây ngồi chẳng nằm, chết đi nằm chẳng ngồi, sanh thì tuệ mất. Ta có diệu pháp điều trị, cần phải chỉ một đầu xương thúi, sao lấy làm công khóa ?”

định lóng sáng thì định với tuệ mới thành công. Cần Đây thật rõ ràng về lẽ ngồi nằm vậy.

phải tuệ an tường, thì tuệ với định mới thành công.

Hai cái này lìa nó không được, hợp cũng không

*

được, lẫn nhau thành một mới thật là diệu pháp.

Khéo biết pháp này thì thành đạo không khó.

Hạ thủ công phu tu thiền tối yếu phải phá tâm sanh tử cứng chắc, xem xét thế giới thân tâm đều là giả

Người cầu minh tâm kiến tánh, thành Phật thành duyên không thật. Nếu không phát minh được đại Tổ, chỉ ở trên định tuệ dụng công. Biết được cái sự sẵn đủ của mình, thì tâm sanh tử không thể phá.

diệu của định tuệ thì dễ như trở bàn tay, bằng Tâm sanh tử đã không phá được, thì con quỉ vô không biết cái diệu của định tuệ thì khó như lên trời.

thường niệm niệm chẳng dừng làm sao đuổi được.

Khó hay dễ đều tại chính mình đảm đang lấy.

Phải lấy một niệm này làm hòn gạch gõ cửa. Ví như đang ngồi trong đống lửa lớn cố tìm lối thoát ra, Định là thể của tuệ, tuệ là dụng của định. Ví như

chạy quanh một bước cũng không được, dừng lại ngọn đèn với ánh sáng, ngọn đèn là thể của ánh một bước cũng không được, sanh một niệm khác sáng, ánh sáng là dụng của ngọn đèn. Hai cái đều cũng không được, trông người khác cứu cũng lẫn nhau hiển bày, không nên thiên trọng một cái.

không được. Chính khi ấy, cần phải chẳng ngại lửa mạnh, chẳng kể thân mạng, chẳng trông người cứu, Chính khi tuệ thì định ở trong tuệ, chính khi định thì chẳng sanh niệm khác, chẳng chịu tạm dừng, nhắm tuệ ở trong định. Tên tuy có hai, thể vốn không trước chạy thẳng, chạy ra rồi mới là người giỏi.

khác. Chỉ có định mà không tuệ liền theo đó bị hôn trầm, chỉ có tuệ mà không định liền theo đó bị tán

*

loạn. Cần phải gồm hai, không thể chia rời.

Hạ thủ công phu tu thiền cần lấy một chữ Tử dán ở

Ở đoạn trên, tôi nói phương pháp điều trị định tuệ

trên trán, xem thân thể máu thịt này như đã chết đi, đã xong, vẫn còn ngại có người chưa rõ. Giờ đây, chỉ cốt thấu rõ một niệm. Một niệm hiện tiền, như

tôi giải lại cho rõ. Tôi gọi hôn trầm tức người đời gọi được cây Ỷ Thiên trường kiếm, nếu chạm mũi nhọn là vô ký. Tôi gọi tán loạn tức người đời gọi là vọng của nó không thể được, nếu cà nhám cọ lụt thì tưởng. Cần biết định thì phần nhiều hay sanh vô ký, kiếm ấy bỏ đi vậy.

tuệ thì phần nhiều hay sanh vọng tưởng. Định tuy hay trị vọng tưởng mà trở lại sanh vô ký. Tuệ tuy

*

hay trị vô ký mà trở lại sanh vọng tưởng. Ngày nay thực tập công phu, chỉ cần định có tuệ, cốt đừng Hạ thủ công phu tu thiền rất sợ say mê cảnh tịnh, nhập cái định hôn trầm vô ký; chỉ cần tuệ có định, nó khiến người chìm chỗ khô lặng mà không biết.

cốt đừng nhập cái tuệ tán loạn vọng tưởng. Là hai Cốt hiểu rằng cảnh động nhiều người chán, cảnh mà chẳng hai, định tuệ dung hòa, thì công phu mới tịnh đa số không sanh chán. Bởi vì người đời một tăng trưởng.

bề ở chỗ ồn náo, nên thích hợp với cảnh tịnh, như

ăn kẹo ăn đường, như người mệt lâu thích ngủ, tự

Đại sư Trí Giả ở núi Thiên Thai truyền diệu pháp nhiên tham trước mà không tự biết, cần phải mau Chỉ Quán. Nghĩa là chỉ mà quán đó, tịnh mà minh mau phá dẹp.

đó, khiến động mà được tịnh, tịnh mà được sáng.

Sáng thì chiếu, chiếu thì một vậy. Đây thật là chỉ

Ngoại đạo dạy người khiến thân tâm đoạn diệt hóa đường giác cho quần sanh. Cốt nên biết, tôi nói thành cây khô tro lạnh, cũng từ nơi tịnh cảnh mà pháp định tuệ là Đại sư nói pháp Chỉ Quán, đâu vào. Nếu lâu năm chầy tháng, khô lại càng khô, cần gì cầu Phật pháp khác.

lặng lại càng lặng, sa vào chỗ không biết, thì cùng cây khô tro lạnh khác gì ? Người hạ thủ công phu ở

Người khi rời bỏ cuộc đời, nếu có công phu định chỗ cảnh tịnh, cốt để phát minh một đoạn đại sự ở

tuệ, ắt được lên thế giới Cực Lạc. Diệu pháp này trong y áo của mình mà lâu rồi không biết, nay nhờ

lúc bình nhật cần phải tập cho thuần thục. Bậc minh ở cảnh tịnh mới được. Cái đại sự đó tìm nơi tướng triết nói : “Người đời trọn ngày hôn tán, khi sắp chết tịnh trọn không thể được, thế mới là được vậy.

làm sao được định tuệ. Người học đạo trọn ngày định tuệ, khi sắp chết đâu thể hôn tán”. Nếu đợi

*

khát nước mới đào giếng thì đâu cứu được !

Hạ thủ công phu tu thiền, thiết yếu tại định tuệ. Cần

*

biết, định với tuệ như đồng một vật bên trong và bên ngoài, là hai mà không phải hai, chia rời không Hạ thủ công phu tu thiền rất khẩn yếu ở một chữ

được. Khi định sanh thì hôn trầm cũng theo đó mà Thiết. Chữ Thiết rất có sức mạnh. Nếu chẳng Thiết sanh, nếu hôn trầm sanh thì định mất. Khi tuệ sanh thì lười biếng sanh. Lười biếng sanh thì buông lung 3

https://thuviensach.vn

Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ

phóng ý không chỗ nào chẳng đến. Nếu thật dụng hệt người tìm vật đã mất thì ba thứ (chấp, trước và tâm chân thiết thì buông lung lười biếng do đâu tính toán) vỡ tan không còn dính mắc. Nên nói, được sanh. Nên biết, một chữ Thiết nếu hay dán sanh tâm động niệm đều trái với pháp thể.

dính trên thân thì khỏi lo tâm sanh tử chẳng phá, khỏi lo chẳng đến địa vị Phật Tổ. Bỏ chữ Thiết này

*

riêng cầu Phật pháp, đều là si cuồng ngoại đạo.

Hạ thủ công phu tu thiền khi đề khởi thoại đầu cốt Một chữ Thiết là lời rất thân thiết, như dụng tâm phải rõ ràng sáng sủa, giống in như con mèo rình thân thiết thì không kẽ hở, do đó các thứ tà ma chụp chuột. Người xưa nói : “Chẳng chém được không thể xâm nhập. Như dụng tâm thân thiết tự

đứa mọi thề không thôi”. Nếu chẳng vậy, là ngồi nhiên không sanh suy tính, có niệm không gián trong nhà quỉ, mờ mờ mịt mịt, qua rồi một đời, có cách thì chẳng rơi vào ngoại đạo.

chỗ nào lợi ích ?

Một chữ Thiết đâu những lìa lỗi, liền đó vượt khỏi Mèo rình chuột mở tròn đôi mắt, bốn chân chực ba tánh thiện, ác, vô ký. Một câu thoại đầu dụng sẵn, chỉ cốt chụp chuột đến miệng mới được, dù có tâm thậm thiết thì không nghĩ thiện, dụng tâm thậm gà chó ở bên cạnh đều không để mắt ngó. Người thiết thì không nghĩ ác, dụng tâm thậm thiết thì tham thiền cũng như thế, chỉ là chăm chú cốt suốt không rơi vào vô ký. Thoại đầu thiết thì không trạo lý này, dù có tám cảnh xen lẫn ở trước cũng không cử, thoại đầu thiết thì không hôn trầm. Chỉ cốt để mắt nhìn, vừa có niệm khác, chẳng những chánh giác hiện tiền thì các ma tự lui, chánh giác không bắt được chuột, mà mèo cũng chạy mất.

phi thiết chẳng sanh.

*

*

Hạ thủ công phu tu thiền không nên ở trên công án Hạ thủ công phu tu thiền chẳng sợ chết không của tiền nhân mà suy nghĩ, thêm sự giải thích. Dù được sống, chỉ sợ sống không được chết. Nếu thật mỗi mỗi hiểu qua cùng với chính mình cũng không nghi tình kết tụ ở một chỗ, cảnh động chẳng đợi dính dáng gì. Cần yếu biết mỗi câu mỗi lời của tiền đuổi mà tự đi, vọng tâm chẳng đợi tịnh mà tự tịnh, nhân như đống lửa lớn, gần nó không được, xúc sáu căn ở ngoài cửa tự nhiên rỗng suốt hết, ra dấu chạm cũng không được, huống là ngồi nằm trong liền đến, gọi lên liền đáp, lo gì chẳng sống?

ấy, lại ở trong đó phân lớn phân nhỏ, nói trên nói dưới, thì có chỗ nào lợi ích ?

*

Việc ấy không cùng giáo lý hợp, do đó những vị tu Hạ thủ công phu tu thiền cốt phải ngay thẳng cao tập Đại thừa đã lâu, vẫn không hiểu không biết, vót, chẳng gần nhân tình. Nếu đáp ứng theo tình huống là các hàng Tiểu thừa Thanh văn Duyên giác?

cảm thì thực hành công phu chẳng tiến. Không Bậc Tam hiền Thập thánh đâu không thông giáo lý, những chẳng tiến mà lâu ngày chầy tháng sẽ trôi mà nghe nói một việc này, Tam thừa còn tan mật, theo thế tục, rất là đáng tiếc ! Ví như chính mình Thập thánh phải kinh hồn. Bậc Bồ-tát Đẳng giác bận việc thì đâu thể có công coi sóc việc người.

thuyết pháp như mây như mưa, độ chúng sanh Ngay thẳng cao vót chính là Chánh đẳng Chánh không thể nghĩ bàn vào vô sanh pháp nhẫn, vẫn gọi giác.

là sở tri ngu, cùng đạo còn trái, huống là những bậc khác ? Bởi vì việc này từ chỗ phàm phu chóng

*

đồng Phật thể, người thật khó tin. Người tin được là hàng pháp khí, người không tin chẳng phải pháp Hạ thủ công phu tu thiền điều thứ nhất là Chánh khí. Những người tu hành muốn vào Tông thừa này giác. Chánh giác là phút giây nào cũng chiếu soi lại ắt từ tin mà vào.

cái linh minh của chính mình, không thể buông nó chạy đi. Nếu cái linh minh đi rồi, thì thân này chỉ là Một chữ Tin có cạn có sâu, có tà có chánh, không cái thây chết có hơi thở. Lại là hôn trầm không thể không biện biệt. Phàm vào pháp môn có ai mà niệm, rơi vào ngoan không khô lặng. Tuy là vận nói chẳng tin. Nhưng, chỉ tin pháp môn mà không dụng công phu khổ nhọc mà không có mảy may lợi tin tâm mình là tin cạn. Các hạng Bồ-tát Đại thừa ích.

còn chẳng đủ lòng tin, như kinh Hoa Nghiêm sớ

nói : “Thấy có người hay nói pháp, có chúng nghe Hạ thủ công phu tu thiền tu tập được tiến lên, như

pháp, còn chưa vào cửa tin”. Như nói tức tâm tức người gánh nặng ngàn cân, buông cũng chẳng rớt, Phật thì ai bảo là chẳng tin. Song, nếu có người giống như người tìm một vật quan trọng bị rơi mất, hỏi : “Ông là Phật chăng ?” liền bị phá dẹp không nếu tìm không được thề chẳng thôi nghỉ. Trong đó thể thừa đương. Kinh Pháp Hoa nói : “Tột nghĩ

chỉ không nên sanh chấp trước tính toán. Nếu chấp chung suy xét, không thể lường trí Phật”. Sở dĩ có thì thành bệnh, trước thì thành ma, tính toán thì tâm tột nghĩ xét, là do lòng tin chẳng đủ vậy. Có đủ

thành ngoại đạo. Thật được nhất tâm nhất ý, giống lòng tin này là tin sâu.

4

https://thuviensach.vn

Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ

Tin tâm mình tức là Phật, gọi là tin chánh. Ngoài Thiền sư Đại Nghĩa làm bài minh tọa thiền nói : tâm chấp pháp, gọi là tin tà. Tin tức tâm là Phật, cốt phải thấu rõ tâm mình, bước đi trên đất thật ấy đến Chớ tin rằng đạo chẳng cần tham, chỗ chẳng nghi, mới gọi là tin chánh. Mù mờ ngờ

vực bướng nói tâm tức là Phật mà thật không biết Thánh

trước chăm chăm làm chỉ nam.

tự tâm, tức là tin tà.

Dù

rằng gác cũ nhàn điền địa,

Người xưa hái rau gánh củi vẫn định, cuốc đất cày ruộng vẫn định, khi làm công kia việc nọ vẫn định, Một phen gầy dựng thật gian nan.

đâu phải ngồi lâu kềm vững khiến tâm chẳng khởi, nhiên hậu mới là định. Nếu như thế, gọi là định tà, Nếu chẳng cần tham cứu mà bảo được lý, đây là Di không phải chánh ý của Phật pháp.

Lặc trời sanh, Thích-ca tự nhiên. Bọn này thật là đáng thương xót vậy. Bởi vì tự họ chẳng hiểu tham Lục Tổ bảo : “Na-già thường tại định, không lúc nào cứu, hoặc thấy người xưa một hỏi một đáp liền lãnh chẳng định”. Phải thấy tột bản thể mới tương ưng ngộ, bèn đem cái hiểu biết của tình thức để giải với định này. Đức Thích-ca từ Đâu Suất hạ sanh, thích, là dối gạt người. Hoặc bị cơn bệnh ngặt, liền giáng thần trong hoàng cung, vào núi tuyết, thấy kêu la om sòm, những cái hiểu lúc đương thời đem sao mai mọc, mở đường dạy chúng, chưa từng ra dùng không được. Hoặc đến lúc sắp chết, như con khỏi định này. Nếu chẳng vậy, đã bị cảnh động lôi cua bỏ vào chảo nước sôi, tay chân rối loạn, bấây cuốn, đâu gọi là định. Trong cảnh động tìm chỗ

giờ hối hận chẳng kịp.

khởi không có, trong cảnh tịnh tìm chỗ khởi cũng chẳng có. Cảnh động đã không chỗ khởi thì lấy cái Thiền sư Hoàng Bá nói :

gì làm cảnh ? Hội được ý này thảy đều là một thể

định, đầy dẫy tràn trề, không dư không che đậy.

Vượt khỏi trần lao việc chẳng thường,

*

Đầu dây nắm chặt giữ lập trường.

Hạ thủ công phu tu thiền không nên dính mắc thế

Chẳng phải một phen xương lạnh buốt, pháp. Trong Phật pháp còn không dính một điểm, huống là thế pháp. Nếu thoại đầu hiện tiền chân Hoa

mai

đâu dễ ngửi mùi hương.

chánh thì dẫm xuống nước chẳng thấy lạnh, chạm vào lửa chẳng biết nóng, trong rừng gai chông nằm Lời này thật rất thân thiết. Nếu đem bài kệ này luôn ngang đi thẳng chẳng thấy chướng ngại. Được vậy, luôn cảnh sách công phu thì tự nhiên thực hành mới có thể ở trong thế pháp đi ngang chạy dọc.

được tiến bộ. Như người đi con đường trăm dặm, Bằng không, hoàn toàn bị cảnh duyên lôi cuốn, dù đi một bước là gần một bước, không đi thì đứng muốn được công phu thành một khối, trải nhiều nguyên chỗ cũ. Dù người ấy nói được sự nghiệp ở

năm cũng không thể được.

quê hương rõ ràng rành rẽ, trọn không đến nhà, làm sao được việc lớn ấy.

*

*

Hạ thủ công phu tu thiền không nên tầm văn trục cú ghi lời nhớ câu, không những vô ích mà còn làm Hạ thủ công phu tu thiền rất sợ suy nghĩ làm thơ, chướng ngại công phu. Nắm công phu chân thật làm kệ, làm văn phú v.v… Nếu làm thành thi kệ thì mà trở thành duyên lự.

gọi thi nhân, làm văn phú giỏi thì gọi văn nhân, cùng với tham thiền toàn không dính líu.

Hạ thủ công phu tu thiền rất sợ so sánh, đem tâm tính toán, cùng đạo trái xa, dù thực hành đến Phật

*

Di Lặc ra đời vẫn không dính dáng. Nếu là người nguyện phát nghi tình, dù sự vật đầy bít hư không Hạ thủ công phu tu thiền, gặp phải cảnh duyên vẫn không biết có danh tự hư không, như ngồi thuận nghịch, chỗ làm người động niệm, liền phải trong núi bạc vách sắt, chỉ cầu được con đường biết để phá. Chỉ đề khởi thoại đầu không cho cảnh sống. Nếu không được con đường sống, thì làm duyên xoay chuyển. Có người mới vừa được thành, sao được an ổn. Chỉ thực hành công phu như thế, liền nói: “Chẳng cần chống”. Ba chữ này làm lầm thời tiết đến tự nhiên có thành.

người, học giả không thể không xét.

