https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

CÔNG NGHỆ SINH HỌC

CHO NÔNG DÂN

CHĂN NUÔI SẠCH

https://thuviensach.vn

nhãm biªn so¹n néi dung Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

lª thanh b×nh

lª xu©n tμi

Chñ tÞch Héi ®ång

nguyÔn thÞ xu©n

TS. NguyÔn ThÕ Kû

hiÖu ®Ýnh

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn Duy Hïng

gs. ts. nguyÔn thiÖn, Héi ch¨n nu«i ViÖt Nam Thμnh viªn

ban biªn tËp néi dung

TS. NguyÔn An Tiªm

Chñ tÞch Héi ®ång: TS. Lª Xu©n Rao, TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

Gi¸m ®èc Së Khoa häc C«ng nghÖ Hμ Néi NguyÔn Vò Thanh H¶o

ThS. Vò Nh− H¹nh, Gi¸m ®èc Trung t©m Tin häc vμ Th«ng tin khoa häc c«ng nghÖ

NguyÔn Thu T©m, Th− ký Tßa so¹n T¹p chÝ

Th¨ng Long Khoa häc vμ C«ng nghÖ

Mai ThÞ Xu©n, Biªn tËp viªn RPC

2

https://thuviensach.vn

KS. Trần Thị Thanh Thuyết - KS. Nguyễn Thị Xuân CÔNG NGHỆ SINH HỌC

CHO NÔNG DÂN

CHĂN NUÔI SẠCH

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

HÀ NỘI 2012

https://thuviensach.vn

nhãm biªn so¹n néi dung Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

lª thanh b×nh

lª xu©n tμi

Chñ tÞch Héi ®ång

nguyÔn thÞ xu©n

TS. NguyÔn ThÕ Kû

hiÖu ®Ýnh

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn Duy Hïng

gs. ts. nguyÔn thiÖn, Héi ch¨n nu«i ViÖt Nam Thμnh viªn

ban biªn tËp néi dung

TS. NguyÔn An Tiªm

Chñ tÞch Héi ®ång: TS. Lª Xu©n Rao, TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

Gi¸m ®èc Së Khoa häc C«ng nghÖ Hμ Néi NguyÔn Vò Thanh H¶o

ThS. Vò Nh− H¹nh, Gi¸m ®èc Trung t©m Tin häc vμ Th«ng tin khoa häc c«ng nghÖ

NguyÔn Thu T©m, Th− ký Tßa so¹n T¹p chÝ

Th¨ng Long Khoa häc vμ C«ng nghÖ

Mai ThÞ Xu©n, Biªn tËp viªn RPC

2

https://thuviensach.vn

chó dÉn cña nhμ xuÊt b¶n Thùc hiÖn §Ò ¸n trang bÞ sçh cho c¬ së x·, ph−êng, thÞ trÊn cña Ban Tuyªn gi¸o Trung −¬ng vμ

nh»m triÓn khai Ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm ph¸t triÓn vμ øng dông c«ng nghÖ sinh häc trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n ®Õn n¨m 2020 ®· ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ phª duyÖt víi môc tiªu t¹o ra cç gièng c©y trång, vËt nu«i, chñng vi sinh vËt, cç chÕ

phÈm c«ng nghÖ sinh häc n«ng nghiÖp míi cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, phôc vô tèt nhu cÇu chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp cïng Nhμ xuÊt b¶n Hμ

Néi xuÊt b¶n cuèn sçh C«ng nghÖ sinh häc cho n«ng d©n. Ch¨n nu«i s¹ch.

Cuèn sçh gåm ba ch−¬ng: Ch−¬ng I. Më ®Çu; Ch−¬ng II. Ch¨n nu«i lîn s¹ch; Ch−¬ng III. Ch¨n nu«i gμ s¹ch.

§©y lμ cuèn sçh n»m trong bé sçh C«ng nghÖ

sinh häc cho n«ng d©n, ®−îc coi lμ cÈm nang cña bμ con n«ng d©n trong viÖc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh sö dông c«ng nghÖ sinh häc trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp.

Xin giíi thiÖu cuèn sçh víi b¹n ®äc.

Th¸ng 11 n¨m 2012

NHμ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - sù thËt 5

6

https://thuviensach.vn

chó dÉn cña nhμ xuÊt b¶n Thùc hiÖn §Ò ¸n trang bÞ sçh cho c¬ së x·, ph−êng, thÞ trÊn cña Ban Tuyªn gi¸o Trung −¬ng vμ

nh»m triÓn khai Ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm ph¸t triÓn vμ øng dông c«ng nghÖ sinh häc trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n ®Õn n¨m 2020 ®· ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ phª duyÖt víi môc tiªu t¹o ra cç gièng c©y trång, vËt nu«i, chñng vi sinh vËt, cç chÕ

phÈm c«ng nghÖ sinh häc n«ng nghiÖp míi cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, phôc vô tèt nhu cÇu chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp cïng Nhμ xuÊt b¶n Hμ

Néi xuÊt b¶n cuèn sçh C«ng nghÖ sinh häc cho n«ng d©n. Ch¨n nu«i s¹ch.

Cuèn sçh gåm ba ch−¬ng: Ch−¬ng I. Më ®Çu; Ch−¬ng II. Ch¨n nu«i lîn s¹ch; Ch−¬ng III. Ch¨n nu«i gμ s¹ch.

§©y lμ cuèn sçh n»m trong bé sçh C«ng nghÖ

sinh häc cho n«ng d©n, ®−îc coi lμ cÈm nang cña bμ con n«ng d©n trong viÖc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh sö dông c«ng nghÖ sinh häc trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp.

Xin giíi thiÖu cuèn sçh víi b¹n ®äc.

Th¸ng 11 n¨m 2012

NHμ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - sù thËt 5

6

https://thuviensach.vn

sinh häc trë thμnh thμnh tùu ®−îc øng dông nhanh nhÊt trong n«ng nghiÖp. ViÖc n«ng d©n ®−a c©y trång c«ng nghÖ sinh häc vμo canh tç víi tèc

®é rÊt cao ®· cho thÊy c©y trång c«ng nghÖ sinh Lêi nãi ®Çu

häc ®ang ph¸t triÓn rÊt tèt, mang l¹i lîi Ých vÒ

kinh tÕ, m«i tr−êng, søc khoÎ vμ x· héi cho n«ng C«ng nghÖ sinh häc lμ mét b−íc tiÕn míi nhÊt d©n ë cç n−íc ph¸t triÓn vμ ®ang ph¸t triÓn.

trong nç lùc l©u dμi chinh phôc tù nhiªn ®Ó n©ng Ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm ph¸t triÓn vμ øng cao ®êi sèng vμ søc kháe con ng−êi.

dông c«ng nghÖ sinh häc trong lÜnh vùc n«ng Môc tiªu cña c«ng nghÖ sinh häc lμ n©ng cao nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n ®Õn n¨m 2020

n¨ng suÊt vμ nh÷ng ®Æc tÝnh tèt cña cç s¶n phÈm

®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ phª duyÖt víi môc tiªu l−¬ng thùc cã nguån gèc ®éng vËt vμ thùc vËt, gãp t¹o ra cç gièng c©y trång, vËt nu«i, chñng vi sinh phÇn gi¶m n¹n ®ãi, ®¸p øng nhu cÇu l−¬ng thùc vËt, cç chÕ phÈm c«ng nghÖ sinh häc n«ng nghiÖp cña mét hμnh tinh víi d©n sè ®ang gia t¨ng vÒ sè míi cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ

l−îng vμ n©ng tuæi thä trong khi vÉn gi¶m ®−îc cao, phôc vô tèt nhu cÇu chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ

nh÷ng tç ®éng tiªu cùc ®èi víi m«i tr−êng.

trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng

§Õn n¨m 2007, cã 23 quèc gia canh tç c©y th«n. Giai ®o¹n 2006-2010, Ch−¬ng tr×nh ®· t¹o trång c«ng nghÖ sinh häc bao gåm 12 n−íc ®ang ra hoÆc tiÕp nhËn vμ lμm chñ ®−îc mét sè c«ng ph¸t triÓn vμ 11 n−íc c«ng nghiÖp. Hoa Kú, nghÖ sinh häc hiÖn ®¹i vμ øng dông cã hiÖu qu¶

çhentina, Braxin, Cana®a, Ên §é vμ Trung Quèc vμo s¶n xuÊt, chän t¹o ®−îc mét sè gièng c©y lμ nh÷ng quèc gia ®−a c©y trång c«ng nghÖ sinh trång, vËt nu«i b»ng kü thuËt sinh häc ph©n tö vμ

häc vμo canh tç nhiÒu nhÊt. Tæng diÖn tÝch ®Êt

¸p dông vμo s¶n xuÊt; chän t¹o ®−îc mét sè dßng trång c©y c«ng nghÖ sinh häc tõ n¨m 1996 ®Õn c©y trång biÕn ®æi gen trong ph¹m vi phßng thÝ

2007 ®¹t 690 triÖu ha (1,7 tØ mÉu) t¨ng 67 lÇn so nghiÖm vμ thö nghiÖm trªn ®ång ruéng.

víi n¨m 1996 víi gi¸ trÞ thÞ tr−êng c©y trång c«ng Nh»m gãp phÇn ®Èy nhanh qu¸ tr×nh sö dông nghÖ sinh häc theo −íc tÝnh cña H·ng ph©n tÝch c«ng nghÖ sinh häc trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp thÞ tr−êng Cropnosis lμ 6,9 tØ ®«la, ®−a c«ng nghÖ

Trung t©m Tin häc vμ Th«ng tin khoa häc c«ng 7

8

https://thuviensach.vn

sinh häc trë thμnh thμnh tùu ®−îc øng dông nhanh nhÊt trong n«ng nghiÖp. ViÖc n«ng d©n ®−a c©y trång c«ng nghÖ sinh häc vμo canh tç víi tèc

®é rÊt cao ®· cho thÊy c©y trång c«ng nghÖ sinh Lêi nãi ®Çu

häc ®ang ph¸t triÓn rÊt tèt, mang l¹i lîi Ých vÒ

kinh tÕ, m«i tr−êng, søc khoÎ vμ x· héi cho n«ng C«ng nghÖ sinh häc lμ mét b−íc tiÕn míi nhÊt d©n ë cç n−íc ph¸t triÓn vμ ®ang ph¸t triÓn.

trong nç lùc l©u dμi chinh phôc tù nhiªn ®Ó n©ng Ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm ph¸t triÓn vμ øng cao ®êi sèng vμ søc kháe con ng−êi.

dông c«ng nghÖ sinh häc trong lÜnh vùc n«ng Môc tiªu cña c«ng nghÖ sinh häc lμ n©ng cao nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n ®Õn n¨m 2020

n¨ng suÊt vμ nh÷ng ®Æc tÝnh tèt cña cç s¶n phÈm

®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ phª duyÖt víi môc tiªu l−¬ng thùc cã nguån gèc ®éng vËt vμ thùc vËt, gãp t¹o ra cç gièng c©y trång, vËt nu«i, chñng vi sinh phÇn gi¶m n¹n ®ãi, ®¸p øng nhu cÇu l−¬ng thùc vËt, cç chÕ phÈm c«ng nghÖ sinh häc n«ng nghiÖp cña mét hμnh tinh víi d©n sè ®ang gia t¨ng vÒ sè míi cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ

l−îng vμ n©ng tuæi thä trong khi vÉn gi¶m ®−îc cao, phôc vô tèt nhu cÇu chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ

nh÷ng tç ®éng tiªu cùc ®èi víi m«i tr−êng.

trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng

§Õn n¨m 2007, cã 23 quèc gia canh tç c©y th«n. Giai ®o¹n 2006-2010, Ch−¬ng tr×nh ®· t¹o trång c«ng nghÖ sinh häc bao gåm 12 n−íc ®ang ra hoÆc tiÕp nhËn vμ lμm chñ ®−îc mét sè c«ng ph¸t triÓn vμ 11 n−íc c«ng nghiÖp. Hoa Kú, nghÖ sinh häc hiÖn ®¹i vμ øng dông cã hiÖu qu¶

çhentina, Braxin, Cana®a, Ên §é vμ Trung Quèc vμo s¶n xuÊt, chän t¹o ®−îc mét sè gièng c©y lμ nh÷ng quèc gia ®−a c©y trång c«ng nghÖ sinh trång, vËt nu«i b»ng kü thuËt sinh häc ph©n tö vμ

häc vμo canh tç nhiÒu nhÊt. Tæng diÖn tÝch ®Êt

¸p dông vμo s¶n xuÊt; chän t¹o ®−îc mét sè dßng trång c©y c«ng nghÖ sinh häc tõ n¨m 1996 ®Õn c©y trång biÕn ®æi gen trong ph¹m vi phßng thÝ

2007 ®¹t 690 triÖu ha (1,7 tØ mÉu) t¨ng 67 lÇn so nghiÖm vμ thö nghiÖm trªn ®ång ruéng.

víi n¨m 1996 víi gi¸ trÞ thÞ tr−êng c©y trång c«ng Nh»m gãp phÇn ®Èy nhanh qu¸ tr×nh sö dông nghÖ sinh häc theo −íc tÝnh cña H·ng ph©n tÝch c«ng nghÖ sinh häc trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp thÞ tr−êng Cropnosis lμ 6,9 tØ ®«la, ®−a c«ng nghÖ

Trung t©m Tin häc vμ Th«ng tin khoa häc c«ng 7

8

https://thuviensach.vn

nghÖ phèi hîp víi Trung t©m Nghiªn cøu hç trî xuÊt b¶n tæ chøc biªn so¹n vμ xuÊt b¶n bé sçh

“C«ng nghÖ sinh häc cho n«ng d©n”.

§©y lμ lÇn xuÊt b¶n ®Çu tiªn cho tñ sçh x·, ph−êng, thÞ trÊn nªn khã tr¸nh khái cã nh÷ng thiÕu sãt, mong b¹n ®äc gãp ý, chØnh söa ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc hoμn thiÖn h¬n. Xin c¶m ¬n!

Ban Biªn tËp néi dung

9

10

https://thuviensach.vn

nghÖ phèi hîp víi Trung t©m Nghiªn cøu hç trî xuÊt b¶n tæ chøc biªn so¹n vμ xuÊt b¶n bé sçh

“C«ng nghÖ sinh häc cho n«ng d©n”.

§©y lμ lÇn xuÊt b¶n ®Çu tiªn cho tñ sçh x·, ph−êng, thÞ trÊn nªn khã tr¸nh khái cã nh÷ng thiÕu sãt, mong b¹n ®äc gãp ý, chØnh söa ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc hoμn thiÖn h¬n. Xin c¶m ¬n!

Ban Biªn tËp néi dung

9

10

https://thuviensach.vn

häc vμo trong ñ, chÕ biÕn thøc ¨n ch¨n nu«i cho gia sóc, gia cÇm ®Ó tËn dông cç phÕ phÈm n«ng nghiÖp, gi¶m ®−îc chi phÝ ®Çu vμo t¨ng lîi nhuËn.

II. An toμn sinh häc trong ch¨n nu«i Ch−¬ng I

Më §ÇU

1. Qu¶n lý vËt nu«i míi nhËp tr¹i - ng¨n ngõa sù x©m nhËp cña bÖnh dÞch

BÖnh truyÒn nhiÔm th−êng lan truyÒn trùc I. øng dông c«ng nghÖ sinh häc

tiÕp tõ con vËt mang mÇm bÖnh sang con vËt ch−a trong n«ng nghiÖp

m¾c bÖnh. Cã ba chØ dÉn chung ®Ó ng¨n ngõa dÞch Trong n«ng nghiÖp, øng dông c«ng nghÖ sinh bÖnh x©m nhËp vμo tr¹i khi cã løa vËt nu«i míi: häc tËp trung vμo nh÷ng lÜnh vùc chÝnh nh−

chuyÓn gen mang nh÷ng tÝnh tr¹ng tèt vμo gièng

1.1. §ãng kÝn ®μn vËt nu«i

c©y trång, vËt nu«i t¹o ra nh÷ng gièng cã n¨ng Tr¹i nu«i nªn ¸p dông cç nguyªn t¾c chung sau: suÊt cao, thÝch nghi h¹n h¸n, dÞch bÖnh hoÆc t¹o

- Sö dông vËt nu«i sinh tr−ëng trong tr¹i cña ra cç chÕ phÈm sinh häc b¶o vÖ c©y trång, vËt m×nh ®Ó duy tr× vμ ph¸t triÓn quy m« ch¨n nu«i.

nu«i... ë ViÖt Nam, nhiÒu n«ng d©n ®· øng dông

- Kh«ng cho vËt nu«i tiÕp xóc "qua hμng rμo"

c«ng nghÖ sinh häc trong trång trät, ch¨n nu«i víi ®éng vËt bªn ngoμi.

®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ khçao. §a sè n«ng d©n

®Òu øng dông c«ng nghÖ sinh häc cho ®μn lîn, bß

- Kh«ng cho con ®ùc tõ ngoμi vμo ®Ó giao phèi.

b»ng cçh thô tinh nh©n t¹o, t¹o ra nh÷ng ®μn

- Kh«ng ®−a vËt nu«i ra ngoμi tr¹i råi l¹i ®−a lîn, bß cã tØ lÖ thÞt ë bß vμ n¹c ë lîn cao. TiÕn sÜ

vμo tr¹i.

NguyÔn V¨n B¾c, Trung t©m KhuyÕn n«ng -

- Kh«ng nu«i hçn ®én nhiÒu løa, nhiÒu gièng khuyÕn ng− quèc gia, cho biÕt: "HiÖn nay, tØ lÖ bß vμ vËt nu«i cã nhiÒu ®é tuæi khç nhau trong cïng thô tinh nh©n t¹o cña c¶ n−íc lμ 55%, viÖc sö chuång, d·y.

dông tinh nh©n t¹o ®· gióp bß tr−ëng thμnh cã träng l−îng ®ang tõ 180 kg/con ®· t¨ng lªn

- Trong cïng mét ng¨n, mét d·y nªn thùc hiÖn 250-280 kg/con vμ tØ lÖ thÞt xÎ t¨ng 1,5 lÇn". Bªn nguyªn t¾c "cïng nhËp, cïng xuÊt", kh«ng nu«i c¹nh ®ã, n«ng d©n cßn øng dông c«ng nghÖ sinh gèi ®Çu, lu©n chuyÓn trong mét khu chuång.

11

12

https://thuviensach.vn

häc vμo trong ñ, chÕ biÕn thøc ¨n ch¨n nu«i cho gia sóc, gia cÇm ®Ó tËn dông cç phÕ phÈm n«ng nghiÖp, gi¶m ®−îc chi phÝ ®Çu vμo t¨ng lîi nhuËn.

II. An toμn sinh häc trong ch¨n nu«i Ch−¬ng I

Më §ÇU

1. Qu¶n lý vËt nu«i míi nhËp tr¹i - ng¨n ngõa sù x©m nhËp cña bÖnh dÞch

BÖnh truyÒn nhiÔm th−êng lan truyÒn trùc I. øng dông c«ng nghÖ sinh häc

tiÕp tõ con vËt mang mÇm bÖnh sang con vËt ch−a trong n«ng nghiÖp

m¾c bÖnh. Cã ba chØ dÉn chung ®Ó ng¨n ngõa dÞch Trong n«ng nghiÖp, øng dông c«ng nghÖ sinh bÖnh x©m nhËp vμo tr¹i khi cã løa vËt nu«i míi: häc tËp trung vμo nh÷ng lÜnh vùc chÝnh nh−

chuyÓn gen mang nh÷ng tÝnh tr¹ng tèt vμo gièng

1.1. §ãng kÝn ®μn vËt nu«i

c©y trång, vËt nu«i t¹o ra nh÷ng gièng cã n¨ng Tr¹i nu«i nªn ¸p dông cç nguyªn t¾c chung sau: suÊt cao, thÝch nghi h¹n h¸n, dÞch bÖnh hoÆc t¹o

- Sö dông vËt nu«i sinh tr−ëng trong tr¹i cña ra cç chÕ phÈm sinh häc b¶o vÖ c©y trång, vËt m×nh ®Ó duy tr× vμ ph¸t triÓn quy m« ch¨n nu«i.

nu«i... ë ViÖt Nam, nhiÒu n«ng d©n ®· øng dông

- Kh«ng cho vËt nu«i tiÕp xóc "qua hμng rμo"

c«ng nghÖ sinh häc trong trång trät, ch¨n nu«i víi ®éng vËt bªn ngoμi.

®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ khçao. §a sè n«ng d©n

®Òu øng dông c«ng nghÖ sinh häc cho ®μn lîn, bß

- Kh«ng cho con ®ùc tõ ngoμi vμo ®Ó giao phèi.

b»ng cçh thô tinh nh©n t¹o, t¹o ra nh÷ng ®μn

- Kh«ng ®−a vËt nu«i ra ngoμi tr¹i råi l¹i ®−a lîn, bß cã tØ lÖ thÞt ë bß vμ n¹c ë lîn cao. TiÕn sÜ

vμo tr¹i.

NguyÔn V¨n B¾c, Trung t©m KhuyÕn n«ng -

- Kh«ng nu«i hçn ®én nhiÒu løa, nhiÒu gièng khuyÕn ng− quèc gia, cho biÕt: "HiÖn nay, tØ lÖ bß vμ vËt nu«i cã nhiÒu ®é tuæi khç nhau trong cïng thô tinh nh©n t¹o cña c¶ n−íc lμ 55%, viÖc sö chuång, d·y.

dông tinh nh©n t¹o ®· gióp bß tr−ëng thμnh cã träng l−îng ®ang tõ 180 kg/con ®· t¨ng lªn

- Trong cïng mét ng¨n, mét d·y nªn thùc hiÖn 250-280 kg/con vμ tØ lÖ thÞt xÎ t¨ng 1,5 lÇn". Bªn nguyªn t¾c "cïng nhËp, cïng xuÊt", kh«ng nu«i c¹nh ®ã, n«ng d©n cßn øng dông c«ng nghÖ sinh gèi ®Çu, lu©n chuyÓn trong mét khu chuång.

11

12

https://thuviensach.vn

1.2. Cçh ly vËt nu«i míi nhËp tr¹i

2.1. KiÓm so¸t chim

ViÖc nu«i cçh ly løa vËt nu«i míi nhËp tr¹i lμ

Chim chãc bay quanh tr¹i cã thÓ mang mÇm

®iÒu b¾t buéc, cÇn thùc hiÖn cç viÖc sau: bÖnh trong ch©n vμ hÖ tiªu hãa. §Ó h¹n chÕ chim

- Sö dông chuång nu«i, hÖ thèng cÊp thøc ¨n trong tr¹i:

vμ b·i ch¨n (nÕu cã) riªng biÖt ®Ó nu«i løa míi.

- Lo¹i bá tÊt c¶ cç lç, hèc nhá chim cã thÓ lμm

- Kh«ng cho vËt nu«i cò vμ míi tiÕp xóc nhau.

tæ trong cç m¸i nhμ, bøc t−êng, bôi c©y trong tr¹i.

- ChÊt th¶i ®μn vËt nu«i míi nhËp kh«ng ®−îc

- Cç lç th«ng h¬i vμ qu¹t giã cÇn cã l−íi ch¾n.

®−a qua khu vùc nu«i chung.

Kh«ng cho chim ®Ëu vμo khu vùc chÕ biÕn

- Nu«i cçh ly ®ñ thêi gian cÇn thiÕt (tuú thuéc thøc ¨n ch¨n nu«i cña tr¹i.

vμo lo¹i vËt nu«i) vμ theo dâi mäi biÓu hiÖn cña

- Lo¹i bá nh÷ng vËt gÇn chuång nu«i mμ chim bÖnh dÞch.

cã thÓ ®Ëu.

KiÓm tra bÖnh dÞch tr−íc khi th¶ løa míi vμo chuång nu«i chung.

2.2. KiÓm so¸t loμi gÆm nhÊm, chuét vμ

chã, mÌo

1.3. BiÕt râ nguån gèc løa míi vμ qua

Chuét vμ cç lo¹i gÆm nhÊm rÊt dÔ mang

kiÓm tra thó y

mÇm bÖnh vμo thøc ¨n cña vËt nu«i v× b¶n th©n CÇn biÕt râ lai lÞch cña løa míi, t×nh tr¹ng chóng lμ nh÷ng æ bÖnh tiÒm tμng. §Ó h¹n chÕ

bÖnh dÞch cña n¬i b¸n vμ cç lo¹i v¾cxin ®· ®−îc chuét vμ cç loμi gÆm nhÊm:

tiªm vμo vËt nu«i.

- Cç chuång nu«i ®−îc thiÕt kÕ chèng sù x©m nhËp cña cç loμi gÆm nhÊm.

2. H¹n chÕ sù dÞch chuyÓn trong tr¹i cña

- Lo¹i bá cç tæ chuét, n¬i tró Èn cña loμi gÆm cç vËt chñ mang bÖnh - ng¨n ngõa bÖnh nhÊm trong tr¹i nu«i.

dÞch ph¸t t¸n

- Kho chøa thøc ¨n vμ bÓ n−íc cçh xa MÇm mèng bÖnh dÞch nh− vi khuÈn, virus, chuång nu«i.

nÊm... cã thÓ ®−îc mang theo tõ ng−êi vμ cç lo¹i

- Th−êng xuyªn tæ chøc diÖt chuét vμ cç loμi

®éng vËt khç vμo tr¹i vμ trong ®iÒu kiÖn thuËn gÆm nhÊm trong vμ xung quanh tr¹i nu«i.

lîi sÏ ph¸t triÓn vμ ph¸t t¸n trong kh¾p tr¹i. CÇn

- KiÓm tra sù di chuyÓn cña chã vμ mÌo thùc hiÖn cç biÖn ph¸p sau:

trong tr¹i.

13

14

https://thuviensach.vn

1.2. Cçh ly vËt nu«i míi nhËp tr¹i

2.1. KiÓm so¸t chim

ViÖc nu«i cçh ly løa vËt nu«i míi nhËp tr¹i lμ

Chim chãc bay quanh tr¹i cã thÓ mang mÇm

®iÒu b¾t buéc, cÇn thùc hiÖn cç viÖc sau: bÖnh trong ch©n vμ hÖ tiªu hãa. §Ó h¹n chÕ chim

- Sö dông chuång nu«i, hÖ thèng cÊp thøc ¨n trong tr¹i:

vμ b·i ch¨n (nÕu cã) riªng biÖt ®Ó nu«i løa míi.

- Lo¹i bá tÊt c¶ cç lç, hèc nhá chim cã thÓ lμm

- Kh«ng cho vËt nu«i cò vμ míi tiÕp xóc nhau.

tæ trong cç m¸i nhμ, bøc t−êng, bôi c©y trong tr¹i.

- ChÊt th¶i ®μn vËt nu«i míi nhËp kh«ng ®−îc

- Cç lç th«ng h¬i vμ qu¹t giã cÇn cã l−íi ch¾n.

®−a qua khu vùc nu«i chung.

Kh«ng cho chim ®Ëu vμo khu vùc chÕ biÕn

- Nu«i cçh ly ®ñ thêi gian cÇn thiÕt (tuú thuéc thøc ¨n ch¨n nu«i cña tr¹i.

vμo lo¹i vËt nu«i) vμ theo dâi mäi biÓu hiÖn cña

- Lo¹i bá nh÷ng vËt gÇn chuång nu«i mμ chim bÖnh dÞch.

cã thÓ ®Ëu.

KiÓm tra bÖnh dÞch tr−íc khi th¶ løa míi vμo chuång nu«i chung.

2.2. KiÓm so¸t loμi gÆm nhÊm, chuét vμ

chã, mÌo

1.3. BiÕt râ nguån gèc løa míi vμ qua

Chuét vμ cç lo¹i gÆm nhÊm rÊt dÔ mang

kiÓm tra thó y

mÇm bÖnh vμo thøc ¨n cña vËt nu«i v× b¶n th©n CÇn biÕt râ lai lÞch cña løa míi, t×nh tr¹ng chóng lμ nh÷ng æ bÖnh tiÒm tμng. §Ó h¹n chÕ

bÖnh dÞch cña n¬i b¸n vμ cç lo¹i v¾cxin ®· ®−îc chuét vμ cç loμi gÆm nhÊm:

tiªm vμo vËt nu«i.

- Cç chuång nu«i ®−îc thiÕt kÕ chèng sù x©m nhËp cña cç loμi gÆm nhÊm.

2. H¹n chÕ sù dÞch chuyÓn trong tr¹i cña

- Lo¹i bá cç tæ chuét, n¬i tró Èn cña loμi gÆm cç vËt chñ mang bÖnh - ng¨n ngõa bÖnh nhÊm trong tr¹i nu«i.

dÞch ph¸t t¸n

- Kho chøa thøc ¨n vμ bÓ n−íc cçh xa MÇm mèng bÖnh dÞch nh− vi khuÈn, virus, chuång nu«i.

nÊm... cã thÓ ®−îc mang theo tõ ng−êi vμ cç lo¹i

- Th−êng xuyªn tæ chøc diÖt chuét vμ cç loμi

®éng vËt khç vμo tr¹i vμ trong ®iÒu kiÖn thuËn gÆm nhÊm trong vμ xung quanh tr¹i nu«i.

lîi sÏ ph¸t triÓn vμ ph¸t t¸n trong kh¾p tr¹i. CÇn

- KiÓm tra sù di chuyÓn cña chã vμ mÌo thùc hiÖn cç biÖn ph¸p sau:

trong tr¹i.

13

14

https://thuviensach.vn

- H¹n chÕ chã, mÌo tiÕp xóc trùc tiÕp víi vËt

+ KiÓm so¸t nh©n viªn:

nu«i hoÆc vμo khu vùc cho vËt nu«i ¨n.

- C«ng nh©n sau khi tiÕp xóc víi vËt nu«i b»ng

- Chã vμ mÌo nu«i trong trang tr¹i ph¶i tiªm tay ph¶i röa tay.

v¾cxin.

- C«ng nh©n lμm viÖc trong chuång nu«i ph¶i

2.3. KiÓm so¸t ng−êi

mÆc trang phôc vμ ®éi mò b¶o hiÓm lao ®éng.

QuÇn ¸o lao ®éng trong tr¹i cÇn ®−îc khö trïng Ng−êi cã thÓ mang mÇm bÖnh trªn giμy, quÇn tr−íc khi giÆt.

¸o vμ trªn tay. CÇn thùc hiÖn cç biÖn ph¸p:

+ KiÓm so¸t khçh th¨m:

- H¹n chÕ tèi ®a c«ng nh©n ®i tõ khu vùc ch¨n nu«i nμy sang khu vùc ch¨n nu«i khç trong tr¹i

- Th«ng b¸o cho mäi nh©n viªn, khçh th¨m hay tiÕp xóc víi qu¸ nhiÒu nhãm vËt nu«i trong hoÆc l¸i xe vμo tr¹i vÒ cç biÖn ph¸p phßng dÞch vμ ®Ò nghÞ hä hîp tç thùc hiÖn.

mét ngμy.

- Kh«ng khuyÕn khÝch khçh th¨m vμo chuång

- Kh«ng mang cç lo¹i thùc phÈm sèng vμo khu nu«i vμ n¬i vËt nu«i ¨n.

vùc quanh chuång nu«i ®Ó nÊu ¨n. Kh«ng mang

- H¹n chÕ tèi ®a khçh ®· ®i th¨m tr¹i ch¨n thøc ¨n cã nguån gèc s¶n phÈm thÞt vμo tr¹i nu«i.

nu«i khç 1-5 ngμy tr−íc khi ®Õn tr¹i m×nh.

2.4. KiÓm so¸t ph−¬ng tiÖn chuyªn chë

- Ngoμi cæng tr¹i nu«i treo biÓn "CÊm vμo" vμ

trong tr¹i

kh«ng cho ng−êi l¹ tù do vμo tr¹i.

- Tæ chøc ®−êng vËn chuyÓn thøc ¨n kh«ng

- Kh«ng cho khçh th¨m tiÕp xóc trùc tiÕp víi qua khu vùc bÞ nhiÔm ph©n.

vËt nu«i.

- Kh«ng chung ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn ph©n

- Cho khçh chØ ®−îc vμo nh÷ng khu vùc nhÊt víi tr¹i nu«i bªn c¹nh.

®Þnh trong tr¹i.

- Kh«ng dïng ph−¬ng tiÖn chë ph©n ®Ó chë

- B¾t buéc khçh th¨m röa giμy khi vμo vμ ra tr¹i b»ng cçh nhóng ch©n vμo hè chøa dung dÞch thøc ¨n, trong tr−êng hîp cÇn ph¶i dïng th× cÇn s¸t trïng.

röa rÊt s¹ch tr−íc khi chë thøc ¨n.

- CÊp ñng cao su hoÆc tói bã giμy b»ng chÊt

- Bè trÝ kho thøc ¨n cçh xa hè chøa ph©n, dÎo, ¸o khoç s¹ch cho khçh.

tr¸nh lμm ®−êng ®i chung ®Õn hai n¬i.

15

16

https://thuviensach.vn

- H¹n chÕ chã, mÌo tiÕp xóc trùc tiÕp víi vËt

+ KiÓm so¸t nh©n viªn:

nu«i hoÆc vμo khu vùc cho vËt nu«i ¨n.

- C«ng nh©n sau khi tiÕp xóc víi vËt nu«i b»ng

- Chã vμ mÌo nu«i trong trang tr¹i ph¶i tiªm tay ph¶i röa tay.

v¾cxin.

- C«ng nh©n lμm viÖc trong chuång nu«i ph¶i

2.3. KiÓm so¸t ng−êi

mÆc trang phôc vμ ®éi mò b¶o hiÓm lao ®éng.

QuÇn ¸o lao ®éng trong tr¹i cÇn ®−îc khö trïng Ng−êi cã thÓ mang mÇm bÖnh trªn giμy, quÇn tr−íc khi giÆt.

¸o vμ trªn tay. CÇn thùc hiÖn cç biÖn ph¸p:

+ KiÓm so¸t khçh th¨m:

- H¹n chÕ tèi ®a c«ng nh©n ®i tõ khu vùc ch¨n nu«i nμy sang khu vùc ch¨n nu«i khç trong tr¹i

- Th«ng b¸o cho mäi nh©n viªn, khçh th¨m hay tiÕp xóc víi qu¸ nhiÒu nhãm vËt nu«i trong hoÆc l¸i xe vμo tr¹i vÒ cç biÖn ph¸p phßng dÞch vμ ®Ò nghÞ hä hîp tç thùc hiÖn.

mét ngμy.

- Kh«ng khuyÕn khÝch khçh th¨m vμo chuång

- Kh«ng mang cç lo¹i thùc phÈm sèng vμo khu nu«i vμ n¬i vËt nu«i ¨n.

vùc quanh chuång nu«i ®Ó nÊu ¨n. Kh«ng mang

- H¹n chÕ tèi ®a khçh ®· ®i th¨m tr¹i ch¨n thøc ¨n cã nguån gèc s¶n phÈm thÞt vμo tr¹i nu«i.

nu«i khç 1-5 ngμy tr−íc khi ®Õn tr¹i m×nh.

2.4. KiÓm so¸t ph−¬ng tiÖn chuyªn chë

- Ngoμi cæng tr¹i nu«i treo biÓn "CÊm vμo" vμ

trong tr¹i

kh«ng cho ng−êi l¹ tù do vμo tr¹i.

- Tæ chøc ®−êng vËn chuyÓn thøc ¨n kh«ng

- Kh«ng cho khçh th¨m tiÕp xóc trùc tiÕp víi qua khu vùc bÞ nhiÔm ph©n.

vËt nu«i.

- Kh«ng chung ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn ph©n

- Cho khçh chØ ®−îc vμo nh÷ng khu vùc nhÊt víi tr¹i nu«i bªn c¹nh.

®Þnh trong tr¹i.

- Kh«ng dïng ph−¬ng tiÖn chë ph©n ®Ó chë

- B¾t buéc khçh th¨m röa giμy khi vμo vμ ra tr¹i b»ng cçh nhóng ch©n vμo hè chøa dung dÞch thøc ¨n, trong tr−êng hîp cÇn ph¶i dïng th× cÇn s¸t trïng.

röa rÊt s¹ch tr−íc khi chë thøc ¨n.

- CÊp ñng cao su hoÆc tói bã giμy b»ng chÊt

- Bè trÝ kho thøc ¨n cçh xa hè chøa ph©n, dÎo, ¸o khoç s¹ch cho khçh.

tr¸nh lμm ®−êng ®i chung ®Õn hai n¬i.

15

16

https://thuviensach.vn

2.5. KiÓm so¸t thøc ¨n vμ ®å dïng cho vËt

3.1. Xö lý xç sóc vËt

nu«i ¨n

VËt dông chuyªn chë xç sóc vËt cã thÓ g©y

- Mua thøc ¨n cã chÊt l−îng b¶o ®¶m vμ ®·

nguy hiÓm cho ng−êi vμ cç lo¹i ®éng vËt khç.

®−îc kiÓm tra.

ThËm chÝ ®Êt, n−íc, kh«ng khÝ ë trong khu vùc ®ã

- Tr¸nh ®Ó thøc ¨n bÞ nhiÔm hãa chÊt, chÊt còng ph¶i ®−îc chó ý mét cçh ®Æc biÖt. Nh»m b¶o vÖ thùc vËt vμ thuèc ch÷a bÖnh trong qu¸

gi¶m thiÓu møc ®é l©y nhiÔm nguy hiÓm cÇn ph¶i: tr×nh b¶o qu¶n.

- §−a ra ngoμi tr¹i xç ®éng vËt chÕt trong vßng

- Kh«ng ®Ó thøc ¨n bÞ nhiÔm ph©n.

48 tiÕng (sau khi ®éng vËt chÕt). Gäi ®éi chuyªn xö

- S¾p xÕp cç lo¹i thøc ¨n cÈn thËn ®Ó kh«ng lý xç ®éng vËt chÕt ®Õn ®Ó mang xç ®i.

cho vËt nu«i ¨n nhÇm thøc ¨n.

- NÕu ph¶i ch«n trong tr¹i th× cÇn ch«n xç

- B¶o qu¶n thøc ¨n ®óng quy cçh.

vËt nu«i tèi thiÓu ë ®é s©u 0,6 m.

- Cho vËt nu«i uèng n−íc cã chÊt l−îng b¶o

®¶m, ®· ®−îc khö trïng vμ lu«n lμm s¹ch hÖ

- VÖ sinh vμ khö trïng toμn bé khu vùc ngay thèng cÊp n−íc.

sau khi ®· ®−a xç vËt nu«i ®i.

- MÆc quÇn ¸o b¶o hé khi vÖ sinh vμ khö trïng

2.6. Lμm s¹ch dông cô ch¨n nu«i

chuång tr¹i l−u gi÷ xç vËt nu«i.

- Mçi khu chuång nªn cã dông cô ch¨n nu«i

- Gi÷ xç vËt nu«i nhá trong nh÷ng thïng riªng. NÕu cÇn lu©n chuyÓn trong tr¹i th× ph¶i röa chøa cho ®Õn khi ®em vøt bá.

s¹ch vμ khö trïng khi ®−a tõ khu chuång nμy sang khu chuång khç.

3.2. Qu¶n lý ph©n vμ chèng ruåi nhÆng

- Dông cô ch¨n nu«i mang vμo hoÆc mang ra khái tr¹i cÇn ®−îc röa s¹ch vμ khö trïng bªn Sù l©y lan dÞch bÖnh th«ng th−êng tõ ph©n, trong, bªn ngoμi vμ sau thêi gian khö trïng cÇn n−íc tiÓu vμ tõ xç chÕt cña vËt nu«i. Tç nh©n thiÕt míi dïng.

trung gian cã thÓ g©y bÖnh lμ tõ thøc ¨n, n−íc uèng vμ chuång tr¹i. Cç biÖn ph¸p sau lμm gi¶m 3. Qu¶n lý vÖ sinh vμ khö trïng - ng¨n bít sù l©y lan dÞch bÖnh qua ph©n vËt nu«i: chÆn sù ph¸t sinh cña dÞch bÖnh

- X©y dùng vμ l¾p ®Æt hÖ thèng chøa ph©n Sù ph¸t sinh cña dÞch bÖnh tõ bªn trong tr¹i nh»m ng¨n chÆn sù « nhiÔm m«i tr−êng phï hîp nu«i gi¶m khi cç biÖn ph¸p vÖ sinh phßng bÖnh víi cç tiªu chuÈn vÒ vÖ sinh ch¨n nu«i.

®−îc thùc hiÖn:

17

18

https://thuviensach.vn

2.5. KiÓm so¸t thøc ¨n vμ ®å dïng cho vËt

3.1. Xö lý xç sóc vËt

nu«i ¨n

VËt dông chuyªn chë xç sóc vËt cã thÓ g©y

- Mua thøc ¨n cã chÊt l−îng b¶o ®¶m vμ ®·

nguy hiÓm cho ng−êi vμ cç lo¹i ®éng vËt khç.

®−îc kiÓm tra.

ThËm chÝ ®Êt, n−íc, kh«ng khÝ ë trong khu vùc ®ã

- Tr¸nh ®Ó thøc ¨n bÞ nhiÔm hãa chÊt, chÊt còng ph¶i ®−îc chó ý mét cçh ®Æc biÖt. Nh»m b¶o vÖ thùc vËt vμ thuèc ch÷a bÖnh trong qu¸

gi¶m thiÓu møc ®é l©y nhiÔm nguy hiÓm cÇn ph¶i: tr×nh b¶o qu¶n.

- §−a ra ngoμi tr¹i xç ®éng vËt chÕt trong vßng

- Kh«ng ®Ó thøc ¨n bÞ nhiÔm ph©n.

48 tiÕng (sau khi ®éng vËt chÕt). Gäi ®éi chuyªn xö

- S¾p xÕp cç lo¹i thøc ¨n cÈn thËn ®Ó kh«ng lý xç ®éng vËt chÕt ®Õn ®Ó mang xç ®i.

cho vËt nu«i ¨n nhÇm thøc ¨n.

- NÕu ph¶i ch«n trong tr¹i th× cÇn ch«n xç

- B¶o qu¶n thøc ¨n ®óng quy cçh.

vËt nu«i tèi thiÓu ë ®é s©u 0,6 m.

- Cho vËt nu«i uèng n−íc cã chÊt l−îng b¶o

®¶m, ®· ®−îc khö trïng vμ lu«n lμm s¹ch hÖ

- VÖ sinh vμ khö trïng toμn bé khu vùc ngay thèng cÊp n−íc.

sau khi ®· ®−a xç vËt nu«i ®i.

- MÆc quÇn ¸o b¶o hé khi vÖ sinh vμ khö trïng

2.6. Lμm s¹ch dông cô ch¨n nu«i

chuång tr¹i l−u gi÷ xç vËt nu«i.

- Mçi khu chuång nªn cã dông cô ch¨n nu«i

- Gi÷ xç vËt nu«i nhá trong nh÷ng thïng riªng. NÕu cÇn lu©n chuyÓn trong tr¹i th× ph¶i röa chøa cho ®Õn khi ®em vøt bá.

s¹ch vμ khö trïng khi ®−a tõ khu chuång nμy sang khu chuång khç.

3.2. Qu¶n lý ph©n vμ chèng ruåi nhÆng

- Dông cô ch¨n nu«i mang vμo hoÆc mang ra khái tr¹i cÇn ®−îc röa s¹ch vμ khö trïng bªn Sù l©y lan dÞch bÖnh th«ng th−êng tõ ph©n, trong, bªn ngoμi vμ sau thêi gian khö trïng cÇn n−íc tiÓu vμ tõ xç chÕt cña vËt nu«i. Tç nh©n thiÕt míi dïng.

trung gian cã thÓ g©y bÖnh lμ tõ thøc ¨n, n−íc uèng vμ chuång tr¹i. Cç biÖn ph¸p sau lμm gi¶m 3. Qu¶n lý vÖ sinh vμ khö trïng - ng¨n bít sù l©y lan dÞch bÖnh qua ph©n vËt nu«i: chÆn sù ph¸t sinh cña dÞch bÖnh

- X©y dùng vμ l¾p ®Æt hÖ thèng chøa ph©n Sù ph¸t sinh cña dÞch bÖnh tõ bªn trong tr¹i nh»m ng¨n chÆn sù « nhiÔm m«i tr−êng phï hîp nu«i gi¶m khi cç biÖn ph¸p vÖ sinh phßng bÖnh víi cç tiªu chuÈn vÒ vÖ sinh ch¨n nu«i.

®−îc thùc hiÖn:

17

18

https://thuviensach.vn

- ñ vμ chøa ®ùng ph©n ®óng quy cçh ®Ó lo¹i

- L−u tç dông trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh trõ hÇu hÕt cç lo¹i dÞch bÖnh tõ vi khuÈn.

sau khi ®· tiÕp xóc víi vËt ®−îc khö trïng.

- Th−êng xuyªn lÊy ph©n cò trong cç bÓ chøa

- Cã thÓ kÕt hîp sö dông víi cç lo¹i xμ phßng

®Ó kh«ng cho ®éng vËt ký sinh vμ ruåi sèng qua hoÆc chÊt tÈy röa.

chu kú sèng ë ®ã.

- Cã thÓ sö dông cho cç dông cô, thiÕt bÞ ch¨n

- H¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña ruåi b»ng cçh nu«i (kh«ng ¨n mßn, lμm háng).

dän ph©n, sö dông cç lo¹i bÉy, cç lo¹i måi vμ

- Kh«ng lμm « nhiÔm m«i tr−êng vμ ®−îc phÐp giÊy dÝnh ruåi, sö dông thuèc diÖt c«n trïng.

sö dông. ThÝch hîp víi môc ®Ých sö dông (v× th«ng th−êng kh«ng ph¶i chÊt khö trïng nμo còng ®Òu

3.3. Khö trïng chuång nu«i

diÖt ®−îc tÊt c¶ vi trïng, siªu vi trïng g©y bÖnh).

- Chuång nu«i ph¶i ®−îc lμm vÖ sinh h»ng Thùc hiÖn tèt an toμn sinh häc kÕt hîp víi ngμy vμ ph¶i ®−îc khö trïng ®Þnh kú theo chÕ ®é tiªm v¾cxin cho vËt nu«i lμ c¬ së b¶o ®¶m cho phßng bÖnh cña thó y.

thμnh c«ng trong viÖc phßng, chèng dÞch bÖnh.

- Sau khi xuÊt toμn bé vËt nu«i ph¶i tiÕn hμnh B¶o vÖ m«i tr−êng sinh th¸i trong ch¨n nu«i.

khö trïng toμn bé chuång nu«i theo chÕ ®é tæng vÖ sinh vμ khö trïng tr−íc khi nu«i løa míi.

- Tr−êng hîp trong chuång nu«i cã vËt nu«i bÞ

chÕt v× bÖnh dÞch th× ph¶i thùc hiÖn chÕ ®é khö trïng cÊp bçh theo h−íng dÉn cña thó y.

3.4. Sö dông cç chÊt khö trïng

§Ó khö trïng tr¹i ch¨n nu«i cÇn sö dông thuèc khö trïng cã cç tÝnh chÊt sau:

- Ph¶i cã tç dông diÖt khuÈn, nÊm vμ virus.

- Cã tç dông khö trïng rç h÷u c¬ (nhiÔm ph©n).

- Kh«ng bÞ gi¶m tç dông khi pha vμo trong n−íc cã ®é cøng cao.

19

20

https://thuviensach.vn

- ñ vμ chøa ®ùng ph©n ®óng quy cçh ®Ó lo¹i

- L−u tç dông trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh trõ hÇu hÕt cç lo¹i dÞch bÖnh tõ vi khuÈn.

sau khi ®· tiÕp xóc víi vËt ®−îc khö trïng.

- Th−êng xuyªn lÊy ph©n cò trong cç bÓ chøa

- Cã thÓ kÕt hîp sö dông víi cç lo¹i xμ phßng

®Ó kh«ng cho ®éng vËt ký sinh vμ ruåi sèng qua hoÆc chÊt tÈy röa.

chu kú sèng ë ®ã.

- Cã thÓ sö dông cho cç dông cô, thiÕt bÞ ch¨n

- H¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña ruåi b»ng cçh nu«i (kh«ng ¨n mßn, lμm háng).

dän ph©n, sö dông cç lo¹i bÉy, cç lo¹i måi vμ

- Kh«ng lμm « nhiÔm m«i tr−êng vμ ®−îc phÐp giÊy dÝnh ruåi, sö dông thuèc diÖt c«n trïng.

sö dông. ThÝch hîp víi môc ®Ých sö dông (v× th«ng th−êng kh«ng ph¶i chÊt khö trïng nμo còng ®Òu

3.3. Khö trïng chuång nu«i

diÖt ®−îc tÊt c¶ vi trïng, siªu vi trïng g©y bÖnh).

- Chuång nu«i ph¶i ®−îc lμm vÖ sinh h»ng Thùc hiÖn tèt an toμn sinh häc kÕt hîp víi ngμy vμ ph¶i ®−îc khö trïng ®Þnh kú theo chÕ ®é tiªm v¾cxin cho vËt nu«i lμ c¬ së b¶o ®¶m cho phßng bÖnh cña thó y.

thμnh c«ng trong viÖc phßng, chèng dÞch bÖnh.

- Sau khi xuÊt toμn bé vËt nu«i ph¶i tiÕn hμnh B¶o vÖ m«i tr−êng sinh th¸i trong ch¨n nu«i.

khö trïng toμn bé chuång nu«i theo chÕ ®é tæng vÖ sinh vμ khö trïng tr−íc khi nu«i løa míi.

- Tr−êng hîp trong chuång nu«i cã vËt nu«i bÞ

chÕt v× bÖnh dÞch th× ph¶i thùc hiÖn chÕ ®é khö trïng cÊp bçh theo h−íng dÉn cña thó y.

3.4. Sö dông cç chÊt khö trïng

§Ó khö trïng tr¹i ch¨n nu«i cÇn sö dông thuèc khö trïng cã cç tÝnh chÊt sau:

- Ph¶i cã tç dông diÖt khuÈn, nÊm vμ virus.

- Cã tç dông khö trïng rç h÷u c¬ (nhiÔm ph©n).

- Kh«ng bÞ gi¶m tç dông khi pha vμo trong n−íc cã ®é cøng cao.

19

20

https://thuviensach.vn

øng thøc ¨n ch¨n nu«i, vËt t−, con gièng vμ vïng tiªu thô s¶n phÈm.

- N¬i x©y dùng chuång tr¹i ph¶i n»m trong vïng quy ho¹ch cho ch¨n nu«i l©u dμi cña ®Þa Ch−¬ng II

ph−¬ng, ph¶i b¶o ®¶m vÖ sinh m«i tr−êng, ®Þnh h−íng ph¸t triÓn nÒn n«ng nghiÖp sinh th¸i. Chän CH¡N NU¤I LîN s¹ch

n¬i cã nguån n−íc s¹ch hoÆc khoan giÕng, n−íc s«ng, suèi ph¶i x©y bÓ läc míi ®−îc sö dông.

