https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

TRỊNH THỊ LIÊN, NGÔ HẢI LINH (Biên soạn) Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

Chñ tÞch Héi ®ång

SỐNGKHỎEMỖI NGÀYVÀ

PGS.TS. ph¹m v¨n linh

CÁCHPHÒNG CHỐNG CÁC YẾU TỐ

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

ĐỘC HẠI CƠBẢN

Ph¹m chÝ thµnh

Thµnh viªn

TrÇn quèc d©n

TS. NguyÔn ®øc tµi

TS. NguyÔn An Tiªm

nguyÔn vò thanh h¶o

nhµ xuÊt b¶n

nhµ xuÊt b¶n

chÝnh trÞ quèc gia sù thËt

BÇH KHOA Hµ NéI

HAØ NOÄI - 2016

3

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

CHÚ DẪN CỦA NHÀ XUẤT BẢN

Thực hiện Đề án trang bị sách cho cơ sở xã, phường, thị trấn và chủ trương xã hội hóa công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe ban đầu cho nhân dân, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Bách khoa Hà Nội xuất bản cuốn sách Sống khỏe mỗi ngày và

cách phòng chống các yếu tố độc hại cơ bản.

Cuốn sách gồm hơn 100 câu hỏi, đáp ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu, dễ nhớ, cung cấp cho bạn đọc những kiến thức cơ bản nhất về các yếu tố độc hại, các loại tai nạn, hiểm họa, bệnh tật thường gặp trong cuộc sống; một số

phương pháp phòng tránh, một số biện pháp sơ cứu, xử

lý khi chẳng may gặp phải tai nạn, hiểm họa...

Việc biên soạn cuốn sách có thể còn có những thiếu sót hoặc chưa đề cập hết về những yếu tố độc hại trong cuộc sống, chúng tôi mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc để bổ sung, hoàn thiện trong những lần xuất bản tiếp theo.

Tháng 10 năm 2016

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

5

https://thuviensach.vn

CHÚ DẪN CỦA NHÀ XUẤT BẢN

Thực hiện Đề án trang bị sách cho cơ sở xã, phường, thị trấn và chủ trương xã hội hóa công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe ban đầu cho nhân dân, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Bách khoa Hà Nội xuất bản cuốn sách Sống khỏe mỗi ngày và

cách phòng chống các yếu tố độc hại cơ bản.

Cuốn sách gồm hơn 100 câu hỏi, đáp ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu, dễ nhớ, cung cấp cho bạn đọc những kiến thức cơ bản nhất về các yếu tố độc hại, các loại tai nạn, hiểm họa, bệnh tật thường gặp trong cuộc sống; một số

phương pháp phòng tránh, một số biện pháp sơ cứu, xử

lý khi chẳng may gặp phải tai nạn, hiểm họa...

Việc biên soạn cuốn sách có thể còn có những thiếu sót hoặc chưa đề cập hết về những yếu tố độc hại trong cuộc sống, chúng tôi mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc để bổ sung, hoàn thiện trong những lần xuất bản tiếp theo.

Tháng 10 năm 2016

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

5

https://thuviensach.vn

MỤC LỤC

Trang

Chú dẫn của Nhà xuất bản

5

1.

Độc tố tự nhiên thường gặp trong thực phẩm là gì?

15

2.

Làm thế nào phân biệt nấm độc và nấm không độc?

16

3.

Loại rau quả nào có độc tố tự nhiên? Cách đề phòng mối nguy hại đó?

17

4.

Độc tố trong loài giáp xác và cách thải độc?

20

5.

Khi ăn gan động vật cần chú ý những gì?

21

6.

Chất phụ gia thực phẩm là gì? Chất phụ

gia thực phẩm có gây hại cho sức khỏe không?

22

7.

Các chất phụ gia nào có thể gây nguy hiểm?

23

8.

Chất bảo quản thường dùng trong thực phẩm chủ yếu là gì? Sử dụng chất bảo quản cần chú ý những gì?

25

9.

Chất bảo quản thường dùng trong đồ

uống và gia vị là gì? Hàm lượng và cách sử dụng?

26

6

7

https://thuviensach.vn

MỤC LỤC

Trang

Chú dẫn của Nhà xuất bản

5

1.

Độc tố tự nhiên thường gặp trong thực phẩm là gì?

15

2.

Làm thế nào phân biệt nấm độc và nấm không độc?

16

3.

Loại rau quả nào có độc tố tự nhiên? Cách đề phòng mối nguy hại đó?

17

4.

Độc tố trong loài giáp xác và cách thải độc?

20

5.

Khi ăn gan động vật cần chú ý những gì?

21

6.

Chất phụ gia thực phẩm là gì? Chất phụ

gia thực phẩm có gây hại cho sức khỏe không?

22

7.

Các chất phụ gia nào có thể gây nguy hiểm?

23

8.

Chất bảo quản thường dùng trong thực phẩm chủ yếu là gì? Sử dụng chất bảo quản cần chú ý những gì?

25

9.

Chất bảo quản thường dùng trong đồ

uống và gia vị là gì? Hàm lượng và cách sử dụng?

26

6

7

https://thuviensach.vn

10. Chất bảo quản thực phẩm tự nhiên là gì?

22. Thường ăn các loại thịt hun khói, quay Chất bảo quản có nguồn gốc từ thực vật nướng và chiên rán có nguy cơ gây ung chủ yếu là gì?

28

thư không?

48

11. Những chất bảo quản gây hại cho cơ thể?

29

23. Ăn mặn có tác hại như thế nào? Một ngày 12. Các chất độc hại trong đồ dùng làm bếp, ăn bao nhiêu gam muối là đủ?

49

bao bì thực phẩm là gì?

32

24. Dưa muối có nguy hại gì đối với cơ thể?

51

13. Thế nào là nông sản sạch, thực phẩm sạch 25. Chế độ ăn uống giàu chất béo có thể gây và thực phẩm hữu cơ?

33

ra những bệnh gì?

52

14. Tác hại và cách phân biệt rau, quả bị ô 26. Tác dụng của giấm đối với cơ thể như

nhiễm thuốc trừ sâu, thuốc kích thích thế nào?

53

tăng trưởng?

35

27. Có nên ăn mỳ ăn liền thường xuyên?

55

15. Làm giảm hàm lượng thuốc trừ sâu trong 28. Ung thư có liên quan tới thói quen ăn rau, quả bị ô nhiễm như thế nào?

37

uống không? Ăn uống như thế nào là lành 16. Hợp chất đa vòng thơm ngưng tụ gây ô mạnh, khoa học?

56

nhiễm môi trường và ô nhiễm thực phẩm như thế nào?

38

29. Nước dùng hằng ngày đã qua xử lý clo có những chất độc hại gì?

57

17. Nhôm có nguy hại gì đối với cơ thể? Khi sử dụng đồ dùng nhà bếp bằng nhôm để

30. Đặc điểm của đồ uống thường dùng và chế biến thực phẩm cần chú ý điều gì?

39

ảnh hưởng của chúng đến sức khỏe như

thế nào?

58

18. Những chất phụ gia phi pháp thường gặp trong thực phẩm là gì? Chúng có nguy hại 31. Tác dụng của sữa chua?

60

gì đối với sức khỏe con người?

41

32. Uống chè phải lưu ý những gì?

62

19. Năm hóa chất độc hại trong thực phẩm 33. Tại sao nói các loại chè khác nhau thì thích hằng ngày?

42

hợp với những nhóm người khác nhau?

63

20. Chất tạo ngọt nhân tạo aspactam có an 34. Uống cà phê phải chú ý đến những vấn toàn hay không?

45

đề gì?

64

21. Trong các thực phẩm hun khói, chiên rán, 35. Uống rượu với liều lượng thích hợp có lợi cho quay, nướng, ướp muối,... có những chất sức khỏe hay không?

66

độc hại gì?

47

36. Trường hợp nào không nên uống rượu?

67

8

9

https://thuviensach.vn

10. Chất bảo quản thực phẩm tự nhiên là gì?

22. Thường ăn các loại thịt hun khói, quay Chất bảo quản có nguồn gốc từ thực vật nướng và chiên rán có nguy cơ gây ung chủ yếu là gì?

28

thư không?

48

11. Những chất bảo quản gây hại cho cơ thể?

29

23. Ăn mặn có tác hại như thế nào? Một ngày 12. Các chất độc hại trong đồ dùng làm bếp, ăn bao nhiêu gam muối là đủ?

49

bao bì thực phẩm là gì?

32

24. Dưa muối có nguy hại gì đối với cơ thể?

51

13. Thế nào là nông sản sạch, thực phẩm sạch 25. Chế độ ăn uống giàu chất béo có thể gây và thực phẩm hữu cơ?

33

ra những bệnh gì?

52

14. Tác hại và cách phân biệt rau, quả bị ô 26. Tác dụng của giấm đối với cơ thể như

nhiễm thuốc trừ sâu, thuốc kích thích thế nào?

53

tăng trưởng?

35

27. Có nên ăn mỳ ăn liền thường xuyên?

55

15. Làm giảm hàm lượng thuốc trừ sâu trong 28. Ung thư có liên quan tới thói quen ăn rau, quả bị ô nhiễm như thế nào?

37

uống không? Ăn uống như thế nào là lành 16. Hợp chất đa vòng thơm ngưng tụ gây ô mạnh, khoa học?

56

nhiễm môi trường và ô nhiễm thực phẩm như thế nào?

38

29. Nước dùng hằng ngày đã qua xử lý clo có những chất độc hại gì?

57

17. Nhôm có nguy hại gì đối với cơ thể? Khi sử dụng đồ dùng nhà bếp bằng nhôm để

30. Đặc điểm của đồ uống thường dùng và chế biến thực phẩm cần chú ý điều gì?

39

ảnh hưởng của chúng đến sức khỏe như

thế nào?

58

18. Những chất phụ gia phi pháp thường gặp trong thực phẩm là gì? Chúng có nguy hại 31. Tác dụng của sữa chua?

60

gì đối với sức khỏe con người?

41

32. Uống chè phải lưu ý những gì?

62

19. Năm hóa chất độc hại trong thực phẩm 33. Tại sao nói các loại chè khác nhau thì thích hằng ngày?

42

hợp với những nhóm người khác nhau?

63

20. Chất tạo ngọt nhân tạo aspactam có an 34. Uống cà phê phải chú ý đến những vấn toàn hay không?

45

đề gì?

64

21. Trong các thực phẩm hun khói, chiên rán, 35. Uống rượu với liều lượng thích hợp có lợi cho quay, nướng, ướp muối,... có những chất sức khỏe hay không?

66

độc hại gì?

47

36. Trường hợp nào không nên uống rượu?

67

8

9

https://thuviensach.vn

37. Làm thế nào để bổ sung canxi một cách 51. Tại sao phải cấm trẻ nhỏ ngậm, cắn đồ

khoa học?

70

văn phòng phẩm và đồ chơi?

85

38. Tác hại của việc bổ sung canxi quá liều lượng 52. Tác hại của các vật dụng văn phòng phẩm cho trẻ em?

71

có mùi thơm?

86

39. Kẽm có tác dụng như thế nào trong cơ

53. Các sản phẩm may mặc kém chất lượng thể? Thiếu kẽm sẽ có tác hại như thế nào?

73

ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

87

40. Trong quá trình bổ sung kẽm cần phải 54. Đồ lót mới mua về có thể mặc ngay không?

89

chú ý những vấn đề gì?

73

55. Quần áo giặt khô có thể mặc ngay được không?

90

41. Sắt trong cơ thể có tác dụng như thế nào?

75

56. Những người nào không nên dùng kính 42. Thiếu hoặc thừa iot có tác hại như thế nào áp tròng?

90

đối với cơ thể? Làm thế nào để tránh thiếu 57. Sử dụng kính áp tròng cần phải chú ý hoặc thừa iot?

76

những vấn đề gì?

92

43. Tại sao mùa hè phải chú ý bổ sung các 58. Làm thế nào lựa chọn bát đũa và dụng cụ

nguyên tố dinh dưỡng?

77

nhà bếp an toàn cho sức khỏe?

92

44. Lựa chọn mua mỹ phẩm cần chú ý những 59. Làm thế nào để lựa chọn kem đánh răng vấn đề gì?

78

phù hợp?

95

45. Làm thế nào để tránh tác hại của mỹ

phẩm đối với cơ thể?

79

60. Sử dụng túi ni lông có hại cho sức khỏe không?

96

46. Sử dụng hocmon sinh trưởng làm đẹp có 61. Làm thế nào để chọn mua giấy vệ sinh chất thực sự hiệu quả?

80

lượng tốt?

97

47. Son môi ảnh hưởng đến sức khỏe như

62. Thuốc diệt côn trùng có hại cho sức khỏe thế nào?

81

như thế nào? Sử dụng thuốc diệt côn 48. Thuốc nhuộm tóc và uốn tóc có những tác trùng cần phải chú ý những gì?

99

hại gì?

82

63. Làm thế nào để tránh những điều rủi ro 49. Sử dụng nước hoa cần chú ý những gì?

83

khi đi du lịch?

100

50. Lựa chọn mua đồ chơi và đồ dùng học tập 64. Những sai lầm trong nhận thức đối với hoạt cho con như thế nào?

84

động thể dục thể thao?

101

10

11

https://thuviensach.vn

37. Làm thế nào để bổ sung canxi một cách 51. Tại sao phải cấm trẻ nhỏ ngậm, cắn đồ

khoa học?

70

văn phòng phẩm và đồ chơi?

85

38. Tác hại của việc bổ sung canxi quá liều lượng 52. Tác hại của các vật dụng văn phòng phẩm cho trẻ em?

71

có mùi thơm?

86

39. Kẽm có tác dụng như thế nào trong cơ

53. Các sản phẩm may mặc kém chất lượng thể? Thiếu kẽm sẽ có tác hại như thế nào?

73

ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

87

40. Trong quá trình bổ sung kẽm cần phải 54. Đồ lót mới mua về có thể mặc ngay không?

89

chú ý những vấn đề gì?

73

55. Quần áo giặt khô có thể mặc ngay được không?

90

41. Sắt trong cơ thể có tác dụng như thế nào?

75

56. Những người nào không nên dùng kính 42. Thiếu hoặc thừa iot có tác hại như thế nào áp tròng?

90

đối với cơ thể? Làm thế nào để tránh thiếu 57. Sử dụng kính áp tròng cần phải chú ý hoặc thừa iot?

76

những vấn đề gì?

92

43. Tại sao mùa hè phải chú ý bổ sung các 58. Làm thế nào lựa chọn bát đũa và dụng cụ

nguyên tố dinh dưỡng?

77

nhà bếp an toàn cho sức khỏe?

92

44. Lựa chọn mua mỹ phẩm cần chú ý những 59. Làm thế nào để lựa chọn kem đánh răng vấn đề gì?

78

phù hợp?

95

45. Làm thế nào để tránh tác hại của mỹ

phẩm đối với cơ thể?

79

60. Sử dụng túi ni lông có hại cho sức khỏe không?

96

46. Sử dụng hocmon sinh trưởng làm đẹp có 61. Làm thế nào để chọn mua giấy vệ sinh chất thực sự hiệu quả?

80

lượng tốt?

97

47. Son môi ảnh hưởng đến sức khỏe như

62. Thuốc diệt côn trùng có hại cho sức khỏe thế nào?

81

như thế nào? Sử dụng thuốc diệt côn 48. Thuốc nhuộm tóc và uốn tóc có những tác trùng cần phải chú ý những gì?

99

hại gì?

82

63. Làm thế nào để tránh những điều rủi ro 49. Sử dụng nước hoa cần chú ý những gì?

83

khi đi du lịch?

100

50. Lựa chọn mua đồ chơi và đồ dùng học tập 64. Những sai lầm trong nhận thức đối với hoạt cho con như thế nào?

84

động thể dục thể thao?

101

10

11

https://thuviensach.vn

65. Khi nhiệt độ môi trường quá thấp hoặc 80. Những ảnh hưởng có hại đối với sức khỏe quá cao, luyện tập thể thao cần chú ý khi sử dụng máy tính thường xuyên?

130

những vấn đề gì?

104

81. Làm gì để bảo vệ sức khỏe khi sử dụng 66. Khi luyện tập thể dục thể thao trong nhà máy tính thường xuyên?

132

cần chú ý những vấn đề gì?

105

82. Sóng bức xạ điện từ từ điện thoại di động 67. Đi bơi thường hay mắc phải những bệnh gì?

107

có ảnh hưởng gì đối với sức khỏe?

133

68. Khi xông hơi cần chú ý những vấn đề gì?

108

83. Làm thế nào để giảm thiểu tổn hại bức 69. Dùng ma túy có tác hại gì đối với con người?

110

xạ trong quá trình sử dụng điện thoại di động?

135

70. Cai nghiện ma túy bằng những phương pháp nào? Tại sao rất nhiều người sau khi 84. Ô nhiễm tiếng ồn có những tác hại gì?

136

cai nghiện lại tái nghiện?

113

85. Sử dụng tai nghe thường xuyên có những 71. Trúng độc khí gas xử lý như thế nào? Làm tác hại gì?

138

thế nào để phòng tránh trúng độc khí gas?

114

86. Vấn đề giáo dục thai nhi bằng âm nhạc?

139

72. Làm thế nào khi không may xảy ra hỏa hoạn?

116

87. Sử dụng ánh sáng trong phòng như thế nào?

140

73. Cách xử lý khi có người bị điện giật?

88. Đèn hồng ngoại có tác dụng chữa bệnh Phòng tránh điện giật như thế nào?

119

như thế nào?

141

74. Vấn đề ô nhiễm nội thất và bảo vệ môi trường?

122

89. Cần phải chú ý những vấn đề gì để tránh tác dụng phụ của thuốc đông y?

144

75. Các chất hóa học độc hại từ nội thất và khói dầu mỡ từ nhà bếp ảnh hưởng đến 90. Loại thuốc đông y và thuốc tây nào khi sử

sức khỏe của phụ nữ như thế nào? Làm dụng chung sẽ giảm công hiệu của thuốc?

145

thế nào để phòng tránh?

123

91. Loại thuốc đông y và thuốc tây nào khi 76. Sóng điện từ trong môi trường cư trú là gì?

124

sử dụng chung sẽ dẫn đến phản ứng trúng độc?

147

77. Làm thế nào để tránh tác hại của sóng điện từ đối với sức khỏe con người?

126

92. Ăn kiêng trong sử dụng thuốc đông y như

thế nào?

148

78. Sử dụng lò vi sóng cần chú ý những vấn đề gì?

127

93. Làm thế nào tự giải ngộ độc thuốc?

149

79. Sử dụng bếp từ cần chú ý những vấn đề gì?

129

94. Sử dụng thuốc tây có cần ăn kiêng không?

151

12

13

https://thuviensach.vn

65. Khi nhiệt độ môi trường quá thấp hoặc 80. Những ảnh hưởng có hại đối với sức khỏe quá cao, luyện tập thể thao cần chú ý khi sử dụng máy tính thường xuyên?

130

những vấn đề gì?

104

81. Làm gì để bảo vệ sức khỏe khi sử dụng 66. Khi luyện tập thể dục thể thao trong nhà máy tính thường xuyên?

132

cần chú ý những vấn đề gì?

105

82. Sóng bức xạ điện từ từ điện thoại di động 67. Đi bơi thường hay mắc phải những bệnh gì?

107

có ảnh hưởng gì đối với sức khỏe?

133

68. Khi xông hơi cần chú ý những vấn đề gì?

108

83. Làm thế nào để giảm thiểu tổn hại bức 69. Dùng ma túy có tác hại gì đối với con người?

110

xạ trong quá trình sử dụng điện thoại di động?

135

70. Cai nghiện ma túy bằng những phương pháp nào? Tại sao rất nhiều người sau khi 84. Ô nhiễm tiếng ồn có những tác hại gì?

136

cai nghiện lại tái nghiện?

113

85. Sử dụng tai nghe thường xuyên có những 71. Trúng độc khí gas xử lý như thế nào? Làm tác hại gì?

138

thế nào để phòng tránh trúng độc khí gas?

114

86. Vấn đề giáo dục thai nhi bằng âm nhạc?

139

72. Làm thế nào khi không may xảy ra hỏa hoạn?

116

87. Sử dụng ánh sáng trong phòng như thế nào?

140

73. Cách xử lý khi có người bị điện giật?

88. Đèn hồng ngoại có tác dụng chữa bệnh Phòng tránh điện giật như thế nào?

119

như thế nào?

141

74. Vấn đề ô nhiễm nội thất và bảo vệ môi trường?

122

89. Cần phải chú ý những vấn đề gì để tránh tác dụng phụ của thuốc đông y?

144

75. Các chất hóa học độc hại từ nội thất và khói dầu mỡ từ nhà bếp ảnh hưởng đến 90. Loại thuốc đông y và thuốc tây nào khi sử

sức khỏe của phụ nữ như thế nào? Làm dụng chung sẽ giảm công hiệu của thuốc?

145

thế nào để phòng tránh?

123

91. Loại thuốc đông y và thuốc tây nào khi 76. Sóng điện từ trong môi trường cư trú là gì?

124

sử dụng chung sẽ dẫn đến phản ứng trúng độc?

147

77. Làm thế nào để tránh tác hại của sóng điện từ đối với sức khỏe con người?

126

92. Ăn kiêng trong sử dụng thuốc đông y như

thế nào?

148

78. Sử dụng lò vi sóng cần chú ý những vấn đề gì?

127

93. Làm thế nào tự giải ngộ độc thuốc?

149

79. Sử dụng bếp từ cần chú ý những vấn đề gì?

129

94. Sử dụng thuốc tây có cần ăn kiêng không?

151

12

13

https://thuviensach.vn

95. Những loại thuốc tây thường dùng nào không thể sử dụng cùng nhau?

153

96. Chống chỉ định đối với trẻ em khi dùng thuốc tây?

154

97. Trong thời gian dùng thuốc có thể uống 1. Độ c tố tự nhiên thườ ng gặp tro ng thực rượu không?

156

p hẩm là gì?

98. Làm thế nào bảo quản thuốc đúng cách?

158

Độc tố có trong thực phẩm chủ yếu là các chất 99. Những loại thuốc thường dùng nào khi sử

có nguồn gốc tự nhiên và các chất hóa học tổng dụng lâu dài có thể "gây nghiện"?

159

hợp nhân tạo. Độc tố tự nhiên là các chất độc từ

100. Bí quyết sống khỏe và trường thọ của cổ

sinh vật và các khoáng chất có độc trong thế giới nhân?

161

tự nhiên, thông qua nhiều con đường xâm nhập 101. 36 lời khuyên sống khỏe mỗi ngày?

164

vào thức ăn gây nguy hại cho cơ thể. Độc tố từ

sinh vật thường gặp nhất là nấm. Trong quá trình trao đổi chất, nấm có thể sản sinh ra số lượng lớn các hoạt chất sinh học khác nhau có độc tính đối với cơ thể người và động vật, gọi chung là độc tố

nấm. Hiện nay, chúng ta đã biết đến trên 200

loại, trong đó một số loại có khả năng gây ung thư. Độc tố nấm chủ yếu có hai loại, đó là độc tố

nấm mốc và độc tố nấm ăn. Sau khi thức ăn bị

nhiễm nấm mốc, các tế bào nấm mốc sinh sôi nảy nở làm cho thức ăn bị mốc, đồng thời tạo ra lượng độc tố lớn gây ngộ độc thực phẩm. Nói chung, độc tố nấm mốc thông thường có dạng sợi. Trong số 18

loại độc tố nấm mốc đã phát hiện được, độc tố men vàng B có độc tính mạnh nhất, gấp 68 lần thạch 1

tín, khả năng gây ung thư gan cao gấp 75 lần chất gây ung thư mạnh dimethyl nitrosamine.

14

15

https://thuviensach.vn

95. Những loại thuốc tây thường dùng nào không thể sử dụng cùng nhau?

153

96. Chống chỉ định đối với trẻ em khi dùng thuốc tây?

154

97. Trong thời gian dùng thuốc có thể uống 1. Độ c tố tự nhiên thườ ng gặp tro ng thực rượu không?

156

p hẩm là gì?

98. Làm thế nào bảo quản thuốc đúng cách?

158

Độc tố có trong thực phẩm chủ yếu là các chất 99. Những loại thuốc thường dùng nào khi sử

có nguồn gốc tự nhiên và các chất hóa học tổng dụng lâu dài có thể "gây nghiện"?

159

hợp nhân tạo. Độc tố tự nhiên là các chất độc từ

100. Bí quyết sống khỏe và trường thọ của cổ

sinh vật và các khoáng chất có độc trong thế giới nhân?

161

tự nhiên, thông qua nhiều con đường xâm nhập 101. 36 lời khuyên sống khỏe mỗi ngày?