Gần đây, có một số tà sư dạy người, không do cố

*

gắng dụng công. Lại nói : “Cổ nhân chưa từng dụng công phu”. Lời nói này rất độc, làm mê lầm kẻ hậu Hạ thủ công phu tu thiền, nghi tình chưa phá như

học, sẽ vào địa ngục vậy.

đến hố sâu, như đi trên băng, mảy may mất niệm là tan thân mất mạng. Vì nghi tình chưa phá thì đại lý 5

https://thuviensach.vn

Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ

không sáng, một hơi thở không trở lại thì đời này Hạ thủ công phu tu thiền đối với tất cả sự vật trên còn bị thân trung ấm lôi kéo, chưa khỏi theo nghiệp đời, nào là đáng yêu đáng ghét đáng mừng đáng thức mà đi, sửa đầu đổi mặt chẳng hiểu chẳng biết.

buồn, các thứ tình cảm suy nghĩ thảy đều dẹp hết.

Bởi thế, nên trên nghi lại thêm nghi, đề khởi thoại Chỉ còn cái chánh giác của ta, chẳng đoái hoài đầu, chưa sáng quyết định phải sáng, chưa phá những việc khác. Lại, cốt yếu làm một người vô quyết định phải phá. Ví như bắt kẻ trộm, cần phải dụng, mặc tình người đến bắt bẻ ta, ta chỉ làm kẻ

thấy nó.

vô tri vô lý; mặc tình người đến cười chê ta, ta cũng chỉ làm kẻ vô tri vô lý. Ta cốt soi xét cái chánh giác

*

chính mình, không dám biếng trễ để qua thời giờ.

Hạ thủ công phu tu thiền cần phải Khẩn, cần phải

*

Chánh, cần phải Miên Mật, cần phải Dung Hoát.

Thế nào là Khẩn ? Mạng người tại hơi thở, đại sự

Hạ thủ công phu tu thiền, khi thực hành đa số

chưa sáng, một hơi thở không trở lại, đường trước người nói : “Thực hành không tiến”. Chính chỗ thực mờ mờ chưa biết về đâu, thì không thể chẳng Khẩn.

hành không tiến này, lại gắng thực hành. Như

Cổ Đức nói : “Như dây gai thấm nước, một bước người không biết đường phải cố gắng tìm đường.

gấp một bước”. Thế nào là Chánh ? Người học Không thể nói : “Tìm đường không được, nên bỏ

phải đủ con mắt lựa pháp, một ngàn bảy trăm Tổ

việc tìm đường”. Nếu tìm đường đã được, quý ở

sư đều là mô phạm, nếu sai một hào ly thì vào chỗ phải đi, đi thẳng đến nhà mới thôi. Không nên đường tà. Kinh nói : “Chỉ đây một việc thật, còn hai ở trên đường dừng nghỉ không đi, thì trọn không có thì chẳng chân”. Thế nào là Miên Mật ? Lông mày ngày đến nhà.

cùng hư không kết chặt, mũi kim găm chẳng lủng, nước rưới chẳng ướt, chẳng cho một tí kẽ hở. Nếu

*

có một tí kẽ hở thì ma cảnh theo kẽ hở chui vào.

Cổ Đức nói : “Một phút chẳng hiện có, giống như

Hạ thủ công phu tu thiền rất sợ cái tâm lanh lợi, người chết”. Thế nào là Dung Hoát ? Thế giới rộng tâm lanh lợi là thứ thuốc kỵ. Người phạm chút ít một trượng thì gương xưa (cổ kính) rộng một thuốc kỵ này, thì dù có chân dược hiện tiền cũng trượng, gương xưa rộng một trượng thì lò lửa rộng không thể cứu được. Nếu thật là người tham thiền một trượng, quyết định không cố chấp ở một chỗ.

thì có mắt như mù, có tai như điếc, khi tâm niệm Nắm chặt đầu rắn chết, cũng không kẹt ở hai đầu, vừa khởi in như vin vào núi bạc vách sắt. Người mênh mông lênh láng. Cổ đức nói : “Tròn đồng thái được vậy thì công phu mới được tương ưng.

hư, không thiếu không dư ”. Thật đến chỗ Dung Hoát thì trong không thấy có thân tâm, ngoài không

*

thấy có thế giới, mới được lối vào. Bốn thứ này chẳng phải có thứ lớp trước sau, cần phải đồng Hạ thủ công phu tu thiền chẳng sợ sai lầm, mà chỉ

hành.

sợ không biết sai lầm. Mặc dù hành ở chỗ sai lầm, nếu có một niệm biết sai lầm, bèn là nền tảng thành Khẩn mà không chánh thì uổng dụng công. Chánh Phật thành Tổ, là con đường ra khỏi sanh tử, là mà không Khẩn thì không thể vào. Đã vào cần phải món đồ sắc bén phá lưới ma. Phật Thích-ca trong Miên Mật mới được tương ưng. Đã tương ưng phải pháp ngoại đạo mỗi mỗi đều chứng qua, chỉ không Dung Hoát mới làm hóa cảnh.

chịu ngồi trong hang ổ ấy. Dùng bốn chữ biết sai liền bỏ là từ phàm phu tiến đến quả vị Phật. Ý này

*

đâu riêng trong pháp xuất thế, ở trong pháp thế

gian nếu có chỗ sai lầm, chỉ cần dùng một câu biết Hạ thủ công phu tu thiền không được có một mảy sai liền bỏ là được thành người tốt đẹp ở thế gian.

niệm khác. Đi đứng ngồi nằm luôn luôn đề khởi câu Nếu kẻ cố ôm cứng chỗ sai lầm cho là phải, không thoại đầu đã tham. Phát khởi nghi tình, hẳn phải chịu biết sai, dù có Phật sống hiện ở trước, cũng giải quyết cái ấy cho xong xuôi. Nếu có một mảy không thể nào cứu được người ấy.

may niệm khác, người xưa gọi đó là tạp độc nhập tâm, đâu những hại thân mạng, mà nó hại cả tuệ

Hạ thủ công phu tu thiền không nên tránh chỗ ồn mạng. Người học không thể không cẩn thận.

tìm chỗ vắng, lim dim nhắm mắt, ngồi trong hang quỉ cho là kế sanh sống. Người xưa nói : “Ngồi Tôi nói niệm khác không phải chỉ pháp thế gian, trừ

dưới núi tối, chìm trong nước chết thì cứu được ngoài câu thoại đầu tâm đang tham cứu, tất cả việc việc gì ?” Chỉ cần ngay trong cảnh duyên thực hành tốt trong Phật pháp đều gọi là niệm khác. Lại, kỳ được, mới là chỗ đắc lực. Một câu thoại đầu để

không những việc trong Phật pháp, mà ở trên tâm trên trán, đi đứng nằm ngồi, mặc y, ăn cơm, tiếp thể sanh thủ, xả, chấp, buông đều là niệm khác.

người đợi khách cần yếu thấu suốt được chỗ tột cùng của một câu thoại đầu. Một sáng, khi rửa mặt

*

rờ được chót mũi, mới biết lâu nay nó rất gần, thế

6

https://thuviensach.vn

Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ

là được tỉnh lực. Thật được thế rồi, mới hoàn toàn đầy lỗ ghẻ đói, tội rất lớn. Bẫy chim săn thú trùm không uổng phí công phu.

khắp núi rừng, đánh lưới giăng câu dẫy đầy biển cả, bò heo nai dê bán đầy chợ búa, cá tôm cua trạnh

*

bày các nẻo đường, làm theo thói quen an nhiên chẳng sợ, không biết kết oán mang nợ, đền trả

Hạ thủ công phu tu thiền rất sợ nhận thức thần làm không cùng.

Phật sự. Hoặc nhướng mày nheo mắt, lắc đầu xoay mặt cho là có ít nhiều kỳ đặc. Nếu bám vào thức Ca hay múa giỏi, đàn nhạc thanh tao, gái yêu trai thần để làm việc, chắc chắn sẽ rơi vào ngoại đạo mến, lòng thích ý ưa, anh hiền hào kiệt xem nghe không nghi. Quả là chạy trên đường lạc lầm, rất mê mệt, đâu biết biển dục không bờ, nó vốn cội đáng tiếc vậy !

nguồn sanh tử.

*

Gặp hội trúng thời tranh danh giành lợi, dặm tắt vinh hoa, đường dài phú quý, người bậc trung trở

Hạ thủ công phu tu thiền chỉ tại dụng tâm trên một lên thảy đều mắc kẹt, không biết nó vô thường như

công án, không nên trên tất cả công án giải hội.

huyễn hóa bọt nổi, lại là gốc trầm luân.

Nếu giải được, trọn là giải hội, không phải là ngộ.

Kinh Pháp Hoa nói : “Pháp ấy không phải chỗ suy Trói buộc tình duyên, mến thương cốt nhục, khổ vui nghĩ phân biệt hay đến được”. Kinh Viên Giác nói : đầy tâm, niệm sanh tử cột chặt, không biết có giải

“Lấy suy nghĩ làm tâm, xét lường cảnh giới Viên thoát vậy. Vọng phân nhân ngã kết thành ân oán, giác của Như Lai, như đem lửa đom đóm đốt núi Tu không biết có bình đẳng vậy. Lại chỉ bàn việc hiện Di, trọn không thể được”. Ngài Động Sơn nói : tại, họ đâu biết thân đời sau do nhân quả thiện ác,

“Nghĩ đem tâm ý học huyền tông (Thiền tông), mà trải qua ngàn đời muôn kiếp chịu quả báo giống hệt đi hướng tây mà mặt hướng đông”. Phàm không cùng. Phật pháp rất rõ ràng rành rẽ đến thế, người đào bới công án, cần phải dưới da có máu, những người trái phạm như xưa tuy nhiều, song biết hổ thẹn mới được.

người vâng dạy tu hành cũng chẳng ít. Phật pháp làm cây cầu cho thế đạo đâu chẳng lớn sao ?

Hạ thủ công phu tu thiền rất sợ rơi vào Không.

Song thoại đầu hiện tiền làm sao Không được ?

Nho là pháp thế gian, dùng làm kỷ cương danh Đây chỉ sợ rơi vào Không, mà chẳng được Không, giáo để gìn giữ việc sanh tiền, Phật là pháp xuất huống là được thoại đầu hiện tiền ?

thế, dùng để nuôi luyện tánh linh, mong đời sau được tiến lên. Hai bên vốn không hại nhau, ngại gì

"

cả hai chẳng đồng còn.

B. CHỈ CHUNG MẬT TRUYỀN PHẬT PHÁP :

*

Đức Thích-ca bỏ nhà đi học đạo, nhiều luận giả bàn Có kẻ bảo : “Người học Phật đem tâm cầu tâm, ấy rằng : “Ngài phế bỏ luân lý kỷ cương”. Họ đâu biết, là lấy tâm dụng tâm, in tuồng hai tâm”. Họ không chính Ngài chưa từng bỏ vậy. Như sau khi thành biết rằng tâm là linh minh lặng lẽ viên dung vô ngại, Phật, Ngài nghĩ đến độ vua cha và độ bà Ma-da, kế

bao gồm muôn pháp, trùm hết mười phương, rất độ Da-du-đà-la, La-hầu-la và sau độ A-nan v.v…

linh rất diệu, tâm chỉ một mà thôi, chớ không có hai.

Đó là luân lý vua tôi cha con vợ chồng anh em Bởi nó viên dung vô ngại, nên ngoài quán trăm vật, đều chưa từng bỏ. Thế mà, bảo rằng Ngài phế bỏ

chỉ một tâm này, trong quán một tâm cũng chỉ một luân lý kỷ cương được sao ?

tâm này. Ngoài quán trăm vật gọi là phóng quang, trong quán một tâm gọi là phản chiếu. Hay phóng Song, muốn nói phế bỏ là căn cứ vào hàng Tỳ-kheo quang lại hay phản chiếu là lý do tâm này linh diệu.

mà nói, chớ hàng Tể quan cư sĩ đều không bỏ

Mặt trăng hay soi vạn vật mà không thể soi trở lại nhiệm vụ Quốc gia, mà vẫn học đạo tu chân, thì mặt trăng, gương hay soi vạn tượng cũng không đâu thể nói phế bỏ luân lý kỷ cương ?

thể soi trở lại gương. Do đó hai cái sáng này đều không có linh vậy.

Giả như, Phật dạy những người không sáng suốt, chỉ biết ham nuôi miệng bụng, chẳng xét đến việc Tâm hay quán vạn vật, lại hay phản chiếu tâm linh trì trai giữ giới, quý người khinh vật, chặt chém các chính mình. Tâm mình là nhiễm hay tịnh, là Thánh loài động vật đồng như cây cỏ, chẳng biết các loài hay phàm thì tâm tự biết đó, ấy tức là đem tâm bàng sanh (động vật) đều gọi là chúng sanh, đều quán tâm. Không phải bảo bị quán là một tâm, hay có Phật tánh. Dùng gấm lụa để làm đồ trang sức quán là một tâm. Tâm đã hay quán trăm vật bên đẹp, không biết giết muôn mạng côn trùng để làm ngoài, lại quán tâm ở bên trong. Cái dụng của mắt sáng đẹp thân bọt bèo, đáng tiếc vậy. Trăm vị trân tai công năng một chỉ là một không thể hai, lấy một tu lấy làm ngon lành, không biết đã nấu nướng bao làm một đó là căn cứ trên hình tướng. Tâm hay một nhiêu sanh mạng của loài thủy tộc thú cầm, để dồn 7

https://thuviensach.vn

Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ

mà cũng hay muôn, lấy muôn làm một, đó là thần.

chắc nắm được trong tay. Định tâm là tâm nhiếp Thế là, tâm hay quán tâm.

vào một cảnh, rồi tự lặng lẽ an ổn, dần dần tự nhiên phát tuệ sáng. Nói định tâm như chết, tức là không Phàm muốn tâm được tịnh, bỏ nhiễm thì được tịnh.

biết định vậy.

Cái gì hay làm thế ? Tâm vậy. Gọi đó là “đem tâm quán tâm” thì được, gọi đó là “đem tâm cầu tâm”

Phật giáo nói Chỉ ắt gồm có Quán. Nói lặng ắt gồm cũng được, gọi đó là “lấy tâm dụng tâm” thì không có soi. Có Không Như Lai tạng thì một pháp chẳng được. Nếu nói : “lấy tâm quán tâm là hai tâm” thì lập. Có Bất Không Như Lai tạng thì muôn pháp đầy đem tâm giác trăm vật, tức phải là trăm tâm vậy.

đủ. Như chỉ có một vầng trăng mà rọi bóng trên muôn lượn sóng; muôn lượn sóng mỗi lượn có một Luận giả bảo : “Người học Phật chỉ chú trọng bóng mặt trăng, mà mặt trăng chỉ có một. Một vị

hướng nội, còn nghĩa bên ngoài thì chưa được nước mưa cam lồ mà cứu được muôn loài. Muôn nghe”. Người học Phật chú trọng hướng nội là phải.

loài, mỗi loài có một thứ nước mưa, mà trên nước Bởi vì người học Phật dùng Chỉ dứt tâm lăng xăng, mưa chỉ có một vị.

gọi là lặng lẽ; dùng Quán để trừ mờ tối, gọi là tỉnh táo. Chỉ mà thường Quán thì Chỉ không phải vô ký.

Khi tâm khởi dụng thiên đường thì có dục giới, sắc Quán mà thường Chỉ thì Quán không phải loạn giới, vô sắc giới, tột đến hoa hương đài. Khởi dụng tưởng. Định như quả đất tám gió thổi chẳng động.

địa ngục thì có cột đồng giường sắt. Biến thành hoa Tuệ như mặt trăng sáng soi khắp vạn vật không sót.

tạng thì vua quan do Bồ-tát ứng hiện, con ốc con Lấy tuệ làm định thì thể định trong sáng. Lấy định hến con cáp là đại sĩ hóa thân, các thứ tác dụng, làm tuệ thì dụng tuệ lặng lẽ. Chỉ Quán làm nhân, các thứ sự nghiệp, thảy đều từ trong tịnh định mà Định Tuệ làm nghiệp. Công do trước giữ giới luật, hiện. Bảo là tâm chết có thể được sao ?

oai nghi thanh tịnh; chú trọng do hướng nội, có thể

nói rất thích hợp với Nho giáo.

*

Song, thân tâm đều kiện toàn, hạnh giải được Luận giả bảo : “Phật nói là Tánh, chính Thánh nhân tương ưng. Bên trong tu trí quán, bên ngoài oai nói là Tâm. Phật nói là Tâm, chính Thánh nhân nói nghi nghiêm chỉnh. Bố-tát yết-ma (Bố-tát là họp là Ý. Phật nguyên không nhận được lý này, bèn chúng tụng giới và chỉ lỗi cho những người có nhận hiểu biết vận động, hay xem hay nghe, hay phạm sám hối. Yết-ma là hòa hợp chúng để tuyên nghĩ hay động là chính lý”. Câu nói này rất lầm.

bố một việc gì, nếu toàn chúng đều ưng thuận mới Phật giáo nói tâm tánh nguyên chỉ là một vật. Trong được làm.) là tôn trọng pháp tắc của Phật để lại.

khoảng trời đất có một cái thanh tịnh rộng lớn lóng Sáu độ muôn hạnh là trang nghiêm Phật sự. Nói lặng tròn sáng, gọi là Tánh. Chỗ tánh linh thông gọi không sát, làm thương hại các loài bò bay máy cựa là Tâm. Tánh như thể sáng của gương, tâm như

là phạm tội sát. Nói không trộm, mũi ngửi lén mùi dụng chiếu soi của gương. Tuy nói có hai, kỳ thật hương của hoa dưới hồ, là phạm tội trộm. Nói chỉ là một vật. Không chỗ nào chẳng gồm ở trong, chẳng dâm, cách vách nghe tiếng khua vòng xuyến gọi chung là Tánh. Tánh mà linh thông bèn gọi là khởi tâm, là phạm tội dâm. Nói chẳng tham thì một Tâm. Như núi sông đất cát cỏ cây ngói gạch đều có cọng rau một mũi kim cũng không dám tham. Nói tánh. Chỉ tánh người hay linh thông tri giác, mới gọi chẳng sân thì các bộ phận trong thân bị cắt xẻo là tâm. Núi sông đất cát cỏ cây ngói gạch chỉ gọi là cũng không dám giận. Nói chẳng si là Đẳng giác tánh, không gọi là tâm. Phật sở dĩ nói tâm là cái Như Lai, dù còn một phần vô minh chưa phá cũng thanh tịnh lóng lặng tròn sáng gọi nó là bản giác, là gọi là si. Nghĩa ở bên ngoài là nghiêm là mật vậy.