I. Nu«i vμ ch¨m sãc lîn n¸i, lîn con

- Chuång tr¹i ph¶i x©y dùng ë cuèi h−íng giã,

®Çu h−íng giã lμ khu v¨n phßng, khu ë cña c«ng 1. Chuång tr¹i

nh©n vμ kho chøa thøc ¨n dông cô. Nªn x©y dùng Chuång tr¹i ë n«ng hé hay ë trang tr¹i ®Òu chiÒu dμi chuång theo h−íng ®«ng - t©y ®Ó tr¸nh ph¶i b¶o ®¶m Êm vμo mïa ®«ng, tho¸ng m¸t vÒ

bøc x¹ mÆt trêi. Chuång mét d·y nªn x©y theo mïa hÌ. Chuång cã kh«ng khÝ trong lμnh, Ýt bôi, Ýt h−íng nam, ®«ng - nam, chuång hai d·y nªn x©y khÝ ®éc, Ýt vi khuÈn lμ tiÒn ®Ò cho lîn sèng tho¶i theo h−íng nam b¾c, tr¸nh n¾ng buæi chiÒu vμ giã m¸i, kháe m¹nh, Ýt bÖnh tËt, lîn hay ¨n chãng lín.

mïa gi¸ rÐt. H−íng chuång cã ¸nh n¾ng buæi s¸ng räi vμo diÖt khuÈn, gióp lîn t¾m n¾ng.

1.1. §Þa ®iÓm

- MÆt b»ng trang tr¹i gåm: v¨n phßng giao dÞch; Nu«i lîn ë quy m« nhá hay lín ®Òu cÇn tÝnh khu thó y (phßng thay quÇn ¸o, phßng thuèc, kho to¸n quy ho¹ch khu x©y dùng chuång tr¹i sao cho dông cô); chuång kh« r¸o, cçh ly lîn èm; nhμ xuÊt

®ñ ®iÒu kiÖn ch¨n nu«i, hîp vÖ sinh l©u dμi, gi¶m b¸n lîn; hè ph©n (hÇm bioga cçh xa chuång nu«i vμ

thiÓu « nhiÔm m«i tr−êng.

nguån n−íc). Cã quy ho¹ch trång c©y bãng m¸t Chän ®Þa ®iÓm x©y dùng víi cç ®iÒu kiÖn sau: kh«ng che ch¾n ¸nh s¸ng räi vμo chuång, gi÷ ®−îc

- Chän khu ®Êt cao r¸o s¹ch sÏ, tho¸ng m¸t, th«ng tho¸ng. Kh«ng trång c©y hoa qu¶ ®Ó tr¸nh dÔ tho¸t n−íc, cçh xa khu d©n c−, kh«ng bÞ che chim trêi mang mÇm bÖnh tíi khu trang tr¹i.

khuÊt bëi nói ®åi cao, yªn tÜnh, xa chî, cã thÓ cã ë miÒn nói, trung du cã ®åi v−ên réng, cã thÓ

diÖn tÝch réng khi cÇn. Chän n¬i gÇn vïng cung nu«i lîn ch¨n th¶ nh−ng ph¶i cã hμng rμo bao quanh (nu«i lîn rõng, lîn gièng néi). X©y khu 21

22

https://thuviensach.vn

øng thøc ¨n ch¨n nu«i, vËt t−, con gièng vμ vïng tiªu thô s¶n phÈm.

- N¬i x©y dùng chuång tr¹i ph¶i n»m trong vïng quy ho¹ch cho ch¨n nu«i l©u dμi cña ®Þa Ch−¬ng II

ph−¬ng, ph¶i b¶o ®¶m vÖ sinh m«i tr−êng, ®Þnh h−íng ph¸t triÓn nÒn n«ng nghiÖp sinh th¸i. Chän CH¡N NU¤I LîN s¹ch

n¬i cã nguån n−íc s¹ch hoÆc khoan giÕng, n−íc s«ng, suèi ph¶i x©y bÓ läc míi ®−îc sö dông.

I. Nu«i vμ ch¨m sãc lîn n¸i, lîn con

- Chuång tr¹i ph¶i x©y dùng ë cuèi h−íng giã,

®Çu h−íng giã lμ khu v¨n phßng, khu ë cña c«ng 1. Chuång tr¹i

nh©n vμ kho chøa thøc ¨n dông cô. Nªn x©y dùng Chuång tr¹i ë n«ng hé hay ë trang tr¹i ®Òu chiÒu dμi chuång theo h−íng ®«ng - t©y ®Ó tr¸nh ph¶i b¶o ®¶m Êm vμo mïa ®«ng, tho¸ng m¸t vÒ

bøc x¹ mÆt trêi. Chuång mét d·y nªn x©y theo mïa hÌ. Chuång cã kh«ng khÝ trong lμnh, Ýt bôi, Ýt h−íng nam, ®«ng - nam, chuång hai d·y nªn x©y khÝ ®éc, Ýt vi khuÈn lμ tiÒn ®Ò cho lîn sèng tho¶i theo h−íng nam b¾c, tr¸nh n¾ng buæi chiÒu vμ giã m¸i, kháe m¹nh, Ýt bÖnh tËt, lîn hay ¨n chãng lín.

mïa gi¸ rÐt. H−íng chuång cã ¸nh n¾ng buæi s¸ng räi vμo diÖt khuÈn, gióp lîn t¾m n¾ng.

1.1. §Þa ®iÓm

- MÆt b»ng trang tr¹i gåm: v¨n phßng giao dÞch; Nu«i lîn ë quy m« nhá hay lín ®Òu cÇn tÝnh khu thó y (phßng thay quÇn ¸o, phßng thuèc, kho to¸n quy ho¹ch khu x©y dùng chuång tr¹i sao cho dông cô); chuång kh« r¸o, cçh ly lîn èm; nhμ xuÊt

®ñ ®iÒu kiÖn ch¨n nu«i, hîp vÖ sinh l©u dμi, gi¶m b¸n lîn; hè ph©n (hÇm bioga cçh xa chuång nu«i vμ

thiÓu « nhiÔm m«i tr−êng.

nguån n−íc). Cã quy ho¹ch trång c©y bãng m¸t Chän ®Þa ®iÓm x©y dùng víi cç ®iÒu kiÖn sau: kh«ng che ch¾n ¸nh s¸ng räi vμo chuång, gi÷ ®−îc

- Chän khu ®Êt cao r¸o s¹ch sÏ, tho¸ng m¸t, th«ng tho¸ng. Kh«ng trång c©y hoa qu¶ ®Ó tr¸nh dÔ tho¸t n−íc, cçh xa khu d©n c−, kh«ng bÞ che chim trêi mang mÇm bÖnh tíi khu trang tr¹i.

khuÊt bëi nói ®åi cao, yªn tÜnh, xa chî, cã thÓ cã ë miÒn nói, trung du cã ®åi v−ên réng, cã thÓ

diÖn tÝch réng khi cÇn. Chän n¬i gÇn vïng cung nu«i lîn ch¨n th¶ nh−ng ph¶i cã hμng rμo bao quanh (nu«i lîn rõng, lîn gièng néi). X©y khu 21

22

https://thuviensach.vn

chuång nhèt lîn ban ®ªm vμ nh÷ng lóc thêi tiÕt

4 - 6, cao 0,8 m, th«ng tho¸ng, cçh nhau xÊu, x©y m¸ng ¨n, m¸ng uèng, tçh riªng s©n ch¬i 10 cm. ¤ chuång cã chiÒu dμi kho¶ng 3 m, chiÒu nu«i th¶. Nªn ph©n lo¹i khu nu«i theo løa tuæi réng b»ng m¸ng ¨n (3 m cho 10 con). KÝch cì «

cña lîn ®Ó dÔ dμng qu¶n lý, ch¨m sãc, nu«i d−ìng chuång nhá, nhèt Ýt ®Ó tr¸nh lîn c¾n nhau, giμnh theo quy tr×nh kû luËt h»ng ngμy.

¨n… g©y stress, gi¶m t¨ng träng.

ë vïng ®ång b»ng, cç n«ng hé nu«i lîn thÞt Cã ®iÒu kiÖn nªn nu«i lîn n¸i b»ng lång s¾t, th−êng nhèt lîn trong chuång; cã s©n cho lîn con, dïng nóm uèng tù ®éng (tham kh¶o kiÓu chuång ë lîn nhì vËn ®éng; lîn vç bÐo th× nhèt hoμn toμn, cç tr¹i ch¨n nu«i tiªn tiÕn).

yªn tÜnh trong chuång ¸nh s¸ng nhÑ.

B¶ng 1: DiÖn tÝch chuång, s©n cho lîn thÞt

1.2. Kü thuËt x©y dùng chuång tr¹i

¤ chuång,

S©n,

Sè lîn/

Lo¹i lîn

KiÓu chuång vμ x©y dùng chuång tr¹i m2

m2

« chuång

óm lîn con

Cã lo¹i chuång mét d·y, hai d·y, nÒn x©y, mét 1,5-2

Chung víi lîn mÑ

8-12

bËc, hai bËc, ba bËc… dïng nguyªn liÖu ®Þa ph−¬ng.

Lîn 18- 20 kg

6-12

6-12

8-16

NÒn chuång tèt nhÊt lμ ®Çm g¹ch, c¸n xi m¨ng Lîn 50-100 kg

9-18

0

7-15

(kh«ng l¸ng bãng tr¸nh tr¬n tr−ît); t−êng ng¨n cã thÓ x©y hoÆc dïng gç, tre, b¹ch ®μn, tÊm s¾t ng¨n; B¶ng 2: diÖn tÝch chuång cho cç lo¹i lîn m¸i (ngãi, pr« xi m¨ng, t«n chèng nãng…).

DiÖn tÝch

ChiÒu dμi m¸ng

Khèi l−îng lîn (kg)

Víi thêi tiÕt nh− ë n−íc ta tèt nhÊt lμ kiÓu chuång/lîn

¨n/lîn

chuång tho¸ng tù nhiªn, bèn m¸i (hai m¸i phô ë nãc).

15-40 0,5-0,6

m2 0,2

m

40-65 0,6-0,7

m2 0,25

m

Kho¶ng cçh x©y dùng gi÷a cç chuång nu«i tèi thiÓu b»ng hai lÇn chiÒu cao cña chuång ®Ó

65-100 0,8-0,9

m2 0,3

m

tho¸ng khÝ, b¶o ®¶m ¸nh s¸ng. DiÖn tÝch chuång B¶ng 3: L−îng ph©n, n−íc tiÓu h»ng ngμy cña lîn n¸i nu«i con kho¶ng 5-6 m2/con, cã « óm cho lîn

N−íc tiÓu (lÝt)

Ph©n (kg)

con tõ 0,8-1 m2/«. Cã m¸ng ¨n, nóm uèng tù ®éng N¸i 20-25 kg

1-1,5

1-2

riªng biÖt ®óng kÝch cì.

N¸i t¬ 50-90 kg

2-4

5-8

NÒn chuång c¸n xi m¨ng, cã ®é dèc kho¶ng 2%, N¸i nu«i con

5-7

10-15

kh«ng t« l¸ng (®Ó tr¸nh hiÖn t−îng lîn bÞ tr−ît), Lîn thÞt

-

500/n¨m

xung quanh cã cç tÊm ng¨n cã ch¾n song s¾t trßn 23

24

https://thuviensach.vn

chuång nhèt lîn ban ®ªm vμ nh÷ng lóc thêi tiÕt

4 - 6, cao 0,8 m, th«ng tho¸ng, cçh nhau xÊu, x©y m¸ng ¨n, m¸ng uèng, tçh riªng s©n ch¬i 10 cm. ¤ chuång cã chiÒu dμi kho¶ng 3 m, chiÒu nu«i th¶. Nªn ph©n lo¹i khu nu«i theo løa tuæi réng b»ng m¸ng ¨n (3 m cho 10 con). KÝch cì «

cña lîn ®Ó dÔ dμng qu¶n lý, ch¨m sãc, nu«i d−ìng chuång nhá, nhèt Ýt ®Ó tr¸nh lîn c¾n nhau, giμnh theo quy tr×nh kû luËt h»ng ngμy.

¨n… g©y stress, gi¶m t¨ng träng.

ë vïng ®ång b»ng, cç n«ng hé nu«i lîn thÞt Cã ®iÒu kiÖn nªn nu«i lîn n¸i b»ng lång s¾t, th−êng nhèt lîn trong chuång; cã s©n cho lîn con, dïng nóm uèng tù ®éng (tham kh¶o kiÓu chuång ë lîn nhì vËn ®éng; lîn vç bÐo th× nhèt hoμn toμn, cç tr¹i ch¨n nu«i tiªn tiÕn).

yªn tÜnh trong chuång ¸nh s¸ng nhÑ.

B¶ng 1: DiÖn tÝch chuång, s©n cho lîn thÞt

1.2. Kü thuËt x©y dùng chuång tr¹i

¤ chuång,

S©n,

Sè lîn/

Lo¹i lîn

KiÓu chuång vμ x©y dùng chuång tr¹i m2

m2

« chuång

óm lîn con

Cã lo¹i chuång mét d·y, hai d·y, nÒn x©y, mét 1,5-2

Chung víi lîn mÑ

8-12

bËc, hai bËc, ba bËc… dïng nguyªn liÖu ®Þa ph−¬ng.

Lîn 18- 20 kg

6-12

6-12

8-16

NÒn chuång tèt nhÊt lμ ®Çm g¹ch, c¸n xi m¨ng Lîn 50-100 kg

9-18

0

7-15

(kh«ng l¸ng bãng tr¸nh tr¬n tr−ît); t−êng ng¨n cã thÓ x©y hoÆc dïng gç, tre, b¹ch ®μn, tÊm s¾t ng¨n; B¶ng 2: diÖn tÝch chuång cho cç lo¹i lîn m¸i (ngãi, pr« xi m¨ng, t«n chèng nãng…).

DiÖn tÝch

ChiÒu dμi m¸ng

Khèi l−îng lîn (kg)

Víi thêi tiÕt nh− ë n−íc ta tèt nhÊt lμ kiÓu chuång/lîn

¨n/lîn

chuång tho¸ng tù nhiªn, bèn m¸i (hai m¸i phô ë nãc).

15-40 0,5-0,6

m2 0,2

m

40-65 0,6-0,7

m2 0,25

m

Kho¶ng cçh x©y dùng gi÷a cç chuång nu«i tèi thiÓu b»ng hai lÇn chiÒu cao cña chuång ®Ó

65-100 0,8-0,9

m2 0,3

m

tho¸ng khÝ, b¶o ®¶m ¸nh s¸ng. DiÖn tÝch chuång B¶ng 3: L−îng ph©n, n−íc tiÓu h»ng ngμy cña lîn n¸i nu«i con kho¶ng 5-6 m2/con, cã « óm cho lîn

N−íc tiÓu (lÝt)

Ph©n (kg)

con tõ 0,8-1 m2/«. Cã m¸ng ¨n, nóm uèng tù ®éng N¸i 20-25 kg

1-1,5

1-2

riªng biÖt ®óng kÝch cì.

N¸i t¬ 50-90 kg

2-4

5-8

NÒn chuång c¸n xi m¨ng, cã ®é dèc kho¶ng 2%, N¸i nu«i con

5-7

10-15

kh«ng t« l¸ng (®Ó tr¸nh hiÖn t−îng lîn bÞ tr−ît), Lîn thÞt

-

500/n¨m

xung quanh cã cç tÊm ng¨n cã ch¾n song s¾t trßn 23

24

https://thuviensach.vn

B¶ng 4: M¸ng ¨n, uèng cña lîn

2.2. Chän lîn nu«i n¸i: chän ë cç giai ®o¹n khç nhau, ®Æc biÖt chän giai ®o¹n lîn 7-8 th¸ng Cç lo¹i lîn/kg

ChiÒu dμi m¸ng (m)

tuæi ®¹t träng l−îng 90-100 kg ®Ó phèi gièng.

11-18 15

19-45 25

Chän nh÷ng con dμi th©n, m«ng vai në, h¸ng 46-68 29

réng, bèn ch©n th¼ng, ch¾c ch¾n, cã bé mãng tèt, 69-95 33

©m hé (hoa) ph¸t triÓn tèt, nóm vó næi râ, hai Lîn n¸i

35

hμng vó th¼ng, ph©n bè ®Òu, kho¶ng cçh hai hμng vó gÇn nhau lμ tèt. Lîn n¸i cã Ýt nhÊt 12 vó 2. Chän lîn gièng

trë lªn, sè vó ch½n, lîn ®ùc vμ lîn c¸i thÓ hiÖn

2.1. Cç gièng lîn nu«i phæ biÕn ë vïng ®ång tÝnh di truyÒn tèt cña bè mÑ. Chó ý nªn chän b»ng cç tØnh phÝa b¾c lμ lîn Mãng C¸i, lîn Ø, nh÷ng con cã tÝnh t×nh hiÒn lμnh. Cã thÓ chän lîn lang hång, lîn M−êng Kh−¬ng Lμo Cai; cç mua lîn gièng ë cç tr¹i ch¨n nu«i, hoÆc chän lîn tØnh phÝa nam lμ lîn Thuéc Nhiªu, lîn Ba con tõ nh÷ng con n¸i tèt cña hμng xãm.

Xuyªn; ë miÒn Trung cã lîn tr¾ng Phó Kh¸nh,

2.3. Chän lîn nu«i thÞt: nu«i lîn thÞt cã thÓ tõ lîn MÑo ë NghÖ An, lîn cá ë T©y Nguyªn. Cç lîn cai s÷a hoÆc tõ lîn choai cho ®Õn vç bÐo nu«i gièng lîn néi ®Òu lμ lîn h−íng mì, tØ lÖ n¹c thÞt. §èi víi lîn thÞt nªn chän nu«i lîn lai 3 m¸u thÊp. Do ®ã khi chän gièng nu«i cÇn cã tæ hîp lai

®Ó ph¸t huy −u thÕ lai (heo mau lín, kh¶ n¨ng thÝch hîp ®Ó cã −u thÕ lai t¨ng träng nhanh, chèng bÖnh cao, tØ lÖ n¹c nhiÒu…). Chän con gièng nhiÒu n¹c, tiªu tèn thøc ¨n tèt.

nu«i thÞt cã th©n m×nh dμi (dμi trßn) l−ng th¼ng NhiÒu gièng lîn ngo¹i nhËp nu«i thÝch nghi hoÆc h¬i cong (vâng) tïy theo gièng; m«ng, ngùc, tèt víi ®iÒu kiÖn sinh th¸i cña n−íc ta vμ lai víi vai në, bông thon, gän, ch©n thanh v÷ng ch¾c, da gièng lîn néi, t¹o ra tæ hîp lai cã −u thÕ lai t¨ng máng hång hμo, l«ng th−a, nhanh nhÑn, m¾t s¸ng, khèi l−îng vμ tØ lÖ n¹c cao. Nu«i víi sè l−îng lín ham ho¹t ®éng… Nh÷ng ®Æc ®iÓm nμy tïy theo nªn chän lîn gièng Yorkshire hoÆc lai gi÷a gièng, chän nh÷ng con ®¹t tréi trong gièng ®ã.

Yorkshire víi lîn Landrace. Kh«ng nªn chän lîn Tïy theo gièng cã khèi l−îng ë 45-55 ngμy tuæi lai 3-4 m¸u ®Ó lμm n¸i hËu bÞ. Lîn lai kinh tÕ nu«i

®¹t 10-15 kg trë lªn hoÆc 2-3 th¸ng tuæi ®¹t 16-20 kg thÞt, chØ gi÷ l¹i cÆp lai lμm gièng bè mÑ ®Ó lai tiÕp trë lªn. Cç gièng lîn nhËp néi ch−a ®−îc c¶i tiÕn víi lîn ®ùc cuèi cïng t¹o con lai th−¬ng phÈm cã cã thÓ bÐ h¬n. Lîn con gièng ®−îc tiªm phßng chÊt l−îng tèt.

v¾cxin phßng bÖnh phã th−¬ng hμn, tô huyÕt 25

26

https://thuviensach.vn

B¶ng 4: M¸ng ¨n, uèng cña lîn

2.2. Chän lîn nu«i n¸i: chän ë cç giai ®o¹n khç nhau, ®Æc biÖt chän giai ®o¹n lîn 7-8 th¸ng Cç lo¹i lîn/kg

ChiÒu dμi m¸ng (m)

tuæi ®¹t träng l−îng 90-100 kg ®Ó phèi gièng.

11-18 15

19-45 25

Chän nh÷ng con dμi th©n, m«ng vai në, h¸ng 46-68 29

réng, bèn ch©n th¼ng, ch¾c ch¾n, cã bé mãng tèt, 69-95 33

©m hé (hoa) ph¸t triÓn tèt, nóm vó næi râ, hai Lîn n¸i

35

hμng vó th¼ng, ph©n bè ®Òu, kho¶ng cçh hai hμng vó gÇn nhau lμ tèt. Lîn n¸i cã Ýt nhÊt 12 vó 2. Chän lîn gièng

trë lªn, sè vó ch½n, lîn ®ùc vμ lîn c¸i thÓ hiÖn

2.1. Cç gièng lîn nu«i phæ biÕn ë vïng ®ång tÝnh di truyÒn tèt cña bè mÑ. Chó ý nªn chän b»ng cç tØnh phÝa b¾c lμ lîn Mãng C¸i, lîn Ø, nh÷ng con cã tÝnh t×nh hiÒn lμnh. Cã thÓ chän lîn lang hång, lîn M−êng Kh−¬ng Lμo Cai; cç mua lîn gièng ë cç tr¹i ch¨n nu«i, hoÆc chän lîn tØnh phÝa nam lμ lîn Thuéc Nhiªu, lîn Ba con tõ nh÷ng con n¸i tèt cña hμng xãm.

Xuyªn; ë miÒn Trung cã lîn tr¾ng Phó Kh¸nh,

2.3. Chän lîn nu«i thÞt: nu«i lîn thÞt cã thÓ tõ lîn MÑo ë NghÖ An, lîn cá ë T©y Nguyªn. Cç lîn cai s÷a hoÆc tõ lîn choai cho ®Õn vç bÐo nu«i gièng lîn néi ®Òu lμ lîn h−íng mì, tØ lÖ n¹c thÞt. §èi víi lîn thÞt nªn chän nu«i lîn lai 3 m¸u thÊp. Do ®ã khi chän gièng nu«i cÇn cã tæ hîp lai

®Ó ph¸t huy −u thÕ lai (heo mau lín, kh¶ n¨ng thÝch hîp ®Ó cã −u thÕ lai t¨ng träng nhanh, chèng bÖnh cao, tØ lÖ n¹c nhiÒu…). Chän con gièng nhiÒu n¹c, tiªu tèn thøc ¨n tèt.

nu«i thÞt cã th©n m×nh dμi (dμi trßn) l−ng th¼ng NhiÒu gièng lîn ngo¹i nhËp nu«i thÝch nghi hoÆc h¬i cong (vâng) tïy theo gièng; m«ng, ngùc, tèt víi ®iÒu kiÖn sinh th¸i cña n−íc ta vμ lai víi vai në, bông thon, gän, ch©n thanh v÷ng ch¾c, da gièng lîn néi, t¹o ra tæ hîp lai cã −u thÕ lai t¨ng máng hång hμo, l«ng th−a, nhanh nhÑn, m¾t s¸ng, khèi l−îng vμ tØ lÖ n¹c cao. Nu«i víi sè l−îng lín ham ho¹t ®éng… Nh÷ng ®Æc ®iÓm nμy tïy theo nªn chän lîn gièng Yorkshire hoÆc lai gi÷a gièng, chän nh÷ng con ®¹t tréi trong gièng ®ã.

Yorkshire víi lîn Landrace. Kh«ng nªn chän lîn Tïy theo gièng cã khèi l−îng ë 45-55 ngμy tuæi lai 3-4 m¸u ®Ó lμm n¸i hËu bÞ. Lîn lai kinh tÕ nu«i

®¹t 10-15 kg trë lªn hoÆc 2-3 th¸ng tuæi ®¹t 16-20 kg thÞt, chØ gi÷ l¹i cÆp lai lμm gièng bè mÑ ®Ó lai tiÕp trë lªn. Cç gièng lîn nhËp néi ch−a ®−îc c¶i tiÕn víi lîn ®ùc cuèi cïng t¹o con lai th−¬ng phÈm cã cã thÓ bÐ h¬n. Lîn con gièng ®−îc tiªm phßng chÊt l−îng tèt.

v¾cxin phßng bÖnh phã th−¬ng hμn, tô huyÕt 25

26

https://thuviensach.vn

trïng, dÞch t¶... Tr¸nh chän nh÷ng con gièng nghi cã

3.2. Lîn lªn gièng ¨n Ýt hoÆc bá ¨n, c¾n ph¸

bÖnh, lîn cßi, da dμy, l«ng cøng, ®Ýt nhän, co róm, chuång, kªu rÐo liªn tôc, nh¶y lªn l−ng cña lîn chËm ch¹p.

khç, ©m hé s−ng ®á, cã thÓ cã n−íc nhÇy ch¶y ra.

Chän gièng lîn nu«i thÞt ph¶i dùa vμo nguån

3.3. Thêi gian lîn lªn gièng tõ 3-5 ngμy, phèi thøc ¨n cã ®−îc ë ®Þa ph−¬ng, ë n«ng hé. Nguån gièng vμo cuèi ngμy thø hai hoÆc sang ngμy thø ba thøc ¨n thùc vËt, ®éng vËt giμu protein nªn nu«i lμ tèt. Phèi vμo lóc lîn chÞu ®ùc. BiÓu hiÖn lîn lîn lai 2 m¸u néi hoÆc lîn lai ngo¹i x néi, cã thÓ

chÞu ®ùc: lîn ®øng im cho con khç nh¶y lªn l−ng nu«i lîn cã tØ lÖ n¹c cao (lîn ngo¹i thuÇn).

nã, hoÆc ng−êi dïng hai tay Ên m¹nh lªn l−ng lîn vÉn ®øng im, dÞch nhên ©m hé keo ®Æc l¹i.

Chän gièng lîn ®Ó nu«i cßn tïy thuéc vμo tr×nh

3.4. Cã thÓ phèi gièng b»ng lîn ®ùc nh¶y trùc

®é kü thuËt cña ng−êi ch¨n nu«i. Nu«i lîn n¨ng suÊt cao, nhiÒu n¹c ®ßi hái cã kiÕn thøc, kü thuËt, thùc tiÕp hoÆc b¬m tinh nh©n t¹o, nªn phèi kÐp (phèi hiÖn ®óng quy tr×nh ch¨n nu«i, phßng bÖnh míi b¶o hai lÇn), lÇn phèi thø hai cçh lÇn phèi thø nhÊt

®¶m ®μn lîn t¨ng träng nhanh, mau lín.

tõ 6-8 giê.

3.5. Kh«ng nªn dïng lîn ®ùc cã träng l−îng Khi ®· cã ®μn n¸i tèt, lÊy ®ùc gièng tèt th×

viÖc chän lîn con gièng nu«i thÞt ®¬n gi¶n vμ tin qu¸ lín nh¶y víi lîn n¸i míi phèi lÇn ®Çu. Chuång t−ëng v× ®· chän cÆp bè mÑ tèt cho lai gièng, cho lîn phèi gièng ph¶i s¹ch sÏ, nªn r¶i r¬m hoÆc nh−ng cÇn ch¨m sãc, nu«i d−ìng, theo dâi bÖnh cá kh« xuèng d−íi nÒn chuång lμ tèt nhÊt.

tËt vμ tiªm phßng cho ®μn con.

4. Ch¨m sãc nu«i d−ìng lîn n¸i mang thai Chän mua lîn gièng ph¶i cã h«ng réng, khi vËn

4.1. Sau thêi gian phèi tõ 18-21 ngμy nÕu lîn chuyÓn tíi nhμ ph¶i th¶ lîn ra chuång, ra s©n ngay kh«ng ®ßi ®ùc l¹i th× coi nh− lîn ®· cã chöa. Thêi cho lîn vËn ®éng, nh−ng kh«ng cho uèng n−íc ngay gian lîn chöa 114 ngμy (3 th¸ng + 3 tuÇn + 3

®Ó tr¸nh ®ét ngét thay ®æi m«i tr−êng sèng, chØ cho ngμy) ± 3 ngμy.

uèng n−íc sau khi lîn ®−îc nghØ ng¬i 1 giê.

4.2. Giai ®o¹n 1-90 ngμy tïy tÇm vãc cña lîn n¸i 3. Lîn lªn gièng vμ phèi gièng

mËp, gÇy mμ cho ¨n l−îng thùc phÈm hîp lý 2-2,5 kg/

3.1. Phèi gièng cho lîn vμo thêi gian 7-8 th¸ng con/ngμy. Tõ 91 ngμy trë ®i cho lîn ¨n t¨ng lªn tõ tuæi ®¹t träng l−îng tõ 90-120 kg.

2,5-3,0 kg/con/ngμy. Tr−íc khi sinh ba ngμy ph¶i 27

28

https://thuviensach.vn

trïng, dÞch t¶... Tr¸nh chän nh÷ng con gièng nghi cã

3.2. Lîn lªn gièng ¨n Ýt hoÆc bá ¨n, c¾n ph¸

bÖnh, lîn cßi, da dμy, l«ng cøng, ®Ýt nhän, co róm, chuång, kªu rÐo liªn tôc, nh¶y lªn l−ng cña lîn chËm ch¹p.

khç, ©m hé s−ng ®á, cã thÓ cã n−íc nhÇy ch¶y ra.

Chän gièng lîn nu«i thÞt ph¶i dùa vμo nguån

3.3. Thêi gian lîn lªn gièng tõ 3-5 ngμy, phèi thøc ¨n cã ®−îc ë ®Þa ph−¬ng, ë n«ng hé. Nguån gièng vμo cuèi ngμy thø hai hoÆc sang ngμy thø ba thøc ¨n thùc vËt, ®éng vËt giμu protein nªn nu«i lμ tèt. Phèi vμo lóc lîn chÞu ®ùc. BiÓu hiÖn lîn lîn lai 2 m¸u néi hoÆc lîn lai ngo¹i x néi, cã thÓ

chÞu ®ùc: lîn ®øng im cho con khç nh¶y lªn l−ng nu«i lîn cã tØ lÖ n¹c cao (lîn ngo¹i thuÇn).

nã, hoÆc ng−êi dïng hai tay Ên m¹nh lªn l−ng lîn vÉn ®øng im, dÞch nhên ©m hé keo ®Æc l¹i.

Chän gièng lîn ®Ó nu«i cßn tïy thuéc vμo tr×nh

3.4. Cã thÓ phèi gièng b»ng lîn ®ùc nh¶y trùc

®é kü thuËt cña ng−êi ch¨n nu«i. Nu«i lîn n¨ng suÊt cao, nhiÒu n¹c ®ßi hái cã kiÕn thøc, kü thuËt, thùc tiÕp hoÆc b¬m tinh nh©n t¹o, nªn phèi kÐp (phèi hiÖn ®óng quy tr×nh ch¨n nu«i, phßng bÖnh míi b¶o hai lÇn), lÇn phèi thø hai cçh lÇn phèi thø nhÊt

®¶m ®μn lîn t¨ng träng nhanh, mau lín.

tõ 6-8 giê.

3.5. Kh«ng nªn dïng lîn ®ùc cã träng l−îng Khi ®· cã ®μn n¸i tèt, lÊy ®ùc gièng tèt th×

viÖc chän lîn con gièng nu«i thÞt ®¬n gi¶n vμ tin qu¸ lín nh¶y víi lîn n¸i míi phèi lÇn ®Çu. Chuång t−ëng v× ®· chän cÆp bè mÑ tèt cho lai gièng, cho lîn phèi gièng ph¶i s¹ch sÏ, nªn r¶i r¬m hoÆc nh−ng cÇn ch¨m sãc, nu«i d−ìng, theo dâi bÖnh cá kh« xuèng d−íi nÒn chuång lμ tèt nhÊt.

tËt vμ tiªm phßng cho ®μn con.

4. Ch¨m sãc nu«i d−ìng lîn n¸i mang thai Chän mua lîn gièng ph¶i cã h«ng réng, khi vËn

4.1. Sau thêi gian phèi tõ 18-21 ngμy nÕu lîn chuyÓn tíi nhμ ph¶i th¶ lîn ra chuång, ra s©n ngay kh«ng ®ßi ®ùc l¹i th× coi nh− lîn ®· cã chöa. Thêi cho lîn vËn ®éng, nh−ng kh«ng cho uèng n−íc ngay gian lîn chöa 114 ngμy (3 th¸ng + 3 tuÇn + 3

®Ó tr¸nh ®ét ngét thay ®æi m«i tr−êng sèng, chØ cho ngμy) ± 3 ngμy.

uèng n−íc sau khi lîn ®−îc nghØ ng¬i 1 giê.

4.2. Giai ®o¹n 1-90 ngμy tïy tÇm vãc cña lîn n¸i 3. Lîn lªn gièng vμ phèi gièng

mËp, gÇy mμ cho ¨n l−îng thùc phÈm hîp lý 2-2,5 kg/

3.1. Phèi gièng cho lîn vμo thêi gian 7-8 th¸ng con/ngμy. Tõ 91 ngμy trë ®i cho lîn ¨n t¨ng lªn tõ tuæi ®¹t träng l−îng tõ 90-120 kg.

2,5-3,0 kg/con/ngμy. Tr−íc khi sinh ba ngμy ph¶i 27

28

https://thuviensach.vn

gi¶m thøc ¨n xuèng tõ 3 kg - 2 kg - 1 kg/ngμy. Ngμy kh«ng ®Î hoÆc con nä cçh con kia trªn 1 giê th×

lîn ®Î cã thÓ kh«ng cho ¨n ®Ó tr¸nh sèt s÷a.

ph¶i mêi thó y can thiÖp.

4.3. Trong thêi gian chöa hai th¸ng ®Çu

5.5. Tr−êng hîp lîn mÑ kháe, b×nh th−êng kh«ng nªn di chuyÓn lîn nhiÒu, tr¸nh g©y sî sÖt kh«ng n»m ®Ì con th× nªn cho lîn con bó tù do lîn sÏ bÞ s¶y thai. Trong thêi gian chöa nªn cho lμ tèt nhÊt. NÕu nhèt vμo « óm th× tèi thiÓu cho lîn ¨n thªm rau xanh, cá xanh.

bó 1 giê/lÇn. Nªn s¾p xÕp lîn con cã khèi l−îng nhá cho bó vó phÝa tr−íc ®Ó ®μn lîn con ph¸t

4.4. Cung cÊp n−íc s¹ch cho lîn uèng theo triÓn ®Òu.

nhu cÇu.

5.6. Lîn con ®Î ra trong 1-3 ngμy ®Çu chÝch 5. Ch¨m sãc lîn n¸i ®Î vμ lîn con theo mÑ

s¾t liÒu 200 mg/con (1-2 cc/con). NÕu lîn mÑ thiÕu

5.1. Tr−íc ngμy lîn ®Î 2-3 ngμy, vÖ sinh s÷a th× cã thÓ cho lîn con ¨n dÆm thªm cç chÕ

phÈm dinh d−ìng dμnh cho lîn con s¬ sinh. Tõ chuång tr¹i, t¾m ch¶i lîn mÑ s¹ch sÏ, diÖt ký sinh 7-10 ngμy tËp cho lîn con ¨n b»ng lo¹i thøc ¨n dÔ

trïng ngoμi da.

tiªu. ThiÕn lîn ®ùc vμo kho¶ng 3-7 ngμy tuæi.

5.2. Lîn n¸i s¾p ®Î biÓu hiÖn: Øa ®¸i vÆt, bÇu

5.7. Nªn tËp cho lîn con ¨n sím ®Ó cã thÓ cai vó c¨ng mäng, bãp ®Çu vó s÷a vät ra, khi thÊy s÷a. Tïy ®iÒu kiÖn thøc ¨n vμ t×nh tr¹ng ®μn lîn n−íc èi vμ ph©n xu, lîn n¸i rÆn tõng c¬n lμ lîn con mμ cai s÷a hîp lý. Nªn cai s÷a vμo kho¶ng tõ s¾p ra.

28-35 ngμy tuæi.

5.3. Lîn con ®Î ra dïng giÎ s¹ch lau nhít ë TËp qu¸n ë nhiÒu cïng nu«i lîn n¸i cho lîn miÖng, mòi, lau kh«, c¾t rèn, bÊm r¨ng nanh råi con cai s÷a muén (50-60 ngμy tuæi), lμm cho lîn bá vμo « óm (s¸t trïng cuèng rèn vμ dông cô b»ng mÑ hao mßn c¬ thÓ, gÇy yÕu, ®éng hín trë l¹i b«ng y tÕ nhóng cån ièt). Sau ®ã cho lîn con bó chËm, sè løa ®Î trong n¨m thÊp. Lîn con tËp ¨n

"s÷a ®Çu" cμng sím cμng tèt ®Ó cã søc ®Ò kh¸ng chËm, bé m¸y tiªu hãa kÐm ph¸t triÓn. HiÖn nay chèng l¹i nh÷ng nhiÔm khuÈn phæ biÕn, gi÷ Êm ch¨n nu«i lîn n¸i ®ang theo h−íng tËp cho lîn con cho lîn con tõ 31-330C trong mÊy ngμy ®Çu b»ng cai s÷a sím, ¨n sím ®Ó t¨ng løa ®Î cña lîn mÑ.

bãng ®Ìn ®iÖn hoÆc r¬m, bao bè.

Lîn con cã thÓ tçh mÑ tõ 4-5 tuÇn tuæi. TËp cho

5.4. B×nh th−êng lîn ®Î 5-10 phót/con. NÕu ra lîn con ¨n sím tõ kho¶ng 10 ngμy tuæi, cho nhÊm n−íc èi vμ ph©n xu sau 1-2 giê rÆn ®Î nhiÒu mμ

nh¸p dÇn thøc ¨n nhá.

29

30

https://thuviensach.vn

gi¶m thøc ¨n xuèng tõ 3 kg - 2 kg - 1 kg/ngμy. Ngμy kh«ng ®Î hoÆc con nä cçh con kia trªn 1 giê th×

lîn ®Î cã thÓ kh«ng cho ¨n ®Ó tr¸nh sèt s÷a.

ph¶i mêi thó y can thiÖp.

4.3. Trong thêi gian chöa hai th¸ng ®Çu

5.5. Tr−êng hîp lîn mÑ kháe, b×nh th−êng kh«ng nªn di chuyÓn lîn nhiÒu, tr¸nh g©y sî sÖt kh«ng n»m ®Ì con th× nªn cho lîn con bó tù do lîn sÏ bÞ s¶y thai. Trong thêi gian chöa nªn cho lμ tèt nhÊt. NÕu nhèt vμo « óm th× tèi thiÓu cho lîn ¨n thªm rau xanh, cá xanh.

bó 1 giê/lÇn. Nªn s¾p xÕp lîn con cã khèi l−îng nhá cho bó vó phÝa tr−íc ®Ó ®μn lîn con ph¸t

4.4. Cung cÊp n−íc s¹ch cho lîn uèng theo triÓn ®Òu.

nhu cÇu.

5.6. Lîn con ®Î ra trong 1-3 ngμy ®Çu chÝch 5. Ch¨m sãc lîn n¸i ®Î vμ lîn con theo mÑ

s¾t liÒu 200 mg/con (1-2 cc/con). NÕu lîn mÑ thiÕu

5.1. Tr−íc ngμy lîn ®Î 2-3 ngμy, vÖ sinh s÷a th× cã thÓ cho lîn con ¨n dÆm thªm cç chÕ

phÈm dinh d−ìng dμnh cho lîn con s¬ sinh. Tõ chuång tr¹i, t¾m ch¶i lîn mÑ s¹ch sÏ, diÖt ký sinh 7-10 ngμy tËp cho lîn con ¨n b»ng lo¹i thøc ¨n dÔ

trïng ngoμi da.

tiªu. ThiÕn lîn ®ùc vμo kho¶ng 3-7 ngμy tuæi.

5.2. Lîn n¸i s¾p ®Î biÓu hiÖn: Øa ®¸i vÆt, bÇu

5.7. Nªn tËp cho lîn con ¨n sím ®Ó cã thÓ cai vó c¨ng mäng, bãp ®Çu vó s÷a vät ra, khi thÊy s÷a. Tïy ®iÒu kiÖn thøc ¨n vμ t×nh tr¹ng ®μn lîn n−íc èi vμ ph©n xu, lîn n¸i rÆn tõng c¬n lμ lîn con mμ cai s÷a hîp lý. Nªn cai s÷a vμo kho¶ng tõ s¾p ra.

28-35 ngμy tuæi.

5.3. Lîn con ®Î ra dïng giÎ s¹ch lau nhít ë TËp qu¸n ë nhiÒu cïng nu«i lîn n¸i cho lîn miÖng, mòi, lau kh«, c¾t rèn, bÊm r¨ng nanh råi con cai s÷a muén (50-60 ngμy tuæi), lμm cho lîn bá vμo « óm (s¸t trïng cuèng rèn vμ dông cô b»ng mÑ hao mßn c¬ thÓ, gÇy yÕu, ®éng hín trë l¹i b«ng y tÕ nhóng cån ièt). Sau ®ã cho lîn con bó chËm, sè løa ®Î trong n¨m thÊp. Lîn con tËp ¨n

"s÷a ®Çu" cμng sím cμng tèt ®Ó cã søc ®Ò kh¸ng chËm, bé m¸y tiªu hãa kÐm ph¸t triÓn. HiÖn nay chèng l¹i nh÷ng nhiÔm khuÈn phæ biÕn, gi÷ Êm ch¨n nu«i lîn n¸i ®ang theo h−íng tËp cho lîn con cho lîn con tõ 31-330C trong mÊy ngμy ®Çu b»ng cai s÷a sím, ¨n sím ®Ó t¨ng løa ®Î cña lîn mÑ.

bãng ®Ìn ®iÖn hoÆc r¬m, bao bè.

Lîn con cã thÓ tçh mÑ tõ 4-5 tuÇn tuæi. TËp cho

5.4. B×nh th−êng lîn ®Î 5-10 phót/con. NÕu ra lîn con ¨n sím tõ kho¶ng 10 ngμy tuæi, cho nhÊm n−íc èi vμ ph©n xu sau 1-2 giê rÆn ®Î nhiÒu mμ

nh¸p dÇn thøc ¨n nhá.

29

30

https://thuviensach.vn

5.8. Lîn mÑ ®Î xong, theo dâi sè l−îng nhau s÷a 4-7 ngμy lîn n¸i ®éng dôc l¹i lμ tèt. Lîn ra. Thôt röa tö cung b»ng thuèc tÝm 0,1%. Ngμy con gi¶m 1/2 khÈu phÇn sau ®ã t¨ng lªn tõ tõ thôt 2 lÇn, mçi lÇn 2-4 lÝt, nÕu sèt cao ph¶i chÝch theo ®ñ nhu cÇu.

kh¸ng sinh, hoÆc mêi thó y can thiÖp.

6.3. Lîn con sau cai s÷a cÇn ®−îc ch¨m sãc vμ

5.9. Lîn n¸i ®Î xong nªn cho ¨n t¨ng dÇn, tõ nu«i d−ìng tèt, nªn nu«i lîn trªn lång s¾t sau cai ngμy thø 3 hoÆc thø 4 trë ®i cho ¨n tháa m·n s÷a lμ tèt nhÊt. Nªn nhèt riªng nh÷ng con nhá nhu cÇu.

h¬n ®Ó tiÖn ch¨m sãc. Mçi « chuång chØ nªn nhèt

5.10. Thêi kú lîn n¸i nu«i con, thøc ¨n ph¶i 20-30 lîn con ®ång ®Òu, ®Ó ®Õn thêi kú lîn choai tèt, m¸ng ph¶i s¹ch sÏ, kh«ng ®Ó thøc ¨n mèc, chia mçi « chuång 10 con lμ võa.

thõa, m¸ng uèng ph¶i lu«n ®Çy n−íc v× lîn tiÕt Thêi kú nμy cÇn ch¨m sãc th−êng xuyªn, thøc s÷a sÏ uèng rÊt nhiÒu n−íc, kh«ng nªn thay ®æi

¨n chÊt l−îng cao cho lîn con ¨n ®−îc ®ñ no, trong thøc ¨n cña lîn n¸i.

ngμy cho ¨n nhiÒu lÇn. Thøc ¨n kh«ng ®−îc Èm mèc, kh«ng ®Ó d− thøc ¨n trong m¸ng, lîn ¨n thøc 6. Ch¨m sãc lîn con cai s÷a

¨n thõa dÔ bÞ tiªu ch¶y, chËm lín, sót c©n, dÔ

Giai ®o¹n nμy lîn con ph¸t triÓn nhanh, tÝch nhiÔm bÖnh tËt. Cho lîn con ¨n tõng Ýt mét, chia lòy chÊt h÷u c¬ nhanh, tiªu tèn thøc ¨n cho 1 kg ra 7-8 lÇn/ngμy. Tèt nhÊt lμ cho lîn con ¨n thøc ¨n t¨ng träng lμ thÊp nhÊt trong qu¸ tr×nh nu«i lîn hçn hîp d¹ng viªn, kh«ng nªn trén n−íc, cho ¨n thÞt. Nu«i d−ìng lîn con thêi kú nμy, thøc ¨n ph¶i kh« vμ cã nóm uèng n−íc s¹ch riªng.

cÇn t−¬ng ®èi ®ñ thμnh phÇn dinh d−ìng ®¸p øng T¹o m«i tr−êng « chuång tho¸ng m¸t, cã s©n nhu cÇu cho sinh tr−ëng ph¸t triÓn nhanh, ®Æc cho lîn vËn ®éng, ch¹y nh¶y tho¶i m¸i.

biÖt chuyÓn tõ thøc ¨n tËp ¨n t−¬ng tù nh− s÷a mÑ sang thøc ¨n b×nh th−êng cña lîn con.

II. Nu«i vμ ch¨m sãc lîn thÞt

6.1. GÇn ngμy cai s÷a nªn gi¶m lÇn bó cña lîn con vμ t¨ng l−îng thøc ¨n ®Ó chuÈn bÞ cho giai 1. Ch¨m sãc lîn choai

®o¹n sèng tù lËp. §ång thêi gi¶m thøc ¨n cña lîn Thêi kú nμy tõ 4-7 th¸ng tuæi, thÓ träng mÑ ®Ó gi¶m tiÕt s÷a.

kho¶ng 50-70 kg, lîn ®ang lín ph¸t triÓn c¬ b¾p, Ýt

6.2. Ngμy cai s÷a, cho lîn mÑ nhÞn ¨n, sau t¹o mì, v× thÕ ph¶i cho ¨n nhiÒu b÷a, t¨ng khÈu

®ã cho ¨n t¨ng lªn ®Ó sím ®éng dôc l¹i. Sau cai phÇn ®Ó lîn ¨n ®−îc nhiÒu nhÊt. Lîn choai tiªu 31

32

https://thuviensach.vn

5.8. Lîn mÑ ®Î xong, theo dâi sè l−îng nhau s÷a 4-7 ngμy lîn n¸i ®éng dôc l¹i lμ tèt. Lîn ra. Thôt röa tö cung b»ng thuèc tÝm 0,1%. Ngμy con gi¶m 1/2 khÈu phÇn sau ®ã t¨ng lªn tõ tõ thôt 2 lÇn, mçi lÇn 2-4 lÝt, nÕu sèt cao ph¶i chÝch theo ®ñ nhu cÇu.

kh¸ng sinh, hoÆc mêi thó y can thiÖp.

6.3. Lîn con sau cai s÷a cÇn ®−îc ch¨m sãc vμ

5.9. Lîn n¸i ®Î xong nªn cho ¨n t¨ng dÇn, tõ nu«i d−ìng tèt, nªn nu«i lîn trªn lång s¾t sau cai ngμy thø 3 hoÆc thø 4 trë ®i cho ¨n tháa m·n s÷a lμ tèt nhÊt. Nªn nhèt riªng nh÷ng con nhá nhu cÇu.

h¬n ®Ó tiÖn ch¨m sãc. Mçi « chuång chØ nªn nhèt

5.10. Thêi kú lîn n¸i nu«i con, thøc ¨n ph¶i 20-30 lîn con ®ång ®Òu, ®Ó ®Õn thêi kú lîn choai tèt, m¸ng ph¶i s¹ch sÏ, kh«ng ®Ó thøc ¨n mèc, chia mçi « chuång 10 con lμ võa.

thõa, m¸ng uèng ph¶i lu«n ®Çy n−íc v× lîn tiÕt Thêi kú nμy cÇn ch¨m sãc th−êng xuyªn, thøc s÷a sÏ uèng rÊt nhiÒu n−íc, kh«ng nªn thay ®æi

¨n chÊt l−îng cao cho lîn con ¨n ®−îc ®ñ no, trong thøc ¨n cña lîn n¸i.

ngμy cho ¨n nhiÒu lÇn. Thøc ¨n kh«ng ®−îc Èm mèc, kh«ng ®Ó d− thøc ¨n trong m¸ng, lîn ¨n thøc 6. Ch¨m sãc lîn con cai s÷a

¨n thõa dÔ bÞ tiªu ch¶y, chËm lín, sót c©n, dÔ

Giai ®o¹n nμy lîn con ph¸t triÓn nhanh, tÝch nhiÔm bÖnh tËt. Cho lîn con ¨n tõng Ýt mét, chia lòy chÊt h÷u c¬ nhanh, tiªu tèn thøc ¨n cho 1 kg ra 7-8 lÇn/ngμy. Tèt nhÊt lμ cho lîn con ¨n thøc ¨n t¨ng träng lμ thÊp nhÊt trong qu¸ tr×nh nu«i lîn hçn hîp d¹ng viªn, kh«ng nªn trén n−íc, cho ¨n thÞt. Nu«i d−ìng lîn con thêi kú nμy, thøc ¨n ph¶i kh« vμ cã nóm uèng n−íc s¹ch riªng.

cÇn t−¬ng ®èi ®ñ thμnh phÇn dinh d−ìng ®¸p øng T¹o m«i tr−êng « chuång tho¸ng m¸t, cã s©n nhu cÇu cho sinh tr−ëng ph¸t triÓn nhanh, ®Æc cho lîn vËn ®éng, ch¹y nh¶y tho¶i m¸i.

biÖt chuyÓn tõ thøc ¨n tËp ¨n t−¬ng tù nh− s÷a mÑ sang thøc ¨n b×nh th−êng cña lîn con.

II. Nu«i vμ ch¨m sãc lîn thÞt

6.1. GÇn ngμy cai s÷a nªn gi¶m lÇn bó cña lîn con vμ t¨ng l−îng thøc ¨n ®Ó chuÈn bÞ cho giai 1. Ch¨m sãc lîn choai

®o¹n sèng tù lËp. §ång thêi gi¶m thøc ¨n cña lîn Thêi kú nμy tõ 4-7 th¸ng tuæi, thÓ träng mÑ ®Ó gi¶m tiÕt s÷a.

kho¶ng 50-70 kg, lîn ®ang lín ph¸t triÓn c¬ b¾p, Ýt

6.2. Ngμy cai s÷a, cho lîn mÑ nhÞn ¨n, sau t¹o mì, v× thÕ ph¶i cho ¨n nhiÒu b÷a, t¨ng khÈu

®ã cho ¨n t¨ng lªn ®Ó sím ®éng dôc l¹i. Sau cai phÇn ®Ó lîn ¨n ®−îc nhiÒu nhÊt. Lîn choai tiªu 31

32

https://thuviensach.vn

hãa thøc ¨n th« xanh nhiÒu h¬n, bμ con chó ý Lîn vç bÐo cÇn ®−îc yªn tÜnh, tho¸ng, cho vËn t¨ng c−êng rau xanh, tØ lÖ protein kh«ng cÇn cao

®éng Ýt, tr¸nh tiªu hao n¨ng l−îng. Chuång cã ¸nh l¾m trong khÈu phÇn. Thêi kú nμy lîn ph¸t triÓn s¸ng nhÑ, h¬i tèi cho lîn ngñ nhiÒu, chãng bÐo, «

bé m¸y tiªu hãa, cã thÓ dμi ra, cao lªn, t¹o khung chuång nhá ®Ó nu«i Ýt lîn, kho¶ng 6 m2 cho 5 lîn x−¬ng cho giai ®o¹n vç bÐo. Suèt c¶ chu kú nu«i lμ võa. Mïa ®«ng che ch¾n chuång cho Êm, mïa lîn thÞt tõ lóc s¬ sinh ®Õn kÕt thóc, khÈu phÇn hÌ cÇn t¾m, ch¶i cho lîn, tr¸nh xua ®uæi.

sinh tr−ëng chiÕm 20-25% l−îng thøc ¨n sö dông, 3. Thøc ¨n vμ cçh cho ¨n

chñ yÕu vμo giai ®o¹n lîn choai.