164

vào thức ăn gây nguy hại cho cơ thể. Độc tố từ

sinh vật thường gặp nhất là nấm. Trong quá trình trao đổi chất, nấm có thể sản sinh ra số lượng lớn các hoạt chất sinh học khác nhau có độc tính đối với cơ thể người và động vật, gọi chung là độc tố

nấm. Hiện nay, chúng ta đã biết đến trên 200

loại, trong đó một số loại có khả năng gây ung thư. Độc tố nấm chủ yếu có hai loại, đó là độc tố

nấm mốc và độc tố nấm ăn. Sau khi thức ăn bị

nhiễm nấm mốc, các tế bào nấm mốc sinh sôi nảy nở làm cho thức ăn bị mốc, đồng thời tạo ra lượng độc tố lớn gây ngộ độc thực phẩm. Nói chung, độc tố nấm mốc thông thường có dạng sợi. Trong số 18

loại độc tố nấm mốc đã phát hiện được, độc tố men vàng B có độc tính mạnh nhất, gấp 68 lần thạch 1

tín, khả năng gây ung thư gan cao gấp 75 lần chất gây ung thư mạnh dimethyl nitrosamine.

14

15

https://thuviensach.vn

Thành phần độc tố từ nấm ăn chủ yếu nằm ở

- Nấm độc trên mũ nấm có bướu, cuống nấm có mũ nấm và thân nấm. Trên 90% số vụ tử vong vòng nấm và đài nấm. Nấm không độc không có do trúng độc từ nấm ăn có liên quan đến loại những đặc điểm trên.

độc nằm ở các bộ phận này . Muối atropine

- Nấm độc sau khi hái dễ đổi màu, mềm và sulfate là thuốc giải độc chủ yếu khi bị nhiễm mọng nước, khi xé ra có thể chảy ra chất lỏng đặc, độc từ nấm ăn.

dính, màu trắng hoặc vàng đục như sữa. Nấm Ngoài ra, một số độc tố tự nhiên có sẵn trong rau không độc không hoặc ít khi đổi màu, chắc và quả như glucoside cyanogenic, phytohemagglutinin, không mọng nước, chất lỏng tiết ra tại chỗ xé colchicine,...

trong như nước.

- Nấm độc thường sinh trưởng ở những nơi bẩn 2. Làm thế nào p hân b iệt nấm đ ộ c và nấm và ẩm ướt, giàu chất hữu cơ. Nấm không độc phần khô ng đ ộ c ?

lớn sinh trưởng ở những nơi sạch sẽ.

Nấm là một loại thức ăn có nhiều dinh dưỡng.

- Nấm độc thường có vị cay, chua, đắng. Khi Tuy nhiên rất khó phân biệt nấm độc và không nấu nấm độc, nếu cho sữa vào sẽ lập tức đông đặc, độc nếu chỉ dựa vào bề ngoài. Nước ta nằm ở vùng cho hành vào, hành có thể biến thành màu xanh nhiệt đới gió mùa, có điều kiện khí hậu thuận lợi lam hoặc màu nâu. Nấm không độc có vị thơm cho sự phát triển của các loài nấm. Có tới 80 loài ngon.

nấm độc và 10 loài nấm cực độc trong tổng số 800

loài nấm có ở nước ta. Ăn phải nấm có độc tố nhẹ, 3. Lo ại rau q uả nào c ó đ ộ c tố tự nhiên?

đa số chỉ có hiện tượng tiêu hóa không tốt, triệu Các h đ ề p hò ng mố i nguy hại đ ó ?

chứng sẽ hết rất nhanh. Tuy nhiên, nếu ăn phải Trong cuộc sống thường ngày, có một số loại nấm kịch độc có thể dẫn tới tử vong. Trong cuộc rau, quả, hạt... chứa độc tố tự nhiên, nếu không sống hằng ngày có thể phân loại nấm độc và nấm biết sử dụng đúng cách sẽ rất dễ bị trúng độc.

không độc dựa trên các đặc điểm sau:

- Măng khô:

- Nấm độc có màu sắc đẹp, mũ nấm có màu Trong măng khô có độc tố cyanogenetic hồng, tím, vàng hoặc các màu phức tạp khác, có glucoside. Dấu hiệu nếu bị trúng độc thì cổ họng đốm, phần dưới có màu đỏ. Nấm không độc đa số

bị co rút, đau đầu, nôn mửa, tâm trạng bồn chồn.

có màu trắng hoặc nâu.

Người bị nặng có thể tử vong. Loại độc tố này có 16

17

https://thuviensach.vn

Thành phần độc tố từ nấm ăn chủ yếu nằm ở

- Nấm độc trên mũ nấm có bướu, cuống nấm có mũ nấm và thân nấm. Trên 90% số vụ tử vong vòng nấm và đài nấm. Nấm không độc không có do trúng độc từ nấm ăn có liên quan đến loại những đặc điểm trên.

độc nằm ở các bộ phận này . Muối atropine

- Nấm độc sau khi hái dễ đổi màu, mềm và sulfate là thuốc giải độc chủ yếu khi bị nhiễm mọng nước, khi xé ra có thể chảy ra chất lỏng đặc, độc từ nấm ăn.

dính, màu trắng hoặc vàng đục như sữa. Nấm Ngoài ra, một số độc tố tự nhiên có sẵn trong rau không độc không hoặc ít khi đổi màu, chắc và quả như glucoside cyanogenic, phytohemagglutinin, không mọng nước, chất lỏng tiết ra tại chỗ xé colchicine,...

trong như nước.

- Nấm độc thường sinh trưởng ở những nơi bẩn 2. Làm thế nào p hân b iệt nấm đ ộ c và nấm và ẩm ướt, giàu chất hữu cơ. Nấm không độc phần khô ng đ ộ c ?

lớn sinh trưởng ở những nơi sạch sẽ.

Nấm là một loại thức ăn có nhiều dinh dưỡng.

- Nấm độc thường có vị cay, chua, đắng. Khi Tuy nhiên rất khó phân biệt nấm độc và không nấu nấm độc, nếu cho sữa vào sẽ lập tức đông đặc, độc nếu chỉ dựa vào bề ngoài. Nước ta nằm ở vùng cho hành vào, hành có thể biến thành màu xanh nhiệt đới gió mùa, có điều kiện khí hậu thuận lợi lam hoặc màu nâu. Nấm không độc có vị thơm cho sự phát triển của các loài nấm. Có tới 80 loài ngon.

nấm độc và 10 loài nấm cực độc trong tổng số 800

loài nấm có ở nước ta. Ăn phải nấm có độc tố nhẹ, 3. Lo ại rau q uả nào c ó đ ộ c tố tự nhiên?

đa số chỉ có hiện tượng tiêu hóa không tốt, triệu Các h đ ề p hò ng mố i nguy hại đ ó ?

chứng sẽ hết rất nhanh. Tuy nhiên, nếu ăn phải Trong cuộc sống thường ngày, có một số loại nấm kịch độc có thể dẫn tới tử vong. Trong cuộc rau, quả, hạt... chứa độc tố tự nhiên, nếu không sống hằng ngày có thể phân loại nấm độc và nấm biết sử dụng đúng cách sẽ rất dễ bị trúng độc.

không độc dựa trên các đặc điểm sau:

- Măng khô:

- Nấm độc có màu sắc đẹp, mũ nấm có màu Trong măng khô có độc tố cyanogenetic hồng, tím, vàng hoặc các màu phức tạp khác, có glucoside. Dấu hiệu nếu bị trúng độc thì cổ họng đốm, phần dưới có màu đỏ. Nấm không độc đa số

bị co rút, đau đầu, nôn mửa, tâm trạng bồn chồn.

có màu trắng hoặc nâu.

Người bị nặng có thể tử vong. Loại độc tố này có 16

17

https://thuviensach.vn

khả năng hòa tan trong nước rất cao, gặp nhiệt dùng hoa hiên, cần nhúng qua nước sôi, sau đó độ sẽ phân giải, cho nên khi ăn măng khô cần ngâm vào nước lạnh 2 giờ, rửa sạch chất colchicine.

phải tước nhỏ hoặc thái thành lát mỏng, nấu Nếu bị trúng chất độc, phương pháp cấp cứu tốt chín thật kỹ.

nhất là làm cho bệnh nhân nôn ra, sau đó cho uống

- Hạt các loại quả như táo, mơ, lê, anh đào, hoắc hương, mỗi lần một viên, ngày uống ba viên, mai... cũng có chứa độc tố cyanogenetic glucoside, hoặc cho uống nước cam thảo, đậu xanh.

không cẩn thận nuốt phải có thể bị trúng độc. Do

- Cà chua xanh: Chứa rất nhiều chất độc đó, cho trẻ em ăn các loại hoa quả này cần lưu ý solanum nigrum, khi trúng độc miệng thường có vị

loại bỏ hạt.

đắng chát, hoa mắt chóng mặt, nôn mửa cùng các

- Các loại đậu:

triệu chứng khác, ăn sống thì mức độ nguy hiểm Đậu xanh, đậu đen, đậu tương... đều có chứa càng cao. Cho nên, không nên ăn cà chua xanh.

độc tố phytohemagglutinin, là một loại độc tố thực

- Khoai tây mọc mầm và khoai tây màu xanh: vật. Sau khi ăn phải chất này trong vòng 1 đến 3

Khoai tây để lâu, màu vàng sáng ban đầu dần giờ có thể dẫn đến trúng độc. Triệu chứng chủ yếu dần biến đổi thành màu xanh, quá trình này tạo là nôn mửa, đi ngoài..., có thể kèm theo dị ứng ra chất độc solanine. Khoai tây mọc mầm cũng nếu độc tố thâm nhập vào máu. Khi nấu chín, các chứa một lượng lớn chất độc solanine, đặc biệt độc tố trong đậu sẽ được giải phóng. Cần lưu ý là mầm khoai có hàm lượng chất độc cao hơn rất ở nhiệt độ 80oC, tác hại của độc tố là tối đa. Do nhiều. Sau khi ăn khoai tây có độc tố solanine, vậy, cần nấu chín kỹ trước khi ăn.

trong vòng 1 giờ sẽ xuất hiện triệu chứng trúng

- Hoa hiên tươi: Có chứa chất độc colchicine, độc như khoang miệng có cảm giác bỏng rát, bụng sau khi xâm nhập vào cơ thể sẽ bị oxy hóa tạo đau, nôn mửa, choáng váng, nghiêm trọng hơn là thành chất cực độc, phá hoại hệ hô hấp, dạ dày và xuất huyết ruột và dạ dày. Vì vậy, khoai tây mọc ruột. Triệu chứng trúng độc thông thường xuất mầm và khoai tây đã có màu xanh thì nhất định hiện sau khi ăn 1 giờ. Triệu chứng lâm sàng là không được ăn.

khô họng, đau đầu, chóng mặt, nôn mửa, đau

- Gừng bị thối hoặc dập nát: Có chứa chất kịch bụng, đi ngoài, dạ dày có cảm giác như bị thiêu độc safrole. Khi ăn phải loại chất độc này, dù chỉ

đốt, trường hợp nặng có thể tiểu tiện ra máu. Do một lượng nhỏ cũng có thể gây hoại tử tế bào gan chất độc colchicine dễ tan trong nước nên khi lâu dần sẽ biến thành ung thư gan.

18

19

https://thuviensach.vn

khả năng hòa tan trong nước rất cao, gặp nhiệt dùng hoa hiên, cần nhúng qua nước sôi, sau đó độ sẽ phân giải, cho nên khi ăn măng khô cần ngâm vào nước lạnh 2 giờ, rửa sạch chất colchicine.

phải tước nhỏ hoặc thái thành lát mỏng, nấu Nếu bị trúng chất độc, phương pháp cấp cứu tốt chín thật kỹ.

nhất là làm cho bệnh nhân nôn ra, sau đó cho uống

- Hạt các loại quả như táo, mơ, lê, anh đào, hoắc hương, mỗi lần một viên, ngày uống ba viên, mai... cũng có chứa độc tố cyanogenetic glucoside, hoặc cho uống nước cam thảo, đậu xanh.

không cẩn thận nuốt phải có thể bị trúng độc. Do

- Cà chua xanh: Chứa rất nhiều chất độc đó, cho trẻ em ăn các loại hoa quả này cần lưu ý solanum nigrum, khi trúng độc miệng thường có vị

loại bỏ hạt.

đắng chát, hoa mắt chóng mặt, nôn mửa cùng các

- Các loại đậu:

triệu chứng khác, ăn sống thì mức độ nguy hiểm Đậu xanh, đậu đen, đậu tương... đều có chứa càng cao. Cho nên, không nên ăn cà chua xanh.

độc tố phytohemagglutinin, là một loại độc tố thực

- Khoai tây mọc mầm và khoai tây màu xanh: vật. Sau khi ăn phải chất này trong vòng 1 đến 3

Khoai tây để lâu, màu vàng sáng ban đầu dần giờ có thể dẫn đến trúng độc. Triệu chứng chủ yếu dần biến đổi thành màu xanh, quá trình này tạo là nôn mửa, đi ngoài..., có thể kèm theo dị ứng ra chất độc solanine. Khoai tây mọc mầm cũng nếu độc tố thâm nhập vào máu. Khi nấu chín, các chứa một lượng lớn chất độc solanine, đặc biệt độc tố trong đậu sẽ được giải phóng. Cần lưu ý là mầm khoai có hàm lượng chất độc cao hơn rất ở nhiệt độ 80oC, tác hại của độc tố là tối đa. Do nhiều. Sau khi ăn khoai tây có độc tố solanine, vậy, cần nấu chín kỹ trước khi ăn.

trong vòng 1 giờ sẽ xuất hiện triệu chứng trúng

- Hoa hiên tươi: Có chứa chất độc colchicine, độc như khoang miệng có cảm giác bỏng rát, bụng sau khi xâm nhập vào cơ thể sẽ bị oxy hóa tạo đau, nôn mửa, choáng váng, nghiêm trọng hơn là thành chất cực độc, phá hoại hệ hô hấp, dạ dày và xuất huyết ruột và dạ dày. Vì vậy, khoai tây mọc ruột. Triệu chứng trúng độc thông thường xuất mầm và khoai tây đã có màu xanh thì nhất định hiện sau khi ăn 1 giờ. Triệu chứng lâm sàng là không được ăn.

khô họng, đau đầu, chóng mặt, nôn mửa, đau

- Gừng bị thối hoặc dập nát: Có chứa chất kịch bụng, đi ngoài, dạ dày có cảm giác như bị thiêu độc safrole. Khi ăn phải loại chất độc này, dù chỉ

đốt, trường hợp nặng có thể tiểu tiện ra máu. Do một lượng nhỏ cũng có thể gây hoại tử tế bào gan chất độc colchicine dễ tan trong nước nên khi lâu dần sẽ biến thành ung thư gan.

18

19

https://thuviensach.vn

- Khoai lang bị hà do vi khuẩn xâm nhập, loại sôi phát triển và đạt đến mức độ tương đối cao.

chất độc này có thể lan rộng trong củ khoai lang, Con người ăn phải các loài giáp xác có chứa độc tố

cho nên dù đã gọt bỏ các vết đen cũng không thể

này có thể dẫn tới các triệu chứng như tê liệt thần loại bỏ hoàn toàn độc tố trong khoai lang.

kinh, hen suyễn, khó thở,...

Khả năng giải các chất độc phụ thuộc vào thể

Độc tố trong loài giáp xác có độc tính mạnh, chất, độ tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe của phản ứng nhanh, gây nhiều khó khăn cho việc mỗi người. Đối với người già, trẻ nhỏ và những phòng và chữa. Loài giáp xác một khi đã nhiễm người có thể trạng yếu, khả năng giải độc của cơ

phải độc tố, quá trình tự thải độc cần thời gian rất thể rất kém, vì vậy cần phải chú ý đến vấn đề ăn dài, ở một số loài thậm chí phải mất 3 năm trở lên uống để tránh ăn phải các loại rau, củ, quả có mới thải được hết độc tố. Vì vậy, chúng ta cần biết chất độc. Khi có hiện tượng trúng các chất độc tự

cách loại bỏ độc tố của loài giáp xác, tốt nhất là nhiên từ rau, quả phải ngay lập tức đưa đến bệnh cho chúng vào nước sạch để chúng tự thải độc.

viện để được cứu chữa kịp thời.

Các cách loại bỏ độc tố khác có thể áp dụng như

4. Độ c tố tr o n g lo ài g iáp x ác v à c ác h kích thích ở nhiệt độ cao, ngâm trong nước muối, th ả i đ ộ c ?

tăng nồng độ axit,... Cũng có thể sử dụng chiếu tia tử ngoại, chất khử trùng clo, ozone,... để loại bỏ

Một số loại độc tố phát hiện trong hải sản (đặc độc tố. Quá trình nấu nướng thông thường cũng biệt là loài giáp xác thân mềm) là chất độc cực mạnh, không thể loại bỏ ở nhiệt độ nấu ăn thông có thể làm giảm độc tố. Vì vậy, khi ăn loại hải sản thường. Những độc tố này bình thường không ảnh có vỏ cần phải loại bỏ độc tố rồi luộc hoặc chiên ở

hưởng đến bề ngoài, mùi vị của hải sản, nên mang nhiệt độ cao.

tính tiềm ẩn.

5. Khi ăn gan động vật cần chú ý những gì?

Các độc tố bao gồm: độc tố gây tê liệt (PSP), độc tố gây tiêu chảy (DSP), độc tố liên quan đến thần Gan động vật rất giàu chất đạm, chất sắt, kinh (NSP), độc tố gây quên lãng (ASP). Điểm vitamin A, axit folic, cholesterol... cần thiết cho chung của các loại độc tố này là chúng không phải tăng trưởng, phát triển cơ thể. Vì vậy, thỉnh do loài giáp xác tự sản sinh ra, mà do vi sinh vật thoảng chúng ta có thể ăn gan động vật với số

biển sống trên cơ thể giáp xác tạo ra, chúng sinh lượng vừa phải (20 - 40 g/bữa), lưu ý không ăn các 20

21

https://thuviensach.vn

- Khoai lang bị hà do vi khuẩn xâm nhập, loại sôi phát triển và đạt đến mức độ tương đối cao.

chất độc này có thể lan rộng trong củ khoai lang, Con người ăn phải các loài giáp xác có chứa độc tố

cho nên dù đã gọt bỏ các vết đen cũng không thể

này có thể dẫn tới các triệu chứng như tê liệt thần loại bỏ hoàn toàn độc tố trong khoai lang.

kinh, hen suyễn, khó thở,...

Khả năng giải các chất độc phụ thuộc vào thể

Độc tố trong loài giáp xác có độc tính mạnh, chất, độ tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe của phản ứng nhanh, gây nhiều khó khăn cho việc mỗi người. Đối với người già, trẻ nhỏ và những phòng và chữa. Loài giáp xác một khi đã nhiễm người có thể trạng yếu, khả năng giải độc của cơ

phải độc tố, quá trình tự thải độc cần thời gian rất thể rất kém, vì vậy cần phải chú ý đến vấn đề ăn dài, ở một số loài thậm chí phải mất 3 năm trở lên uống để tránh ăn phải các loại rau, củ, quả có mới thải được hết độc tố. Vì vậy, chúng ta cần biết chất độc. Khi có hiện tượng trúng các chất độc tự

cách loại bỏ độc tố của loài giáp xác, tốt nhất là nhiên từ rau, quả phải ngay lập tức đưa đến bệnh cho chúng vào nước sạch để chúng tự thải độc.

viện để được cứu chữa kịp thời.

Các cách loại bỏ độc tố khác có thể áp dụng như

4. Độ c tố tr o n g lo ài g iáp x ác v à c ác h kích thích ở nhiệt độ cao, ngâm trong nước muối, th ả i đ ộ c ?

tăng nồng độ axit,... Cũng có thể sử dụng chiếu tia tử ngoại, chất khử trùng clo, ozone,... để loại bỏ

Một số loại độc tố phát hiện trong hải sản (đặc độc tố. Quá trình nấu nướng thông thường cũng biệt là loài giáp xác thân mềm) là chất độc cực mạnh, không thể loại bỏ ở nhiệt độ nấu ăn thông có thể làm giảm độc tố. Vì vậy, khi ăn loại hải sản thường. Những độc tố này bình thường không ảnh có vỏ cần phải loại bỏ độc tố rồi luộc hoặc chiên ở

hưởng đến bề ngoài, mùi vị của hải sản, nên mang nhiệt độ cao.

tính tiềm ẩn.

5. Khi ăn gan động vật cần chú ý những gì?

Các độc tố bao gồm: độc tố gây tê liệt (PSP), độc tố gây tiêu chảy (DSP), độc tố liên quan đến thần Gan động vật rất giàu chất đạm, chất sắt, kinh (NSP), độc tố gây quên lãng (ASP). Điểm vitamin A, axit folic, cholesterol... cần thiết cho chung của các loại độc tố này là chúng không phải tăng trưởng, phát triển cơ thể. Vì vậy, thỉnh do loài giáp xác tự sản sinh ra, mà do vi sinh vật thoảng chúng ta có thể ăn gan động vật với số

biển sống trên cơ thể giáp xác tạo ra, chúng sinh lượng vừa phải (20 - 40 g/bữa), lưu ý không ăn các 20

21

https://thuviensach.vn

loại gan động vật bị nhiễm bệnh, gan cóc, gan cá phẩm, đáp ứng yêu cầu về màu sắc, mùi vị, bảo nóc chứa chất độc có thể gây chết người.

quản và chế biến. Chất phụ gia thực phẩm có Trong gan cũng như các loại phủ tạng động vật nguy hại cho sức khỏe con người hay không chủ

khác như tim, bầu dục... chứa nhiều đạm, yếu dựa vào số lượng và nồng độ có trong thực cholesterol, do đó không tốt cho người mắc các phẩm. Nếu số lượng hoặc nồng độ chất phụ gia có bệnh rối loạn chuyển hóa, người bị tăng trong thực phẩm phù hợp với tiêu chuẩn vệ sinh cholesterol máu, xơ vữa động mạch, huyết áp cao, an toàn thực phẩm thì sẽ không gây nguy hại tiểu đường... Người bệnh gout cũng phải hạn chế

cho sức khỏe con người, kể cả dùng trong thời ăn gan vì có thể gây tăng axit uric.

gian dài. Tuy nhiên nếu chất phụ gia thêm vào Khi mua gan, lưu ý chọn gan có màu đỏ sẫm, thực phẩm quá liều lượng cho phép sẽ gây nguy tươi, không có những nốt sần trên bề mặt, ấn tay hại đến sức khỏe con người. Để tránh nhiễm độc vào miếng gan thấy có đàn hồi tốt, miếng gan dẻo là do chất phụ gia trong thực phẩm, chúng ta gan có chất lượng tốt. Còn nếu trên bề mặt miếng không nên sử dụng nhiều thực phẩm có chất gan có những nốt sần cục, màu vàng hoặc tím sẫm, phụ gia. Tuy nhiên, trong cuộc sống rất khó để

có mùi hôi là gan nhiễm bệnh không nên mua.

làm được điều này bởi vì đa số thực phẩm đều có Trước khi chế biến, nên cắt gan thành từng lát chất phụ gia.

mỏng rửa sạch bằng nước lạnh, bóp hết máu 7. Các chất phụ gia nào có thể gây nguy hiểm?

đọng, lấy giấy ăn thấm khô để loại bỏ chất độc trong máu của gan, chỉ giữ lại các tế bào gan giàu Nhóm sunfit: chất phụ gia này có thể gây khó chất dinh dưỡng. Không nên ăn gan còn tái mà thở, những người bị hen suyễn không nên ăn thực phải xào, nấu, cho gan chín kỹ để diệt hết các vi phẩm có chứa sunfit. Sunfit giúp thức ăn, thức khuẩn gây bệnh và các ký sinh trùng.

uống có màu tươi thắm hơn. Sunfit được trộn trong rau quả khô (như nho khô) hoặc đông lạnh.

6. Chất phụ gia thực phẩm là gì? Chất phụ

Các loại nước giải khát, nước nho và rượu chát gia thực phẩm có gây hại cho sức khỏe không?

đều có chứa sunfit. Sunfit cũng có thể được dùng Chất phụ gia thực phẩm là những chất tự

làm bánh mứt, dùng trong các loại nước sốt như

nhiên hoặc nhân tạo, được thêm vào thực phẩm cà chua, trong tôm cá đóng hộp cho có vẻ tươi hơn.

nhằm mục đích cải thiện tính chất của thực Nhóm nitrit và nitrat: thường gọi là muối 22

23

https://thuviensach.vn

loại gan động vật bị nhiễm bệnh, gan cóc, gan cá phẩm, đáp ứng yêu cầu về màu sắc, mùi vị, bảo nóc chứa chất độc có thể gây chết người.

quản và chế biến. Chất phụ gia thực phẩm có Trong gan cũng như các loại phủ tạng động vật nguy hại cho sức khỏe con người hay không chủ

khác như tim, bầu dục... chứa nhiều đạm, yếu dựa vào số lượng và nồng độ có trong thực cholesterol, do đó không tốt cho người mắc các phẩm. Nếu số lượng hoặc nồng độ chất phụ gia có bệnh rối loạn chuyển hóa, người bị tăng trong thực phẩm phù hợp với tiêu chuẩn vệ sinh cholesterol máu, xơ vữa động mạch, huyết áp cao, an toàn thực phẩm thì sẽ không gây nguy hại tiểu đường... Người bệnh gout cũng phải hạn chế

cho sức khỏe con người, kể cả dùng trong thời ăn gan vì có thể gây tăng axit uric.

gian dài. Tuy nhiên nếu chất phụ gia thêm vào Khi mua gan, lưu ý chọn gan có màu đỏ sẫm, thực phẩm quá liều lượng cho phép sẽ gây nguy tươi, không có những nốt sần trên bề mặt, ấn tay hại đến sức khỏe con người. Để tránh nhiễm độc vào miếng gan thấy có đàn hồi tốt, miếng gan dẻo là do chất phụ gia trong thực phẩm, chúng ta gan có chất lượng tốt. Còn nếu trên bề mặt miếng không nên sử dụng nhiều thực phẩm có chất gan có những nốt sần cục, màu vàng hoặc tím sẫm, phụ gia. Tuy nhiên, trong cuộc sống rất khó để

có mùi hôi là gan nhiễm bệnh không nên mua.

làm được điều này bởi vì đa số thực phẩm đều có Trước khi chế biến, nên cắt gan thành từng lát chất phụ gia.

mỏng rửa sạch bằng nước lạnh, bóp hết máu 7. Các chất phụ gia nào có thể gây nguy hiểm?