Bát-nhã, là Tỳ-lô tánh hải, là Mâu-ni bảo châu.

Kẹt cứng ở chỗ khô khan đó là hàng Tiểu thừa Độc giác, không phải là môn Viên đốn Đại thừa. Sơ

Nói Ý chính là thức thần của tâm người, là gốc của lược để rồi buông lung là cuồng thiền phóng dật.

sanh tử. Phật sở dĩ viên tu diệu ngộ vì quyết Trái giới luật Bồ-tát là tội tại người học, chớ Phật có chuyển thức thần này trở thành trí tuệ, nên gọi tổn giảm gì ?

chuyển phàm thành Thánh. Bởi vì phàm phu cùng Thánh nhân vốn đồng đủ tâm tánh này. Phàm phu Phương pháp Phật dạy nghiêm nhặt như thế, đây mê chân theo vọng, do đó trí tuệ hóa làm thức thần.

đều là từ kim khẩu của Phật truyền lại, chép rành Thánh nhân phá vọng về chân, do đó thức thần trong kinh, văn thể rõ ràng, đâu thể nói rằng chuyển thành trí tuệ.

phương pháp phi nghĩa.

Ý là cái bị Phật quở trách. Vì thế, bảo “Phật nói Luận giả bảo : “Nho giáo cầu phóng tâm giống như

Tâm, chính Thánh nhân nói Ý”, lời này lỗi lầm rất Phật giáo nói nhập định. Nhưng, Phật giáo đến chỗ

lớn vậy.

này bèn như tâm chết không chủ tể”. Câu nói này in tuồng đúng mà thật là sai. Phóng tâm là tâm chạy Phật trở về chân, thì hiểu biết vận động xem nghe ngàn muôn dặm, không thắng được cái chớp nói động, hay xem hay nghe, hay nói hay động, nhoáng lăng xăng của nó, tìm bắt nó còn chưa thảy đều là tánh. Phàm phu theo vọng, thì hiểu biết 8

https://thuviensach.vn

Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ

vận động xem nghe nói động, hay xem hay nghe Phật nói không niệm, là không vọng niệm, chánh hay nói hay động, thảy đều là vọng. Bảo rằng : niệm chẳng dẹp bỏ, trí Bát-nhã hiện còn. Ngoại đạo

“Phật chỉ nhận được hay xem nói động chính là nói không tưởng, chánh niệm bị dẹp bỏ, không có tánh”, đâu không phải là ngu ? Cái hay xem hay trí Bát-nhã huân quán vậy.

nghe hay nói hay động, gọi nó chẳng phải tánh thì không được. Bảo rằng Phật nói “Tánh thanh tịnh

*

lóng lặng tròn sáng chỉ tại xem nghe nói động mà được tên” lại có lẽ phải ư ?

- Định hay sanh tuệ, tuệ cũng hay sanh định chăng ?

Phàm nói tánh là Như Lai hội một tánh vào một

- Tuệ sanh định lại nhanh hơn định sanh tuệ. Định tông chung. Nói lý là Như Lai nói muôn lý nơi sự

sanh tuệ như nước lóng đứng các vật thảy soi hình.

vật. Lý rất rộng rãi, ngang trùm pháp giới. Lý rất Tuệ sanh định như ánh sáng ngọn đèn, một phen tinh vi, chia chẻ một mũi nhọn cũng khó chen vào.

thắp lên thì tối tăm liền hết. Diệu Hỷ nói : “Người Nhị thừa phá kiến hoặc tư hoặc, tột lý vẫn còn thô.

nói tĩnh (lặng) rồi mới ngộ, ta nói ngộ rồi mới tĩnh Bồ-tát phá vô minh, cùng lý rất tinh. Bậc Đẳng giác (lặng). Khi chưa ngộ thì tâm thức lăng xăng, khi còn một phần vô minh chưa phá, thì lý còn có ngại.

ngộ rồi mới khằn niêm một chỗ”.

Vào bậc Diệu giác, về sau một chân thấu tột, muôn dặm rỗng suốt mà nói chẳng nhận được chữ lýù đó

*

là lời gì. Phàm lý có tự nhiên, an bài đã cách xa. Lý có mỗi nơi, vùa gom tức trái. Chẳng an bài mà có,

- Vô tình là Phật chăng ?

chẳng vùa gom mà hợp, đây là Phật lý rất chí diệu.

- Vô tình là Phật.

*

- Người chết lẽ ưng là Phật ?

Trí tuệ chuyển hóa làm thức thần. Tri kiến càng nhiều thì tánh linh càng mờ. Mặc người nói lý khúc

- Nói vô tình là vô phàm tình, chẳng phải vô Thánh chiết, ngữ ngôn vi diệu, trọn là ở trong nhà quỉ tìm tình.

kế sống, trêu đùa tinh hồn. Đâu biết dẹp hết danh ngôn, quét sạch nghĩa lý, đem tất cả cội gốc lý lẽ

- Sao gọi là Thánh tình ? Sao gọi là phàm tình ?

bình nhật, một lúc lật đổ hết sạch, mà trung gian chỉ

biết huân quán Bát-nhã, lặng lẽ tỉnh táo bỗng nhiên

- Không phân biệt phải quấy, đối trên tất cả cảnh, như luồng điện chớp, hoa sen chợt nở, gọi là đại tất cả pháp, chẳng chấp chẳng trước, ấy gọi là ngộ. Bởi vì câu thoại đầu của nhà thiền chánh diệu, Thánh tình. Có phân biệt phải quấy, đối trên tất cả

chính không có ý vị, bỏ phân biệt được tự tại, cảnh sanh chấp trước, ấy gọi là phàm tình. Không chuyển thức thần thành Bát-nhã. Cần biết, Lục Tổ

phàm tình, có Thánh tình, có tình mà cũng vô tình là người tiều phu, không biết một chữ mà được vậy.

chứng ngộ. A-nan là người đa văn tổng trì, do đa văn quét sạch, sau mới ngộ chân không, bởi có lý D

do vậy.

*

Luận rằng : “Phật chỉ nhận được nhân tâm, không nói đến đạo tâm”. Đâu biết chỗ Phật rất quở trách là nhân tâm, chỗ rất tu là đạo tâm. Có thiện không ác là đạo Phật tâm thì các ác sạch hết muôn thiện đồng về. Có tịnh không nhiễm là đạo Phật tâm thì một mảy bụi không dính, muôn đức tròn sạch. Có thể có dụng, ấy là đạo Phật tâm thì lặng mà thường soi, soi mà thường lặng. Lấy không trụ tánh tướng làm tông, lấy sự lý vô ngại làm nguyên tắc, Phật toàn là giác, giác toàn là đạo. Nhân tâm gọi là thức thần, gọi là pháp nhiễm, là sáu căn vọng dụng, là tám thức thịnh hành, là cội gốc sanh tử, là hạt giống trong tam đồ. Sở dĩ Phật chuyên cần tu hành vì trừ riêng tâm này. Bảo rằng : “Phật chỉ nhận được nhân tâm”, thật là không biết Phật đó vậy.

*

9

https://thuviensach.vn

Toạ Thiền Dụng Tâm Ký TIỂU SỬ

Dịch:

Thiền sư Oánh Sơn là Tổ khai sơn chùa Mảnh đất an nhàn tự gieo trồng, Tổng Trì núi Chư Nhạc, là cháu nối pháp đời thứ tư

của Thiền sư Đạo Nguyên khai Tổ tông Tào Động Buôn qua bán lại biết bao lần, ở Nhật Bản. Sư tục danh là Thiệu Cẩn, họ Đằng Nguyên, hiệu Oánh Sơn, sanh ngày mùng 8 tháng Mầm linh nảy nở khôn cùng tận, 10 niên hiệu Văn Vĩnh thứ năm. Thuở nhỏ, Sư có tư cách lạ thường, lớn lên không thích ở trần tục.

Cày

cấy vẫn còn trên pháp đường.

Năm mười ba tuổi, Sư xuất gia với Hòa thượng Cô Vân chùa Vĩnh Bình. Năm ấy, Hòa thượng Cô Vân Sư thọ năm mươi tám tuổi, được bốn mươi khuyên Sư y chỉ với Thiền sư Triệt Thông Nghĩa sáu tuổi đạo, linh cốt chia bốn chùa Đại Thừa, Vĩnh Giới. Năm 18 tuổi, Sư bắt đầu đi du phương, trước Quang, Tịnh Trụ, Tổng Trì xây tháp thờ phụng.

nương học với Thiền sư Tịch Viên, kế tham học với các ngài Bảo Giác chùa Vạn Thọ, Huệ Hiểu chùa Đệ tử nối pháp của Sư là Minh Phong, Nga Bạch Vân v.v... sau học tông Thiên Thai với ngài Sơn, Vô Nhai, Khổn Am, Cô Phong, Trân Sơn v.v...

Duệ Sơn, tham cứu diệu chỉ thiền môn với Quốc sư

Pháp Đăng, song Sư vẫn chưa thấy đủ, Sư trở về

Ngoài tác phẩm Tọa Thiền Dụng Tâm Ký, hầu hạ Thiền sư Nghĩa Giới, ngày đêm tham vấn Sư còn trước tác Truyền Quang Lục, Oánh Sơn không biết mệt mỏi. Một hôm Thiền sư Nghĩa Giới Thanh Quy, Tam Căn Tọa Thiền Thuyết, Tín Tâm thượng đường nói câu “Bình thường tâm thị đạo”, Minh Niêm Đề v.v...

nghe qua Sư hoát nhiên triệt ngộ, lúc ấy hai mươi bảy tuổi. Năm sau, Sư vào thất đắc pháp nơi Thiền Về sau, Thôn Thượng Thiên Hoàng khen sư Nghĩa Giới.

ngợi công lao Sư, ban hiệu “Phật Tử Thiền sư”, Đào Viên Thiên Hoàng ban hiệu “Hoằng Đức Viên Từ đây về sau, Sư chuyên cần hóa đạo, Minh Quốc sư”. Minh Trị Thiên Hoàng lại ban hiệu khai sáng chùa Thành Mãn ở A Ba, chùa Tổng Trì,

“Thường Tế Đại sư” và tông Tào Động sau này gọi chùa Vĩnh Quang ở Năng Đăng (Đông Kinh), chùa Sư là Thái Tổ.

Tịnh Trụ ở Gia Hạ. Sau Sư trụ trì chùa Đại Thừa ở

Gia Hạ, chấn hưng tông phong. Niên hiệu Nguyên TỌA THIỀN DỤNG TÂM KÝ

Hưởng năm đầu vào mùa thu, Đề Hồ Thiên Hoàng hâm mộ danh đức của Sư, xin giải mười điều nghi Quốc sư Viên Minh hiệu Oánh Sơn vấn, Sư tấu đáp rành rẽ, vua rất đẹp ý ban thưởng ở Chùa Tổng Trì Tuyển

tử y. Tháng 9, vua sắc tứ ba chữ lớn Tổng Trì Tự

và đặc thăng Sư Nhất Đẳng Tăng Cang tại chùa Phàm tọa thiền thẳng khiến người mở sáng Đại Quan.

tâm địa, an trụ chỗ bổn phận. Chỗ ấy gọi là “bản lai diện mục” (mặt thật xưa nay), cũng gọi là “bản địa Hai

năm sau, Sư vâng lệnh vua tổ chức phong quang” (chỗ đất mát mẻ sáng suốt). Thân đạo tràng xuất thế cho tông Tào Động, được vua tâm đều quên mất, ngồi nằm đồng xa lìa. Cho nên ban thưởng tử y. Sư truyền pháp tịch cho môn đệ

không nghĩ thiện, không nghĩ ác, siêu cả phàm là Nga Sơn Thiệu Thạc, rồi lui về chùa Vĩnh Quang.

thánh, vượt khỏi xét bàn của mê ngộ, rời bờ mé Phật và chúng sanh. Thế nên, bỏ hết muôn việc, Niên

hiệu Chánh Trung năm thứ hai vào buông sạch các duyên, tất cả không làm, sáu căn tháng 8, Sư có chút bệnh. Ngày 15, Sư sai thị giả

không tạo tác. Cái ấy là cái gì? – Chưa từng biết tập họp đồ chúng để dặn bảo. Dặn bảo xong, Sư

tên, không phải thân, không phải tâm, muốn suy cầm viết biên bài kệ rồi ngồi kiết già thị tịch. Kệ

nghĩ thì suy nghĩ bặt, muốn nói năng thì nói năng rằng :

cùng, như ngu như ngây, núi cao không bày đảnh, biển sâu không thấy đáy không đối duyên mà Tự canh tự chủng nhàn điền địa, chiếu. Mắt sáng ngó xuyên cả mây, không suy nghĩ

mà thông, biết khắp mà không nói, ngồi trong trời Kỷ độ mại lai, mãi khứ tân, đất riêng bày toàn thân, không phải chỗ suy tính của đại nhân, lặng lẽ tợ hồ người chết. Không có Vô

hạn linh miêu phiền mậu xứ, cái gì che lấp được mắt, không một mảy bụi dính được chân, thì chỗ nào có bụi bặm ? Vật gì làm Pháp

đường thượng kiến sáp thiêu nhân.

chướng ngại ? Nước trong vốn không trên dưới, hư

không trọn không trong ngoài, trong trẻo sáng suốt, tự chiếu thần diệu, sắc không chưa phân, cảnh trí đâu lập, từ xưa đến nay chung ở đã nhiều kiếp mà không có tên. Đức Tam Tổ gọi là tâm, ngài Long Thọ gọi là thân. Nó biểu hiện tánh, tướng và thể

1

https://thuviensach.vn

Toạ Thiền Dụng Tâm Ký của chư Phật. Tướng mặt trăng tròn sáng này nhạc, tranh cãi, cười giỡn, danh tướng, lợi dưỡng không thiếu khuyết, không dư thừa. Tức tâm này là ắt không nên gần. Những thứ văn thơ thi phú, tuy Phật, tự mình sáng chiếu thấu xưa suốt nay, được nó là nhân duyên tịnh tâm, nhưng chớ ham tạo tác.

cái biến tướng của ngài Long Thọ, thành Tam-muội Văn chương bút nghiên đều ném đi không dùng. Ấy của chư Phật. Tâm vốn không hai tướng, thân lại là lối bậc nhất của người hành đạo, là pháp thiết có hình tướng khác. Duy tâm hay duy thân, không yếu của người điều tâm.

nói khác hay đồng. Tâm biến thành thân, thân hiện bày tướng phần của tâm. Một lượn sóng vừa khởi Y phục đẹp và dơ đều không nên mặc. Mặc y muôn lượn sóng tiếp dậy, tâm thức vừa khởi muôn phục đẹp thì sanh tham, lại sợ trộm cướp, cho nên pháp đua nhau sanh. Bởi thế, tứ đại ngũ uẩn hòa là chướng nạn của người hành đạo. Nếu đủ nhân hợp, tứ chi ngũ căn hiện thành, cho đến ba mươi duyên có, hoặc được người cúng dường mà không sáu vật, mười hai nhân duyên tạo tác đổi dời lần thọ dụng, đó là cái nếp đẹp của xưa nay. Giả sử đã lượt tiếp nối, chỉ do các pháp hợp thành mà có. Sở

saün có thì chớ quan tâm, trộm cướp có lấy cũng dĩ tâm như nước biển, thân như sóng mòi, ngoài không tìm kiếm hối tiếc. Y phục dơ và cũ phải giặt nước biển không có một lượn sóng, ngoài sóng mòi sạch vá lành rồi sẽ mặc. Không giặt sạch đất mồ

không có một giọt nước. Nước và sóng không hôi đóng mà mặc thì thân phát bệnh lạnh, lại là riêng, động và tịnh không khác. Cho nên nói : “Chết nhân duyên chướng đạo. Tuy nhiên không cần thân sống đến đi người chân thật, tứ đại ngũ uẩn thân mạng, nhưng mặc không đủ, ăn không đủ, ngủ

không hoại”.

không đủ, ba việc ấy không đủ đều là nhân duyên lui sụt. Tất cả thức ăn, vật sống, vật cứng, vật tổn Nay tọa thiền chính là vào biển Phật tánh, hại, vật ô uế đều không nên ăn; nếu ăn ruột kêu, tức là nêu bày cái thể chư Phật, cái diệu tịnh minh thân tâm nóng nảy, ngồi thiền bứt rứt. Tất cả thức tâm saün có chóng hiện tiền. Một phần sáng suốt ăn ngon không nên ưa thích, không những thân xưa nay được hoàn toàn viên chiếu. Nước biển tâm phiền loạn, mà lại niệm tham khó dứt. Ăn chỉ

không thêm bớt, sóng mòi cũng không lui sụt. Chư

để sống không nên đắm mê mùi vị. Nếu ăn no ngồi Phật vì một đại sự nhân duyên xuất hiện ra đời là thiền liền là nhân duyên phát bệnh. Sau bữa ăn chỉ thẳng chúng sanh khai thị ngộ nhập tri kiến không nên ngồi liền, đợi qua một lúc rồi sẽ ngồi.

Phật, mà có diệu thuật tịch tĩnh vô lậu đó là tọa Phàm Tỳ-kheo ắt phải ăn có chừng mực tiết độ. Ăn thiền. Tọa thiền tức là cái Tam-muội chư Phật tự

có chừng mực tiết độ là ăn có phần hạn. Trong ba thọ dụng, cũng gọi là Tam-muội vua Tam-muội.

phần chỉ ăn hai phần còn dư một phần. Tất cả

Nếu một khi an trụ trong Tam-muội này, liền mở

thuốc phong, mè, khoai mài v.v... nên thường uống.

sáng tâm địa, khéo biết cửa chánh vào Phật đạo.

Đó là yếu thuật điều thân vậy.