3.1. Thøc ¨n

2. Ch¨m sãc lîn giai ®o¹n vç bÐo Thøc ¨n lμ yÕu tè quan träng nhÊt trong ch¨n Tïy theo gièng nu«i lîn lai, lîn ngo¹i… cuèi nu«i lîn thÞt, thøc ¨n tèt gióp lîn mau lín, l·i thêi kú choai ®¹t 60-70 kg (lîn gièng néi nhá h¬n) suÊt cao, n©ng cao phÈm chÊt thÞt. Cç gièng lîn th× vç bÐo. Lîn bÐo 80-100 kg th× b¸n thÞt. Thêi kú cã h−íng s¶n xuÊt khç nhau th× nhu cÇu dinh vç bÐo th−êng mÊt 2 th¸ng tõ khi 6-7 th¸ng tuæi d−ìng thøc ¨n cã khç nhau. Cç gièng lîn ngo¹i cho ®Õn 8-9 th¸ng tuæi, lîn ngo¹i cã thÓ ng¾n h¬n.

thuÇn, lîn lai ngo¹i x néi h−íng n¹c vμ n¹c cao ®ßi Nu«i vç bÐo cÇn thøc ¨n giμu n¨ng l−îng, ®Çy hái khÈu phÇn cã tØ lÖ protein cao ®Ó s¶n sinh ra

®ñ protein, vitamin vμ kho¸ng. Ng«, c¸m, ®Ëu thÞt. Cç gièng lîn néi cã h−íng s¶n xuÊt mì th×

khoai mú… lμm thøc ¨n vç bÐo rÊt tèt, t¨ng tØ lÖ

thøc ¨n nhiÒu chÊt bét (®−êng glucid).

n¹c vμ mì tÝch lòy ch¾c.

Trong ch¨n nu«i, yÕu tè dinh d−ìng cã vai trß Thøc ¨n cho giai ®o¹n kÕt thóc cña ch¨n nu«i quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc thμnh b¹i cña nghÒ ch¨n nu«i v×

lîn thÞt chiÕm kho¶ng 50-55% l−îng thøc ¨n sö thøc ¨n chiÕm tíi 75-80% tæng chi phÝ ®Ó s¶n xuÊt dông. Qu¸ tr×nh nu«i d−ìng khi chuyÓn ®æi thøc ra s¶n phÈm thÞt. Cho nªn muèn t¨ng hiÖu qu¶ kinh

¨n theo cç giai ®o¹n tuæi cÇn chó ý lμ kh«ng thay tÕ th× ph¶i lμm nh− thÕ nμo ®Ó chi phÝ ®Çu t− vμo thøc ¨n thÊp nhÊt mμ vÉn b¶o ®¶m chÊt l−îng.

®æi ®ét ngét mμ cÇn thay ®æi dÇn: 2 ngμy ®Çu trén Muèn vËy, ng−êi ch¨n nu«i ph¶i cã hiÓu biÕt vμ vËn 25% thøc ¨n míi; 2 ngμy tiÕp theo trén 50% thøc dông ®−îc kiÕn thøc vÒ dinh d−ìng cho lîn ®Ó tõ ®ã

¨n míi, 2 ngμy sau trén 75% thøc ¨n míi; tiÕp ®Õn cã cç biÖn ph¸p ®Çu t− vμo thøc ¨n h÷u hiÖu nhÊt, 100% thøc ¨n míi.

®em l¹i lîi Ých kinh tÕ nhÊt.

33

34

https://thuviensach.vn

hãa thøc ¨n th« xanh nhiÒu h¬n, bμ con chó ý Lîn vç bÐo cÇn ®−îc yªn tÜnh, tho¸ng, cho vËn t¨ng c−êng rau xanh, tØ lÖ protein kh«ng cÇn cao

®éng Ýt, tr¸nh tiªu hao n¨ng l−îng. Chuång cã ¸nh l¾m trong khÈu phÇn. Thêi kú nμy lîn ph¸t triÓn s¸ng nhÑ, h¬i tèi cho lîn ngñ nhiÒu, chãng bÐo, «

bé m¸y tiªu hãa, cã thÓ dμi ra, cao lªn, t¹o khung chuång nhá ®Ó nu«i Ýt lîn, kho¶ng 6 m2 cho 5 lîn x−¬ng cho giai ®o¹n vç bÐo. Suèt c¶ chu kú nu«i lμ võa. Mïa ®«ng che ch¾n chuång cho Êm, mïa lîn thÞt tõ lóc s¬ sinh ®Õn kÕt thóc, khÈu phÇn hÌ cÇn t¾m, ch¶i cho lîn, tr¸nh xua ®uæi.

sinh tr−ëng chiÕm 20-25% l−îng thøc ¨n sö dông, 3. Thøc ¨n vμ cçh cho ¨n

chñ yÕu vμo giai ®o¹n lîn choai.

3.1. Thøc ¨n

2. Ch¨m sãc lîn giai ®o¹n vç bÐo Thøc ¨n lμ yÕu tè quan träng nhÊt trong ch¨n Tïy theo gièng nu«i lîn lai, lîn ngo¹i… cuèi nu«i lîn thÞt, thøc ¨n tèt gióp lîn mau lín, l·i thêi kú choai ®¹t 60-70 kg (lîn gièng néi nhá h¬n) suÊt cao, n©ng cao phÈm chÊt thÞt. Cç gièng lîn th× vç bÐo. Lîn bÐo 80-100 kg th× b¸n thÞt. Thêi kú cã h−íng s¶n xuÊt khç nhau th× nhu cÇu dinh vç bÐo th−êng mÊt 2 th¸ng tõ khi 6-7 th¸ng tuæi d−ìng thøc ¨n cã khç nhau. Cç gièng lîn ngo¹i cho ®Õn 8-9 th¸ng tuæi, lîn ngo¹i cã thÓ ng¾n h¬n.

thuÇn, lîn lai ngo¹i x néi h−íng n¹c vμ n¹c cao ®ßi Nu«i vç bÐo cÇn thøc ¨n giμu n¨ng l−îng, ®Çy hái khÈu phÇn cã tØ lÖ protein cao ®Ó s¶n sinh ra

®ñ protein, vitamin vμ kho¸ng. Ng«, c¸m, ®Ëu thÞt. Cç gièng lîn néi cã h−íng s¶n xuÊt mì th×

khoai mú… lμm thøc ¨n vç bÐo rÊt tèt, t¨ng tØ lÖ

thøc ¨n nhiÒu chÊt bét (®−êng glucid).

n¹c vμ mì tÝch lòy ch¾c.

Trong ch¨n nu«i, yÕu tè dinh d−ìng cã vai trß Thøc ¨n cho giai ®o¹n kÕt thóc cña ch¨n nu«i quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc thμnh b¹i cña nghÒ ch¨n nu«i v×

lîn thÞt chiÕm kho¶ng 50-55% l−îng thøc ¨n sö thøc ¨n chiÕm tíi 75-80% tæng chi phÝ ®Ó s¶n xuÊt dông. Qu¸ tr×nh nu«i d−ìng khi chuyÓn ®æi thøc ra s¶n phÈm thÞt. Cho nªn muèn t¨ng hiÖu qu¶ kinh

¨n theo cç giai ®o¹n tuæi cÇn chó ý lμ kh«ng thay tÕ th× ph¶i lμm nh− thÕ nμo ®Ó chi phÝ ®Çu t− vμo thøc ¨n thÊp nhÊt mμ vÉn b¶o ®¶m chÊt l−îng.

®æi ®ét ngét mμ cÇn thay ®æi dÇn: 2 ngμy ®Çu trén Muèn vËy, ng−êi ch¨n nu«i ph¶i cã hiÓu biÕt vμ vËn 25% thøc ¨n míi; 2 ngμy tiÕp theo trén 50% thøc dông ®−îc kiÕn thøc vÒ dinh d−ìng cho lîn ®Ó tõ ®ã

¨n míi, 2 ngμy sau trén 75% thøc ¨n míi; tiÕp ®Õn cã cç biÖn ph¸p ®Çu t− vμo thøc ¨n h÷u hiÖu nhÊt, 100% thøc ¨n míi.

®em l¹i lîi Ých kinh tÕ nhÊt.

33

34

https://thuviensach.vn

Tïy theo ®iÒu kiÖn cô thÓ cña tõng hé ch¨n

+ Nhãm thøc ¨n giμu protein: thøc ¨n giμu nu«i mμ sö dông cç ph−¬ng thøc sau: protein rÊt quan träng trong viÖc ch¨n nu«i lîn thÞt, tØ lÖ n¹c cao kh«ng thÓ thiÕu ®−îc trong thøc

- Dïng thøc ¨n ®Ëm ®Æc trén nguyªn liÖu s½n

¨n hçn hîp hoμn chØnh. Nguyªn liÖu gåm ®ç cã ë ®Þa ph−¬ng.

t−¬ng, kh« ®ç, kh« l¹c, c¸, bét c¸, bét x−¬ng. Khèi

- Dïng thøc ¨n tù trén.

l−îng nhãm thøc ¨n nμy chiÕm 20-30% khèi l−îng

- Dïng thøc ¨n hçn hîp (hay c¸m bao) cña cç thøc ¨n hçn hîp. Yªu cÇu chÊt l−îng cç lo¹i thøc c«ng ty s¶n xuÊt thøc ¨n gia sóc cã uy tÝn.

¨n nμy lμ ®ç t−¬ng ph¶i ®−îc xö lý nhiÖt tr−íc khi Trong ch¨n nu«i lîn nÕu sö dông thøc ¨n tËn cho ¨n, cç lo¹i kh« ®ç, kh« l¹c cßn th¬m kh«ng mèc, kh«ng ®æi mμu, kh«ng ®æi mïi. Bét cçßn dông sÏ kh«ng b¶o ®¶m dinh d−ìng cho lîn t¨ng th¬m kh«ng lÉn t¹p chÊt, kh«ng thèi mèc, ®ãng tr−ëng vμ ph¸t triÓn; nÕu sö dông thøc ¨n c«ng hßn, tØ lÖ muèi kh«ng qu¸ 10%.

nghiÖp gi¸ thμnh rÊt cao, hiÖu qu¶ kinh tÕ thÊp;

+ Nhãm thøc ¨n bæ sung: tØ lÖ nhãm thøc ¨n sö dông thøc ¨n tù chÕ biÕn võa b¶o ®¶m ®ñ dinh nμy chiÕm rÊt Ýt trong thøc ¨n hçn hîp tõ 1-3%, d−ìng cho lîn ph¸t triÓn, võa h¹ gi¸ thμnh s¶n song v« cïng quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®−îc phÈm; tØ lÖ n¹c cao vμ tËn dông ®−îc cç nguån trong viÖc chÕ biÕn hçn hîp thøc ¨n hoμn chØnh.

nguyªn liÖu s½n cã cña cç n«ng hé. Tõ ®ã nhãm Nh÷ng thøc ¨n bæ sung nμy cung cÊp kho¸ng, nghiªn cøu ®Ò xuÊt ®−a ra quy tr×nh s¶n xuÊt vμ

vitamin vμ axit amin kh«ng thay thÕ th−êng thiÕu phèi trén thøc ¨n tù chÕ dïng trong ch¨n nu«i lîn trong thøc ¨n (ligin). Yªu cÇu chÊt l−îng cña cç nh− sau:

thøc ¨n nμy b¶o ®¶m kh«ng Èm mèc, ®ãng vãn, chuyÓn mμu, chuyÓn mïi, nªn chän mua cña cç

3.2. ChuÈn bÞ cç lo¹i nguyªn liÖu ®Ó trén

h·ng s¶n xuÊt cã uy tÝn, cßn h¹n sö dông kh«ng

thøc ¨n

bôc rçh bao vá.

+ Nhãm thøc ¨n giμu n¨ng l−îng gåm: nh÷ng

3.3. Kü thuËt chÕ biÕn phèi trén

thøc ¨n nhiÒu tinh bét, ®−êng nh− ng«, thãc, g¹o, c¸m g¹o, bét s¾n, bét khoai,... Khèi l−îng nhãm

+ NghiÒn nhá cç lo¹i nguyªn liÖu thøc ¨n: ®Ó

thøc ¨n nμy chiÕm tõ 70-80% khèi l−îng thøc ¨n b¶o ®¶m hçn hîp ®−îc trén ®Òu cç lo¹i thøc ¨n hçn hîp, yªu cÇu b¶o ®¶m kh«ng Èm, mèc, thèi (®é nguyªn liÖu ph¶i ®−îc nghiÒn nhá. Tuú tõng quy m«

Èm d−íi 13%), thøc ¨n ®−îc sμng s¹ch kh«ng bôi ch¨n nu«i lín hay nhá, cç hé ®Çu t− m¸y nghiÒn cã bÈn, kh«ng lÉn t¹p chÊt.

c«ng suÊt thÝch hîp, yªu cÇu khi nghiÒn m¸y ph¶i 35

36

https://thuviensach.vn

Tïy theo ®iÒu kiÖn cô thÓ cña tõng hé ch¨n

+ Nhãm thøc ¨n giμu protein: thøc ¨n giμu nu«i mμ sö dông cç ph−¬ng thøc sau: protein rÊt quan träng trong viÖc ch¨n nu«i lîn thÞt, tØ lÖ n¹c cao kh«ng thÓ thiÕu ®−îc trong thøc

- Dïng thøc ¨n ®Ëm ®Æc trén nguyªn liÖu s½n

¨n hçn hîp hoμn chØnh. Nguyªn liÖu gåm ®ç cã ë ®Þa ph−¬ng.

t−¬ng, kh« ®ç, kh« l¹c, c¸, bét c¸, bét x−¬ng. Khèi

- Dïng thøc ¨n tù trén.

l−îng nhãm thøc ¨n nμy chiÕm 20-30% khèi l−îng

- Dïng thøc ¨n hçn hîp (hay c¸m bao) cña cç thøc ¨n hçn hîp. Yªu cÇu chÊt l−îng cç lo¹i thøc c«ng ty s¶n xuÊt thøc ¨n gia sóc cã uy tÝn.

¨n nμy lμ ®ç t−¬ng ph¶i ®−îc xö lý nhiÖt tr−íc khi Trong ch¨n nu«i lîn nÕu sö dông thøc ¨n tËn cho ¨n, cç lo¹i kh« ®ç, kh« l¹c cßn th¬m kh«ng mèc, kh«ng ®æi mμu, kh«ng ®æi mïi. Bét cçßn dông sÏ kh«ng b¶o ®¶m dinh d−ìng cho lîn t¨ng th¬m kh«ng lÉn t¹p chÊt, kh«ng thèi mèc, ®ãng tr−ëng vμ ph¸t triÓn; nÕu sö dông thøc ¨n c«ng hßn, tØ lÖ muèi kh«ng qu¸ 10%.

nghiÖp gi¸ thμnh rÊt cao, hiÖu qu¶ kinh tÕ thÊp;

+ Nhãm thøc ¨n bæ sung: tØ lÖ nhãm thøc ¨n sö dông thøc ¨n tù chÕ biÕn võa b¶o ®¶m ®ñ dinh nμy chiÕm rÊt Ýt trong thøc ¨n hçn hîp tõ 1-3%, d−ìng cho lîn ph¸t triÓn, võa h¹ gi¸ thμnh s¶n song v« cïng quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®−îc phÈm; tØ lÖ n¹c cao vμ tËn dông ®−îc cç nguån trong viÖc chÕ biÕn hçn hîp thøc ¨n hoμn chØnh.

nguyªn liÖu s½n cã cña cç n«ng hé. Tõ ®ã nhãm Nh÷ng thøc ¨n bæ sung nμy cung cÊp kho¸ng, nghiªn cøu ®Ò xuÊt ®−a ra quy tr×nh s¶n xuÊt vμ

vitamin vμ axit amin kh«ng thay thÕ th−êng thiÕu phèi trén thøc ¨n tù chÕ dïng trong ch¨n nu«i lîn trong thøc ¨n (ligin). Yªu cÇu chÊt l−îng cña cç nh− sau:

thøc ¨n nμy b¶o ®¶m kh«ng Èm mèc, ®ãng vãn, chuyÓn mμu, chuyÓn mïi, nªn chän mua cña cç

3.2. ChuÈn bÞ cç lo¹i nguyªn liÖu ®Ó trén

h·ng s¶n xuÊt cã uy tÝn, cßn h¹n sö dông kh«ng

thøc ¨n

bôc rçh bao vá.

+ Nhãm thøc ¨n giμu n¨ng l−îng gåm: nh÷ng

3.3. Kü thuËt chÕ biÕn phèi trén

thøc ¨n nhiÒu tinh bét, ®−êng nh− ng«, thãc, g¹o, c¸m g¹o, bét s¾n, bét khoai,... Khèi l−îng nhãm

+ NghiÒn nhá cç lo¹i nguyªn liÖu thøc ¨n: ®Ó

thøc ¨n nμy chiÕm tõ 70-80% khèi l−îng thøc ¨n b¶o ®¶m hçn hîp ®−îc trén ®Òu cç lo¹i thøc ¨n hçn hîp, yªu cÇu b¶o ®¶m kh«ng Èm, mèc, thèi (®é nguyªn liÖu ph¶i ®−îc nghiÒn nhá. Tuú tõng quy m«

Èm d−íi 13%), thøc ¨n ®−îc sμng s¹ch kh«ng bôi ch¨n nu«i lín hay nhá, cç hé ®Çu t− m¸y nghiÒn cã bÈn, kh«ng lÉn t¹p chÊt.

c«ng suÊt thÝch hîp, yªu cÇu khi nghiÒn m¸y ph¶i 35

36

https://thuviensach.vn

®−îc vÖ sinh s¹ch sÏ kh«ng lÉn cç lo¹i thøc ¨n khç.

* Chó ý: Khi phèi hîp khÈu phÇn cÇn l−u ý Sö dông sμng cã m¾t sμng nhá 2 mm.

®Õn tØ lÖ tèi ®a cña mét sè nguyªn liÖu.

+ C©n khèi l−îng tõng lo¹i thøc ¨n nguyªn

- Khoai m×: cã chøa HCN rÊt ®éc, nªn sö dông liÖu ®· nghiÒn nhá: c¨n cø vμo nhu cÇu tiªu chuÈn nguyªn liÖu ®· qua chÕ biÕn.

tõng lo¹i lîn, tõng giai ®o¹n sinh tr−ëng ph¸t

- §Ëu nμnh ph¶i ®−îc rang chÝn, nh−ng kh«ng triÓn ®Ó phèi trén khÈu phÇn thøc ¨n phï hîp nªn rang ch¸y, nÕu cho ¨n sèng dÔ g©y tiªu ch¶y.

nhÊt vμ c¨n cø vμo gi¸ thμnh, gi¸ trÞ dinh d−ìng tõng lo¹i thøc ¨n nguyªn liÖu ®Ó lùa chän cç

- Bét c¸: sö dông bét c¸ lo¹i tèt, kh«ng nªn ®Ó

nguyªn liÖu thøc ¨n hçn hîp cã gi¸ thμnh rÎ nhÊt, lÉn s¹n, c¸t…

tèt nhÊt. Nguyªn t¾c lμ thøc ¨n hçn hîp cμng

- Premix: lμ chÕ phÈm bæ sung thªm axit nhiÒu lo¹i thøc ¨n nguyªn liÖu cμng tèt. Cç c«ng amin, vitamin, kho¸ng vi l−îng… Premix cã nhiÒu thøc phèi trén khÈu phÇn thøc ¨n cho lîn theo lo¹i khç nhau Aminaxit (Mü), Vitamin (NhËt), tõng lo¹i, tõng giai ®o¹n sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn Embavit (Anh), premix cho cç lo¹i lîn sè 1-4

cña lîn thÞt nh− sau:

(Bayer), Polypac (§¹i häc N«ng l©m Thμnh phè Hå ChÝ Minh). LiÒu l−îng theo sù chØ dÉn cña c¬

B¶ng 5: C«ng thøc phèi hîp khÈu phÇn cho lîn lai së s¶n xuÊt.

(ngo¹i x néi): nu«i thÞt theo ba giai ®o¹n Lo¹i thøc ¨n

Lîn tõ

Lîn tõ

Lîn tõ

3.4. ChÕ ®é cho ¨n

STT

nguyªn liÖu (%)

10-30 kg

31-60 kg

61-100 kg

Khi lîn míi mua vÒ cho ë chuång riªng cμng 1 Bçng

r−îu 18

40

46

xa lîn cò cμng tèt. Ngμy ®Çu kh«ng nªn t¾m lîn, 2 C¸m

g¹o

42

42

40

nªn cho lîn ¨n (nhÊt lμ lîn con) ¨n kho¶ng 1/2

3 TÊm

20

-

-

nhu cÇu, sau 3 ngμy míi cho ¨n no, thêi gian ®Çu 4 Bét

c¸

8

6

6

sö dông cïng lo¹i thøc ¨n víi n¬i b¸n lîn, sau ®ã 5

Kh« ®ç t−¬ng 10 10 6

nÕu thay ®æi lo¹i thøc ¨n th× ph¶i thay ®æi tõ tõ.

6 Bét

x−¬ng 1

1

1

C¨n cø vμo ®Æc ®iÓm ph¸t triÓn cña lîn vμ

7

Premix - VTM

1

1

1

®iÒu kiÖn ch¨n nu«i cña tõng hé mμ cã hai ph−¬ng 8 Tæng

sè

100

100

100

thøc cho ¨n:

9 N¨ng

l−îng trao

3.104 3.010 2.918

®æi (kcal/kg)

- Ph−¬ng thøc cho ¨n tù do: cho lîn ¨n tù do 10

Protein th« (%)

14,50

15,28

13,50

theo nhu cÇu tõ cai s÷a ®Õn xuÊt chuång. Ph−¬ng thøc nμy cã −u vμ khuyÕt ®iÓm nh− sau: 37

38

https://thuviensach.vn

®−îc vÖ sinh s¹ch sÏ kh«ng lÉn cç lo¹i thøc ¨n khç.

* Chó ý: Khi phèi hîp khÈu phÇn cÇn l−u ý Sö dông sμng cã m¾t sμng nhá 2 mm.

®Õn tØ lÖ tèi ®a cña mét sè nguyªn liÖu.

+ C©n khèi l−îng tõng lo¹i thøc ¨n nguyªn

- Khoai m×: cã chøa HCN rÊt ®éc, nªn sö dông liÖu ®· nghiÒn nhá: c¨n cø vμo nhu cÇu tiªu chuÈn nguyªn liÖu ®· qua chÕ biÕn.

tõng lo¹i lîn, tõng giai ®o¹n sinh tr−ëng ph¸t

- §Ëu nμnh ph¶i ®−îc rang chÝn, nh−ng kh«ng triÓn ®Ó phèi trén khÈu phÇn thøc ¨n phï hîp nªn rang ch¸y, nÕu cho ¨n sèng dÔ g©y tiªu ch¶y.

nhÊt vμ c¨n cø vμo gi¸ thμnh, gi¸ trÞ dinh d−ìng tõng lo¹i thøc ¨n nguyªn liÖu ®Ó lùa chän cç

- Bét c¸: sö dông bét c¸ lo¹i tèt, kh«ng nªn ®Ó

nguyªn liÖu thøc ¨n hçn hîp cã gi¸ thμnh rÎ nhÊt, lÉn s¹n, c¸t…

tèt nhÊt. Nguyªn t¾c lμ thøc ¨n hçn hîp cμng

- Premix: lμ chÕ phÈm bæ sung thªm axit nhiÒu lo¹i thøc ¨n nguyªn liÖu cμng tèt. Cç c«ng amin, vitamin, kho¸ng vi l−îng… Premix cã nhiÒu thøc phèi trén khÈu phÇn thøc ¨n cho lîn theo lo¹i khç nhau Aminaxit (Mü), Vitamin (NhËt), tõng lo¹i, tõng giai ®o¹n sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn Embavit (Anh), premix cho cç lo¹i lîn sè 1-4

cña lîn thÞt nh− sau:

(Bayer), Polypac (§¹i häc N«ng l©m Thμnh phè Hå ChÝ Minh). LiÒu l−îng theo sù chØ dÉn cña c¬

B¶ng 5: C«ng thøc phèi hîp khÈu phÇn cho lîn lai së s¶n xuÊt.

(ngo¹i x néi): nu«i thÞt theo ba giai ®o¹n Lo¹i thøc ¨n

Lîn tõ

Lîn tõ

Lîn tõ

3.4. ChÕ ®é cho ¨n

STT

nguyªn liÖu (%)

10-30 kg

31-60 kg

61-100 kg

Khi lîn míi mua vÒ cho ë chuång riªng cμng 1 Bçng

r−îu 18

40

46

xa lîn cò cμng tèt. Ngμy ®Çu kh«ng nªn t¾m lîn, 2 C¸m

g¹o

42

42

40

nªn cho lîn ¨n (nhÊt lμ lîn con) ¨n kho¶ng 1/2

3 TÊm

20

-

-

nhu cÇu, sau 3 ngμy míi cho ¨n no, thêi gian ®Çu 4 Bét

c¸

8

6

6

sö dông cïng lo¹i thøc ¨n víi n¬i b¸n lîn, sau ®ã 5

Kh« ®ç t−¬ng 10 10 6

nÕu thay ®æi lo¹i thøc ¨n th× ph¶i thay ®æi tõ tõ.

6 Bét

x−¬ng 1

1

1

C¨n cø vμo ®Æc ®iÓm ph¸t triÓn cña lîn vμ

7

Premix - VTM

1

1

1

®iÒu kiÖn ch¨n nu«i cña tõng hé mμ cã hai ph−¬ng 8 Tæng

sè

100

100

100

thøc cho ¨n:

9 N¨ng

l−îng trao

3.104 3.010 2.918

®æi (kcal/kg)

- Ph−¬ng thøc cho ¨n tù do: cho lîn ¨n tù do 10

Protein th« (%)

14,50

15,28

13,50

theo nhu cÇu tõ cai s÷a ®Õn xuÊt chuång. Ph−¬ng thøc nμy cã −u vμ khuyÕt ®iÓm nh− sau: 37

38

https://thuviensach.vn

+ ¦u ®iÓm: lîn mau lín nªn thêi gian nu«i III. phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh

ng¾n, quay vßng vèn nhanh.

1. Phßng ngõa dÞch bÖnh

+ KhuyÕt ®iÓm: kh«ng tiÕt kiÖm ®−îc thøc ¨n, lîn cã tØ lÖ mì cao.

1.1. VÖ sinh chuång tr¹i

- Ph−¬ng thøc cho ¨n ®Þnh l−îng:

- Ng¨n cçh khu vùc ch¨n nu«i lîn víi cç sóc Heo d−íi 60 kg: ë giai ®o¹n nμy cho ¨n tù do vËt khç nh− chã, mÌo…

theo nhu cÇu ph¸t triÓn cña lîn (ë giai ®o¹n d−íi

- Röa vμ phun thuèc s¸t trïng chuång tr¹i s¹ch 30 kg nªn cho lîn ¨n nhiÒu b÷a trong ngμy).

sÏ Ýt nhÊt 3-7 ngμy tr−íc khi th¶ lîn vμo chuång.

Tõ 61 kg ®Õn lóc giÕt thÞt: ë giai ®o¹n nμy nÕu

- H»ng ngμy ph¶i quÐt ph©n trong chuång, gi÷

cho ¨n nhiÒu lîn sÏ mËp do tÝch lòy mì, nªn cho cho chuång lu«n kh« r¸o, s¹ch sÏ.

¨n h¹n chÕ kho¶ng 2,3-2,7 kg/con/ngμy vμ sö dông

- Xö lý xç chÕt gia sóc nghiªm ngÆt: ch«n

®óng lo¹i thøc ¨n dμnh cho lo¹i lîn nμy. Ph−¬ng s©u, ®èt...

thøc nμy cã −u vμ khuyÕt ®iÓm nh− sau:

- Röa chuång s¹ch sÏ, phun thuèc s¸t trïng vμ

+ ¦u ®iÓm: tiÕt kiÖm ®−îc thøc ¨n, lîn cã tØ lÖ

diÖt ruåi, muçi.

n¹c cao h¬n ph−¬ng thøc cho ¨n tù do.

+ KhuyÕt ®iÓm: thêi gian nu«i kÐo dμi.

1.2. VÖ sinh thøc ¨n vμ n−íc uèng

N−íc uèng cho lîn ph¶i s¹ch sÏ vμ ®ñ l−îng

- Th−êng xuyªn kiÓm tra thøc ¨n tr−íc khi n−íc theo nhu cÇu.

cho lîn ¨n, thøc ¨n ph¶i b¶o ®¶m chÊt l−îng, kh«ng bÞ thiu, thèi, mèc… NÕu sö dông thøc ¨n tù 4. Ch¨m sãc

trén th× ®Þnh kú ph¶i trén kh¸ng sinh vμo thøc ¨n

- Lu«n b¶o ®¶m ®μn lîn s¹ch sÏ, tho¸ng m¸t,

®Ó ngõa bÖnh cho lîn.

khu vùc ch¨n nu«i ph¶i yªn tÜnh, kh«ng x¸o trén

- N−íc uèng ph¶i ®ñ, s¹ch vμ kh«ng bÞ nhiÔm bÈn.

¶nh h−ëng ®Õn lîn.

1.3. Tiªm phßng cho lîn

- Th−êng xuyªn kiÓm tra, ph¸t hiÖn nh÷ng tr−êng hîp bÊt th−êng x¶y ra. §¸nh dÊu theo dâi, Lîn n¸i

kiÓm tra thøc ¨n h»ng ngμy ®Ó ®iÒu chØnh kÞp thêi.

- Tr−íc khi phèi gièng cÇn chÝch ngõa ®Çy ®ñ

- Th−êng xuyªn kiÓm tra n−íc uèng, thøc ¨n cç lo¹i v¾cxin phßng bÖnh dÞch t¶, tô huyÕt tr−íc khi dïng.

trïng, phã th−¬ng hμn.

39

40

https://thuviensach.vn

+ ¦u ®iÓm: lîn mau lín nªn thêi gian nu«i III. phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh

ng¾n, quay vßng vèn nhanh.

1. Phßng ngõa dÞch bÖnh

+ KhuyÕt ®iÓm: kh«ng tiÕt kiÖm ®−îc thøc ¨n, lîn cã tØ lÖ mì cao.

1.1. VÖ sinh chuång tr¹i

- Ph−¬ng thøc cho ¨n ®Þnh l−îng:

- Ng¨n cçh khu vùc ch¨n nu«i lîn víi cç sóc Heo d−íi 60 kg: ë giai ®o¹n nμy cho ¨n tù do vËt khç nh− chã, mÌo…

theo nhu cÇu ph¸t triÓn cña lîn (ë giai ®o¹n d−íi

- Röa vμ phun thuèc s¸t trïng chuång tr¹i s¹ch 30 kg nªn cho lîn ¨n nhiÒu b÷a trong ngμy).

sÏ Ýt nhÊt 3-7 ngμy tr−íc khi th¶ lîn vμo chuång.

Tõ 61 kg ®Õn lóc giÕt thÞt: ë giai ®o¹n nμy nÕu

- H»ng ngμy ph¶i quÐt ph©n trong chuång, gi÷

cho ¨n nhiÒu lîn sÏ mËp do tÝch lòy mì, nªn cho cho chuång lu«n kh« r¸o, s¹ch sÏ.

¨n h¹n chÕ kho¶ng 2,3-2,7 kg/con/ngμy vμ sö dông

- Xö lý xç chÕt gia sóc nghiªm ngÆt: ch«n

®óng lo¹i thøc ¨n dμnh cho lo¹i lîn nμy. Ph−¬ng s©u, ®èt...

thøc nμy cã −u vμ khuyÕt ®iÓm nh− sau:

- Röa chuång s¹ch sÏ, phun thuèc s¸t trïng vμ

+ ¦u ®iÓm: tiÕt kiÖm ®−îc thøc ¨n, lîn cã tØ lÖ

diÖt ruåi, muçi.

n¹c cao h¬n ph−¬ng thøc cho ¨n tù do.

+ KhuyÕt ®iÓm: thêi gian nu«i kÐo dμi.

1.2. VÖ sinh thøc ¨n vμ n−íc uèng

N−íc uèng cho lîn ph¶i s¹ch sÏ vμ ®ñ l−îng

- Th−êng xuyªn kiÓm tra thøc ¨n tr−íc khi n−íc theo nhu cÇu.

cho lîn ¨n, thøc ¨n ph¶i b¶o ®¶m chÊt l−îng, kh«ng bÞ thiu, thèi, mèc… NÕu sö dông thøc ¨n tù 4. Ch¨m sãc

trén th× ®Þnh kú ph¶i trén kh¸ng sinh vμo thøc ¨n

- Lu«n b¶o ®¶m ®μn lîn s¹ch sÏ, tho¸ng m¸t,

®Ó ngõa bÖnh cho lîn.

khu vùc ch¨n nu«i ph¶i yªn tÜnh, kh«ng x¸o trén

- N−íc uèng ph¶i ®ñ, s¹ch vμ kh«ng bÞ nhiÔm bÈn.

¶nh h−ëng ®Õn lîn.

1.3. Tiªm phßng cho lîn

- Th−êng xuyªn kiÓm tra, ph¸t hiÖn nh÷ng tr−êng hîp bÊt th−êng x¶y ra. §¸nh dÊu theo dâi, Lîn n¸i

kiÓm tra thøc ¨n h»ng ngμy ®Ó ®iÒu chØnh kÞp thêi.

- Tr−íc khi phèi gièng cÇn chÝch ngõa ®Çy ®ñ

- Th−êng xuyªn kiÓm tra n−íc uèng, thøc ¨n cç lo¹i v¾cxin phßng bÖnh dÞch t¶, tô huyÕt tr−íc khi dïng.

trïng, phã th−¬ng hμn.

39

40

https://thuviensach.vn

- §Þnh kú chÝch ngõa cho lîn n¸i cç bÖnh gi¶

Lîn bÖnh thÓ hiÖn: sèt cao mÊy ngμy ®Çu d¹i, parvovirus, viªm phæi, bÖnh tai xanh theo sù (41-420C), ¨n Ýt hoÆc bá ¨n, uèng n−íc nhiÒu, h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt.

ch¶y n−íc m¾t, n−íc mòi, m¾t cã nhiÒu dö tr¾ng, n»m mét chç, trªn da cã nh÷ng ®¸m tô Lîn con

m¸u ®á lÊm tÊm, tËp trung ë tai, mâm vμ bèn

- ChÝch ngõa ®Çy ®ñ cç lo¹i v¾cxin phßng ch©n. Sau ®ã, nhiÖt ®é cña lîn gi¶m thÊp h¬n bÖnh phã th−¬ng hμn, tô huyÕt trïng, dÞch t¶, sau nhiÖt ®é b×nh th−êng (37-37,50C), vμ lîn Øa ch¶y 2-3 tuÇn chÝch lÆp l¹i lÇn hai.

liªn tôc. Ph©n lóc ®Çu t¸o, sau Øa láng vät cÇn

- B¾t buéc chÝch ngõa bÖnh lë måm long mãng vμ

c©u, ph©n mμu x¸m xanh hoÆc x¸m vμng, cã mïi cÊp giÊy chøng nhËn tiªm phßng bÖnh lë måm long tanh nh− mïi c¸ mÌ.

mãng theo sù h−íng dÉn cña tr¹m thó y ®Þa ph−¬ng.

Lîn gÇy réc, da nh¨n nheo do mÊt n−íc, cuèi cïng sÏ chÕt do kiÖt søc sau thêi gian bÞ bÖnh 2. Mét sè bÖnh phæ biÕn cña lîn vμ cçh (trung b×nh tõ 3-7 ngμy).

phßng trÞ

Lîn n¸i mang thai sÏ s¶y thai khi bÞ bÖnh dÞch t¶. Lîn n¸i ®−îc tiªm v¾cxin phßng bÖnh vÉn cã

2.1. BÖnh dÞch t¶ lîn

thÓ mang virus dÞch t¶, th¶i virus, l©y nhiÔm cho BÖnh dÞch t¶ lîn lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm lîn con vμ lîn trong cïng chuång.

g©y ra do virus dÞch t¶ ph©n bè réng ë cç vïng

- BÖnh tÝch: mæ lîn èm, thÊy l¸ lçh nhåi m¸u s¶n xuÊt ë n−íc ta, x¶y ra quanh n¨m, nh−ng s−ng cém h×nh r¨ng c−a, cã mμu tÝm sÉm, van håi th−êng xuÊt hiÖn nhiÒu tõ cuèi mïa ®«ng sang manh trμng cã nh÷ng vÕt loÐt næi gê, phñ bùa vμng mïa xu©n (vμo dÞp TÕt ©m lÞch).

x¸m, h¹ch l©m ba s−ng, c¾t ngang tr«ng gièng nh−

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do virus dÞch t¶

®¸ hoa c−¬ng, bμng quang cã tô huyÕt vμ xuÊt huyÕt lîn. Lîn n¸i ®· tiªm v¾cxin phßng bÖnh vÉn cã thÓ

®á, thËn cã lÊm tÊm tô huyÕt trªn mÆt.

nhiÔm virus, th¶i virus ra m«i tr−êng tù nhiªn,

§−êng l©y truyÒn bÖnh: bÖnh l©y lan chñ yÕu lμm l©y nhiÔm sang lîn con.

qua ®−êng tiªu hãa do lîn khoÎ ¨n uèng ph¶i Virus cã thÓ tån t¹i ngoμi m«i tr−êng tù nhiªn tõ virus cã trong thøc ¨n vμ n−íc uèng.

1-2 ngμy, ¸nh n¾ng mÆt trêi vμ cç thuèc s¸t trïng Lîn ë cç løa tuæi ®Òu cã thÓ nhiÔm virus dÞch (Han Iodin, Virkon, v«i bét) ®Òu diÖt ®−îc virus.

t¶ vμ ph¸t bÖnh nÕu tr−íc ®ã ch−a ®−îc tiªm TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh tõ 2-4 ngμy.

v¾cxin phßng bÖnh.

41

42

https://thuviensach.vn

- §Þnh kú chÝch ngõa cho lîn n¸i cç bÖnh gi¶

Lîn bÖnh thÓ hiÖn: sèt cao mÊy ngμy ®Çu d¹i, parvovirus, viªm phæi, bÖnh tai xanh theo sù (41-420C), ¨n Ýt hoÆc bá ¨n, uèng n−íc nhiÒu, h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt.

ch¶y n−íc m¾t, n−íc mòi, m¾t cã nhiÒu dö tr¾ng, n»m mét chç, trªn da cã nh÷ng ®¸m tô Lîn con

m¸u ®á lÊm tÊm, tËp trung ë tai, mâm vμ bèn

- ChÝch ngõa ®Çy ®ñ cç lo¹i v¾cxin phßng ch©n. Sau ®ã, nhiÖt ®é cña lîn gi¶m thÊp h¬n bÖnh phã th−¬ng hμn, tô huyÕt trïng, dÞch t¶, sau nhiÖt ®é b×nh th−êng (37-37,50C), vμ lîn Øa ch¶y 2-3 tuÇn chÝch lÆp l¹i lÇn hai.

liªn tôc. Ph©n lóc ®Çu t¸o, sau Øa láng vät cÇn

- B¾t buéc chÝch ngõa bÖnh lë måm long mãng vμ

c©u, ph©n mμu x¸m xanh hoÆc x¸m vμng, cã mïi cÊp giÊy chøng nhËn tiªm phßng bÖnh lë måm long tanh nh− mïi c¸ mÌ.

mãng theo sù h−íng dÉn cña tr¹m thó y ®Þa ph−¬ng.

Lîn gÇy réc, da nh¨n nheo do mÊt n−íc, cuèi cïng sÏ chÕt do kiÖt søc sau thêi gian bÞ bÖnh 2. Mét sè bÖnh phæ biÕn cña lîn vμ cçh (trung b×nh tõ 3-7 ngμy).

phßng trÞ

Lîn n¸i mang thai sÏ s¶y thai khi bÞ bÖnh dÞch t¶. Lîn n¸i ®−îc tiªm v¾cxin phßng bÖnh vÉn cã

2.1. BÖnh dÞch t¶ lîn

thÓ mang virus dÞch t¶, th¶i virus, l©y nhiÔm cho BÖnh dÞch t¶ lîn lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm lîn con vμ lîn trong cïng chuång.

g©y ra do virus dÞch t¶ ph©n bè réng ë cç vïng

- BÖnh tÝch: mæ lîn èm, thÊy l¸ lçh nhåi m¸u s¶n xuÊt ë n−íc ta, x¶y ra quanh n¨m, nh−ng s−ng cém h×nh r¨ng c−a, cã mμu tÝm sÉm, van håi th−êng xuÊt hiÖn nhiÒu tõ cuèi mïa ®«ng sang manh trμng cã nh÷ng vÕt loÐt næi gê, phñ bùa vμng mïa xu©n (vμo dÞp TÕt ©m lÞch).

x¸m, h¹ch l©m ba s−ng, c¾t ngang tr«ng gièng nh−

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do virus dÞch t¶

®¸ hoa c−¬ng, bμng quang cã tô huyÕt vμ xuÊt huyÕt lîn. Lîn n¸i ®· tiªm v¾cxin phßng bÖnh vÉn cã thÓ

®á, thËn cã lÊm tÊm tô huyÕt trªn mÆt.

nhiÔm virus, th¶i virus ra m«i tr−êng tù nhiªn,

§−êng l©y truyÒn bÖnh: bÖnh l©y lan chñ yÕu lμm l©y nhiÔm sang lîn con.

qua ®−êng tiªu hãa do lîn khoÎ ¨n uèng ph¶i Virus cã thÓ tån t¹i ngoμi m«i tr−êng tù nhiªn tõ virus cã trong thøc ¨n vμ n−íc uèng.

1-2 ngμy, ¸nh n¾ng mÆt trêi vμ cç thuèc s¸t trïng Lîn ë cç løa tuæi ®Òu cã thÓ nhiÔm virus dÞch (Han Iodin, Virkon, v«i bét) ®Òu diÖt ®−îc virus.

t¶ vμ ph¸t bÖnh nÕu tr−íc ®ã ch−a ®−îc tiªm TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh tõ 2-4 ngμy.

v¾cxin phßng bÖnh.

41

42

https://thuviensach.vn

- Ph¸t hiÖn bÖnh: c¨n cø vμo cç dÊu hiÖu l©m

- Nguyªn nh©n bÖnh: bÖnh g©y ra do virus sμng: sèt rÊt cao, gi¶m nhiÖt ®é vμ Øa ch¶y nÆng, thuéc nhãm chñng H1N1 (gäi lμ Virus A H1N1).

ph©n cã mïi tanh kh¼n, cã vÕt loÐt ë van håi Ngoμi ra, ng−êi ta còng xç ®Þnh virus cóm A manh trμng (chç ruét non nèi víi ruét giμ), l¸ lçh H3N2 vμ virus A H1N2 còng g©y bÖnh cho lîn, nhåi huyÕt s−ng næi cém nh− h×nh r¨ng c−a ë nh−ng ®éc lùc cña hai chñng virus nμy thÊp xung quanh…

h¬n vμ g©y thÓ bÖnh cóm nhÑ h¬n ë lîn. Virus

- §iÒu trÞ: hiÖn ch−a cã thuèc ®iÒu trÞ bÖnh tån t¹i ®−îc 2-3 tuÇn ë m«i tr−êng tù nhiªn, bÞ

dÞch t¶ lîn.

diÖt ë nhiÖt ®é 65-700C vμ cç thuèc s¸t trïng

- Phßng bÖnh:

th«ng th−êng.

+ Tiªm v¾cxin phßng bÖnh dÞch t¶ lîn theo TriÖu chøng:

®Þnh kú: 6 th¸ng/lÇn. Tiªm v¾cxin bæ xung cho lîn Thêi gian ñ bÖnh tõ 3 ngμy.

con løa tuæi 30-45 ngμy.

Lîn m¾c bÖnh th−êng ë løa tuæi 1-3 th¸ng.

+ Ph¸t hiÖn sím lîn bÖnh ®Ó xö lý: lîn chÕt Cç triÖu chøng ë lîn bÖnh: sèt cao 41,5-42,50C, ly ph¶i ch«n s©u gi÷a hai líp v«i bét.

b× tõ 2-3 ngμy; khi sèt lîn run r¶y n»m tôm l¹i víi

+ Chuång tr¹i kh« s¹ch, ®Þnh kú phun thuèc nhau, ch¶y n−íc m¾t, n−íc mòi, ho vμ thë khã.

s¸t trïng (Han Iodin 5%, Virkon). Chuång cã lîn BÖnh l©y rÊt nhanh nªn chØ sau 1-2 ngμy, ®μn lîn èm, lîn chÕt ph¶i dän s¹ch, r¾c v«i bét, ®Ó trèng trong c¬ së ch¨n nu«i vμ trong th«n xãm ®Òu m¾c 2-3 tuÇn míi nu«i lîn trë l¹i.

bÖnh; lîn ¨n kÐm hoÆc bá ¨n, chØ uèng n−íc. Mét

+ Khi cã dÞch x¶y ra kh«ng ®−îc xuÊt, nhËp sè lîn ho vμ thë khã t¨ng lªn do viªm phæi nÆng cã lîn vμ giÕt mæ.

thÓ chÕt, nh−ng tØ lÖ chÕt thÊp, kho¶ng 1%. Sau

+ Khi nhËp lîn míi ph¶i nu«i cçh ly hai tuÇn, 3-4 ngμy, ®μn lîn gi¶m sèt, ¨n uèng trë l¹i vμ

lîn kh«ng cã dÊu hiÖu bÖnh míi cho nhËp ®μn.

bÖnh håi phôc nhanh.

ë ViÖt Nam, bÖnh cóm lîn chØ x¶y ra ë lîn

2.2. BÖnh cóm lîn

víi thÓ bÖnh nhÑ, lîn chÕt rÊt Ýt ch−a thÊy l©y BÖnh cóm lîn lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp sang ng−êi.

tÝnh l©y lan nhanh víi cç triÖu chøng ®Æc tr−ng ë

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh, thÊy niªm lîn: sèt cao, ho vμ thë khã do viªm ®−êng h« hÊp.

m¹c mòi vμ phÕ qu¶n tô huyÕt ®á vμ cã nhiÒu dÞch BÖnh cã thÓ tõ lîn bÖnh l©y sang ng−êi.

vμ bät khÝ; cç thuú phæi bÞ viªm vμ tô huyÕt ®á 43

44

https://thuviensach.vn

- Ph¸t hiÖn bÖnh: c¨n cø vμo cç dÊu hiÖu l©m

- Nguyªn nh©n bÖnh: bÖnh g©y ra do virus sμng: sèt rÊt cao, gi¶m nhiÖt ®é vμ Øa ch¶y nÆng, thuéc nhãm chñng H1N1 (gäi lμ Virus A H1N1).

ph©n cã mïi tanh kh¼n, cã vÕt loÐt ë van håi Ngoμi ra, ng−êi ta còng xç ®Þnh virus cóm A manh trμng (chç ruét non nèi víi ruét giμ), l¸ lçh H3N2 vμ virus A H1N2 còng g©y bÖnh cho lîn, nhåi huyÕt s−ng næi cém nh− h×nh r¨ng c−a ë nh−ng ®éc lùc cña hai chñng virus nμy thÊp xung quanh…

h¬n vμ g©y thÓ bÖnh cóm nhÑ h¬n ë lîn. Virus

- §iÒu trÞ: hiÖn ch−a cã thuèc ®iÒu trÞ bÖnh tån t¹i ®−îc 2-3 tuÇn ë m«i tr−êng tù nhiªn, bÞ

dÞch t¶ lîn.

diÖt ë nhiÖt ®é 65-700C vμ cç thuèc s¸t trïng

- Phßng bÖnh:

th«ng th−êng.

+ Tiªm v¾cxin phßng bÖnh dÞch t¶ lîn theo TriÖu chøng:

®Þnh kú: 6 th¸ng/lÇn. Tiªm v¾cxin bæ xung cho lîn Thêi gian ñ bÖnh tõ 3 ngμy.

con løa tuæi 30-45 ngμy.

Lîn m¾c bÖnh th−êng ë løa tuæi 1-3 th¸ng.

+ Ph¸t hiÖn sím lîn bÖnh ®Ó xö lý: lîn chÕt Cç triÖu chøng ë lîn bÖnh: sèt cao 41,5-42,50C, ly ph¶i ch«n s©u gi÷a hai líp v«i bét.

b× tõ 2-3 ngμy; khi sèt lîn run r¶y n»m tôm l¹i víi

+ Chuång tr¹i kh« s¹ch, ®Þnh kú phun thuèc nhau, ch¶y n−íc m¾t, n−íc mòi, ho vμ thë khã.

s¸t trïng (Han Iodin 5%, Virkon). Chuång cã lîn BÖnh l©y rÊt nhanh nªn chØ sau 1-2 ngμy, ®μn lîn èm, lîn chÕt ph¶i dän s¹ch, r¾c v«i bét, ®Ó trèng trong c¬ së ch¨n nu«i vμ trong th«n xãm ®Òu m¾c 2-3 tuÇn míi nu«i lîn trë l¹i.

bÖnh; lîn ¨n kÐm hoÆc bá ¨n, chØ uèng n−íc. Mét

+ Khi cã dÞch x¶y ra kh«ng ®−îc xuÊt, nhËp sè lîn ho vμ thë khã t¨ng lªn do viªm phæi nÆng cã lîn vμ giÕt mæ.

thÓ chÕt, nh−ng tØ lÖ chÕt thÊp, kho¶ng 1%. Sau

+ Khi nhËp lîn míi ph¶i nu«i cçh ly hai tuÇn, 3-4 ngμy, ®μn lîn gi¶m sèt, ¨n uèng trë l¹i vμ

lîn kh«ng cã dÊu hiÖu bÖnh míi cho nhËp ®μn.

bÖnh håi phôc nhanh.

ë ViÖt Nam, bÖnh cóm lîn chØ x¶y ra ë lîn

2.2. BÖnh cóm lîn

víi thÓ bÖnh nhÑ, lîn chÕt rÊt Ýt ch−a thÊy l©y BÖnh cóm lîn lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp sang ng−êi.

tÝnh l©y lan nhanh víi cç triÖu chøng ®Æc tr−ng ë

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh, thÊy niªm lîn: sèt cao, ho vμ thë khã do viªm ®−êng h« hÊp.

m¹c mòi vμ phÕ qu¶n tô huyÕt ®á vμ cã nhiÒu dÞch BÖnh cã thÓ tõ lîn bÖnh l©y sang ng−êi.

vμ bät khÝ; cç thuú phæi bÞ viªm vμ tô huyÕt ®á 43

44

https://thuviensach.vn

tõng ®¸m. NÕu cã viªm kÕ ph¸t do vi khuÈn, phæi Khi ®iÒu trÞ cÇn theo liÒu h−íng dÉn ghi ë bÞ tô huyÕt, x−ng thòng, c¾t ra cã nhiÒu dÞch mñ.

hép thuèc.