đọng, lấy giấy ăn thấm khô để loại bỏ chất độc trong máu của gan, chỉ giữ lại các tế bào gan giàu Nhóm sunfit: chất phụ gia này có thể gây khó chất dinh dưỡng. Không nên ăn gan còn tái mà thở, những người bị hen suyễn không nên ăn thực phải xào, nấu, cho gan chín kỹ để diệt hết các vi phẩm có chứa sunfit. Sunfit giúp thức ăn, thức khuẩn gây bệnh và các ký sinh trùng.

uống có màu tươi thắm hơn. Sunfit được trộn trong rau quả khô (như nho khô) hoặc đông lạnh.

6. Chất phụ gia thực phẩm là gì? Chất phụ

Các loại nước giải khát, nước nho và rượu chát gia thực phẩm có gây hại cho sức khỏe không?

đều có chứa sunfit. Sunfit cũng có thể được dùng Chất phụ gia thực phẩm là những chất tự

làm bánh mứt, dùng trong các loại nước sốt như

nhiên hoặc nhân tạo, được thêm vào thực phẩm cà chua, trong tôm cá đóng hộp cho có vẻ tươi hơn.

nhằm mục đích cải thiện tính chất của thực Nhóm nitrit và nitrat: thường gọi là muối 22

23

https://thuviensach.vn

diêm, để muối ướp thịt. Các chất này tỏ ra rất chưa được giới y khoa xác nhận. Trong cơ thể, hữu hiệu trong việc ngăn cản sự phát triển hoặc aspactam được phân cắt thành axit aspactic và để diệt khuẩn, đặc biệt là khuẩn Clostridium phenylalanin. Đối với những người bị bệnh PKU

botulinum trong đồ hộp. Ngoài tác dụng giúp bảo (phenylceton niệu), là một loại bệnh rất hiếm, do quản được tốt hơn, nitrit và nitrat còn tạo cho thịt sự lệch lạc của một gen khiến cơ thể không tạo ra có màu hồng tươi rất hấp dẫn. Thịt nguội, được enzym để khử bỏ chất phenylalanin. Chất jambon, xúc xích, lạp xường, thịt hun khói, đồ ăn này sẽ tăng lên nhiều trong máu và làm tổn hại nhanh, v.v. đều có chứa nitrit và nitrat. Vấn đề lo đến hệ thần kinh trung ương.

ngại nhất là hai chất này sẽ chuyển thành 8. Chất b ảo q uản thườ ng dùng tro ng thực nitrosamin lúc chiên nướng. Nitrosamin là chất p hẩm c hủ yếu là gì? Sử d ụng c hất b ảo q uản gây ung thư.

c ần c hú ý những gì?

Bột ngọt (MSG, monosodium glutamate - mỳ

chính): là chất tạo vị cho thực phẩm, làm món ăn Chất bảo quản là chất có khả năng giết chết vi

“ngọt” và ngon hơn. MSG được tổng hợp từ một số

sinh vật hoặc ức chế khả năng sinh sôi nảy nở của loại thực vật như mía, tinh bột sắn... Trong mì vi sinh vật, còn gọi là chất kháng sinh, chất chính không có bất kỳ chất dinh dưỡng nào như

kháng khuẩn.

thịt, cá... Vì vậy không nên lạm dụng mì chính Chất bảo quản hóa học thường dùng trong thực trong chế biến món ăn, chỉ nên dùng ở mức vừa phẩm phân thành: chất bảo quản vô cơ và chất phải. Những người có cơ địa mẫn cảm nên hạn bảo quản hữu cơ. Chất bảo quản vô cơ bao gồm chế sử dụng mì chính.

nitrat, sunfit, pyrosunfit, lưu huỳnh đioxit, clo, Aspactam: là đường hóa học có vị ngọt gấp 200

hypoclorit. Chất bảo quản hữu cơ bao gồm axit lần đường thường. Aspactam được sử dụng rộng benzoic và muối, axit socbic, socbat kali, benzoat, rãi khắp thế giới trong chế biến bánh kẹo, sữa lactat, vitmain K5. Cấm sử dụng các chất axit chua và các đồ uống ít nhiệt năng, như Coca Cola, boric, paraben, axit salicylic, phenol, đicacbonat...

Pepsi cola v.v.. Một số người không hợp với chất trong bảo quản thực phẩm.

aspactam nên có thể bị đau bụng, chóng mặt, Nói chung, độc tính của chất bảo quản vô cơ

nhức đầu, v.v.. Người ta còn cho rằng, aspactam tương đối mạnh, phần lớn các quốc gia cấm sử

có thể gây ung thư não, nhưng thông tin này dụng các chất bảo quản vô cơ trong việc bảo quản 24

25

https://thuviensach.vn

diêm, để muối ướp thịt. Các chất này tỏ ra rất chưa được giới y khoa xác nhận. Trong cơ thể, hữu hiệu trong việc ngăn cản sự phát triển hoặc aspactam được phân cắt thành axit aspactic và để diệt khuẩn, đặc biệt là khuẩn Clostridium phenylalanin. Đối với những người bị bệnh PKU

botulinum trong đồ hộp. Ngoài tác dụng giúp bảo (phenylceton niệu), là một loại bệnh rất hiếm, do quản được tốt hơn, nitrit và nitrat còn tạo cho thịt sự lệch lạc của một gen khiến cơ thể không tạo ra có màu hồng tươi rất hấp dẫn. Thịt nguội, được enzym để khử bỏ chất phenylalanin. Chất jambon, xúc xích, lạp xường, thịt hun khói, đồ ăn này sẽ tăng lên nhiều trong máu và làm tổn hại nhanh, v.v. đều có chứa nitrit và nitrat. Vấn đề lo đến hệ thần kinh trung ương.

ngại nhất là hai chất này sẽ chuyển thành 8. Chất b ảo q uản thườ ng dùng tro ng thực nitrosamin lúc chiên nướng. Nitrosamin là chất p hẩm c hủ yếu là gì? Sử d ụng c hất b ảo q uản gây ung thư.

c ần c hú ý những gì?

Bột ngọt (MSG, monosodium glutamate - mỳ

chính): là chất tạo vị cho thực phẩm, làm món ăn Chất bảo quản là chất có khả năng giết chết vi

“ngọt” và ngon hơn. MSG được tổng hợp từ một số

sinh vật hoặc ức chế khả năng sinh sôi nảy nở của loại thực vật như mía, tinh bột sắn... Trong mì vi sinh vật, còn gọi là chất kháng sinh, chất chính không có bất kỳ chất dinh dưỡng nào như

kháng khuẩn.

thịt, cá... Vì vậy không nên lạm dụng mì chính Chất bảo quản hóa học thường dùng trong thực trong chế biến món ăn, chỉ nên dùng ở mức vừa phẩm phân thành: chất bảo quản vô cơ và chất phải. Những người có cơ địa mẫn cảm nên hạn bảo quản hữu cơ. Chất bảo quản vô cơ bao gồm chế sử dụng mì chính.

nitrat, sunfit, pyrosunfit, lưu huỳnh đioxit, clo, Aspactam: là đường hóa học có vị ngọt gấp 200

hypoclorit. Chất bảo quản hữu cơ bao gồm axit lần đường thường. Aspactam được sử dụng rộng benzoic và muối, axit socbic, socbat kali, benzoat, rãi khắp thế giới trong chế biến bánh kẹo, sữa lactat, vitmain K5. Cấm sử dụng các chất axit chua và các đồ uống ít nhiệt năng, như Coca Cola, boric, paraben, axit salicylic, phenol, đicacbonat...

Pepsi cola v.v.. Một số người không hợp với chất trong bảo quản thực phẩm.

aspactam nên có thể bị đau bụng, chóng mặt, Nói chung, độc tính của chất bảo quản vô cơ

nhức đầu, v.v.. Người ta còn cho rằng, aspactam tương đối mạnh, phần lớn các quốc gia cấm sử

có thể gây ung thư não, nhưng thông tin này dụng các chất bảo quản vô cơ trong việc bảo quản 24

25

https://thuviensach.vn

hoa quả tươi, chủ yếu sử dụng rộng rãi các chất thường dùng trong các sản phẩm như nước mắm, bảo quản hữu cơ có độc tính thấp. Thứ tự độc tính giấm, nước hoa quả, mứt, thực phẩm đóng hộp, của các chất bảo quản hữu cơ thường dùng là nước uống có ga, rượu nho và các sản phẩm gia vị.

dung dịch natri axetat → axit benzoic → paraben Trong trường hợp độ pH thấp, hoạt tính ức chế vi

→ axit socbic. Axit socbic là chất bảo quản có độc khuẩn của chất bảo quản axit benzoic và axit tính tương đối thấp, do đó hiện nay có xu hướng socbic rất cao, chúng có thể ức chế khả năng sinh từng bước dùng để thay axit benzoic, nhưng giá sản của vi sinh vật.

thành chất bảo quản axit socbic tương đối cao.

Hàm lượng sử dụng chất bảo quản axit benzoic Để phòng tránh các loại chất bảo quản có khả

trong thực phẩm là 1,0 g/kg. Nếu sử dụng vượt năng gây hại cho cơ thể phải chú ý một số điểm mức cho phép sẽ xuất hiện các triệu chứng sùi bọt sau: (1) Không được để cơ thể hấp thụ chất bảo mép, tiêu chảy, đau bụng, tim đập nhanh. Có một quản quá nhiều, quá lâu, sẽ gây tổn hại cho sức số người bị dị ứng. Thử nghiệm trên động vật cho khỏe; (2) Trẻ em, phụ nữ có thai, người có chức thấy, chất bảo quản axit benzoic không gây dị tật năng gan yếu, hạn chế dùng thực phẩm có chất thai nhi và không gây ung thư. Độ an toàn của bảo quản. Trong trường hợp bất đắc dĩ, cần phải chất bảo quản axit benzoic trên thế giới chưa thấy chọn loại chất bảo quản thực phẩm có độc tính đề cập đến, có người cho rằng chúng có khả năng thấp; (3) Cố gắng lựa chọn chất bảo quản thực tích tụ và gây trúng độc. Ở Nhật Bản và châu Âu phẩm tự nhiên không độc; (4) Phần lớn các chất người ta nghiêm cấm dùng loại chất bảo quản này bảo quản đều có khả năng ngậm nước, trước khi trong thực phẩm dùng cho trẻ em, ở nước ta, loại nấu nướng thực phẩm cần ngâm nước 40 phút, để

thực phẩm sạch cấp độ A không cho phép sử dụng giải phóng chất độc; (5) Khi mua thực phẩm nên chất bảo quản axit benzoic.

chọn những thực phẩm có thương hiệu và nhãn Thông qua quá trình chuyển hóa và trao đổi mác, có chú thích rõ ràng về liều lượng chất bảo chất thông thường của cơ thể người, chất axit quản, độ an toàn được bảo đảm.

socbic có thể dễ dàng phân giải thành CO được 2

đào thải ra ngoài và không gây hại cho cơ thể, là 9. Chất bảo quản thường dùng trong đồ uống chất bảo quản thực phẩm có độ an toàn tương đối và gia vị là gì? Hàm lượng và cách sử dụng?

cao được quốc tế công nhận. Vì vậy, chất bảo quản Các chất bảo quản axit benzoic, axit socbic axit socbic được dùng thay thế axit benzoic đối với 26

27

https://thuviensach.vn

hoa quả tươi, chủ yếu sử dụng rộng rãi các chất thường dùng trong các sản phẩm như nước mắm, bảo quản hữu cơ có độc tính thấp. Thứ tự độc tính giấm, nước hoa quả, mứt, thực phẩm đóng hộp, của các chất bảo quản hữu cơ thường dùng là nước uống có ga, rượu nho và các sản phẩm gia vị.

dung dịch natri axetat → axit benzoic → paraben Trong trường hợp độ pH thấp, hoạt tính ức chế vi

→ axit socbic. Axit socbic là chất bảo quản có độc khuẩn của chất bảo quản axit benzoic và axit tính tương đối thấp, do đó hiện nay có xu hướng socbic rất cao, chúng có thể ức chế khả năng sinh từng bước dùng để thay axit benzoic, nhưng giá sản của vi sinh vật.

thành chất bảo quản axit socbic tương đối cao.

Hàm lượng sử dụng chất bảo quản axit benzoic Để phòng tránh các loại chất bảo quản có khả

trong thực phẩm là 1,0 g/kg. Nếu sử dụng vượt năng gây hại cho cơ thể phải chú ý một số điểm mức cho phép sẽ xuất hiện các triệu chứng sùi bọt sau: (1) Không được để cơ thể hấp thụ chất bảo mép, tiêu chảy, đau bụng, tim đập nhanh. Có một quản quá nhiều, quá lâu, sẽ gây tổn hại cho sức số người bị dị ứng. Thử nghiệm trên động vật cho khỏe; (2) Trẻ em, phụ nữ có thai, người có chức thấy, chất bảo quản axit benzoic không gây dị tật năng gan yếu, hạn chế dùng thực phẩm có chất thai nhi và không gây ung thư. Độ an toàn của bảo quản. Trong trường hợp bất đắc dĩ, cần phải chất bảo quản axit benzoic trên thế giới chưa thấy chọn loại chất bảo quản thực phẩm có độc tính đề cập đến, có người cho rằng chúng có khả năng thấp; (3) Cố gắng lựa chọn chất bảo quản thực tích tụ và gây trúng độc. Ở Nhật Bản và châu Âu phẩm tự nhiên không độc; (4) Phần lớn các chất người ta nghiêm cấm dùng loại chất bảo quản này bảo quản đều có khả năng ngậm nước, trước khi trong thực phẩm dùng cho trẻ em, ở nước ta, loại nấu nướng thực phẩm cần ngâm nước 40 phút, để

thực phẩm sạch cấp độ A không cho phép sử dụng giải phóng chất độc; (5) Khi mua thực phẩm nên chất bảo quản axit benzoic.

chọn những thực phẩm có thương hiệu và nhãn Thông qua quá trình chuyển hóa và trao đổi mác, có chú thích rõ ràng về liều lượng chất bảo chất thông thường của cơ thể người, chất axit quản, độ an toàn được bảo đảm.

socbic có thể dễ dàng phân giải thành CO được 2

đào thải ra ngoài và không gây hại cho cơ thể, là 9. Chất bảo quản thường dùng trong đồ uống chất bảo quản thực phẩm có độ an toàn tương đối và gia vị là gì? Hàm lượng và cách sử dụng?

cao được quốc tế công nhận. Vì vậy, chất bảo quản Các chất bảo quản axit benzoic, axit socbic axit socbic được dùng thay thế axit benzoic đối với 26

27

https://thuviensach.vn

một số thực phẩm chế biến từ thịt, từ gạo, thực có thể chịu nhiệt và axit, có thể làm tăng tác dụng phẩm cho trẻ em (hoa quả đông lạnh, sữa chua), của vitamin E, hơn nữa lại sử dụng an toàn.

thực phẩm sạch. Trung bình mỗi ngày chỉ được Ngoài ra, các loại hương liệu như hạt rau cải, phép sử dụng 25 mg/kg chất bảo quản axit socbic.

đinh hương, hồi, quế cũng có tác dụng bảo quản chống khuẩn nhất định.

10. Chất b ảo q uản thực p hẩm tự nhiên là gì? Chất b ảo q uản c ó nguồ n gố c từ thực vật 11. Những chất bảo quản gây hại cho cơ thể?

c hủ yếu là gì?

BHT (b utylated hydro xyto luene) và BHA Chất bảo quản thực phẩm tự nhiên là chất phụ

(Butylated hyd ro xyaniso le)

gia thêm vào thực phẩm, sử dụng phương pháp Một số nước đã cấm sử dụng hai chất này trong vật lý lấy từ cơ thể động, thực vật hoặc vi sinh bảo quản thực phẩm do tác hại của chúng với sức vật, thông qua đánh giá về mức độ độc hại có thể

khỏe con người. Tuy nhiên, không ít người bất sử dụng an toàn; hoặc là chất phụ gia nhân tạo từ

chấp sự nguy hiểm vẫn sử dụng chúng trong lưu kết cấu hóa học, có tính chất hoàn toàn giống chất trữ thực phẩm.

bảo quản tự nhiên, thông qua đánh giá về mức độ

Theo các nhà khoa học, BHT và BHA có thể

độc hại có thể sử dụng an toàn.

gây nên chứng tăng động ở trẻ em, nguy cơ dị

ứng, và có thể làm phát triển khối u hoặc ung thư.

Hiện nay chất bảo quản có nguồn gốc thực BHT và BHA cũng được xem là chất độc với gan vật chủ yếu gồm có chất pectin phân hủy, và hệ thần kinh.

agarooligosacarit và catechin. Chất pectin phân hủy chủ yếu lấy từ các loại rau quả như táo, nho, Natri nitrat và natri nitrit

cam, quýt, trong các loại thực phẩm và đồ uống có Theo các chuyên gia hóa học, hai chất natri vị chua. Agarooligosacarit thông thường có trong nitrat và natri nitrit thường được sử dụng để bảo các thực phẩm như mì sợi, bánh mì và bánh ngọt.

quản thực phẩm là nhóm tác nhân có thể gây ra Catechin có tác dụng chống oxy hóa tương đối lý triệu chứng co mạch, tăng huyết áp, tạo thành tưởng trong sản phẩm dầu thực vật, cũng có tác nitrosamin, một loại hóa chất có khả năng gây dụng ổn định tương đối tốt với sắc tố và vitamin, ung thư gan, ung thư dạ dày, ung thư đại tràng trong quá trình chế biến thực phẩm thông thường bởi nó có thể gây ra đột biến ADN và sự thoái biến 28

29

https://thuviensach.vn

một số thực phẩm chế biến từ thịt, từ gạo, thực có thể chịu nhiệt và axit, có thể làm tăng tác dụng phẩm cho trẻ em (hoa quả đông lạnh, sữa chua), của vitamin E, hơn nữa lại sử dụng an toàn.

thực phẩm sạch. Trung bình mỗi ngày chỉ được Ngoài ra, các loại hương liệu như hạt rau cải, phép sử dụng 25 mg/kg chất bảo quản axit socbic.

đinh hương, hồi, quế cũng có tác dụng bảo quản chống khuẩn nhất định.

10. Chất b ảo q uản thực p hẩm tự nhiên là gì? Chất b ảo q uản c ó nguồ n gố c từ thực vật 11. Những chất bảo quản gây hại cho cơ thể?

c hủ yếu là gì?

BHT (b utylated hydro xyto luene) và BHA Chất bảo quản thực phẩm tự nhiên là chất phụ

(Butylated hyd ro xyaniso le)

gia thêm vào thực phẩm, sử dụng phương pháp Một số nước đã cấm sử dụng hai chất này trong vật lý lấy từ cơ thể động, thực vật hoặc vi sinh bảo quản thực phẩm do tác hại của chúng với sức vật, thông qua đánh giá về mức độ độc hại có thể

khỏe con người. Tuy nhiên, không ít người bất sử dụng an toàn; hoặc là chất phụ gia nhân tạo từ

chấp sự nguy hiểm vẫn sử dụng chúng trong lưu kết cấu hóa học, có tính chất hoàn toàn giống chất trữ thực phẩm.

bảo quản tự nhiên, thông qua đánh giá về mức độ

Theo các nhà khoa học, BHT và BHA có thể

độc hại có thể sử dụng an toàn.

gây nên chứng tăng động ở trẻ em, nguy cơ dị

ứng, và có thể làm phát triển khối u hoặc ung thư.

Hiện nay chất bảo quản có nguồn gốc thực BHT và BHA cũng được xem là chất độc với gan vật chủ yếu gồm có chất pectin phân hủy, và hệ thần kinh.

agarooligosacarit và catechin. Chất pectin phân hủy chủ yếu lấy từ các loại rau quả như táo, nho, Natri nitrat và natri nitrit

cam, quýt, trong các loại thực phẩm và đồ uống có Theo các chuyên gia hóa học, hai chất natri vị chua. Agarooligosacarit thông thường có trong nitrat và natri nitrit thường được sử dụng để bảo các thực phẩm như mì sợi, bánh mì và bánh ngọt.

quản thực phẩm là nhóm tác nhân có thể gây ra Catechin có tác dụng chống oxy hóa tương đối lý triệu chứng co mạch, tăng huyết áp, tạo thành tưởng trong sản phẩm dầu thực vật, cũng có tác nitrosamin, một loại hóa chất có khả năng gây dụng ổn định tương đối tốt với sắc tố và vitamin, ung thư gan, ung thư dạ dày, ung thư đại tràng trong quá trình chế biến thực phẩm thông thường bởi nó có thể gây ra đột biến ADN và sự thoái biến 28

29

https://thuviensach.vn

tế bào. Bên cạnh đó người ta cũng thấy hợp chất vết màu nâu trên vỏ của rau quả tươi, như táo, này có nguy cơ gây ra các biến thể bệnh lý khác khoai tây. Chất này còn giúp cho thực phẩm nhìn của ADN như bệnh Alzheimer, Parkinson do nó bắt mắt hơn khi có tác dụng chống mốc. Tuy làm sai lạc hay biến đổi ADN bởi tác dụng của các nhiên chất SO2 có thể gây ra những phản ứng bất nitrosamin, các hợp chất sinh ra khi thêm các lợi cho sức khỏe con người như dị ứng, gây tăng nitrat vào những thực phẩm giàu protit.

tần suất hen phế quản ở những người mắc bệnh hen. SO2 cũng làm giảm hàm lượng vitamin B có Natri b enzo at

trong thực phẩm.

Mặc dù natri benzoat được coi là an toàn với con người, tuy nhiên khi kết hợp với axit ascorbic Cac b o n mo no xit (CO)

có trong những thực phẩm có tính axit sẽ tạo nên Cacbon monoxit được sử dụng rộng rãi trong benzen, một loại hóa chất độc hại. Benzen có độc bảo quản thực phẩm và rau quả tươi. Thông tính với máu và cơ quan tạo máu, tổ chức thần thường rau quả sẽ được bảo quản lạnh ngay sau kinh. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra benzen khi thu hái để làm chậm quá trình dị hóa. Sau đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh bạch cầu cấp ở người chúng được đóng gói với điều kiện có nồng độ oxy tiếp xúc với hóa chất này ở nồng độ vượt quá tiêu thấp và cacbon monoxit cao hơn không khí để

chuẩn cho phép.

thực phẩm nhìn tươi, mới và hấp dẫn hơn.

Natri benzoat cũng được sử dụng để bảo quản Cacbon monoxit là chất khí không màu, nước ép hoa quả đóng chai và đồ uống có ga. Hóa không mùi, khi cacbon monoxit phản ứng với chất này có thể gây nên phản ứng phụ như dị

myoglobin sẵn có trong thực phẩm (thường có ứng, gây cơn hen, tăng động ở trẻ em, phát ban, trong máu và trong tổ chức cơ), sẽ tạo nên chất huyết áp thấp, tiêu chảy, đau bụng... Những phản cacboxymyoglobin, giữ cho thịt màu tươi đỏ. Dưới ứng không mong muốn này gặp với một tỷ lệ nhỏ

tác dụng bảo quản của cacbon monoxit, thực trong dân số.

phẩm tươi sống nhìn có màu sắc đỏ tươi và bắt mắt hơn.

Lưu huỳnh đ io xit (SO )

2

Tuy nhiên, nồng độ cao của chất cacbon Lưu huỳnh đioxit được sử dụng để bảo quản monoxit sẽ gây những phản ứng phụ như ảnh hoa quả sấy khô, làm hạn chế xuất hiện những hưởng đến hệ thần kinh, nhức đầu, chóng mặt...

30

31

https://thuviensach.vn

tế bào. Bên cạnh đó người ta cũng thấy hợp chất vết màu nâu trên vỏ của rau quả tươi, như táo, này có nguy cơ gây ra các biến thể bệnh lý khác khoai tây. Chất này còn giúp cho thực phẩm nhìn của ADN như bệnh Alzheimer, Parkinson do nó bắt mắt hơn khi có tác dụng chống mốc. Tuy làm sai lạc hay biến đổi ADN bởi tác dụng của các nhiên chất SO2 có thể gây ra những phản ứng bất nitrosamin, các hợp chất sinh ra khi thêm các lợi cho sức khỏe con người như dị ứng, gây tăng nitrat vào những thực phẩm giàu protit.

tần suất hen phế quản ở những người mắc bệnh hen. SO2 cũng làm giảm hàm lượng vitamin B có Natri b enzo at

trong thực phẩm.