Người muốn mở sáng tâm địa phải buông bỏ

Khi tọa thiền không nên nương dựa tường, những cái hiểu biết tạp nhạp, ném quăng cả thế

vách, ghế và đồ ngăn che, lại không nên ngồi chỗ

pháp và Phật pháp, chặt đứt tất cả vọng tình, hiện gió mạnh, chỗ cao trống, các thứ đó đều là nhân thành một tâm chân thật, mây mê mờ quét sạch thì duyên phát bệnh. Nếu khi ngồi thân hoặc như

mặt trăng tâm mới sáng soi. Phật nói : “Nghe (văn), nóng, lạnh, nhám, trơn, cứng, mềm, nặng, nhẹ, suy nghĩ (tư) như ở ngoài cửa, tọa thiền chính là hoặc biết kinh sợ đều là do hơi thở không điều hòa.

trở về ngồi an ổn trong nhà”. Thật vậy, nếu nghe Phương pháp điều hòa hơi thở, tạm hả miệng ra suy nghĩ các kiến giải chưa dứt, tâm địa còn ràng tùy hơi thở dài cho ra dài, hơi thở ngắn cho ra buộc, cho nên như ở ngoài cửa; chỉ có tọa thiền bỏ

ngắn, dần dần điều nó, hơi hơi theo nó, khi những hết tất cả không còn chỗ nào chẳng thông, nên tợ

cái xúc chạm đến tự nhiên điều hòa, sau rồi lỗ mũi người trở về ngồi an ổn trong nhà. Ngũ cái phiền thong thả thở.

não là từ vô minh khởi, vô minh là không rõ biết mình, mà tọa thiền là rõ biết mình. Mặc dù đoạn Nếu tâm hoặc như trầm, phù, mê, lanh, hoặc ngũ cái mà chưa đoạn vô minh không phải là Phật trông thấy ngoài thất, hoặc thấy trong thân, hoặc Tổ; nếu muốn đoạn vô minh, tu tập tọa thiền là bí thấy thân Phật, thân Bồ-tát, hoặc khởi hiểu biết, quyết. Cổ nhân nói : “Vọng dứt thì tịch sanh, tịch hoặc rành rõ Kinh Luận, những thứ kỳ dị, những sanh thì trí hiện, trí hiện thì thấy chân”. Nếu muốn tướng lạ lùng v.v... thảy đều là bệnh do niệm và hơi diệt tận vọng tâm, phải thôi nghĩ thiện ác, lại tất cả

thở không điều hòa. Nếu khi bị bệnh, ngồi an tâm công việc đều buông bỏ hết, tâm không nghĩ, thân trên hai bàn chân. Nếu khi tâm hôn trầm, an tâm không việc, ấy là chỗ dụng tâm bậc nhất vậy.

trên mé tóc, hoặc giữa chặng mày. Nếu khi tâm tán loạn, an tâm tại chót mũi, hoặc tại đơn điền. Lúc Khi các vọng duyên hết thì vọng tâm cũng bình thường tọa thiền an tâm trong lòng bàn tay theo đó mà diệt. Vọng tâm nếu diệt thì cái thể bất trái. Nếu tọa thiền đã thuần thục không cần an tâm biến hiện bày, rõ ràng thường biết, không phải mà tâm vẫn không tán loạn. Lại những loại sách gia pháp tịch diệt, không phải pháp động tác. Song, các huấn của cổ nhân tuy chiếu sáng lòng người, thứ kỹ nghệ, pháp thuật, thuốc thang, bói tướng nhưng không nên xem nhiều, viết nhiều và học đều phải xa lìa, huống là những việc ca, múa, kỹ

nhiều vì đều là nhân duyên loạn tâm.

2

https://thuviensach.vn

Toạ Thiền Dụng Tâm Ký Phàm khi thân tâm nhọc nhằn mệt mỏi đều là Phật tự thọ dụng, dong chơi bốn hạnh an lạc của nhân duyên phát bệnh. Chỗ nạn lửa, nạn nước, Bồ-tát, đâu không phải cái hạnh thâm diệu của Phật nạn gió, nạn giặc và bên mé biển, bên quán rượu, Tổ ư ? Hoặc tuy nói chứng, không chứng mà bên lầu xanh, chỗ đàn bà góa, thiếu nữ, bên kỹ

chứng, là Tam-muội vua của Tam-muội, Tam-muội nhạc đều chớ nên ngồi. Quốc vương, đại thần, nhà vô sanh trí phát hiện, Tam-muội nhất thiết trí phát quyền thế, người đa dục, người danh vọng, người hiện, Tam-muội tự nhiên trí phát hiện, là cửa sáng cãi giỡn cũng không nên gần. Phật sự lớn, kinh mở bày trí tuệ của Như Lai, là pháp môn phát xuất doanh to tuy là rất thiện, người chuyên tọa thiền hạnh đại an lạc, vượt khỏi cách thức Thánh và cũng không nên làm. Không nên ưa thuyết pháp phàm, ra ngoài sự xét lường mê ngộ, đâu không giáo hóa, vì tán tâm loạn niệm từ đó mà sanh.

phải chứng cái bản hữu Đại giác sao ?

Không nên ưa đông người, tham đệ tử, không nên làm việc nhiều, học nhiều. Chỗ rất sáng, rất tối, rất Tọa thiền không can hệ đến giới, định, tuệ, lạnh, rất nóng, cho đến chỗ người dạo chơi, giỡn mà gồm cả ba môn học này. Giới là ngừa quấy hớt đều không nên ngồi.

ngăn ác. Tọa thiền quán toàn thể không hai, buông hết muôn việc, thôi bỏ các duyên, không quan tâm Trong tòng lâm, chỗ thiện tri thức, núi sâu, đến Phật pháp và thế pháp, sự quyến luyến của hang thẳm nên dừng ở. Mé nước, núi xanh là chỗ

đạo tình và thế tình đều quên sạch, không phải kinh hành. Bên dòng suối, dưới cội cây là chỗ lóng quấy, không thiện ác, đâu còn có cái gì mà phải tâm. Hằng quán vô thường là nhân duyên kích phát ngăn ngừa ? Đây là giới tâm địa vô tướng vậy.

đạo tâm. Nệm dày trải ngồi mới yên ổn. Đạo tràng Định là quán tưởng. Tọa thiền thì quên cả thân tâm, phải thanh khiết, thường thắp hương cúng hoa thì xa lìa mê ngộ, không biến không động, không làm Hộ pháp, Thiện thần, Phật, Bồ-tát ảnh hưởng gia không mê muội, như ngu như ngây, như núi như

hộ. Nếu thờ tượng Phật, Bồ-tát, La-hán thì tất cả

biển, hai tướng động và tịnh hoàn toàn không sanh, ma quỉ không dám phá hại. Thường trụ tâm nơi đại định mà không có tướng định, không có tướng định từ, đại bi, công đức tọa thiền vô lượng hồi hướng nên gọi là đại định. Tuệ là giản trạch hiểu biết. Tọa cho tất cả chúng sanh. Chớ sanh cao mạn, ngã thiền thì cái hiểu biết tự diệt, hằng quên tâm thức, mạn, pháp mạn, đó là pháp của ngoại đạo phàm khắp thân là mắt tuệ, không có giản trạch hiểu biết, phu. Nghĩ thệ đoạn phiền não và thệ chứng Bồ-đề.

thấy rõ Phật tánh vốn không mê lầm, ngồi dứt ý căn Chỉ chuyên ngồi thiền tất cả đều không làm, ấy là liền được rỗng rang thấu suốt, ấy là tuệ mà không yếu thuật tham thiền.

có tướng tuệ, không có tướng tuệ nên gọi là đại tuệ. Những giáo pháp một đời đức Phật nói đều thu Thường nên rửa mắt và rửa chân, thân tâm gồm trong giới, định, tuệ; nay tọa thiền không giới nhàn tịnh, oai nghi tề chỉnh. Nên bỏ thế tình, cũng nào mà chẳng giữ, không định nào mà chẳng tu, đừng chấp đạo tình. Tuy không bỏn xẻn giáo pháp, không tuệ nào mà chẳng thông. Hàng ma, thành mà không thỉnh thì chớ nói. Giữ ba lần thỉnh, bốn đạo, chuyển pháp luân, nhập Niết-bàn đều nương lần từ, mười lần muốn nói, chín lần thôi. Khóe thần lực tọa thiền. Thần thông, diệu dụng, phóng miệng lên meo như chiếc quạt mùa đông, như cái quang, thuyết pháp trọn do tọa thiền vậy. Tham linh treo trên hư không mặc tình gió bốn phương thiền cũng là tọa thiền.

thổi. Đó là tác phong của kẻ đạo nhân vậy. Chỉ lấy pháp mà không tham người, dụng đạo mà không Muốn tọa thiền trước nên chọn chỗ yên tịnh, cống cao mình, ấy là chỗ dụng tâm bậc nhất.

đệm hoặc nệm lót ngồi phải dày, trải chỗ không có gió, khói vào và mưa mù lọt vô, gìn giữ bao bọc hai Tọa thiền không can hệ đến Giáo, Hạnh, đầu gối, chỗ ngồi phải thanh khiết. Tuy xưa có Chứng mà gồm cả ba đức này. Chứng là lấy đợi nhiều vị ngồi trên tòa Kim cang hay trên bàn thạch, ngộ làm qui tắc, không phải tâm tọa thiền. Hạnh là nhưng đều có vật lót ngồi. Chỗ tọa thiền nên ban sự thực hành thật tiễn, không phải tâm tọa thiền.

ngày không sáng lắm, ban đêm không tối lắm, mùa Giáo là đoạn ác tu thiện, cũng không phải tâm tọa đông thì ấm, mùa hạ thì mát, ấy là diệu thuật vậy.

thiền. Trong thiền tuy có lập giáo mà không phải Buông bỏ tâm ý thức, dứt hết niệm tưởng quán, giáo lý thường. Nghĩa là chỉ thẳng, truyền đạo chớ mong làm Phật, đừng nghĩ thị phi, khéo gìn giữ

riêng, hết thảy toàn nói câu thoại đầu, nói không có quí tiếc ngày giờ như cứu lửa cháy đầu. Như Lai chương cú, chỗ ý tận lý cùng. Một lời nói trùm hết ngồi thẳng, Đạt-ma ngồi xây mặt vào vách tại chùa mười phương, không mảy may nào chưa bày hiện.

Thiếu Lâm nhồi thành một khối đều không việc gì Thế thì, không phải giáo lý chân chánh của Phật Tổ

khác. Ngài Thạch Sương toan làm cây khô bị Thái sao ? Hoặc tuy nói Hạnh lại là cái hạnh vô vi. Nghĩa Bạch trách là ngồi ngủ. Không dùng thắp hương, lễ

là thân không làm, miệng không thầm tụng, tâm bái, niệm Phật, tu sám, xem kinh, trì tụng, chỉ chú không suy xét, sáu căn tự thanh tịnh, tất cả không ô trọng tọa thiền mới được.

nhiễm, không phải mười sáu hạnh của Thanh văn, không phải mười hai hạnh của Duyên giác, không Đại để khi tọa thiền nên đắp ca-sa. Bồ đoàn phải lục độ vạn hạnh của Bồ-tát, tất cả không làm, không phải trùm hết bàn ngồi mà chỉ phân nửa ở

cho nên gọi là Phật. Chỉ an trụ trong Tam-muội chư

sau xương cùng và cái mông, đó là pháp Phật Tổ

3

https://thuviensach.vn

Toạ Thiền Dụng Tâm Ký đã ngồi. Hoặc ngồi bán già hoặc ngồi toàn già.

thành; đó là tin tức báo điềm trước, là nhân duyên Cách ngồi toàn già, trước kéo chân mặt để lên đùi bờ mé kia của không kiếp. Cái then chốt thiết yếu trái, kéo chân trái để lên đùi mặt, nới rộng dây lưng máy linh của Phật Tổ chỉ một việc này. Cần phải cổ áo, gìn giữ cho tề chỉnh. Kế lấy tay mặt để lên thôi đi, dứt đi, mát lạnh rười rượi đi, một niệm ngàn bàn chân trái, tay trái để lên bàn chân mặt, hai đầu năm đi, tro lạnh cây khô đi, lò hương miếu cổ đi, ngón tay cái ngay nhau và tay sát vào thân, chỗ đối một mảnh lụa trắng đi. Rất mong ! Rất mong !

đầu hai ngón tay cái nên ngay rún. Ngồi thân ngay thẳng không được nghiêng bên trái hay bên phải và cong tới trước hay ễnh lại sau. Lỗ tai và bả vai, chót mũi và rún nhất định ngay nhau. Lưỡi để lên ổ

gà, hơi thở thông hai lỗ mũi, môi và răng vừa khít, mắt nên mở rõ không to, không híp lại. Như thế

điều thân rồi, kế đến điều hơi thở. Phải hả miệng thở hơi một vài lần. Kế ngồi yên chuyển thân bảy tám lần, từ thô đến tế ngay thẳng mà ngồi. Bấy giờ

suy nghĩ cái tột cùng không suy nghĩ. Suy nghĩ thế

nào ? Nghĩa là không suy nghĩ, đó là yếu pháp tọa thiền. Thẳng phá dẹp phiền não thân chứng Bồ-đề.

Nếu muốn xuất định, trước lấy hai bàn tay vẫn để ngửa, để lên hai đầu gối, động thân bảy tám lần từ tế đến thô, hả miệng thở hơi, duỗi hai tay chống đất nhẹ nhẹ đứng dậy, bước đi chậm chậm, nên chuyển phía thuận và đi theo phía thuận.

Trong lúc ngồi, nếu có hôn trầm đến, thường nên động thân, hoặc mở mắt to, hoặc an tâm trên đảnh, nơi mé tóc, giữa chặng mày. Nếu chưa tỉnh, lấy tay xoa áp vào hai mắt, hoặc xoa khắp thân; vẫn chưa tỉnh, đứng dậy đi kinh hành, cần phải đi phía thuận, kinh hành khoảng trăm bước hôn trầm ắt phải tỉnh. Phương pháp đi kinh hành, một hơi hít vô thở ra bước một bước, đi mà như không đi, vắng lặng không động. Đi kinh hành như thế nếu chưa tỉnh, lấy nước rửa hai con mắt và vỗ trên đảnh, hoặc tụng bài tựa Bồ-tát giới, dùng các phương tiện cho hết buồn ngủ. Phải quán sự sanh tử là trọng đại, vô thường mau gấp, đạo nhãn chưa sáng ngủ nghỉ làm gì ? Hôn trầm vừa đến nên phát nguyện : “Nghiệp tập đã dày nên nay bị hôn trầm che đậy, mờ mịt này đến bao giờ tỉnh ? Nguyện Phật Tổ duỗi lòng đại bi nhổ cái khổ mê muội nặng nề cho con !”

Nếu khi tâm tán loạn, an tâm nơi chót mũi và đơn điền, đếm hơi thở ra vào. Vẫn còn chưa hết, đề khởi chiếu cố công án. Như “Ấy vật gì ở đâu đến”, “Con chó không có Phật tánh”, “Hòn núi Tu Di ở Vân Môn”, “Cây bá của Triệu Châu” v.v... không cần thấm nhuần hương vị của câu nói, thế là thích hợp. Vẫn còn tán loạn, tưởng mình khi tắt thở, hai mắt nhắm nghiền, người cứng đờ, lấy đó làm công phu tọa thiền. Hoặc tưởng khi còn trong bào thai chưa sanh, trước khi chưa khởi một niệm, lấy đó làm công phu thực tập. Hai cái không này được sanh thì tán loạn ắt dứt.

Sau khi xuất định, không để ý mà vẫn hiện oai nghi, được vậy tức thành công án; không cố

tâm xoay lại mà thành tu chứng, công án được 4

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi THAM THIỀN YẾU CHỈ

vạn duyên buông hết. Vạn duyên buông hết rồi, vọng tưởng tự tiêu, phân biệt không khởi, các chấp I. ĐIỀU KIỆN QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TIÊN CỦA SỰ

trước hằng xa lìa. Khi ấy, một niệm không sanh, tự

THAM THIỀN.

tánh sáng suốt, toàn thể hiện bày. Được vậy là điều kiện tham thiền đã đầy đủ, lại dụng công chân thật Mục đích tham thiền là cầu được minh tâm kiến tham cứu mới có thể được minh tâm kiến tánh.

tánh. Muốn thế, phải gạn lọc các thứ nhiễm ô của tự tâm, thấy rõ mặt thật của tự tánh. Nhiễm ô tức là Hằng ngày thường có các vị tu thiền đến hỏi câu vọng tưởng chấp trước. Tự tánh là đức tướng trí thoại đầu. Phàm là pháp vốn không phải pháp, một tuệ Như Lai. Đức tướng trí tuệ Như Lai, chư Phật khi rơi vào ngôn ngữ tức không phải thật nghĩa.

và chúng sanh đồng có đủ, không hai không khác.