- §−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan: bÖnh

+ Ch÷a nhiÔm khuÈn thø ph¸t:

l©y truyÒn qua ®−êng h« hÊp khi lîn khoÎ hÝt thë Tiªm mét trong cç lo¹i thuèc sau:

kh«ng khÝ cã virus. Virus vμo niªm m¹c mòi vμ

Septiofure: (Hamseft, Septisus, Navet - cell).

phÕ qu¶n ®i vμo m¸u, t¨ng lªn rÊt nhanh vμ g©y LiÒu dïng: 01 ml/15 kg thÓ träng lîn/ngμy. Cçh bÖnh cho lîn.

mét ngμy, tiªm mét ngμy. Tiªm 1-2 liÒu kÓ trªn.

- BÖnh x¶y ra ë lîn cã thÓ l©y sang ng−êi: Florfenicol (Hanflor, Flocol). LiÒu dïng: bÖnh th−êng x¶y ra trong cç th¸ng cã thêi tiÕt 01 ml/20 kg thÓ träng/ngμy. Dïng thuèc ba ngμy liÒn.

l¹nh Èm, tõ mïa ®«ng ®Õn ®Çu mïa xu©n.

Enrovet 50T (Ennrofloxacin): LiÒu dïng:

+ C¨n cø vμo triÖu chøng l©m sμng ®Ó ph¸t 01 ml/15 kg thÓ träng/ngμy. Dïng ba ngμy liÒn.

hiÖn bÖnh: bÖnh l©y lan rÊt nhanh, bÖnh x¶y ra ë

+ Trî søc vμ n©ng cao thÓ träng:

lîn con tõ 1-3 th¸ng tuæi víi triÖu chøng sèt cao, Tiªm vitamin B1, vitamin C, Cafein vμ cho lîn ho vμ thë khã; nh−ng tØ lÖ chÕt thÊp: 1% so víi sè uèng dung dÞch ®iÖn gi¶i (Oresol, Electrolytes).

lîn bÖnh.

- Phßng bÖnh:

+ LÊy bÖnh phÈm göi ®Õn cç phßng chÈn

+ Thùc hiÖn tèt vÖ sinh chuång tr¹i vμ m«i

®o¸n thó y ®Ó ph©n lËp xç ®Þnh virus vμ lμm cç tr−êng ch¨n nu«i: dän vÖ sinh chuång h»ng ngμy; ph¶n øng huyÕt thanh.

®Þnh kú sö dông thuèc s¸t trïng (Iodine,

- §iÒu trÞ: ch−a cã thuèc ®Æc hiÖu ®iÒu trÞ bÖnh Benkocid, v«i bét…) 2 tuÇn/lÇn; b¶o ®¶m chuång cóm lîn.

tho¸ng m¸t mïa hÌ, kÝn Êm mïa ®«ng.

Do vËy, ®iÒu trÞ lîn bÖnh chñ yÕu lμ ®iÒu trÞ

+ Theo dâi ph¸t hiÖn lîn bÖnh ®Ó ®iÒu trÞ kÞp triÖu chøng, ch÷a nhiÔm khuÈn thø ph¸t, trî søc thêi hoÆc xö lý nÕu kh«ng ch÷a ®−îc theo quy vμ n©ng cao søc ®Ò kh¸ng cho lîn bÖnh.

®Þnh cña ngμnh thó y, h¹n chÕ bÖnh l©y lan.

- §iÒu trÞ triÖu chøng: tiªm Analgin ®Ó h¹

+ Thùc hiÖn tiªm cç lo¹i v¾cxin phßng cç nhiÖt cho lîn khi sèt cao.

bÖnh truyÒn nhiÔm do lîn, trong ®ã cã v¾cxin phßng, chèng bÖnh cóm lîn A H1N1. HiÖn nay, Tiªm Ephebrin ®Ó gi¶m ho vμ thë khã.

n−íc ta ch−a s¶n xuÊt vμ còng ch−a nhËp v¾cxin Tiªm Dexamethazone ®Ó chèng viªm.

tiªm phßng bÖnh cóm lîn (2009).

45

46

https://thuviensach.vn

tõng ®¸m. NÕu cã viªm kÕ ph¸t do vi khuÈn, phæi Khi ®iÒu trÞ cÇn theo liÒu h−íng dÉn ghi ë bÞ tô huyÕt, x−ng thòng, c¾t ra cã nhiÒu dÞch mñ.

hép thuèc.

- §−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan: bÖnh

+ Ch÷a nhiÔm khuÈn thø ph¸t:

l©y truyÒn qua ®−êng h« hÊp khi lîn khoÎ hÝt thë Tiªm mét trong cç lo¹i thuèc sau:

kh«ng khÝ cã virus. Virus vμo niªm m¹c mòi vμ

Septiofure: (Hamseft, Septisus, Navet - cell).

phÕ qu¶n ®i vμo m¸u, t¨ng lªn rÊt nhanh vμ g©y LiÒu dïng: 01 ml/15 kg thÓ träng lîn/ngμy. Cçh bÖnh cho lîn.

mét ngμy, tiªm mét ngμy. Tiªm 1-2 liÒu kÓ trªn.

- BÖnh x¶y ra ë lîn cã thÓ l©y sang ng−êi: Florfenicol (Hanflor, Flocol). LiÒu dïng: bÖnh th−êng x¶y ra trong cç th¸ng cã thêi tiÕt 01 ml/20 kg thÓ träng/ngμy. Dïng thuèc ba ngμy liÒn.

l¹nh Èm, tõ mïa ®«ng ®Õn ®Çu mïa xu©n.

Enrovet 50T (Ennrofloxacin): LiÒu dïng:

+ C¨n cø vμo triÖu chøng l©m sμng ®Ó ph¸t 01 ml/15 kg thÓ träng/ngμy. Dïng ba ngμy liÒn.

hiÖn bÖnh: bÖnh l©y lan rÊt nhanh, bÖnh x¶y ra ë

+ Trî søc vμ n©ng cao thÓ träng:

lîn con tõ 1-3 th¸ng tuæi víi triÖu chøng sèt cao, Tiªm vitamin B1, vitamin C, Cafein vμ cho lîn ho vμ thë khã; nh−ng tØ lÖ chÕt thÊp: 1% so víi sè uèng dung dÞch ®iÖn gi¶i (Oresol, Electrolytes).

lîn bÖnh.

- Phßng bÖnh:

+ LÊy bÖnh phÈm göi ®Õn cç phßng chÈn

+ Thùc hiÖn tèt vÖ sinh chuång tr¹i vμ m«i

®o¸n thó y ®Ó ph©n lËp xç ®Þnh virus vμ lμm cç tr−êng ch¨n nu«i: dän vÖ sinh chuång h»ng ngμy; ph¶n øng huyÕt thanh.

®Þnh kú sö dông thuèc s¸t trïng (Iodine,

- §iÒu trÞ: ch−a cã thuèc ®Æc hiÖu ®iÒu trÞ bÖnh Benkocid, v«i bét…) 2 tuÇn/lÇn; b¶o ®¶m chuång cóm lîn.

tho¸ng m¸t mïa hÌ, kÝn Êm mïa ®«ng.

Do vËy, ®iÒu trÞ lîn bÖnh chñ yÕu lμ ®iÒu trÞ

+ Theo dâi ph¸t hiÖn lîn bÖnh ®Ó ®iÒu trÞ kÞp triÖu chøng, ch÷a nhiÔm khuÈn thø ph¸t, trî søc thêi hoÆc xö lý nÕu kh«ng ch÷a ®−îc theo quy vμ n©ng cao søc ®Ò kh¸ng cho lîn bÖnh.

®Þnh cña ngμnh thó y, h¹n chÕ bÖnh l©y lan.

- §iÒu trÞ triÖu chøng: tiªm Analgin ®Ó h¹

+ Thùc hiÖn tiªm cç lo¹i v¾cxin phßng cç nhiÖt cho lîn khi sèt cao.

bÖnh truyÒn nhiÔm do lîn, trong ®ã cã v¾cxin phßng, chèng bÖnh cóm lîn A H1N1. HiÖn nay, Tiªm Ephebrin ®Ó gi¶m ho vμ thë khã.

n−íc ta ch−a s¶n xuÊt vμ còng ch−a nhËp v¾cxin Tiªm Dexamethazone ®Ó chèng viªm.

tiªm phßng bÖnh cóm lîn (2009).

45

46

https://thuviensach.vn

+ Nu«i d−ìng vμ ch¨m sãc tèt ®μn lîn ®Ó n©ng g©y bÖnh lîn tai xanh lμ virus cã nguån gèc ch©u cao søc ®Ò kh¸ng víi bÖnh.

¢u (virus ®−îc ®Æt tªn: Lelystad) cã ®éc lùc kh«ng cao vμ virus cã nguån gèc ch©u Mü, ký hiÖu lμ

2.3. Héi chøng rèi lo¹n sinh s¶n vμ h«

VR 2332 cã ®éc lùc m¹nh, g©y bÖnh nÆng vμ lμm

hÊp ë lîn (bÖnh lîn tai xanh)

cho lîn chÕt víi tØ lÖ cao.

Héi chøng rèi lo¹n sinh s¶n vμ h« hÊp ë lîn Virus tån t¹i l©u trong c¬ së ch¨n nu«i lîn cßn gäi lμ "bÖnh tai xanh", v× lîn m¾c bÖnh tai gièng, v× cã mét sè lîn ®ùc gièng vμ lîn c¸i nhiÔm th−êng tô huyÕt ®á sÉm, sau biÕn thμnh mμu tÝm virus mμ kh«ng cã triÖu chøng l©m sμng, vÉn th¶i xanh, lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp tÝnh ë lîn, virus ra m«i tr−êng vμ l©y nhiÔm sang lîn khoÎ.

kh«ng l©y nhiÔm sang cç loμi gia sóc khç vμ

Virus bÞ diÖt bëi cç thuèc s¸t trïng th«ng ng−êi víi cç triÖu chøng ®Æc tr−ng: lîn n¸i bÞ s¶y th−êng vμ nhiÖt ®é 56-600C.

thai hoÆc khi sinh th× lîn con chÕt yÓu; lîn con TriÖu chøng: lîn n¸i ë giai ®o¹n mang thai: theo mÑ vμ sau cai s÷a viªm ®−êng h« hÊp cÊp, lîn sèt cao 40-420C, ¨n kÐm, s¶y thai, mÖt nhäc

®ùc gièng viªm dÞch hoμn, trong tinh dÞch cã virus th−êng s¶y thai vμo giai ®o¹n chöa kú 2 hoÆc thai g©y bÖnh.

chÕt l−u chuyÓn thμnh thai gç; mét sè lîn n¸i ®Î

BÖnh ph©n bè réng ë hÇu hÕt cç n−íc trªn non vμo thêi gian chöa kú 3 hoÆc lîn s¬ sinh chÕt thÕ giíi, g©y nhiÒu tæn thÊt cho ch¨n nu«i lîn.

yÓu ngay sau khi ®Î. Lîn n¸i nu«i con bÞ m¾c ë ViÖt Nam, bÖnh ®−îc ph¸t hiÖn lÇn ®Çu bÖnh còng sèt cao 40-420C, kÐm ¨n hoÆc bá ¨n, n¨m 1999, nh−ng ch−a g©y thμnh dÞch. Tõ ®Çu viªm vó vμ c¹n s÷a, ®ê ®Én, h«n mª cã thÓ chÕt n¨m 2004 ®Õn nay, bÖnh ®· g©y thμnh dÞch lín ë nÕu bÞ bÖnh nÆng.

hÇu hÕt cç tØnh vïng ®ång b»ng s«ng Hång vμ

+ Lîn con theo mÑ, lîn sau cai s÷a: sèt cao cç tØnh miÒn Trung. Trong n¨m 2007, ®· cã h¬n 40-420C, bá ¨n hoÆc ¨n Ýt, da tai ®á sÉm do xuÊt 34.000 lîn ë 7 tØnh vïng ®ång b»ng s«ng Hång bÞ

huyÕt, sau tÝm xanh, ho vμ thë khã t¨ng dÇn v× bÞ

m¾c bÖnh, trong ®ã cã 17.500 lîn bÞ chÕt vμ ph¶i viªm ®−êng h« hÊp cÊp. BÖnh ë lîn sÏ rÊt nÆng nÕu tiªu huû.

cã viªm phæi kÕ ph¸t do vi khuÈn liªn cÇu vμ tô cÇu,

- Nguyªn nh©n bÖnh: bÖnh g©y ra do virus rèi lîn chÕt víi tØ lÖ cao (30-60% sè lîn bÖnh).

lo¹n sinh s¶n vμ h« hÊp viÕt t¾t theo tªn quèc tÕ

+ Lîn ®ùc gièng: ¨n kÐm, Ýt ho¹t ®éng, gi¶m lμ PRRS. HiÖn ®· xç ®Þnh ®−îc hai chñng virus h−ng phÊn vμ dôc tÝnh, viªm x−ng dÞch hoμn.

47

48

https://thuviensach.vn

+ Nu«i d−ìng vμ ch¨m sãc tèt ®μn lîn ®Ó n©ng g©y bÖnh lîn tai xanh lμ virus cã nguån gèc ch©u cao søc ®Ò kh¸ng víi bÖnh.

¢u (virus ®−îc ®Æt tªn: Lelystad) cã ®éc lùc kh«ng cao vμ virus cã nguån gèc ch©u Mü, ký hiÖu lμ

2.3. Héi chøng rèi lo¹n sinh s¶n vμ h«

VR 2332 cã ®éc lùc m¹nh, g©y bÖnh nÆng vμ lμm

hÊp ë lîn (bÖnh lîn tai xanh)

cho lîn chÕt víi tØ lÖ cao.

Héi chøng rèi lo¹n sinh s¶n vμ h« hÊp ë lîn Virus tån t¹i l©u trong c¬ së ch¨n nu«i lîn cßn gäi lμ "bÖnh tai xanh", v× lîn m¾c bÖnh tai gièng, v× cã mét sè lîn ®ùc gièng vμ lîn c¸i nhiÔm th−êng tô huyÕt ®á sÉm, sau biÕn thμnh mμu tÝm virus mμ kh«ng cã triÖu chøng l©m sμng, vÉn th¶i xanh, lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp tÝnh ë lîn, virus ra m«i tr−êng vμ l©y nhiÔm sang lîn khoÎ.

kh«ng l©y nhiÔm sang cç loμi gia sóc khç vμ

Virus bÞ diÖt bëi cç thuèc s¸t trïng th«ng ng−êi víi cç triÖu chøng ®Æc tr−ng: lîn n¸i bÞ s¶y th−êng vμ nhiÖt ®é 56-600C.

thai hoÆc khi sinh th× lîn con chÕt yÓu; lîn con TriÖu chøng: lîn n¸i ë giai ®o¹n mang thai: theo mÑ vμ sau cai s÷a viªm ®−êng h« hÊp cÊp, lîn sèt cao 40-420C, ¨n kÐm, s¶y thai, mÖt nhäc

®ùc gièng viªm dÞch hoμn, trong tinh dÞch cã virus th−êng s¶y thai vμo giai ®o¹n chöa kú 2 hoÆc thai g©y bÖnh.

chÕt l−u chuyÓn thμnh thai gç; mét sè lîn n¸i ®Î

BÖnh ph©n bè réng ë hÇu hÕt cç n−íc trªn non vμo thêi gian chöa kú 3 hoÆc lîn s¬ sinh chÕt thÕ giíi, g©y nhiÒu tæn thÊt cho ch¨n nu«i lîn.

yÓu ngay sau khi ®Î. Lîn n¸i nu«i con bÞ m¾c ë ViÖt Nam, bÖnh ®−îc ph¸t hiÖn lÇn ®Çu bÖnh còng sèt cao 40-420C, kÐm ¨n hoÆc bá ¨n, n¨m 1999, nh−ng ch−a g©y thμnh dÞch. Tõ ®Çu viªm vó vμ c¹n s÷a, ®ê ®Én, h«n mª cã thÓ chÕt n¨m 2004 ®Õn nay, bÖnh ®· g©y thμnh dÞch lín ë nÕu bÞ bÖnh nÆng.

hÇu hÕt cç tØnh vïng ®ång b»ng s«ng Hång vμ

+ Lîn con theo mÑ, lîn sau cai s÷a: sèt cao cç tØnh miÒn Trung. Trong n¨m 2007, ®· cã h¬n 40-420C, bá ¨n hoÆc ¨n Ýt, da tai ®á sÉm do xuÊt 34.000 lîn ë 7 tØnh vïng ®ång b»ng s«ng Hång bÞ

huyÕt, sau tÝm xanh, ho vμ thë khã t¨ng dÇn v× bÞ

m¾c bÖnh, trong ®ã cã 17.500 lîn bÞ chÕt vμ ph¶i viªm ®−êng h« hÊp cÊp. BÖnh ë lîn sÏ rÊt nÆng nÕu tiªu huû.

cã viªm phæi kÕ ph¸t do vi khuÈn liªn cÇu vμ tô cÇu,

- Nguyªn nh©n bÖnh: bÖnh g©y ra do virus rèi lîn chÕt víi tØ lÖ cao (30-60% sè lîn bÖnh).

lo¹n sinh s¶n vμ h« hÊp viÕt t¾t theo tªn quèc tÕ

+ Lîn ®ùc gièng: ¨n kÐm, Ýt ho¹t ®éng, gi¶m lμ PRRS. HiÖn ®· xç ®Þnh ®−îc hai chñng virus h−ng phÊn vμ dôc tÝnh, viªm x−ng dÞch hoμn.

47

48

https://thuviensach.vn

Nh−ng phÇn lín lîn ®ùc gièng nhiÔm virus mμ

viªm phæi (ho, thë khã) chÕt víi tØ lÖ cao (20-30%

kh«ng cã triÖu chøng l©m sμng, nh−ng cã virus sè lîn bÖnh).

trong tinh dÞch.

+ Göi bÖnh phÈm tõ lîn bÖnh ®Õn cç phßng

- BÖnh tÝch: ë lîn n¸i m¾c bÖnh (s¶y thai): ©m chÈn ®o¸n thó y ®Ó xç ®Þnh virus g©y bÖnh vμ

m«n x−ng ®á, sau tÝm xanh niªm m¹c ©m ®¹o vμ

lμm cç ph¶n øng huyÕt thanh miÔn dÞch.

tö cung xung huyÕt, tô huyÕt, ch¶y nhiÒu dÞch

- §iÒu trÞ: hiÖn kh«ng cã thuèc ®iÒu trÞ bÖnh nhμy. NÕu cã viªm phæi th× phæi x−ng thòng, tô

®Æc hiÖu nªn lîn èm vμ chÕt trong cç æ dÞch ph¶i huyÕt cã nhiÒu dÞch vμ bät khÝ.

tiªu huû vμ ®−îc hç trî theo QuyÕt ®Þnh sè 719

- ë lîn con theo mÑ vμ sau cai s÷a: phÕ qu¶n cña ChÝnh phñ.

vμ phæi x−ng tô huyÕt ®ç tõng ®¸m, chøa nhiÒu

+ Tuy nhiªn, ng−êi ch¨n nu«i vÉn ®iÒu trÞ lîn dÞch vμ bät khÝ. NÕu cã nhiÔm khuÈn kÕ ph¸t, bÞ bÖnh nhÑ b»ng cç biÖn ph¸p sö dông cç kh¸ng trong phÕ qu¶n vμ phæi cã dÞch mñ.

sinh: Oxytetracyclin, Kanamycin, Ampicillin... ®Ó

§−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan bÖnh:

®iÒu trÞ nhiÔm khuÈn kÕ ph¸t vμ n©ng cao søc ®Ò

kh¸ng cña lîn bÖnh víi viÖc sö dông vitamin B1,

+ BÖnh l©y truyÒn qua ®−êng h« hÊp do lîn vitamin C, Cafein, cç chÊt ®iÖn gi¶i. Lîn cã thÓ

hÝt thë kh«ng khÝ cã virus; qua ®−êng phèi gièng khái bÖnh vÒ l©m sμng, nh−ng vÉn cßn mang vμ

do trong tinh dÞch cña lîn ®ùc cã virus khi truyÒn tinh virus sÏ l©y nhiÔm sang lîn c¸i; lîn con bÞ l©y th¶i virus sau 2-3 th¸ng.

virus do lîn mÑ bÞ bÖnh truyÒn cho lîn con qua

- Phßng bÖnh: thùc hiÖn cç biÖn ph¸p vÖ sinh tiÕp xóc vμ bó s÷a.

thó y: quÐt dän chuång s¹ch sÏ h»ng ngμy, ®Þnh

+ Lîn c¸i vμ lîn ®ùc sau khi khái bÖnh vÉn kú sö dông thuèc s¸t trïng (Iodin, Benkocid, mang virus, th¶i virus tõ 2-3 th¸ng vμ lμm l©y Cloramin B, n−íc v«i 10%...) 2 tuÇn/lÇn.

nhiÔm sang lîn khoÎ.

+ Tæ chøc tiªm cç lo¹i v¾cxin phßng cç bÖnh

+ BÖnh l©y nhiÔm vμ cã thÓ ph¸t sinh cç æ dÞch truyÒn nhiÔm cho lîn (bÖnh dÞch t¶ lîn, bÖnh tô quanh n¨m trong cç c¬ së ch¨n nu«i lîn gièng, tËp huyÕt trïng, bÖnh ®ãng dÊu lîn, bÖnh phã th−¬ng trung vμo thêi gian cã nhiÒu lîn n¸i ®Î con.

hμn...). ë cç c¬ së ®· x¶y ra dÞch lîn tai xanh cÇn

- Ph¸t hiÖn bÖnh: cç c¨n cø ®Ó chÈn ®o¸n l©m tiªm v¾cxin BSL-PS100 hoÆc v¾cxin Emervac -

sμng: ë c¬ së ch¨n nu«i lîn mμ ®ét nhiªn lîn n¸i PRRS phßng bÖnh cho ®μn lîn, ®Æc biÖt lμ lîn n¸i s¶y thai tõ 8-10%; lîn con theo mÑ vμ lîn choai bÞ

vμ lîn ®ùc gièng.

49

50

https://thuviensach.vn

Nh−ng phÇn lín lîn ®ùc gièng nhiÔm virus mμ

viªm phæi (ho, thë khã) chÕt víi tØ lÖ cao (20-30%

kh«ng cã triÖu chøng l©m sμng, nh−ng cã virus sè lîn bÖnh).

trong tinh dÞch.

+ Göi bÖnh phÈm tõ lîn bÖnh ®Õn cç phßng

- BÖnh tÝch: ë lîn n¸i m¾c bÖnh (s¶y thai): ©m chÈn ®o¸n thó y ®Ó xç ®Þnh virus g©y bÖnh vμ

m«n x−ng ®á, sau tÝm xanh niªm m¹c ©m ®¹o vμ

lμm cç ph¶n øng huyÕt thanh miÔn dÞch.

tö cung xung huyÕt, tô huyÕt, ch¶y nhiÒu dÞch

- §iÒu trÞ: hiÖn kh«ng cã thuèc ®iÒu trÞ bÖnh nhμy. NÕu cã viªm phæi th× phæi x−ng thòng, tô

®Æc hiÖu nªn lîn èm vμ chÕt trong cç æ dÞch ph¶i huyÕt cã nhiÒu dÞch vμ bät khÝ.

tiªu huû vμ ®−îc hç trî theo QuyÕt ®Þnh sè 719

- ë lîn con theo mÑ vμ sau cai s÷a: phÕ qu¶n cña ChÝnh phñ.

vμ phæi x−ng tô huyÕt ®ç tõng ®¸m, chøa nhiÒu

+ Tuy nhiªn, ng−êi ch¨n nu«i vÉn ®iÒu trÞ lîn dÞch vμ bät khÝ. NÕu cã nhiÔm khuÈn kÕ ph¸t, bÞ bÖnh nhÑ b»ng cç biÖn ph¸p sö dông cç kh¸ng trong phÕ qu¶n vμ phæi cã dÞch mñ.

sinh: Oxytetracyclin, Kanamycin, Ampicillin... ®Ó

§−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan bÖnh:

®iÒu trÞ nhiÔm khuÈn kÕ ph¸t vμ n©ng cao søc ®Ò

kh¸ng cña lîn bÖnh víi viÖc sö dông vitamin B1,

+ BÖnh l©y truyÒn qua ®−êng h« hÊp do lîn vitamin C, Cafein, cç chÊt ®iÖn gi¶i. Lîn cã thÓ

hÝt thë kh«ng khÝ cã virus; qua ®−êng phèi gièng khái bÖnh vÒ l©m sμng, nh−ng vÉn cßn mang vμ

do trong tinh dÞch cña lîn ®ùc cã virus khi truyÒn tinh virus sÏ l©y nhiÔm sang lîn c¸i; lîn con bÞ l©y th¶i virus sau 2-3 th¸ng.

virus do lîn mÑ bÞ bÖnh truyÒn cho lîn con qua

- Phßng bÖnh: thùc hiÖn cç biÖn ph¸p vÖ sinh tiÕp xóc vμ bó s÷a.

thó y: quÐt dän chuång s¹ch sÏ h»ng ngμy, ®Þnh

+ Lîn c¸i vμ lîn ®ùc sau khi khái bÖnh vÉn kú sö dông thuèc s¸t trïng (Iodin, Benkocid, mang virus, th¶i virus tõ 2-3 th¸ng vμ lμm l©y Cloramin B, n−íc v«i 10%...) 2 tuÇn/lÇn.

nhiÔm sang lîn khoÎ.

+ Tæ chøc tiªm cç lo¹i v¾cxin phßng cç bÖnh

+ BÖnh l©y nhiÔm vμ cã thÓ ph¸t sinh cç æ dÞch truyÒn nhiÔm cho lîn (bÖnh dÞch t¶ lîn, bÖnh tô quanh n¨m trong cç c¬ së ch¨n nu«i lîn gièng, tËp huyÕt trïng, bÖnh ®ãng dÊu lîn, bÖnh phã th−¬ng trung vμo thêi gian cã nhiÒu lîn n¸i ®Î con.

hμn...). ë cç c¬ së ®· x¶y ra dÞch lîn tai xanh cÇn

- Ph¸t hiÖn bÖnh: cç c¨n cø ®Ó chÈn ®o¸n l©m tiªm v¾cxin BSL-PS100 hoÆc v¾cxin Emervac -

sμng: ë c¬ së ch¨n nu«i lîn mμ ®ét nhiªn lîn n¸i PRRS phßng bÖnh cho ®μn lîn, ®Æc biÖt lμ lîn n¸i s¶y thai tõ 8-10%; lîn con theo mÑ vμ lîn choai bÞ

vμ lîn ®ùc gièng.

49

50

https://thuviensach.vn

+ Khi nhËp lîn gièng cÇn nhËp lîn tõ cç c¬ së ngåi. Lîn con 2-3 th¸ng tuæi khi sèt cao cã dÊu an toμn vÒ bÖnh tai xanh vμ ph¶i theo dâi lîn míi hiÖu thÇn kinh: kªu la, ®i vßng trßn, hóc ®Çu vμo nhËp sau 2 tuÇn, kh«ng cã triÖu chøng bÖnh míi t−êng, råi d·y chÕt.

cho nhËp ®μn.

Lîn bÞ bÖnh cÊp tÝnh th−êng rÊt nÆng, chÕt

+ Nu«i d−ìng ®μn lîn víi khÈu phÇn ®Çy ®ñ nhanh, chØ sau 1-2 ngμy bÞ bÖnh. §Æc biÖt, cã chÊt dinh d−ìng vμ ch¨m sãc tèt ®μn lîn ®Ó n©ng tr−êng hîp lîn chÕt ®ét ngét mμ kh«ng thÓ hiÖn râ cao søc ®Ò kh¸ng víi bÖnh.

cç triÖu chøng.

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh, thÊy toμn bé

2.4. BÖnh tô huyÕt trïng lîn

tæ chøc d−íi da vμ thÞt ®Òu tô m¸u ®á. Cç phñ BÖnh tô huyÕt trïng lμ mét bÖnh truyÒn t¹ng - phæi, gan, lçh, thËn còng ®Òu s−ng vμ tô nhiÔm cÊp tÝnh ë lîn g©y ra do vi khuÈn, th−êng m¸u ®á sÉm.

x¶y ra r¶i rç quanh n¨m ë nhiÒu ®Þa ph−¬ng, g©y

- §−êng l©y truyÒn bÖnh: bÖnh l©y truyÒn chñ nhiÒu thiÖt h¹i cho ng−êi nu«i lîn. ë cç tØnh yÕu qua ®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n ph¶i vi khuÈn tõ trung du vμ miÒn nói n−íc ta, bÖnh ph¸t sinh vμo thøc ¨n vμ n−íc uèng bÞ « nhiÔm. Lîn ë cç løa cç th¸ng nãng Èm vμ m−a nhiÒu (tõ th¸ng 6 ®Õn tuæi ®Òu cã thÓ bÞ bÖnh.

th¸ng 9).

- Ph¸t hiÖn bÖnh: c¨n cø vμo cç triÖu chøng

- Nguyªn nh©n: tç nh©n g©y bÖnh lμ vi khuÈn

®Æc tr−ng cña lîn bÖnh nh− sèt cao, ngoμi da ®á tô huyÕt trïng lîn. Vi khuÈn cã thÓ c− tró trong sÉm tõng m¶ng, thë rÊt khã, chÕt nhanh, cç phñ h¹ch hÇu cña mét sè lîn khoÎ. Khi lîn gi¶m søc t¹ng ®Òu tô huyÕt ®á sÉm.

®Ò kh¸ng do thêi tiÕt thay ®æi, do thøc ¨n thiÕu, vi

- §iÒu trÞ: dïng mét trong cç lo¹i kh¸ng sinh khuÈn sÏ g©y bÖnh vμ lμm chÕt lîn.

sau ®©y:

Vi khuÈn cã thÓ tån t¹i 1-2 tuÇn ë m«i tr−êng

+ Streptomycin. LiÒu dïng 30 mg/kg thÓ

tù nhiªn.

träng, tiªm liªn tôc 3-4 ngμy.

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh 1-3 ngμy.

+ Kanamycin. LiÒu dïng 30 mg/kg thÓ träng, Lîn bÖnh thÓ hiÖn: sèt cao (41-420C), ch¶y tiªm liªn tôc 3-4 ngμy.

n−íc mòi, n−íc m¾t, bá ¨n, n»m bÖt, ngoμi da cã

+ Hanceft (Ceptisus). LiÒu dïng 01 ml/12 kg nh÷ng m¶ng ®á sÉm ë tai, mâm, l−ng, bông,... Lîn thÓ träng, tiªm b¾p thÞt; cø ba ngμy tiªm mét lÇn.

bÖnh thë rÊt khã kh¨n, khi thë ph¶i ngåi nh− chã 51

52

https://thuviensach.vn

+ Khi nhËp lîn gièng cÇn nhËp lîn tõ cç c¬ së ngåi. Lîn con 2-3 th¸ng tuæi khi sèt cao cã dÊu an toμn vÒ bÖnh tai xanh vμ ph¶i theo dâi lîn míi hiÖu thÇn kinh: kªu la, ®i vßng trßn, hóc ®Çu vμo nhËp sau 2 tuÇn, kh«ng cã triÖu chøng bÖnh míi t−êng, råi d·y chÕt.

cho nhËp ®μn.

Lîn bÞ bÖnh cÊp tÝnh th−êng rÊt nÆng, chÕt

+ Nu«i d−ìng ®μn lîn víi khÈu phÇn ®Çy ®ñ nhanh, chØ sau 1-2 ngμy bÞ bÖnh. §Æc biÖt, cã chÊt dinh d−ìng vμ ch¨m sãc tèt ®μn lîn ®Ó n©ng tr−êng hîp lîn chÕt ®ét ngét mμ kh«ng thÓ hiÖn râ cao søc ®Ò kh¸ng víi bÖnh.

cç triÖu chøng.

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh, thÊy toμn bé

2.4. BÖnh tô huyÕt trïng lîn

tæ chøc d−íi da vμ thÞt ®Òu tô m¸u ®á. Cç phñ BÖnh tô huyÕt trïng lμ mét bÖnh truyÒn t¹ng - phæi, gan, lçh, thËn còng ®Òu s−ng vμ tô nhiÔm cÊp tÝnh ë lîn g©y ra do vi khuÈn, th−êng m¸u ®á sÉm.

x¶y ra r¶i rç quanh n¨m ë nhiÒu ®Þa ph−¬ng, g©y

- §−êng l©y truyÒn bÖnh: bÖnh l©y truyÒn chñ nhiÒu thiÖt h¹i cho ng−êi nu«i lîn. ë cç tØnh yÕu qua ®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n ph¶i vi khuÈn tõ trung du vμ miÒn nói n−íc ta, bÖnh ph¸t sinh vμo thøc ¨n vμ n−íc uèng bÞ « nhiÔm. Lîn ë cç løa cç th¸ng nãng Èm vμ m−a nhiÒu (tõ th¸ng 6 ®Õn tuæi ®Òu cã thÓ bÞ bÖnh.

th¸ng 9).

- Ph¸t hiÖn bÖnh: c¨n cø vμo cç triÖu chøng

- Nguyªn nh©n: tç nh©n g©y bÖnh lμ vi khuÈn

®Æc tr−ng cña lîn bÖnh nh− sèt cao, ngoμi da ®á tô huyÕt trïng lîn. Vi khuÈn cã thÓ c− tró trong sÉm tõng m¶ng, thë rÊt khã, chÕt nhanh, cç phñ h¹ch hÇu cña mét sè lîn khoÎ. Khi lîn gi¶m søc t¹ng ®Òu tô huyÕt ®á sÉm.

®Ò kh¸ng do thêi tiÕt thay ®æi, do thøc ¨n thiÕu, vi

- §iÒu trÞ: dïng mét trong cç lo¹i kh¸ng sinh khuÈn sÏ g©y bÖnh vμ lμm chÕt lîn.

sau ®©y:

Vi khuÈn cã thÓ tån t¹i 1-2 tuÇn ë m«i tr−êng

+ Streptomycin. LiÒu dïng 30 mg/kg thÓ

tù nhiªn.

träng, tiªm liªn tôc 3-4 ngμy.

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh 1-3 ngμy.

+ Kanamycin. LiÒu dïng 30 mg/kg thÓ träng, Lîn bÖnh thÓ hiÖn: sèt cao (41-420C), ch¶y tiªm liªn tôc 3-4 ngμy.

n−íc mòi, n−íc m¾t, bá ¨n, n»m bÖt, ngoμi da cã

+ Hanceft (Ceptisus). LiÒu dïng 01 ml/12 kg nh÷ng m¶ng ®á sÉm ë tai, mâm, l−ng, bông,... Lîn thÓ träng, tiªm b¾p thÞt; cø ba ngμy tiªm mét lÇn.

bÖnh thë rÊt khã kh¨n, khi thë ph¶i ngåi nh− chã 51

52

https://thuviensach.vn

+ Oxytetracyclin. LiÒu dïng 30 mg/kg thÓ

ph©n bè réng ë cç vïng sinh th¸i n−íc ta. Cç æ träng; tiªm liªn tôc 3-4 ngμy. Cã thÓ dïng dÞch th−êng x¶y ra vμo hai thêi ®iÓm: cuèi mïa Hanocyclin hoÆc OTC 10% tiªm theo liÒu thu sang mïa ®«ng vμ cuèi mïa xu©n sang mïa 01 ml/12 kg thÓ träng lín.

hÌ, g©y nhiÒu thiÖt h¹i cho ®μn lîn.

Cã thÓ dïng phèi hîp mét trong nh÷ng kh¸ng

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do vi khuÈn ®ãng sinh trªn víi Bisepton theo liÒu 40 mg/kg thÓ

dÊu lîn. Vi khuÈn cã thÓ tån t¹i tõ 2-4 tuÇn ë m«i träng, cho uèng liªn tôc 3-4 ngμy hoÆc tr−êng tù nhiªn, nhÊt lμ nh÷ng n¬i thiÕu ¸nh Salfamthazol theo liÒu 30 mg/kg thÓ träng, tiªm s¸ng mÆt trêi vμ Èm −ít.

3-4 ngμy.

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh 2-4 ngμy.

+ Thuèc trî søc: tiªm Cafªin, vitamin B1, Lîn bÖnh cã cç triÖu chøng: sèt cao 41-420C, vitamin C, cho lîn uèng dung dÞch ®iÖn gi¶i hoÆc hai - ba ngμy liÒn, ch¶y n−íc m¾t, n−íc mòi, ¨n n−íc ®−êng.

kÐm hoÆc bá ¨n, thÝch n»m chç tèi. Trªn bÒ mÆt

+ Ch¨m sãc lîn bÖnh: cçh ly lîn èm ®Ó ch÷a, da lîn næi cç dÊu ®á h×nh vu«ng, trßn, ch÷

thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i, nu«i d−ìng tèt lîn nhËt,... to nhá khç nhau. Do vËy mμ ng−êi ta gäi bÖnh trong thêi gian ®iÒu trÞ.

lμ "bÖnh ®ãng dÊu lîn".

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin phßng bÖnh tô Lîn bÞ bÖnh thÓ cÊp tÝnh chÕt rÊt nhanh, tõ huyÕt trïng cho lîn theo ®Þnh kú 6 th¸ng/lÇn.

Ph¸t hiÖn sím lîn bÖnh, cçh ly triÖt ®Ó vμ ®iÒu 1-3 ngμy. Cã tr−êng hîp lîn chÕt ®ét ngét mμ

trÞ kÞp thêi. Lîn chÕt ph¶i ch«n s©u cã ®æ v«i bét kh«ng cã cç triÖu chøng bÖnh.

hoÆc thuèc s¸t trïng (Crªsyl 5%). Khi nhËp lîn Lîn bÞ bÖnh thÓ m·n tÝnh th× cç triÖu chøng míi ph¶i nu«i cçh ly hai tuÇn míi cho nhËp ®μn.

nhÑ h¬n, kÐo dμi tõ 10-20 ngμy. Cç dÊu ®á trªn

+ Th−êng xuyªn thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i da bÞ ho¹i tö, bong ra tõng m¶ng vμ ch¶y n−íc vμ m«i tr−êng ch¨n nu«i s¹ch sÏ, sö dông thuèc vμng. Lîn bÞ viªm khíp gÇy yÕu dÇn vμ chÕt do s¸t trïng (Han Iodin) phun ®Þnh kú 2 tuÇn/lÇn. ñ kiÖt søc.

ph©n ®Ó diÖt vi trïng g©y bÖnh.

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh thÊy cç dÊu

®á trªn da ¨n s©u vμo tËn líp mì, lçh s−ng vμ næi

2.5. BÖnh ®ãng dÊu lîn

cém tõng ®¸m, trªn mÆt thËn cã cç vÕt tô m¸u BÖnh ®ãng dÊu lîn lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm

®á, ®Æc biÖt khi lîn bÞ bÖnh m·n tÝnh, van tim bÞ

ë lîn g©y ra do vi khuÈn, cã thÓ l©y sang ng−êi, sïi nh− hoa sóp l¬.

53

54

https://thuviensach.vn

+ Oxytetracyclin. LiÒu dïng 30 mg/kg thÓ

ph©n bè réng ë cç vïng sinh th¸i n−íc ta. Cç æ träng; tiªm liªn tôc 3-4 ngμy. Cã thÓ dïng dÞch th−êng x¶y ra vμo hai thêi ®iÓm: cuèi mïa Hanocyclin hoÆc OTC 10% tiªm theo liÒu thu sang mïa ®«ng vμ cuèi mïa xu©n sang mïa 01 ml/12 kg thÓ träng lín.

hÌ, g©y nhiÒu thiÖt h¹i cho ®μn lîn.

Cã thÓ dïng phèi hîp mét trong nh÷ng kh¸ng

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do vi khuÈn ®ãng sinh trªn víi Bisepton theo liÒu 40 mg/kg thÓ

dÊu lîn. Vi khuÈn cã thÓ tån t¹i tõ 2-4 tuÇn ë m«i träng, cho uèng liªn tôc 3-4 ngμy hoÆc tr−êng tù nhiªn, nhÊt lμ nh÷ng n¬i thiÕu ¸nh Salfamthazol theo liÒu 30 mg/kg thÓ träng, tiªm s¸ng mÆt trêi vμ Èm −ít.

3-4 ngμy.

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh 2-4 ngμy.

+ Thuèc trî søc: tiªm Cafªin, vitamin B1, Lîn bÖnh cã cç triÖu chøng: sèt cao 41-420C, vitamin C, cho lîn uèng dung dÞch ®iÖn gi¶i hoÆc hai - ba ngμy liÒn, ch¶y n−íc m¾t, n−íc mòi, ¨n n−íc ®−êng.

kÐm hoÆc bá ¨n, thÝch n»m chç tèi. Trªn bÒ mÆt

+ Ch¨m sãc lîn bÖnh: cçh ly lîn èm ®Ó ch÷a, da lîn næi cç dÊu ®á h×nh vu«ng, trßn, ch÷

thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i, nu«i d−ìng tèt lîn nhËt,... to nhá khç nhau. Do vËy mμ ng−êi ta gäi bÖnh trong thêi gian ®iÒu trÞ.

lμ "bÖnh ®ãng dÊu lîn".

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin phßng bÖnh tô Lîn bÞ bÖnh thÓ cÊp tÝnh chÕt rÊt nhanh, tõ huyÕt trïng cho lîn theo ®Þnh kú 6 th¸ng/lÇn.

Ph¸t hiÖn sím lîn bÖnh, cçh ly triÖt ®Ó vμ ®iÒu 1-3 ngμy. Cã tr−êng hîp lîn chÕt ®ét ngét mμ

trÞ kÞp thêi. Lîn chÕt ph¶i ch«n s©u cã ®æ v«i bét kh«ng cã cç triÖu chøng bÖnh.

hoÆc thuèc s¸t trïng (Crªsyl 5%). Khi nhËp lîn Lîn bÞ bÖnh thÓ m·n tÝnh th× cç triÖu chøng míi ph¶i nu«i cçh ly hai tuÇn míi cho nhËp ®μn.

nhÑ h¬n, kÐo dμi tõ 10-20 ngμy. Cç dÊu ®á trªn

+ Th−êng xuyªn thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i da bÞ ho¹i tö, bong ra tõng m¶ng vμ ch¶y n−íc vμ m«i tr−êng ch¨n nu«i s¹ch sÏ, sö dông thuèc vμng. Lîn bÞ viªm khíp gÇy yÕu dÇn vμ chÕt do s¸t trïng (Han Iodin) phun ®Þnh kú 2 tuÇn/lÇn. ñ kiÖt søc.

ph©n ®Ó diÖt vi trïng g©y bÖnh.

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh thÊy cç dÊu

®á trªn da ¨n s©u vμo tËn líp mì, lçh s−ng vμ næi

2.5. BÖnh ®ãng dÊu lîn

cém tõng ®¸m, trªn mÆt thËn cã cç vÕt tô m¸u BÖnh ®ãng dÊu lîn lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm

®á, ®Æc biÖt khi lîn bÞ bÖnh m·n tÝnh, van tim bÞ

ë lîn g©y ra do vi khuÈn, cã thÓ l©y sang ng−êi, sïi nh− hoa sóp l¬.

53

54

https://thuviensach.vn

- §−êng l©y truyÒn: bÖnh l©y truyÒn qua chuång tr¹i vμ m«i tr−êng ch¨n nu«i lîn. Khi cã

®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n ph¶i thøc ¨n vμ n−íc dÞch x¶y ra vμ cã lîn chÕt th× xö lý nh− ®èi víi uèng nhiÔm khuÈn. Vi khuÈn còng cã thÓ vμo c¬

bÖnh dÞch t¶ lîn vμ bÖnh tô huyÕt trïng.

thÓ qua cç vÕt th−¬ng trªn mÆt da. Lîn ë cç løa

2.6. BÖnh phã th−¬ng hμn

tuæi ®Òu bÞ bÖnh.

- Ph¸t hiÖn bÖnh: c¨n cø theo cç dÊu hiÖu ®Æc BÖnh phã th−¬ng hμn lμ bÖnh truyÒn nhiÔm tr−ng cña lîn bÖnh ®Ó ®o¸n bÖnh: trªn da cã cç do vi khuÈn g©y ra ë lîn con 1-3 th¸ng tuæi.

dÊu ®á víi cç h×nh d¹ng vμ kÝch th−íc khç nhau, BÖnh cã ë kh¾p n¬i vμ th−êng x¶y ra r¶i rç

¨n s©u vμo tËn líp mì, cç dÊu ®á trªn da cã thÓ

quanh n¨m, g©y nhiÒu thiÖt h¹i cho cç c¬ së ch¨n bong ra, ch¶y dÞch, lçh s−ng cém, van tim sÇn sïi nu«i sinh s¶n vμ lîn gièng.

(tr−êng hîp bÞ bÖnh m·n tÝnh)...

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do vi khuÈn phã

- §iÒu trÞ: dïng Pªnicillin víi liÒu 30.000 ®¬n th−¬ng hμn tån t¹i l©u trong chuång tr¹i vμ m«i vÞ/kg thÓ träng lîn, phèi hîp víi Streptomycin víi tr−êng ch¨n nu«i, tõ vμi tuÇn ®Õn 2-3 th¸ng.

liÒu 30 mg/kg thÓ träng, chia liÒu thuèc lμm hai lÇn

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh tõ 3-6 ngμy.

tiªm trong ngμy, dïng thuèc liªn tôc: 3-4 ngμy.

Lîn bÖnh thÓ hiÖn: thêi kú ®Çu sèt cao

+ Cã thÓ thay Pªnicillin b»ng Ampicillin víi 41-420C, khi sèt lîn cã cç c¬n run rÈy, ®i l¹i liÒu 30 mg/kg thÓ träng, thay Streptomycin b»ng chÖnh cho¹ng, ¨n Ýt hoÆc bá ¨n, chØ thÝch uèng Kanamycin, dïng liÒu nh− Streptomycin.

n−íc. Sau thêi kú sèt, lîn ®i Øa ch¶y d÷ déi, ph©n

+ Enrovet 50. LiÒu dïng 01 ml/15 kg thÓ träng lóc ®Çu t¸o, sau láng, cã mμu vμng x¸m, ®«i khi lîn, dïng liªn tôc 3-4 ngμy.

lÉn m¸u, mïi tanh kh¼m. Lîn con th−êng cã tô

+ Thuèc trî søc: tiªm Cafªin, vitamin C, huyÕt tÝm tai, tÝm mâm vμ bèn ch©n.

vitamin B1 .

Lîn con 1-2 th¸ng tuæi bÞ bÖnh ë thÓ cÊp tÝnh, Ch¨m sãc: cçh ly lîn èm ®Ó ®iÒu trÞ, gi÷ g×n chÕt sau 3-4 ngμy do mÊt n−íc.

chuång tr¹i s¹ch sÏ, nu«i d−ìng tèt lîn bÖnh.

Lîn bÞ bÖnh thÓ m·n tÝnh th× cç triÖu chøng

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin bÖnh lîn ®ãng dÊu nhÑ h¬n, lîn lóc Øa láng, lóc ph©n t¸o, gÇy yÕu vμ

cho lîn theo ®Þnh kú 6 th¸ng/lÇn. Ph¸t hiÖn lîn thiÕu m¸u kÐo dμi, tõ 1-2 th¸ng, kÕt thóc lîn còng èm, cçh ly vμ ®iÒu trÞ kÞp thêi. Thùc hiÖn vÖ sinh chÕt do kiÖt søc.

55

56

https://thuviensach.vn

- §−êng l©y truyÒn: bÖnh l©y truyÒn qua chuång tr¹i vμ m«i tr−êng ch¨n nu«i lîn. Khi cã

®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n ph¶i thøc ¨n vμ n−íc dÞch x¶y ra vμ cã lîn chÕt th× xö lý nh− ®èi víi uèng nhiÔm khuÈn. Vi khuÈn còng cã thÓ vμo c¬

bÖnh dÞch t¶ lîn vμ bÖnh tô huyÕt trïng.

thÓ qua cç vÕt th−¬ng trªn mÆt da. Lîn ë cç løa

2.6. BÖnh phã th−¬ng hμn

tuæi ®Òu bÞ bÖnh.

- Ph¸t hiÖn bÖnh: c¨n cø theo cç dÊu hiÖu ®Æc BÖnh phã th−¬ng hμn lμ bÖnh truyÒn nhiÔm tr−ng cña lîn bÖnh ®Ó ®o¸n bÖnh: trªn da cã cç do vi khuÈn g©y ra ë lîn con 1-3 th¸ng tuæi.

dÊu ®á víi cç h×nh d¹ng vμ kÝch th−íc khç nhau, BÖnh cã ë kh¾p n¬i vμ th−êng x¶y ra r¶i rç

¨n s©u vμo tËn líp mì, cç dÊu ®á trªn da cã thÓ

quanh n¨m, g©y nhiÒu thiÖt h¹i cho cç c¬ së ch¨n bong ra, ch¶y dÞch, lçh s−ng cém, van tim sÇn sïi nu«i sinh s¶n vμ lîn gièng.

(tr−êng hîp bÞ bÖnh m·n tÝnh)...

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do vi khuÈn phã

- §iÒu trÞ: dïng Pªnicillin víi liÒu 30.000 ®¬n th−¬ng hμn tån t¹i l©u trong chuång tr¹i vμ m«i vÞ/kg thÓ träng lîn, phèi hîp víi Streptomycin víi tr−êng ch¨n nu«i, tõ vμi tuÇn ®Õn 2-3 th¸ng.

liÒu 30 mg/kg thÓ träng, chia liÒu thuèc lμm hai lÇn

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh tõ 3-6 ngμy.

tiªm trong ngμy, dïng thuèc liªn tôc: 3-4 ngμy.

Lîn bÖnh thÓ hiÖn: thêi kú ®Çu sèt cao

+ Cã thÓ thay Pªnicillin b»ng Ampicillin víi 41-420C, khi sèt lîn cã cç c¬n run rÈy, ®i l¹i liÒu 30 mg/kg thÓ träng, thay Streptomycin b»ng chÖnh cho¹ng, ¨n Ýt hoÆc bá ¨n, chØ thÝch uèng Kanamycin, dïng liÒu nh− Streptomycin.

n−íc. Sau thêi kú sèt, lîn ®i Øa ch¶y d÷ déi, ph©n

+ Enrovet 50. LiÒu dïng 01 ml/15 kg thÓ träng lóc ®Çu t¸o, sau láng, cã mμu vμng x¸m, ®«i khi lîn, dïng liªn tôc 3-4 ngμy.

lÉn m¸u, mïi tanh kh¼m. Lîn con th−êng cã tô

+ Thuèc trî søc: tiªm Cafªin, vitamin C, huyÕt tÝm tai, tÝm mâm vμ bèn ch©n.

vitamin B1 .

Lîn con 1-2 th¸ng tuæi bÞ bÖnh ë thÓ cÊp tÝnh, Ch¨m sãc: cçh ly lîn èm ®Ó ®iÒu trÞ, gi÷ g×n chÕt sau 3-4 ngμy do mÊt n−íc.

chuång tr¹i s¹ch sÏ, nu«i d−ìng tèt lîn bÖnh.

Lîn bÞ bÖnh thÓ m·n tÝnh th× cç triÖu chøng

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin bÖnh lîn ®ãng dÊu nhÑ h¬n, lîn lóc Øa láng, lóc ph©n t¸o, gÇy yÕu vμ

cho lîn theo ®Þnh kú 6 th¸ng/lÇn. Ph¸t hiÖn lîn thiÕu m¸u kÐo dμi, tõ 1-2 th¸ng, kÕt thóc lîn còng èm, cçh ly vμ ®iÒu trÞ kÞp thêi. Thùc hiÖn vÖ sinh chÕt do kiÖt søc.