Mặc dù natri benzoat được coi là an toàn với con người, tuy nhiên khi kết hợp với axit ascorbic Cac b o n mo no xit (CO)

có trong những thực phẩm có tính axit sẽ tạo nên Cacbon monoxit được sử dụng rộng rãi trong benzen, một loại hóa chất độc hại. Benzen có độc bảo quản thực phẩm và rau quả tươi. Thông tính với máu và cơ quan tạo máu, tổ chức thần thường rau quả sẽ được bảo quản lạnh ngay sau kinh. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra benzen khi thu hái để làm chậm quá trình dị hóa. Sau đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh bạch cầu cấp ở người chúng được đóng gói với điều kiện có nồng độ oxy tiếp xúc với hóa chất này ở nồng độ vượt quá tiêu thấp và cacbon monoxit cao hơn không khí để

chuẩn cho phép.

thực phẩm nhìn tươi, mới và hấp dẫn hơn.

Natri benzoat cũng được sử dụng để bảo quản Cacbon monoxit là chất khí không màu, nước ép hoa quả đóng chai và đồ uống có ga. Hóa không mùi, khi cacbon monoxit phản ứng với chất này có thể gây nên phản ứng phụ như dị

myoglobin sẵn có trong thực phẩm (thường có ứng, gây cơn hen, tăng động ở trẻ em, phát ban, trong máu và trong tổ chức cơ), sẽ tạo nên chất huyết áp thấp, tiêu chảy, đau bụng... Những phản cacboxymyoglobin, giữ cho thịt màu tươi đỏ. Dưới ứng không mong muốn này gặp với một tỷ lệ nhỏ

tác dụng bảo quản của cacbon monoxit, thực trong dân số.

phẩm tươi sống nhìn có màu sắc đỏ tươi và bắt mắt hơn.

Lưu huỳnh đ io xit (SO )

2

Tuy nhiên, nồng độ cao của chất cacbon Lưu huỳnh đioxit được sử dụng để bảo quản monoxit sẽ gây những phản ứng phụ như ảnh hoa quả sấy khô, làm hạn chế xuất hiện những hưởng đến hệ thần kinh, nhức đầu, chóng mặt...

30

31

https://thuviensach.vn

Đó là do cacbon monoxit ức chế cạnh tranh với chống dính, chống gỉ, các bao bì chống thấm dầu oxy khi gắn với hemoglobin của hồng cầu, làm cho mỡ dùng để gói thực phẩm và thức ăn nhanh...; hồng cầu giảm khả năng vận chuyển oxy. Chất hợp chất chống dính teflon và chất phủ nano 3M

này đã bị cấm ở các quốc gia như Canađa, Nhật Scotchgard.

Bản và các nước thuộc Cộng đồng chung châu Âu.

Kết quả kiểm nghiệm cho biết, việc sử dụng hợp chất PFCs trong hàng ngàn sản phẩm tiêu Chất 2,4 D và đ io xin

dùng là nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước.

Muốn giữ các loại hoa quả được tươi ngon và Không những thế, nó còn gây ra sự phơi nhiễm lâu hơn nhiều người đã sử dụng 2,4 D. 2,4 D vốn hợp chất này đối với con người và có thể truyền từ

là thành phần của chất diệt cỏ nhưng khi được mẹ sang con. Được biết, hợp chất PFCs là chất có pha loãng lại có tác dụng giữ cho hoa quả tươi lâu thể gây ung thư, thậm chí liên quan đến vấn đề

hơn. Tuy vậy, 2,4 D là một chất độc và được các vô sinh ở nữ giới.

chuyên gia khuyến cáo không sử dụng.

Các loại chất chống dính như teflon thường có Về nguồn gốc, 2,4 D là một thành phần tạo ra nguồn gốc từ polyme có tên polytetrafluoroethylene chất độc màu da cam thông qua việc pha với chất (PTFE). Ở nhiệt độ bình thường thì không có hại 2,4,5 T theo tỷ lệ 50:50. Tuy nhiên, chỉ có chất gì, nhưng khi đốt nóng lên từ 300 - 500oC thì hợp 2,4,5 T mới có chứa một tạp chất rất độc là 2,3,7,8

chất chống dính này sẽ tạo ra lớp khói có chứa các TCDD (Tetra Chloro Dibenzo-P-Dioxin) hay còn phức chất perfluoisobutylen, axit perfluorooctanoic gọi là đioxin. Nói cách khác, 2,4 D mặc dù rất độc (PFOA) và carbonylclorua - là những chất độc song không phải là chất độc màu da cam cũng gây tức ngực, khó thở..., có thể gây ung thư và không có chứa đioxin như nhiều người lầm tưởng.

sảy thai.

12. Các c hất đ ộ c hại tro ng đ ồ d ùng làm 13. Thế nào là nô ng sản sạc h, thực p hẩm b ếp , b ao b ì thực p hẩm là gì?

sạc h và thực p hẩm hữu c ơ ?

Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ

Nông sản sạch là các sản phẩm nông nghiệp có (FDA) vừa mới ban hành lệnh cấm sử dụng các hàm lượng thuốc trừ sâu, kim loại nặng, axit chất hóa học perfluorinated compounds (PFCs) -

hydrochloric, nitric, chất kích thích và các chất là hóa chất thường dùng trong các đồ làm bếp độc hại khác nằm trong phạm vi cho phép và an 32

33

https://thuviensach.vn

Đó là do cacbon monoxit ức chế cạnh tranh với chống dính, chống gỉ, các bao bì chống thấm dầu oxy khi gắn với hemoglobin của hồng cầu, làm cho mỡ dùng để gói thực phẩm và thức ăn nhanh...; hồng cầu giảm khả năng vận chuyển oxy. Chất hợp chất chống dính teflon và chất phủ nano 3M

này đã bị cấm ở các quốc gia như Canađa, Nhật Scotchgard.

Bản và các nước thuộc Cộng đồng chung châu Âu.

Kết quả kiểm nghiệm cho biết, việc sử dụng hợp chất PFCs trong hàng ngàn sản phẩm tiêu Chất 2,4 D và đ io xin

dùng là nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước.

Muốn giữ các loại hoa quả được tươi ngon và Không những thế, nó còn gây ra sự phơi nhiễm lâu hơn nhiều người đã sử dụng 2,4 D. 2,4 D vốn hợp chất này đối với con người và có thể truyền từ

là thành phần của chất diệt cỏ nhưng khi được mẹ sang con. Được biết, hợp chất PFCs là chất có pha loãng lại có tác dụng giữ cho hoa quả tươi lâu thể gây ung thư, thậm chí liên quan đến vấn đề

hơn. Tuy vậy, 2,4 D là một chất độc và được các vô sinh ở nữ giới.

chuyên gia khuyến cáo không sử dụng.

Các loại chất chống dính như teflon thường có Về nguồn gốc, 2,4 D là một thành phần tạo ra nguồn gốc từ polyme có tên polytetrafluoroethylene chất độc màu da cam thông qua việc pha với chất (PTFE). Ở nhiệt độ bình thường thì không có hại 2,4,5 T theo tỷ lệ 50:50. Tuy nhiên, chỉ có chất gì, nhưng khi đốt nóng lên từ 300 - 500oC thì hợp 2,4,5 T mới có chứa một tạp chất rất độc là 2,3,7,8

chất chống dính này sẽ tạo ra lớp khói có chứa các TCDD (Tetra Chloro Dibenzo-P-Dioxin) hay còn phức chất perfluoisobutylen, axit perfluorooctanoic gọi là đioxin. Nói cách khác, 2,4 D mặc dù rất độc (PFOA) và carbonylclorua - là những chất độc song không phải là chất độc màu da cam cũng gây tức ngực, khó thở..., có thể gây ung thư và không có chứa đioxin như nhiều người lầm tưởng.

sảy thai.

12. Các c hất đ ộ c hại tro ng đ ồ d ùng làm 13. Thế nào là nô ng sản sạc h, thực p hẩm b ếp , b ao b ì thực p hẩm là gì?

sạc h và thực p hẩm hữu c ơ ?

Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ

Nông sản sạch là các sản phẩm nông nghiệp có (FDA) vừa mới ban hành lệnh cấm sử dụng các hàm lượng thuốc trừ sâu, kim loại nặng, axit chất hóa học perfluorinated compounds (PFCs) -

hydrochloric, nitric, chất kích thích và các chất là hóa chất thường dùng trong các đồ làm bếp độc hại khác nằm trong phạm vi cho phép và an 32

33

https://thuviensach.vn

toàn, phù hợp với tiêu chuẩn quy định trong nước không sử dụng kỹ thuật gen, được các cơ quan và khu vực. Nông sản sạch không có nghĩa là chức năng nhà nước kiểm định cấp phép.

không dùng thuốc trừ sâu, phân bón hoặc là chất Trong ba sản phẩm nêu trên thì thực phẩm kích thích ra hoa kết trái mà là lấy việc phòng hữu cơ có yêu cầu cao nhất.

chống sâu bệnh bằng vật lý làm cơ sở, lấy việc 14. Tác h ại và c ác h p h ân b iệ t r au , q uả b ị

phòng tránh sâu bệnh bằng sinh học làm then ô n h iễm thu ố c tr ừ sâu, thu ố c kíc h th íc h chốt, nghiêm cấm sử dụng thuốc trừ sâu có độc tăng trư ở n g?

cao, có khả năng để lại dư lượng cao. Đối với thuốc trừ sâu có độc thấp cần khống chế sao cho không

- Cà chua: Cà chua đã bị ô nhiễm thuốc trừ sâu để lại dư lượng vượt quá quy định.

và thuốc kích thích tăng trưởng thường có một số

Thực phẩm sạch được sản xuất dựa vào phương đặc điểm hình dạng bất thường: 1) Đầu quả rất thức sản xuất đặc biệt trên nguyên tắc phát triển nhọn; 2) Phần thân quả méo, nứt; 3) Ngoài đỏ

liên tục tuần hoàn, sản phẩm phải có hàm lượng trong xanh. Điều này do cà chua bị phun một số

dinh dưỡng, an toàn, không ô nhiễm, phù hợp với loại thuốc kích thích tăng trưởng, thuốc thúc chín.

các tiêu chuẩn về thực phẩm sạch và thông qua Thuốc kích thích tăng trưởng trong thời gian các cơ quan chuyên môn xác nhận. Sản phẩm ngắn không kịp phân hủy sẽ lưu lại trong quả.

sạch phân thành loại A, loại AA. Trong quá trình Sau khi ăn vào, chất kích thích có trong cà chua sản xuất sản phẩm sạch loại A được phép sử dụng sẽ tích tụ trong cơ thể, ảnh hưởng đến khả năng các chất hóa học trong giới hạn nhất định. Đối với bài tiết của cơ thể, lâu dài có thể gây ung thư.

sản phẩm sạch loại AA, không cho phép sử dụng

- Dưa hấu: Trong quá trình trồng dưa hấu, một bất cứ loại hóa chất có hại nào, đồng thời chấp số kẻ hám lợi thường sử dụng thuốc thúc chín trái hành các tiêu chuẩn quy định của Nhà nước.

cây. Có thể phân biệt được dưa hấu nhiễm thuốc Thực phẩm hữu cơ là thực phẩm được sản xuất thúc chín trái cây dựa vào ba đặc điểm dưới đây: bằng phương thức và tiêu chuẩn của nông nghiệp 1) Sọc vàng và xanh lá cây trên vỏ dưa hấu không hữu cơ. Trong quá trình sản xuất nguyên liệu và đều; 2) Phần lõi bên trong đỏ sẫm, ăn không có vị

chế biến thực phẩm không được sử dụng thuốc trừ

ngọt; 3) Hạt dưa màu trắng. Phần thuốc thúc sâu, phân bón, chất kích thích tăng trưởng hoa chín lưu lại trong dưa hấu có tác hại lớn đối với trái, chất bảo quản hóa học, các chất phụ gia, sức khỏe con người, có thể làm ảnh hưởng đến 34

35

https://thuviensach.vn

toàn, phù hợp với tiêu chuẩn quy định trong nước không sử dụng kỹ thuật gen, được các cơ quan và khu vực. Nông sản sạch không có nghĩa là chức năng nhà nước kiểm định cấp phép.

không dùng thuốc trừ sâu, phân bón hoặc là chất Trong ba sản phẩm nêu trên thì thực phẩm kích thích ra hoa kết trái mà là lấy việc phòng hữu cơ có yêu cầu cao nhất.

chống sâu bệnh bằng vật lý làm cơ sở, lấy việc 14. Tác h ại và c ác h p h ân b iệ t r au , q uả b ị

phòng tránh sâu bệnh bằng sinh học làm then ô n h iễm thu ố c tr ừ sâu, thu ố c kíc h th íc h chốt, nghiêm cấm sử dụng thuốc trừ sâu có độc tăng trư ở n g?

cao, có khả năng để lại dư lượng cao. Đối với thuốc trừ sâu có độc thấp cần khống chế sao cho không

- Cà chua: Cà chua đã bị ô nhiễm thuốc trừ sâu để lại dư lượng vượt quá quy định.

và thuốc kích thích tăng trưởng thường có một số

Thực phẩm sạch được sản xuất dựa vào phương đặc điểm hình dạng bất thường: 1) Đầu quả rất thức sản xuất đặc biệt trên nguyên tắc phát triển nhọn; 2) Phần thân quả méo, nứt; 3) Ngoài đỏ

liên tục tuần hoàn, sản phẩm phải có hàm lượng trong xanh. Điều này do cà chua bị phun một số

dinh dưỡng, an toàn, không ô nhiễm, phù hợp với loại thuốc kích thích tăng trưởng, thuốc thúc chín.

các tiêu chuẩn về thực phẩm sạch và thông qua Thuốc kích thích tăng trưởng trong thời gian các cơ quan chuyên môn xác nhận. Sản phẩm ngắn không kịp phân hủy sẽ lưu lại trong quả.

sạch phân thành loại A, loại AA. Trong quá trình Sau khi ăn vào, chất kích thích có trong cà chua sản xuất sản phẩm sạch loại A được phép sử dụng sẽ tích tụ trong cơ thể, ảnh hưởng đến khả năng các chất hóa học trong giới hạn nhất định. Đối với bài tiết của cơ thể, lâu dài có thể gây ung thư.

sản phẩm sạch loại AA, không cho phép sử dụng

- Dưa hấu: Trong quá trình trồng dưa hấu, một bất cứ loại hóa chất có hại nào, đồng thời chấp số kẻ hám lợi thường sử dụng thuốc thúc chín trái hành các tiêu chuẩn quy định của Nhà nước.

cây. Có thể phân biệt được dưa hấu nhiễm thuốc Thực phẩm hữu cơ là thực phẩm được sản xuất thúc chín trái cây dựa vào ba đặc điểm dưới đây: bằng phương thức và tiêu chuẩn của nông nghiệp 1) Sọc vàng và xanh lá cây trên vỏ dưa hấu không hữu cơ. Trong quá trình sản xuất nguyên liệu và đều; 2) Phần lõi bên trong đỏ sẫm, ăn không có vị

chế biến thực phẩm không được sử dụng thuốc trừ

ngọt; 3) Hạt dưa màu trắng. Phần thuốc thúc sâu, phân bón, chất kích thích tăng trưởng hoa chín lưu lại trong dưa hấu có tác hại lớn đối với trái, chất bảo quản hóa học, các chất phụ gia, sức khỏe con người, có thể làm ảnh hưởng đến 34

35

https://thuviensach.vn

chức năng của hệ bài tiết, sinh sản và miễn dịch 15. Làm giảm hàm lượ ng thuố c trừ sâu của cơ thể.

tro ng rau, quả b ị ô nhiễm như thế nào ?

- Kiwi: Kiwi được gọi là vua của loại quả có

- Phương pháp dùng nước tẩy rửa: Trước tiên nhiều vitamin C vì có chứa lượng lớn vitamin C.

dùng nước rửa sạch bên ngoài, sau đó ngâm rau Kiwi 20 năm trước chỉ to bằng quả óc chó lớn, quả từ 10 phút trở lên. Khi ngâm nên dùng nước nhưng hiện nay có kích thước như củ khoai tây, tẩy rửa hoa quả làm tăng khả năng bài thải dư

do người ta đã sử dụng một loại thuốc kích thích tăng trưởng "làm trái lớn nhanh". Làm như vậy, lượng thuốc trừ sâu. Cuối cùng, dùng nước sạch tuy có thể tăng sản lượng trên một đơn vị gieo rửa thêm một lần nữa. Nghiên cứu cho rằng, trồng, nhưng lại làm mất đi vị chua ngọt ban đầu, ngâm từ 10 - 60 phút dư lượng thuốc trừ sâu có gặp ngày mưa còn dễ bị mốc và thối. Thuốc kích thể giảm 15 - 60%, nếu như khi ngâm dùng nước thích tăng trưởng có thể làm ảnh hưởng đến chức tẩy rửa hoa quả thì dư lượng thuốc trừ sâu có thể

năng bài tiết của cơ thể.

giảm 50 - 80%.

- Rau hẹ: Người ta phải sử dụng một loại

- Phương pháp dùng chất kiềm để tẩy rửa: Đại thuốc trừ sâu photpho hữu cơ có tính độc mạnh đa số thuốc trừ sâu phospho trong môi trường để trừ bọ ăn thân hẹ. Điều này làm tăng dư

kiềm có khả năng phân giải rất nhanh. Pha 500 ml lượng thuốc trừ sâu trong rau hẹ. Đã có những nước sạch với 5 - 10 g chất kiềm sẽ tạo thành nước vụ trúng độc do ăn rau hẹ, gây hệ quả nghiêm kiềm. Hoa quả rửa sạch, ngâm nước kiềm từ 5 -

trọng ở một số địa phương.

- Khoai tây: Khoai tây sau khi chuyển thành 15 phút, sau đó dùng nước sạch rửa lại sẽ làm màu xanh, mọc mầm sẽ sinh ra một loại độc tố tự

giảm thiểu được dư lượng thuốc trừ sâu.

nhiên có nguy hại rất lớn đối với sức khỏe. Để

- Phương pháp trụng sơ qua nước sôi: Thuốc tránh khoai tây chuyển sang màu xanh và mọc trừ sâu cacbamat, có đặc điểm là tăng khả năng mầm, người ta dùng thuốc diệt khuẩn và diệt phân giải khi nhiệt độ tăng cao. Do đó, để rửa mầm tecnazene, nhưng dư lượng của tecnazene sạch thuốc trừ sâu cacbonat nên rửa sạch các loại trong khoai tây luôn vượt quá tiêu chuẩn. Tuy rau, sau đó ngâm vào nước sôi 2 - 5 phút, tiếp đó nhiên, dư lượng thuốc trừ sâu trong khoai tây rửa lại bằng nước rửa. Thực tế chứng minh, một thường ở phần vỏ. Do đó phải gọt vỏ khoai tây số loại rau như rau cần, đỗ, súp lơ... sau khi trụng trước khi đem nấu.

qua trong nước sôi có thể giảm thiểu đến 30% dư

36

37

https://thuviensach.vn

chức năng của hệ bài tiết, sinh sản và miễn dịch 15. Làm giảm hàm lượ ng thuố c trừ sâu của cơ thể.

tro ng rau, quả b ị ô nhiễm như thế nào ?

- Kiwi: Kiwi được gọi là vua của loại quả có

- Phương pháp dùng nước tẩy rửa: Trước tiên nhiều vitamin C vì có chứa lượng lớn vitamin C.

dùng nước rửa sạch bên ngoài, sau đó ngâm rau Kiwi 20 năm trước chỉ to bằng quả óc chó lớn, quả từ 10 phút trở lên. Khi ngâm nên dùng nước nhưng hiện nay có kích thước như củ khoai tây, tẩy rửa hoa quả làm tăng khả năng bài thải dư

do người ta đã sử dụng một loại thuốc kích thích tăng trưởng "làm trái lớn nhanh". Làm như vậy, lượng thuốc trừ sâu. Cuối cùng, dùng nước sạch tuy có thể tăng sản lượng trên một đơn vị gieo rửa thêm một lần nữa. Nghiên cứu cho rằng, trồng, nhưng lại làm mất đi vị chua ngọt ban đầu, ngâm từ 10 - 60 phút dư lượng thuốc trừ sâu có gặp ngày mưa còn dễ bị mốc và thối. Thuốc kích thể giảm 15 - 60%, nếu như khi ngâm dùng nước thích tăng trưởng có thể làm ảnh hưởng đến chức tẩy rửa hoa quả thì dư lượng thuốc trừ sâu có thể

năng bài tiết của cơ thể.

giảm 50 - 80%.

- Rau hẹ: Người ta phải sử dụng một loại

- Phương pháp dùng chất kiềm để tẩy rửa: Đại thuốc trừ sâu photpho hữu cơ có tính độc mạnh đa số thuốc trừ sâu phospho trong môi trường để trừ bọ ăn thân hẹ. Điều này làm tăng dư

kiềm có khả năng phân giải rất nhanh. Pha 500 ml lượng thuốc trừ sâu trong rau hẹ. Đã có những nước sạch với 5 - 10 g chất kiềm sẽ tạo thành nước vụ trúng độc do ăn rau hẹ, gây hệ quả nghiêm kiềm. Hoa quả rửa sạch, ngâm nước kiềm từ 5 -

trọng ở một số địa phương.

- Khoai tây: Khoai tây sau khi chuyển thành 15 phút, sau đó dùng nước sạch rửa lại sẽ làm màu xanh, mọc mầm sẽ sinh ra một loại độc tố tự

giảm thiểu được dư lượng thuốc trừ sâu.

nhiên có nguy hại rất lớn đối với sức khỏe. Để

- Phương pháp trụng sơ qua nước sôi: Thuốc tránh khoai tây chuyển sang màu xanh và mọc trừ sâu cacbamat, có đặc điểm là tăng khả năng mầm, người ta dùng thuốc diệt khuẩn và diệt phân giải khi nhiệt độ tăng cao. Do đó, để rửa mầm tecnazene, nhưng dư lượng của tecnazene sạch thuốc trừ sâu cacbonat nên rửa sạch các loại trong khoai tây luôn vượt quá tiêu chuẩn. Tuy rau, sau đó ngâm vào nước sôi 2 - 5 phút, tiếp đó nhiên, dư lượng thuốc trừ sâu trong khoai tây rửa lại bằng nước rửa. Thực tế chứng minh, một thường ở phần vỏ. Do đó phải gọt vỏ khoai tây số loại rau như rau cần, đỗ, súp lơ... sau khi trụng trước khi đem nấu.

qua trong nước sôi có thể giảm thiểu đến 30% dư

36

37

https://thuviensach.vn

lượng thuốc trừ sâu, sau đó nấu ở nhiệt độ cao thì máy xi măng, nhà máy chế tạo cao su, nhà máy có thể làm sạch đến 90% dư lượng thuốc trừ sâu.

nhiệt điện..., khí thải từ các loại phương tiện giao

- Gọt vỏ rau quả: Có một số rau quả như táo, thông, khí đốt dân dụng, nồi hơi sưởi ấm đều có khoai tây... dư lượng thuốc trừ sâu thường lưu trữ

thể tạo ra PAHs.

trên bề mặt, do đó sau khi rửa sạch, gọt vỏ là PAHs trong không khí có thể được hấp thụ qua phương pháp có hiệu quả trong việc loại trừ dư

các hạt nhỏ trong khí quyển, theo mưa rơi xuống lượng thuốc trừ sâu. Để an toàn, các loại quả

cánh đồng rau màu, hoa quả, ngũ cốc, gây ô thông thường đều phải gọt vỏ sau đó mới ăn.

nhiễm trực tiếp cho thực phẩm. Các loại thực vật

- Phương pháp lưu trữ: Lưu trữ củ, quả một trên cạn cũng có thể chứa nhiều PAHs do được thời gian, dư lượng thuốc trừ sâu sẽ dần dần phân trồng trên vùng đất ô nhiễm, các loại sinh vật giải hết. Nhưng phương pháp này chỉ phù hợp với dưới nước cũng có thể chứa nhiều PAHs do sinh một số loại sản phẩm. Nghiên cứu chỉ ra rằng, sống dưới nước ô nhiễm. Các chất hữu cơ dưới rau để dưới ánh nắng mặt trời 5 phút thì có thể

lòng đất nhờ tác dụng của vi sinh vật, cũng có thể

giảm thiểu đến 60% dư lượng thuốc trừ sâu hữu tạo thành các PAHs được thực vật hấp thụ. Các cơ và thủy ngân.

loài động vật giáp xác do có khả năng phân giải PAHs tương đối thấp, vì vậy trong cơ thể luôn tích 16. Hợ p c hất đ a vò ng thơ m ngưng tụ gây ô tụ một lượng tương đối nhiều benzen [α] và quỳ

nhiễm mô i trườ ng và ô nhiễm thực p hẩm tím. Ngoài ra, trong quá trình chế biến thực phẩm như thế nào ?

như hun, nướng luôn luôn có thể tạo ra số lượng Nhiều chất hữu cơ đa vòng thơm ngưng tụ

lớn PAHs. Từ đó có thể thấy, có rất nhiều con (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons - PAHs) gây ô đường PAHs gây ô nhiễm cho thực phẩm, cần mọi nhiễm môi trường. Tới nay đã phát hiện có trên người phải hết sức chú ý.