Biết được một tâm này xưa nay là Phật, ngay đó vô Nếu rời vọng tưởng chấp trước là chứng được đức sự muôn việc hiện thành, nói tu nói chứng đều là tướng trí tuệ Như Lai của mình; phải thế là Phật, ma thuyết. Đức Đạt-ma sang Trung Hoa “Chỉ thẳng không phải thế là chúng sanh. Chỉ vì chúng ta từ vô tâm người, thấy tánh thành Phật”. Chỉ bày rành rõ lượng kiếp đến nay mê muội đắm chìm trong sanh tất cả chúng sanh đều là Phật. Thẳng đó nhận tử, nhiễm ô đã lâu, không thể trong chốc lát thoát được tự tánh thanh tịnh này, tùy thuận không được vọng tưởng, thật thấy bản tánh, vì thế nên nhiễm ô, trong hai mươi bốn giờ đi đứng ngồi nằm phải tham thiền. Điều kiện quyết định đầu tiên của tâm không khởi vọng, ấy là hiện thân thành Phật; sự tham thiền là trừ diệt vọng tưởng. Phương pháp chẳng cần dụng tâm dụng lực, cũng chẳng cần tạo trừ vọng tưởng như thế nào? Đức Phật Thích-ca tác thi vi, không nhọc một mảy may suy nghĩ nói Mâu-ni nói phương pháp rất nhiều, nhưng rất giản năng. Do đó, nói thành Phật là việc rất dễ dàng, rất lược chẳng qua một chữ hết, hết là Bồ-đề. Thiền tự tại, đạt được là tại nơi ta, không phải cầu bên tông do Tổ sư Đạt-ma truyền sang Trung Hoa, sau ngoài. Tất cả chúng sanh trên thế giới này, nếu thật đến đức Lục Tổ, tông phong bủa khắp sáng chiếu không cam chịu trường kiếp trầm luân trong tứ

cổ kim. Câu rất khẩn yếu mà đức Tổ sư Đạt-ma và sanh lục đạo, hằng đắm chìm nơi bể khổ, muốn Lục Tổ khai thị cho môn đồ là “Trừ sạch các duyên, thành Phật được thường, lạc, ngã, tịnh, phải tin lời một niệm không sanh”. Trừ sạch các duyên tức là chân thật của Phật Tổ “buông hết tất cả, không vạn duyên buông hết. Hai câu: “Vạn duyên buông nghĩ nhớ thiện ác”, mỗi người khả dĩ liền đó thành hết, một niệm không sanh” chính là điều kiện quyết Phật. Chư Phật, Bồ-tát và lịch đại chư vị Tổ sư phát định đầu tiên của sự tham thiền. Hai câu ấy nếu nguyện độ hết tất cả chúng sanh, không phải là thực hiện không được, tham thiền chẳng những nói không bằng cứ, đâu phải chỉ hứa nguyện suông.

không thành công mà vào cửa cũng không thể

được. Bởi vì vạn duyên còn ràng buộc, niệm niệm Đã nói ở trên, pháp vốn như vậy, Phật Tổ lắm phen mãi sanh diệt, ông làm sao tham thiền được?

dạy rõ căn dặn kỹ càng, là chân ngữ thật ngữ, không một mảy hư dối. Phật do lòng đại từ bi không

“Vạn duyên buông hết, một niệm không sanh” là nệ tất cả chúng sanh từ vô lượng kiếp đến nay mê điều kiện quyết định đầu tiên của sự tham thiền, dĩ

muội chìm đắm trong biển khổ sanh tử, vừa ra lại nhiên chúng ta đã biết. Nhưng phải làm thế nào vào, luân chuyển không dừng, mê lầm điên đảo, mới có thể thực hiện được? Có hai cách: trái tánh giác hợp vọng trần. Ví như vàng ròng bỏ

vào hầm phẩn, không những chẳng dùng được mà 1- Bậc thượng, một niệm hằng dứt, thẳng đến vô lại nhơ nhớp quá lắm. Ngài bất đắc dĩ nói ra tám sanh liền chứng Bồ-đề, không còn một mảy may muôn bốn ngàn pháp môn, tùy căn cơ chẳng đồng ràng buộc.

của chúng sanh dùng đối trị tham, sân, si, ái v.v…

tám muôn bốn ngàn bệnh tập khí vi tế. Như vàng 2- Bậc thứ, dùng lý trừ sự, biết rõ tự tánh xưa nay đã dính các thứ nhơ nhớp, mới dạy người dùng vẫn thanh tịnh, phiền não Bồ-đề, sanh tử Niết-bàn sạn, bàn chải, nước, vải v.v… để mài giũa, chùi rửa đều là giả danh không can dự gì đến tự tánh của ta.

nó. Sở dĩ Phật nói pháp, mỗi môn đều là diệu pháp, Muôn sự muôn vật đều là việc chiêm bao, huyễn đều có thể liễu thoát sanh tử, thành Phật đạo. Chỉ

hóa, hòn bọt, cái bóng. Sắc thân tứ đại của ta đây có vấn đề hợp cơ hay không hợp cơ, không cần và sơn hà đại địa ở trong tự tánh như hòn bọt ngoài phân biệt pháp môn cao hay thấp. Pháp môn lưu bể cả, mặc tình sanh diệt không ngại gì bản thể. Ta truyền ở Trung Hoa rất phổ thông là Tông, Giáo, không nên theo sự sanh, trụ, dị, diệt của tất cả cái Luật, Tịnh, Mật. Năm pháp môn này tùy căn tánh và huyễn hóa ấy mà khởi ưa, chán, thủ, xả. Toàn thân chỗ hứng thú của mỗi người thực hành môn nào buông hết như người chết không khác, tự nhiên cũng tốt. Quan trọng là trong một môn được thâm căn, trần, thức, tâm tan biến; tham, sân, si, ái diệt nhập, trải thời gian lâu không đổi thay, như vậy khả

sạch. Mọi việc đau nhức, khổ vui, đói lạnh, no ấm, dĩ thành tựu.

vinh nhục, sanh tử, họa phước, kiết hung, chê khen, được mất, an nguy, khó dễ v.v… nơi thân một mực Về Tông môn chủ trương tham thiền, tham thiền cốt đẩy chúng ra ngoài. Có thế mới mong buông hết.

“Minh tâm kiến tánh”, cần tham suốt được cái “bản Một buông, tất cả đều buông, mãi mãi buông gọi là lai diện mục của mình”, nên nói: “Giác ngộ tự tâm, 1

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi thấy suốt bản tánh”. Pháp môn này phát nguyên từ

dặc, lặng lẽ yên tịnh, tuy tịch mà chiếu, thẳng đó hội Linh Sơn, Phật đưa cành hoa sen, ngài Ca Diếp ngũ uẩn đều không, thân tâm đều vắng lặng, hoàn cười chúm chím, đến Tổ sư Đạt-ma truyền sang toàn không có một việc. Từ đây ngày đêm đi đứng Trung Hoa, về sau chỗ hạ thủ công phu đã từng ngồi nằm như như không động, càng lâu công phu thay đổi. Các bậc Thiền đức trước đời Đường, đời càng dày liền được thấy tánh thành Phật, vượt qua Tống phần nhiều nghe một lời, hoặc nửa câu được mọi khổ ách. Xưa Tổ sư Cao Phong nói: “Người ngộ đạo. Thầy trò truyền nhau chẳng qua dùng tâm học đạo hay khán một câu thoại đầu, như gieo hòn ấn tâm, không có một thật pháp. Ngày thường thưa gạch xuống hồ sâu muôn trượng, rơi thẳng tận đáy, hỏi, trả lời cũng chẳng qua tùy cách phá chấp, theo được vậy trong bảy ngày, nếu không khai ngộ, Lão bệnh cho thuốc mà thôi. Từ đời Tống về sau, người tăng xin dâng thủ cấp”. Bạn đồng tham thiền! Câu học đạo căn tánh yếu ớt cạn hẹp, nói được mà làm nói của người xưa là chân ngữ, thật ngữ, không không được. Ví như nói “buông hết tất cả”, “không phải lời nói dối trá lừa đảo đâu!

nghĩ thiện ác”, thảy đều buông mà không hết, không nghĩ thiện thì nghĩ ác. Đến thời đại này Tổ

Nhưng, tại sao người hiện thời khán thoại đầu rất sư bất đắc dĩ dùng biện pháp lấy độc trừ độc, dạy nhiều, mà không có mấy người ngộ đạo? Ấy là do người học tham công án hay khán thoại đầu. Thậm người hiện thời căn cơ không bằng người chí thiết tha cắn chặt một câu “Tử thoại đầu”, dạy xưa, cũng tại người học đạo đường lối tham thiền phải nghiến ngầm cấp bách không một sát-na lơi khán thoại đầu đa số không rành rõ. Có người tham lỏng, giống như con chuột khoét rương cắn mãi đông hỏi tây, cầu nam thỉnh bắc, kết quả chỉ là loạn một chỗ, chưa phủng thì không dừng. Dạy như vậy, động đến già, một câu thoại đầu vẫn không rành rõ, mục đích lấy một niệm trừ muôn niệm. Kỳ thật, đó không biết thế nào là thoại đầu thì làm sao khán cũng là một biện pháp bất đắc dĩ, như mụt nhọt độc thoại đầu? Một đời chỉ chấp trước ngôn cú, danh trong thân, nếu không dùng dao mổ thì bệnh khó tướng, dụng tâm tại thoại vĩ (đuôi lời nói) mà thôi.

lành. Công án của cổ nhân rất nhiều, sau này Hoặc có người khán “Tham Phật là gì?”, hoặc chuyên dạy khán thoại đầu, khán “Mang thây thúi

“Chiếu cố thoại đầu”, khán qua khán lại, tham tới ấy là gì?”, khán “Trước khi cha mẹ chưa sanh, thế

tham lui cùng câu thoại đầu đông tây chạy ngược nào là mặt thật xưa nay của ta?”. Gần đây, các nơi nhau. Như vậy, làm sao hội ngộ được cái vô vi đại phần nhiều dùng một câu thoại đầu khán “Niệm đạo bản nhiên này? Làm sao đến được cái vương Phật là gì?”. Kỳ thật, những câu thoại đầu đều cùng vị tất cả không thọ? Hoặc có người bỏ mạt vàng một loại, đều rất bình thường không có gì kỳ lạ đặc vào con mắt, con mắt bị mù, làm sao được phóng biệt. Có thể ta nói: khán “Niệm kinh là gì?”, khán quang sáng suốt? Đáng thương thay! Đáng thương

“Trì chú là gì?”, khán “Lễ Phật là gì?”, khán “Đi thay! Có những người hảo tâm xuất gia chí nguyện đường là gì?”, khán “Ngủ mới thức là gì?”… đều phi phàm, mà kết quả chỉ một bề nhọc công vô ích, cùng một loại như nhau. Sau chữ gì là đáp án, nó rất đáng thương xót! Người xưa nói: “Thà đành vốn là tâm. Thoại (lời nói) từ tâm khởi, tâm là đầu ngàn năm không ngộ, không cam một ngày sai của thoại. Niệm từ tâm khởi, tâm là đầu của niệm.

lầm”.

Muôn pháp đều từ tâm khởi, tâm là đầu của muôn pháp. Kỳ thật, thoại đầu tức là niệm đầu, trước Người tu hành ngộ đạo dễ mà khó, khó mà dễ, niệm chính là tâm. Nói thẳng, trước khi một niệm giống như vặn nút đèn điện, biết thì khoảng khảy chưa sanh là thoại đầu. Do đây, chúng ta biết khán móng tay đèn cháy sáng trưng, cái đen tối muôn thoại đầu tức là quán tâm. Trước khi cha mẹ chưa năm liền hết, không biết thì vặn máy hỏng đèn hư, sanh, mặt thật xưa nay tức là tâm. Khán trước khi phiền não càng tăng trưởng. Có một ít người tham cha mẹ chưa sanh, mặt thật xưa nay là quán tâm.

thiền khán thoại đầu bị ma phát điên, thổ huyết, Tánh cũng tức là tâm. Câu “Phản văn văn tự tánh”

mắc bệnh, bởi vì lửa vô minh quá to, chấp nhân (xoay cái nghe nghe tự tánh) là phản quán quán tự

ngã thật dày, đó là những gương rất rõ ràng. Sở dĩ

tâm. Câu “Viên chiếu thanh tịnh giác tướng” (chiếu người dụng công cốt khéo điều hòa thân tâm, cần khắp tướng giác thanh tịnh), thanh tịnh giác tướng phải tâm bình khí hòa, không chướng ngại, không tức là tâm, chiếu tức là quán. Tâm tức là Phật, nhân ngã, đi đứng ngồi nằm khéo hợp với máy niệm Phật tức là quán Phật, quán Phật tức là quán huyền diệu.

tâm. Sở dĩ nói “khán thoại đầu” hoặc nói “khán niệm Phật là gì ”, đều là quán tâm, quán chiếu giác Pháp tham thiền xưa nay không có phân biệt, chỉ

thể tự tâm thanh tịnh, là quán chiếu Phật tánh của do công phu tu tập, sơ tham có khó và dễ, lão tham mình. Tâm tức là tánh, tức là giác, tức là Phật, cũng có khó và dễ. Cái khó của người sơ tham là không có hình tướng chỗ nơi, trọn không thể được, thế nào? – Vì thân tâm không thuần thục, đường lối sẵn vậy thanh tịnh, khắp cả pháp giới, không ra chưa rành rõ, dụng công không đến nơi, nếu trong không vào, không qua không lại, chính là xưa nay tâm không chấp cấp bách thì bị bệnh ngủ gật qua hiện thành Pháp thân Phật thanh tịnh. Hành nhân ngày, kết quả thành: “năm đầu sơ tham, năm thứ

thu nhiếp lục căn “khán từ chỗ một niệm mới sanh”, hai lão tham, năm thứ ba không tham”. Cái dễ là soi xét một câu thoại đầu này, khán đến chỗ tự tâm sao? - Chỉ cần đầy đủ tín tâm, tâm lâu bền và vô thanh tịnh ly niệm. Lại tiến lên, càng thầm kín dày tâm. Tín tâm, một là tin tâm ta đây xưa nay là Phật, 2

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi cùng chư Phật mười phương và chúng sanh không Thoại đầu tức là nhất tâm, cái nhất tâm này của khác; hai là tin pháp của đức Phật Thích-ca Mâu-ni chúng ta không phải ở trong, ngoài và chặng giữa, nói mỗi pháp đều được liễu sanh thoát tử và thành mà cũng ở trong, ngoài và chặng giữa, như hư

Phật đạo. Tâm lâu bền, phải tuyển chọn nhất định không không động mà khắp tất cả chỗ. Sở dĩ thoại một pháp, trọn đời thực hành, cho đến đời sau và đầu không nên đem lên trên, cũng không nên đè đời sau nữa đều như thế hành trì. Nếu là tham xuống dưới. Đem lên trên thì dẫn khởi tán loạn, đè thiền thì cứ như thế mà tham, nếu niệm Phật thì cứ

xuống dưới thì rơi vào hôn trầm, trái với tánh chất như thế mà niệm, nếu trì chú thì cứ như thế mà trì, bản tâm, đều không phải là Trung đạo. Các vị sợ

nếu học giáo lý thì cứ từ văn, tư, tu mà thực hành.

vọng tưởng, cho hàng phục vọng tưởng là rất khó Dù tu một pháp môn nào cũng lấy giới làm căn bản.

khăn. Tôi xin thưa quí vị, không nên sợ vọng tưởng Nếu đúng như vậy mà thực hành sau này nhất định cũng không cần phí sức hàng phục vọng tưởng.

thành công. Qui Sơn Lão nhân nói: “Nếu có người Các vị chỉ cần nhận ra vọng tưởng, không chấp hay thực hành pháp này (tham thiền) ba đời không trước nó, không tùy thuận nó, cũng chẳng cần xua lui sụt, quả vị Phật quyết định có ngày”. Vĩnh Gia đuổi nó, chỉ không cho tiếp tục thì vọng tưởng tự lìa.

Lão nhân nói: “Nếu dùng vọng ngữ lừa chúng sanh, Nên nói: “Vọng khởi liền biết, biết vọng liền lìa”.

hằng đọa địa ngục Bạt Thiệt số kiếp như cát bụi”.

Nếu khéo lợi dụng vọng tưởng khởi công phu, khán Vô tâm chính là buông hết tất cả, giống hệt như

“Vọng tưởng này từ chỗ nào phát sanh?”. Vọng người chết, trọn ngày tùy chúng làm việc mà không tưởng không tánh chính nó là không, tức là tâm khởi một điểm phân biệt chấp trước, thành một vị

tánh vốn không của ta, tự tánh thanh tịnh pháp thân đạo nhân vô tâm. Người sơ tham đầy đủ ba tâm ấy Phật ngay đây được hiện tiền. Xét thật mà nói, rồi, nếu tham thiền khán thoại đầu, nên khán “Niệm chân vọng một thể, chúng sanh và Phật không hai, Phật là gì?”. Ông tự thầm niệm ít tiếng “A Di Đà sanh tử Niết-bàn, phiền não Bồ-đề đều là bản tâm Phật”, khán cái niệm Phật đó là gì? Một niệm ấy từ

bản tánh, không cần phân biệt, không cần ưa chán, chỗ nào phát khởi? Nên biết, một niệm ấy không không cần thủ xả. Tâm thanh tịnh này xưa nay là phải từ miệng ta khởi, cũng không phải từ thân thịt Phật, không nhận một pháp, làm gì có nhiều mối?

ta khởi. Nếu từ thân miệng ta khởi, khi ta chết rồi Tham!

thân miệng vẫn còn sao không thể niệm? Phải biết, một niệm này là từ tâm ta khởi, tức từ chỗ tâm

"

niệm khởi phải chăm chăm nhìn thẳng nơi đó, như

mèo rình chuột, toàn thể tinh thần tập trung vào một II. THIỀN ĐƯỜNG CHỈ DẠY.

chỗ này, không có niệm thứ hai. Chỉ cần giữ trung bình giữa hoãn và gấp, không cho gấp quá sẽ phát DẪN LỜI DẠY.

bệnh chướng. Đi đứng ngồi nằm đều giữ như vậy, lâu ngày công phu đầy đủ, thời tiết nhân duyên đến, Chư vị hằng ngày đến thỉnh tôi chỉ dạy khiến tôi rất một phen xúc chạm quả dưa chín cuống rụng bỗng hổ thẹn. Chư vị ngày ngày nhọc nhằn cuốc đất, nhiên đại ngộ. Khi ấy, như người uống nước lạnh bửa củi, gánh gạch làm việc quên cả sớm chiều, nóng tự biết, thẳng đến chỗ không nghi ngờ, như

mà vẫn không quên tâm niệm cầu giải thoát. Hạt thấy chữ Thập đầu đường đi thẳng về nhà gặp cha giống thiết tha vì đạo ấy khiến mọi người đều cảm rất an vui.