55

56

https://thuviensach.vn

Lîn n¸i mang thai bÞ nhiÔm vi khuÈn kh«ng

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin phßng bÖnh phã cã triÖu chøng bÖnh, nh−ng th−êng bÞ s¶y thai.

th−¬ng hμn cho lîn con: tiªm hai lÇn: lÇn thø nhÊt

- BÖnh tÝch: niªm m¹c ruét giμ vμ van håi manh khi lîn 18-20 ngμy tuæi lÇn thø hai khi lîn trμng cã cç vÕt loÐt cã bê phñ bùa vμng x¸m.

45 ngμy tuæi. Thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i vμ m«i tr−êng ch¨n nu«i. Chèng « nhiÔm nguån n−íc vμ b¶o L¸ lçh x−ng to gÊp hai lÇn vμ dai nh− cao su.

®¶m vÖ sinh thøc ¨n. ñ ph©n diÖt mÇm bÖnh.

- §−êng l©y truyÒn: bÖnh l©y truyÒn qua ®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n thøc ¨n vμ n−íc uèng cã vi khuÈn

2.7. BÖnh lîn nghÖ

phã th−¬ng hμn. BÖnh chØ gÆp ë lîn con tõ 1-3 th¸ng BÖnh lîn nghÖ (bÖnh lepto), lμ bÖnh truyÒn tuæi. BÖnh cã thÓ l©y nhiÔm sang ng−êi.

nhiÔm chung cho lîn, tr©u, bß, dª, chã,... l©y sang

- Ph¸t hiÖn bÖnh: lîn con tÝm tai, tÝm mâm vμ

ng−êi, da vμ niªm m¹c sóc vËt bÖnh vμng nh−

bÞ Øa ch¶y kÐo dμi, gÇy yÕu vμ suy nh−îc dÇn; nghÖ, cã mïi khÐt.

niªm m¹c ruét giμ ho¹i tö vμ van håi manh trμng BÖnh x¶y ra quanh n¨m ë cç tØnh miÒn nói vμ

cã cç vÕt loÐt h×nh cóc ¸o cã bê.

trung du, g©y nhiÒu tæn thÊt cho ng−êi ch¨n nu«i.

§iÒu trÞ: cã thÓ dïng mét trong hai phç ®å sau:

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do cç chñng vi

+ Thuèc ®iÒu trÞ: dïng phèi hîp kh¸ng sinh vμ

khuÈn lepto. Vi khuÈn th¶i ra m«i tr−êng qua Sulffamide: Oxytetracyclin víi liÒu 30 mg/kg thÓ

n−íc tiÓu tõ sóc vËt bÞ bÖnh. Chuét lμ vËt chñ träng phèi hîp víi Sulffaguanidin víi liÒu trung gian l©y truyÒn bÖnh cho sóc vËt vμ ng−êi.

40 mg/kg thÓ träng, dïng thuèc tõ 5-6 ngμy.

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh 5-10 ngμy.

+ Colistin víi liÒu 30 mg/kg thÓ träng phèi hîp víi Bisepton víi liÒu 30 mg/kg thÓ träng, thêi gian Lîn bÖnh thÓ hiÖn: giai ®o¹n ®Çu sèt cao tõ 5-6 ngμy.

41-41,50C, ¨n kÐm, mÖt nhäc, Ýt ho¹t ®éng, sau ®ã Trî søc: tiªm Cafªin, vitamin B1, vitamin C

lîn vμng da vμ cç niªm m¹c, n−íc tiÓu lóc ®Çu cho lîn.

nh− n−íc vo g¹o, sau vμng sÉm vμ Ýt dÇn, b¹i liÖt

- Ch¨m sãc: cçh ly lîn bÖnh ®Ó ®iÒu trÞ, ch©n sau, ®i l¹i khã kh¨n.

nu«i d−ìng lîn èm b»ng thøc ¨n dÔ tiªu, dän Lîn m¾c bÖnh thÓ cÊp tÝnh th−êng chÕt sau chuång s¹ch sÏ vμ tiªu ®éc b»ng thuèc s¸t trïng 7-12 ngμy.

2 tuÇn/lÇn (Halamit 3%, Benkocid 2%, n−íc v«i Lîn bÞ bÖnh m·n tÝnh nhÑ h¬n, kÐo dμi t×nh 10%, v«i bét…).

tr¹ng suy nh−îc vμ chÕt do kiÖt søc sau 2-3 th¸ng.

57

58

https://thuviensach.vn

Lîn n¸i mang thai bÞ nhiÔm vi khuÈn kh«ng

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin phßng bÖnh phã cã triÖu chøng bÖnh, nh−ng th−êng bÞ s¶y thai.

th−¬ng hμn cho lîn con: tiªm hai lÇn: lÇn thø nhÊt

- BÖnh tÝch: niªm m¹c ruét giμ vμ van håi manh khi lîn 18-20 ngμy tuæi lÇn thø hai khi lîn trμng cã cç vÕt loÐt cã bê phñ bùa vμng x¸m.

45 ngμy tuæi. Thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i vμ m«i tr−êng ch¨n nu«i. Chèng « nhiÔm nguån n−íc vμ b¶o L¸ lçh x−ng to gÊp hai lÇn vμ dai nh− cao su.

®¶m vÖ sinh thøc ¨n. ñ ph©n diÖt mÇm bÖnh.

- §−êng l©y truyÒn: bÖnh l©y truyÒn qua ®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n thøc ¨n vμ n−íc uèng cã vi khuÈn

2.7. BÖnh lîn nghÖ

phã th−¬ng hμn. BÖnh chØ gÆp ë lîn con tõ 1-3 th¸ng BÖnh lîn nghÖ (bÖnh lepto), lμ bÖnh truyÒn tuæi. BÖnh cã thÓ l©y nhiÔm sang ng−êi.

nhiÔm chung cho lîn, tr©u, bß, dª, chã,... l©y sang

- Ph¸t hiÖn bÖnh: lîn con tÝm tai, tÝm mâm vμ

ng−êi, da vμ niªm m¹c sóc vËt bÖnh vμng nh−

bÞ Øa ch¶y kÐo dμi, gÇy yÕu vμ suy nh−îc dÇn; nghÖ, cã mïi khÐt.

niªm m¹c ruét giμ ho¹i tö vμ van håi manh trμng BÖnh x¶y ra quanh n¨m ë cç tØnh miÒn nói vμ

cã cç vÕt loÐt h×nh cóc ¸o cã bê.

trung du, g©y nhiÒu tæn thÊt cho ng−êi ch¨n nu«i.

§iÒu trÞ: cã thÓ dïng mét trong hai phç ®å sau:

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do cç chñng vi

+ Thuèc ®iÒu trÞ: dïng phèi hîp kh¸ng sinh vμ

khuÈn lepto. Vi khuÈn th¶i ra m«i tr−êng qua Sulffamide: Oxytetracyclin víi liÒu 30 mg/kg thÓ

n−íc tiÓu tõ sóc vËt bÞ bÖnh. Chuét lμ vËt chñ träng phèi hîp víi Sulffaguanidin víi liÒu trung gian l©y truyÒn bÖnh cho sóc vËt vμ ng−êi.

40 mg/kg thÓ träng, dïng thuèc tõ 5-6 ngμy.

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh 5-10 ngμy.

+ Colistin víi liÒu 30 mg/kg thÓ träng phèi hîp víi Bisepton víi liÒu 30 mg/kg thÓ träng, thêi gian Lîn bÖnh thÓ hiÖn: giai ®o¹n ®Çu sèt cao tõ 5-6 ngμy.

41-41,50C, ¨n kÐm, mÖt nhäc, Ýt ho¹t ®éng, sau ®ã Trî søc: tiªm Cafªin, vitamin B1, vitamin C

lîn vμng da vμ cç niªm m¹c, n−íc tiÓu lóc ®Çu cho lîn.

nh− n−íc vo g¹o, sau vμng sÉm vμ Ýt dÇn, b¹i liÖt

- Ch¨m sãc: cçh ly lîn bÖnh ®Ó ®iÒu trÞ, ch©n sau, ®i l¹i khã kh¨n.

nu«i d−ìng lîn èm b»ng thøc ¨n dÔ tiªu, dän Lîn m¾c bÖnh thÓ cÊp tÝnh th−êng chÕt sau chuång s¹ch sÏ vμ tiªu ®éc b»ng thuèc s¸t trïng 7-12 ngμy.

2 tuÇn/lÇn (Halamit 3%, Benkocid 2%, n−íc v«i Lîn bÞ bÖnh m·n tÝnh nhÑ h¬n, kÐo dμi t×nh 10%, v«i bét…).

tr¹ng suy nh−îc vμ chÕt do kiÖt søc sau 2-3 th¸ng.

57

58

https://thuviensach.vn

Lîn n¸i mang thai nhiÔm vi khuÈn lepto sÏ bÞ tiªu Trî søc: tiªm Cafªin, vitamin B1, vitamin C, thai hoÆc s¶y thai.

vitamin B12.

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh thÊy da vμ mì Ch¨m sãc: cçh ly lîn èm ®Ó ®iÒu trÞ, nu«i vμng nh− nghÖ, cã mïi khÐt, gan nhît nh− mμu d−ìng tèt lîn bÖnh khi ®iÒu trÞ.

®Êt thã, mËt teo vμ n−íc mËt ®Æc qu¸nh.

+ Enrovet 50. LiÒu dïng 01 ml/15 kg thÓ

- §−êng l©y truyÒn: bÖnh l©y truyÒn theo träng. Dïng thuèc liªn tôc 5-7 ngμy.

hai ®−êng.

+ Thuèc trî søc vμ ch¨m sãc lîn èm nh− phç

+ Vi khuÈn x©m nhËp qua da, niªm m¹c vμ

®å sö dông Pªnicillin.

vÕt th−¬ng vμo c¬ thÓ sóc vËt. Chuét lμ vËt chñ

+ Hanflor. LiÒu dïng 01 ml/15-20 kg thÓ

m«i giíi th¶i vi khuÈn vμo m«i tr−êng qua n−íc träng; dïng liªn tôc 3-4 ngμy.

tiÓu. Vi khuÈn tån t¹i l©u ë n−íc cèng r·nh, ao,

+ Dïng thuèc trî søc vμ ch¨m sãc lîn bÖnh hå. Lîn tiÕp xóc víi nguån n−íc cã vi khuÈn sÏ bÞ

nh− khi dïng Pªnicillin.

l©y bÖnh.

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin phßng bÖnh lîn

+ Vi khuÈn cã thÓ x©m nhËp qua niªm m¹c ®−êng nghÖ cho lîn theo ®Þnh kú 6 th¸ng/lÇn.

tiªu ho¸ khi lîn ¨n hoÆc uèng n−íc cã vi khuÈn.

+ DiÖt chuét b»ng ®¸nh bÉy, dïng b¶ chuét;

- Ph¸t hiÖn bÖnh: c¨n cø vμo cç dÊu hiÖu ®Æc h¹n chÕ kh«ng cho chuét vμo chuång lîn, n¬i chøa tr−ng cña lîn bÖnh: da, niªm m¹c, mì ®Òu vμng thøc ¨n b»ng cçh rμo l−íi thÐp, nu«i mÌo.

nh− nghÖ vμ cã mïi khÐt, lîn n¸i th−êng bÞ tiªu

+ Thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i: kh¬i th«ng, thai, s¶y thai.

lμm kh« cèng r·nh vμ cç ao tï ®Ó diÖt vi khuÈn ë

- §iÒu trÞ: bÖnh rÊt khã ®iÒu trÞ, nÕu lîn ®· bÞ

m«i tr−êng tù nhiªn.

bÖnh kÐo dμi. §iÒu trÞ lîn bÞ bÖnh giai ®o¹n ®Çu b»ng mét trong cç phç ®å sau:

2.8. BÖnh lîn con ph©n tr¾ng

Pªnicillin. LiÒu dïng 30 mg/kg thÓ träng phèi BÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con lμ bÖnh viªm ruét hîp víi Streptomycin: liÒu dïng 30 mg/kg thÓ

phæ biÕn cña lîn con. §Æc ®iÓm cña bÖnh: lîn con träng, dïng thuèc liªn tôc 5-7 ngμy. Cã thÓ thay Øa ph©n láng, tr¾ng vμ cã mïi tanh. NÕu kh«ng Pªnicillin b»ng Ampicillin víi liÒu 30 mg/kg thÓ

®−îc ®iÒu trÞ sím, lîn bÖnh sÏ chÕt do mÊt n−íc, träng, Streptomycin b»ng Kanamycin víi liÒu rèi lo¹n ®iÖn gi¶i vμ chÕt do kiÖt søc. BÖnh x¶y ra 30 mg/kg thÓ träng.

59

60

https://thuviensach.vn

Lîn n¸i mang thai nhiÔm vi khuÈn lepto sÏ bÞ tiªu Trî søc: tiªm Cafªin, vitamin B1, vitamin C, thai hoÆc s¶y thai.

vitamin B12.

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh thÊy da vμ mì Ch¨m sãc: cçh ly lîn èm ®Ó ®iÒu trÞ, nu«i vμng nh− nghÖ, cã mïi khÐt, gan nhît nh− mμu d−ìng tèt lîn bÖnh khi ®iÒu trÞ.

®Êt thã, mËt teo vμ n−íc mËt ®Æc qu¸nh.

+ Enrovet 50. LiÒu dïng 01 ml/15 kg thÓ

- §−êng l©y truyÒn: bÖnh l©y truyÒn theo träng. Dïng thuèc liªn tôc 5-7 ngμy.

hai ®−êng.

+ Thuèc trî søc vμ ch¨m sãc lîn èm nh− phç

+ Vi khuÈn x©m nhËp qua da, niªm m¹c vμ

®å sö dông Pªnicillin.

vÕt th−¬ng vμo c¬ thÓ sóc vËt. Chuét lμ vËt chñ

+ Hanflor. LiÒu dïng 01 ml/15-20 kg thÓ

m«i giíi th¶i vi khuÈn vμo m«i tr−êng qua n−íc träng; dïng liªn tôc 3-4 ngμy.

tiÓu. Vi khuÈn tån t¹i l©u ë n−íc cèng r·nh, ao,

+ Dïng thuèc trî søc vμ ch¨m sãc lîn bÖnh hå. Lîn tiÕp xóc víi nguån n−íc cã vi khuÈn sÏ bÞ

nh− khi dïng Pªnicillin.

l©y bÖnh.

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin phßng bÖnh lîn

+ Vi khuÈn cã thÓ x©m nhËp qua niªm m¹c ®−êng nghÖ cho lîn theo ®Þnh kú 6 th¸ng/lÇn.

tiªu ho¸ khi lîn ¨n hoÆc uèng n−íc cã vi khuÈn.

+ DiÖt chuét b»ng ®¸nh bÉy, dïng b¶ chuét;

- Ph¸t hiÖn bÖnh: c¨n cø vμo cç dÊu hiÖu ®Æc h¹n chÕ kh«ng cho chuét vμo chuång lîn, n¬i chøa tr−ng cña lîn bÖnh: da, niªm m¹c, mì ®Òu vμng thøc ¨n b»ng cçh rμo l−íi thÐp, nu«i mÌo.

nh− nghÖ vμ cã mïi khÐt, lîn n¸i th−êng bÞ tiªu

+ Thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i: kh¬i th«ng, thai, s¶y thai.

lμm kh« cèng r·nh vμ cç ao tï ®Ó diÖt vi khuÈn ë

- §iÒu trÞ: bÖnh rÊt khã ®iÒu trÞ, nÕu lîn ®· bÞ

m«i tr−êng tù nhiªn.

bÖnh kÐo dμi. §iÒu trÞ lîn bÞ bÖnh giai ®o¹n ®Çu b»ng mét trong cç phç ®å sau:

2.8. BÖnh lîn con ph©n tr¾ng

Pªnicillin. LiÒu dïng 30 mg/kg thÓ träng phèi BÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con lμ bÖnh viªm ruét hîp víi Streptomycin: liÒu dïng 30 mg/kg thÓ

phæ biÕn cña lîn con. §Æc ®iÓm cña bÖnh: lîn con träng, dïng thuèc liªn tôc 5-7 ngμy. Cã thÓ thay Øa ph©n láng, tr¾ng vμ cã mïi tanh. NÕu kh«ng Pªnicillin b»ng Ampicillin víi liÒu 30 mg/kg thÓ

®−îc ®iÒu trÞ sím, lîn bÖnh sÏ chÕt do mÊt n−íc, träng, Streptomycin b»ng Kanamycin víi liÒu rèi lo¹n ®iÖn gi¶i vμ chÕt do kiÖt søc. BÖnh x¶y ra 30 mg/kg thÓ träng.

59

60

https://thuviensach.vn

ë tÊt c¶ cç c¬ së ch¨n nu«i lîn n¸i sinh s¶n ë n−íc

§−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan bÖnh: ta, th−êng ph¸t sinh nhiÒu vμo cç th¸ng l¹nh Èm bÖnh l©y lan qua ®−êng tiªu ho¸. Khi lîn con bÞ

tõ mïa ®«ng ®Õn mïa xu©n, g©y tæn thÊt ®¸ng kÓ

rèi lo¹n tiªu ho¸, vi khuÈn Ecoli cã s½n trong ruét cho ng−êi ch¨n nu«i.

ph¸t triÓn rÊt nhanh vμ g©y ra bÖnh lîn con Øa

- Nguyªn nh©n:

ph©n tr¾ng.

+ Nguyªn nh©n tiªn ph¸t: khi thøc ¨n cña lîn Lîn con chØ bÞ bÖnh ë thêi kú theo mÑ .

mÑ t¨ng l−îng mì vμ l−îng ®¹m ®ét ngét, lμm cho Thêi tiÕt l¹nh Èm vμo mïa ®«ng vμ ®Çu mïa s÷a cã tØ lÖ mì vμ ®¹m quçao, lîn con kh«ng tiªu xu©n còng nh− ®iÒu kiÖn vÖ sinh thó y ë c¬ së ho¸ hÕt sÏ bÞ rèi lo¹n liªu ho¸. Khi thêi tiÕt l¹nh ch¨n nu«i lîn gièng sÏ lμm lîn con bÞ bÖnh vμ chÕt vμ Èm, søc ®Ò kh¸ng cña lîn con gi¶m thÊp dÉn víi tØ lÖ cao.

®Õn rèi lo¹n tiªu ho¸, kh«ng tiªu ho¸ hÕt s÷a bó tõ lîn mÑ.

- Ph¸t hiÖn bÖnh: cã thÓ dÔ dμng nhËn ra bÖnh khi thÊy lîn con Øa láng, ph©n tr¾ng vμ cã mïi

+ Nguyªn nh©n kÕ ph¸t: tõ rèi lo¹n tiªu ho¸, s÷a tanh. Göi bÖnh phÈm ®i xÐt nghiÖm.

kh«ng tiªu hÕt ë ruét lîn con, cç vi khuÈn cã s½n trong ®−êng tiªu ho¸ ®Æc biÖt lμ vi khuÈn Ecoli ph¸t

- §iÒu trÞ: c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn sèng cña lîn con: triÓn nhanh, g©y viªm ruét vμ Øa ph©n tr¾ng.

gi¶m bít l−îng thøc ¨n bÐo vμ ®¹m trong khÈu phÇn ¨n cña lîn mÑ. Lîn con bó s÷a lîn mÑ cã tØ lÖ

- TriÖu chøng: thêi kú ñ bÖnh tõ 1-2 ngμy mì vμ ®¹m b×nh th−êng, sÏ tiªu ho¸ hÕt vμ kh«ng Lîn con cã biÓu hiÖn: bó mÑ gi¶m, mÖt mái, cã bÞ rèi lo¹n tiªu ho¸. Vμo vô ®«ng xu©n cÇn gi÷

thÓ th©n nhiÖt t¨ng nhÑ 1-2 ngμy ®Çu (39,5-400C); chuång lîn con kh« s¹ch, che kÝn Êm vμ cã thÓ

sau ®ã lîn con Øa ph©n láng, mμu tr¾ng h¬i vμng, rÊt s−ëi cho lîn con (b»ng ®Ìn 60 W hoÆc ®Ìn tö tanh; lîn bÖnh gÇy sót nhanh, da nh¨n nheo, l«ng ngo¹i) sÏ h¹n chÕ ®−îc lîn con bÞ bÖnh.

döng do mÊt n−íc. Lîn sÏ chÕt sau 2-4 ngμy do mÊt Sö dông thuèc ®Ó diÖt vi khuÈn Ecoli g©y n−íc kiÖt søc, nÕu kh«ng ®−îc ®iÒu trÞ sím.

bÖnh: cã thÓ dïng mét trong cç kh¸ng sinh sau: Lîn ®−îc ®iÒu trÞ khái bÖnh, sau cai s÷a, nu«i thÞt th−êng vÉn bÞ cßi cäc, chËm lín so víi lîn

+ Colistin. LiÒu dïng 50 mg/kg thÓ träng kh«ng bÞ Øa ph©n tr¾ng.

lîn/ngμy. Thuèc pha n−íc cho uèng trùc tiÕp hoÆc

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh thÊy niªm m¹c tiªm. Dïng thuèc liªn tôc 3-4 ngμy.

ruét viªm tô huyÕt tõng ®o¹n, bªn trong lßng ruét

+ Hanocylin LA. LiÒu dïng 01 ml/15 kg thÓ

chøa ®Çy ph©n láng tr¾ng cã mïi tanh.

träng lîn/ngμy. Dïng tiªm cho lîn 3 ngμy liªn tôc.

61

62

https://thuviensach.vn

ë tÊt c¶ cç c¬ së ch¨n nu«i lîn n¸i sinh s¶n ë n−íc

§−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan bÖnh: ta, th−êng ph¸t sinh nhiÒu vμo cç th¸ng l¹nh Èm bÖnh l©y lan qua ®−êng tiªu ho¸. Khi lîn con bÞ

tõ mïa ®«ng ®Õn mïa xu©n, g©y tæn thÊt ®¸ng kÓ

rèi lo¹n tiªu ho¸, vi khuÈn Ecoli cã s½n trong ruét cho ng−êi ch¨n nu«i.

ph¸t triÓn rÊt nhanh vμ g©y ra bÖnh lîn con Øa

- Nguyªn nh©n:

ph©n tr¾ng.

+ Nguyªn nh©n tiªn ph¸t: khi thøc ¨n cña lîn Lîn con chØ bÞ bÖnh ë thêi kú theo mÑ .

mÑ t¨ng l−îng mì vμ l−îng ®¹m ®ét ngét, lμm cho Thêi tiÕt l¹nh Èm vμo mïa ®«ng vμ ®Çu mïa s÷a cã tØ lÖ mì vμ ®¹m quçao, lîn con kh«ng tiªu xu©n còng nh− ®iÒu kiÖn vÖ sinh thó y ë c¬ së ho¸ hÕt sÏ bÞ rèi lo¹n liªu ho¸. Khi thêi tiÕt l¹nh ch¨n nu«i lîn gièng sÏ lμm lîn con bÞ bÖnh vμ chÕt vμ Èm, søc ®Ò kh¸ng cña lîn con gi¶m thÊp dÉn víi tØ lÖ cao.

®Õn rèi lo¹n tiªu ho¸, kh«ng tiªu ho¸ hÕt s÷a bó tõ lîn mÑ.

- Ph¸t hiÖn bÖnh: cã thÓ dÔ dμng nhËn ra bÖnh khi thÊy lîn con Øa láng, ph©n tr¾ng vμ cã mïi

+ Nguyªn nh©n kÕ ph¸t: tõ rèi lo¹n tiªu ho¸, s÷a tanh. Göi bÖnh phÈm ®i xÐt nghiÖm.

kh«ng tiªu hÕt ë ruét lîn con, cç vi khuÈn cã s½n trong ®−êng tiªu ho¸ ®Æc biÖt lμ vi khuÈn Ecoli ph¸t

- §iÒu trÞ: c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn sèng cña lîn con: triÓn nhanh, g©y viªm ruét vμ Øa ph©n tr¾ng.

gi¶m bít l−îng thøc ¨n bÐo vμ ®¹m trong khÈu phÇn ¨n cña lîn mÑ. Lîn con bó s÷a lîn mÑ cã tØ lÖ

- TriÖu chøng: thêi kú ñ bÖnh tõ 1-2 ngμy mì vμ ®¹m b×nh th−êng, sÏ tiªu ho¸ hÕt vμ kh«ng Lîn con cã biÓu hiÖn: bó mÑ gi¶m, mÖt mái, cã bÞ rèi lo¹n tiªu ho¸. Vμo vô ®«ng xu©n cÇn gi÷

thÓ th©n nhiÖt t¨ng nhÑ 1-2 ngμy ®Çu (39,5-400C); chuång lîn con kh« s¹ch, che kÝn Êm vμ cã thÓ

sau ®ã lîn con Øa ph©n láng, mμu tr¾ng h¬i vμng, rÊt s−ëi cho lîn con (b»ng ®Ìn 60 W hoÆc ®Ìn tö tanh; lîn bÖnh gÇy sót nhanh, da nh¨n nheo, l«ng ngo¹i) sÏ h¹n chÕ ®−îc lîn con bÞ bÖnh.

döng do mÊt n−íc. Lîn sÏ chÕt sau 2-4 ngμy do mÊt Sö dông thuèc ®Ó diÖt vi khuÈn Ecoli g©y n−íc kiÖt søc, nÕu kh«ng ®−îc ®iÒu trÞ sím.

bÖnh: cã thÓ dïng mét trong cç kh¸ng sinh sau: Lîn ®−îc ®iÒu trÞ khái bÖnh, sau cai s÷a, nu«i thÞt th−êng vÉn bÞ cßi cäc, chËm lín so víi lîn

+ Colistin. LiÒu dïng 50 mg/kg thÓ träng kh«ng bÞ Øa ph©n tr¾ng.

lîn/ngμy. Thuèc pha n−íc cho uèng trùc tiÕp hoÆc

- BÖnh tÝch: mæ kh¸m lîn bÖnh thÊy niªm m¹c tiªm. Dïng thuèc liªn tôc 3-4 ngμy.

ruét viªm tô huyÕt tõng ®o¹n, bªn trong lßng ruét

+ Hanocylin LA. LiÒu dïng 01 ml/15 kg thÓ

chøa ®Çy ph©n láng tr¾ng cã mïi tanh.

träng lîn/ngμy. Dïng tiªm cho lîn 3 ngμy liªn tôc.

61

62

https://thuviensach.vn

+ RTD Coliquinin Oral: nhá trùc tiÕp vμo

+ Cç chñng Ecoli nμy x©m nhËp vμo lîn con; miÖng lîn 01 ml/5 kg thÓ träng ngμy theo liÒu.

khi lîn con cai s÷a kh«ng cßn l−îng kh¸ng thÓ tõ

§iÒu trÞ liªn tôc 3 ngμy.

lîn mÑ truyÒn qua s÷a, søc ®Ò kh¸ng cña lîn con KÕt hîp thuèc ch÷a bÖnh, sö dông cç thuèc gi¶m vμ Ecoli dung huyÕt ph¸t triÓn nhanh, tiÕt trî søc, dung dÞch ®iÖn gi¶i vμ cç vitamin

®éc tè vμo m¸u ph¸ vì hÖ mao m¹ch cña lîn vμ

Bcomplex, RTD glucovit C ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng g©y ra bÖnh phï ®Çu.

cho lîn bÖnh.

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh tõ 2-4 ngμy.

- Phßng bÖnh: gi÷ chuång kh« s¹ch; thøc ¨n Lîn bÞ m¾c bÖnh thÓ hiÖn: lîn con sau cai s÷a n−íc uèng hîp vÖ sinh; khi thêi tiÕt l¹nh Èm ph¶i tõ 1-2 tuÇn ®ét ngét ph¸t bÖnh, kªu thÐt, d·y dôa, che kÝn, Êm chuång tr¹i vμ s−ëi cho lîn con; ®Þnh råi l¨n ra chÕt rÊt nhanh. HiÖn t−îng nμy x¶y ra kú sö dông Iodin pha 1% phun chuång tr¹i vμo ®Çu æ dÞch phï ®Çu.

2 tuÇn/lÇn.

Sau ®ã, lîn trong ®μn ph¸t bÖnh r¶i rç, ¨n

+ Sö dông kh¸ng thÓ Hanvet KTE: cho uèng kÐm, Ýt ho¹t ®éng thë khã, xuÊt hiÖn cç æ phï 2-5 ml/lîn con/ngμy.

thòng tô huyÕt d−íi da vμ nÆng nhÊt ë ®Çu mÆt,

+ Tiªm v¾cxin Rokovac II. Tiªm theo liÒu: xung quanh m¾t, cæ vμ ngùc. Lîn chÕt víi tØ lÖ

2 ml/lîn mÑ tr−íc khi sinh 3 tuÇn, kh¸ng thÓ tõ cao (60-70% lîn bÖnh) sau thêi gian ph¸t bÖnh lîn n¸i truyÒn cho lîn con qua s÷a.

tõ 3-5 ngμy.

2.9. BÖnh phï ®Çu ë lîn sau cai s÷a

BÖnh tÝch: cç æ phï thòng chøa nhiÒu dÞch BÖnh phï ®Çu cßn gäi lμ bÖnh phï thòng h¬i vμng, mïi tanh. Mμng n·o cã tô huyÕt vμ tÝch th−êng gÆp ë lîn sau cai s÷a, lμ mét bÖnh truyÒn n−íc. Thμnh d¹ dμy, chïm h¹ch ruét ®Òu bÞ phï nhiÔm cÊp tÝnh ë lîn víi biÓu hiÖn ®Æc tr−ng: phï thòng vμ tô huyÕt ®á. Tæ chøc phÕ nang vμ c¬ tim thòng ë nhiÒu n¬i trªn c¬ thÓ lîn, nÆng nhÊt lμ

còng bÞ phï nÒ vμ tô huyÕt.

phï ë ®Çu, lμm lîn chÕt víi tØ lÖ cao, g©y thiÖt h¹i

- §−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan: bÖnh nhiÒu vÒ kinh tÕ. BÖnh ®−îc ph¸t hiÖn ë hÇu hÕt l©y truyÒn qua ®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n thøc ¨n cç tØnh tõ B¾c ®Õn Nam.

hoÆc uèng n−íc cã vi khuÈn Ecoli dung huyÕt.

- Nguyªn nh©n: vÖ sinh thó y ë c¬ së ch¨n nu«i

§iÒu kiÖn vÖ sinh trong ch¨n nu«i kÐm t¹o ®iÒu kÐm t¹o ®iÒu kiÖn cho cç chñng Ecoli dung huyÕt kiÖn cho mÇm bÖnh tån t¹i vμ l©y lan bÖnh trong tån t¹i.

®μn lîn.

63

64

https://thuviensach.vn

+ RTD Coliquinin Oral: nhá trùc tiÕp vμo

+ Cç chñng Ecoli nμy x©m nhËp vμo lîn con; miÖng lîn 01 ml/5 kg thÓ träng ngμy theo liÒu.

khi lîn con cai s÷a kh«ng cßn l−îng kh¸ng thÓ tõ

§iÒu trÞ liªn tôc 3 ngμy.

lîn mÑ truyÒn qua s÷a, søc ®Ò kh¸ng cña lîn con KÕt hîp thuèc ch÷a bÖnh, sö dông cç thuèc gi¶m vμ Ecoli dung huyÕt ph¸t triÓn nhanh, tiÕt trî søc, dung dÞch ®iÖn gi¶i vμ cç vitamin

®éc tè vμo m¸u ph¸ vì hÖ mao m¹ch cña lîn vμ

Bcomplex, RTD glucovit C ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng g©y ra bÖnh phï ®Çu.

cho lîn bÖnh.

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh tõ 2-4 ngμy.

- Phßng bÖnh: gi÷ chuång kh« s¹ch; thøc ¨n Lîn bÞ m¾c bÖnh thÓ hiÖn: lîn con sau cai s÷a n−íc uèng hîp vÖ sinh; khi thêi tiÕt l¹nh Èm ph¶i tõ 1-2 tuÇn ®ét ngét ph¸t bÖnh, kªu thÐt, d·y dôa, che kÝn, Êm chuång tr¹i vμ s−ëi cho lîn con; ®Þnh råi l¨n ra chÕt rÊt nhanh. HiÖn t−îng nμy x¶y ra kú sö dông Iodin pha 1% phun chuång tr¹i vμo ®Çu æ dÞch phï ®Çu.

2 tuÇn/lÇn.

Sau ®ã, lîn trong ®μn ph¸t bÖnh r¶i rç, ¨n

+ Sö dông kh¸ng thÓ Hanvet KTE: cho uèng kÐm, Ýt ho¹t ®éng thë khã, xuÊt hiÖn cç æ phï 2-5 ml/lîn con/ngμy.

thòng tô huyÕt d−íi da vμ nÆng nhÊt ë ®Çu mÆt,

+ Tiªm v¾cxin Rokovac II. Tiªm theo liÒu: xung quanh m¾t, cæ vμ ngùc. Lîn chÕt víi tØ lÖ

2 ml/lîn mÑ tr−íc khi sinh 3 tuÇn, kh¸ng thÓ tõ cao (60-70% lîn bÖnh) sau thêi gian ph¸t bÖnh lîn n¸i truyÒn cho lîn con qua s÷a.

tõ 3-5 ngμy.

2.9. BÖnh phï ®Çu ë lîn sau cai s÷a

BÖnh tÝch: cç æ phï thòng chøa nhiÒu dÞch BÖnh phï ®Çu cßn gäi lμ bÖnh phï thòng h¬i vμng, mïi tanh. Mμng n·o cã tô huyÕt vμ tÝch th−êng gÆp ë lîn sau cai s÷a, lμ mét bÖnh truyÒn n−íc. Thμnh d¹ dμy, chïm h¹ch ruét ®Òu bÞ phï nhiÔm cÊp tÝnh ë lîn víi biÓu hiÖn ®Æc tr−ng: phï thòng vμ tô huyÕt ®á. Tæ chøc phÕ nang vμ c¬ tim thòng ë nhiÒu n¬i trªn c¬ thÓ lîn, nÆng nhÊt lμ

còng bÞ phï nÒ vμ tô huyÕt.

phï ë ®Çu, lμm lîn chÕt víi tØ lÖ cao, g©y thiÖt h¹i

- §−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan: bÖnh nhiÒu vÒ kinh tÕ. BÖnh ®−îc ph¸t hiÖn ë hÇu hÕt l©y truyÒn qua ®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n thøc ¨n cç tØnh tõ B¾c ®Õn Nam.

hoÆc uèng n−íc cã vi khuÈn Ecoli dung huyÕt.

- Nguyªn nh©n: vÖ sinh thó y ë c¬ së ch¨n nu«i

§iÒu kiÖn vÖ sinh trong ch¨n nu«i kÐm t¹o ®iÒu kÐm t¹o ®iÒu kiÖn cho cç chñng Ecoli dung huyÕt kiÖn cho mÇm bÖnh tån t¹i vμ l©y lan bÖnh trong tån t¹i.

®μn lîn.

63

64

https://thuviensach.vn

Ph¸t hiÖn bÖnh: lîn bÞ phï thòng vμ tô huyÕt

+ Thùc hiÖn tèt biÖn ph¸p vÖ sinh thó y: dän ë ®Çu, mÆt, quanh m¾t vμ cæ lμ dÊu hiÖu l©m sμng chuång h»ng ngμy ®Ó nÒn chuång lu«n kh« s¹ch,

®Æc tr−ng ®Ó nhËn ra bÖnh. Göi mÉu bÖnh phÈm

®Þnh kú dïng thuèc s¸t trïng (Iodin, Benkorid

®i xÐt nghiÖm.

2 tuÇn/lÇn).

§iÒu trÞ bÖnh: sö dông mét trong cç chÕ

2.10. BÖnh xuyÔn lîn

phÈm sinh häc sau ®©y ®Ó ®iÒu trÞ lîn bÖnh: BÖnh xuyÔn lîn lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm

+ Tiªm kh¸ng thÓ RTD - Ecoli vμo phóc m¹c

®−êng h« hÊp, l−u hμnh cã tÝnh ®Þa ph−¬ng víi víi liÒu 01 ml/kg thÓ träng, 3-4 ngμy liÒn. BÖnh

®Æc ®iÓm: lîn bÖnh ho, thë khã do viªm phæi nhôc nÆng tiªm 2 lÇn/ngμy.

ho¸ kÐo dμi.

+ Tiªm Hanvet KTE. HI vμo phóc m¹c víi liÒu BÖnh x¶y ra phæ biÕn ë cç c¬ së ch¨n nu«i lîn 0,3-0 5 ml/kg thÓ träng/ngμy, tiªm liªn tôc 2-4 ngμy.

trong n«ng hé tõ B¾c ®Õn Nam. H»ng n¨m bÖnh

+ Navet - cell: dïng 01 ml/15 kg thÓ träng, g©y nhiÒu thiÖt h¹i kinh tÕ cho ng−êi ch¨n nu«i.

tiªm d−íi da. Dïng thuèc trong 3 ngμy. Cã thÓ

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do vi khuÈn thay b»ng Hanceft hoÆc Septisus.

xuyÔn lîn (Mycoplasma hyopeumoniae). Vi khuÈn

+ Hanflor 4%: dïng trén thøc ¨n theo liÒu cã thÓ tån t¹i trong chuång tr¹i vμ m«i tr−êng 2 g/kg thøc ¨n, liªn tôc tõ 4-5 ngμy.

ch¨n nu«i tõ 2-4 tuÇn lÔ. Cç thuèc s¸t trïng Trî søc, n©ng cao søc ®Ò kh¸ng cho lîn: th«ng th−êng ®Òu diÖt ®−îc vi khuÈn.

Vitamin B complex, Vitamin C, Cafªin, dung dÞch

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh cña lîn tõ

®iÖn gi¶i.

7-16 ngμy.

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin phßng bÖnh phï Lîn bÖnh thÓ hiÖn: sèt ë giai ®o¹n ®Çu tõ

®Çu cho lîn tr−íc khi cai s÷a 2 tuÇn lÔ. §©y lμ lo¹i 40,5-41,50C; sau ®ã khan vμ thë khã t¨ng dÇn, khi v¾cxin chuång s¶n xuÊt tõ cç chñng Ecoli g©y thë lîn ph¶i ngåi nh− chã vμ "thë thÓ bông". BÖnh bÖnh. HiÖn cç ®Þa ph−¬ng dïng lo¹i v¾cxin do kÐo dμi tõ 2-3 th¸ng hoÆc h¬n lμm cho lîn suy h«

ViÖn Thó y s¶n xuÊt.

hÊp, gÇy yÕu, gi¶m t¨ng träng ë lîn thÞt vμ gi¶m

+ Khi dÞch ®· x¶y ra trong trang tr¹i lîn th×

kh¶ n¨ng sinh s¶n ë lîn n¸i.

dïng kh¸ng thÓ Hanvet KTE. HI tiªm cho toμn Lîn bÞ bÖnh nÆng kÐo dμi sÏ chÕt do suy h«

®μn lîn ®· cã con ph¸t bÖnh víi liÒu 0,3-0,5 ml/kg hÊp hoÆc do nhiÔm kÕ ph¸t cç bÖnh khç (bÖnh thÓ träng vμo phóc m¹c.

liªn cÇu khuÈn, bÖnh tô huyÕt trïng...).

65

66

https://thuviensach.vn

Ph¸t hiÖn bÖnh: lîn bÞ phï thòng vμ tô huyÕt

+ Thùc hiÖn tèt biÖn ph¸p vÖ sinh thó y: dän ë ®Çu, mÆt, quanh m¾t vμ cæ lμ dÊu hiÖu l©m sμng chuång h»ng ngμy ®Ó nÒn chuång lu«n kh« s¹ch,

®Æc tr−ng ®Ó nhËn ra bÖnh. Göi mÉu bÖnh phÈm

®Þnh kú dïng thuèc s¸t trïng (Iodin, Benkorid

®i xÐt nghiÖm.

2 tuÇn/lÇn).

§iÒu trÞ bÖnh: sö dông mét trong cç chÕ

2.10. BÖnh xuyÔn lîn

phÈm sinh häc sau ®©y ®Ó ®iÒu trÞ lîn bÖnh: BÖnh xuyÔn lîn lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm

+ Tiªm kh¸ng thÓ RTD - Ecoli vμo phóc m¹c

®−êng h« hÊp, l−u hμnh cã tÝnh ®Þa ph−¬ng víi víi liÒu 01 ml/kg thÓ träng, 3-4 ngμy liÒn. BÖnh

®Æc ®iÓm: lîn bÖnh ho, thë khã do viªm phæi nhôc nÆng tiªm 2 lÇn/ngμy.

ho¸ kÐo dμi.

+ Tiªm Hanvet KTE. HI vμo phóc m¹c víi liÒu BÖnh x¶y ra phæ biÕn ë cç c¬ së ch¨n nu«i lîn 0,3-0 5 ml/kg thÓ träng/ngμy, tiªm liªn tôc 2-4 ngμy.

trong n«ng hé tõ B¾c ®Õn Nam. H»ng n¨m bÖnh

+ Navet - cell: dïng 01 ml/15 kg thÓ träng, g©y nhiÒu thiÖt h¹i kinh tÕ cho ng−êi ch¨n nu«i.

tiªm d−íi da. Dïng thuèc trong 3 ngμy. Cã thÓ

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do vi khuÈn thay b»ng Hanceft hoÆc Septisus.

xuyÔn lîn (Mycoplasma hyopeumoniae). Vi khuÈn

+ Hanflor 4%: dïng trén thøc ¨n theo liÒu cã thÓ tån t¹i trong chuång tr¹i vμ m«i tr−êng 2 g/kg thøc ¨n, liªn tôc tõ 4-5 ngμy.

ch¨n nu«i tõ 2-4 tuÇn lÔ. Cç thuèc s¸t trïng Trî søc, n©ng cao søc ®Ò kh¸ng cho lîn: th«ng th−êng ®Òu diÖt ®−îc vi khuÈn.

Vitamin B complex, Vitamin C, Cafªin, dung dÞch

- TriÖu chøng: thêi gian ñ bÖnh cña lîn tõ

®iÖn gi¶i.

7-16 ngμy.

- Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin phßng bÖnh phï Lîn bÖnh thÓ hiÖn: sèt ë giai ®o¹n ®Çu tõ

®Çu cho lîn tr−íc khi cai s÷a 2 tuÇn lÔ. §©y lμ lo¹i 40,5-41,50C; sau ®ã khan vμ thë khã t¨ng dÇn, khi v¾cxin chuång s¶n xuÊt tõ cç chñng Ecoli g©y thë lîn ph¶i ngåi nh− chã vμ "thë thÓ bông". BÖnh bÖnh. HiÖn cç ®Þa ph−¬ng dïng lo¹i v¾cxin do kÐo dμi tõ 2-3 th¸ng hoÆc h¬n lμm cho lîn suy h«

ViÖn Thó y s¶n xuÊt.

hÊp, gÇy yÕu, gi¶m t¨ng träng ë lîn thÞt vμ gi¶m

+ Khi dÞch ®· x¶y ra trong trang tr¹i lîn th×

kh¶ n¨ng sinh s¶n ë lîn n¸i.

dïng kh¸ng thÓ Hanvet KTE. HI tiªm cho toμn Lîn bÞ bÖnh nÆng kÐo dμi sÏ chÕt do suy h«

®μn lîn ®· cã con ph¸t bÖnh víi liÒu 0,3-0,5 ml/kg hÊp hoÆc do nhiÔm kÕ ph¸t cç bÖnh khç (bÖnh thÓ träng vμo phóc m¹c.

liªn cÇu khuÈn, bÖnh tô huyÕt trïng...).

65

66

https://thuviensach.vn

- BÖnh tÝch: trong cç nh¸nh phÕ qu¶n cã tô

+ Enrovet 10% INJ (dung dÞch tiªm). LiÒu huyÕt, nhiÒu dÞch vμ bät khÝ.

dïng 01 ml/20 kg thÓ träng lîn/ngμy. LiÖu tr×nh:

+ §Ønh cç thuú phæi bÞ viªm t¨ng sinh, ®Æc tiªm b¾p thÞt 5-6 ngμy liÒn.

l¹i tr«ng nh− mμu thÞt nªn gäi lμ "nhôc ho¸".

+ Septisus (Navet - cell, Hanceft) dung dÞch Tr−êng hîp bÖnh nÆng, mμng phæi cã thÓ dÝnh vμo tiªm. LiÒu dïng: 01 ml/10 kg thÓ träng lîn/ngμy.

lång ngùc.

LiÖu tr×nh: tiªm b¾p thÞt 3 ngμy liÒn.

- §−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan: bÖnh Cïng phèi hîp víi thuèc ®iÒu trÞ ph¶i sö dông l©y truyÒn theo ®−êng h« hÊp. Lîn kháe hÝt thë thuèc trî søc: tiªm Cafein, vitamin B1, vitamin C

kh«ng khÝ cã mÇm bÖnh vμ m¾c bÖnh.

vμ cho uèng dung dÞch ®iÖn gi¶i.

+ Lîn cç løa tuæi ®Òu bÞ bÖnh xuyÔn nh−ng

- Hé lý: khi ®iÒu trÞ ph¶i nhèt cçh ly lîn èm, gi÷

th−êng thÊy lîn sau cai s÷a vμ lîn n¸i m¾c bÖnh chuång lu«n kh« s¹ch, nu«i d−ìng tèt lîn bÖnh.

víi tØ lÖ cao ë c¬ së ch¨n nu«i cã l−u hμnh bÖnh.

Phßng bÖnh: thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i:

+ BÖnh th−êng x¶y ra nhiÒu, ®«i khi thμnh quÐt dän chuång h»ng ngμy ®Ó nÒn chuång lu«n dÞch khi thêi tiÕt thay ®æi tõ Êm ¸p sang l¹nh Èm kh« s¹ch; chuång nu«i tho¸ng m¸t mïa hÌ vμ kÝn kÐo dμi t¹i cç c¬ së ch¨n nu«i mμ ®iÒu kiÖn vÖ

Êm mïa ®«ng; kh«ng nu«i lîn quçhËt chéi; ®Þnh sinh kh«ng tèt (chuång chËt chéi), kÐm th«ng kú sö dông thuèc s¸t trïng phun chuång tr¹i tho¸ng, bÈn thØu.

2 lÇn/th¸ng. Kh«ng nhËp lîn gièng tõ c¬ së cæ l−u Ph¸t hiÖn bÖnh: lîn bÞ ho thë khã kÐo dμi dÉn hμnh bÖnh xuyÔn lîn.

®Õn suy h« hÊp vμ gÇy yÕu. Mæ lîn bÖnh, thÊy cç

+ Tiªm v¾cxin phßng bÖnh cho ®μn lîn theo

®Ønh thuú phæi bÞ viªm nhôc ho¸.

®Þnh kú 6 th¸ng/lÇn. Lîn thÞt sÏ tiªm v¾cxin tr−íc

- §iÒu trÞ: sö dông mét trong cç kh¸ng sinh sau: khi cai s÷a 1 tuÇn. Sau 4 tuÇn, tiªm nh¾c l¹i lÇn 2.

+ Tylospec (dung dÞch tiªm). LiÒu dïng Cã thÓ sö dông mét trong hai lo¹i v¾cxin sau theo 01 ml/10 kg thÓ träng lîn/ngμy. LiÖu tr×nh: tiªm h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt: v¾cxin M+PAC; b¾p thÞt 5-6 ngμy liÒn.

v¾cxin Nobilis MHYO.

+ Tiamuhn (=Hanmulin, RTD Tiamulin)

2.11. BÖnh s¸n l¸ ruét lîn

(dung dÞch tiªm). LiÒu dïng 1,5 ml/10 kg thÓ

träng lîn/ngμy. LiÖu tr×nh: tiªm b¾p hoÆc d−íi da BÖnh s¸n l¸ ruét lîn do s¸n l¸ ruét g©y ra, chØ

5-6 ngμy liÒn.

thÊy ë cç n−íc nhiÖt ®íi ch©u ¸ vμ ch©u Phi. ë 67

68

https://thuviensach.vn

- BÖnh tÝch: trong cç nh¸nh phÕ qu¶n cã tô

+ Enrovet 10% INJ (dung dÞch tiªm). LiÒu huyÕt, nhiÒu dÞch vμ bät khÝ.

dïng 01 ml/20 kg thÓ träng lîn/ngμy. LiÖu tr×nh:

+ §Ønh cç thuú phæi bÞ viªm t¨ng sinh, ®Æc tiªm b¾p thÞt 5-6 ngμy liÒn.

l¹i tr«ng nh− mμu thÞt nªn gäi lμ "nhôc ho¸".

+ Septisus (Navet - cell, Hanceft) dung dÞch Tr−êng hîp bÖnh nÆng, mμng phæi cã thÓ dÝnh vμo tiªm. LiÒu dïng: 01 ml/10 kg thÓ träng lîn/ngμy.

lång ngùc.

LiÖu tr×nh: tiªm b¾p thÞt 3 ngμy liÒn.

- §−êng l©y truyÒn vμ ®iÒu kiÖn l©y lan: bÖnh Cïng phèi hîp víi thuèc ®iÒu trÞ ph¶i sö dông l©y truyÒn theo ®−êng h« hÊp. Lîn kháe hÝt thë thuèc trî søc: tiªm Cafein, vitamin B1, vitamin C

kh«ng khÝ cã mÇm bÖnh vμ m¾c bÖnh.

vμ cho uèng dung dÞch ®iÖn gi¶i.

+ Lîn cç løa tuæi ®Òu bÞ bÖnh xuyÔn nh−ng

- Hé lý: khi ®iÒu trÞ ph¶i nhèt cçh ly lîn èm, gi÷

th−êng thÊy lîn sau cai s÷a vμ lîn n¸i m¾c bÖnh chuång lu«n kh« s¹ch, nu«i d−ìng tèt lîn bÖnh.

víi tØ lÖ cao ë c¬ së ch¨n nu«i cã l−u hμnh bÖnh.

Phßng bÖnh: thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i:

+ BÖnh th−êng x¶y ra nhiÒu, ®«i khi thμnh quÐt dän chuång h»ng ngμy ®Ó nÒn chuång lu«n dÞch khi thêi tiÕt thay ®æi tõ Êm ¸p sang l¹nh Èm kh« s¹ch; chuång nu«i tho¸ng m¸t mïa hÌ vμ kÝn kÐo dμi t¹i cç c¬ së ch¨n nu«i mμ ®iÒu kiÖn vÖ

Êm mïa ®«ng; kh«ng nu«i lîn quçhËt chéi; ®Þnh sinh kh«ng tèt (chuång chËt chéi), kÐm th«ng kú sö dông thuèc s¸t trïng phun chuång tr¹i tho¸ng, bÈn thØu.

2 lÇn/th¸ng. Kh«ng nhËp lîn gièng tõ c¬ së cæ l−u Ph¸t hiÖn bÖnh: lîn bÞ ho thë khã kÐo dμi dÉn hμnh bÖnh xuyÔn lîn.

®Õn suy h« hÊp vμ gÇy yÕu. Mæ lîn bÖnh, thÊy cç

+ Tiªm v¾cxin phßng bÖnh cho ®μn lîn theo

®Ønh thuú phæi bÞ viªm nhôc ho¸.

®Þnh kú 6 th¸ng/lÇn. Lîn thÞt sÏ tiªm v¾cxin tr−íc

- §iÒu trÞ: sö dông mét trong cç kh¸ng sinh sau: khi cai s÷a 1 tuÇn. Sau 4 tuÇn, tiªm nh¾c l¹i lÇn 2.