200 loại, trong đó nhiều loại có khả năng gây ung thư, như benzen [

17. Nhô m c ó nguy hại gì đ ố i vớ i c ơ thể?

α] và quỳ tím. Nguồn gốc của PAHs trong môi trường rất đa dạng. Mọi chất hữu Khi sử d ụng đ ồ dùng nhà b ếp b ằng nhô m đ ể

cơ bị bỏ hoang, bị đốt cháy hoặc sử dụng đều có c hế b iến thực p hẩm c ần c hú ý đ iều gì?

thể tạo ra PAHs. Quá trình xử lý nhiệt điện, sử

Nhôm là một nguyên tố tự nhiên, độc tính dụng nguyên liệu từ các nhà máy lọc dầu, nhà không cao nhưng nếu cơ thể tiếp nhận quá liều 38

39

https://thuviensach.vn

lượng thuốc trừ sâu, sau đó nấu ở nhiệt độ cao thì máy xi măng, nhà máy chế tạo cao su, nhà máy có thể làm sạch đến 90% dư lượng thuốc trừ sâu.

nhiệt điện..., khí thải từ các loại phương tiện giao

- Gọt vỏ rau quả: Có một số rau quả như táo, thông, khí đốt dân dụng, nồi hơi sưởi ấm đều có khoai tây... dư lượng thuốc trừ sâu thường lưu trữ

thể tạo ra PAHs.

trên bề mặt, do đó sau khi rửa sạch, gọt vỏ là PAHs trong không khí có thể được hấp thụ qua phương pháp có hiệu quả trong việc loại trừ dư

các hạt nhỏ trong khí quyển, theo mưa rơi xuống lượng thuốc trừ sâu. Để an toàn, các loại quả

cánh đồng rau màu, hoa quả, ngũ cốc, gây ô thông thường đều phải gọt vỏ sau đó mới ăn.

nhiễm trực tiếp cho thực phẩm. Các loại thực vật

- Phương pháp lưu trữ: Lưu trữ củ, quả một trên cạn cũng có thể chứa nhiều PAHs do được thời gian, dư lượng thuốc trừ sâu sẽ dần dần phân trồng trên vùng đất ô nhiễm, các loại sinh vật giải hết. Nhưng phương pháp này chỉ phù hợp với dưới nước cũng có thể chứa nhiều PAHs do sinh một số loại sản phẩm. Nghiên cứu chỉ ra rằng, sống dưới nước ô nhiễm. Các chất hữu cơ dưới rau để dưới ánh nắng mặt trời 5 phút thì có thể

lòng đất nhờ tác dụng của vi sinh vật, cũng có thể

giảm thiểu đến 60% dư lượng thuốc trừ sâu hữu tạo thành các PAHs được thực vật hấp thụ. Các cơ và thủy ngân.

loài động vật giáp xác do có khả năng phân giải PAHs tương đối thấp, vì vậy trong cơ thể luôn tích 16. Hợ p c hất đ a vò ng thơ m ngưng tụ gây ô tụ một lượng tương đối nhiều benzen [α] và quỳ

nhiễm mô i trườ ng và ô nhiễm thực p hẩm tím. Ngoài ra, trong quá trình chế biến thực phẩm như thế nào ?

như hun, nướng luôn luôn có thể tạo ra số lượng Nhiều chất hữu cơ đa vòng thơm ngưng tụ

lớn PAHs. Từ đó có thể thấy, có rất nhiều con (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons - PAHs) gây ô đường PAHs gây ô nhiễm cho thực phẩm, cần mọi nhiễm môi trường. Tới nay đã phát hiện có trên người phải hết sức chú ý.

200 loại, trong đó nhiều loại có khả năng gây ung thư, như benzen [

17. Nhô m c ó nguy hại gì đ ố i vớ i c ơ thể?

α] và quỳ tím. Nguồn gốc của PAHs trong môi trường rất đa dạng. Mọi chất hữu Khi sử d ụng đ ồ dùng nhà b ếp b ằng nhô m đ ể

cơ bị bỏ hoang, bị đốt cháy hoặc sử dụng đều có c hế b iến thực p hẩm c ần c hú ý đ iều gì?

thể tạo ra PAHs. Quá trình xử lý nhiệt điện, sử

Nhôm là một nguyên tố tự nhiên, độc tính dụng nguyên liệu từ các nhà máy lọc dầu, nhà không cao nhưng nếu cơ thể tiếp nhận quá liều 38

39

https://thuviensach.vn

lượng thì sẽ rất có hại. Điều này bởi vì nhôm làm tăng cường vai trò bảo vệ lớp bên trong để chống nhiễu loạn khả năng chuyển hóa photpho trong cơ

oxy hóa, cho nên không sử dụng giấy nhám hoặc thể, ức chế hoạt tính enzym protein trong dạ dày, sợi cuốn bằng kim loại để rửa đáy nồi và thành dẫn đến chức năng tiêu hóa bị rối loạn; nếu dư

nồi. (3) Thời gian đun nấu bằng nồi nhôm không lượng nhôm trong cơ thể quá cao sẽ dẫn đến tế

được quá lâu, bởi vì khi thời gian đun nấu càng bào não bị thoái hóa, xương bị tổn thương, đồng lâu thì lượng nhôm thâm nhập vào đồ ăn càng thời xuất hiện những khó khăn về phát triển trí nhiều. (4) Không được dùng nồi nhôm để lưu giữ

tuệ, ngu si, đần độn.

các đồ ăn có tính axit mạnh, chất kiềm, hoặc quá Nhôm thâm nhập vào cơ thể theo hai con mặn tránh nhôm bị ăn mòn và ngấm vào thực đường chính: sử dụng các chế phẩm có nhôm; phẩm. (5) Dụng cụ nấu nướng bằng nhôm dùng thông qua ăn uống. Sử dụng rộng rãi các chế

xong phải rửa sạch bằng xà phòng hoặc chất tẩy, phẩm nhôm và hàm lượng nhôm trong cơ thể tăng sau đó phơi khô để duy trì được lớp màng bảo vệ, cao có quan hệ mật thiết với nhau. Đun nước bằng tránh bị các chất khác ăn mòn.

ấm sắt hàm lượng nhôm trong nước khoảng 25 -

18. Những c hất p hụ gia phi p háp thườ ng 29 mg/L, đun nước bằng ấm nhôm thì tùy theo gặp tro ng thực p hẩm là gì? Chúng c ó nguy thời gian đun khác nhau hàm lượng nhôm trong hại gì đ ố i vớ i sức khỏ e c o n ngườ i?

nước là 216 - 4631 mg/L. Nếu sử dụng nước này Chất phụ gia phi pháp trong thực phẩm là các lâu dài thì nguy hại đối với sức khỏe là rất lớn.

hóa chất công nghiệp độc hại gây nguy hiểm cho Để phòng hoặc giảm thiểu nhôm xâm nhập vào sức khỏe con người. Sau đây là những chất phụ

cơ thể khi sử dụng đồ dùng nhà bếp bằng nhôm để

gia phi pháp thường gặp trong thực phẩm cực kỳ

chế biến thức ăn, cần áp dụng các biện pháp sau nguy hại:

đây: (1) Không sử dụng đồ dùng nhà bếp bằng

- Formaldehyt: Sử dụng forrmaldehyt để tạo nhôm đồng thời với đồ dùng khác bằng sắt. Bởi vì bọt nước cho các loại thực phẩm (mực, hải sâm, khi nhôm và sắt được dùng chung trong nấu các tôm nõn, đậu phụ lá,...), sau khi ăn phải, nhẹ thì món ăn có nước chúng sẽ tạo thành chì hóa học, có phản ứng như tiêu hóa không tốt, buồn nôn, ói làm cho nhôm không ngừng bị ăn mòn và xâm mửa, nặng thì gây viêm gan, viêm thận và trúng nhập vào thức ăn. (2) Màng ôxit của nồi nhôm độc axit.

40

41

https://thuviensach.vn

lượng thì sẽ rất có hại. Điều này bởi vì nhôm làm tăng cường vai trò bảo vệ lớp bên trong để chống nhiễu loạn khả năng chuyển hóa photpho trong cơ

oxy hóa, cho nên không sử dụng giấy nhám hoặc thể, ức chế hoạt tính enzym protein trong dạ dày, sợi cuốn bằng kim loại để rửa đáy nồi và thành dẫn đến chức năng tiêu hóa bị rối loạn; nếu dư

nồi. (3) Thời gian đun nấu bằng nồi nhôm không lượng nhôm trong cơ thể quá cao sẽ dẫn đến tế

được quá lâu, bởi vì khi thời gian đun nấu càng bào não bị thoái hóa, xương bị tổn thương, đồng lâu thì lượng nhôm thâm nhập vào đồ ăn càng thời xuất hiện những khó khăn về phát triển trí nhiều. (4) Không được dùng nồi nhôm để lưu giữ

tuệ, ngu si, đần độn.

các đồ ăn có tính axit mạnh, chất kiềm, hoặc quá Nhôm thâm nhập vào cơ thể theo hai con mặn tránh nhôm bị ăn mòn và ngấm vào thực đường chính: sử dụng các chế phẩm có nhôm; phẩm. (5) Dụng cụ nấu nướng bằng nhôm dùng thông qua ăn uống. Sử dụng rộng rãi các chế

xong phải rửa sạch bằng xà phòng hoặc chất tẩy, phẩm nhôm và hàm lượng nhôm trong cơ thể tăng sau đó phơi khô để duy trì được lớp màng bảo vệ, cao có quan hệ mật thiết với nhau. Đun nước bằng tránh bị các chất khác ăn mòn.

ấm sắt hàm lượng nhôm trong nước khoảng 25 -

18. Những c hất p hụ gia phi p háp thườ ng 29 mg/L, đun nước bằng ấm nhôm thì tùy theo gặp tro ng thực p hẩm là gì? Chúng c ó nguy thời gian đun khác nhau hàm lượng nhôm trong hại gì đ ố i vớ i sức khỏ e c o n ngườ i?

nước là 216 - 4631 mg/L. Nếu sử dụng nước này Chất phụ gia phi pháp trong thực phẩm là các lâu dài thì nguy hại đối với sức khỏe là rất lớn.

hóa chất công nghiệp độc hại gây nguy hiểm cho Để phòng hoặc giảm thiểu nhôm xâm nhập vào sức khỏe con người. Sau đây là những chất phụ

cơ thể khi sử dụng đồ dùng nhà bếp bằng nhôm để

gia phi pháp thường gặp trong thực phẩm cực kỳ

chế biến thức ăn, cần áp dụng các biện pháp sau nguy hại:

đây: (1) Không sử dụng đồ dùng nhà bếp bằng

- Formaldehyt: Sử dụng forrmaldehyt để tạo nhôm đồng thời với đồ dùng khác bằng sắt. Bởi vì bọt nước cho các loại thực phẩm (mực, hải sâm, khi nhôm và sắt được dùng chung trong nấu các tôm nõn, đậu phụ lá,...), sau khi ăn phải, nhẹ thì món ăn có nước chúng sẽ tạo thành chì hóa học, có phản ứng như tiêu hóa không tốt, buồn nôn, ói làm cho nhôm không ngừng bị ăn mòn và xâm mửa, nặng thì gây viêm gan, viêm thận và trúng nhập vào thức ăn. (2) Màng ôxit của nồi nhôm độc axit.

40

41

https://thuviensach.vn

- Dầu khoáng: Sử dụng các loại dầu trong công trong các loại rau quả và có thể gây nguy hiểm nghiệp như các loại dầu khoáng trộn lẫn gạo, làm cho sức khỏe, nhất là đối với trẻ em.

cho gạo cũ, mốc trở nên láng bóng để bán với giá Ăn nhiều thực phẩm chứa thuốc trừ sâu này, cao. Loại gạo như vậy có thể gây nguy hại đến sức trẻ em sẽ dễ bị mắc chứng rối loạn tăng động khỏe con người.

giảm chú ý (ADHD), không thể ngồi yên, chú ý

- Clenbuterol: Thêm clenbuterol vào thức ăn được lâu, hay hành động một cách bộc phát, gia súc, làm cho thịt gia súc không bảo đảm an không kìm chế được.

toàn đối với sức khỏe con người.

Để tránh ăn phải hóa chất độc hại này nên

- Urê và 2,4 D: trong quá trình sản xuất giá đỗ

chọn các loại trái cây và rau củ hữu cơ, rửa thật sử dụng urê và thuốc diệt cỏ 2,4 D có chất gây ung sạch trước khi ăn.

2. Đioxin

thư, làm cho giá đỗ không có rễ, nhìn bên ngoài Theo Tổ chức Y tế thế giới và nhiều nghiên cứu đẹp, sản lượng cao, nhưng lại nguy hại rất lớn đối trước đó đã khẳng định, chất đioxin là hợp chất với sức khỏe.

hóa học vô cùng độc hại. Tuy nhiên, chúng lại

- Thuốc nhuộm công nghiệp: trứng vịt muối đỏ

đang có nhiều trong thực phẩm hằng ngày như

trong quá trình ướp có thể sử dụng thuốc nhuộm thịt, sữa, cá.

công nghiệp, gây ung thư và dị tật.

Khi ăn nhiều thực phẩm bị phơi nhiễm đioxin, Ngoài những chất phụ gia độc hại kể trên, còn chức năng sinh sản và phát triển, nội tiết, hệ

có rất nhiều chất phụ gia phi pháp khác như, chất miễn dịch của người bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

tẩy trắng công nghiệp chì hoặc đồng, ămiăng...

Để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm hóa chất này, Những loại chất phụ gia phi pháp đều có thể gây bạn nên chú ý lựa chọn các thực phẩm hữu cơ, ảnh hưởng xấu đối với sức khỏe con người.

giảm tiêu thụ các sản phẩm thịt đỏ (thịt bò, lợn...).

3. Chất tạo màu nhân tạo caramel 19. Năm hó a c hất đ ộ c hại tro ng thực p hẩm Những chất tạo màu nhân tạo này có nhiều hằng ngày?

trong các thực phẩm và đồ uống. Đặc biệt, chúng 1. Thuốc trừ sâu photphat hữu cơ

được sử dụng phổ biến nhiều trong cola.

Đây là một trong những loại thuốc trừ sâu phổ

Hầu hết các chất tạo màu này thường được tạo biến nhất trong nông nghiệp. Chúng có nhiều ra bằng cách đun nóng sirô ngô với hợp chất 42

43

https://thuviensach.vn

- Dầu khoáng: Sử dụng các loại dầu trong công trong các loại rau quả và có thể gây nguy hiểm nghiệp như các loại dầu khoáng trộn lẫn gạo, làm cho sức khỏe, nhất là đối với trẻ em.

cho gạo cũ, mốc trở nên láng bóng để bán với giá Ăn nhiều thực phẩm chứa thuốc trừ sâu này, cao. Loại gạo như vậy có thể gây nguy hại đến sức trẻ em sẽ dễ bị mắc chứng rối loạn tăng động khỏe con người.

giảm chú ý (ADHD), không thể ngồi yên, chú ý

- Clenbuterol: Thêm clenbuterol vào thức ăn được lâu, hay hành động một cách bộc phát, gia súc, làm cho thịt gia súc không bảo đảm an không kìm chế được.

toàn đối với sức khỏe con người.

Để tránh ăn phải hóa chất độc hại này nên

- Urê và 2,4 D: trong quá trình sản xuất giá đỗ

chọn các loại trái cây và rau củ hữu cơ, rửa thật sử dụng urê và thuốc diệt cỏ 2,4 D có chất gây ung sạch trước khi ăn.

2. Đioxin

thư, làm cho giá đỗ không có rễ, nhìn bên ngoài Theo Tổ chức Y tế thế giới và nhiều nghiên cứu đẹp, sản lượng cao, nhưng lại nguy hại rất lớn đối trước đó đã khẳng định, chất đioxin là hợp chất với sức khỏe.

hóa học vô cùng độc hại. Tuy nhiên, chúng lại

- Thuốc nhuộm công nghiệp: trứng vịt muối đỏ

đang có nhiều trong thực phẩm hằng ngày như

trong quá trình ướp có thể sử dụng thuốc nhuộm thịt, sữa, cá.

công nghiệp, gây ung thư và dị tật.

Khi ăn nhiều thực phẩm bị phơi nhiễm đioxin, Ngoài những chất phụ gia độc hại kể trên, còn chức năng sinh sản và phát triển, nội tiết, hệ

có rất nhiều chất phụ gia phi pháp khác như, chất miễn dịch của người bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

tẩy trắng công nghiệp chì hoặc đồng, ămiăng...

Để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm hóa chất này, Những loại chất phụ gia phi pháp đều có thể gây bạn nên chú ý lựa chọn các thực phẩm hữu cơ, ảnh hưởng xấu đối với sức khỏe con người.

giảm tiêu thụ các sản phẩm thịt đỏ (thịt bò, lợn...).

3. Chất tạo màu nhân tạo caramel 19. Năm hó a c hất đ ộ c hại tro ng thực p hẩm Những chất tạo màu nhân tạo này có nhiều hằng ngày?

trong các thực phẩm và đồ uống. Đặc biệt, chúng 1. Thuốc trừ sâu photphat hữu cơ

được sử dụng phổ biến nhiều trong cola.

Đây là một trong những loại thuốc trừ sâu phổ

Hầu hết các chất tạo màu này thường được tạo biến nhất trong nông nghiệp. Chúng có nhiều ra bằng cách đun nóng sirô ngô với hợp chất 42

43

https://thuviensach.vn

ammoni, axit và kiềm. Song thực tế trong quá 20. Chất tạo ngọ t nhân tạo asp ac tam c ó an trình này, các hợp chất ammoni sẽ gây nên phản to àn hay khô ng?

ứng hóa học tạo ra hai loại chất gây ung thư.

Aspactam là một chất tạo ngọt thay thế đường, Để giảm và tránh nguy cơ mắc bệnh, nên tránh được tìm thấy trong các loại sođa ăn kiêng, đồ ăn ăn uống những thực phẩm có chất tạo màu.

vặt, sữa chua và một số loại thực phẩm khác. Có ý 4. Chất bảo quản BHA (butylated hydroxyanisole) kiến cho rằng ngộ độc aspactam có thể dẫn tới các Trong thực phẩm như xúc xích, khoai tây bệnh lý nghiêm trọng như bệnh đa xơ cứng và chiên, đồ hộp... hiện có rất nhiều chất bảo quản lupus. Vậy chất tạo ngọt nhân tạo có gây nguy BHA. Song thực tế, nếu không cẩn trọng, chất bảo hiểm cho sức khỏe con người hay không?

quản này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ nội tiết, sự phát triển và sinh sản, chức năng miễn Aspactam là một chất hóa học tổng hợp kết hợp dịch và thần kinh.

bởi hai thành phần: axit aspactic và phenylalanin.

Để hạn chế các tác động nguy hiểm của BHA, Axit aspactic là một axit amin không thiết bạn nên tránh xa các loại thực phẩm chế biến sẵn yếu được tìm thấy trong cơ thể người và đường chứa chất bảo quản.

mía. Cơ thể sử dụng axit aspactic để tạo ra các 5. Thạch tín

hocmon và hỗ trợ cho hoạt động bình thường Là một chất độc, thường có trong các mạch của hệ thần kinh. Các nguồn chứa axit aspactic nước ngầm, từ đó thạch tín nhiễm vào nguồn nước khác bao gồm đậu, các loại hạt, quả hạch, thịt tưới tiêu và trong đất trồng. Đây là nguyên nhân bò, trứng và cá hồi.

gây ô nhiễm đất nông nghiệp, nước sinh hoạt và Phenylalanin là một axit amin thiết yếu có một số thực phẩm như gạo.

Nếu hấp thụ hóa chất độc hại này lâu dài có trong sữa của động vật có vú nhưng cơ thể

thể dẫn đến ung thư và tổn thương da, ảnh hưởng không thể tự sản xuất được chúng. Con người đến sự phát triển, các bệnh tim mạch, thần kinh lấy axit amin này từ thức ăn. Cơ thể sử dụng và tiểu đường.

phenylalanin để tạo ra protein, hocmon và là chất Để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm thạch tín, nên dẫn truyền thần kinh của não bộ. Các nguồn giàu vo gạo thật kỹ trước khi nấu, tránh sử dụng nước phenylalanin bao gồm thịt nạc, các sản phẩm từ

chưa qua xử lý.

bơ sữa, các loại hạt và quả hạch.

44

45

https://thuviensach.vn

ammoni, axit và kiềm. Song thực tế trong quá 20. Chất tạo ngọ t nhân tạo asp ac tam c ó an trình này, các hợp chất ammoni sẽ gây nên phản to àn hay khô ng?

ứng hóa học tạo ra hai loại chất gây ung thư.

Aspactam là một chất tạo ngọt thay thế đường, Để giảm và tránh nguy cơ mắc bệnh, nên tránh được tìm thấy trong các loại sođa ăn kiêng, đồ ăn ăn uống những thực phẩm có chất tạo màu.

vặt, sữa chua và một số loại thực phẩm khác. Có ý 4. Chất bảo quản BHA (butylated hydroxyanisole) kiến cho rằng ngộ độc aspactam có thể dẫn tới các Trong thực phẩm như xúc xích, khoai tây bệnh lý nghiêm trọng như bệnh đa xơ cứng và chiên, đồ hộp... hiện có rất nhiều chất bảo quản lupus. Vậy chất tạo ngọt nhân tạo có gây nguy BHA. Song thực tế, nếu không cẩn trọng, chất bảo hiểm cho sức khỏe con người hay không?

quản này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ nội tiết, sự phát triển và sinh sản, chức năng miễn Aspactam là một chất hóa học tổng hợp kết hợp dịch và thần kinh.

bởi hai thành phần: axit aspactic và phenylalanin.

Để hạn chế các tác động nguy hiểm của BHA, Axit aspactic là một axit amin không thiết bạn nên tránh xa các loại thực phẩm chế biến sẵn yếu được tìm thấy trong cơ thể người và đường chứa chất bảo quản.

mía. Cơ thể sử dụng axit aspactic để tạo ra các 5. Thạch tín

hocmon và hỗ trợ cho hoạt động bình thường Là một chất độc, thường có trong các mạch của hệ thần kinh. Các nguồn chứa axit aspactic nước ngầm, từ đó thạch tín nhiễm vào nguồn nước khác bao gồm đậu, các loại hạt, quả hạch, thịt tưới tiêu và trong đất trồng. Đây là nguyên nhân bò, trứng và cá hồi.

gây ô nhiễm đất nông nghiệp, nước sinh hoạt và Phenylalanin là một axit amin thiết yếu có một số thực phẩm như gạo.

Nếu hấp thụ hóa chất độc hại này lâu dài có trong sữa của động vật có vú nhưng cơ thể

thể dẫn đến ung thư và tổn thương da, ảnh hưởng không thể tự sản xuất được chúng. Con người đến sự phát triển, các bệnh tim mạch, thần kinh lấy axit amin này từ thức ăn. Cơ thể sử dụng và tiểu đường.

phenylalanin để tạo ra protein, hocmon và là chất Để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm thạch tín, nên dẫn truyền thần kinh của não bộ. Các nguồn giàu vo gạo thật kỹ trước khi nấu, tránh sử dụng nước phenylalanin bao gồm thịt nạc, các sản phẩm từ

chưa qua xử lý.

bơ sữa, các loại hạt và quả hạch.

44

45

https://thuviensach.vn

Khi hai thành phần này kết hợp với nhau sẽ

cộng đồng, nhiều nhà sản xuất không lựa chọn tạo ra một chất có độ ngọt gấp 200 lần so với aspactam để cho vào sản phẩm. Nếu bạn bị dị

đường thông thường. Do vậy, các nhà sản xuất chỉ

ứng với aspactam, hãy tránh sử dụng các sản cần thêm một lượng rất nhỏ chất tạo ngọt này vào phẩm chứa aspactam bằng cách đọc kỹ nhãn thực phẩm mà vẫn tạo ra được độ ngọt đạt yêu sản phẩm và lựa chọn những sản phẩm không cầu và tạo ra rất ít năng lượng.

chứa aspactam.

Qua các thông tin của một số nghiên cứu về

21. Tro ng c ác thực phẩm hun khó i, c hiên aspactam và các vấn đề sức khỏe có liên quan, rán, q uay, nướ ng, ướp muố i,... c ó những c hất trong đa số các trường hợp, bên cạnh khả năng đ ộ c hại gì?

gây rối loạn cảm xúc, aspactam không hề có mối liên hệ nào với bệnh động kinh, đa xơ cứng, lupus Áp dụng các kỹ thuật khác nhau để chế biến hay các căn bệnh khác.

thực phẩm như hun khói, chiên, rán, quay, Các tổ chức sau đây đã chấp nhận sử dụng nướng, ướp, muối, khử trùng nhiệt độ cao, chiếu aspactam như một chất tạo ngọt an toàn thay xạ khử trùng, đông lạnh... có thể cải thiện được thế đường:

chất lượng và nâng cao tính thẩm mỹ của thực

 Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa phẩm, nâng cao khả năng tiêu hóa và chất dinh Kỳ (FDA)

dưỡng, tăng mùi vị của thực phẩm, khử trùng các vi sinh vật có hại, làm cho các chất có độc

 Ủy ban Chuyên gia quốc tế về Phụ gia thực như các chất ức chế, chất lectin... mất đi tác hại phẩm (JECFA)

của chúng.

 Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Nhưng các quá trình chế biến này cũng gây ra hợp quốc (FAO)

những thay đổi về thành phần thực phẩm, như

 Cơ quan An toàn thực phẩm châu Âu (EFSA) quá trình chiên rán, quay, nướng, hun khói thông thường có thể làm cho axit amin trong thực phẩm,

 Tổ chức Y tế thế giới (WHO) protein, đường, hydrat cacbon, xenluloza, lipit bị

Không có tổ chức nào đưa ra khái niệm về tình giảm thiểu đáng kể, thậm chí còn tạo ra những trạng ngộ độc aspactam.

chất độc hại có thể gây ung thư, như chất PAHs, Tuy nhiên, do sự gia tăng những mối lo ngại từ

các amin dị vòng và N-nitrosamin. Trong quá 46

47

https://thuviensach.vn

Khi hai thành phần này kết hợp với nhau sẽ

cộng đồng, nhiều nhà sản xuất không lựa chọn tạo ra một chất có độ ngọt gấp 200 lần so với aspactam để cho vào sản phẩm. Nếu bạn bị dị

đường thông thường. Do vậy, các nhà sản xuất chỉ

ứng với aspactam, hãy tránh sử dụng các sản cần thêm một lượng rất nhỏ chất tạo ngọt này vào phẩm chứa aspactam bằng cách đọc kỹ nhãn thực phẩm mà vẫn tạo ra được độ ngọt đạt yêu sản phẩm và lựa chọn những sản phẩm không cầu và tạo ra rất ít năng lượng.

chứa aspactam.

Qua các thông tin của một số nghiên cứu về

21. Tro ng c ác thực phẩm hun khó i, c hiên aspactam và các vấn đề sức khỏe có liên quan, rán, q uay, nướ ng, ướp muố i,... c ó những c hất trong đa số các trường hợp, bên cạnh khả năng đ ộ c hại gì?

gây rối loạn cảm xúc, aspactam không hề có mối liên hệ nào với bệnh động kinh, đa xơ cứng, lupus Áp dụng các kỹ thuật khác nhau để chế biến hay các căn bệnh khác.

thực phẩm như hun khói, chiên, rán, quay, Các tổ chức sau đây đã chấp nhận sử dụng nướng, ướp, muối, khử trùng nhiệt độ cao, chiếu aspactam như một chất tạo ngọt an toàn thay xạ khử trùng, đông lạnh... có thể cải thiện được thế đường:

chất lượng và nâng cao tính thẩm mỹ của thực

 Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa phẩm, nâng cao khả năng tiêu hóa và chất dinh Kỳ (FDA)

dưỡng, tăng mùi vị của thực phẩm, khử trùng các vi sinh vật có hại, làm cho các chất có độc

 Ủy ban Chuyên gia quốc tế về Phụ gia thực như các chất ức chế, chất lectin... mất đi tác hại phẩm (JECFA)

của chúng.

 Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Nhưng các quá trình chế biến này cũng gây ra hợp quốc (FAO)

những thay đổi về thành phần thực phẩm, như

 Cơ quan An toàn thực phẩm châu Âu (EFSA) quá trình chiên rán, quay, nướng, hun khói thông thường có thể làm cho axit amin trong thực phẩm,

 Tổ chức Y tế thế giới (WHO) protein, đường, hydrat cacbon, xenluloza, lipit bị

Không có tổ chức nào đưa ra khái niệm về tình giảm thiểu đáng kể, thậm chí còn tạo ra những trạng ngộ độc aspactam.

chất độc hại có thể gây ung thư, như chất PAHs, Tuy nhiên, do sự gia tăng những mối lo ngại từ

các amin dị vòng và N-nitrosamin. Trong quá 46

47

https://thuviensach.vn

trình quay nướng thực phẩm là động vật các giọt Do đó, những đồ ăn như cá nướng, thịt nướng, mỡ rơi xuống có các benzen gây ung thư và hàm mực nướng, thịt dê nướng, cánh gà nướng thường lượng α pyrene rất cao. Các chất gây ung thư do thấy ở các hàng quán hiện nay, tiềm ẩn nguy cơ

quá trình chế biến thực phẩm tạo ra đã được chứng gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Vì vậy, nên hạn minh có khả năng gây ung thư cao. Ở nước ta, thói chế ăn các loại thực phẩm quay, nướng trực tiếp quen ăn thịt hun khói, nướng và dưa muối đã làm trên lửa.

tăng số bệnh nhân bị ung thư dạ dày.

Ngoài ra, sử dụng lại nhiều lần dầu chiên rán Ngoài ra, trong quá trình chế biến thực phẩm, thực phẩm dưới nhiệt độ cao cũng tạo ra các phản các thiết bị, dụng cụ, máy móc vận chuyển ứng hóa học và oxy hóa phức tạp, từ đó tạo ra một nguyên liệu, bao bì đóng gói... cũng có thể làm cho loạt các hóa chất epoxit, peroxit, hợp chất béo và thực phẩm bị ô nhiễm.

hợp chất lipit có gốc tự do. Những chất này đều có hoạt tính gây ung thư. Vì vậy, cũng nên hạn chế

22. Thư ờ n g ăn c ác lo ại th ịt hu n kh ó i, tái sử dụng dầu ăn để chiên rán.

q uay nư ớ n g v à c hiên r án c ó n guy c ơ gây u n g thư kh ô n g?

23. Ăn mặn c ó tác hại như thế nào ? Mộ t Thường xuyên sử dụng các loại thịt hun khói, ngày ăn b ao nhiêu gam muố i là đ ủ?

quay nướng và chiên rán có thể dẫn tới ung thư

Ăn mặn có thể dẫn tới một số bệnh sau: đường tiêu hóa. Các loại chất béo, cholesterol, Tăng huyết áp:

protein, đường trong thịt động vật khi nướng dưới Ăn mặn thường xuyên sẽ làm tăng huyết áp.

nhiệt độ cao (800 - 1000ºC) xảy ra hiện tượng Tăng huyết áp dẫn đến nguy cơ cao bị đau tim, nhiệt phân, thông qua quá trình phân giải và đột quỵ và bệnh thận.

tổng hợp tạo ra lượng lớn hydrocacbon. Chất gây Ăn mặn làm tăng tính thấm của màng tế bào ung thư chủ yếu trong các loại thực phẩm hun đối với natri, ion natri sẽ chuyển nhiều vào tế bào khói, quay nướng và chiên rán là hydrocacbon, cơ trơn của thành mạch máu, gây tăng nước trong trong đó chủ yếu là 3, 4-benzen [α] và quỳ tím. Đã tế bào, tăng trương lực của thành mạch, gây co phát hiện được hơn 200 loại chất gây ô nhiễm môi mạch, tăng sức cản ngoại vi, dẫn đến tăng huyết trường và thực phẩm chủ yếu có khả năng gây áp. Việc ăn nhiều muối cộng thêm các yếu tố

ung thư mạnh.

stress trong cuộc sống sẽ làm tăng hoạt động của 48

49

https://thuviensach.vn

trình quay nướng thực phẩm là động vật các giọt Do đó, những đồ ăn như cá nướng, thịt nướng, mỡ rơi xuống có các benzen gây ung thư và hàm mực nướng, thịt dê nướng, cánh gà nướng thường lượng α pyrene rất cao. Các chất gây ung thư do thấy ở các hàng quán hiện nay, tiềm ẩn nguy cơ

quá trình chế biến thực phẩm tạo ra đã được chứng gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Vì vậy, nên hạn minh có khả năng gây ung thư cao. Ở nước ta, thói chế ăn các loại thực phẩm quay, nướng trực tiếp quen ăn thịt hun khói, nướng và dưa muối đã làm trên lửa.

tăng số bệnh nhân bị ung thư dạ dày.

Ngoài ra, sử dụng lại nhiều lần dầu chiên rán Ngoài ra, trong quá trình chế biến thực phẩm, thực phẩm dưới nhiệt độ cao cũng tạo ra các phản các thiết bị, dụng cụ, máy móc vận chuyển ứng hóa học và oxy hóa phức tạp, từ đó tạo ra một nguyên liệu, bao bì đóng gói... cũng có thể làm cho loạt các hóa chất epoxit, peroxit, hợp chất béo và thực phẩm bị ô nhiễm.

hợp chất lipit có gốc tự do. Những chất này đều có hoạt tính gây ung thư. Vì vậy, cũng nên hạn chế

22. Thư ờ n g ăn c ác lo ại th ịt hu n kh ó i, tái sử dụng dầu ăn để chiên rán.

q uay nư ớ n g v à c hiên r án c ó n guy c ơ gây u n g thư kh ô n g?

23. Ăn mặn c ó tác hại như thế nào ? Mộ t Thường xuyên sử dụng các loại thịt hun khói, ngày ăn b ao nhiêu gam muố i là đ ủ?

quay nướng và chiên rán có thể dẫn tới ung thư

Ăn mặn có thể dẫn tới một số bệnh sau: đường tiêu hóa. Các loại chất béo, cholesterol, Tăng huyết áp:

protein, đường trong thịt động vật khi nướng dưới Ăn mặn thường xuyên sẽ làm tăng huyết áp.

nhiệt độ cao (800 - 1000ºC) xảy ra hiện tượng Tăng huyết áp dẫn đến nguy cơ cao bị đau tim, nhiệt phân, thông qua quá trình phân giải và đột quỵ và bệnh thận.

tổng hợp tạo ra lượng lớn hydrocacbon. Chất gây Ăn mặn làm tăng tính thấm của màng tế bào ung thư chủ yếu trong các loại thực phẩm hun đối với natri, ion natri sẽ chuyển nhiều vào tế bào khói, quay nướng và chiên rán là hydrocacbon, cơ trơn của thành mạch máu, gây tăng nước trong trong đó chủ yếu là 3, 4-benzen [α] và quỳ tím. Đã tế bào, tăng trương lực của thành mạch, gây co phát hiện được hơn 200 loại chất gây ô nhiễm môi mạch, tăng sức cản ngoại vi, dẫn đến tăng huyết trường và thực phẩm chủ yếu có khả năng gây áp. Việc ăn nhiều muối cộng thêm các yếu tố

ung thư mạnh.

stress trong cuộc sống sẽ làm tăng hoạt động của 48

49

https://thuviensach.vn

hệ thần kinh giao cảm, gây co mạch, tăng sức cản Đối với người bình thường không bị tăng huyết ngoại vi và tăng huyết áp.

áp, không bị thừa cân, không mắc các bệnh phải Loét dạ dày và tá tràng:

kiêng mặn cũng chỉ nên ăn 6 - 8 g muối một ngày.

Muối tương tác với Helicobacter pylori - là vi Những người từ 45 tuổi trở lên nên ăn hạn chế

khuẩn gây viêm loét dạ dày và tá tràng. Vi khuẩn muối. Đối với trẻ em khi bắt đầu ăn bổ sung cũng này thường được tìm thấy ở nhiều người, cả

nên tập thói quen ăn nhạt. Khi nấu bột có thể

những người không có triệu chứng. Chúng là không cần cho thêm muối, nhất là trong những nguyên nhân gây ra 80 - 90% các vết loét tá tràng trường hợp trộn thêm sữa bột, pho mát vào bột, và dạ dày.

cháo; vì bản thân muối trong thức ăn cũng đã đủ

Ung thư:

cho nhu cầu của trẻ.

Một nghiên cứu của Nhật cho rằng những 24. Dưa muối có nguy hại gì đối với cơ thể?

người thường xuyên ăn mặn có nguy cơ bị ung thư

dạ dày cao gấp hai lần so với những người khác.

Dưa muối là một trong những thực phẩm Ảnh hưởng sinh lý:

truyền thống của người Việt. Tuy nhiên không Ăn quá mặn là một trong những nguyên nhân nên ăn nhiều, càng không nên ăn dưa muối chưa khiến đàn ông yếu sinh lý. Ăn mặn ảnh hưởng kỹ, có thể trúng độc do dưa bị nhiễm vi sinh vật đến hoạt động của thận, kéo theo những tác động gây hại trong khi muối. Hơn nữa, dưa muối bị

xấu tới sự sinh trưởng, phát dục, chất lượng tinh khú, có khả năng gây ung thư cao. Trong dưa trùng của nam giới, ảnh hưởng đến giống nòi.

muối có lượng canxi oxalat lớn, do nồng độ axit Cơ thể có thể ngừng hoạt động dẫn đến tử vong cao, lượng lớn canxi oxalat có thể bị cơ thể hấp nếu như ăn mặn đến mức mỗi một gam muối tỷ lệ

thụ, không dễ hòa tan mà kết tủa trong thận.

với một kilogam trọng lượng cơ thể. Hãy thận Ngoài ra, trong quá trình muối dưa, vitamin C

trọng nếu đang có chế độ ăn quá nhiều muối. Các trong rau cũng bị mất đi nhiều.

nghiên cứu cho thấy, những người tiêu thụ tới hơn Để giảm hàm lượng nitrit trong dưa muối, có 4 g muối/ngày thường hay mắc các chứng bệnh thể thêm một ít vitamin C trong khi muối dưa, trên. Các nhà khoa học khuyến cáo lượng muối hạn chế việc sản sinh muối nitrit, ngăn không cho được xem là an toàn cho mọi người là vào khoảng dưa mốc, khú, có vị lạ. Thông thường 1 kg cải 1,5 g/ngày.

trắng nên cho thêm 4 viên vitamin C. Muối cũng 50

51

https://thuviensach.vn

hệ thần kinh giao cảm, gây co mạch, tăng sức cản Đối với người bình thường không bị tăng huyết ngoại vi và tăng huyết áp.

áp, không bị thừa cân, không mắc các bệnh phải Loét dạ dày và tá tràng:

kiêng mặn cũng chỉ nên ăn 6 - 8 g muối một ngày.

Muối tương tác với Helicobacter pylori - là vi Những người từ 45 tuổi trở lên nên ăn hạn chế

khuẩn gây viêm loét dạ dày và tá tràng. Vi khuẩn muối. Đối với trẻ em khi bắt đầu ăn bổ sung cũng này thường được tìm thấy ở nhiều người, cả

nên tập thói quen ăn nhạt. Khi nấu bột có thể

những người không có triệu chứng. Chúng là không cần cho thêm muối, nhất là trong những nguyên nhân gây ra 80 - 90% các vết loét tá tràng trường hợp trộn thêm sữa bột, pho mát vào bột, và dạ dày.

cháo; vì bản thân muối trong thức ăn cũng đã đủ

Ung thư:

cho nhu cầu của trẻ.

Một nghiên cứu của Nhật cho rằng những 24. Dưa muối có nguy hại gì đối với cơ thể?

người thường xuyên ăn mặn có nguy cơ bị ung thư

dạ dày cao gấp hai lần so với những người khác.

Dưa muối là một trong những thực phẩm Ảnh hưởng sinh lý:

truyền thống của người Việt. Tuy nhiên không Ăn quá mặn là một trong những nguyên nhân nên ăn nhiều, càng không nên ăn dưa muối chưa khiến đàn ông yếu sinh lý. Ăn mặn ảnh hưởng kỹ, có thể trúng độc do dưa bị nhiễm vi sinh vật đến hoạt động của thận, kéo theo những tác động gây hại trong khi muối. Hơn nữa, dưa muối bị

xấu tới sự sinh trưởng, phát dục, chất lượng tinh khú, có khả năng gây ung thư cao. Trong dưa trùng của nam giới, ảnh hưởng đến giống nòi.

muối có lượng canxi oxalat lớn, do nồng độ axit Cơ thể có thể ngừng hoạt động dẫn đến tử vong cao, lượng lớn canxi oxalat có thể bị cơ thể hấp nếu như ăn mặn đến mức mỗi một gam muối tỷ lệ

thụ, không dễ hòa tan mà kết tủa trong thận.

với một kilogam trọng lượng cơ thể. Hãy thận Ngoài ra, trong quá trình muối dưa, vitamin C

trọng nếu đang có chế độ ăn quá nhiều muối. Các trong rau cũng bị mất đi nhiều.

nghiên cứu cho thấy, những người tiêu thụ tới hơn Để giảm hàm lượng nitrit trong dưa muối, có 4 g muối/ngày thường hay mắc các chứng bệnh thể thêm một ít vitamin C trong khi muối dưa, trên. Các nhà khoa học khuyến cáo lượng muối hạn chế việc sản sinh muối nitrit, ngăn không cho được xem là an toàn cho mọi người là vào khoảng dưa mốc, khú, có vị lạ. Thông thường 1 kg cải 1,5 g/ngày.

trắng nên cho thêm 4 viên vitamin C. Muối cũng 50

51

https://thuviensach.vn

cần cho một lượng vừa đủ, ngâm kỹ lưỡng. Nếu sẽ có nguy cơ mắc ung thư phổi, ung thư ruột, ung không cho đủ muối, không thể khống chế hoàn thư nội mạc tử cung, ung thư vú.

toàn vi sinh vật, có thể làm cho nitrat biến thành Nghiên cứu về mối quan hệ giữa ung thư vú và muối nitrit có hại.

ăn uống chỉ ra rằng, nếu như mỗi ngày cơ thể tiếp nhận lượng chất béo giảm dần sẽ làm cho 30%

25. Chế đ ộ ăn uố ng giàu c hất b éo c ó thể

nhiệt lượng trong cơ thể được giải phóng, duy trì gây ra những bệnh gì?

thời gian giảm lượng chất béo vào cơ thể thì tỷ lệ

Các chuyên gia nghiên cứu cho rằng, ăn nhiều phát bệnh ung thư vú sẽ giảm đến 10%.

dầu mỡ không chỉ khiến tăng cân, béo phì, là yếu tố nguy cơ của một số bệnh mạn tính như tăng 26. Tác d ụng c ủa giấm đ ố i vớ i c ơ thể như

huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa mạch máu... mà thế nào ?

còn có thể gây ra nhiều loại ung thư. Trong các

- Giảm mệt mỏi: Giấm giàu axit hữu cơ, có thể

yếu tố để tạo ra môi trường thuận lợi cho bệnh thúc đẩy quá trình chuyển hóa glucoza và sự

ung thư phát sinh thì có đến 50% là do yếu tố ăn phân giải một số chất gây mệt mỏi như axit lactic uống, mà 45% yếu tố ăn uống có quan hệ mật và axeton trong cơ thể, giúp giảm mệt mỏi; thiết đến chất dinh dưỡng, chủ yếu là do nhiệt độ

- Điều tiết sự cân bằng axit - kiềm trong máu; quá cao, dầu mỡ quá nhiều hoặc dinh dưỡng

- Giúp tiêu hóa, hấp thụ tốt: Các chất bốc hơi không đủ. Lượng dầu mỡ mỗi ngày không được và axit amin trong giấm có thể kích thích trung phép vượt quá 30% tổng số năng lượng cần thiết.

tâm thần kinh của não, làm cho các cơ quan của Cần phải giảm thiểu ăn đồ có nhiều mỡ, đặc biệt hệ thống tiêu hóa tiết ra lượng dịch tiêu hóa lớn, là nội tạng động vật, nên ăn nhiều thực phẩm có tăng cường chức năng tiêu hóa; nguồn gốc thực vật.

- Chống lão hóa: Giấm có thể hạn chế và giảm Dầu thực vật chứa nhiều axít béo chưa no (chưa sự hình thành các chất oxy hóa trong quá trình bão hòa) và không có cholesterol (ngoại trừ dầu lão hóa, giảm vết nhăn;

dừa, dầu cọ,...). Mỡ động vật chứa nhiều axít béo

- Nâng cao chức năng sát khuẩn của đường tiêu no (bão hòa) có khả năng tạo ra cholesterol. Nên hóa: Giấm có khả năng diệt khuẩn rất mạnh, đặc sử dụng dầu mỡ vừa phải, cân bằng. Nếu như ăn biệt là khả năng diệt các khuẩn Staphylococcus, uống quá nhiều dầu mỡ, đặc biệt là mỡ động vật Escherichia coli, Shigella;

52

53

https://thuviensach.vn

cần cho một lượng vừa đủ, ngâm kỹ lưỡng. Nếu sẽ có nguy cơ mắc ung thư phổi, ung thư ruột, ung không cho đủ muối, không thể khống chế hoàn thư nội mạc tử cung, ung thư vú.

toàn vi sinh vật, có thể làm cho nitrat biến thành Nghiên cứu về mối quan hệ giữa ung thư vú và muối nitrit có hại.

ăn uống chỉ ra rằng, nếu như mỗi ngày cơ thể tiếp nhận lượng chất béo giảm dần sẽ làm cho 30%

25. Chế đ ộ ăn uố ng giàu c hất b éo c ó thể

nhiệt lượng trong cơ thể được giải phóng, duy trì gây ra những bệnh gì?

thời gian giảm lượng chất béo vào cơ thể thì tỷ lệ

Các chuyên gia nghiên cứu cho rằng, ăn nhiều phát bệnh ung thư vú sẽ giảm đến 10%.

dầu mỡ không chỉ khiến tăng cân, béo phì, là yếu tố nguy cơ của một số bệnh mạn tính như tăng 26. Tác d ụng c ủa giấm đ ố i vớ i c ơ thể như

huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa mạch máu... mà thế nào ?

còn có thể gây ra nhiều loại ung thư. Trong các

- Giảm mệt mỏi: Giấm giàu axit hữu cơ, có thể

yếu tố để tạo ra môi trường thuận lợi cho bệnh thúc đẩy quá trình chuyển hóa glucoza và sự

ung thư phát sinh thì có đến 50% là do yếu tố ăn phân giải một số chất gây mệt mỏi như axit lactic uống, mà 45% yếu tố ăn uống có quan hệ mật và axeton trong cơ thể, giúp giảm mệt mỏi; thiết đến chất dinh dưỡng, chủ yếu là do nhiệt độ

- Điều tiết sự cân bằng axit - kiềm trong máu; quá cao, dầu mỡ quá nhiều hoặc dinh dưỡng

- Giúp tiêu hóa, hấp thụ tốt: Các chất bốc hơi không đủ. Lượng dầu mỡ mỗi ngày không được và axit amin trong giấm có thể kích thích trung phép vượt quá 30% tổng số năng lượng cần thiết.

tâm thần kinh của não, làm cho các cơ quan của Cần phải giảm thiểu ăn đồ có nhiều mỡ, đặc biệt hệ thống tiêu hóa tiết ra lượng dịch tiêu hóa lớn, là nội tạng động vật, nên ăn nhiều thực phẩm có tăng cường chức năng tiêu hóa; nguồn gốc thực vật.

- Chống lão hóa: Giấm có thể hạn chế và giảm Dầu thực vật chứa nhiều axít béo chưa no (chưa sự hình thành các chất oxy hóa trong quá trình bão hòa) và không có cholesterol (ngoại trừ dầu lão hóa, giảm vết nhăn;

dừa, dầu cọ,...). Mỡ động vật chứa nhiều axít béo

- Nâng cao chức năng sát khuẩn của đường tiêu no (bão hòa) có khả năng tạo ra cholesterol. Nên hóa: Giấm có khả năng diệt khuẩn rất mạnh, đặc sử dụng dầu mỡ vừa phải, cân bằng. Nếu như ăn biệt là khả năng diệt các khuẩn Staphylococcus, uống quá nhiều dầu mỡ, đặc biệt là mỡ động vật Escherichia coli, Shigella;

52

53

https://thuviensach.vn

- Tăng cường chức năng gan và thận: Giấm có loãng xương. Những người có bệnh loét dạ dày, chứa hơn mười loại chất dinh dưỡng đa dạng như

viêm túi mật, viêm thận, huyết áp thấp, sỏi mật, axit axetic, axit amin, giấm sữa, axit malic, axit chấn thương xương cần tránh ăn giấm. Khi bụng sucxinic, có thể nâng cao khả năng giải độc của đói cũng không nên ăn giấm, tránh axit dạ dày gan và thúc đẩy khả năng trao đổi chất của toàn quá nhiều, gây tổn thương niêm mạc dạ dày.

cơ thể, giấm có khả năng tăng cường chức năng 27. Có nên ăn mỳ ăn liền thườ ng xuyên?

của thận, có tác dụng lợi tiểu, ngăn chặn các bệnh bí tiểu, sỏi thận, sỏi mật, sỏi bàng quang và sỏi Mỳ ăn liền là một món ăn nhanh, tiện dụng.

đường tiết niệu;

Hàm lượng dầu mỡ trong mì ăn liền rất cao, nếu

- Hạ huyết áp: Giấm có thể làm dãn mạch để lâu có thể bị phân giải bởi quá trình oxy hóa, máu, loại bỏ các tạp chất và cholesterol trong tạo thành chất peroxit anđehyt độc hại, khi ăn máu, ngăn ngừa các bệnh về tim mạch, giảm phải có thể dẫn tới các hiện tượng trúng độc như

lượng đường trong nước tiểu, phòng chống bệnh chóng mặt, đau đầu, sốt, nôn mửa, tiêu chảy.