động. Hư Vân này hổ thẹn không đạo không đức, nói không đến đâu lấy gì chỉ dạy, chỉ lượm lặt Cái khó dễ của người lão tham thế nào? - Lão tham những lời dạy của cổ nhân để đáp lại lời khẩn cầu là người đã gần gũi thiện tri thức, dụng công nhiều của chư vị mà thôi.

năm, đã trải qua một phen luyện lọc thân tâm thuần thục, đường lối rành rõ, dụng công một cách tự tại B. PHƯƠNG PHÁP NHẬP MÔN DỤNG CÔNG.

không thấy cay đắng. Cái khó của bậc Thượng tọa lão tham chính là dừng trụ trong chỗ tự tại sáng Phương pháp dụng công tu hành rất nhiều, hiện tại suốt, nghỉ trong Hóa thành không đến Bảo sở. Hay chỉ tóm lược chỉ bày:

tịnh không hay động, không thể được cái chân thật thọ dụng; thậm chí gặp cảnh sanh tình thủ xả như

1. ĐIỀU KIỆN QUYẾT ĐỊNH TRƯỚC KHI TU TẬP: xưa, ưa chán cũng hiện rõ. Vọng tưởng thô và tế

vẫn nguyên vẹn bền chắc, chỗ dụng công như hòn a) Tin sâu nhân quả. – Không luận người nào, nếu đá ngâm nước lạnh không có tác dụng, lâu dần muốn dụng công tu tập trước cần phải tin sâu nhân cũng sanh mỏi mệt, trọn không thể đắc quả khởi quả. Nếu không tin nhân quả, thực hành càn dụng. Thượng tọa lão tham! Biết được cái khốn khó bướng, không những tu hành chẳng thành công mà này rồi, lập tức đề khởi câu thoại đầu cũ, phấn tam đồ cũng khó tránh. Cổ đức nói: “Muốn biết chấn tinh thần, đầu sào trăm trượng lại bước vượt nhân đời trước hãy xem sự lãnh thọ của đời này, lên, thẳng đến đảnh núi cao chót vót mà đứng, tận muốn biết quả đời sau hãy nhìn sự gây tạo hiện tại”.

đáy biển sâu thăm thẳm mà đi, buông tay tung Lại nói: “Giả sử đã tạo nghiệp trăm ngàn kiếp vẫn hoành, cùng gặp gỡ chư vị Phật Tổ, những cái không mất, khi nhân duyên hội ngộ quả báo trở lại khốn khó đâu còn, không dễ là gì?

tự chịu”. Kinh Lăng Nghiêm nói: “Nhân địa không 3

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi ngay, quả báo cong vạy”. Cho nên gieo nhân lành hành lại rơi vào nhân quả chăng?”. Tổ Bá Trượng kết quả lành, gieo nhân ác gặt quả ác, trồng dưa đáp: “Không lầm nhân quả”. Ông già nghe câu này được dưa, trồng đậu được đậu là đạo lý tất nhiên liền đại ngộ. Ông lễ tạ thưa: “Nay nương lời đáp vậy.

thay của Hòa thượng khiến con siêu thoát thân Dã hồ, con ở hang sau núi, mong Hòa thượng lấy lễ

Nói đến nhân quả tôi xin thuật hai câu chuyện xưa tống táng theo nhà sư cho con”. Hôm sau, Tổ Bá để chứng minh:

Trượng lại hang sau núi, lấy gậy bới ra có xác con hồ tinh, bèn dùng lễ theo nhà sư mà an táng.

Chuyện vua Lưu Ly giết dòng họ Thích.

Chúng ta nghe hai câu chuyện xưa này càng biết rõ Trước đức Phật Thích-ca ra đời, trong thành Ca-tỳ-nhân quả đáng sợ, tuy thành Phật vẫn khó khỏi quả

la-vệ có một làng chài lưới, trong làng có cái hồ to.

báo nhức đầu. Sự báo ứng một mảy may không sai Khi ấy, trời hạn nước cạn, bao nhiêu cá trong ao bị

lạc, định nghiệp thật khó trốn tránh. Chúng ta gắng người làng bắt ăn hết, sau cùng còn lại một con cá cẩn thận, gắng dè dặt chớ có gây nhân.

thật to cũng bị người làm thịt luôn. Trong làng chỉ

có một đứa bé lâu nay không ăn thịt cá, hôm ấy b) Nghiêm trì giới luật. – Dụng công tu hành trước đến thấy con cá to lấy cây gõ trên đầu nó ba cái rồi nhất phải trì giới. Giới là cội gốc quả vô thượng Bồ-đi. Sau này khi đức Thích-ca ra đời, vua Ba-tư-nặc đề, nhân giới sanh định, nhân định phát tuệ, nếu rất kính tin Phật pháp, cưới con gái dòng họ Thích không trì giới mà tu hành thì không thể được. Trong làm vợ, sanh được một Thái tử đặt tên Lưu Ly. Lúc kinh Lăng Nghiêm dạy rõ bốn món thanh tịnh, dạy thơ ấu, Lưu Ly ở bên ngoại tại thành Ca-tỳ-la-vệ

chúng ta rằng: “Không trì giới mà tu chánh định học, một hôm nhân giỡn chơi trèo lên tòa của Phật không thể thoát khỏi trần lao, dù hiện tiền có nhiều ngồi, bị người họ Thích rầy mắng kéo lôi xuống, trí tuệ, nhiều thiền định cũng rơi vào tà ma ngoại nên ôm lòng uất hận. Đến khi Lưu Ly lên làm vua, đạo”. Đó nên biết, trì giới là trọng yếu, người trì giới xuất đại binh đánh thành Ca-tỳ-la-vệ, bắt hết dân Long Thiên ủng hộ, ma ngoại kính sợ. Người phá cư trong thành giết sạch, chính khi ấy đức Thích-ca giới, bọn quỉ gọi là giặc lớn, nó quét dấu chân của nhức đầu ba ngày. Các vị đệ tử lớn của Phật cầu người ấy. Ngày xưa tại nước Kế Tân, gần bên đất xin Phật tìm cách giải cứu dòng họ Thích. Phật nói: già lam có một con độc long thường khi ra nhiễu

“Định nghiệp khó chuyển”. Tôn giả Mục Liên dùng hại dân chúng địa phương. Có năm trăm vị A-la-sức thần thông lấy bình bát đến thâu năm trăm hán nhóm họp một chỗ dùng sức thiền định đuổi nó người dòng Thích-ca đem để trên không trung; khi đi, rốt cuộc không hiệu quả gì cả. Sau có một vị

giặc qua, Ngài đem xuống thả ra, không ngờ khi Tăng, không cần nhập thiền định chỉ đến gần con trút bát thấy tất cả đều biến thành máu. Các đệ tử

độc long nói một câu: “Hiền thiện ! Hãy tránh xa chỗ

lớn đến thưa hỏi Phật, Phật đem việc xưa dân này đi”. Con độc long liền đi mất. Các vị A-la-hán trong làng ăn cá thuật lại: Con cá lớn ngày xưa là hỏi vị Tăng ấy: “Ông dùng thần thông gì đuổi được vua Lưu Ly hiện nay, quân đội của vua Lưu Ly đều con độc long?”. Vị Tăng đáp: “Tôi không dùng sức là những con cá nhỏ trong hồ. Dân cư trong thành thiền định, chỉ do cẩn thận đối với giới, gìn giữ giới Ca-tỳ-la-vệ bị giết đều là người ăn cá ngày xưa.

khinh cũng như giới trọng”. Chúng ta tưởng tượng Thân Phật chính là đứa bé gõ đầu cá ba cái ngày sức thiền định của năm trăm vị La-hán mà không xưa, nên hiện tại bị quả báo nhức đầu ba ngày. Vì bằng một vị Tăng nghiêm trì giới luật.

định nghiệp khó tránh nên năm trăm người dòng họ

Thích tuy được Tôn giả Mục Liên cứu thoát, cũng Hoặc có người bảo: “Lục Tổ nói tâm bình đâu cần không bảo tồn được tánh mạng. Sau này vua Lưu trì giới, hạnh thẳng nào dụng tham thiền”. Tôi xin Ly bị đọa địa ngục. Oan oan tương báo không biết hỏi ông: Tâm ông đã bình, hạnh ông đã thẳng chưa?

bao giờ hết được. Nhân quả thật đáng sợ vậy.

Giả sử có người con gái đẹp lõa thể đến ôm ông, ông có thể không động tâm chăng? Có người vô lý Chuyện ngài Bá Trượng độ Hồ Ly.

mạ nhục đánh đập ông, ông có thể không sanh tâm sân hận chăng? Ông đã đạt được chỗ không phân Bá Trượng Lão nhân một hôm vào nhà giảng, biệt oán thân, thương ghét, nhân ngã, phải quấy giảng xong các thính giả ra hết, chỉ còn lại một ông chưa? Cẩn thận khi làm được mới nói những lời to già không lui đi. Ngài Bá Trượng hỏi: “Ông còn ấy, nếu làm không được mà nói chỉ là nói suông.

muốn hỏi gì?”. Ông ấy thưa: “Con là Dã hồ tinh không phải là người, đời trước con vốn làm Đường c) Tín tâm kiên cố. – Có ý dụng công tu tập trước đầu (Trụ trì) ở đây, nhân có người học, hỏi con: cần phải có lòng tin bền chặt. Lòng tin là đầu của

‘Bậc đại tu hành lại rơi vào luật nhân quả chăng?’.

Đạo, là mẹ các công đức. Bất luận làm việc gì Con đáp: ‘Không rơi nhân quả’. Do đó con bị đọa không có lòng tin thì làm không xong. Chúng ta cốt lạc làm Dã hồ tinh đã năm trăm năm, không có liễu thoát sanh tử, điều cần thiết phải có lòng tin cách nào thoát thân, mong Hòa thượng từ bi chỉ

bền chặt. Phật nói: “Tất cả chúng sanh đều có đức dạy cho!”. Ngài Bá Trượng bảo: “Ngươi hỏi lại ta”.

tướng trí tuệ Như Lai, chỉ do vọng tưởng chấp Ông ấy bèn hỏi: “Bạch Hòa thượng! Bậc đại tu trước không thể chứng được”. Phật lại dạy các thứ

4

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi pháp môn để đối trị tâm bệnh của chúng sanh.

thời mạt pháp chướng sâu, tuệ cạn mà tạm thiết Chúng ta nên tin lời Phật nói không hư dối, tin lập.

chúng sanh đều có khả năng thành Phật. Sở dĩ

chúng ta chưa được thành Phật, đều do chưa triệt Tọa thiền cần hiểu rõ cách điều dưỡng thân tâm.

để dụng công đúng như pháp mà thôi. Ví như

Nếu không khéo điều, hại nhỏ là sanh bệnh, hại to chúng ta tin đậu nành làm đậu hũ được, nếu ta là bị ma, thật đáng tiếc vậy. Trong thiền đường đi không ra công nấu đậu hũ thì đậu nành tự nó kinh hành, hoặc tọa thiền chỗ dụng ý chính là điều không thể biến thành đậu hũ. Nếu chúng ta đi nấu thân tâm. Phương pháp điều thân tâm rất nhiều, đậu hũ mà để thạch cao không đúng lượng, đậu hũ

nay chọn lọc những điều cần yếu lược nói: cũng không thể thành. Nếu ta nấu đúng pháp, để

thạch cao đúng lượng quyết định sẽ thành đậu hũ.

Khi ngồi kiết già phải theo thứ tự, giữ tự nhiên và Người tu hành cũng như thế, không dụng công tu ngồi ngay thẳng. Không được để ý ễnh lưng thẳng tập cố nhiên không thành Phật, dụng công không lên, nếu ễnh thẳng lưng hơi nóng xông lên tụ lại lâu đúng pháp Phật cũng không thể thành. Nếu người ngày, con mắt sanh nhiều ghèn, miệng hôi, đầu tu tập đúng pháp, không lui không hối, quyết định nóng, không muốn ăn uống, quá lắm đến thổ huyết.

người này sẽ thành Phật. Cho nên, chúng ta phải Lại không được để lưng cong đầu cúi nhiều, nếu tin sâu chính mình xưa nay là Phật; lại tin sâu y vậy dễ sanh hôn trầm. Như biết khi hôn trầm tới, giáo pháp Phật dạy tu hành quyết định thành Phật.

mở mắt to ra, ễnh lưng một cái và động nhẹ nhẹ

Vĩnh Gia Thiền sư nói: “Chứng thật tướng không hai bên hông, hôn trầm tự nhiên tiêu diệt.

nhân pháp, sát-na diệt hết nghiệp A-tỳ, nếu dùng lời vọng dối chúng sanh, tự chuốc địa ngục (Bạt Nếu dụng công cấp bách quá, khi nghe trong lòng Thiệt) trần sa kiếp”. Ngài Vĩnh Gia vì lòng từ bi, cốt bứt rứt nên bỏ hết mọi việc và xả luôn cả dụng định chắc lòng tin cho người đời sau, nên phát lời công, dừng nghỉ độ năm mười phút, dần dần thư

thệ rộng lớn như vậy.

thái, nhiên hậu đề khởi dụng công. Nếu không như

vậy, dồn chứa lâu ngày biến thành tánh nóng nảy d) Quyết định pháp môn tu hành.- Lòng tin đã đủ, dễ sân, thậm chí phát cuồng bị ma.

lại nên chọn một pháp môn để tu trì, cần phải không được sớm Tần chiều Sở. Bất luận niệm Phật Tọa thiền khi có chút thọ dụng (thấy cảnh giới lạ) cũng tốt, trì chú cũng tốt, tham thiền cũng tốt, điều cảnh giới phát hiện rất nhiều nói không thể hết, chỉ

cần thiết là nhận định một pháp môn thẳng đó tiến ta không chấp trước cảnh giới ấy thì nó không làm tu hằng không lui sụt. Ngày nay chưa thành công, ngại ta được. Lời tục nói: “Thấy quái ta không quái, ngày mai vẫn tiến hành như thế; năm nay chưa quái tự mất”. Trông thấy yêu ma quỉ quái đến nhiễu thành công, năm tới vẫn tiến hành như thế; đời này hại ta, ta không cần quan tâm đến nó, cũng không chưa thành công, đời sau vẫn tiến hành như thế.

sợ nó hại. Chính thấy đức Phật Thích-ca đến rờ

Qui Sơn Lão nhân nói: “Đời đời nếu không lui sụt, đầu thọ ký, ta cũng không quan tâm đến, chẳng quả Phật quyết định có ngày”. Có một số người làm nên sanh vui mừng. Kinh Lăng Nghiêm nói: “Không mà không chú ý quyết định, ngày nay nghe vị thiện khởi tâm cho mình chứng Thánh, là cảnh giới lành, tri thức này nói niệm Phật hay, liền niệm Phật được khởi tâm cho mình chứng Thánh, tức lạc quần tà”.

vài ngày; ngày mai nghe vị thiện tri thức kia nói tham thiền hay, lại tham thiền vài ngày, sang đông b) Hạ thủ công phu - biết chủ khách.- Hạ thủ công tìm tây, một đời kiếm tìm đến chết mà không được phu thế nào ư? Trên hội Lăng Nghiêm ngài Kiều một chút kết quả, rất uổng thay!

Trần Như nói hai chữ Khách Trần, chính là chỗ sơ

tâm chúng ta hạ thủ công phu vậy. Ngài nói: “Ví 2. PHƯƠNG PHÁP THAM THIỀN: như người hành khách dừng nghỉ nơi quán trọ, hoặc ngủ hoặc ăn, ăn ngủ xong gói hành lý ra đi, đi Pháp môn dụng công tuy nhiều mà chư Phật, Tổ sư

không trở về nghỉ lại. Nếu thật người chủ thì không đều cho tham thiền là vô thượng diệu môn. Trên đi đâu. Như thế suy xét, không ở lại gọi là khách, ở

hội Lăng Nghiêm Phật dạy Bồ-tát Văn Thù chọn lại gọi là chủ. Bởi không ở lại nên nghĩa là khách.

môn viên thông, ngài Văn Thù chọn môn nhĩ căn Lại như buổi sáng trời tạnh, mặt trời vượt lên, ánh viên thông của Bồ-tát Quán Thế Âm là bậc nhất sáng soi qua các kẽ hở, soi rõ các vi trần trong hư

hơn cả. Chúng ta cần “Phản văn văn tự tánh” (xoay không, vi trần diêu động, hư không yên lặng. Yên cái nghe nghe tự tánh) chính là tham thiền. Trong lặng là Không, diêu động là nghĩa Trần”. Khách và thiền đường này cũng nên giảng một pháp tham trần dụ vọng tưởng, chủ và hư không dụ tự tánh.

thiền.