+ Tylospec (dung dÞch tiªm). LiÒu dïng Cã thÓ sö dông mét trong hai lo¹i v¾cxin sau theo 01 ml/10 kg thÓ träng lîn/ngμy. LiÖu tr×nh: tiªm h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt: v¾cxin M+PAC; b¾p thÞt 5-6 ngμy liÒn.

v¾cxin Nobilis MHYO.

+ Tiamuhn (=Hanmulin, RTD Tiamulin)

2.11. BÖnh s¸n l¸ ruét lîn

(dung dÞch tiªm). LiÒu dïng 1,5 ml/10 kg thÓ

träng lîn/ngμy. LiÖu tr×nh: tiªm b¾p hoÆc d−íi da BÖnh s¸n l¸ ruét lîn do s¸n l¸ ruét g©y ra, chØ

5-6 ngμy liÒn.

thÊy ë cç n−íc nhiÖt ®íi ch©u ¸ vμ ch©u Phi. ë 67

68

https://thuviensach.vn

ViÖt Nam, bÖnh cã ë kh¾p cç tØnh tõ B¾c ®Õn l©y nhiÔm sang ng−êi khi ng−êi ¨n rau thuû sinh Nam. Lîn bÞ nhiÔm s¸n víi tØ lÖ cao, tõ 30-50%, sèng (rau ngæ, rau rÊp).

gÇy yÕu, gi¶m t¨ng träng, g©y thiÖt h¹i kinh tÕ

Ph¸t hiÖn bÖnh: kiÓm tra trøng s¸n trong cho ng−êi ch¨n nu«i.

ph©n. Mæ lîn t×m s¸n ruét lîn.

- Nguyªn nh©n: tç nh©n g©y bÖnh lμ s¸n l¸

- §iÒu trÞ: tÈy s¸n cho lîn b»ng

ruét ký sinh ë ruét non cña lîn.

Trichlabendazol (Fascinex, Handerti - B) theo liÒu S¸n tr−ëng thμnh ®Î trøng trong ruét. Trøng 10-12 mg/kg thÓ träng.

theo ph©n ra ngoμi, në thμnh Êu trïng cã l«ng Praziquentel: theo liÒu 10 mg/kg thÓ träng.

(mao Êu), Êu trïng chui vμo èc ký chñ trung gian, Thuèc trén víi thøc ¨n cho lîn ¨n.

ph¸t triÓn qua bèn giai ®o¹n thμnh vÜ Êu (Êu

- Phßng bÖnh: tÈy s¸n cho lîn theo ®Þnh kú trïng cã ®u«i). VÜ Êu ra khái èc, rông ®u«i thμnh 6 th¸ng/lÇn b»ng ho¸ d−îc trªn. ñ ph©n diÖt kÐn. Giai ®o¹n Êu trõng kÐo dμi 3-3,5 th¸ng.

trøng s¸n. Thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i vμ n¬i Lîn ¨n ph¶i kÐn vμo ruét në ra s¸n non. S¸n ch¨n th¶ lîn. H¹n chÕ cho lîn ¨n rau thuû sinh non ph¸t triÓn thμnh s¸n tr−ëng thμnh trong ruét sèng ®Ó tr¸nh nhiÔm kÐn s¸n.

kho¶ng 3-3,5 th¸ng.

- TriÖu chøng: s¸n ký sinh kÝch thÝch niªm

2.12. BÖnh giun ®òa lîn

m¹c d¹ dμy, ruét, g©y n«n vμ lîn kÐm ¨n. S¸n BÖnh giun ®òa lμ mét bÖnh ký sinh trïng ®−êng chiÕm ®o¹t chÊt dinh d−ìng khiÕn lîn gÇy yÕu, tiªu ho¸ ph©n bè réng ë kh¾p n¬i trªn thÕ giíi.

suy nh−îc, thiÕu m¸u.

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do giun ®òa lîn

§éc tè cña s¸n tç ®éng lªn niªm m¹c ruét g©y ký sinh ë ruét non cña lîn, lÊy chÊt dinh d−ìng tõ rèi lo¹n tiªu ho¸, viªm ruét Øa ch¶y.

ruét lîn ®Ó sèng; Êu trïng giun di hμnh trong m¸u

®Õn phæi, gan g©y ra cç ®iÓm ho¹i tö; giun tr−ëng

- BÖnh tÝch: trong ruét cã s¸n l¸ g©y niªm m¹c thμnh di chuyÓn g©y ra cç tæn th−¬ng ë niªm m¹c ruét sÇn sïi, t¨ng sinh, viªm loÐt.

ruét vμ tiÕt ®éc tè g©y rèi lo¹n tiªu hoçho lîn.

- §−êng l©y truyÒn: bÖnh l©y truyÒn qua Giun tr−ëng thμnh ®Î trøng trong ruét lîn,

®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n ph¶i kÐn s¸n. Nh÷ng ®Þa trøng theo ph©n ra ngoμi, ph¸t triÓn thμnh Êu ph−¬ng cã tËp qu¸n cho lîn ¨n rau thuû sinh sèng trïng trong trøng gäi lμ trøng c¶m nhiÔm. Lîn ¨n tØ lÖ nhiÔm s¸n ë lîn rÊt cao. S¸n l¸ ruét lîn cã thÓ

ph¶i trøng c¶m nhiÔm sÏ bÞ nhiÔm giun ®òa.

69

70

https://thuviensach.vn

ViÖt Nam, bÖnh cã ë kh¾p cç tØnh tõ B¾c ®Õn l©y nhiÔm sang ng−êi khi ng−êi ¨n rau thuû sinh Nam. Lîn bÞ nhiÔm s¸n víi tØ lÖ cao, tõ 30-50%, sèng (rau ngæ, rau rÊp).

gÇy yÕu, gi¶m t¨ng träng, g©y thiÖt h¹i kinh tÕ

Ph¸t hiÖn bÖnh: kiÓm tra trøng s¸n trong cho ng−êi ch¨n nu«i.

ph©n. Mæ lîn t×m s¸n ruét lîn.

- Nguyªn nh©n: tç nh©n g©y bÖnh lμ s¸n l¸

- §iÒu trÞ: tÈy s¸n cho lîn b»ng

ruét ký sinh ë ruét non cña lîn.

Trichlabendazol (Fascinex, Handerti - B) theo liÒu S¸n tr−ëng thμnh ®Î trøng trong ruét. Trøng 10-12 mg/kg thÓ träng.

theo ph©n ra ngoμi, në thμnh Êu trïng cã l«ng Praziquentel: theo liÒu 10 mg/kg thÓ träng.

(mao Êu), Êu trïng chui vμo èc ký chñ trung gian, Thuèc trén víi thøc ¨n cho lîn ¨n.

ph¸t triÓn qua bèn giai ®o¹n thμnh vÜ Êu (Êu

- Phßng bÖnh: tÈy s¸n cho lîn theo ®Þnh kú trïng cã ®u«i). VÜ Êu ra khái èc, rông ®u«i thμnh 6 th¸ng/lÇn b»ng ho¸ d−îc trªn. ñ ph©n diÖt kÐn. Giai ®o¹n Êu trõng kÐo dμi 3-3,5 th¸ng.

trøng s¸n. Thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i vμ n¬i Lîn ¨n ph¶i kÐn vμo ruét në ra s¸n non. S¸n ch¨n th¶ lîn. H¹n chÕ cho lîn ¨n rau thuû sinh non ph¸t triÓn thμnh s¸n tr−ëng thμnh trong ruét sèng ®Ó tr¸nh nhiÔm kÐn s¸n.

kho¶ng 3-3,5 th¸ng.

- TriÖu chøng: s¸n ký sinh kÝch thÝch niªm

2.12. BÖnh giun ®òa lîn

m¹c d¹ dμy, ruét, g©y n«n vμ lîn kÐm ¨n. S¸n BÖnh giun ®òa lμ mét bÖnh ký sinh trïng ®−êng chiÕm ®o¹t chÊt dinh d−ìng khiÕn lîn gÇy yÕu, tiªu ho¸ ph©n bè réng ë kh¾p n¬i trªn thÕ giíi.

suy nh−îc, thiÕu m¸u.

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do giun ®òa lîn

§éc tè cña s¸n tç ®éng lªn niªm m¹c ruét g©y ký sinh ë ruét non cña lîn, lÊy chÊt dinh d−ìng tõ rèi lo¹n tiªu ho¸, viªm ruét Øa ch¶y.

ruét lîn ®Ó sèng; Êu trïng giun di hμnh trong m¸u

®Õn phæi, gan g©y ra cç ®iÓm ho¹i tö; giun tr−ëng

- BÖnh tÝch: trong ruét cã s¸n l¸ g©y niªm m¹c thμnh di chuyÓn g©y ra cç tæn th−¬ng ë niªm m¹c ruét sÇn sïi, t¨ng sinh, viªm loÐt.

ruét vμ tiÕt ®éc tè g©y rèi lo¹n tiªu hoçho lîn.

- §−êng l©y truyÒn: bÖnh l©y truyÒn qua Giun tr−ëng thμnh ®Î trøng trong ruét lîn,

®−êng tiªu ho¸ do lîn ¨n ph¶i kÐn s¸n. Nh÷ng ®Þa trøng theo ph©n ra ngoμi, ph¸t triÓn thμnh Êu ph−¬ng cã tËp qu¸n cho lîn ¨n rau thuû sinh sèng trïng trong trøng gäi lμ trøng c¶m nhiÔm. Lîn ¨n tØ lÖ nhiÔm s¸n ë lîn rÊt cao. S¸n l¸ ruét lîn cã thÓ

ph¶i trøng c¶m nhiÔm sÏ bÞ nhiÔm giun ®òa.

69

70

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng: lîn con tõ 1-3 th¸ng tuæi bÞ

+ Levamisol. Dïng dung dÞch thuèc tiªm 7,5%

nhiÔm giun th−êng rèi lo¹n tiªu ho¸, tiªu tèn thøc víi liÒu 01 ml/12,5 kg thÓ träng lîn. Tiªm mét liÒu

¨n, nh−ng l¹i gÇy cßm, gi¶m t¨ng träng tõ 20-30%

vμo d−íi da.

so víi lîn kh«ng nhiÔm giun Êu trïng. Cç tr−êng

+ Ivermectin (Hanmectin). Dïng dung dÞch hîp bÞ nhiÔm giun nÆng, lîn cã thÓ bÞ giun lμm t¾c tiªm 1% víi liÒu 01 ml/30 kg thÓ träng lîn.

ruét, chäc thñng ruét vμ g©y chÕt lîn.

Phßng bÖnh: sö dông tÈy giun ®Þnh kú cho lîn

- BÖnh tÝch: ë gan vμ phæi cã nhiÒu ®iÓm ho¹i 3-4 th¸ng/lÇn b»ng mét trong cç lo¹i thuèc trªn.

tö khi Êu trïng giun ®òa di hμnh ®Õn ®ã. Giun Lîn con chØ cÇn tÈy mét liÒu ngay sau khi cai s÷a.

®òa tr−ëng thμnh g©y tæn th−¬ng viªm t¸ng sinh

+ Thùc hiÖn tèt vÖ sinh chuång tr¹i: quÐt dän niªm m¹c ruét.

ph©n rç h»ng ngμy; gi÷ nÒn chuång lu«n kh«

- §−êng l©y nhiÔm vμ ®iÒu kiÖn l©y nhiÔm: lîn bÞ

s¹ch; ®Þnh kú sö dông thuèc s¸t trïng 2 tuÇn/lÇn l©y nhiÔm giun qua ®−êng tiªu ho¸ do nuèt ph¶i (Rodin, Benkocid, v«i bét...).

trøng c¶m nhiÔm lÉn trong rau xanh vμ n−íc uèng.

+ B¶o ®¶m thøc ¨n vμ nguån n−íc s¹ch cho lîn.

Cç c¬ së ch¨n nu«i lîn mμ ®iÒu kiÖn vÖ sinh

+ ñ ph©n ®Ó diÖt trøng giun tr−íc khi bãn ruéng.

kÐm, Èm −ít sÏ lμm cho bÖnh giun ®òa tån t¹i vμ

l©y lan trong ®μn lîn.

- Ph¸t hiÖn bÖnh: lîn con løa tuæi 1-3 th¸ng gÇy yÕu, gi¶m t¨ng träng vμ thØnh tho¶ng cã th¶i giun ®òa lÉn trong ph©n. KiÓm tra ph©n, soi d−íi kÝnh hiÓn vi, t×m trøng giun ®òa.

§iÒu trÞ: tÈy giun ®òa b»ng mét trong cç hãa d−îc sau:

+ Piperazin. LiÒu dïng 0,30-0,50 g/kg thÓ träng lîn. Thuèc trén víi thøc ¨n cho lîn. TÈy mét liÒu.

+ Tetranisol. LiÒu dïng 10-12 mg/kg thÓ träng lîn. Thuèc trén víi thøc ¨n cho lîn. Cã thÓ sö dông dung dÞch thuèc tiªm pha s½n víi liÒu 01 ml/12 kg thÓ träng lîn. Tiªm d−íi da mét liÒu.

71

72

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng: lîn con tõ 1-3 th¸ng tuæi bÞ

+ Levamisol. Dïng dung dÞch thuèc tiªm 7,5%

nhiÔm giun th−êng rèi lo¹n tiªu ho¸, tiªu tèn thøc víi liÒu 01 ml/12,5 kg thÓ träng lîn. Tiªm mét liÒu

¨n, nh−ng l¹i gÇy cßm, gi¶m t¨ng träng tõ 20-30%

vμo d−íi da.

so víi lîn kh«ng nhiÔm giun Êu trïng. Cç tr−êng

+ Ivermectin (Hanmectin). Dïng dung dÞch hîp bÞ nhiÔm giun nÆng, lîn cã thÓ bÞ giun lμm t¾c tiªm 1% víi liÒu 01 ml/30 kg thÓ träng lîn.

ruét, chäc thñng ruét vμ g©y chÕt lîn.

Phßng bÖnh: sö dông tÈy giun ®Þnh kú cho lîn

- BÖnh tÝch: ë gan vμ phæi cã nhiÒu ®iÓm ho¹i 3-4 th¸ng/lÇn b»ng mét trong cç lo¹i thuèc trªn.

tö khi Êu trïng giun ®òa di hμnh ®Õn ®ã. Giun Lîn con chØ cÇn tÈy mét liÒu ngay sau khi cai s÷a.

®òa tr−ëng thμnh g©y tæn th−¬ng viªm t¸ng sinh

+ Thùc hiÖn tèt vÖ sinh chuång tr¹i: quÐt dän niªm m¹c ruét.

ph©n rç h»ng ngμy; gi÷ nÒn chuång lu«n kh«

- §−êng l©y nhiÔm vμ ®iÒu kiÖn l©y nhiÔm: lîn bÞ

s¹ch; ®Þnh kú sö dông thuèc s¸t trïng 2 tuÇn/lÇn l©y nhiÔm giun qua ®−êng tiªu ho¸ do nuèt ph¶i (Rodin, Benkocid, v«i bét...).

trøng c¶m nhiÔm lÉn trong rau xanh vμ n−íc uèng.

+ B¶o ®¶m thøc ¨n vμ nguån n−íc s¹ch cho lîn.

Cç c¬ së ch¨n nu«i lîn mμ ®iÒu kiÖn vÖ sinh

+ ñ ph©n ®Ó diÖt trøng giun tr−íc khi bãn ruéng.

kÐm, Èm −ít sÏ lμm cho bÖnh giun ®òa tån t¹i vμ

l©y lan trong ®μn lîn.

- Ph¸t hiÖn bÖnh: lîn con løa tuæi 1-3 th¸ng gÇy yÕu, gi¶m t¨ng träng vμ thØnh tho¶ng cã th¶i giun ®òa lÉn trong ph©n. KiÓm tra ph©n, soi d−íi kÝnh hiÓn vi, t×m trøng giun ®òa.

§iÒu trÞ: tÈy giun ®òa b»ng mét trong cç hãa d−îc sau:

+ Piperazin. LiÒu dïng 0,30-0,50 g/kg thÓ träng lîn. Thuèc trén víi thøc ¨n cho lîn. TÈy mét liÒu.

+ Tetranisol. LiÒu dïng 10-12 mg/kg thÓ träng lîn. Thuèc trén víi thøc ¨n cho lîn. Cã thÓ sö dông dung dÞch thuèc tiªm pha s½n víi liÒu 01 ml/12 kg thÓ träng lîn. Tiªm d−íi da mét liÒu.

71

72

https://thuviensach.vn

Khi x©y dùng trang tr¹i ®Ó nu«i gμ s¹ch, cÇn quan t©m cç néi dung sau:

- Chän ®Þa ®iÓm: chän vÞ trÝ cao r¸o, kho¶nh

®Êt h¬i dèc ®Ó dÔ tho¸t n−íc, xung quanh kh«ng cã Ch−¬ng III

vïng n−íc ®äng. §Þa ®iÓm cçh xa khu d©n c−, xa

®−êng giao th«ng lín vμ ®Æc biÖt lμ xa chî. Tr¹i Ch¨n nu«i gμ s¹ch

nu«i gμ kh«ng lμm chung víi chuång lîn, chuång tr©u, nhμ nu«i chim c¶nh.

I. Tiªu chuÈn kü thuËt ë trang tr¹i

- Chän h−íng: chuång x©y theo h−íng nam TËp qu¸n ch¨n nu«i gia cÇm nãi chung vμ gμ

hoÆc ®«ng nam ®Ó ®ãn ¸nh n¾ng ban mai, tho¸ng nãi riªng ë ViÖt Nam tõ x−a ®Õn nay th−êng nhá m¸t vÒ mïa hÌ vμ tr¸nh ®−îc giã rÐt mïa ®«ng.

lÎ vμ th¶ ®ång. §©y lμ mét vÊn ®Ò nan gi¶i cho Tr−êng hîp ph¶i x©y h−íng t©y, nªn chän vÞ trÝ

viÖc phßng, chèng dÞch bÖnh, nhÊt lμ tõ n¨m 2003

sau lïm c©y ®Ó che bít n¾ng chiÒu, c¶n bít luång dÞch cóm gia cÇm b¾t ®Çu xuÊt hiÖn ë n−íc ta.

giã m¹nh hay m−a to.

Nh−ng kh«ng ph¶i mét sím mét chiÒu cã thÓ xo¸

- Nguån n−íc: ®©y lμ mét yÕu tè ®Æc biÖt quan bá ®−îc ph−¬ng thøc ch¨n nu«i nμy v× ®©y lμ mét träng, nh−ng nhiÒu khi kh«ng ®−îc quan t©m nguån sinh sèng cña n«ng d©n, nh− ë ®ång b»ng

®óng møc. ë trang tr¹i ch¨n nu«i cÇn n−íc cho gμ

s«ng Cöu Long, 40% thu nhËp cña n«ng d©n lμ

uèng vμ ®Ó tÈy uÕ chuång tr¹i. Do ®ã, l−îng n−íc nu«i gia cÇm. Tæng ®μn vÞt th¶ ®ång ë n−íc ta cã cung cÊp ph¶i dåi dμo vμ s¹ch quanh n¨m. N−íc lóc lªn ®Õn 70 triÖu con. VÊn ®Ò quan träng hiÖn võa lμ chÊt dinh d−ìng, võa lμ m«i tr−êng ®−a nay lμ ph¶i thiÕt lËp ®−îc h×nh thøc ch¨n nu«i tËp d−îc phÈm (thuèc thó y) vμo c¬ thÓ gμ. T¹i Héi trung, h¹n chÕ dÇn ch¨n nu«i ph©n t¸n, nhá lÎ, nghÞ Iowa n¨m 1995 vμ t¹i Héi nghÞ gia cÇm khã kiÓm so¸t th× míi cã ®iÒu kiÖn phßng, chèng Minesota lÇn 11 ®· nªu râ tÇm quan träng cña

®−îc dÞch bÖnh. Tuy nhiªn, ®Ó cã thÓ thùc hiÖn n−íc ®èi víi gia cÇm. N−íc chiÕm 65% toμn bé qu¶

®−îc nu«i gμ trang tr¹i th× ph¶i cã cç ®iÒu kiÖn trøng, chiÕm 85% gia cÇm non 1 tuÇn tuæi, chiÕm nh− vèn, tËp huÊn kiÕn thøc ch¨n nu«i gμ s¹ch 80% trong cç tÕ bμo vμ cç tæ chøc, m¸u, dÞch l©m cho ng−êi d©n vμ ®Æc biÖt ph¶i cã ®Êt ®Ó x©y dùng ba, chiÕm 98% trong n−íc bät vμ 75% trong gan vμ

trang tr¹i nu«i gμ.

c¬. N−íc lμ dung m«i hoμ tan vμ vËn chuyÓn phÇn 73

74

https://thuviensach.vn

Khi x©y dùng trang tr¹i ®Ó nu«i gμ s¹ch, cÇn quan t©m cç néi dung sau:

- Chän ®Þa ®iÓm: chän vÞ trÝ cao r¸o, kho¶nh

®Êt h¬i dèc ®Ó dÔ tho¸t n−íc, xung quanh kh«ng cã Ch−¬ng III

vïng n−íc ®äng. §Þa ®iÓm cçh xa khu d©n c−, xa

®−êng giao th«ng lín vμ ®Æc biÖt lμ xa chî. Tr¹i Ch¨n nu«i gμ s¹ch

nu«i gμ kh«ng lμm chung víi chuång lîn, chuång tr©u, nhμ nu«i chim c¶nh.

I. Tiªu chuÈn kü thuËt ë trang tr¹i

- Chän h−íng: chuång x©y theo h−íng nam TËp qu¸n ch¨n nu«i gia cÇm nãi chung vμ gμ

hoÆc ®«ng nam ®Ó ®ãn ¸nh n¾ng ban mai, tho¸ng nãi riªng ë ViÖt Nam tõ x−a ®Õn nay th−êng nhá m¸t vÒ mïa hÌ vμ tr¸nh ®−îc giã rÐt mïa ®«ng.

lÎ vμ th¶ ®ång. §©y lμ mét vÊn ®Ò nan gi¶i cho Tr−êng hîp ph¶i x©y h−íng t©y, nªn chän vÞ trÝ

viÖc phßng, chèng dÞch bÖnh, nhÊt lμ tõ n¨m 2003

sau lïm c©y ®Ó che bít n¾ng chiÒu, c¶n bít luång dÞch cóm gia cÇm b¾t ®Çu xuÊt hiÖn ë n−íc ta.

giã m¹nh hay m−a to.

Nh−ng kh«ng ph¶i mét sím mét chiÒu cã thÓ xo¸

- Nguån n−íc: ®©y lμ mét yÕu tè ®Æc biÖt quan bá ®−îc ph−¬ng thøc ch¨n nu«i nμy v× ®©y lμ mét träng, nh−ng nhiÒu khi kh«ng ®−îc quan t©m nguån sinh sèng cña n«ng d©n, nh− ë ®ång b»ng

®óng møc. ë trang tr¹i ch¨n nu«i cÇn n−íc cho gμ

s«ng Cöu Long, 40% thu nhËp cña n«ng d©n lμ

uèng vμ ®Ó tÈy uÕ chuång tr¹i. Do ®ã, l−îng n−íc nu«i gia cÇm. Tæng ®μn vÞt th¶ ®ång ë n−íc ta cã cung cÊp ph¶i dåi dμo vμ s¹ch quanh n¨m. N−íc lóc lªn ®Õn 70 triÖu con. VÊn ®Ò quan träng hiÖn võa lμ chÊt dinh d−ìng, võa lμ m«i tr−êng ®−a nay lμ ph¶i thiÕt lËp ®−îc h×nh thøc ch¨n nu«i tËp d−îc phÈm (thuèc thó y) vμo c¬ thÓ gμ. T¹i Héi trung, h¹n chÕ dÇn ch¨n nu«i ph©n t¸n, nhá lÎ, nghÞ Iowa n¨m 1995 vμ t¹i Héi nghÞ gia cÇm khã kiÓm so¸t th× míi cã ®iÒu kiÖn phßng, chèng Minesota lÇn 11 ®· nªu râ tÇm quan träng cña

®−îc dÞch bÖnh. Tuy nhiªn, ®Ó cã thÓ thùc hiÖn n−íc ®èi víi gia cÇm. N−íc chiÕm 65% toμn bé qu¶

®−îc nu«i gμ trang tr¹i th× ph¶i cã cç ®iÒu kiÖn trøng, chiÕm 85% gia cÇm non 1 tuÇn tuæi, chiÕm nh− vèn, tËp huÊn kiÕn thøc ch¨n nu«i gμ s¹ch 80% trong cç tÕ bμo vμ cç tæ chøc, m¸u, dÞch l©m cho ng−êi d©n vμ ®Æc biÖt ph¶i cã ®Êt ®Ó x©y dùng ba, chiÕm 98% trong n−íc bät vμ 75% trong gan vμ

trang tr¹i nu«i gμ.

c¬. N−íc lμ dung m«i hoμ tan vμ vËn chuyÓn phÇn 73

74

https://thuviensach.vn

lín cç chÊt dinh d−ìng cho c¬ thÓ hÊp thu còng cÈn thËn tr−íc vμ sau khi chÊt vμ dì hμng; tÈy nh− th¶i cÆn b· ra ngoμi.

trïng kü vμ ®Ó cho thuèc tÈy trïng ®äng l¹i trªn Th−êng xuyªn khö trïng n−íc b»ng pH acid vμ

bÒ mÆt ph−¬ng tiÖn Ýt nhÊt 10 phót.

pH base vμ tÈy trïng b»ng oxy giμ, iod hoÆc chlor.

II. Kü thuËt ch¨n nu«i gμ s¹ch

- CÊu tróc tr¹i: cÊu tróc tr¹i ch¨n nu«i gμ hîp lý, bao gåm cç khu v¨n phßng, khu ch¨n nu«i, 1. Chuång tr¹i vμ cç thiÕt bÞ, dông cô khu chÕ biÕn thøc ¨n, nhμ Êp trøng, phßng thó y, ch¨n nu«i gμ

phßng thay quÇn ¸o b¶o hé cho c¸n bé, c«ng nh©n ch¨n nu«i, phßng kü thuËt. §Æc biÖt, khu xö lý

1.1. Yªu cÇu chuång tr¹i ch¨n nu«i gμ

chÊt th¶i ph¶i lμm xa khu ch¨n nu«i vμ cuèi chiÒu Trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam, chuång tr¹i nªn giã. Xung quanh chuång nu«i cã thÓ trång c©y ®Ó

th«ng tho¸ng tù nhiªn, x©y theo h−íng nam hoÆc lÊy bãng m¸t nh−ng kh«ng qu¸ rËm r¹p, lμm chç

®«ng nam, vÞ trÝ cao, dÔ tho¸t n−íc, m¸t vÒ mïa tró cho chim trêi vμ chÝnh nh÷ng chim di tró nμy hÌ, tr¸nh rÐt mïa ®«ng.

lμ ký chñ trung gian mang mÇm bÖnh cho gμ.

Chuång cã thÓ x©y t−êng hoÆc thay b»ng DiÖn tÝch trang tr¹i lín hay nhá tuú sè l−îng gμ

khung l−íi s¾t, phÝa ngoμi khung l−íi che b¹t

®Þnh nu«i, cã cç khu nu«i gμ con, nu«i gμ giß, hoÆc nil«ng ®Ó ®ãng më dÔ dμng. NÕu x©y t−êng, nu«i gμ m¸i vμ nu«i gμ thÞt. §èi víi gμ thÞt, chó ý chuång ph¶i cã nhiÒu cöa sæ cho tho¸ng (tØ lÖ diÖn thùc hiÖn ph−¬ng ch©m "cïng vμo cïng ra" (all in tÝch cöa sæ/diÖn tÝch nÒn chuång ®èi víi gμ lín ë all out - nhËp gμ vμo cïng tuæi, cïng mét lóc vμ

miÒn Nam lμ 1/10, miÒn B¾c 1/12; gμ con 1/8).

xuÊt b¸n toμn bé cïng mét lóc) ®Ó thuËn tiÖn cho Chuång tr¹i cÇn chia thμnh bèn khu riªng biÖt: viÖc tÈy uÕ vμ ®Ó trèng chuång mét thêi gian tr−íc chuång nu«i gμ con, chuång nu«i gμ giß hËu bÞ, khi b¾t ®Çu ®ît nu«i míi. Cç khu chuång cçh chuång nu«i gμ bè mÑ vμ chuång nu«i gμ thÞt. Cç nhau tèi thiÓu 15 m.

khu chuång cçh nhau tõ 15-20 m. NÒn chuång Xung quanh trang tr¹i cÇn x©y t−êng bao.

ph¶i v÷ng ch¾c, chÞu ®−îc lùc nÐn cña toμn bé phÇn trªn vμ chèng Èm −ít, mÆt chuång nh½n, Tr−íc cæng ra vμo ph¶i cã hè s¸t trïng. Cç l¸ng xi m¨ng ®Ó tiÖn quÐt dän, tÈy uÕ. ChÊt ®én ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn gia cÇm hay cç nguyªn chuång lμ phoi bμo, trÊu hoÆc r¬m c¾t ng¾n 4-5 cm, vËt liÖu phôc vô ch¨n nu«i tõ n¬i khç ®Õn ph¶i tr¶i dμy 10-15 cm, ®· ®−îc ph¬i kh« vμ tÈy trïng dõng l¹i ngoμi hμng rμo trang tr¹i ®Ó tÈy trïng cÈn thËn.

75

76

https://thuviensach.vn

lín cç chÊt dinh d−ìng cho c¬ thÓ hÊp thu còng cÈn thËn tr−íc vμ sau khi chÊt vμ dì hμng; tÈy nh− th¶i cÆn b· ra ngoμi.

trïng kü vμ ®Ó cho thuèc tÈy trïng ®äng l¹i trªn Th−êng xuyªn khö trïng n−íc b»ng pH acid vμ

bÒ mÆt ph−¬ng tiÖn Ýt nhÊt 10 phót.

pH base vμ tÈy trïng b»ng oxy giμ, iod hoÆc chlor.

II. Kü thuËt ch¨n nu«i gμ s¹ch

- CÊu tróc tr¹i: cÊu tróc tr¹i ch¨n nu«i gμ hîp lý, bao gåm cç khu v¨n phßng, khu ch¨n nu«i, 1. Chuång tr¹i vμ cç thiÕt bÞ, dông cô khu chÕ biÕn thøc ¨n, nhμ Êp trøng, phßng thó y, ch¨n nu«i gμ

phßng thay quÇn ¸o b¶o hé cho c¸n bé, c«ng nh©n ch¨n nu«i, phßng kü thuËt. §Æc biÖt, khu xö lý

1.1. Yªu cÇu chuång tr¹i ch¨n nu«i gμ

chÊt th¶i ph¶i lμm xa khu ch¨n nu«i vμ cuèi chiÒu Trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam, chuång tr¹i nªn giã. Xung quanh chuång nu«i cã thÓ trång c©y ®Ó

th«ng tho¸ng tù nhiªn, x©y theo h−íng nam hoÆc lÊy bãng m¸t nh−ng kh«ng qu¸ rËm r¹p, lμm chç

®«ng nam, vÞ trÝ cao, dÔ tho¸t n−íc, m¸t vÒ mïa tró cho chim trêi vμ chÝnh nh÷ng chim di tró nμy hÌ, tr¸nh rÐt mïa ®«ng.

lμ ký chñ trung gian mang mÇm bÖnh cho gμ.

Chuång cã thÓ x©y t−êng hoÆc thay b»ng DiÖn tÝch trang tr¹i lín hay nhá tuú sè l−îng gμ

khung l−íi s¾t, phÝa ngoμi khung l−íi che b¹t

®Þnh nu«i, cã cç khu nu«i gμ con, nu«i gμ giß, hoÆc nil«ng ®Ó ®ãng më dÔ dμng. NÕu x©y t−êng, nu«i gμ m¸i vμ nu«i gμ thÞt. §èi víi gμ thÞt, chó ý chuång ph¶i cã nhiÒu cöa sæ cho tho¸ng (tØ lÖ diÖn thùc hiÖn ph−¬ng ch©m "cïng vμo cïng ra" (all in tÝch cöa sæ/diÖn tÝch nÒn chuång ®èi víi gμ lín ë all out - nhËp gμ vμo cïng tuæi, cïng mét lóc vμ

miÒn Nam lμ 1/10, miÒn B¾c 1/12; gμ con 1/8).

xuÊt b¸n toμn bé cïng mét lóc) ®Ó thuËn tiÖn cho Chuång tr¹i cÇn chia thμnh bèn khu riªng biÖt: viÖc tÈy uÕ vμ ®Ó trèng chuång mét thêi gian tr−íc chuång nu«i gμ con, chuång nu«i gμ giß hËu bÞ, khi b¾t ®Çu ®ît nu«i míi. Cç khu chuång cçh chuång nu«i gμ bè mÑ vμ chuång nu«i gμ thÞt. Cç nhau tèi thiÓu 15 m.

khu chuång cçh nhau tõ 15-20 m. NÒn chuång Xung quanh trang tr¹i cÇn x©y t−êng bao.

ph¶i v÷ng ch¾c, chÞu ®−îc lùc nÐn cña toμn bé phÇn trªn vμ chèng Èm −ít, mÆt chuång nh½n, Tr−íc cæng ra vμo ph¶i cã hè s¸t trïng. Cç l¸ng xi m¨ng ®Ó tiÖn quÐt dän, tÈy uÕ. ChÊt ®én ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn gia cÇm hay cç nguyªn chuång lμ phoi bμo, trÊu hoÆc r¬m c¾t ng¾n 4-5 cm, vËt liÖu phôc vô ch¨n nu«i tõ n¬i khç ®Õn ph¶i tr¶i dμy 10-15 cm, ®· ®−îc ph¬i kh« vμ tÈy trïng dõng l¹i ngoμi hμng rμo trang tr¹i ®Ó tÈy trïng cÈn thËn.

75

76

https://thuviensach.vn

DiÖn tÝch chuång tuú quy m« ®μn gμ mμ quyÕt HiÖn nay, ng−êi ta th−êng dïng m¸ng trßn

®Þnh vÒ mËt ®é; víi gμ hËu bÞ: 1 m2 nu«i 8-10 con, b»ng nhùa, t«n hoÆc nh«m, mçi m¸ng dïng cho gμ m¸i ®Î: 1 m2 nu«i 4-5 con, gμ thÞt: 1 m2 nu«i 15-20 gμ. Víi gμ m¸i, mçi m¸ng dμi 100-110 cm, 10-12 con. §Çu mçi chuång cã mét gian kho chøa réng 22 cm, cao 15 cm, dïng cho 20 m¸i. NÕu thøc ¨n, dông cô ch¨n nu«i, chç cho c«ng nh©n ghi dïng m¸ng trßn th× treo cao 15-20 cm (ngang tÇm chÐp sè liÖu, thay ¸o quÇn b¶o hé lao ®éng. Mçi l−ng gμ) cho 15 con. Cç m¸ng ¨n bè trÝ kho¶ng chuång dμi cã thÓ ng¨n ra mét sè « nhá diÖn tÝch cçh tèi thiÓu gÊp ba lÇn chiÒu dμi th©n gμ ®Ó khi trªn d−íi 40 m2 ®Ó dÔ ch¨m sãc qu¶n lý ®μn gμ, chóng ¨n kh«ng chen lÊn nhau.

tr−íc cöa mçi « chuång cã hè s¸t trïng, cã cöa ra

- M¸ng uèng: m¸ng b»ng nhùa hoÆc t«n, dung vμo s©n th¶ cho c«ng nh©n ®i l¹i, cöa sæ cã l−íi tÝch 4 lÝt cho 80-100 gμ con. Víi gμ giß, mçi con m¾t c¸o cho tho¸ng vμ d−íi cöa sæ s¸t nÒn cã cöa cÇn 0,2 lÝt cho mét ngμy ®ªm. H»ng ngμy röa s¹ch ra vμo cho gμ (30 x 30 cm). Mçi cöa cÇn cã c¸nh m¸ng uèng. VÒ mïa nãng, gμ uèng nhiÒu n−íc, v×

cöa c¨ng l−íi ®Ó ban ®ªm h¹ xuèng võa tho¸ng vËy, cÇn bæ sung n−íc vμo m¸ng ngay khi thÊy m¸t l¹i võa chèng ®−îc c¸o, chån, chuét... M¸i m¸ng c¹n n−íc.

chuång: cã thÓ lμm mét hoÆc hai m¸i, hoÆc m¸i

- M¸ng ®ùng kho¸ng:

tr−íc ng¾n, m¸i sau dμi vμ thÊp, lîp b»ng ngãi CÇn ®Ó cho gμ tù do ¨n thªm kho¸ng. M¸ng nung hoÆc fi-br« xim¨ng. ë nh÷ng vïng nói, cã dμi 40 cm, réng 15 cm, s©u 10 cm cho 150-200 gμ

thÓ tËn dông nguyªn liÖu ®Þa ph−¬ng ®Ó lîp nh−

giß hoÆc 100 m¸i ®Î. M¸ng nªn lμm b»ng gç, lçä, cá tranh... Chuång nªn cã trÇn ®Ó gi÷ Êm vÒ

kh«ng lμm b»ng kim lo¹i ®Ó tr¸nh bÞ ¨n mßn.

mïa ®«ng vμ m¸t vÒ mïa hÌ.

- CÇu gμ ®Ëu: cÇu ®Ó cho gμ ®Ëu th−êng ®−îc

1.2. ThiÕt bÞ dông cô ch¨n nu«i gμ

lμm b»ng gç bμo tr¬n (hoÆc thanh tre vãt nh½n)

- M¸ng ¨n: gμ con míi në ®Õn 21 ngμy tuæi b¶n réng 3-4 cm, ghÐp cçh nhau 25-30 cm, kª cao dïng m¸ng vu«ng b»ng t«n, mçi c¹nh ®¸y 40-60 cm, cçh mÆt nÒn 30-40 cm. Mçi gμ giß cÇn kho¶ng chiÒu cao 5 cm. M¸ng gμ giß cã thÓ ®ãng b»ng gç, cçh 10-15 cm trªn chiÒu dμi cÇu ®Ëu, mçi gμ m¸i dμi 110 cm, réng 15 cm, cao 5-7 cm, cã thanh cÇn 20 cm.

ngang ë trªn miÖng m¸ng (®Ó dÔ xçh vμ ®Ó ng¨n

- Hè t¾m c¸t: d−íi m¸i hiªn vμ s©n ch¬i, nªn c¶n gμ nh¶y vμo trong lßng m¸ng). Mçi gμ cÇn x©y thªm hè c¸t cho gμ t¾m ®Ó gμ rò s¹ch nh÷ng 5-10 cm chiÒu dμi m¸ng.

tÕ bμo giμ ngoμi da vμ ®Ó trõ m¹t, rËn. Hè t¾m c¸t 77

78

https://thuviensach.vn

DiÖn tÝch chuång tuú quy m« ®μn gμ mμ quyÕt HiÖn nay, ng−êi ta th−êng dïng m¸ng trßn

®Þnh vÒ mËt ®é; víi gμ hËu bÞ: 1 m2 nu«i 8-10 con, b»ng nhùa, t«n hoÆc nh«m, mçi m¸ng dïng cho gμ m¸i ®Î: 1 m2 nu«i 4-5 con, gμ thÞt: 1 m2 nu«i 15-20 gμ. Víi gμ m¸i, mçi m¸ng dμi 100-110 cm, 10-12 con. §Çu mçi chuång cã mét gian kho chøa réng 22 cm, cao 15 cm, dïng cho 20 m¸i. NÕu thøc ¨n, dông cô ch¨n nu«i, chç cho c«ng nh©n ghi dïng m¸ng trßn th× treo cao 15-20 cm (ngang tÇm chÐp sè liÖu, thay ¸o quÇn b¶o hé lao ®éng. Mçi l−ng gμ) cho 15 con. Cç m¸ng ¨n bè trÝ kho¶ng chuång dμi cã thÓ ng¨n ra mét sè « nhá diÖn tÝch cçh tèi thiÓu gÊp ba lÇn chiÒu dμi th©n gμ ®Ó khi trªn d−íi 40 m2 ®Ó dÔ ch¨m sãc qu¶n lý ®μn gμ, chóng ¨n kh«ng chen lÊn nhau.

tr−íc cöa mçi « chuång cã hè s¸t trïng, cã cöa ra

- M¸ng uèng: m¸ng b»ng nhùa hoÆc t«n, dung vμo s©n th¶ cho c«ng nh©n ®i l¹i, cöa sæ cã l−íi tÝch 4 lÝt cho 80-100 gμ con. Víi gμ giß, mçi con m¾t c¸o cho tho¸ng vμ d−íi cöa sæ s¸t nÒn cã cöa cÇn 0,2 lÝt cho mét ngμy ®ªm. H»ng ngμy röa s¹ch ra vμo cho gμ (30 x 30 cm). Mçi cöa cÇn cã c¸nh m¸ng uèng. VÒ mïa nãng, gμ uèng nhiÒu n−íc, v×

cöa c¨ng l−íi ®Ó ban ®ªm h¹ xuèng võa tho¸ng vËy, cÇn bæ sung n−íc vμo m¸ng ngay khi thÊy m¸t l¹i võa chèng ®−îc c¸o, chån, chuét... M¸i m¸ng c¹n n−íc.

chuång: cã thÓ lμm mét hoÆc hai m¸i, hoÆc m¸i

- M¸ng ®ùng kho¸ng:

tr−íc ng¾n, m¸i sau dμi vμ thÊp, lîp b»ng ngãi CÇn ®Ó cho gμ tù do ¨n thªm kho¸ng. M¸ng nung hoÆc fi-br« xim¨ng. ë nh÷ng vïng nói, cã dμi 40 cm, réng 15 cm, s©u 10 cm cho 150-200 gμ

thÓ tËn dông nguyªn liÖu ®Þa ph−¬ng ®Ó lîp nh−

giß hoÆc 100 m¸i ®Î. M¸ng nªn lμm b»ng gç, lçä, cá tranh... Chuång nªn cã trÇn ®Ó gi÷ Êm vÒ

kh«ng lμm b»ng kim lo¹i ®Ó tr¸nh bÞ ¨n mßn.

mïa ®«ng vμ m¸t vÒ mïa hÌ.

- CÇu gμ ®Ëu: cÇu ®Ó cho gμ ®Ëu th−êng ®−îc

1.2. ThiÕt bÞ dông cô ch¨n nu«i gμ

lμm b»ng gç bμo tr¬n (hoÆc thanh tre vãt nh½n)

- M¸ng ¨n: gμ con míi në ®Õn 21 ngμy tuæi b¶n réng 3-4 cm, ghÐp cçh nhau 25-30 cm, kª cao dïng m¸ng vu«ng b»ng t«n, mçi c¹nh ®¸y 40-60 cm, cçh mÆt nÒn 30-40 cm. Mçi gμ giß cÇn kho¶ng chiÒu cao 5 cm. M¸ng gμ giß cã thÓ ®ãng b»ng gç, cçh 10-15 cm trªn chiÒu dμi cÇu ®Ëu, mçi gμ m¸i dμi 110 cm, réng 15 cm, cao 5-7 cm, cã thanh cÇn 20 cm.

ngang ë trªn miÖng m¸ng (®Ó dÔ xçh vμ ®Ó ng¨n

- Hè t¾m c¸t: d−íi m¸i hiªn vμ s©n ch¬i, nªn c¶n gμ nh¶y vμo trong lßng m¸ng). Mçi gμ cÇn x©y thªm hè c¸t cho gμ t¾m ®Ó gμ rò s¹ch nh÷ng 5-10 cm chiÒu dμi m¸ng.

tÕ bμo giμ ngoμi da vμ ®Ó trõ m¹t, rËn. Hè t¾m c¸t 77

78

https://thuviensach.vn

dμi 100 cm, réng 75 cm, s©u 18 cm, trong hè chøa c¸t Mét sè c«ng tr×nh khç rÊt quan träng cÇn l−u trén tro bÕp vμ mét Ýt l−u huúnh ®Ó gμ tù do t¾m.

t©m trong tr¹i nu«i gμ:

- æ ®Î trøng: æ th−êng ®−îc ®ãng b»ng gç hoÆc

- Kho thøc ¨n: tuú sè gμ vμ møc thu nhËn thøc t«n, cã thÓ lμm hai tÇng, mçi tÇng chøa 3-4 ng¨n. Mçi

¨n cña chóng, mçi tr¹i gμ cÇn cã l−îng thøc ¨n dù ng¨n réng 30-35 cm, s©u 30-40 cm, cao 35-40 cm, tr÷ ®ñ cho mét tuÇn nu«i. NÒn kho ®ùng thøc ¨n dïng cho 4-5 gμ ®Î. æ ®Î cÇn ®−îc ®Æt chç Ýt cÇn l¸ng xi m¨ng ®Ó dÔ quÐt dän vμ cã biÖn ph¸p

¸nh s¸ng v× tËp tÝnh cña gμ th−êng t×m chç kÝn chèng chuét, c«n trïng h÷u hiÖu. Trong kho, thøc

®¸o ®Ó ®Î.

¨n ph¶i ®−îc ®Æt trªn cç bôc gç hoÆc s¾t cao cçh Chuång ph¶i ph©n bè ®ñ m¸ng ¨n, m¸ng uèng mÆt nÒn 20-30 cm vμ cçh t−êng Ýt nhÊt 20 cm ®Ó

vμ æ ®Î ®Ó gμ khái tranh nhau hoÆc con khoÎ lÊn tr¸nh Èm mèc. Víi cç lo¹i kh« dÇu, h¹t ngò cèc,

¸t con yÕu. M¸ng ¨n vμ m¸ng uèng ®õng ®Æt cçh nÕu b¶o qu¶n kh«ng tèt, sÏ bÞ Èm, khi gÆp thêi tiÕt nhau xa qu¸ (nªn cçh nhau kh«ng qu¸ 3 m v× gμ

nãng (nh− khÝ hËu mïa hÌ ë n−íc ta) sÏ bÞ mèc, cã tËp tÝnh võa ¨n võa uèng) tr¸nh t×nh tr¹ng gμ

s¶n sinh ®éc tè Aflatoxin rÊt nguy hiÓm cho gμ khi ph¶i ®i xa ®Ó t×m n−íc uèng.

¨n ph¶i (nång ®é aflatoxin >20 ppm sÏ g©y ®éc).

Quanh t−êng vμ nãc kho thøc ¨n ph¶i cã khung Ngoμi cç thiÕt bÞ trªn, cÇn quan t©m ®Õn l−íi s¾t ®Ó chèng chuét.

nh÷ng dông cô sau ®©y:

- Kho trøng: víi trang tr¹i nu«i gμ ®Î trøng

- Dông cô lμm vÖ sinh h»ng ngμy, nh− cuèc, cÇn cã kho chøa trøng, gåm nh÷ng phßng sau: xÎng, dao, liÒm...

- Phßng l¹nh: ®−îc trang bÞ hÖ thèng lμm

- Cç lo¹i c©n: ®Ó c©n gμ, c©n thøc ¨n, c©n thuèc.

l¹nh, xung quanh lãt vËt liÖu cçh nhiÖt, dïng b¶o

- èng ®ong cã chia ml dïng pha thuèc.

qu¶n trøng trong thêi gian ®îi ®Ó chuyÓn ®Õn

- Dông cô thó y: dao, kÐo, panh, b¬m vμ kim tr¹m Êp hoÆc ®Õn n¬i tiªu thô. NhiÖt ®é tèt nhÊt tiªm, khay men...

®Ó b¶o qu¶n trøng tõ 10-120C; ®é Èm tèt nhÊt

- Trang bÞ b¶o hé lao ®éng: ¸o quÇn lao ®éng, trong phßng l¹nh lμ 70%.

ñng, mò, khÈu trang, ¸o choμng.

- Phßng ph©n lo¹i trøng: phßng ph©n lo¹i

- V¨n phßng phÈm: sæ sçh, bót... ®Ó ghi chÐp trøng nªn bè trÝ c¹nh phßng l¹nh. §Þnh kú khö sè liÖu h»ng ngμy.

trïng kho trøng b»ng formol 2% hoÆc crezyl 3%.

79

80

https://thuviensach.vn

dμi 100 cm, réng 75 cm, s©u 18 cm, trong hè chøa c¸t Mét sè c«ng tr×nh khç rÊt quan träng cÇn l−u trén tro bÕp vμ mét Ýt l−u huúnh ®Ó gμ tù do t¾m.

t©m trong tr¹i nu«i gμ:

- æ ®Î trøng: æ th−êng ®−îc ®ãng b»ng gç hoÆc

- Kho thøc ¨n: tuú sè gμ vμ møc thu nhËn thøc t«n, cã thÓ lμm hai tÇng, mçi tÇng chøa 3-4 ng¨n. Mçi

¨n cña chóng, mçi tr¹i gμ cÇn cã l−îng thøc ¨n dù ng¨n réng 30-35 cm, s©u 30-40 cm, cao 35-40 cm, tr÷ ®ñ cho mét tuÇn nu«i. NÒn kho ®ùng thøc ¨n dïng cho 4-5 gμ ®Î. æ ®Î cÇn ®−îc ®Æt chç Ýt cÇn l¸ng xi m¨ng ®Ó dÔ quÐt dän vμ cã biÖn ph¸p

¸nh s¸ng v× tËp tÝnh cña gμ th−êng t×m chç kÝn chèng chuét, c«n trïng h÷u hiÖu. Trong kho, thøc

®¸o ®Ó ®Î.

¨n ph¶i ®−îc ®Æt trªn cç bôc gç hoÆc s¾t cao cçh Chuång ph¶i ph©n bè ®ñ m¸ng ¨n, m¸ng uèng mÆt nÒn 20-30 cm vμ cçh t−êng Ýt nhÊt 20 cm ®Ó

vμ æ ®Î ®Ó gμ khái tranh nhau hoÆc con khoÎ lÊn tr¸nh Èm mèc. Víi cç lo¹i kh« dÇu, h¹t ngò cèc,

¸t con yÕu. M¸ng ¨n vμ m¸ng uèng ®õng ®Æt cçh nÕu b¶o qu¶n kh«ng tèt, sÏ bÞ Èm, khi gÆp thêi tiÕt nhau xa qu¸ (nªn cçh nhau kh«ng qu¸ 3 m v× gμ

nãng (nh− khÝ hËu mïa hÌ ë n−íc ta) sÏ bÞ mèc, cã tËp tÝnh võa ¨n võa uèng) tr¸nh t×nh tr¹ng gμ

s¶n sinh ®éc tè Aflatoxin rÊt nguy hiÓm cho gμ khi ph¶i ®i xa ®Ó t×m n−íc uèng.

¨n ph¶i (nång ®é aflatoxin >20 ppm sÏ g©y ®éc).

Quanh t−êng vμ nãc kho thøc ¨n ph¶i cã khung Ngoμi cç thiÕt bÞ trªn, cÇn quan t©m ®Õn l−íi s¾t ®Ó chèng chuét.

nh÷ng dông cô sau ®©y:

- Kho trøng: víi trang tr¹i nu«i gμ ®Î trøng

- Dông cô lμm vÖ sinh h»ng ngμy, nh− cuèc, cÇn cã kho chøa trøng, gåm nh÷ng phßng sau: xÎng, dao, liÒm...