Ngoài ra, nếu bao bì đóng gói mỳ ăn liền bị hở, tiểu đường.

thời gian bảo quản lâu, cũng có khả năng bị

- Làm đẹp da: Trong giấm có axit axetic, axit nhiễm vi khuẩn hoặc các chất độc khác. Bên cạnh lactic, axit amin, glycerol và các loại axit khác, có đó, thành phần chất dinh dưỡng trong mỳ ăn liền tác dụng kích thích và làm mềm da, có thể làm như vitamin, khoáng chất, protein rất thấp, chủ

dãn mạch máu, tăng khả năng tuần hoàn máu yếu là cacbohyđrat, nếu ăn thường xuyên rất dễ

trên da, cũng có thể loại bỏ một số vi khuẩn trên dẫn tới thiếu chất dinh dưỡng. Những người mắc da, làm cho da sạch và mịn.

bệnh tiêu hóa và kém ăn, hấp thụ không tốt, tốt Tuy giấm có nhiều lợi ích, nhưng cũng không nhất không nên ăn mỳ ăn liền.

thể sử dụng quá nhiều. Người trưởng thành nên Khi mua mỳ ăn liền, không nên mua quá nhiều sử dụng trong khoảng 20 - 40 g mỗi ngày, nhiều một lần, lưu ý thời hạn bảo quản, nên chọn mua nhất không vượt quá 100 g. Người lớn tuổi nên cắt sản phẩm có nhãn mác rõ ràng và bao bì đóng gói giảm phù hợp việc sử dụng giấm, bởi vì sử dụng cẩn thận. Trước khi sử dụng cần xem chất lượng quá nhiều giấm có thể làm giảm nồng độ pH trong của sợi mì, nếu thấy bề mặt sợi mì đổi màu, ngửi máu, thúc đẩy quá trình phân hủy của các tế bào thấy mùi "gắt dầu", có vị cay hoặc các vị lạ khác, trong xương, làm cho xương mất canxi, dẫn đến cho thấy mì đã bị hỏng, phải vứt bỏ.

54

55

https://thuviensach.vn

- Tăng cường chức năng gan và thận: Giấm có loãng xương. Những người có bệnh loét dạ dày, chứa hơn mười loại chất dinh dưỡng đa dạng như

viêm túi mật, viêm thận, huyết áp thấp, sỏi mật, axit axetic, axit amin, giấm sữa, axit malic, axit chấn thương xương cần tránh ăn giấm. Khi bụng sucxinic, có thể nâng cao khả năng giải độc của đói cũng không nên ăn giấm, tránh axit dạ dày gan và thúc đẩy khả năng trao đổi chất của toàn quá nhiều, gây tổn thương niêm mạc dạ dày.

cơ thể, giấm có khả năng tăng cường chức năng 27. Có nên ăn mỳ ăn liền thườ ng xuyên?

của thận, có tác dụng lợi tiểu, ngăn chặn các bệnh bí tiểu, sỏi thận, sỏi mật, sỏi bàng quang và sỏi Mỳ ăn liền là một món ăn nhanh, tiện dụng.

đường tiết niệu;

Hàm lượng dầu mỡ trong mì ăn liền rất cao, nếu

- Hạ huyết áp: Giấm có thể làm dãn mạch để lâu có thể bị phân giải bởi quá trình oxy hóa, máu, loại bỏ các tạp chất và cholesterol trong tạo thành chất peroxit anđehyt độc hại, khi ăn máu, ngăn ngừa các bệnh về tim mạch, giảm phải có thể dẫn tới các hiện tượng trúng độc như

lượng đường trong nước tiểu, phòng chống bệnh chóng mặt, đau đầu, sốt, nôn mửa, tiêu chảy.

Ngoài ra, nếu bao bì đóng gói mỳ ăn liền bị hở, tiểu đường.

thời gian bảo quản lâu, cũng có khả năng bị

- Làm đẹp da: Trong giấm có axit axetic, axit nhiễm vi khuẩn hoặc các chất độc khác. Bên cạnh lactic, axit amin, glycerol và các loại axit khác, có đó, thành phần chất dinh dưỡng trong mỳ ăn liền tác dụng kích thích và làm mềm da, có thể làm như vitamin, khoáng chất, protein rất thấp, chủ

dãn mạch máu, tăng khả năng tuần hoàn máu yếu là cacbohyđrat, nếu ăn thường xuyên rất dễ

trên da, cũng có thể loại bỏ một số vi khuẩn trên dẫn tới thiếu chất dinh dưỡng. Những người mắc da, làm cho da sạch và mịn.

bệnh tiêu hóa và kém ăn, hấp thụ không tốt, tốt Tuy giấm có nhiều lợi ích, nhưng cũng không nhất không nên ăn mỳ ăn liền.

thể sử dụng quá nhiều. Người trưởng thành nên Khi mua mỳ ăn liền, không nên mua quá nhiều sử dụng trong khoảng 20 - 40 g mỗi ngày, nhiều một lần, lưu ý thời hạn bảo quản, nên chọn mua nhất không vượt quá 100 g. Người lớn tuổi nên cắt sản phẩm có nhãn mác rõ ràng và bao bì đóng gói giảm phù hợp việc sử dụng giấm, bởi vì sử dụng cẩn thận. Trước khi sử dụng cần xem chất lượng quá nhiều giấm có thể làm giảm nồng độ pH trong của sợi mì, nếu thấy bề mặt sợi mì đổi màu, ngửi máu, thúc đẩy quá trình phân hủy của các tế bào thấy mùi "gắt dầu", có vị cay hoặc các vị lạ khác, trong xương, làm cho xương mất canxi, dẫn đến cho thấy mì đã bị hỏng, phải vứt bỏ.

54

55

https://thuviensach.vn

28. Ung thư c ó liên quan tớ i thó i q uen ăn Đối với người bình thường, chuyên gia kiến uố ng khô ng? Ăn uố ng như thế nào là lành nghị thói quen ăn uống khỏe mạnh như sau: mạnh, kho a họ c ?

- Chế độ ăn uống thanh đạm ít muối, ít dầu, mỡ, đường.

Báo cáo của Quỹ Nghiên cứu ung thư thế giới và Hội Nghiên cứu ung thư Mỹ chỉ rõ, thói quen

- Mỗi ngày uống một cốc sữa;

ăn uống không khoa học và hợp lý có liên quan

- Mỗi ngày ăn một quả trứng;

mật thiết đến bệnh ung thư. Chế độ ăn uống hợp

- Mỗi tuần ăn cá một lần;

lý, thường xuyên vận động và duy trì trọng lượng

- Ăn ít thịt lợn, ăn nhiều thịt gia cầm như gà, vịt; cơ thể, có thể làm giảm 30 - 40% tỷ lệ người mắc

- Tăng thêm đậu và các loại sản phẩm từ đậu bệnh ung thư trên thế giới.

một cách thích hợp;

Những năm gần đây, 6 loại bệnh ung thư phát

- Mỗi người tốt nhất mỗi ngày ăn 500 g rau; sinh nhiều nhất là ung thư phổi, ung thư gan,

- Thường xuyên ăn các loại thực phẩm từ nấm,...

ung thư dạ dày, ung thư vú, ung thư đại tràng, 29. Nướ c d ùng hằng ngày đ ã q ua xử lý c lo ung thư thực quản. Khoa học đã chứng minh chế

c ó những c hất đ ộ c hại gì?

độ ăn uống có mối quan hệ mật thiết tới sự phát sinh và phát triển ung thư. Chẳng hạn, việc phát Trong một thời gian dài, nước máy thường khử

bệnh ung thư đại tràng có liên quan đến điều kiện trùng bằng clo và chất tẩy trắng. Chất tẩy trắng sống, lao động và hoạt động thể chất giảm, chế độ

là một loại chất màu trắng dạng bột, thông ăn uống nhiều chất béo, ít chất xơ và rau quả, ít thường có chứa khoảng 35% hàm lượng clo, là nguyên tố vi lượng. Ung thư vòm họng, ngay cả

dùng để khử trùng, diệt khuẩn và tẩy trắng rẻ

ung thư vú, ung thư buồng trứng ở phụ nữ cũng mà hiệu quả. Trong nước máy có chứa nhiều liên quan đến chế độ ăn uống không hợp lý.

chất mùn (thành phần chính là axit humic và Trong cuộc sống hằng ngày, nếu không cẩn axit fulvic), tảo và các chất chuyển hóa, protein thận, ăn phải các chất độc hại, sẽ dẫn đến nguy cơ

và các chất hữu cơ. Khi sử dụng clo và bột tẩy mắc bệnh ung thư cao hơn. Vì vậy, cần phải nắm trắng để khử trùng, chất hữu cơ trong nước có được một số kiến thức cơ bản về thực phẩm thể phản ứng với clo sinh ra sản phẩm phụ của thường ngày, thực hiện chế độ ăn uống khoa học, khử trùng - trihalomethan. Trihalomethan chủ

khỏe mạnh để phòng chống ung thư.

yếu bao gồm 4 loại chất: tricloromethan (cloroform), 56

57

https://thuviensach.vn

28. Ung thư c ó liên quan tớ i thó i q uen ăn Đối với người bình thường, chuyên gia kiến uố ng khô ng? Ăn uố ng như thế nào là lành nghị thói quen ăn uống khỏe mạnh như sau: mạnh, kho a họ c ?

- Chế độ ăn uống thanh đạm ít muối, ít dầu, mỡ, đường.

Báo cáo của Quỹ Nghiên cứu ung thư thế giới và Hội Nghiên cứu ung thư Mỹ chỉ rõ, thói quen

- Mỗi ngày uống một cốc sữa;

ăn uống không khoa học và hợp lý có liên quan

- Mỗi ngày ăn một quả trứng;

mật thiết đến bệnh ung thư. Chế độ ăn uống hợp

- Mỗi tuần ăn cá một lần;

lý, thường xuyên vận động và duy trì trọng lượng

- Ăn ít thịt lợn, ăn nhiều thịt gia cầm như gà, vịt; cơ thể, có thể làm giảm 30 - 40% tỷ lệ người mắc

- Tăng thêm đậu và các loại sản phẩm từ đậu bệnh ung thư trên thế giới.

một cách thích hợp;

Những năm gần đây, 6 loại bệnh ung thư phát

- Mỗi người tốt nhất mỗi ngày ăn 500 g rau; sinh nhiều nhất là ung thư phổi, ung thư gan,

- Thường xuyên ăn các loại thực phẩm từ nấm,...

ung thư dạ dày, ung thư vú, ung thư đại tràng, 29. Nướ c d ùng hằng ngày đ ã q ua xử lý c lo ung thư thực quản. Khoa học đã chứng minh chế

c ó những c hất đ ộ c hại gì?

độ ăn uống có mối quan hệ mật thiết tới sự phát sinh và phát triển ung thư. Chẳng hạn, việc phát Trong một thời gian dài, nước máy thường khử

bệnh ung thư đại tràng có liên quan đến điều kiện trùng bằng clo và chất tẩy trắng. Chất tẩy trắng sống, lao động và hoạt động thể chất giảm, chế độ

là một loại chất màu trắng dạng bột, thông ăn uống nhiều chất béo, ít chất xơ và rau quả, ít thường có chứa khoảng 35% hàm lượng clo, là nguyên tố vi lượng. Ung thư vòm họng, ngay cả

dùng để khử trùng, diệt khuẩn và tẩy trắng rẻ

ung thư vú, ung thư buồng trứng ở phụ nữ cũng mà hiệu quả. Trong nước máy có chứa nhiều liên quan đến chế độ ăn uống không hợp lý.

chất mùn (thành phần chính là axit humic và Trong cuộc sống hằng ngày, nếu không cẩn axit fulvic), tảo và các chất chuyển hóa, protein thận, ăn phải các chất độc hại, sẽ dẫn đến nguy cơ

và các chất hữu cơ. Khi sử dụng clo và bột tẩy mắc bệnh ung thư cao hơn. Vì vậy, cần phải nắm trắng để khử trùng, chất hữu cơ trong nước có được một số kiến thức cơ bản về thực phẩm thể phản ứng với clo sinh ra sản phẩm phụ của thường ngày, thực hiện chế độ ăn uống khoa học, khử trùng - trihalomethan. Trihalomethan chủ

khỏe mạnh để phòng chống ung thư.

yếu bao gồm 4 loại chất: tricloromethan (cloroform), 56

57

https://thuviensach.vn

bromocloromethan,

đibromo

clorua

metyl,

- Nước ép hoa quả đóng hộp: Năng lượng không tribromomethanesunfonyl (bromoform). Độc tính cao, thành phần dinh dưỡng tương đối phong phú, chủ yếu của trihalomethan là gây ung thư.

hợp khẩu vị. Ví dụ như nước cam ép có chứa kali, Do trihalomethan là chất được tạo thành từ việc canxi, đường, vitamin A, vitamin B, vitamin C, là dùng clo khử trùng nước, nên muốn giảm hàm đồ uống lý tưởng trong mùa hè. Khi mua nước ép lượng trihalomethan trong nước, cần sử dụng nước hoa quả đóng hộp phải chú ý chất lượng của nước có hàm lượng chất hữu cơ thấp, đồng thời cải thiện ép, bởi vì nhiều đồ uống sử dụng phẩm màu thêm phương pháp khử trùng bằng clo. Nước có chứa vào, không tốt cho sức khỏe.

trihalomethan cũng có thể dùng cacbon hoạt tính

- Bia: Sử dụng lúa mạch và hoa bia làm hấp thụ để loại trừ. Máy lọc nước gia đình đạt nguyên liệu chính, là một loại đồ uống có ga thông chuẩn cũng có thể loại bỏ trihalomethan và các qua quá trình ủ lên men tạo thành. Bia có chứa khoáng chất, ion trong nước khác.

vitamin nhóm B, khoáng chất kali, vì vậy uống một lượng thích hợp, có tác dụng khai vị, sáng 30. Đặc đ iể m c ủ a đ ồ uố n g th ườ n g d ùng mắt, lợi tỳ, giải khát, lợi tiểu. Tuy nhiên, vì bia và ảnh hư ở ng c ủa c h ún g đ ế n sứ c kh ỏ e n hư

chứa cồn và đường, năng lượng lớn, nên uống th ế n ào ?

nhiều dễ bị béo phì, to bụng.

- Đồ uống có chứa cafein: Cafein là một loại

- Sữa: Chứa hàm lượng protein, canxi, photpho chất tác động đến trung ương thần kinh, có thể

và vitamin A, vitamin B phong phú, là đồ uống có kích thích tiết axit dạ dày, làm cho não hưng nhiều chất dinh dưỡng nhất. Lactoza là lượng phấn, hô hấp nhanh hơn, nhịp tim tăng, vì vậy hyđrat cacbon có trong sữa, có thể thúc đẩy việc người thường xuyên mất ngủ không nên sử dụng sinh trưởng của các vi sinh vật trong đường tiêu quá nhiều.

hóa, sinh ra các axit hữu cơ, duy trì môi trường

- Đồ uống có ga: Không chứa vitamin, cũng axit phù hợp trong đường tiêu hóa, giảm tác dụng không có khoáng chất, thành phần chủ yếu là không tốt của việc lên men trong đường ruột.

đường, sắc tố, hương liệu và axit cacbonic, ngoài Chất béo trong sữa có chứa nhiều loại vitamin nhiệt lượng cao, thành phần dinh dưỡng rất thấp.

hòa tan giúp duy trì chức năng sinh lý bình Trẻ em thường xuyên uống có thể ảnh hưởng đến thường của cơ thể, có tác dụng quan trọng đối với phát triển xương.

quá trình phát triển cơ thể. Vì vậy, nên tích cực 58

59

https://thuviensach.vn

bromocloromethan,

đibromo

clorua

metyl,

- Nước ép hoa quả đóng hộp: Năng lượng không tribromomethanesunfonyl (bromoform). Độc tính cao, thành phần dinh dưỡng tương đối phong phú, chủ yếu của trihalomethan là gây ung thư.

hợp khẩu vị. Ví dụ như nước cam ép có chứa kali, Do trihalomethan là chất được tạo thành từ việc canxi, đường, vitamin A, vitamin B, vitamin C, là dùng clo khử trùng nước, nên muốn giảm hàm đồ uống lý tưởng trong mùa hè. Khi mua nước ép lượng trihalomethan trong nước, cần sử dụng nước hoa quả đóng hộp phải chú ý chất lượng của nước có hàm lượng chất hữu cơ thấp, đồng thời cải thiện ép, bởi vì nhiều đồ uống sử dụng phẩm màu thêm phương pháp khử trùng bằng clo. Nước có chứa vào, không tốt cho sức khỏe.

trihalomethan cũng có thể dùng cacbon hoạt tính

- Bia: Sử dụng lúa mạch và hoa bia làm hấp thụ để loại trừ. Máy lọc nước gia đình đạt nguyên liệu chính, là một loại đồ uống có ga thông chuẩn cũng có thể loại bỏ trihalomethan và các qua quá trình ủ lên men tạo thành. Bia có chứa khoáng chất, ion trong nước khác.

vitamin nhóm B, khoáng chất kali, vì vậy uống một lượng thích hợp, có tác dụng khai vị, sáng 30. Đặc đ iể m c ủ a đ ồ uố n g th ườ n g d ùng mắt, lợi tỳ, giải khát, lợi tiểu. Tuy nhiên, vì bia và ảnh hư ở ng c ủa c h ún g đ ế n sứ c kh ỏ e n hư

chứa cồn và đường, năng lượng lớn, nên uống th ế n ào ?

nhiều dễ bị béo phì, to bụng.

- Đồ uống có chứa cafein: Cafein là một loại

- Sữa: Chứa hàm lượng protein, canxi, photpho chất tác động đến trung ương thần kinh, có thể

và vitamin A, vitamin B phong phú, là đồ uống có kích thích tiết axit dạ dày, làm cho não hưng nhiều chất dinh dưỡng nhất. Lactoza là lượng phấn, hô hấp nhanh hơn, nhịp tim tăng, vì vậy hyđrat cacbon có trong sữa, có thể thúc đẩy việc người thường xuyên mất ngủ không nên sử dụng sinh trưởng của các vi sinh vật trong đường tiêu quá nhiều.

hóa, sinh ra các axit hữu cơ, duy trì môi trường

- Đồ uống có ga: Không chứa vitamin, cũng axit phù hợp trong đường tiêu hóa, giảm tác dụng không có khoáng chất, thành phần chủ yếu là không tốt của việc lên men trong đường ruột.

đường, sắc tố, hương liệu và axit cacbonic, ngoài Chất béo trong sữa có chứa nhiều loại vitamin nhiệt lượng cao, thành phần dinh dưỡng rất thấp.

hòa tan giúp duy trì chức năng sinh lý bình Trẻ em thường xuyên uống có thể ảnh hưởng đến thường của cơ thể, có tác dụng quan trọng đối với phát triển xương.

quá trình phát triển cơ thể. Vì vậy, nên tích cực 58

59

https://thuviensach.vn

uống sữa. Tuy nhiên cần hạn chế thích hợp đối với dễ dàng. Cho nên, sữa chua rất có lợi cho sức khỏe những người béo và dư thừa chất dinh dưỡng.

và những người ốm yếu.

- Trà: là đồ uống bốn mùa, có lịch sử lâu dài ở

- Người cao huyết áp và động mạch bị xơ hóa: nước ta. Vì trà chứa nhiều polyphenol và các chất Sữa chua có tác dụng giảm cholesterol trong oxy hóa nên có tác dụng rất tốt đối với việc bảo vệ

huyết thanh. Chất canxi trong sữa chua dễ được sức khỏe. Ngoài tác dụng giải khát, lợi tiểu, mát cơ thể hấp thụ. Mỗi ngày uống 720 g sữa chua, vào mùa hè, thường xuyên uống trà còn có thể

sau một tuần có thể làm cho cholesterol trong phòng chống bệnh tim mạch. Tuy nhiên, uống trà huyết thanh giảm xuống rõ rệt.

quá đặc có thể có tác dụng kích thích dạ dày, cũng

- Người bị ung bướu: Trong quá trình lên men, có thể làm cho thần kinh hưng phấn quá mức, vì Lactobacillus bifidus trong sữa chua sẽ tạo ra thế những người dạ dày kém, suy nhược thần chất axit chua, chất lactat, có khả năng ức chế sự

kinh không nên uống quá nhiều.

phát triển của vi khuẩn nitrat, và ngăn cản việc hình thành các chất gây ung thư và chất 31. Tác d ụng c ủa sữa c hua?

nitrosamin, tăng cường khả năng chống ung thư.

Thành phần chính của sữa chua là sữa bò và

- Trẻ em và người già yếu: Lactobacillus trong lợi khuẩn Lactobacillus, lưu trữ ở nhiệt độ thích sữa chua có khả năng phân giải đường trong sữa, hợp tạo điều kiện cho việc lên men. Cùng với việc làm cho đường ruột có xu hướng toan hóa, ức chế

sản sinh nhanh chóng Lactobacillus, trong sữa khả năng sinh sản các vi khuẩn có hại trong môi chua các thành phần ban đầu cũng sẽ bị phân giải trường kiềm và môi trường trung tính, đồng thời và tiêu hóa. Ví dụ: đường sữa chuyển hóa thành tăng vitamin B, vitamin E và các chất dinh dưỡng sữa chua, một phần protein cũng sẽ phân giải khác. Vi sinh vật có lợi trong sữa bản thân chúng thành axit amin có thể hấp thụ trực tiếp, đồng cũng chứa rất nhiều protein và vitamin A, điều thời tạo thành chất thơm và các chất dinh dưỡng này rất có lợi cho người già yếu và trẻ nhỏ.

vitamin khác. Lactobacillus trong đường tiêu hóa

- Người sử dụng kháng sinh: Kháng sinh ức cơ thể người có thể nâng cao các chất axit, ức chế

chế vi khuẩn gây bệnh, đồng thời cũng gây ức chế

khả năng sinh sản các vi khuẩn có hại, thúc đẩy đối với một số vi khuẩn có ích. Điều này làm cho quá trình nhu động của ruột, làm cho việc đại tiện quá trình tiêu hóa không tốt, ăn uống kém, nôn 60

61

https://thuviensach.vn

uống sữa. Tuy nhiên cần hạn chế thích hợp đối với dễ dàng. Cho nên, sữa chua rất có lợi cho sức khỏe những người béo và dư thừa chất dinh dưỡng.

và những người ốm yếu.

- Trà: là đồ uống bốn mùa, có lịch sử lâu dài ở

- Người cao huyết áp và động mạch bị xơ hóa: nước ta. Vì trà chứa nhiều polyphenol và các chất Sữa chua có tác dụng giảm cholesterol trong oxy hóa nên có tác dụng rất tốt đối với việc bảo vệ

huyết thanh. Chất canxi trong sữa chua dễ được sức khỏe. Ngoài tác dụng giải khát, lợi tiểu, mát cơ thể hấp thụ. Mỗi ngày uống 720 g sữa chua, vào mùa hè, thường xuyên uống trà còn có thể

sau một tuần có thể làm cho cholesterol trong phòng chống bệnh tim mạch. Tuy nhiên, uống trà huyết thanh giảm xuống rõ rệt.

quá đặc có thể có tác dụng kích thích dạ dày, cũng

- Người bị ung bướu: Trong quá trình lên men, có thể làm cho thần kinh hưng phấn quá mức, vì Lactobacillus bifidus trong sữa chua sẽ tạo ra thế những người dạ dày kém, suy nhược thần chất axit chua, chất lactat, có khả năng ức chế sự

kinh không nên uống quá nhiều.

phát triển của vi khuẩn nitrat, và ngăn cản việc hình thành các chất gây ung thư và chất 31. Tác d ụng c ủa sữa c hua?

nitrosamin, tăng cường khả năng chống ung thư.