Người chủ thì thường ở, không phải như khách hoặc đi hoặc đến, đó là dụ tự tánh thường trụ vốn a) Tọa thiền nên biết. – Bình thường nhật dụng đều không theo vọng tưởng chợt sanh chợt diệt. Nên là hành đạo, như vậy chỗ nào không phải là đạo nói: “Chỉ tự vô tâm với vạn vật, ngại gì vạn vật tràng, cần gì thiết lập thiền đường, cũng không phải thường nhiễu loạn”. Tính chất vi trần tự diêu động tọa thiền mới là thiền. Nói thiền đường, nói tọa vẫn không làm ngại được cái yên lặng của hư

thiền chẳng qua vì chúng ta là chúng sanh trong không. Dụ vọng tưởng tánh nó sanh diệt vẫn không 5

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi làm ngại được tự tánh như như bất động. Nên nói: Bốn chữ Niệm Phật là gì, rất quan trọng tại chữ gì,

“Một tâm không sanh, muôn pháp chẳng lỗi lầm”.

ngoài ra ba chữ kia chẳng qua là để nói cho to mà thôi. Như “mặc áo, ăn cơm là gì?”, “đại tiểu tiện là Trong đây chữ Khách so phần thô, chữ Trần so gì?”, “phá vô minh là gì?”, “hay hiểu biết là gì?”, bất phần tế. Người mới phát tâm trước nhận rõ Chủ và luận đi đứng ngồi nằm một khi đề chữ gì lên là dễ

Khách, tự không bị nó kéo lôi; tiến lên nhận rõ ràng phát niệm nghi, không cần suy nghĩ xét nét để ý Không và Trần, vọng tưởng không thể làm chướng mới có. Cho nên chữ gì trong câu thoại đầu thật tại ngại. Nên nói: “Biết được, không phải oán”. Người là một diệu pháp của tham thiền. Nhưng không phải hay xét kỹ lãnh hội được chỗ này, sự dụng công tu đem một chữ gì, hoặc bốn chữ niệm Phật là gì coi hành rất chóng tiến.

như danh hiệu Phật mà niệm; cũng không phải suy nghĩ xét nét câu niệm Phật là gì mà cho là nghi tình.

c) Thoại đầu cùng nghi tình. - Thời xưa Tổ sư chỉ

Có một số người đem bốn chữ niệm Phật là gì ra thẳng tâm người thấy tánh thành Phật. Như cách niệm suốt ngày không dừng miệng, như thế chi an tâm của Tổ Đạt-ma, lối bàn kiến tánh của Lục Tổ, bằng niệm A Di Đà Phật công đức còn hơn. Có một chỉ cần thẳng đó thừa nhận là xong, không có khán số người nghĩ quanh tính quẩn, tìm đông kiếm tây thoại đầu. Đến các Tổ sư sau này thấy tâm người cho đó là nghi tình, đâu biết rằng càng nghĩ càng không bằng cổ nhân, không thể tử tâm như khối đất, tính vọng tưởng càng nhiều, giống như người mà luôn tráo trở lăng xăng, mọi người chỉ đếm của muốn lên lại bị rơi xuống, cần phải biết vậy.

báu cho kẻ khác mà lầm nhận là của mình. Bởi thế

nên các Ngài riêng lập môn đình (cảnh riêng) và Người sơ tâm phát niệm nghi rất thô, chợt dứt chợt mỗi vị chỉ ra một phương pháp, do đó mới dạy nối, chợt chín chợt sống, đều không được nghi tình, người học khán thoại đầu.

chỉ gọi là Tưởng. Lần lần thu nhiếp được tâm cuồng loạn, niệm đầu cũng kềm giữ được chút ít, Thoại đầu rất nhiều, như: “Muôn pháp về một, một mới gọi là Tham. Lại tiến dần dần công phu thuần về chỗ nào?” hay “Trước khi cha mẹ chưa sanh, thục không nghi mà tự nghi, không biết mình đang thế nào là mặt thật của ta?” v.v… nhưng phổ thông ngồi ở chỗ nào, cũng không biết có thân tâm thế

hơn cả là câu “Niệm Phật là gì?”.

giới, chỉ riêng niệm nghi hiện tiền không gián đoạn, đó gọi là nghi tình. Thật tế mà nói, lúc đầu chưa kể

Thế nào là thoại đầu? Thoại là lời nói, trước lời nói là dụng công chỉ đả phá vọng tưởng, đến khi chân là đầu. Như niệm A Di Đà Phật là thoại, trước khi nghi hiện tiền mới là giai đoạn chân chánh dụng chưa niệm là thoại đầu. Nên nói thoại đầu là cái mé công. Giai đoạn này như qua cửa ải lớn rất dễ vào chưa sanh một niệm. Một niệm vừa sanh đã thành đường tẽ.

thoại vĩ (đuôi lời nói). Cái mé chưa sanh một niệm đó gọi là “không sanh”; không loạn động, không mê Giai đoạn này rất thanh tịnh và vô hạn khinh an, muội, không đắm nơi tịnh, không rơi vào không, gọi nếu mất một ít giác chiếu bèn rơi vào trạng thái mê là “không diệt”. Luôn luôn chăm chú trở lại chiếu soi muội nhẹ nhàng. Nếu khi ấy có bậc sáng suốt ở

cái “không sanh không diệt” ấy, gọi là “khán thoại bên, một phen nhìn qua liền biết người ấy đang đầu” hoặc “chiếu cố thoại đầu”.

mắc tại cảnh giới này, lấy một hương bản đập xuống, lập tức đầy trời mây mù tan hết, rất nhiều Khán thoại đầu trước cần phải khởi nghi tình, đó là người nhân đây được ngộ đạo.

chỗ nương nhờ của pháp khán thoại đầu. Sao gọi là nghi tình? Như hỏi niệm Phật là gì? Người người Chính khi rất thanh tịnh rỗng rang ấy, nếu nghi tình đều biết chính mình niệm. Nhưng là miệng niệm không còn bèn rơi vào vô ký, ngồi như cây như đá, hay tâm niệm? Nếu thật miệng niệm, khi ngủ mê hoặc gọi hòn đá ngâm nước lạnh. Đến khi đó cần vẫn có miệng sao không niệm? Nếu thật tâm niệm, phải đề khởi, đề khởi tức là giác chiếu (giác là tâm hình dáng thế nào, lại không có chỗ nơi sờ mó?

không mê, tức là tuệ; chiếu là không loạn, tức là Nhân chỗ không rõ này, trên chữ gì phát khởi niệm định) chăm chú một niệm ấy, lặng lẽ chiếu soi, như

nghi nhẹ nhàng tế nhị, không cho thô, càng tế càng như không động, sáng sủa không mê, rành rõ tốt. Tùy thời tùy chỗ chăm chú chiếu cố quyết chí thường biết, như lạnh nóng rút hơi, một mạch liên nơi niệm nghi này, giống như dòng nước không có tục không dứt.

chỗ đoạn, không sanh hai niệm. Nếu niệm nghi còn thì không cần để ý đến nó, niệm nghi nếu mất lại Dụng công đến chỗ này cần có con mắt Kim cang nhẹ nhàng đề khởi lên. Khi mới dụng tâm thì trong không đề khởi thêm, nếu đề khởi thì đã đầu lại tịnh, trong động so sánh rất đắc lực. Nhưng cốt thêm đầu. Xưa có vị tăng hỏi Triệu Châu Lão nhân không sanh tâm phân biệt, không quan tâm đến rằng: “Một vật khi không đem đến làm thế nào?”.

đắc lực hay không đắc lực, không chú ý trong động Châu đáp: “Buông hết đi!”. Tăng thưa: “Một vật hay trong tịnh, ta chỉ nhất tâm, nhất ý dụng công là không đem đến, buông hết cái gì?”. Châu bảo: tốt.

“Buông không xuống thì gánh lên!”. Chính là nói giai đoạn này vậy. Trong cảnh sáng sủa mát mẻ

này như người uống nước lạnh nóng tự biết, không 6

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi phải nói năng có thể đến được. Người đến chỗ này ông, ông không có tâm chạy chết. Giả sử ông tự nhiên sáng suốt, người chưa đến được có nói thường đem cái tâm chạy chết ấy mà tu hành thì cũng vô ích. Nên nói: “Trên đường gặp kiếm khách thế nào không thành công; đáng tiếc ông không có nên trình kiếm, không phải nhà thơ chớ tặng thơ”.

tâm lâu dài, gặp thuận cảnh thái độ cũ lại bộc khởi.

d) Chiếu cố thoại đầu cùng phản văn văn tự tánh.-

Các vị đồng tham thiền! Bọn quỉ vô thường luôn Hoặc có người hỏi: “Câu phản văn văn tự tánh của luôn theo đuổi sanh mạng chúng ta, không bao giờ

Bồ-tát Quán Thế Âm sao được gọi là tham thiền?” -

chúng chịu “nghị hòa”. Chúng ta cần phải phát tâm Tôi mới nói chiếu cố thoại đầu chính là dạy ông thiết tha lâu dài để giải thoát vòng sanh tử. Tổ Cao luôn luôn chăm chú một niệm hồi quang phản chiếu Phong Diệu nói: “Người tham thiền cần yếu khắc cái “không sanh không diệt” (thoại đầu). Phản văn định ngày thành công, giống như người rơi xuống văn tự tánh cũng là dạy ông luôn luôn chăm chú giếng sâu ngàn trượng từ sáng đến chiều, từ chiều một niệm phản văn văn tự tánh. Hồi chính là Phản, đến sáng muôn ngàn tư tưởng chỉ chăm chăm một không sanh không diệt là Tự tánh. Văn và chiếu, việc mong ra khỏi giếng, trọn không có niệm thứ hai.

tuy lúc xuôi dòng theo thinh theo sắc, nghe không Người thực hành được như vậy, hoặc ba ngày, ra ngoài tiếng, thấy không vượt khỏi sắc, phân biệt năm ngày, bảy ngày, nếu không triệt ngộ, Cao rõ ràng; nhưng khi ngược dòng trở lại quán tự tánh Phong ngày nay phạm tội đại vọng ngữ hằng đọa không chạy theo thinh sắc, chính là một cái tinh trong địa ngục Bạt Thiệt”. Cao Phong Lão nhân vì minh, Văn và Chiếu đâu phải hai thứ. Chúng ta cần lòng đại bi thiết tha sợ e chúng ta không phát tâm biết, nói rằng “Chiếu cố thoại đầu”, “Phản văn tự

tha thiết lâu dài, nên phát lời thề nặng này để bảo tánh” tuyệt đối không phải dùng mắt xem, dùng tai chứng cho chúng ta.

nghe. Nếu dùng mắt xem, hoặc dùng tai nghe, ấy là đã chạy theo thinh sắc, bị vật chuyển gọi là xuôi g) Dụng công có hai thứ khó và dễ. - Người dụng dòng. Nếu chăm chú trong một niệm “không sanh công có hai thứ khó và dễ:

không diệt”, không đuổi theo thinh sắc, gọi là ngược dòng. Ấy là “Chiếu cố thoại đầu”, cũng là 1.- Sơ dụng tâm khó dễ

“Phản văn tự tánh”.

2.- Lão dụng tâm khó dễ

e) Tâm thiết tha vì sanh tử cùng phát tâm lâu dài. -

Tham thiền rất cần tâm thiết tha vì sanh tử và phát 1.- Sơ dụng tâm khó dễ.

tâm lâu dài. Nếu đối với sự sanh tử không thiết tha thì nghi tình không phát, công phu khó đạt. Nếu Sơ dụng tâm khó - Tâm trộm không chết.

không phát tâm lâu dài, một nóng mười lạnh thì công phu cũng không thành phiến. Chỉ cần có tâm Cái thông bệnh của người sơ dụng tâm là vọng thiết tha lâu dài thì chân nghi mới phát. Khi chân tưởng, tập khí buông không hết, vô minh, cao mạn, nghi phát thì trần lao phiền não không dứt cũng tự

tật đố, chướng ngại, tham, sân, si, ái, lười biếng, ăn dứt. Khi thời tiết nhân duyên đến tự nhiên nước tụ

ngon, phải quấy, nhân ngã đầy dẫy trong bụng, làm thành ngòi.

sao tương ưng với đạo? Hoặc có người là công tử

hay ca sĩ xuất gia tập khí không quên, một chút khổ

Tôi xin thuật lại một việc cũ chính mắt tôi thấy cho nhọc chịu không nổi, một miếng không ngon nuốt các ông nghe. Lúc trước, đời Thanh khoảng năm chẳng vô, làm sao dụng công tu hành? Người này Canh Tý, Liên quân tám nước vào kinh đô, tôi theo không chịu tưởng nhớ đức Bổn Sư Thích Ca là chân vua Quang Tự và Từ Hy Thái hậu chạy giặc.

hạng nào đi xuất gia mà chịu khó khổ được như

Giữa đường gặp một đoạn phải chạy bộ về Thiểm vậy? Hoặc có người biết chút ít văn tự bèn tầm Tây, mỗi ngày chạy mấy mươi cây số, luôn mấy chương trích cú đem những lời nói của cổ nhân ra ngày không có cơm. Trên đường gặp một ông già phân tích, rồi cho mình là hiểu hoàn toàn sanh đại đem dâng vua Quang Tự một miếng khoai rừng, ăn ngã mạn; nhưng đến khi bệnh nặng thì rên xiết suốt xong vua hỏi người ấy: “Thứ gì ăn ngon lắm vậy?”

ngày, hoặc đến lúc sắp lâm chung thì tay co chân Các ông thử tưởng, Hoàng đế ngày thường rất kiểu rút, bình sanh chỗ hiểu biết không thực hành được cách, rất oai phong, đâu từng đi bộ hơn mấy bước, một điểm, đến khi hấp hối ăn năn sao kịp?

chưa từng đói quá nửa bụng, chưa từng ăn hết một miếng khoai rừng. Đến lúc này, kiểu cách chẳng có, Hoặc người có chút đạo tâm lại không hiểu rõ chỗ

oai phong không còn, lội bộ cũng được, bụng đói hạ thủ công phu. Có người sợ vọng tưởng cố trừ

cũng chịu, ăn rễ rau cũng ngon. Vì sao mà ông bỏ

mà trừ không được, trọn ngày buồn rầu bực tức tự

hết được? – Vì Liên quân đuổi bắt ông, ông nhất hận nghiệp chướng nặng nề, nhân đó thối thất đạo tâm chạy chết. Đến sau được nghị hòa, ông ngự

tâm. Hoặc có người quyết cùng vọng tưởng chiến giá về kinh, kiểu cách lại khởi, oai phong lại hiện, đi đấu, chăm bẳm chống tay xông hơi, ưỡn ngực bộ không nổi, bụng đói không được, cái gì không trừng mắt giống vẻ mặt hầm hầm của tên giám sát, ngon thì nuốt không trôi. Sở dĩ thế, tại khi này ông quyết cùng vọng tưởng một còn một mất, họ đâu buông không hết, vì Liên quân không còn đuổi bắt biết như vậy, vọng tưởng đã đuổi không được, trở

7

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi lại mang bệnh thổ huyết, phát cuồng. Hoặc có Lão dụng tâm khó – Đầu sào trăm thước không thể

người sợ rơi vào không, đâu ngờ trước đã sanh ra tiến bước.

quỉ; không vẫn là không chẳng động, ngộ lại ngộ

chẳng đến. Hoặc có người khởi tâm cầu ngộ, ngờ

Thế nào là lão dụng tâm khó? Lão dụng tâm đến đâu cầu ngộ đạo mong thành Phật đều là đại vọng giai đoạn chân nghi hiện tiền, có giác có chiếu vẫn tưởng; cát không phải là cơm, cầu đến bao nhiêu thuộc sanh tử, không giác không chiếu lại rơi vào năm quyết định cũng không ngộ. Hoặc có người không vong, đến cảnh giới này thật là khó. Đa số

chợt được yên tịnh một vài cây hương bèn sanh vui người đến chỗ này vượt qua không khỏi, đứng trên mừng, ấy chỉ là con rùa đen mù tìm bọng cây, ngẫu đầu sào trăm thước không có cách nào tiến bước.

nhiên đụng nhằm chẳng phải là công phu thật, ma Có một số người nhân đến cảnh giới này, trong vui mừng sớm đã nhập vào tâm vậy. Hoặc có định phát chút ít tuệ hiểu sơ lược một ít công án người trong chỗ yên tịnh biết được thanh tịnh rất của cổ nhân, liền bỏ hết nghi tình, tự cho là đại triệt thích, trong chỗ động thì mất thanh tịnh, nhân đó đại ngộ, ngâm thi vịnh phú, nhướng mày chớp mắt, tránh chỗ ồn náo tìm chỗ yên tịnh, ấy là đã sớm xưng là thiện tri thức, thật không biết mình đã rơi làm quyến thuộc của hai thứ ma vương động tịnh.

vào bè đảng của ma. Lại có người hiểu lầm ý nghĩa Các người như vậy thật rất là nhiều. Kẻ sơ dụng câu của Đạt-ma Lão nhân nói: “Ngoài dứt các tâm không thấu rõ đường lối tu tập thật là khó. Có duyên, trong tâm không xao động, tâm như vách giác mà không chiếu thì tán loạn không thể “đến tường có thể vào đạo” và câu của Lục Tổ nói: nhà”. Có chiếu mà không giác lại “ngồi chết chìm

“Không nghĩ thiện, không nghĩ ác chính khi ấy cái gì trong nước chết”.

là bản lai diện mục của Thượng tọa”, bèn cho ngồi như cây như đá là hay tuyệt. Hạng người này cho b- Sơ dụng tâm dễ - Buông xuống chỉ để một niệm.

Hóa thành là Bảo sở, nhận xứ người cho là quê hương, thật là chỗ Bà tử đốt am và mắng “Các Dụng công tuy nói khó, nhưng hiểu rõ đường lối lại ngươi là người chết”.

rất dễ. Tại sao sơ dụng tâm là dễ? – Không có gì khéo, buông hết liền được. Buông hết cái gì? –

Lão dụng tâm dễ - Cứ miên mật đi !

Buông hết tất cả vô minh phiền não. Làm sao buông hết được? – Chúng ta coi thân này như chết Thế nào là lão dụng tâm dễ? – Đến lúc này chỉ cần vậy. Ông thử chửi thây chết bao nhiêu câu, nó cũng không tự mãn, không bỏ nửa chừng, thầm thầm kín không phát giận, đánh mấy gậy nó cũng không kín dụng công, trong thầm kín lại thầm kín, trong vi chống cự, lúc sống ưa phá vô minh bây giờ cũng tế lại vi tế, khi thời tiết đến đáy thùng tự bể (đại không phá, lúc sống ưa danh lợi khi này cũng ngộ). Nếu không tự bể, nhờ thiện hữu tri thức nhổ

không màng, lúc sống nhiều thứ tập nhiễm khi này đinh rút chốt cho.

không có, cái gì cũng không phân biệt, cái gì cũng bỏ hết. Chư vị đồng tham thiền! Chúng ta mang xác Đại sĩ Hàn Sơn có bài tụng: thân này một phen hơi thở ra không trở lại bèn thành thây chết. Chúng ta sở dĩ buông không hết, Chót vót trên đảnh núi,

chỉ do xem thân này là trọng, sanh nhân ngã phải quấy thương ghét thủ xả. Nếu nhận định thân này Bốn phía không mé bờ.

như thây chết, không quý trọng nó, không chấp nó là ngã thì có cái gì buông không hết? Chỉ cần Ngồi tịnh chả ai biết,

buông được hết, trong hai mươi bốn giờ đi đứng ngồi nằm, động tịnh rảnh rang bận rộn, toàn thân Suối lạnh vầng trăng soi.

trong ngoài chỉ là một niệm nghi, bình thản không dứt niệm nghi, không chen niệm nào khác. Một câu Trong suối vốn không trăng, thoại đầu như nương Ỹ Thiên trường kiếm, ma đến ma chết, Phật đến Phật chết, không sợ vọng tưởng Trời xanh trăng xa thẳm.

thì có cái gì phá hại ta được? Có cái gì phân động phân tịnh, có cái gì chấp hữu chấp không? Như

Ngâm một bài ca này,

quả thật sợ vọng tưởng, ấy là chồng thêm một lớp vọng tưởng. Biết mình thanh tịnh, thế là đã không Trong ca thiền chẳng có.

thanh tịnh. Sợ rơi vào không, chính đã rớt trong có.