- Phßng l¹nh: ®−îc trang bÞ hÖ thèng lμm

- Cç lo¹i c©n: ®Ó c©n gμ, c©n thøc ¨n, c©n thuèc.

l¹nh, xung quanh lãt vËt liÖu cçh nhiÖt, dïng b¶o

- èng ®ong cã chia ml dïng pha thuèc.

qu¶n trøng trong thêi gian ®îi ®Ó chuyÓn ®Õn

- Dông cô thó y: dao, kÐo, panh, b¬m vμ kim tr¹m Êp hoÆc ®Õn n¬i tiªu thô. NhiÖt ®é tèt nhÊt tiªm, khay men...

®Ó b¶o qu¶n trøng tõ 10-120C; ®é Èm tèt nhÊt

- Trang bÞ b¶o hé lao ®éng: ¸o quÇn lao ®éng, trong phßng l¹nh lμ 70%.

ñng, mò, khÈu trang, ¸o choμng.

- Phßng ph©n lo¹i trøng: phßng ph©n lo¹i

- V¨n phßng phÈm: sæ sçh, bót... ®Ó ghi chÐp trøng nªn bè trÝ c¹nh phßng l¹nh. §Þnh kú khö sè liÖu h»ng ngμy.

trïng kho trøng b»ng formol 2% hoÆc crezyl 3%.

79

80

https://thuviensach.vn

- Hè huû xç gμ: bè trÝ phÝa sau tr¹i, cuèi gåm cã ng«, thãc, tÊm, c¸m g¹o, s¾n, khoai lang h−íng giã, s¸t hμng rμo, tèt nhÊt cçh xa khu vùc dïng ®Ó t¹o s¶n phÈm vμ cho cç ho¹t ®éng sèng chuång nu«i 100 m. Hè ®−îc x©y b»ng g¹ch, l¸ng nh− vËn ®éng, thë, tiªu ho¸.

xi m¨ng, s©u 1,2-2 m; miÖng hè h×nh vu«ng, mçi

- Nhãm thø hai (thøc ¨n giμu ®¹m) lμ lo¹i chiÒu 1,3-2 m, trªn ®Ëy kÝn b»ng n¾p bª t«ng vμ

lÊp ®Êt lªn trªn. ChÝnh gi÷a hè cã ®Æt mét èng cã thøc ¨n cã hμm l−îng ®¹m cao, cã nguån gèc tõ n¾p ®Ëy ®Ó th¶ xç gμ cïng v«i bét. ë cç trang tr¹i thùc vËt (®Ëu, võng, l¹c, cç lo¹i kh« dÇu) vμ cã lín, cã thÓ x©y dùng lß thiªu, thÓ tÝch 0,2-0,5 m3.

nguån gèc tõ ®éng vËt (c¸, t«m, bét c¸, bét t«m, Nhiªn liÖu ®èt cã thÓ dïng dÇu hoÆc cñi.

bét thÞt, bét thÞt - x−¬ng, bét nhéng t»m, giun ®Êt,

- HÖ thèng ®iÖn n−íc: ®Ó b¶o ®¶m nguån ®iÖn mèi, dßi, cμo cμo, ch©u chÊu...). Nhãm giμu ®¹m ®Ó

liªn tôc cho cç kh©u s¶n xuÊt, ngoμi ®−êng ®iÖn t¹o thμnh ®¹m cho c¬ thÓ.

lÊy tõ m¹ng l−íi, mçi tr¹i gμ nªn trang bÞ m¸y

- Nhãm thø ba (thøc ¨n giμu kho¸ng) lμ thøc ph¸t ®iÖn riªng ®Ó phßng khi mÊt ®iÖn l−íi kh«ng

¨n ®Ó t¹o x−¬ng nh− bét ®¸, bét vá don, vá cua, vá g©y thiÖt h¹i cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.

èc, vá trøng, bét x−¬ng...

Mçi tr¹i gμ còng cÇn cã hÖ thèng cÊp n−íc s¹ch riªng. HÖ thèng cÊp n−íc cña mçi tr¹i gåm:

- Nhãm thø t− (thøc ¨n giμu vitamin) lμ thøc giÕng khoan, tr¹m b¬m, th¸p n−íc, hÖ thèng èng

¨n rÊt cÇn cho søc khoÎ gia cÇm, nh− cç lo¹i rau dÉn vÒ cç bån chøa nhá ®Æt trªn nãc chuång nu«i.

t−¬i, cá, lç©y, qu¶...

§−êng èng dÉn n−íc trong chuång nu«i nªn lé Thøc ¨n rÊt quan träng, chiÕm 70% gi¸ thμnh thiªn (kh«ng nªn ®Æt ch×m d−íi nÒn) ®Ó tiÖn cho s¶n phÈm. V× vËy, thøc ¨n ph¶i s¹ch, kh«ng cã viÖc thay thÕ, söa ch÷a khi cÇn.

nÊm mèc. Mét sè lo¹i cñ nh− s¾n ph¶i ph¬i kh«

2. Thøc ¨n vμ kü thuËt nu«i gμ

(hoÆc nÊu chÝn) ®Ó ph©n huû axit cyanhydric (chÊt g©y ngé ®éc cho ng−êi vμ sóc vËt - HCN). Thøc ¨n

2.1. Thøc ¨n cho gμ

ph¶i ®Ó n¬i kh« r¸o, tr¸nh Èm mèc (Èm mèc dÉn Thøc ¨n cña gia cÇm nãi chung vμ gμ nãi riªng

®Õn h×nh thμnh aflatoxin).

®−îc chia lμm bèn nhãm:

Thμnh phÇn mét sè thøc ¨n th«ng dông dïng

- Nhãm thø nhÊt (thøc ¨n giμu n¨ng l−îng) lμ

cho gia cÇm.

lo¹i thøc ¨n cã gi¸ trÞ n¨ng l−îng cao (>2.500 kcal/kg), 81

82

https://thuviensach.vn

- Hè huû xç gμ: bè trÝ phÝa sau tr¹i, cuèi gåm cã ng«, thãc, tÊm, c¸m g¹o, s¾n, khoai lang h−íng giã, s¸t hμng rμo, tèt nhÊt cçh xa khu vùc dïng ®Ó t¹o s¶n phÈm vμ cho cç ho¹t ®éng sèng chuång nu«i 100 m. Hè ®−îc x©y b»ng g¹ch, l¸ng nh− vËn ®éng, thë, tiªu ho¸.

xi m¨ng, s©u 1,2-2 m; miÖng hè h×nh vu«ng, mçi

- Nhãm thø hai (thøc ¨n giμu ®¹m) lμ lo¹i chiÒu 1,3-2 m, trªn ®Ëy kÝn b»ng n¾p bª t«ng vμ

lÊp ®Êt lªn trªn. ChÝnh gi÷a hè cã ®Æt mét èng cã thøc ¨n cã hμm l−îng ®¹m cao, cã nguån gèc tõ n¾p ®Ëy ®Ó th¶ xç gμ cïng v«i bét. ë cç trang tr¹i thùc vËt (®Ëu, võng, l¹c, cç lo¹i kh« dÇu) vμ cã lín, cã thÓ x©y dùng lß thiªu, thÓ tÝch 0,2-0,5 m3.

nguån gèc tõ ®éng vËt (c¸, t«m, bét c¸, bét t«m, Nhiªn liÖu ®èt cã thÓ dïng dÇu hoÆc cñi.

bét thÞt, bét thÞt - x−¬ng, bét nhéng t»m, giun ®Êt,

- HÖ thèng ®iÖn n−íc: ®Ó b¶o ®¶m nguån ®iÖn mèi, dßi, cμo cμo, ch©u chÊu...). Nhãm giμu ®¹m ®Ó

liªn tôc cho cç kh©u s¶n xuÊt, ngoμi ®−êng ®iÖn t¹o thμnh ®¹m cho c¬ thÓ.

lÊy tõ m¹ng l−íi, mçi tr¹i gμ nªn trang bÞ m¸y

- Nhãm thø ba (thøc ¨n giμu kho¸ng) lμ thøc ph¸t ®iÖn riªng ®Ó phßng khi mÊt ®iÖn l−íi kh«ng

¨n ®Ó t¹o x−¬ng nh− bét ®¸, bét vá don, vá cua, vá g©y thiÖt h¹i cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.

èc, vá trøng, bét x−¬ng...

Mçi tr¹i gμ còng cÇn cã hÖ thèng cÊp n−íc s¹ch riªng. HÖ thèng cÊp n−íc cña mçi tr¹i gåm:

- Nhãm thø t− (thøc ¨n giμu vitamin) lμ thøc giÕng khoan, tr¹m b¬m, th¸p n−íc, hÖ thèng èng

¨n rÊt cÇn cho søc khoÎ gia cÇm, nh− cç lo¹i rau dÉn vÒ cç bån chøa nhá ®Æt trªn nãc chuång nu«i.

t−¬i, cá, lç©y, qu¶...

§−êng èng dÉn n−íc trong chuång nu«i nªn lé Thøc ¨n rÊt quan träng, chiÕm 70% gi¸ thμnh thiªn (kh«ng nªn ®Æt ch×m d−íi nÒn) ®Ó tiÖn cho s¶n phÈm. V× vËy, thøc ¨n ph¶i s¹ch, kh«ng cã viÖc thay thÕ, söa ch÷a khi cÇn.

nÊm mèc. Mét sè lo¹i cñ nh− s¾n ph¶i ph¬i kh«

2. Thøc ¨n vμ kü thuËt nu«i gμ

(hoÆc nÊu chÝn) ®Ó ph©n huû axit cyanhydric (chÊt g©y ngé ®éc cho ng−êi vμ sóc vËt - HCN). Thøc ¨n

2.1. Thøc ¨n cho gμ

ph¶i ®Ó n¬i kh« r¸o, tr¸nh Èm mèc (Èm mèc dÉn Thøc ¨n cña gia cÇm nãi chung vμ gμ nãi riªng

®Õn h×nh thμnh aflatoxin).

®−îc chia lμm bèn nhãm:

Thμnh phÇn mét sè thøc ¨n th«ng dông dïng

- Nhãm thø nhÊt (thøc ¨n giμu n¨ng l−îng) lμ

cho gia cÇm.

lo¹i thøc ¨n cã gi¸ trÞ n¨ng l−îng cao (>2.500 kcal/kg), 81

82

https://thuviensach.vn

B¶ng 6: N¨ng l−îng trao ®æi,

2.2. Kü thuËt ch¨n nu«i gμ

®¹m, canxi vμ phètpho cña mét sè lo¹i thøc ¨n

* Kü thuËt ch¨n nu«i gμ con míi në ®Õn 60

N¨ng l−îng

ngμy tuæi.

§¹m

Nguyªn liÖu

trao ®æi

Ca (%)

P (%)

(%)

- ChuÈn bÞ tÊm qu©y: röa s¹ch nÒn chuång, (kcal)

khö trïng b»ng formol hoÆc crezyl. Dïng cãt cao Ng« 3.300

9,0

0,22

0,30

45 cm lμm tÊm qu©y víi ®−êng kÝnh vßng qu©y tõ TÊm 3.300

8,5

0,13

0,34

2-4 m. NÒn chuång ®én trÊu hoÆc phoi bμo dμy C¸m g¹o

2.500

13,0

0,17

1,65

10-15 cm. Trong tÊm qu©y cã m¸ng ¨n, m¸ng Thãc 2.680

7,0

0,22

0,27

uèng vμ ®Ìn s−ëi.

Bét s¾n

3.100

2,9

0,25

0,16

- MËt ®é nu«i: sau khi gμ në 18-24 giê (®ñ thêi Kh« dÇu l¹c

2.700

42,0

0,48

0,53

gian ®Ó gμ kh« l«ng), lùa chän vμ chØ ®Ó l¹i nh÷ng Bét ®Ëu

3.300 39,0 0,23 0,63

t−¬ng rang

con ®¹t tiªu chuÈn lo¹i 1 (kh«ng hë rèn, kh«ng Bét c¸ lo¹i

2.600

55,0

5,00

2,50

khoÌo ch©n, kh«ng vÑo má, ®Ýt kh«ng dÝnh ph©n Bét moi biÓn

2.450

60,0

3,00

1,50

tr¾ng, l«ng b«ng). MËt ®é nu«i thÝch hîp qu©y Bét tÐp ®ång

2.480

62,0

4,30

1,80

trong 1 m2: 1 ®Õn 10 ngμy tuæi: 40-50 con; 11 ®Õn Bét ghÑ

1.450

28,0

12,00

1,20

30 ngμy tuæi: 20-25 con; 31 ®Õn 45 ngμy tuæi: Dicanxi

- -

24,80

17,40

15-20 con; 46 ®Õn 60 ngμy tuæi: 12-15 con.

phèt ph¸t

- NhiÖt ®é s−ëi: tuú theo mïa vμ hiÖn tr¹ng Bét ®¸

-

-

30,00

®μn gμ mμ ®iÒu chØnh nhiÖt s−ëi cho thÝch hîp.

Bét vá sß

-

-

33,20

NÕu gμ tô tËp quanh nguån nhiÖt, kªu chiªm NÕu mua thøc ¨n hçn hîp s½n ë cç xÝ nghiÖp chiÕp, kh«ng ¨n lμ bÞ thiÕu nhiÖt. NÕu gμ t¶n xa th× ph¶i chän nh÷ng c¬ së ®· ®−îc chøng nhËn cã nguån nhiÖt, h¸ miÖng thë lμ thõa nhiÖt. NÕu gμ

thøc ¨n “s¹ch”, nh− kh«ng cã cç chÊt kÝch thÝch

®i l¹i nhanh nhÑn, ¨n uèng b×nh th−êng lμ nhiÖt t¨ng tr−ëng nh− Clenbuterol, Cimatrol (cã nguy

®é thÝch hîp. NÕu gμ tô tËp l¹i mét gãc: cÇn kiÓm c¬ g©y bÖnh tim m¹ch cho ng−êi), cç chÊt nhuém tra ph¸t hiÖn cã giã lïa hay kh«ng. Tïy theo tuÇn mμu nh− Soudan (t¨ng mμu vμng cña lßng ®á tuæi mμ bè trÝ nhiÖt ®é nh− sau: 1 ®Õn 3 tuÇn tuæi: trøng) cã nguy c¬ g©y ung th− cho ng−êi.

s−ëi 30-320C; 3 ®Õn 6 tuÇn tuæi: s−ëi 25-280C; 83

84

https://thuviensach.vn

B¶ng 6: N¨ng l−îng trao ®æi,

2.2. Kü thuËt ch¨n nu«i gμ

®¹m, canxi vμ phètpho cña mét sè lo¹i thøc ¨n

* Kü thuËt ch¨n nu«i gμ con míi në ®Õn 60

N¨ng l−îng

ngμy tuæi.

§¹m

Nguyªn liÖu

trao ®æi

Ca (%)

P (%)

(%)

- ChuÈn bÞ tÊm qu©y: röa s¹ch nÒn chuång, (kcal)

khö trïng b»ng formol hoÆc crezyl. Dïng cãt cao Ng« 3.300

9,0

0,22

0,30

45 cm lμm tÊm qu©y víi ®−êng kÝnh vßng qu©y tõ TÊm 3.300

8,5

0,13

0,34

2-4 m. NÒn chuång ®én trÊu hoÆc phoi bμo dμy C¸m g¹o

2.500

13,0

0,17

1,65

10-15 cm. Trong tÊm qu©y cã m¸ng ¨n, m¸ng Thãc 2.680

7,0

0,22

0,27

uèng vμ ®Ìn s−ëi.

Bét s¾n

3.100

2,9

0,25

0,16

- MËt ®é nu«i: sau khi gμ në 18-24 giê (®ñ thêi Kh« dÇu l¹c

2.700

42,0

0,48

0,53

gian ®Ó gμ kh« l«ng), lùa chän vμ chØ ®Ó l¹i nh÷ng Bét ®Ëu

3.300 39,0 0,23 0,63

t−¬ng rang

con ®¹t tiªu chuÈn lo¹i 1 (kh«ng hë rèn, kh«ng Bét c¸ lo¹i

2.600

55,0

5,00

2,50

khoÌo ch©n, kh«ng vÑo má, ®Ýt kh«ng dÝnh ph©n Bét moi biÓn

2.450

60,0

3,00

1,50

tr¾ng, l«ng b«ng). MËt ®é nu«i thÝch hîp qu©y Bét tÐp ®ång

2.480

62,0

4,30

1,80

trong 1 m2: 1 ®Õn 10 ngμy tuæi: 40-50 con; 11 ®Õn Bét ghÑ

1.450

28,0

12,00

1,20

30 ngμy tuæi: 20-25 con; 31 ®Õn 45 ngμy tuæi: Dicanxi

- -

24,80

17,40

15-20 con; 46 ®Õn 60 ngμy tuæi: 12-15 con.

phèt ph¸t

- NhiÖt ®é s−ëi: tuú theo mïa vμ hiÖn tr¹ng Bét ®¸

-

-

30,00

®μn gμ mμ ®iÒu chØnh nhiÖt s−ëi cho thÝch hîp.

Bét vá sß

-

-

33,20

NÕu gμ tô tËp quanh nguån nhiÖt, kªu chiªm NÕu mua thøc ¨n hçn hîp s½n ë cç xÝ nghiÖp chiÕp, kh«ng ¨n lμ bÞ thiÕu nhiÖt. NÕu gμ t¶n xa th× ph¶i chän nh÷ng c¬ së ®· ®−îc chøng nhËn cã nguån nhiÖt, h¸ miÖng thë lμ thõa nhiÖt. NÕu gμ

thøc ¨n “s¹ch”, nh− kh«ng cã cç chÊt kÝch thÝch

®i l¹i nhanh nhÑn, ¨n uèng b×nh th−êng lμ nhiÖt t¨ng tr−ëng nh− Clenbuterol, Cimatrol (cã nguy

®é thÝch hîp. NÕu gμ tô tËp l¹i mét gãc: cÇn kiÓm c¬ g©y bÖnh tim m¹ch cho ng−êi), cç chÊt nhuém tra ph¸t hiÖn cã giã lïa hay kh«ng. Tïy theo tuÇn mμu nh− Soudan (t¨ng mμu vμng cña lßng ®á tuæi mμ bè trÝ nhiÖt ®é nh− sau: 1 ®Õn 3 tuÇn tuæi: trøng) cã nguy c¬ g©y ung th− cho ng−êi.

s−ëi 30-320C; 3 ®Õn 6 tuÇn tuæi: s−ëi 25-280C; 83

84

https://thuviensach.vn

6 ®Õn 8 tuÇn tuæi: s−ëi 20-220C; sau 8 tuÇn tuæi: Thêi gian chiÕu s¸ng: 1-2 tuÇn ®Çu chiÕu s¸ng s−ëi 18-200C.

24/24 giê. Sau ®ã, cø t¨ng mét tuÇn tuæi th× gi¶m

- Yªu cÇu vÒ kh«ng khÝ: yªu cÇu vÒ d−ìng khÝ

bít thêi gian chiÕu s¸ng 20-30 phót. Tõ tuÇn tuæi cña gia cÇm cao gÊp hai lÇn so víi ®éng vËt cã vó.

thø 8 ®Õn khi gμ b¾t ®Çu ®Î th× dïng ¸nh s¸ng tù Cø 1 kg khèi l−îng c¬ thÓ gμ con cÇn 2-3 m3 kh«ng nhiªn.

khÝ thay ®æi trong mét giê vÒ mïa ®«ng vμ 4-6 m3

§èi víi gμ nu«i b¸n ch¨n th¶, nÕu trêi n¾ng, vÒ mïa hÌ. Ngoμi yªu cÇu vÒ d−ìng khÝ ®Ó b¶o sau 21 ngμy tuæi tËp cho gμ ra ngoμi s©n, mçi

®¶m ho¹t ®éng b×nh th−êng, gμ ph¶i th¶i ra ngoμi ngμy kho¶ng 15 phót, sau ®ã t¨ng dÇn thêi gian nh÷ng khÝ ®éc, nh−: CO , H S, NH ... Tiªu chuÈn th¶ ra s©n. §Õn 5 tuÇn tuæi (35 ngμy tuæi), ®Ó cho 2

2

3

quy ®Þnh trong 1 lÝt kh«ng khÝ: l−îng CO kh«ng gμ ra vμo tù do sau khi ®· tiªm phßng Newcastle 2

qu¸ 0,15%, H S kh«ng qu¸ 0,001 mg, NH kh«ng hÖ 1.

2

3

qu¸ 0,025 mg. V× vËy, chuång óm gμ con cÇn Êm

- ChÕ ®é nu«i d−ìng: tiªu chuÈn dinh d−ìng nh−ng ph¶i tho¸ng.

cho gμ con gièng néi: Gμ nu«i b¸n ch¨n th¶ cã thÓ

- Yªu cÇu vÒ ®é Èm: b¶o ®¶m ®é Èm trong t×m thªm thøc ¨n trong thiªn nhiªn nªn chÕ ®é qu©y óm gμ con lμ mét vÊn ®Ò quan träng. Cø 1 kg dinh d−ìng ë cç giai ®o¹n thÊp h¬n gμ nu«i nhèt khèi l−îng c¬ thÓ gμ tiÕt ra mét l−îng h¬i n−íc hoμn toμn.

nhiÒu gÊp 10 lÇn so víi 1 kg khèi l−îng c¬ thÓ gia B¶ng 7: KhÈu phÇn thøc ¨n cña gμ con gièng néi sóc cã sõng. V× vËy, cÇn chó ý gi÷ chÊt ®én chuång

®−îc kh« r¸o vμ phßng óm tho¸ng khÝ.

31-60 ngμy

Tªn thøc ¨n

§¬n vÞ

1-30 ngμy tuæi

tuæi

- Yªu cÇu vÒ ¸nh s¸ng: thêi gian chiÕu s¸ng vμ

TÊm g¹o

%

40

40

c−êng ®é chiÕu s¸ng rÊt quan träng ®èi víi gμ con.

TÊm ng«

%

33

34

¸nh s¸ng cã tç dông lμm t¨ng ®ßi hái vÒ thøc ¨n, C¸m g¹o lo¹i 1

%

-

5

kÝch thÝch c¬ thÓ ph¸t triÓn mμ kh«ng lμm gi¶m Võng %

3

-

hiÖu qu¶ sö dông thøc ¨n. Th«ng th−êng dïng Kh« dÇu ®Ëu

% 21 18

bãng ®Ìn treo ë ®é cao cçh nÒn chuång 2,5 m víi t−¬ng

yªu cÇu chiÕu s¸ng trªn 1 m2 nÒn chuång nh− sau: Bét x−¬ng, bét

% 2 2

sß

1-20 ngμy tuæi: 5 W; 21-40 ngμy tuæi: 3 W; 41-60

Premix %

1

1

ngμy tuæi: 1,4 W.

Céng

100 100

85

86

https://thuviensach.vn

6 ®Õn 8 tuÇn tuæi: s−ëi 20-220C; sau 8 tuÇn tuæi: Thêi gian chiÕu s¸ng: 1-2 tuÇn ®Çu chiÕu s¸ng s−ëi 18-200C.

24/24 giê. Sau ®ã, cø t¨ng mét tuÇn tuæi th× gi¶m

- Yªu cÇu vÒ kh«ng khÝ: yªu cÇu vÒ d−ìng khÝ

bít thêi gian chiÕu s¸ng 20-30 phót. Tõ tuÇn tuæi cña gia cÇm cao gÊp hai lÇn so víi ®éng vËt cã vó.

thø 8 ®Õn khi gμ b¾t ®Çu ®Î th× dïng ¸nh s¸ng tù Cø 1 kg khèi l−îng c¬ thÓ gμ con cÇn 2-3 m3 kh«ng nhiªn.

khÝ thay ®æi trong mét giê vÒ mïa ®«ng vμ 4-6 m3

§èi víi gμ nu«i b¸n ch¨n th¶, nÕu trêi n¾ng, vÒ mïa hÌ. Ngoμi yªu cÇu vÒ d−ìng khÝ ®Ó b¶o sau 21 ngμy tuæi tËp cho gμ ra ngoμi s©n, mçi

®¶m ho¹t ®éng b×nh th−êng, gμ ph¶i th¶i ra ngoμi ngμy kho¶ng 15 phót, sau ®ã t¨ng dÇn thêi gian nh÷ng khÝ ®éc, nh−: CO , H S, NH ... Tiªu chuÈn th¶ ra s©n. §Õn 5 tuÇn tuæi (35 ngμy tuæi), ®Ó cho 2

2

3

quy ®Þnh trong 1 lÝt kh«ng khÝ: l−îng CO kh«ng gμ ra vμo tù do sau khi ®· tiªm phßng Newcastle 2

qu¸ 0,15%, H S kh«ng qu¸ 0,001 mg, NH kh«ng hÖ 1.

2

3

qu¸ 0,025 mg. V× vËy, chuång óm gμ con cÇn Êm

- ChÕ ®é nu«i d−ìng: tiªu chuÈn dinh d−ìng nh−ng ph¶i tho¸ng.

cho gμ con gièng néi: Gμ nu«i b¸n ch¨n th¶ cã thÓ

- Yªu cÇu vÒ ®é Èm: b¶o ®¶m ®é Èm trong t×m thªm thøc ¨n trong thiªn nhiªn nªn chÕ ®é qu©y óm gμ con lμ mét vÊn ®Ò quan träng. Cø 1 kg dinh d−ìng ë cç giai ®o¹n thÊp h¬n gμ nu«i nhèt khèi l−îng c¬ thÓ gμ tiÕt ra mét l−îng h¬i n−íc hoμn toμn.

nhiÒu gÊp 10 lÇn so víi 1 kg khèi l−îng c¬ thÓ gia B¶ng 7: KhÈu phÇn thøc ¨n cña gμ con gièng néi sóc cã sõng. V× vËy, cÇn chó ý gi÷ chÊt ®én chuång

®−îc kh« r¸o vμ phßng óm tho¸ng khÝ.

31-60 ngμy

Tªn thøc ¨n

§¬n vÞ

1-30 ngμy tuæi

tuæi

- Yªu cÇu vÒ ¸nh s¸ng: thêi gian chiÕu s¸ng vμ

TÊm g¹o

%

40

40

c−êng ®é chiÕu s¸ng rÊt quan träng ®èi víi gμ con.

TÊm ng«

%

33

34

¸nh s¸ng cã tç dông lμm t¨ng ®ßi hái vÒ thøc ¨n, C¸m g¹o lo¹i 1

%

-

5

kÝch thÝch c¬ thÓ ph¸t triÓn mμ kh«ng lμm gi¶m Võng %

3

-

hiÖu qu¶ sö dông thøc ¨n. Th«ng th−êng dïng Kh« dÇu ®Ëu

% 21 18

bãng ®Ìn treo ë ®é cao cçh nÒn chuång 2,5 m víi t−¬ng

yªu cÇu chiÕu s¸ng trªn 1 m2 nÒn chuång nh− sau: Bét x−¬ng, bét

% 2 2

sß

1-20 ngμy tuæi: 5 W; 21-40 ngμy tuæi: 3 W; 41-60

Premix %

1

1

ngμy tuæi: 1,4 W.

Céng

100 100

85

86

https://thuviensach.vn

Mçi ngμy cho gμ ¨n 6 lÇn, mçi lÇn cçh

* Kü thuËt ch¨n nu«i gμ giß

nhau 2 giê.

Sau khi gμ con ®−îc 2 th¸ng tuæi, cã thÓ ph©n

- L−îng thøc ¨n: l−îng thøc ¨n cho 1 con trong biÖt ®−îc trèng m¸i, cÇn chän läc nh÷ng gμ m¸i vμ

1 ngμy ®ªm nh− sau: 1 ®Õn 10 ngμy tuæi: gμ trèng khoÎ m¹nh, ph¸t triÓn tèt gi÷ l¹i víi tØ lÖ

6-10 g; 11 ®Õn 30 ngμy tuæi: 15-20 g; 31 ®Õn 60

8-10 m¸i/1 trèng ®Ó x©y dùng ®μn gμ hËu bÞ. Nu«i ngμy tuæi: 30-40 g.

riªng trèng, m¸i ®Ó cã chÕ ®é ¨n hîp lý.

- N−íc uèng: sau khi th¶ vμo cãt qu©y, cho gμ

Gμ giß dÔ nhiÔm bÖnh ký sinh trïng, lóc nμy nghØ 15-20 phót råi míi cho gμ uèng n−íc. Sau khi l¹i ®−îc ra vμo s©n ch¬i nªn dÔ m¾c bÖnh. CÇn cho gμ uèng n−íc 2-3 giê míi cho gμ ¨n. Trong 3-5

®Þnh kú phßng bÖnh b»ng cç lo¹i thuèc tÈy giun ngμy ®Çu nªn pha thªm 5% ®−êng vμ 1 g vitamin C

s¸n. N¬i cho gμ ¨n uèng vμ ngñ ®ªm cÇn tho¸ng cho 2-3 lÝt n−íc cho gμ uèng ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng.

m¸t, chÊt ®én chuång kh« r¸o, r¶i dμy 15-20 cm.

X©y dùng khÈu phÇn: tÊm g¹o: 35%; tÊm ng«: Thêi gian nu«i gμ thÞt lμ 3 th¸ng (61 ®Õn 140

35%; kh« dÇu ®Ëu t−¬ng: 22%; bét c¸ (cã >50%

hoÆc 150 ngμy tuæi). §èi víi gμ c«ng nghiÖp, giai protein): 5%; Premix kho¸ng: 2%; Premix vitamin:

®o¹n nμy cÇn cho ¨n h¹n chÕ ®Ó gμ kh«ng qu¸

1% sÏ b¶o ®¶m khÈu phÇn cã trªn 2.800 kcal n¨ng bÐo, ¶nh h−ëng ®Õn kh¶ n¨ng ®Î trøng ë giai l−îng trao ®æi/kg thøc ¨n vμ trªn 18% protein ®¸p

®o¹n sau.

øng nhu cÇu dinh d−ìng cña gμ con thuéc hai Víi gμ b¸n ch¨n th¶ tù kiÕm thªm thøc ¨n gièng nμy.

trong thiªn nhiªn, thùc chÊt lμ ®· cho ¨n h¹n chÕ.

L−îng thøc ¨n h»ng ngμy cho mét gμ con lμ: Tuy nhiªn, trong khÈu phÇn thøc ¨n cÇn cho ¨n thªm thãc 49-51% (hoÆc ng« 34-36%), kh« dÇu ®Ëu TuÇn 1 (khèi l−îng c¬ thÓ 120 g): 13 g/ngμy/con; t−¬ng 14-16% b¶o ®¶m ®−îc 2.800-2.900 kcal/kg TuÇn 2 (khèi l−îng c¬ thÓ 250 g): 25 g/ngμy/con; vμ 13-14% protein th«. T¨ng c−êng cho gμ ¨n TuÇn 3 (khèi l−îng c¬ thÓ 400 g): 34 g/ngμy/con; thªm rau xanh röa s¹ch, th¸i nhá ®Ó cung cÊp Cã thÓ cho gμ ¨n thªm rau xanh röa s¹ch, thªm vitamin. G©y giun, mèi ngoμi s©n cho gμ ¨n th¸i nhá.

thªm ®Ó t¨ng c−êng chÊt ®¹m.

87

88

https://thuviensach.vn

Mçi ngμy cho gμ ¨n 6 lÇn, mçi lÇn cçh

* Kü thuËt ch¨n nu«i gμ giß

nhau 2 giê.

Sau khi gμ con ®−îc 2 th¸ng tuæi, cã thÓ ph©n

- L−îng thøc ¨n: l−îng thøc ¨n cho 1 con trong biÖt ®−îc trèng m¸i, cÇn chän läc nh÷ng gμ m¸i vμ

1 ngμy ®ªm nh− sau: 1 ®Õn 10 ngμy tuæi: gμ trèng khoÎ m¹nh, ph¸t triÓn tèt gi÷ l¹i víi tØ lÖ

6-10 g; 11 ®Õn 30 ngμy tuæi: 15-20 g; 31 ®Õn 60

8-10 m¸i/1 trèng ®Ó x©y dùng ®μn gμ hËu bÞ. Nu«i ngμy tuæi: 30-40 g.

riªng trèng, m¸i ®Ó cã chÕ ®é ¨n hîp lý.

- N−íc uèng: sau khi th¶ vμo cãt qu©y, cho gμ

Gμ giß dÔ nhiÔm bÖnh ký sinh trïng, lóc nμy nghØ 15-20 phót råi míi cho gμ uèng n−íc. Sau khi l¹i ®−îc ra vμo s©n ch¬i nªn dÔ m¾c bÖnh. CÇn cho gμ uèng n−íc 2-3 giê míi cho gμ ¨n. Trong 3-5

®Þnh kú phßng bÖnh b»ng cç lo¹i thuèc tÈy giun ngμy ®Çu nªn pha thªm 5% ®−êng vμ 1 g vitamin C

s¸n. N¬i cho gμ ¨n uèng vμ ngñ ®ªm cÇn tho¸ng cho 2-3 lÝt n−íc cho gμ uèng ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng.

m¸t, chÊt ®én chuång kh« r¸o, r¶i dμy 15-20 cm.

X©y dùng khÈu phÇn: tÊm g¹o: 35%; tÊm ng«: Thêi gian nu«i gμ thÞt lμ 3 th¸ng (61 ®Õn 140

35%; kh« dÇu ®Ëu t−¬ng: 22%; bét c¸ (cã >50%

hoÆc 150 ngμy tuæi). §èi víi gμ c«ng nghiÖp, giai protein): 5%; Premix kho¸ng: 2%; Premix vitamin:

®o¹n nμy cÇn cho ¨n h¹n chÕ ®Ó gμ kh«ng qu¸

1% sÏ b¶o ®¶m khÈu phÇn cã trªn 2.800 kcal n¨ng bÐo, ¶nh h−ëng ®Õn kh¶ n¨ng ®Î trøng ë giai l−îng trao ®æi/kg thøc ¨n vμ trªn 18% protein ®¸p

®o¹n sau.

øng nhu cÇu dinh d−ìng cña gμ con thuéc hai Víi gμ b¸n ch¨n th¶ tù kiÕm thªm thøc ¨n gièng nμy.

trong thiªn nhiªn, thùc chÊt lμ ®· cho ¨n h¹n chÕ.

L−îng thøc ¨n h»ng ngμy cho mét gμ con lμ: Tuy nhiªn, trong khÈu phÇn thøc ¨n cÇn cho ¨n thªm thãc 49-51% (hoÆc ng« 34-36%), kh« dÇu ®Ëu TuÇn 1 (khèi l−îng c¬ thÓ 120 g): 13 g/ngμy/con; t−¬ng 14-16% b¶o ®¶m ®−îc 2.800-2.900 kcal/kg TuÇn 2 (khèi l−îng c¬ thÓ 250 g): 25 g/ngμy/con; vμ 13-14% protein th«. T¨ng c−êng cho gμ ¨n TuÇn 3 (khèi l−îng c¬ thÓ 400 g): 34 g/ngμy/con; thªm rau xanh röa s¹ch, th¸i nhá ®Ó cung cÊp Cã thÓ cho gμ ¨n thªm rau xanh röa s¹ch, thªm vitamin. G©y giun, mèi ngoμi s©n cho gμ ¨n th¸i nhá.

thªm ®Ó t¨ng c−êng chÊt ®¹m.

87

88

https://thuviensach.vn

B¶ng 8: KhÈu phÇn dù kiÕn ph¶i t¨ng l−îng thøc ¨n cho ¨n thªm. §èi víi gμ

Tam Hoμng vμ Sasso, khi chuyÓn sang giai ®o¹n 6-14 tuÇn tuæi

15-20 tuÇn tuæi

chuÈn bÞ ®Î trøng th× khèi l−îng tiªu chuÈn ®èi TØ lÖ

N¨ng

Protein

TØ

N¨ng

Protein

víi gμ trèng ph¶i ®¹t 2.000 g vμ gμ m¸i 1.640 g.

Thøc ¨n

(%)

l−îng

(%)

lÖ

l−îng

(%)

L−îng thøc ¨n ®−îc quy ®Þnh nh− sau: trao ®æi

(%)

trao ®æi

(kcal/kg)

(kcal/kg)

B¶ng 9: L−îng ¨n h»ng ngμy (g/con/1 ngμy ®ªm) Thãc 40

1.089,20

2,960

40

1.089,20

2,960

L−îng

L−îng

Ng«

24 810,24 2,232 25 844,00 2,325

¨n 1

¨n 1

TuÇn

Khèi l−îng

TuÇn

Khèi l−îng

ngμy

ngμy

C¸m

13 336,44 1,703 14 362,32 1,834

tuæi

gμ (g)

tuæi

gμ (g)

®ªm

®ªm

Kh« dÇu

15 447,30 6,375 15 447,30 6,375

(g)

(g)

®Ëu t−¬ng

♂

♀

♂

♀

♂

♀

♂ ♀

Bét c¸

6 169,62 3,210 4 113,08 2,140

7 580 530

46

42

14

1.360

1.210

70

63

50% ®¹m

Kho¸ng

1

- -

1

- -

8 680 630

49

46

15

1.450

1.280

73

65

Premix

1

- -

1

- -

9 820 740

53

53

16

1.560

1.360

77

69

vitamin

10 910 850

56

53

17 1.650

1.430

81

72

11 1.050

950 59

56

18 1.760

1.500

86

75

Gμ nu«i th¶ tù kiÕm thøc ¨n thªm. L−îng thøc ¨n kiÕm ®−îc thªm nhiÒu hay Ýt tuú thuéc 12 1.160

1.030

62

59

19 1.800

1.570

89

78

møc ®é phong phó vÒ c«n trïng vμ rau cá trªn 13 1.260

1.130

66

61

20 2.000

1.640

94

81

s©n, do ®ã l−îng thøc ¨n h»ng ngμy cã thÓ gi¶m 20-30% hoÆc nhiÒu h¬n.

Giai ®o¹n nμy cÇn cho gμ ¨n thªm rau xanh Mçi tuÇn nªn c©n kiÓm tra khèi l−îng c¬ thÓ

röa s¹ch th¸i nhá.

gμ, nÕu khèi l−îng cao h¬n khèi l−îng chuÈn th×

* Kü thuËt ch¨n nu«i gμ ®Î

gi¶m bít l−îng thøc ¨n thªm. Ng−îc l¹i, nÕu khèi Sau 5 th¸ng tuæi, tæ chøc tiªm phßng vμ chän l−îng cña gμ thÊp h¬n khèi l−îng quy ®Þnh th×

läc nh÷ng gμ m¸i khoÎ m¹nh, nhanh nhÑn, ®ång 89

90

https://thuviensach.vn

B¶ng 8: KhÈu phÇn dù kiÕn ph¶i t¨ng l−îng thøc ¨n cho ¨n thªm. §èi víi gμ

Tam Hoμng vμ Sasso, khi chuyÓn sang giai ®o¹n 6-14 tuÇn tuæi

15-20 tuÇn tuæi

chuÈn bÞ ®Î trøng th× khèi l−îng tiªu chuÈn ®èi TØ lÖ

N¨ng

Protein

TØ

N¨ng

Protein

víi gμ trèng ph¶i ®¹t 2.000 g vμ gμ m¸i 1.640 g.

Thøc ¨n

(%)

l−îng

(%)

lÖ

l−îng

(%)

L−îng thøc ¨n ®−îc quy ®Þnh nh− sau: trao ®æi

(%)

trao ®æi

(kcal/kg)

(kcal/kg)

B¶ng 9: L−îng ¨n h»ng ngμy (g/con/1 ngμy ®ªm) Thãc 40

1.089,20

2,960

40

1.089,20

2,960

L−îng

L−îng

Ng«

24 810,24 2,232 25 844,00 2,325

¨n 1

¨n 1

TuÇn

Khèi l−îng

TuÇn

Khèi l−îng

ngμy

ngμy

C¸m

13 336,44 1,703 14 362,32 1,834

tuæi

gμ (g)

tuæi

gμ (g)

®ªm

®ªm

Kh« dÇu

15 447,30 6,375 15 447,30 6,375

(g)

(g)

®Ëu t−¬ng

♂

♀

♂

♀

♂

♀

♂ ♀

Bét c¸

6 169,62 3,210 4 113,08 2,140

7 580 530

46

42

14

1.360

1.210

70

63

50% ®¹m

Kho¸ng

1

- -

1

- -

8 680 630

49

46

15

1.450

1.280

73

65

Premix

1

- -

1

- -

9 820 740

53

53

16

1.560

1.360

77

69

vitamin

10 910 850

56

53

17 1.650

1.430

81

72

11 1.050

950 59

56

18 1.760

1.500

86

75

Gμ nu«i th¶ tù kiÕm thøc ¨n thªm. L−îng thøc ¨n kiÕm ®−îc thªm nhiÒu hay Ýt tuú thuéc 12 1.160

1.030

62

59

19 1.800

1.570

89

78

møc ®é phong phó vÒ c«n trïng vμ rau cá trªn 13 1.260

1.130

66

61

20 2.000

1.640

94

81

s©n, do ®ã l−îng thøc ¨n h»ng ngμy cã thÓ gi¶m 20-30% hoÆc nhiÒu h¬n.

Giai ®o¹n nμy cÇn cho gμ ¨n thªm rau xanh Mçi tuÇn nªn c©n kiÓm tra khèi l−îng c¬ thÓ

röa s¹ch th¸i nhá.

gμ, nÕu khèi l−îng cao h¬n khèi l−îng chuÈn th×

* Kü thuËt ch¨n nu«i gμ ®Î

gi¶m bít l−îng thøc ¨n thªm. Ng−îc l¹i, nÕu khèi Sau 5 th¸ng tuæi, tæ chøc tiªm phßng vμ chän l−îng cña gμ thÊp h¬n khèi l−îng quy ®Þnh th×

läc nh÷ng gμ m¸i khoÎ m¹nh, nhanh nhÑn, ®ång 89

90

https://thuviensach.vn

nhÊt mμu l«ng, xoang bông réng, mμo t−¬i. Gμ

§èi víi gμ b¸n ch¨n th¶, n¨ng l−îng trao ®æi trèng ch©n khoÎ, hïng dòng. TØ lÖ trèng m¸i ®èi trong khÈu phÇn ph¶i b¶o ®¶m 2.700-2.800

víi gμ Ri, gμ Ai CËp lμ 1/10. Víi cç gièng gμ kiªm kcal/kg thøc ¨n vμ tØ lÖ protein 15-16% lμ ®¸p øng dông thÞt trøng nh− MÝa, Hå, Tam Hoμng, Sasso,

®−îc nhu cÇu dinh d−ìng. §èi víi gμ m¸i ®Î vμ gμ

Kabir, tØ lÖ nμy lμ 1/6-8. MËt ®é nhèt 4-5 con/1 m2

trèng dïng nh¶y m¸i, nªn cho ¨n thªm thãc mäc nÒn chuång. Bè trÝ 1 æ ®Î cho 4-5 gμ m¸i. H»ng mÇm v× thãc mÇm cã nhiÒu vitamin A, D, E cã tç tuÇn thay ®Öm lãt æ, mçi ngμy nhÆt trøng 4 lÇn.

dông tèt cho sinh s¶n.

B¶ng 10: KhÈu phÇn ¨n cña gμ néi (Ri, MÝa, Hå...) Gμ nhËp néi, nhu cÇu dinh d−ìng cao h¬n.

KhÈu phÇn c¬ së

Tªn

B¶ng 11: L−îng ¨n h»ng ngμy cho mét gμ m¸i

§¬n vÞ

thøc ¨n

Bét khoai

Ng« Thãc kh«

(gμ Tam Hoμng - dßng Giang Th«n) Ng« %

40,5

-

-

TØ lÖ ®Î

%

40-50

50-55

60-65

65-80

Thãc %

-

29,5

-

Møc ¨n

g/con/ngµy

110-120

125-130

140

145

Bét cñ

%

-

-

27,5

TÊm %

10

25

25

* Kü thuËt nu«i gμ thÞt

C¸m lo¹i 1

%

20

15

15

Ngoμi l−îng thøc ¨n tù kiÕm ®−îc ë v−ên ch¨n Kh« dÇu l¹c

%

7

16

15

th¶, gμ cÇn ®−îc cho ¨n bæ sung, ¨n no th× míi Kh« ®Ëu t−¬ng %

7

-

-

mau lín.

Bét c¸ (50%

% 4 3 6

Gμ nu«i thÞt t¨ng träng nhanh, trao ®æi chÊt protein)

cao, cÇn nhiÒu oxy kÌm theo th¶i nhiÒu th¸n khÝ

Bét sß

%

5

5

5

CO , ngoμi ra cßn cã cç lo¹i khÝ NH , H S, CH , 2

3

2

4

Premix vitamin

%

1

1

1

CO bèc ra tõ ph©n vμ chÊt ®én chuång nªn 2

Muèi %

0,5

0,5

0,5

chuång cÇn cã hÖ thèng qu¹t.

Rau xanh, bÌo

%

5

5

5

- Yªu cÇu vÒ chÕ ®é th«ng khÝ trong chuång: 91

92

https://thuviensach.vn

nhÊt mμu l«ng, xoang bông réng, mμo t−¬i. Gμ

§èi víi gμ b¸n ch¨n th¶, n¨ng l−îng trao ®æi trèng ch©n khoÎ, hïng dòng. TØ lÖ trèng m¸i ®èi trong khÈu phÇn ph¶i b¶o ®¶m 2.700-2.800

víi gμ Ri, gμ Ai CËp lμ 1/10. Víi cç gièng gμ kiªm kcal/kg thøc ¨n vμ tØ lÖ protein 15-16% lμ ®¸p øng dông thÞt trøng nh− MÝa, Hå, Tam Hoμng, Sasso,

®−îc nhu cÇu dinh d−ìng. §èi víi gμ m¸i ®Î vμ gμ

Kabir, tØ lÖ nμy lμ 1/6-8. MËt ®é nhèt 4-5 con/1 m2

trèng dïng nh¶y m¸i, nªn cho ¨n thªm thãc mäc nÒn chuång. Bè trÝ 1 æ ®Î cho 4-5 gμ m¸i. H»ng mÇm v× thãc mÇm cã nhiÒu vitamin A, D, E cã tç tuÇn thay ®Öm lãt æ, mçi ngμy nhÆt trøng 4 lÇn.

dông tèt cho sinh s¶n.

B¶ng 10: KhÈu phÇn ¨n cña gμ néi (Ri, MÝa, Hå...) Gμ nhËp néi, nhu cÇu dinh d−ìng cao h¬n.

KhÈu phÇn c¬ së

Tªn

B¶ng 11: L−îng ¨n h»ng ngμy cho mét gμ m¸i

§¬n vÞ

thøc ¨n

Bét khoai

Ng« Thãc kh«

(gμ Tam Hoμng - dßng Giang Th«n) Ng« %

40,5

-

-

TØ lÖ ®Î

%

40-50

50-55

60-65

65-80

Thãc %

-

29,5

-

Møc ¨n

g/con/ngµy

110-120

125-130

140

145

Bét cñ

%

-

-

27,5

TÊm %

10

25

25

* Kü thuËt nu«i gμ thÞt

C¸m lo¹i 1

%

20

15

15

Ngoμi l−îng thøc ¨n tù kiÕm ®−îc ë v−ên ch¨n Kh« dÇu l¹c

%

7

16

15

th¶, gμ cÇn ®−îc cho ¨n bæ sung, ¨n no th× míi Kh« ®Ëu t−¬ng %

7

-

-

mau lín.

Bét c¸ (50%

% 4 3 6

Gμ nu«i thÞt t¨ng träng nhanh, trao ®æi chÊt protein)

cao, cÇn nhiÒu oxy kÌm theo th¶i nhiÒu th¸n khÝ

Bét sß

%

5

5

5

CO , ngoμi ra cßn cã cç lo¹i khÝ NH , H S, CH , 2

3

2

4

Premix vitamin

%

1

1

1

CO bèc ra tõ ph©n vμ chÊt ®én chuång nªn 2

Muèi %

0,5

0,5

0,5

chuång cÇn cã hÖ thèng qu¹t.

Rau xanh, bÌo

%

5

5

5

- Yªu cÇu vÒ chÕ ®é th«ng khÝ trong chuång: 91

92

https://thuviensach.vn

B¶ng 12: L−îng khÝ l−u th«ng (m3/giê/1 kg khèi l−îng sèng) Rau

4 9,4

0,084

- - -

xanh

TuÇn tuæi

Mïa ®«ng

Mïa xu©n-thu

Mïa hÌ

1-2 1,1 2,4 14,0

Kho¸ng

2 - -

2

- -

3-5 1,1 1,7 9,1

Premix

1 - -

1

- -

vitamin

6-8 1,4 4,6 6,6

Sau 8 tuÇn

1,3

4,3

6,3

Muèi

0,5

- -

0,5

- -

ChÕ ®é dinh

2.915 18,51 3.005 19,32

- Yªu cÇu vÒ ®é Èm: trong 2 tuÇn ®Çu, ®é Èm d−ìng ®¹t ®−îc

kh«ng khÝ t−¬ng ®èi lμ 60-75%, sau ®ã gi¶m cßn 55-70%, b×nh qu©n 65%.

§èi víi gμ thÞt, ¸p dông ph−¬ng ch©m “cïng vμo, cïng ra”. ChØ nhËn gμ con ë cç c¬ së cung

- Nång ®é khÝ ®éc cho phÐp trong chuång gμ: cÊp gμ gièng s¹ch bÖnh. Nu«i xong mét løa, xuÊt l−îng CO2 tèi ®a kh«ng qu¸ 0,1%; l−îng NH tèi 3

b¸n, tÈy uÕ chuång tr¹i, ®Ó trèng mét thêi gian råi

®a kh«ng qu¸ 0,01%; l−îng H S tèi ®a kh«ng qu¸

2

míi nu«i løa khç (chÕ ®é tiªm phßng gμ cç giai 0,01% so víi kh«ng khÝ trong chuång gμ.

®o¹n, xem môc 2.4).

B¶ng 13: KhÈu phÇn thøc ¨n nu«i gμ thÞt (61-150 ngμy tuæi)

2.3. Qu¶n lý dÞch bÖnh vμ vÖ sinh chuång

Gμ Tam Hoμng, gμ

Gμ néi

tr¹i, dông cô ch¨n nu«i

Sasso

Nguyªn TØ lÖ

N¨ng

N¨ng

- Chän gμ gièng: chØ chän gμ ë nh÷ng c¬ së liÖu

(%)

l−îng

Protein TØ lÖ

l−îng

Protein

gièng tèt, khoÎ m¹nh, nhanh nhÑn, cã lý lÞch râ trao ®æi

(%)

(%)

trao ®æi

(%)

(kcal/kg)

(kcal/kg)

rμng ®Ó nu«i. T×m hiÓu ®Ó biÕt gμ gièng ®· ®−îc Ng« 42,5

1.434,8 3,953 42,5

1.434,8 3,953

tiªm phßng nh÷ng bÖnh g×.

TÊm 20 581,2 1,900 21 601,1 1,995

- T©n ®¸o: gμ míi mua vÒ ph¶i nhèt riªng, cçh xa khu vùc trang tr¹i ®ang nu«i, cho uèng C¸m 5 129,2 0,655 7 181,2 0,917

n−íc cã pha thuèc bæ trong vßng 10 ngμy. Khi Kh«

l¹c

18 562,0 8,172 18 562,0 8,172

thÊy gμ t©n ®¸o vÉn khoÎ m¹nh míi ®−îc nhËp Bét c¸

7

197,9

3,745

8

226,2

4,280

chóng vμo ®μn gμ cò.