Tưởng thành Phật, đã vào đường ma. Nên nói: Hai câu đầu nói cái chân thường bày hiện, không

“Bửa củi gánh nước đâu không phải diệu đạo, cày thuộc một cái gì, sáng chiếu khắp đại địa không ruộng cuốc đất đều là thiền cơ”. Không phải trong một mảy chướng ngại. Bốn câu kế nói chân như

khi ngồi kiết già mới gọi là dụng công tu hành.

diệu thể phàm phu hẳn không thể biết, ba đời chư

Phật cũng tìm không được chỗ nơi của ta, nên nói: 2.- Lão dụng tâm khó dễ.

“chả ai biết”. Ba câu “Suối lạnh vầng trăng soi v.v…” là Lão nhân dùng phương tiện thí dụ cảnh giới ấy. Hai câu rốt sau, sợ người nhận lầm ngón 8

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi tay là mặt trăng, nên đặc biệt cảnh giác chúng ta 3.- Có người hiểu khán thoại đầu, hay chiếu cố đến

“phàm có nói năng không phải là thiền”.

hiện tiền một niệm không sanh. Hoặc hiểu niệm Phật là tâm, tức từ chỗ một niệm phát khởi này 3. KẾT LUẬN:

thẳng khán đến tâm tướng vô niệm. Theo dõi lần đến chỗ tịch tịnh, những vọng tưởng thô đã dứt, Chính tôi mới nói ở trên cũng là gỡ rối chỉ đường được khinh an, liền có các cảnh giới phát hiện.

mà thôi. Phàm có nói năng đều không phải thật Hoặc không biết thân tâm mình đang ngồi chỗ nào.

nghĩa. Cổ đức tiếp độ người, nếu không đánh thì Hoặc biết thân được nhẹ nhàng có thể bay bổng nạt, đâu có vẽ bày lăng xăng vầy. Chẳng qua người lên trên. Hoặc thấy người, vật đẹp đáng yêu nên nay không thể sánh với người xưa, miễn cưỡng sanh tâm hoan hỷ. Hoặc thấy cảnh giới đáng sợ, dùng tay chỉ mặt trăng. Chư vị đồng tham thiền!

khởi tâm kinh khủng. Hoặc khởi tâm dâm dục v.v…

Cứu cánh ngón tay là gì? Mặt trăng là gì? Hãy tham nhiều thứ không phải một, cần biết đó đều là ma, đi!

chấp nó bèn thành bệnh.

"

4.- Có người nghiệp chướng nhẹ nhàng, đường lối rành rõ, dụng công đúng cách, tiến đúng phương III. LỜI NHẮC KHI THAM THIỀN.

pháp, tâm được thanh tịnh sáng suốt, tất cả vọng tưởng đều dứt, thân tâm tự tại không có cảnh giới Tâm tức là Phật, Phật tức là giác. Một cái giác tánh nào khác. Đến chỗ này chấn khởi tinh thần theo này chúng sanh và Phật bình đẳng không sai biệt; đường lối trước dụng công, chỉ phải chú ý “cây khô rỗng lặng trọn không có một vật, không thọ một trước hang nhiều lối tẽ”. Có khi đến chỗ này, rồi pháp, không thể tu chứng; sáng suốt mà đầy đủ

dừng trụ trong hôn trầm. Có khi đến chỗ này được muôn đức, diệu dụng hằng sa không nhờ tu chứng.

chút ít tuệ giải, rồi làm thi làm văn, tự cho là đầy đủ, Chỉ vì chúng sanh mê muội trầm luân sanh tử trải khởi cống cao ngã mạn.

qua rất nhiều số kiếp, tham, sân, si, ái, vọng tưởng chấp trước nhiễm ô đã sâu dày, bất đắc dĩ mới nói Bốn cảnh giới trên đều là bệnh, tôi sẽ chỉ quý vị

tu nói chứng. Thế nên, nói “tu” cổ nhân cho là một phương thuốc đối trị.

việc chẳng lành, không cách nào hơn mới tạm dùng vậy thôi.

a) Như người câu thoại đầu khán không đến, nhiều vọng tưởng hôn trầm, ông nên khán lại chữ gì trong Thứ nói nhập thất. Quý vị nhập thất trải qua hai câu “Niệm Phật là gì?”. Khán đến khi nào vọng mươi mốt ngày. Trong hai mươi mốt ngày xét ra tưởng hôn trầm còn ít, chữ gì không quên, liền thân tâm có phần thuần thục, dụng công sánh với khán đến chỗ một niệm mới phát khởi. Ở đó đợi trước được dễ dàng. Quý vị cố gắng đừng để nhân đến lúc một niệm không khởi tức là được không duyên qua mất. Cần yếu trong hai mươi mốt ngày sanh. Hay khán đến một niệm không sanh, gọi là làm sao cho được nước rút đá lộ, phát minh tâm chân khán thoại đầu.

địa mới khỏi cô phụ cái cơ duyên khó gặp này.

b) Người chấp chặt câu “Niệm Phật là gì?”, dụng Hơn hai mươi ngày nay, quý vị từ sáng đến tối thức tâm tại thoại vĩ, lấy pháp sanh diệt cho là phải, cũng sớm ngủ trễ, nỗ lực dụng công, kết quả không nên theo ý tứ tôi đã chỉ ở trên, tức là nhắm chỗ một ngoài bốn thứ cảnh giới:

niệm phát khởi, khán đến một niệm không sanh.

1.- Có người đường lối không thông, câu thoại đầu c) Người quán vô niệm đã được tịch tịnh khinh an khán không đến, mơ mơ màng màng theo chúng mà gặp những cảnh giới khác lạ, ông nên chiếu cố

ngủ gật, không bị vọng tưởng lăng xăng thì bị hôn câu thoại đầu cũ, một niệm không sanh, Phật đến trầm lôi kéo.

Phật chết, ma đến ma chết, một bề không để ý đến, tự nhiên vô sự không rơi vào chúng tà.

2.- Có người khán đến câu thoại đầu, có chút ít hiểu bèn chấp chặt, chỉ là nắm chết cứng hòn gạch d) Người vọng niệm đã dứt, thanh tịnh sáng suốt gõ cửa, niệm chấp câu thoại đầu “Niệm Phật là gì?”, thân tâm tự tại, nên như cổ nhân nói: “Muôn pháp thành ra niệm thoại đầu, cho như thế là khởi nghi về một, một về chỗ nào?”. Do một bề tiến đến chỗ

tình được khai ngộ. Đâu biết đó là dụng tâm tại cùng cực, thẳng tiến lên ngọn núi cao chót vót thoại vĩ. Nó là pháp sanh diệt không thể đến được đứng, xuống tận đáy biển sâu thăm thẳm đi, lại chỗ một niệm không sanh, tạm dùng còn khả dĩ, buông tay ngang dọc.

nếu chấp cho là cứu cánh thật pháp thì mong gì có ngày ngộ đạo? Gần đây trong thiền tông sở dĩ

Trở về trước đã nói, đều là đối với người độn căn không có người đạt đạo, phần nhiều do lầm dụng trong thời mạt pháp mà chỉ phương pháp. Kỳ thật tâm tại thoại vĩ.

tông môn thượng thượng nhất thừa này chỉ thú do đức Bổn Sư Thích-ca Mâu-ni ở trong hội Linh Sơn đưa cành hoa sen lên biểu thị là “Giáo ngoại biệt 9

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi truyền”. Trải qua chư vị Tổ sư chỉ truyền tâm, chỉ

trà đi!”. Như thế, cả ba người đều được lợi ích. Sau thẳng tâm người thấy tánh thành Phật, không rơi này truyền khắp thiên hạ “Trà Triệu Châu”. Lại như

vào giai cấp, không nhờ tu chứng. Trong một lời nói, Tổ Vân Môn ở đây, có một học giả đến yết kiến, hoặc nửa câu liền thấu rõ không một pháp có thể

Ngài bèn cầm cái bánh đưa lên, học giả liền lãnh được, không một pháp có thể tu, liền đó không khởi hội. Sở dĩ thiên hạ lưu truyền “Bánh Vân Môn”, “Trà vọng duyên tức là như như Phật, đâu cần học Triệu Châu”. Hiện giờ chư vị uống trà, ăn bánh đã nhiều câu ư?

ngộ chưa? Nếu như chưa ngộ, phải dùng cách hỏi:

“Uống trà là gì?”, “Ăn bánh là gì?”. Đại để người

"

xưa mỗi niệm hợp đạo, mỗi bước đều vô sanh, nên trải qua một câu kỉnh tỉnh liền được ngộ đạo. Người IV. ĐÊM TRỪ TỊCH UỐNG PHỔ TRÀ DẠY

nay phạm hạnh chưa trong sạch thường ở trong CHÚNG.

động, mỗi niệm sanh diệt che lấp sâu dày, làm sao chỉ dạy pháp, cũng không giáo hóa người khác.

Chư vị Thượng tọa! Đêm nay là ba mươi tháng Cho nên chư vị phải buông hết tất cả, không cho Chạp rồi, đại chúng đều nhận đã một năm qua, phàm tình vọng niệm làm nhiễm ô cái chân tâm Thường trụ không có món gì ngon cúng dường, xin sáng suốt của mình. Cổ nhân nói: “Chỉ dứt hết thỉnh chư vị uống một chung trà. Chiếu theo sách phàm tình, không riêng có Thánh giải”. Các ông nay lịch một năm có bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông; uống trà nếu không biết hương vị của trà, thì đồng mười hai tháng và hai mươi bốn tiết. Người đời hầu cây đá, nếu biết hương vị của trà, ấy là phàm phu.

hết đều căn cứ theo thời tiết mà làm việc. Như nhà Làm sao bỏ được hai bên có và không này, đó là nông thì mùa xuân cày, mùa hạ bừa, mùa thu gieo, bổn phận của tăng sĩ vậy. Tuy nhiên, siêu thoát hai mùa đông gặt. Thợ thầy thì khởi công đình công.

cái hiểu biết này vẫn còn sanh hoạt trong hang quỉ.

Buôn bán thì khai trương kiết trướng. Trường học Các ông phải kỹ càng “Buông hết thân tâm, chớ

thì tựu trường bãi trường. Chúng ta người xuất gia theo các cơ quan mà chuyển động”, ngay đó tham thì kiết chế giải chế, thỉnh chức thối chức. Không đi!

một nghề nào mà chẳng căn cứ thời tiết làm việc.

Một số người cho năm qua là rất quan trọng cần

"

phải thu nhặt những việc đã làm tổng kết lại, đồng thời cần phải nghỉ mấy ngày.

V. TU CÙNG KHÔNG TU.

Chúng ta có duyên lành hãnh diện ngày nay đồng ở

Giảng tu hành, giảng không tu hành đều là câu nói tại Vân Môn bình yên qua một năm. Đó là nhờ Phật suông. Chúng ta thấu triệt tâm quang của mình rồi, Tổ Bồ-tát gia hộ và Long Thiên phù trì, cũng do liền đó không có một việc thì còn cái gì mà nói tu chúng ta nhiều kiếp tài bồi công đức mới cảm được không tu. Thử xem chỗ hiển bày của Đức Bổn Sư

quả tốt này. Nhưng, chúng ta được bình yên qua Thích-ca Mâu-ni, xuất gia, hỏi đạo, sau sáu năm năm không thể quên được những người đang sống khổ hạnh chứng đạo, khi sao mai mọc, Ngài than: trong thống khổ. Chúng ta không thể thích thú vui

“Lạ thay! Lạ thay! Tất cả chúng sanh đều có đức cười, cần phải tỉnh xét ăn năn sám hối, tinh tấn tu tướng, trí tuệ Như Lai, chỉ vì vọng tưởng chấp hành tự lợi lợi tha, khuếch trương phước tuệ.

trước không thể chứng được. Nếu lìa vọng tưởng Những vị già, cái chết đến trong chớp mắt cần phải là thanh tịnh trí, tự nhiên trí, vô sư trí tự nhiên hiện tinh tấn dõng mãnh tu hành. Những người trẻ, cũng tiền”. Về sau nói pháp bốn mươi chín năm, mà Ngài không nên lửng lơ qua ngày, phải biết con đường tuyên bố: “Ta chưa từng nói đến một chữ ”. Sau huỳnh tuyền không lựa già hay trẻ, mồ hoang biết này, trải qua chư vị Tổ sư một mạch truyền nối đều bao người trẻ tuổi. Tóm lại, tất cả đều sớm nỗ lực nhận định “Tâm, Phật, chúng sanh ba cái không cầu thoát khỏi vòng sanh tử mới là thượng kế.

khác”, “Chỉ thẳng tâm người thấy tánh thành Phật”.

Nói ngang, nói dọc, hoặc đánh, hoặc nạt đều vì Chúng ta lâu nay mỗi ngày thường uống trà, tại sao đoạn trừ phân biệt vọng tưởng của học giả; cốt cho hôm nay gọi “uống “Phổ trà”? Ấy là do lòng nhân từ

học giả thẳng đó “biết được bản tâm, thấy được của tiền bối mượn uống trà để kỉnh tỉnh môn đồ.

bản tánh của mình”. Không nương vào một chút Xưa Triệu Châu Lão nhân đạo đức cao siêu, học phương tiện nói tu nói chứng. Ý chỉ của Phật Tổ, giả mười phương đến tham học rất đông. Một hôm, chúng ta đã thấy rõ ràng lắm vậy .

có hai vị tăng mới đến, Triệu Châu chỉ một vị hỏi:

“Thượng tọa từng đến đây chưa?”. Vị tăng thưa: Một niệm tâm hiện tiền của chúng ta xưa nay vẫn

“Chưa từng đến”. Triệu Châu bảo: “Uống trà đi!”.

thanh tịnh, vẫn tự đầy đủ, bủa trùm khắp giáp, diệu Lại hỏi vị tăng khác: “Từng đến đây chưa?”. Vị tăng dụng hằng sa cùng với chư Phật ba đời không khác.

ấy thưa: “Đã từng đến đây”. Triệu Châu bảo: “Uống Chỉ cần không nghĩ thiện, không nghĩ ác, không trà đi!”. Viện chủ bạch: “Người chưa từng đến dạy nghĩ gì cả, liền đó có thể thành Phật, ngồi một chỗ

uống trà còn có thể được, người đã từng đến vì mà thiên hạ thái bình. Như thế, còn có hạnh nào sao cũng dạy uống trà đi?”. Triệu Châu gọi “Viện đáng tu, giảng tu hành đâu không phải là câu nói chủ!”. Viện chủ đáp: “Dạ!”. Triệu Châu bảo: “Uống suông. Nhưng một niệm tâm hiện tiền của chúng ta 10

https://thuviensach.vn

Tham Thien Yeu Chi đang hướng ngoại tìm cầu, vọng tưởng chấp trước không thể rời được, từ vô thỉ đến nay lưu chuyển trong sanh tử, vô minh phiền não nhiễm quá sâu dày, ban đầu không biết tự tâm là Phật, biết rồi cũng chẳng chịu thừa đương, không thể làm chủ

được, không có cái dũng khí của người tráng sĩ

chặt tay, hằng ngày ở trong vọng tưởng chấp trước.

Người bậc thượng, trọn ngày làm thế này thế nọ, cầu thiền cầu đạo, mà không thể rời được hữu tâm.

Người bậc hạ, tham sân si ái bền chặt không thể

phá, chạy ngược với đạo. Hai hạng người này trầm luân trong sanh tử không biết chừng nào dứt; nếu giảng không tu hành đâu không phải lời nói suông?

Các bậc đại trượng phu nhận định đã thấu triệt, biết rõ muôn sự muôn vật xưa nay đều là giấc mơ, huyễn hóa, hòn bọt, cái bóng không có tự tánh, nhân và pháp liền không, muôn duyên đều dứt, một niệm là muôn năm, thẳng đến chỗ vô sanh. Người bàng quan nhìn vào thấy bậc ấy cũng mặc áo, ăn cơm, đi đứng ngồi nằm như người thường. Đâu biết bậc ấy đang ngồi yên trong nhà thái bình thanh tịnh của mình, hưởng thọ kho báu vô tận, không khởi tâm không tạo tác, tự do tự tại, động tịnh đều là như như, lạnh hay nóng chỉ vị ấy tự biết mà thôi.

Không những người, trời, quỷ thần trong tam giới lục đạo nhìn vị ấy không thấu, chính là chư Phật Bồ-tát cũng chẳng làm gì được người ấy. Đối với bậc này, còn nói cái gì là tu hành hay không tu hành?

Hạng kế đó, cần phải phát khởi chí hướng, thống thiết nhớ việc chết sống, phát tâm hổ thẹn, khởi hạnh tinh tấn, hỏi đạo và cố gắng tham thiền; thường cầu thỉnh các bậc thiện tri thức chỉ dạy lối tắt, phân biệt thế nào là chánh, là tà; tha thiết giũa mài, lấy nước sông Hán mà rửa, đem ra mặt trời Thu mà phơi, dần dần càng được tinh thuần trắng sạch. Với hạng người này không thể không nói tu hành .

Đã nói từ trước đến đây chẳng qua dời trên đổi dưới đều thuộc phương tiện tạm thời, người mắt sáng xem qua cốt nhận “vạch bùn lấy nước”. Song Tổ đình đã cuối thu, cách Phật ngày càng xa thẳm, vì ứng hợp căn cơ chúng sanh, bất đắc dĩ mới giảng giải thế này. Xét thật, giảng tu hành, giảng không tu hành đều là lời nói suông. Thẳng đó là vô sự, vốn không có một vật, đâu phiền mở miệng.

Các Bồ-tát hội chăng?

D

11

https://thuviensach.vn