93

94

https://thuviensach.vn

B¶ng 12: L−îng khÝ l−u th«ng (m3/giê/1 kg khèi l−îng sèng) Rau

4 9,4

0,084

- - -

xanh

TuÇn tuæi

Mïa ®«ng

Mïa xu©n-thu

Mïa hÌ

1-2 1,1 2,4 14,0

Kho¸ng

2 - -

2

- -

3-5 1,1 1,7 9,1

Premix

1 - -

1

- -

vitamin

6-8 1,4 4,6 6,6

Sau 8 tuÇn

1,3

4,3

6,3

Muèi

0,5

- -

0,5

- -

ChÕ ®é dinh

2.915 18,51 3.005 19,32

- Yªu cÇu vÒ ®é Èm: trong 2 tuÇn ®Çu, ®é Èm d−ìng ®¹t ®−îc

kh«ng khÝ t−¬ng ®èi lμ 60-75%, sau ®ã gi¶m cßn 55-70%, b×nh qu©n 65%.

§èi víi gμ thÞt, ¸p dông ph−¬ng ch©m “cïng vμo, cïng ra”. ChØ nhËn gμ con ë cç c¬ së cung

- Nång ®é khÝ ®éc cho phÐp trong chuång gμ: cÊp gμ gièng s¹ch bÖnh. Nu«i xong mét løa, xuÊt l−îng CO2 tèi ®a kh«ng qu¸ 0,1%; l−îng NH tèi 3

b¸n, tÈy uÕ chuång tr¹i, ®Ó trèng mét thêi gian råi

®a kh«ng qu¸ 0,01%; l−îng H S tèi ®a kh«ng qu¸

2

míi nu«i løa khç (chÕ ®é tiªm phßng gμ cç giai 0,01% so víi kh«ng khÝ trong chuång gμ.

®o¹n, xem môc 2.4).

B¶ng 13: KhÈu phÇn thøc ¨n nu«i gμ thÞt (61-150 ngμy tuæi)

2.3. Qu¶n lý dÞch bÖnh vμ vÖ sinh chuång

Gμ Tam Hoμng, gμ

Gμ néi

tr¹i, dông cô ch¨n nu«i

Sasso

Nguyªn TØ lÖ

N¨ng

N¨ng

- Chän gμ gièng: chØ chän gμ ë nh÷ng c¬ së liÖu

(%)

l−îng

Protein TØ lÖ

l−îng

Protein

gièng tèt, khoÎ m¹nh, nhanh nhÑn, cã lý lÞch râ trao ®æi

(%)

(%)

trao ®æi

(%)

(kcal/kg)

(kcal/kg)

rμng ®Ó nu«i. T×m hiÓu ®Ó biÕt gμ gièng ®· ®−îc Ng« 42,5

1.434,8 3,953 42,5

1.434,8 3,953

tiªm phßng nh÷ng bÖnh g×.

TÊm 20 581,2 1,900 21 601,1 1,995

- T©n ®¸o: gμ míi mua vÒ ph¶i nhèt riªng, cçh xa khu vùc trang tr¹i ®ang nu«i, cho uèng C¸m 5 129,2 0,655 7 181,2 0,917

n−íc cã pha thuèc bæ trong vßng 10 ngμy. Khi Kh«

l¹c

18 562,0 8,172 18 562,0 8,172

thÊy gμ t©n ®¸o vÉn khoÎ m¹nh míi ®−îc nhËp Bét c¸

7

197,9

3,745

8

226,2

4,280

chóng vμo ®μn gμ cò.

93

94

https://thuviensach.vn

- VÖ sinh chuång tr¹i, v−ên ch¨n th¶ vμ dông cÊm ng−êi qua l¹i. §Ó trèng chuång 7-10 ngμy míi cô ch¨n nu«i: tr−íc khi nu«i, cÇn chó ý vÖ sinh nu«i løa khç.

tiªu ®éc chuång gμ, khu vùc quanh chuång, s©n

- Cμy xíi, tiªu ®éc s©n ch¬i.

ch¬i, chÊt ®én chuång, m¸ng ¨n, m¸ng uèng, cÇu

- VÖ sinh thøc ¨n, n−íc uèng: thøc ¨n vμ n−íc gμ ®Ëu, æ ®Î... Sau khi tiªu ®éc 2-3 ngμy, chuång uèng ph¶i s¹ch, ®−îc kiÓm nghiÖm nh− ®· nªu ë kh« r¸o míi th¶ gμ vμo nu«i.

trªn. H»ng ngμy röa s¹ch m¸ng ¨n, m¸ng uèng.

+ Chuång nhèt gμ ph¶i lu«n kh« r¸o, s¹ch sÏ, B¶o ®¶m thøc ¨n ®¹t chÊt l−îng, kh«ng Èm tho¸ng m¸t vÒ mïa hÌ, Êm ¸p vÒ mïa ®«ng. S©n mèc. N−íc uèng cÇn ®−îc thay h»ng ngμy.

th¶ gμ kh« r¸o, cã hμng rμo bao quanh, dåi dμo

- Cç biÖn ph¸p khö trïng: ph¬i m¸ng ¨n, rau cá.

m¸ng uèng, dông cô ch¨n nu«i, chÊt ®én chuång,

+ ChÊt ®én chuång ph¶i kh« r¸o, ph¶i ®−îc nguyªn liÖu thøc ¨n d−íi ¸nh n¾ng mÆt trêi.

ph¬i kh« vμ tÈy uÕ tr−íc khi r¶i vμo chuång.

+ S¸t trïng cç dông cô ch¨n nu«i, dông cô

+ æ ®Î ®Æt ë n¬i cao r¸o, yªn tÜnh. Mçi tuÇn thó y b»ng n−íc s«i.

thay chÊt ®én æ mét lÇn.

+ §Þnh kú quÐt ph©n, thay ®én chuång, r¾c

+ §èt “®èng rÊm” thãc lÐp, trÊu, bå kÕt... ®Ó

v«i bét vμo nh÷ng n¬i Èm −ít, quÐt v«i chuång, hun khãi vμo chuång (chó ý ®Ò phßng ho¶ ho¹n).

lu©n phiªn s©n th¶ gμ, phun thuèc trõ muçi,

+ R¾c v«i bét xung quanh chuång nu«i, s©n mß, m¹t, chuét, bä... Ph©n gμ, chÊt ®én chuång ch¬i hoÆc cç n¬i Èm −ít trong chuång.

ph¶i ®−îc gom vμo n¬i quy ®Þnh vμ ñ kü ®Ó diÖt

+ Sö dông cç hoçhÊt s¸t trïng: Cloramin, mÇm bÖnh.

Lodin, Crezyl... ®Ó s¸t trïng chuång nu«i, dông cô

+ Sau mçi ®ît nu«i, cÇn lμm vÖ sinh theo tr×nh ch¨n nu«i vμ cç khu vùc quanh chuång.

tù nh− sau: thu gom ph©n gμ, chÊt ®én chuång

+ X«ng h¬i b»ng hçn hîp Formol (35 ml) vμ

vμo n¬i quy ®Þnh vμ ñ kü ®Ó diÖt mÇm bÖnh.

thuèc tÝm (17,5 g) cho 1 m3 chuång nu«i. Khi

- QuÐt rç bôi, m¹ng nhÖn, cä röa s¹ch nÒn, x«ng h¬i, cÇn gi÷ cho chuång thËt kÝn. X«ng ®én t−êng, rÌm che, dông cô ch¨n nu«i, råi s¸t trïng chuång tr−íc khi sö dông, x«ng quÇn ¸o b¶o hé, b»ng cç chÊt khö trïng. Che rÌm kÝn chuång, x«ng trøng...

95

96

https://thuviensach.vn

- VÖ sinh chuång tr¹i, v−ên ch¨n th¶ vμ dông cÊm ng−êi qua l¹i. §Ó trèng chuång 7-10 ngμy míi cô ch¨n nu«i: tr−íc khi nu«i, cÇn chó ý vÖ sinh nu«i løa khç.

tiªu ®éc chuång gμ, khu vùc quanh chuång, s©n

- Cμy xíi, tiªu ®éc s©n ch¬i.

ch¬i, chÊt ®én chuång, m¸ng ¨n, m¸ng uèng, cÇu

- VÖ sinh thøc ¨n, n−íc uèng: thøc ¨n vμ n−íc gμ ®Ëu, æ ®Î... Sau khi tiªu ®éc 2-3 ngμy, chuång uèng ph¶i s¹ch, ®−îc kiÓm nghiÖm nh− ®· nªu ë kh« r¸o míi th¶ gμ vμo nu«i.

trªn. H»ng ngμy röa s¹ch m¸ng ¨n, m¸ng uèng.

+ Chuång nhèt gμ ph¶i lu«n kh« r¸o, s¹ch sÏ, B¶o ®¶m thøc ¨n ®¹t chÊt l−îng, kh«ng Èm tho¸ng m¸t vÒ mïa hÌ, Êm ¸p vÒ mïa ®«ng. S©n mèc. N−íc uèng cÇn ®−îc thay h»ng ngμy.

th¶ gμ kh« r¸o, cã hμng rμo bao quanh, dåi dμo

- Cç biÖn ph¸p khö trïng: ph¬i m¸ng ¨n, rau cá.

m¸ng uèng, dông cô ch¨n nu«i, chÊt ®én chuång,

+ ChÊt ®én chuång ph¶i kh« r¸o, ph¶i ®−îc nguyªn liÖu thøc ¨n d−íi ¸nh n¾ng mÆt trêi.

ph¬i kh« vμ tÈy uÕ tr−íc khi r¶i vμo chuång.

+ S¸t trïng cç dông cô ch¨n nu«i, dông cô

+ æ ®Î ®Æt ë n¬i cao r¸o, yªn tÜnh. Mçi tuÇn thó y b»ng n−íc s«i.

thay chÊt ®én æ mét lÇn.

+ §Þnh kú quÐt ph©n, thay ®én chuång, r¾c

+ §èt “®èng rÊm” thãc lÐp, trÊu, bå kÕt... ®Ó

v«i bét vμo nh÷ng n¬i Èm −ít, quÐt v«i chuång, hun khãi vμo chuång (chó ý ®Ò phßng ho¶ ho¹n).

lu©n phiªn s©n th¶ gμ, phun thuèc trõ muçi,

+ R¾c v«i bét xung quanh chuång nu«i, s©n mß, m¹t, chuét, bä... Ph©n gμ, chÊt ®én chuång ch¬i hoÆc cç n¬i Èm −ít trong chuång.

ph¶i ®−îc gom vμo n¬i quy ®Þnh vμ ñ kü ®Ó diÖt

+ Sö dông cç hoçhÊt s¸t trïng: Cloramin, mÇm bÖnh.

Lodin, Crezyl... ®Ó s¸t trïng chuång nu«i, dông cô

+ Sau mçi ®ît nu«i, cÇn lμm vÖ sinh theo tr×nh ch¨n nu«i vμ cç khu vùc quanh chuång.

tù nh− sau: thu gom ph©n gμ, chÊt ®én chuång

+ X«ng h¬i b»ng hçn hîp Formol (35 ml) vμ

vμo n¬i quy ®Þnh vμ ñ kü ®Ó diÖt mÇm bÖnh.

thuèc tÝm (17,5 g) cho 1 m3 chuång nu«i. Khi

- QuÐt rç bôi, m¹ng nhÖn, cä röa s¹ch nÒn, x«ng h¬i, cÇn gi÷ cho chuång thËt kÝn. X«ng ®én t−êng, rÌm che, dông cô ch¨n nu«i, råi s¸t trïng chuång tr−íc khi sö dông, x«ng quÇn ¸o b¶o hé, b»ng cç chÊt khö trïng. Che rÌm kÝn chuång, x«ng trøng...

95

96

https://thuviensach.vn

* BiÖn ph¸p cçh ly ®Ó h¹n chÕ l©y lan bÖnh

§èi víi gμ ch−a m¾c bÖnh, tiªm v¾cxin hoÆc

+ H¹n chÕ ng−êi ra vμo n¬i nu«i gμ, c«ng nh©n dïng thuèc ch÷a theo h−íng dÉn cña c¸n bé thó y nu«i gμ khu nμo ë khu Êy, kh«ng ®i sang nh÷ng vμ nhμ s¶n xuÊt.

khu khç.

2.4. Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë gia cÇm vμ

+ Ng¨n kh«ng cho gμ tiÕp xóc víi cç gia cÇm

biÖn ph¸p phßng trÞ

khç nh− ngan, vÞt, ngçng, bå c©u, chim cót, chim

* BÖnh ®Ëu gμ (Variola avium)

trêi, chim c¶nh, chuét bä...

Nguyªn nh©n: lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp tÝnh

+ Th−êng xuyªn quan s¸t ®μn gμ ®Ó cçh ly do virut thuéc nhãm Pox lo¹i thÝch nghi trªn gμ

ngay nh÷ng con èm yÕu. NÕu dÞch x¶y ra, hoÆc g©y ra.

nghi gμ m¾c bÖnh, ph¶i b¸o ngay víi c¬ quan thó TriÖu chøng:

y ®Ó cã biÖn ph¸p xö lý kÞp thêi. T¨ng c−êng cç biÖn ph¸p vÖ sinh s¸t trïng chuång tr¹i. TriÖt ®Ó

+ D¹ng ngoμi da: môn ®Ëu mäc ë nh÷ng vïng

¸p dông c©u ph−¬ng ng«n “néi bÊt xuÊt, ngo¹i bÊt da kh«ng cã l«ng nh− mμo, tÝch, xung quanh m¾t, nhËp”. Kh«ng nhËn khçh tham quan. C«ng nh©n mÐp má, ch©n, mÆt trong c¸nh. Gμ con bÞ môn ë ch¨n nu«i s¸ng sím tr−íc khi vμo chuång ph¶i m¾t th−êng mï. Mμu s¾c môn ®Ëu khç nhau: tr¾ng trong, hång thÉm hoÆc x¸m. Khi môn ®Ëu t¾m röa, thay quÇn ¸o b¶o hé. Cè g¾ng bè trÝ ¨n kh« dÇn vμ ®ãng v¶y th× cã mμu n©u.

tr−a t¹i trang tr¹i. ChiÒu ®Õn, t¾m röa råi míi vÒ

nhμ. Thêi gian nμy kh«ng xuÊt gμ, kh«ng mua gμ

+ D¹ng ë niªm m¹c (hÇu vμ häng): th−êng gÆp míi vÒ nu«i. T¹m thêi kh«ng th¶ gμ ra s©n ch¬i.

ë gμ con, trong miÖng vμ häng cã líp mμng gi¶

Xç gμ chÕt cÇn ph¶i ®−a ngay ra khái khu vùc mμu vμng x¸m, bªn d−íi lμ vÕt loÐt lμm cho gμ

ch¨n nu«i vμ xö lý theo quy ®Þnh cña thó y. Xç kh«ng ¨n ®−îc, suy kiÖt råi chÕt.

gμ ®−îc ®èt ch¸y thμnh than vμ ch«n s©u víi v«i BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: vÖ sinh chuång tr¹i, cçh bét. Cã kÕ ho¹ch diÖt chuét triÖt ®Ó. Chuång tr¹i, ly gμ èm. C¹y v¶y môn ®Ëu, röa s¹ch b»ng n−íc dông cô ch¨n nu«i ph¶i ®−îc quÐt röa s¹ch vμ s¸t muèi lo·ng, h»ng ngμy b«i dung dÞch xanh methylen trïng tiªu ®éc h»ng ngμy.

lªn môn ®Ëu. Ýt ngμy sau, môn ®Ëu kh« dÇn, 97

98

https://thuviensach.vn

* BiÖn ph¸p cçh ly ®Ó h¹n chÕ l©y lan bÖnh

§èi víi gμ ch−a m¾c bÖnh, tiªm v¾cxin hoÆc

+ H¹n chÕ ng−êi ra vμo n¬i nu«i gμ, c«ng nh©n dïng thuèc ch÷a theo h−íng dÉn cña c¸n bé thó y nu«i gμ khu nμo ë khu Êy, kh«ng ®i sang nh÷ng vμ nhμ s¶n xuÊt.

khu khç.

2.4. Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë gia cÇm vμ

+ Ng¨n kh«ng cho gμ tiÕp xóc víi cç gia cÇm

biÖn ph¸p phßng trÞ

khç nh− ngan, vÞt, ngçng, bå c©u, chim cót, chim

* BÖnh ®Ëu gμ (Variola avium)

trêi, chim c¶nh, chuét bä...

Nguyªn nh©n: lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp tÝnh

+ Th−êng xuyªn quan s¸t ®μn gμ ®Ó cçh ly do virut thuéc nhãm Pox lo¹i thÝch nghi trªn gμ

ngay nh÷ng con èm yÕu. NÕu dÞch x¶y ra, hoÆc g©y ra.

nghi gμ m¾c bÖnh, ph¶i b¸o ngay víi c¬ quan thó TriÖu chøng:

y ®Ó cã biÖn ph¸p xö lý kÞp thêi. T¨ng c−êng cç biÖn ph¸p vÖ sinh s¸t trïng chuång tr¹i. TriÖt ®Ó

+ D¹ng ngoμi da: môn ®Ëu mäc ë nh÷ng vïng

¸p dông c©u ph−¬ng ng«n “néi bÊt xuÊt, ngo¹i bÊt da kh«ng cã l«ng nh− mμo, tÝch, xung quanh m¾t, nhËp”. Kh«ng nhËn khçh tham quan. C«ng nh©n mÐp má, ch©n, mÆt trong c¸nh. Gμ con bÞ môn ë ch¨n nu«i s¸ng sím tr−íc khi vμo chuång ph¶i m¾t th−êng mï. Mμu s¾c môn ®Ëu khç nhau: tr¾ng trong, hång thÉm hoÆc x¸m. Khi môn ®Ëu t¾m röa, thay quÇn ¸o b¶o hé. Cè g¾ng bè trÝ ¨n kh« dÇn vμ ®ãng v¶y th× cã mμu n©u.

tr−a t¹i trang tr¹i. ChiÒu ®Õn, t¾m röa råi míi vÒ

nhμ. Thêi gian nμy kh«ng xuÊt gμ, kh«ng mua gμ

+ D¹ng ë niªm m¹c (hÇu vμ häng): th−êng gÆp míi vÒ nu«i. T¹m thêi kh«ng th¶ gμ ra s©n ch¬i.

ë gμ con, trong miÖng vμ häng cã líp mμng gi¶

Xç gμ chÕt cÇn ph¶i ®−a ngay ra khái khu vùc mμu vμng x¸m, bªn d−íi lμ vÕt loÐt lμm cho gμ

ch¨n nu«i vμ xö lý theo quy ®Þnh cña thó y. Xç kh«ng ¨n ®−îc, suy kiÖt råi chÕt.

gμ ®−îc ®èt ch¸y thμnh than vμ ch«n s©u víi v«i BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: vÖ sinh chuång tr¹i, cçh bét. Cã kÕ ho¹ch diÖt chuét triÖt ®Ó. Chuång tr¹i, ly gμ èm. C¹y v¶y môn ®Ëu, röa s¹ch b»ng n−íc dông cô ch¨n nu«i ph¶i ®−îc quÐt röa s¹ch vμ s¸t muèi lo·ng, h»ng ngμy b«i dung dÞch xanh methylen trïng tiªu ®éc h»ng ngμy.

lªn môn ®Ëu. Ýt ngμy sau, môn ®Ëu kh« dÇn, 97

98

https://thuviensach.vn

tù bong. NÕu gμ bÞ loÐt niªm m¹c miÖng th× b«i

* BÖnh b¹ch lþ (Pullorum)

thuèc s¸t trïng nhÑ (lugol 1%), cho ¨n bæ sung Nguyªn nh©n: lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do vitamin, ®Æc biÖt lμ vitamin A.

Salmonella pullorum g©y nªn vμ ®−îc truyÒn tõ gμ bè mÑ sang gμ con.

* BÖnh tô huyÕt trïng (cßn gäi lμ bÖnh toi gμ; TriÖu chøng: bÖnh th−êng x¶y ra ë gμ con. Gμ

Pasteurellosis avium).

con bÖnh cã ph©n tr¾ng dÝnh bÕt ®Ýt. TØ lÖ chÕt cao.

Nguyªn nh©n: lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp tÝnh BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: nÕu tØ lÖ nhiÔm bÖnh cao do vi khuÈn Pasteurella aviseptica g©y ra.

(trªn 30% toμn ®μn) th× nªn lo¹i c¶ ®μn. NÕu tØ lÖ

TriÖu chøng:

thÊp th× lo¹i ngay nh÷ng con cã triÖu chøng vμ

+ ThÓ cÊp tÝnh: bÖnh x¶y ra nhanh, chÕt ®ét

®iÒu trÞ nh÷ng con cßn l¹i b»ng mét trong nh÷ng ngét, kh«ng cã bÖnh tÝch. ThÓ m¹n tÝnh: gμ ñ rò, lo¹i thuèc, nh−: Neotezol, Neomycin, Colistin, bá ¨n, ®i l¹i chËm ch¹p, miÖng ch¶y n−íc nhÇy ®«i Octamix. Cçh sö dông vμ liÒu l−îng sö dông theo khi lÉn m¸u, mμo tÝch tÝm, khã thë. NÕu bÖnh kÐo h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt.

dμi, g©y viªm kÕt m¹c m¾t, s−ng khíp x−¬ng, ®i

* BÖnh hen (Chronic Respiratory Disease - CRD) l¹i khã kh¨n.

Nguyªn nh©n: do vi khuÈn Plasma gallisepticum g©y nªn. HÇu nh− tÊt c¶ gμ cao s¶n ®Òu dÔ nhiÔm

+ BÖnh tÝch: mæ kh¸m thÊy tô huyÕt ë cç c¬

bÖnh nμy.

quan néi t¹ng vμ tæ chøc liªn kÕt d−íi da. Gan s−ng, cã nèt ho¹i tö lÊm tÊm tr¾ng. Bao tim tÝch TriÖu chøng: gμ ñ rò, xï l«ng, kÐm ¨n, gÇy xç x¬, ch¶y n−íc mòi, hay vÈy má. S¸ng sím hay ban n−íc, vμnh tim xuÊt huyÕt. Phæi viªm tô m¸u,

®ªm, gμ th−êng ho "khÑc, khÑc". Tr−êng hîp nÆng, khíp cã dÞch nhÇy.

gμ khã thë, h¸ má ®Ó thë, cã tiÕng kªu "t¾c ©u". Gμ

BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: cÇn b¸o ngay cho thó y c¬

m¸i gi¶m ®Î, gÇy gß.

së. Cã thÓ ®iÒu trÞ b»ng Enrofloxacin, Neomycin, BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: cã thÓ dïng mét trong cç Streptomycin, Neotezol, Ampicillin. Bæ sung thªm lo¹i thuèc: Tylosin, Tiamulin, Norfloxaxin, chÊt ®iÖn gi¶i, B complex, vitamin C. LiÒu l−îng Enrofloxaxin, Suanovin theo h−íng dÉn cña nhμ

vμ thêi gian sö dông theo h−íng dÉn ghi trªn s¶n xuÊt. Bæ sung thªm B complex, chÊt ®iÖn gi¶i, nh·n thuèc.

®−êng glucose.

99

100

https://thuviensach.vn

tù bong. NÕu gμ bÞ loÐt niªm m¹c miÖng th× b«i

* BÖnh b¹ch lþ (Pullorum)

thuèc s¸t trïng nhÑ (lugol 1%), cho ¨n bæ sung Nguyªn nh©n: lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do vitamin, ®Æc biÖt lμ vitamin A.

Salmonella pullorum g©y nªn vμ ®−îc truyÒn tõ gμ bè mÑ sang gμ con.

* BÖnh tô huyÕt trïng (cßn gäi lμ bÖnh toi gμ; TriÖu chøng: bÖnh th−êng x¶y ra ë gμ con. Gμ

Pasteurellosis avium).

con bÖnh cã ph©n tr¾ng dÝnh bÕt ®Ýt. TØ lÖ chÕt cao.

Nguyªn nh©n: lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp tÝnh BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: nÕu tØ lÖ nhiÔm bÖnh cao do vi khuÈn Pasteurella aviseptica g©y ra.

(trªn 30% toμn ®μn) th× nªn lo¹i c¶ ®μn. NÕu tØ lÖ

TriÖu chøng:

thÊp th× lo¹i ngay nh÷ng con cã triÖu chøng vμ

+ ThÓ cÊp tÝnh: bÖnh x¶y ra nhanh, chÕt ®ét

®iÒu trÞ nh÷ng con cßn l¹i b»ng mét trong nh÷ng ngét, kh«ng cã bÖnh tÝch. ThÓ m¹n tÝnh: gμ ñ rò, lo¹i thuèc, nh−: Neotezol, Neomycin, Colistin, bá ¨n, ®i l¹i chËm ch¹p, miÖng ch¶y n−íc nhÇy ®«i Octamix. Cçh sö dông vμ liÒu l−îng sö dông theo khi lÉn m¸u, mμo tÝch tÝm, khã thë. NÕu bÖnh kÐo h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt.

dμi, g©y viªm kÕt m¹c m¾t, s−ng khíp x−¬ng, ®i

* BÖnh hen (Chronic Respiratory Disease - CRD) l¹i khã kh¨n.

Nguyªn nh©n: do vi khuÈn Plasma gallisepticum g©y nªn. HÇu nh− tÊt c¶ gμ cao s¶n ®Òu dÔ nhiÔm

+ BÖnh tÝch: mæ kh¸m thÊy tô huyÕt ë cç c¬

bÖnh nμy.

quan néi t¹ng vμ tæ chøc liªn kÕt d−íi da. Gan s−ng, cã nèt ho¹i tö lÊm tÊm tr¾ng. Bao tim tÝch TriÖu chøng: gμ ñ rò, xï l«ng, kÐm ¨n, gÇy xç x¬, ch¶y n−íc mòi, hay vÈy má. S¸ng sím hay ban n−íc, vμnh tim xuÊt huyÕt. Phæi viªm tô m¸u,

®ªm, gμ th−êng ho "khÑc, khÑc". Tr−êng hîp nÆng, khíp cã dÞch nhÇy.

gμ khã thë, h¸ má ®Ó thë, cã tiÕng kªu "t¾c ©u". Gμ

BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: cÇn b¸o ngay cho thó y c¬

m¸i gi¶m ®Î, gÇy gß.

së. Cã thÓ ®iÒu trÞ b»ng Enrofloxacin, Neomycin, BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: cã thÓ dïng mét trong cç Streptomycin, Neotezol, Ampicillin. Bæ sung thªm lo¹i thuèc: Tylosin, Tiamulin, Norfloxaxin, chÊt ®iÖn gi¶i, B complex, vitamin C. LiÒu l−îng Enrofloxaxin, Suanovin theo h−íng dÉn cña nhμ

vμ thêi gian sö dông theo h−íng dÉn ghi trªn s¶n xuÊt. Bæ sung thªm B complex, chÊt ®iÖn gi¶i, nh·n thuèc.

®−êng glucose.

99

100

https://thuviensach.vn

* BÖnh giun s¸n rò l«ng lμm ký sinh trïng chÕt. Mçi tuÇn 2 lÇn Nguyªn nh©n: do nhiÔm cç lo¹i néi ký sinh phun xÞt lªn da, l«ng gμ b»ng Hantox prize hoÆc trïng ®−êng ruét (khi gμ ¨n ph¶i thøc ¨n hoÆc cç Amitpz (0,5%) cho tõng con. Mét tuÇn mét lÇn lo¹i rau, cá cã nhiÔm trøng giun, s¸n).

phun trong vμ ngoμi chuång.

TriÖu chøng: gμ bÞ bÖnh rèi lo¹n tiªu ho¸,

* BÖnh cÇu trïng (Coccidiosis avium) gi¶m t¨ng träng.

Nguyªn nh©n: lμ mét trong nh÷ng bÖnh ký sinh BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: tÈy giun s¸n cho gμ b»ng trïng ®−êng tiªu ho¸, do nhiÒu lo¹i Eimeria cã h×nh Piperazin 0,50 g/kg thÓ träng trén vμo thøc ¨n cho cÇu g©y nªn. Tç h¹i nghiªm träng nhÊt lμ lo¹i gμ, chia lμm 2 buæi s¸ng. Levamisol 20 mg/kg thÓ

Eimeria Tenell g©y tæn th−¬ng ë manh trμng gμ.

träng trén vμo thøc ¨n cho gμ ¨n vμo buæi s¸ng.

TriÖu chøng: gμ uèng n−íc nhiÒu, bá ¨n. Ph©n TÈy ®Þnh kú 3 th¸ng mét lÇn.

cã mμu s«c«la hoÆc lÉn m¸u t−¬i. Gμ con chÕt TÈy s¸n d©y b»ng Mebenvet 0,1 g/kg thÓ

hμng lo¹t. Gμ lín gÇy gß, chÕt r¶i rç.

träng, trén vμo thøc ¨n cho gμ ¨n vμo 2 buæi s¸ng.

BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: vÖ sinh chuång tr¹i. §Þnh

§Þnh kú tÈy 3 th¸ng mét lÇn.

kú dïng thuèc phßng nhiÔm cÇu trïng cho gμ b»ng

* BÖnh ký sinh trïng ngoμi da

mét trong cç lo¹i thuèc sau: EsB3, Rigecorcin, Nguyªn nh©n: chñ yÕu do nhiÔm cç lo¹i c«n Amprolium, Hancoc, Sulfaquinovalin theo h−íng trïng hót m¸u Èn nÊp trong chÊt ®én chuång, æ dÉn cña cç nhμ s¶n xuÊt. KÕt hîp víi bæ sung cç

®Î, cç khe hèc...

vitamin A, K, C, chÊt ®iÖn gi¶i. Nhá thuèc trùc TriÖu chøng: gμ th−êng bÞ cç loμi c«n trïng tiÕp vμo miÖng gμ, gμ sÏ nhanh khái. §Æc biÖt sèng ký sinh ë l«ng, da, mμo, nh− con mß, m¹t, kh«ng nu«i chung gμ ë cç løa tuæi. Chuång lu«n rËn, rÖp, ghÎ, dÜn... Chóng hót m¸u g©y mÈn ngøa kh« r¸o, sö dông Amitaz 2% hoÆc Iodin 1% hoÆc rÊt khã chÞu, g©y rông l«ng vμ l©y lan cho nh÷ng n−íc v«i míi t«i (10%) ®Ó s¸t trïng nÒn nhμ tr−íc con khç.

khi nu«i. Tr−íc cöa chuång cã hå v«i bét.

BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: vÖ sinh chuång tr¹i, thay MÆc dï trong tr¹i ch¨n nu«i gμ s¹ch ®· ¸p cç chÊt ®én chuång, æ ®Î. Lμm cç hè c¸t ®Æt n¬i dông cç quy ®Þnh trªn, vÉn ph¶i chó ý ®Õn kh©u cã ¸nh s¸ng mÆt trêi ®Ó gμ "t¾m c¸t". Gμ bíi c¸t, chuyªn chë, n¬i giÕt mæ vμ n¬i b¸n s¶n phÈm.

101

102

https://thuviensach.vn

* BÖnh giun s¸n rò l«ng lμm ký sinh trïng chÕt. Mçi tuÇn 2 lÇn Nguyªn nh©n: do nhiÔm cç lo¹i néi ký sinh phun xÞt lªn da, l«ng gμ b»ng Hantox prize hoÆc trïng ®−êng ruét (khi gμ ¨n ph¶i thøc ¨n hoÆc cç Amitpz (0,5%) cho tõng con. Mét tuÇn mét lÇn lo¹i rau, cá cã nhiÔm trøng giun, s¸n).

phun trong vμ ngoμi chuång.

TriÖu chøng: gμ bÞ bÖnh rèi lo¹n tiªu ho¸,

* BÖnh cÇu trïng (Coccidiosis avium) gi¶m t¨ng träng.

Nguyªn nh©n: lμ mét trong nh÷ng bÖnh ký sinh BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: tÈy giun s¸n cho gμ b»ng trïng ®−êng tiªu ho¸, do nhiÒu lo¹i Eimeria cã h×nh Piperazin 0,50 g/kg thÓ träng trén vμo thøc ¨n cho cÇu g©y nªn. Tç h¹i nghiªm träng nhÊt lμ lo¹i gμ, chia lμm 2 buæi s¸ng. Levamisol 20 mg/kg thÓ

Eimeria Tenell g©y tæn th−¬ng ë manh trμng gμ.

träng trén vμo thøc ¨n cho gμ ¨n vμo buæi s¸ng.

TriÖu chøng: gμ uèng n−íc nhiÒu, bá ¨n. Ph©n TÈy ®Þnh kú 3 th¸ng mét lÇn.

cã mμu s«c«la hoÆc lÉn m¸u t−¬i. Gμ con chÕt TÈy s¸n d©y b»ng Mebenvet 0,1 g/kg thÓ

hμng lo¹t. Gμ lín gÇy gß, chÕt r¶i rç.

träng, trén vμo thøc ¨n cho gμ ¨n vμo 2 buæi s¸ng.

BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: vÖ sinh chuång tr¹i. §Þnh

§Þnh kú tÈy 3 th¸ng mét lÇn.

kú dïng thuèc phßng nhiÔm cÇu trïng cho gμ b»ng

* BÖnh ký sinh trïng ngoμi da

mét trong cç lo¹i thuèc sau: EsB3, Rigecorcin, Nguyªn nh©n: chñ yÕu do nhiÔm cç lo¹i c«n Amprolium, Hancoc, Sulfaquinovalin theo h−íng trïng hót m¸u Èn nÊp trong chÊt ®én chuång, æ dÉn cña cç nhμ s¶n xuÊt. KÕt hîp víi bæ sung cç

®Î, cç khe hèc...

vitamin A, K, C, chÊt ®iÖn gi¶i. Nhá thuèc trùc TriÖu chøng: gμ th−êng bÞ cç loμi c«n trïng tiÕp vμo miÖng gμ, gμ sÏ nhanh khái. §Æc biÖt sèng ký sinh ë l«ng, da, mμo, nh− con mß, m¹t, kh«ng nu«i chung gμ ë cç løa tuæi. Chuång lu«n rËn, rÖp, ghÎ, dÜn... Chóng hót m¸u g©y mÈn ngøa kh« r¸o, sö dông Amitaz 2% hoÆc Iodin 1% hoÆc rÊt khã chÞu, g©y rông l«ng vμ l©y lan cho nh÷ng n−íc v«i míi t«i (10%) ®Ó s¸t trïng nÒn nhμ tr−íc con khç.

khi nu«i. Tr−íc cöa chuång cã hå v«i bét.

BiÖn ph¸p ch÷a trÞ: vÖ sinh chuång tr¹i, thay MÆc dï trong tr¹i ch¨n nu«i gμ s¹ch ®· ¸p cç chÊt ®én chuång, æ ®Î. Lμm cç hè c¸t ®Æt n¬i dông cç quy ®Þnh trªn, vÉn ph¶i chó ý ®Õn kh©u cã ¸nh s¸ng mÆt trêi ®Ó gμ "t¾m c¸t". Gμ bíi c¸t, chuyªn chë, n¬i giÕt mæ vμ n¬i b¸n s¶n phÈm.

101

102

https://thuviensach.vn

Thùc hiÖn nghiªm tóc nh÷ng quy ®Þnh trªn sÏ

h¹n chÕ ®−îc sù x©m nhËp cña vi khuÈn vμo s¶n phÈm tr−íc khi ®Õn tay ng−êi tiªu dïng.

B¶ng 14: Tiªu chuÈn ViÖt Nam ®èi víi gμ s¹ch (TCVN 7074/2002)

(§¬n vÞ tÝnh: KhuÈn l¹c/g s¶n phÈm) Vi khuÈn

Sè l−îng

Vi khuÈn

Sè l−îng

Tæng sè vi

106 Cl.

perfringens 0

khuÈn hiÕu khÝ

Coliform 102

Bacillus

cereus

102

Salmonella 0

Ecoli

102

Staphylococus 102

Cl.

botulinum 0

103

104

https://thuviensach.vn

Thùc hiÖn nghiªm tóc nh÷ng quy ®Þnh trªn sÏ

h¹n chÕ ®−îc sù x©m nhËp cña vi khuÈn vμo s¶n phÈm tr−íc khi ®Õn tay ng−êi tiªu dïng.

B¶ng 14: Tiªu chuÈn ViÖt Nam ®èi víi gμ s¹ch (TCVN 7074/2002)

(§¬n vÞ tÝnh: KhuÈn l¹c/g s¶n phÈm) Vi khuÈn

Sè l−îng

Vi khuÈn

Sè l−îng

Tæng sè vi

106 Cl.

perfringens 0

khuÈn hiÕu khÝ

Coliform 102

Bacillus

cereus

102

Salmonella 0

Ecoli

102

Staphylococus 102

Cl.

botulinum 0

103

104

https://thuviensach.vn

vμ gμ th¶ v−ên”, trong CÈm nang ch¨n nu«i gia sóc gia cÇm, Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2001, t.2.

Tμi liÖu tham kh¶o

7. Phïng §øc TiÕn, NguyÔn ThÞ M−êi, Lª Thu HiÒn: “Mét sè t×nh tr¹ng s¶n xuÊt cña gμ Ai CËp", trong Chuyªn san ch¨n nu«i gia cÇm, 1. §μo Huyªn: “Thøc ¨n gia sóc cã hãa chÊt cÊm Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam, 1999.

sö dông”, Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam, T¹p chÝ

Ch¨n nu«i, sè 5 (75) 2005.

8. Lª Hång MËn: “N−íc uèng trong s¹ch - BiÖn ph¸p quan träng phßng chèng cóm vμ dÞch 2. “KÕt qu¶ ¸p dông cç gi¶i ph¸p khoa häc c«ng bÖnh cho gia cÇm”, trong Th«ng tin gia cÇm, nghÑ ch¨n nu«i gμ thÞt an toμn chÊt l−îng sè 5 (15) 2006, HiÖp héi ch¨n nu«i gia cÇm cao”. Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam. T¹p chÝ Khoa ViÖt Nam.

häc kü thuËt Ch¨n nu«i, sè 11 (93) 2006.

3. MARD - DANIDA - Trung t©m KhuyÕn n«ng

quèc gia - Hîp phÇn ch¨n nu«i gia sóc nhá: LÞch phßng v¾cxin cho gμ, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2007.

4. NguyÔn Duy Hoan (Chñ biªn): Gi¸o tr×nh ch¨n nu«i gia cÇm, Bé Gi¸o dôc vμ §μo t¹o, §¹i häc Th¸i Nguyªn, Tr−êng §¹i häc N«ng L©m, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1996.

5. Sö An Ninh, NguyÔn Hoμi Tao, NguyÔn V¨n ThiÖn, NguyÔn V¨n Th−ëng, TrÇn C«ng Xu©n: Kü thuËt nu«i gμ th¶ v−ên trong gia ®×nh, Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam. Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ

Néi, 1999.

6. Lª Hång MËn, Bïi §øc Lòng, NguyÔn ThÞ

Hoμi Tao: “CÈm nang ch¨n nu«i gμ c«ng nghiÖp 105

106

https://thuviensach.vn

vμ gμ th¶ v−ên”, trong CÈm nang ch¨n nu«i gia sóc gia cÇm, Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2001, t.2.

Tμi liÖu tham kh¶o

7. Phïng §øc TiÕn, NguyÔn ThÞ M−êi, Lª Thu HiÒn: “Mét sè t×nh tr¹ng s¶n xuÊt cña gμ Ai CËp", trong Chuyªn san ch¨n nu«i gia cÇm, 1. §μo Huyªn: “Thøc ¨n gia sóc cã hãa chÊt cÊm Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam, 1999.

sö dông”, Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam, T¹p chÝ

Ch¨n nu«i, sè 5 (75) 2005.

8. Lª Hång MËn: “N−íc uèng trong s¹ch - BiÖn ph¸p quan träng phßng chèng cóm vμ dÞch 2. “KÕt qu¶ ¸p dông cç gi¶i ph¸p khoa häc c«ng bÖnh cho gia cÇm”, trong Th«ng tin gia cÇm, nghÑ ch¨n nu«i gμ thÞt an toμn chÊt l−îng sè 5 (15) 2006, HiÖp héi ch¨n nu«i gia cÇm cao”. Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam. T¹p chÝ Khoa ViÖt Nam.

häc kü thuËt Ch¨n nu«i, sè 11 (93) 2006.

3. MARD - DANIDA - Trung t©m KhuyÕn n«ng

quèc gia - Hîp phÇn ch¨n nu«i gia sóc nhá: LÞch phßng v¾cxin cho gμ, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2007.

4. NguyÔn Duy Hoan (Chñ biªn): Gi¸o tr×nh ch¨n nu«i gia cÇm, Bé Gi¸o dôc vμ §μo t¹o, §¹i häc Th¸i Nguyªn, Tr−êng §¹i häc N«ng L©m, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1996.

5. Sö An Ninh, NguyÔn Hoμi Tao, NguyÔn V¨n ThiÖn, NguyÔn V¨n Th−ëng, TrÇn C«ng Xu©n: Kü thuËt nu«i gμ th¶ v−ên trong gia ®×nh, Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam. Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ

Néi, 1999.

6. Lª Hång MËn, Bïi §øc Lòng, NguyÔn ThÞ

Hoμi Tao: “CÈm nang ch¨n nu«i gμ c«ng nghiÖp 105

106

https://thuviensach.vn

2.6. Lμm s¹ch dông cô ch¨n nu«i 17

3. Qu¶n lý vÖ sinh vμ khö trïng - ng¨n chÆn sù ph¸t sinh cña dÞch bÖnh

17

3.1. Xö lý xç sóc vËt 18

MôC LôC

3.2. Qu¶n lý ph©n vμ chèng ruåi nhÆng 18

3.3. Khö trïng chuång nu«i 19

Trang

3.4. Sö dông cç chÊt khö trïng 19

Chó dÉn cña Nhμ xuÊt b¶n 5

Lêi nãi ®Çu 7

Ch−¬ng II. CH¡N NU¤I LîN s¹ch 21

Ch−¬ng I. Më §ÇU 11

I. Nu«i vμ ch¨m sãc lîn n¸i, lîn con 21

1. Chuång tr¹i

21

I. øng dông c«ng nghÖ sinh häc trong n«ng nghiÖp 11

1.1 §Þa ®iÓm 21

II. An toμn sinh häc trong ch¨n nu«i 12

1. Qu¶n lý vËt nu«i míi nhËp tr¹i - ng¨n 1.2. Kü thuËt x©y dùng chuång tr¹i 23

ngõa sù x©m nhËp cña bÖnh dÞch

12

2. Chän lîn gièng

25

1.1. §ãng kÝn ®μn vËt nu«i 12

3. Lîn lªn gièng vμ phèi gièng

27

1.2. Cçh ly vËt nu«i míi nhËp tr¹i 13

4. Ch¨m sãc nu«i d−ìng lîn n¸i mang thai 28

1.3. BiÕt râ nguån gèc løa míi vμ qua 5. Ch¨m sãc lîn n¸i ®Î vμ lîn con theo mÑ

29

kiÓm tra thó y 13

6. Ch¨m sãc lîn con cai s÷a

31

2. H¹n chÕ sù dÞch chuyÓn trong tr¹i cña cç II. Nu«i vμ ch¨m sãc lîn thÞt

32

vËt chñ mang bÖnh - ng¨n ngõa bÖnh dÞch 1. Ch¨m sãc lîn choai

32

ph¸t t¸n

13

2. Ch¨m sãc lîn giai ®o¹n vç bÐo

33

2.1. KiÓm so¸t chim 14

3. Thøc ¨n vμ cçh cho ¨n

34

2.2. KiÓm so¸t loμi gÆm nhÊm, chuét vμ

3.1. Thøc ¨n 34

chã, mÌo 14

3.2. ChuÈn bÞ cç lo¹i nguyªn liÖu ®Ó trén 2.3. KiÓm so¸t ng−êi 15

thøc ¨n 35

2.4. KiÓm so¸t ph−¬ng tiÖn chuyªn chë 3.3. Kü thuËt chÕ biÕn phèi trén 36

trong tr¹i 16

2.5. KiÓm so¸t thøc ¨n vμ ®å dïng cho vËt 3.4. ChÕ ®é cho ¨n 38

nu«i ¨n 17

4. Ch¨m sãc

39

107

108

https://thuviensach.vn

2.6. Lμm s¹ch dông cô ch¨n nu«i 17

3. Qu¶n lý vÖ sinh vμ khö trïng - ng¨n chÆn sù ph¸t sinh cña dÞch bÖnh

17

3.1. Xö lý xç sóc vËt 18

MôC LôC

3.2. Qu¶n lý ph©n vμ chèng ruåi nhÆng 18

3.3. Khö trïng chuång nu«i 19

Trang

3.4. Sö dông cç chÊt khö trïng 19

Chó dÉn cña Nhμ xuÊt b¶n 5

Lêi nãi ®Çu 7

Ch−¬ng II. CH¡N NU¤I LîN s¹ch 21

Ch−¬ng I. Më §ÇU 11

I. Nu«i vμ ch¨m sãc lîn n¸i, lîn con 21

1. Chuång tr¹i

21

I. øng dông c«ng nghÖ sinh häc trong n«ng nghiÖp 11

1.1 §Þa ®iÓm 21

II. An toμn sinh häc trong ch¨n nu«i 12

1. Qu¶n lý vËt nu«i míi nhËp tr¹i - ng¨n 1.2. Kü thuËt x©y dùng chuång tr¹i 23

ngõa sù x©m nhËp cña bÖnh dÞch

12

2. Chän lîn gièng

25

1.1. §ãng kÝn ®μn vËt nu«i 12

3. Lîn lªn gièng vμ phèi gièng

27

1.2. Cçh ly vËt nu«i míi nhËp tr¹i 13

4. Ch¨m sãc nu«i d−ìng lîn n¸i mang thai 28

1.3. BiÕt râ nguån gèc løa míi vμ qua 5. Ch¨m sãc lîn n¸i ®Î vμ lîn con theo mÑ

29

kiÓm tra thó y 13

6. Ch¨m sãc lîn con cai s÷a

31

2. H¹n chÕ sù dÞch chuyÓn trong tr¹i cña cç II. Nu«i vμ ch¨m sãc lîn thÞt

32

vËt chñ mang bÖnh - ng¨n ngõa bÖnh dÞch 1. Ch¨m sãc lîn choai

32

ph¸t t¸n

13

2. Ch¨m sãc lîn giai ®o¹n vç bÐo

33

2.1. KiÓm so¸t chim 14

3. Thøc ¨n vμ cçh cho ¨n

34

2.2. KiÓm so¸t loμi gÆm nhÊm, chuét vμ

3.1. Thøc ¨n 34

chã, mÌo 14

3.2. ChuÈn bÞ cç lo¹i nguyªn liÖu ®Ó trén 2.3. KiÓm so¸t ng−êi 15

thøc ¨n 35

2.4. KiÓm so¸t ph−¬ng tiÖn chuyªn chë 3.3. Kü thuËt chÕ biÕn phèi trén 36

trong tr¹i 16

2.5. KiÓm so¸t thøc ¨n vμ ®å dïng cho vËt 3.4. ChÕ ®é cho ¨n 38

nu«i ¨n 17

4. Ch¨m sãc

39

107

108

https://thuviensach.vn

III. Phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh 40

2. Thøc ¨n vμ kü thuËt nu«i gμ 81

1. Phßng ngõa dÞch bÖnh

40

2.1. Thøc ¨n cho gμ 81

1.1. VÖ sinh chuång tr¹i 40

2.2. Kü thuËt ch¨n nu«i gμ 84

1.2. VÖ sinh thøc ¨n vμ n−íc uèng 40

2.3. Qu¶n lý dÞch bÖnh vμ vÖ sinh chuång 1.3. Tiªm phßng cho lîn 40

tr¹i, dông cô ch¨n nu«i 94

2. Mét sè bÖnh phæ biÕn cña lîn vμ cçh 2.4. Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë gia cÇm vμ

phßng trÞ

41

biÖn ph¸p phßng trÞ 98

2.1. BÖnh dÞch t¶ lîn 41

Tμi liÖu tham kh¶o

105

2.2. BÖnh cóm lîn 43

2.3. Héi chøng rèi lo¹n sinh s¶n vμ h« hÊp ë lîn (bÖnh lîn tai xanh) 47

2.4. BÖnh tô huyÕt trïng lîn 51

2.5. BÖnh ®ãng dÊu lîn 53

2.6. BÖnh phã th−¬ng hμn 56

2.7. BÖnh lîn nghÖ 58

2.8. BÖnh lîn con ph©n tr¾ng 60

2.9. BÖnh phï ®Çu ë lîn sau cai s÷a 63

2.10. BÖnh xuyÔn lîn 66

2.11. BÖnh s¸n l¸ ruét lîn 68

2.12. BÖnh giun ®òa lîn 70

Ch−¬ng III. Ch¨n nu«i gμ s¹ch 73

I. Tiªu chuÈn kü thuËt ë trang tr¹i 73

II. Kü thuËt ch¨n nu«i gμ s¹ch

76

1. Chuång tr¹i vμ cç thiÕt bÞ, dông cô ch¨n nu«i gμ 76

1.1. Yªu cÇu chuång tr¹i ch¨n nu«i gμ: 76

1.2. ThiÕt bÞ dông cô ch¨n nu«i gμ 77

109

110

https://thuviensach.vn

III. Phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh 40

2. Thøc ¨n vμ kü thuËt nu«i gμ 81

1. Phßng ngõa dÞch bÖnh

40

2.1. Thøc ¨n cho gμ 81

1.1. VÖ sinh chuång tr¹i 40

2.2. Kü thuËt ch¨n nu«i gμ 84

1.2. VÖ sinh thøc ¨n vμ n−íc uèng 40

2.3. Qu¶n lý dÞch bÖnh vμ vÖ sinh chuång 1.3. Tiªm phßng cho lîn 40

tr¹i, dông cô ch¨n nu«i 94

2. Mét sè bÖnh phæ biÕn cña lîn vμ cçh 2.4. Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë gia cÇm vμ

phßng trÞ

41

biÖn ph¸p phßng trÞ 98

2.1. BÖnh dÞch t¶ lîn 41

Tμi liÖu tham kh¶o

105

2.2. BÖnh cóm lîn 43

2.3. Héi chøng rèi lo¹n sinh s¶n vμ h« hÊp ë lîn (bÖnh lîn tai xanh) 47

2.4. BÖnh tô huyÕt trïng lîn 51

2.5. BÖnh ®ãng dÊu lîn 53

2.6. BÖnh phã th−¬ng hμn 56

2.7. BÖnh lîn nghÖ 58

2.8. BÖnh lîn con ph©n tr¾ng 60

2.9. BÖnh phï ®Çu ë lîn sau cai s÷a 63

2.10. BÖnh xuyÔn lîn 66

2.11. BÖnh s¸n l¸ ruét lîn 68

2.12. BÖnh giun ®òa lîn 70

Ch−¬ng III. Ch¨n nu«i gμ s¹ch 73

I. Tiªu chuÈn kü thuËt ë trang tr¹i 73

II. Kü thuËt ch¨n nu«i gμ s¹ch

76

1. Chuång tr¹i vμ cç thiÕt bÞ, dông cô ch¨n nu«i gμ 76

1.1. Yªu cÇu chuång tr¹i ch¨n nu«i gμ: 76

1.2. ThiÕt bÞ dông cô ch¨n nu«i gμ 77

109

110

https://thuviensach.vn

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n TS. NguyÔn Duy Hïng

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

TS. nguyÔn kh¾c o¸nh

Biªn tËp néi dung:

bïi hång thuý

ph¹m quèc tuÊn

ph¹m ngäc khang

Tr×nh bμy b×a:

phïng minh trang

ChÕ b¶n vi tÝnh:

thu h−¬ng

Söa b¶n in:

phßng biªn tËp kü thuËt

§äc sçh mÉu:

ph¹m ngäc khang

111

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page

Blank Page

Blank Page