Thành phần chính của sữa chua là sữa bò và

- Trẻ em và người già yếu: Lactobacillus trong lợi khuẩn Lactobacillus, lưu trữ ở nhiệt độ thích sữa chua có khả năng phân giải đường trong sữa, hợp tạo điều kiện cho việc lên men. Cùng với việc làm cho đường ruột có xu hướng toan hóa, ức chế

sản sinh nhanh chóng Lactobacillus, trong sữa khả năng sinh sản các vi khuẩn có hại trong môi chua các thành phần ban đầu cũng sẽ bị phân giải trường kiềm và môi trường trung tính, đồng thời và tiêu hóa. Ví dụ: đường sữa chuyển hóa thành tăng vitamin B, vitamin E và các chất dinh dưỡng sữa chua, một phần protein cũng sẽ phân giải khác. Vi sinh vật có lợi trong sữa bản thân chúng thành axit amin có thể hấp thụ trực tiếp, đồng cũng chứa rất nhiều protein và vitamin A, điều thời tạo thành chất thơm và các chất dinh dưỡng này rất có lợi cho người già yếu và trẻ nhỏ.

vitamin khác. Lactobacillus trong đường tiêu hóa

- Người sử dụng kháng sinh: Kháng sinh ức cơ thể người có thể nâng cao các chất axit, ức chế

chế vi khuẩn gây bệnh, đồng thời cũng gây ức chế

khả năng sinh sản các vi khuẩn có hại, thúc đẩy đối với một số vi khuẩn có ích. Điều này làm cho quá trình nhu động của ruột, làm cho việc đại tiện quá trình tiêu hóa không tốt, ăn uống kém, nôn 60

61

https://thuviensach.vn

mửa, choáng váng... Sữa chua có thể bổ sung vi bị oxy hóa và bị ô nhiễm vi khuẩn; 5) Kỵ ngâm khuẩn có lợi cho cơ thể.

chè nhiều lần, tránh làm cho chè tiết ra những

- Người bị bệnh xương khớp: Canxi trong sữa chất có hại; 6) Kỵ trước khi ăn cơm uống nước chè, chua dễ hấp thu, do đó rất có lợi cho những người làm cho viêm dạ dày; 7) Kỵ sau khi ăn cơm uống mắc bệnh xương khớp.

ngay nước chè, chất tanin trong chè sẽ ảnh hưởng đến hệ thống tiêu hóa; 8) Kỵ dùng nước chè uống 32. Uống c hè p hải lưu ý những gì?

thuốc, một số thuốc không thể dùng nước chè để

Nước ta là một trong những nước sản xuất chè uống, bởi vì chất tanin trong chè sẽ ảnh hưởng và có thói quen uống chè (trà). Trong lá chè có đến hiệu quả của thuốc; 9) Kỵ uống chè để qua chứa 350 chất hóa học khác nhau, như vitamin A, đêm, thời gian để chè qua đêm làm mất hết các vitamin B, vitamin C và phenol chè. Nghiên cứu vitamin, hơn nữa protein, các loại đường trong lá cho thấy, uống chè làm tăng khả năng tuần hoàn chè là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, các loại huyết dịch, ngăn chặn việc hình thành chứng nấm độc phát triển; 10) Kỵ uống chè đặc, vì chè nghẽn mạch máu, giảm thiểu khả năng xơ cứng đặc chứa nồng độ cafein cao, độ kiềm lớn, khả

mao mạch và cholesterol trong huyết thanh, tăng năng kích thích thần kinh mạnh, dễ làm cho đau hàm lượng protein, nâng cao khả năng phòng các đầu, mất ngủ và các triệu chứng khác.

bệnh về tim mạch, chống lão hóa và tăng khả

33. Tại sao nói c ác lo ại c hè khác nhau thì năng miễn dịch. Uống chè làm cho tinh thần phấn thíc h hợ p vớ i những nhó m ngườ i khác nhau?

chấn, tiêu trừ mệt mỏi, tăng trí nhớ, mạnh tim, lợi niệu, sát khuẩn, tiêu viêm.

Có một số loại chè chủ yếu là chè xanh, chè Tuy nhiên nên lưu ý những điều sau khi uống đen, ngoài ra còn có chè xanh da trời, chè vàng...

chè: 1) Khi bụng rỗng kỵ uống chè để tránh ruột Căn cứ vào đặc tính, mùi vị và tác dụng của từng và dạ dày bị kích thích do các chất hóa học trong loại để biết được nhóm người nào phù hợp uống nước chè; 2) Kỵ uống chè nóng, nước chè quá nóng loại chè gì.

uống vào sẽ làm cho cổ họng, thực quản và dạ dày

- Chè xanh: Vị ngọt, tính hơi hàn, thích hợp với bị kích thích mạnh, tốt nhất là uống ở nhiệt độ

nhóm người có thân nhiệt cao. Lá chè xanh thanh dưới 56oC; 3) Kỵ uống chè nguội, chè nguội sẽ làm nhiệt, giải độc, lợi tiểu, còn trợ giúp cho việc tỳ vị bị kích thích; 4) Kỵ ngâm chè quá lâu, tránh không tái mắc bệnh tim đối với những người bị

62

63

https://thuviensach.vn

mửa, choáng váng... Sữa chua có thể bổ sung vi bị oxy hóa và bị ô nhiễm vi khuẩn; 5) Kỵ ngâm khuẩn có lợi cho cơ thể.

chè nhiều lần, tránh làm cho chè tiết ra những

- Người bị bệnh xương khớp: Canxi trong sữa chất có hại; 6) Kỵ trước khi ăn cơm uống nước chè, chua dễ hấp thu, do đó rất có lợi cho những người làm cho viêm dạ dày; 7) Kỵ sau khi ăn cơm uống mắc bệnh xương khớp.

ngay nước chè, chất tanin trong chè sẽ ảnh hưởng đến hệ thống tiêu hóa; 8) Kỵ dùng nước chè uống 32. Uống c hè p hải lưu ý những gì?

thuốc, một số thuốc không thể dùng nước chè để

Nước ta là một trong những nước sản xuất chè uống, bởi vì chất tanin trong chè sẽ ảnh hưởng và có thói quen uống chè (trà). Trong lá chè có đến hiệu quả của thuốc; 9) Kỵ uống chè để qua chứa 350 chất hóa học khác nhau, như vitamin A, đêm, thời gian để chè qua đêm làm mất hết các vitamin B, vitamin C và phenol chè. Nghiên cứu vitamin, hơn nữa protein, các loại đường trong lá cho thấy, uống chè làm tăng khả năng tuần hoàn chè là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, các loại huyết dịch, ngăn chặn việc hình thành chứng nấm độc phát triển; 10) Kỵ uống chè đặc, vì chè nghẽn mạch máu, giảm thiểu khả năng xơ cứng đặc chứa nồng độ cafein cao, độ kiềm lớn, khả

mao mạch và cholesterol trong huyết thanh, tăng năng kích thích thần kinh mạnh, dễ làm cho đau hàm lượng protein, nâng cao khả năng phòng các đầu, mất ngủ và các triệu chứng khác.

bệnh về tim mạch, chống lão hóa và tăng khả

33. Tại sao nói c ác lo ại c hè khác nhau thì năng miễn dịch. Uống chè làm cho tinh thần phấn thíc h hợ p vớ i những nhó m ngườ i khác nhau?

chấn, tiêu trừ mệt mỏi, tăng trí nhớ, mạnh tim, lợi niệu, sát khuẩn, tiêu viêm.

Có một số loại chè chủ yếu là chè xanh, chè Tuy nhiên nên lưu ý những điều sau khi uống đen, ngoài ra còn có chè xanh da trời, chè vàng...

chè: 1) Khi bụng rỗng kỵ uống chè để tránh ruột Căn cứ vào đặc tính, mùi vị và tác dụng của từng và dạ dày bị kích thích do các chất hóa học trong loại để biết được nhóm người nào phù hợp uống nước chè; 2) Kỵ uống chè nóng, nước chè quá nóng loại chè gì.

uống vào sẽ làm cho cổ họng, thực quản và dạ dày

- Chè xanh: Vị ngọt, tính hơi hàn, thích hợp với bị kích thích mạnh, tốt nhất là uống ở nhiệt độ

nhóm người có thân nhiệt cao. Lá chè xanh thanh dưới 56oC; 3) Kỵ uống chè nguội, chè nguội sẽ làm nhiệt, giải độc, lợi tiểu, còn trợ giúp cho việc tỳ vị bị kích thích; 4) Kỵ ngâm chè quá lâu, tránh không tái mắc bệnh tim đối với những người bị

62

63

https://thuviensach.vn

bệnh tim sau khi đã hồi phục, giảm thiểu khả

dinh dưỡng thấp. Tác dụng chủ yếu của cafein có năng truyền nhiễm và có chức năng giải độc, trong cà phê làm hệ thống thần kinh trung ương chống ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú, ung hưng phấn, giảm mệt mỏi, nâng cao hiệu suất làm thư dạ dày, ung thư ruột... Sản phẩm chè xanh có việc. Thông thường một cốc cà phê hòa tan 150 ml rất nhiều loại khác nhau, như chè xanh Thái có khoảng 60 - 65 mg cafein. Phần lớn các nghiên Nguyên, chè xanh Tuyên Quang...

cứu cho thấy, lượng cafein đậm đặc trong cà phê,

- Chè đen: Vị ngọt, tính ấm, thích hợp với nếu uống trong thời gian dài, có thể gây ra hiện nhóm người có thân nhiệt thuộc thể hư hàn.

tượng tim đập nhanh và loạn nhịp, dễ dẫn đến các Chè đen có tác dụng chống khát, chống bức xạ, bệnh về tim mạch. Vì vậy, cần phải chú ý một số

chống ung thư, giúp tỉnh rượu, thúc đẩy tiêu điều sau khi sử dụng cà phê:

hóa, giảm béo, chống lão hóa,... Ngoài ra, chè

- Đối với người bình thường, mỗi ngày uống đen còn tăng cường khả năng hoạt động trung không quá 4 cốc cà phê. Nếu sau khi uống cà khu thần kinh trên đại não, nâng cao khả năng phê thấy có các triệu chứng lo lắng bất an, khó tư duy, giảm huyết áp, ức chế xơ cứng động chịu, dễ cáu giận, tim đập nhanh, buồn nôn, đề

mạch. Chè đen thường uống với đường, nhưng nghị giảm bớt lượng đồ uống có chứa cafein không nên cho nhiều.

trong ngày.

- Chè xanh da trời và chè vàng: Tính bình, vị

- Đối với một số nhóm người đặc biệt, vì các ngọt, có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, nhuận loại nguyên nhân khác nhau, cần hạn chế uống táo, thích hợp với nhóm người có thể chất bình cà phê. Ví dụ như phụ nữ có thai và trẻ em hòa. Ngày nay, nước ta cũng nhập nhiều loại chè không nên dùng, vì cafein sẽ thâm nhập vào thông dụng từ Đài Loan, Trung Quốc...

thai nhi và em bé thông qua nhau thai và sữa mẹ, gây dị tật hoặc sảy thai, tổn thương việc 34. Uống c à p hê p hải c hú ý đ ến những vấn phát triển não bộ của trẻ nhỏ. Người lớn tuổi đ ề gì?

thường xuyên uống cà phê có thể gây mất canxi Cà phê là một loại đồ uống tạo ra từ hạt cà nhanh chóng, dẫn tới loãng xương. Những người phê. Do các cách chế tạo khác nhau, cà phê phân có bệnh tim mạch và dạ dày uống quá nhiều cà thành các loại: cà phê tinh chế, cà phê hòa tan, cà phê có thể dẫn tới mắc bệnh trở lại hoặc bệnh phê không có cafein. Cà phê có hàm lượng chất thêm nghiêm trọng.

64

65

https://thuviensach.vn

bệnh tim sau khi đã hồi phục, giảm thiểu khả

dinh dưỡng thấp. Tác dụng chủ yếu của cafein có năng truyền nhiễm và có chức năng giải độc, trong cà phê làm hệ thống thần kinh trung ương chống ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú, ung hưng phấn, giảm mệt mỏi, nâng cao hiệu suất làm thư dạ dày, ung thư ruột... Sản phẩm chè xanh có việc. Thông thường một cốc cà phê hòa tan 150 ml rất nhiều loại khác nhau, như chè xanh Thái có khoảng 60 - 65 mg cafein. Phần lớn các nghiên Nguyên, chè xanh Tuyên Quang...

cứu cho thấy, lượng cafein đậm đặc trong cà phê,

- Chè đen: Vị ngọt, tính ấm, thích hợp với nếu uống trong thời gian dài, có thể gây ra hiện nhóm người có thân nhiệt thuộc thể hư hàn.

tượng tim đập nhanh và loạn nhịp, dễ dẫn đến các Chè đen có tác dụng chống khát, chống bức xạ, bệnh về tim mạch. Vì vậy, cần phải chú ý một số

chống ung thư, giúp tỉnh rượu, thúc đẩy tiêu điều sau khi sử dụng cà phê:

hóa, giảm béo, chống lão hóa,... Ngoài ra, chè

- Đối với người bình thường, mỗi ngày uống đen còn tăng cường khả năng hoạt động trung không quá 4 cốc cà phê. Nếu sau khi uống cà khu thần kinh trên đại não, nâng cao khả năng phê thấy có các triệu chứng lo lắng bất an, khó tư duy, giảm huyết áp, ức chế xơ cứng động chịu, dễ cáu giận, tim đập nhanh, buồn nôn, đề

mạch. Chè đen thường uống với đường, nhưng nghị giảm bớt lượng đồ uống có chứa cafein không nên cho nhiều.

trong ngày.

- Chè xanh da trời và chè vàng: Tính bình, vị

- Đối với một số nhóm người đặc biệt, vì các ngọt, có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, nhuận loại nguyên nhân khác nhau, cần hạn chế uống táo, thích hợp với nhóm người có thể chất bình cà phê. Ví dụ như phụ nữ có thai và trẻ em hòa. Ngày nay, nước ta cũng nhập nhiều loại chè không nên dùng, vì cafein sẽ thâm nhập vào thông dụng từ Đài Loan, Trung Quốc...

thai nhi và em bé thông qua nhau thai và sữa mẹ, gây dị tật hoặc sảy thai, tổn thương việc 34. Uống c à p hê p hải c hú ý đ ến những vấn phát triển não bộ của trẻ nhỏ. Người lớn tuổi đ ề gì?

thường xuyên uống cà phê có thể gây mất canxi Cà phê là một loại đồ uống tạo ra từ hạt cà nhanh chóng, dẫn tới loãng xương. Những người phê. Do các cách chế tạo khác nhau, cà phê phân có bệnh tim mạch và dạ dày uống quá nhiều cà thành các loại: cà phê tinh chế, cà phê hòa tan, cà phê có thể dẫn tới mắc bệnh trở lại hoặc bệnh phê không có cafein. Cà phê có hàm lượng chất thêm nghiêm trọng.

64

65

https://thuviensach.vn

35. Uố ng rượ u vớ i liều lượ ng thíc h hợp c ó dùng rượu để sao thuốc, uống rượu thuốc chính là lợ i c ho sức khỏ e hay khô ng?

tận dụng tác dụng của rượu để nâng cao hiệu quả

của thuốc và cũng là một phương pháp truyền Thông thường uống rượu với một liều lượng thích hợp có lợi cho sức khỏe, điều này chủ yếu thống trị bệnh có hiệu quả. Đông y chủ yếu là được biểu hiện ở những điểm cụ thể sau: dùng rượu trắng và rượu vàng.

- Một số loại rượu có chứa nguyên tố dinh Uống rượu đủ lượng có lợi cho sức khỏe, nhưng dưỡng có lợi, có thể bổ sung nhu cầu cần thiết của nghiện rượu lại làm cho tạng gan bị ảnh hưởng cơ thể.

nghiêm trọng, làm cho gan nhiễm mỡ, gan bị xơ

- Có thể làm hết mệt nhọc, dễ ngủ.

hóa và các bệnh liên quan khác. Nghiện rượu

- Có thể sát khuẩn chống viêm nhiễm. Rượu ngoài việc rất có hại cho tạng gan, còn có tác hại nho còn có thể làm giảm cholesterol trong mật, có đến tất cả các tạng khác, có thể dẫn đến ung thư

tác dụng tránh mật kết sỏi.

vòm họng, ung thư hầu, thực quản, ruột, trực

- Giúp cho việc nhuận phế, hưng phấn tinh tràng và ung thư vú, cho nên nhất định không thần, kiện vị. Sự kích thích của rượu đối với khứu được uống nhiều rượu.

giác làm tăng khả năng hô hấp. Cho nên, khi bị

36. Trườ ng hợ p nào khô ng nên uố ng rượ u?

choáng váng, hư thoát, trong tình huống không có y bác sĩ, uống một chén rượu trắng, có thể làm

- Khi đói không nên uống rượu: Khi bụng rỗng hưng phấn trung khu hô hấp, làm cho người bệnh dù uống không nhiều rượu, cũng rất có hại đối với tỉnh táo ngay. Chất niaxin và chất inositol trong cơ thể. Rượu chỉ lưu lại trong dạ dày một thời rượu nho có thể làm giảm mỡ máu và làm mềm gian rất ngắn, sau khi uống rượu khoảng 5 phút, huyết quản, ngăn chặn bệnh động mạch vành.

trong máu đã có nồng độ cồn. Khi trong 100 ml Uống rượu liều lượng thích hợp, có thể làm giãn máu có khoảng 200 - 400 mg hàm lượng cồn, có mạch máu, tăng khả năng tuần hoàn máu, từ đó thể gây ra hiện tượng trúng độc rõ ràng; khoảng làm cho tinh thần phấn chấn.

400 - 500 mg có thể dẫn tới tê liệt não, thậm chí

- Đông y cho rằng rượu là thuốc dẫn để tăng tử vong, vì vậy uống rượu khi bụng rỗng gây nguy cường hiệu quả của các loại thuốc khác. Rượu hại rất lớn đối với cơ thể. Hơn nữa, khi bụng rỗng, thông lợi huyết mạch, tăng khả năng công hiệu rượu có thể trực tiếp kích thích dạ dày gây ra hấp thụ dược vật. Dùng rượu để ngâm thuốc, viêm dạ dày, trường hợp nặng có thể xuất huyết 66

67

https://thuviensach.vn

35. Uố ng rượ u vớ i liều lượ ng thíc h hợp c ó dùng rượu để sao thuốc, uống rượu thuốc chính là lợ i c ho sức khỏ e hay khô ng?

tận dụng tác dụng của rượu để nâng cao hiệu quả

của thuốc và cũng là một phương pháp truyền Thông thường uống rượu với một liều lượng thích hợp có lợi cho sức khỏe, điều này chủ yếu thống trị bệnh có hiệu quả. Đông y chủ yếu là được biểu hiện ở những điểm cụ thể sau: dùng rượu trắng và rượu vàng.

- Một số loại rượu có chứa nguyên tố dinh Uống rượu đủ lượng có lợi cho sức khỏe, nhưng dưỡng có lợi, có thể bổ sung nhu cầu cần thiết của nghiện rượu lại làm cho tạng gan bị ảnh hưởng cơ thể.

nghiêm trọng, làm cho gan nhiễm mỡ, gan bị xơ

- Có thể làm hết mệt nhọc, dễ ngủ.

hóa và các bệnh liên quan khác. Nghiện rượu

- Có thể sát khuẩn chống viêm nhiễm. Rượu ngoài việc rất có hại cho tạng gan, còn có tác hại nho còn có thể làm giảm cholesterol trong mật, có đến tất cả các tạng khác, có thể dẫn đến ung thư

tác dụng tránh mật kết sỏi.

vòm họng, ung thư hầu, thực quản, ruột, trực

- Giúp cho việc nhuận phế, hưng phấn tinh tràng và ung thư vú, cho nên nhất định không thần, kiện vị. Sự kích thích của rượu đối với khứu được uống nhiều rượu.

giác làm tăng khả năng hô hấp. Cho nên, khi bị

36. Trườ ng hợ p nào khô ng nên uố ng rượ u?

choáng váng, hư thoát, trong tình huống không có y bác sĩ, uống một chén rượu trắng, có thể làm

- Khi đói không nên uống rượu: Khi bụng rỗng hưng phấn trung khu hô hấp, làm cho người bệnh dù uống không nhiều rượu, cũng rất có hại đối với tỉnh táo ngay. Chất niaxin và chất inositol trong cơ thể. Rượu chỉ lưu lại trong dạ dày một thời rượu nho có thể làm giảm mỡ máu và làm mềm gian rất ngắn, sau khi uống rượu khoảng 5 phút, huyết quản, ngăn chặn bệnh động mạch vành.

trong máu đã có nồng độ cồn. Khi trong 100 ml Uống rượu liều lượng thích hợp, có thể làm giãn máu có khoảng 200 - 400 mg hàm lượng cồn, có mạch máu, tăng khả năng tuần hoàn máu, từ đó thể gây ra hiện tượng trúng độc rõ ràng; khoảng làm cho tinh thần phấn chấn.

400 - 500 mg có thể dẫn tới tê liệt não, thậm chí

- Đông y cho rằng rượu là thuốc dẫn để tăng tử vong, vì vậy uống rượu khi bụng rỗng gây nguy cường hiệu quả của các loại thuốc khác. Rượu hại rất lớn đối với cơ thể. Hơn nữa, khi bụng rỗng, thông lợi huyết mạch, tăng khả năng công hiệu rượu có thể trực tiếp kích thích dạ dày gây ra hấp thụ dược vật. Dùng rượu để ngâm thuốc, viêm dạ dày, trường hợp nặng có thể xuất huyết 66

67

https://thuviensach.vn

dạ dày, lâu dài dẫn tới loét dạ dày. Vì vậy, trước thể. Tỷ lệ mắc bệnh ung thư thanh quản ở người khi uống rượu, tốt nhất nên ăn một chút, hoặc hút thuốc cao gấp 10 lần người không hút thuốc; uống trong khi ăn các thực phẩm khác. Như vậy người vừa hút thuốc vừa uống rượu có tỷ lệ mắc có thể kéo dài thời gian rượu lưu lại trong dạ dày, bệnh ung thư thanh quản cao gấp 8 lần so với làm chậm quá trình hấp thụ rượu, đỡ say rượu.

người chỉ hút thuốc hoặc uống rượu. Vì vậy, nên

- Khi tâm trạng không tốt không nên uống loại bỏ thói quen xấu vừa hút thuốc vừa uống rượu.

rượu: Khi chán nản, buồn bã, chức năng của các

- Không nên uống rượu trước khi ngủ: Đối với hệ thống trong cơ thể cũng hoạt động ở trạng thái những người mắc bệnh ngủ ngáy, uống rượu trước thấp. Đặc biệt, những người trầm cảm trong thời khi ngủ có thể gây ngừng hô hấp, dẫn tới tử vong.

gian dài, chức năng của các tế bào lympho, đại Đối với người bình thường, uống rượu trước khi thực bào và tế bào diệt tự nhiên đều giảm cực ngủ có thể gây rối loạn hô hấp trong khi ngủ, dễ

thấp, chức năng giải độc trong rượu của cơ thể suy dẫn tới ngừng thở tạm thời. Hiện tượng ngừng thở

nhược. Khi chịu kích thích thần kinh quá lớn, tâm tạm thời này, nếu một đêm vượt quá 10 lần, có trạng buồn, chán nản, uống rượu giải sầu chả

thể làm giảm độ bão hòa oxy trong máu, gây loạn khác nào tự sát.

nhịp tim và co tâm thất, còn có thể làm lượng

- Khi hút thuốc không được uống rượu: Nghiên máu lưu thông không ổn định, gây tăng huyết áp cứu y học hiện đại phát hiện, nguy hại của việc động mạch phổi, thậm chí xuất hiện suy tim, dẫn hút thuốc cùng uống rượu cao hơn rất nhiều so với đến tử vong. Uống rượu trước khi ngủ ở một số

nguy hại từ riêng hút thuốc hoặc uống rượu. Điều người làm não bộ hưng phấn, rất khó ngủ.

này do rượu là một loại dung môi tốt cho các chất

- Khi dùng thuốc tây không nên uống rượu: độc có trong thuốc lá. Chất độc trong thuốc lá có Rất nhiều loại thuốc tây khi sử dụng phải kiêng thể nhanh chóng hòa tan trong rượu, theo rượu đi uống rượu, thông thường sau khi uống rượu trong vào cơ thể người. Rượu có tác dụng làm giãn nở

vòng 12 tiếng không được uống thuốc tây, sau khi mạch máu và tăng tốc độ lưu thông máu, làm cho uống thuốc trong vòng 12 tiếng không được uống chất độc trong thuốc lá mau chóng theo máu đi tới rượu, nếu không sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả của các bộ phận của cơ thể. Rượu có thể trực tiếp làm thuốc, hoặc có phản ứng không tốt. Những người hỏng chức năng giải độc thuốc lá của gan, làm cho có bệnh mãn tính phải sử dụng thuốc trong thời tác hại của chất độc trong thuốc lá kéo dài trên cơ

gian dài tốt nhất nên bỏ rượu.

68

69

https://thuviensach.vn

dạ dày, lâu dài dẫn tới loét dạ dày. Vì vậy, trước thể. Tỷ lệ mắc bệnh ung thư thanh quản ở người khi uống rượu, tốt nhất nên ăn một chút, hoặc hút thuốc cao gấp 10 lần người không hút thuốc; uống trong khi ăn các thực phẩm khác. Như vậy người vừa hút thuốc vừa uống rượu có tỷ lệ mắc có thể kéo dài thời gian rượu lưu lại trong dạ dày, bệnh ung thư thanh quản cao gấp 8 lần so với làm chậm quá trình hấp thụ rượu, đỡ say rượu.

người chỉ hút thuốc hoặc uống rượu. Vì vậy, nên

- Khi tâm trạng không tốt không nên uống loại bỏ thói quen xấu vừa hút thuốc vừa uống rượu.

rượu: Khi chán nản, buồn bã, chức năng của các

- Không nên uống rượu trước khi ngủ: Đối với hệ thống trong cơ thể cũng hoạt động ở trạng thái những người mắc bệnh ngủ ngáy, uống rượu trước thấp. Đặc biệt, những người trầm cảm trong thời khi ngủ có thể gây ngừng hô hấp, dẫn tới tử vong.

gian dài, chức năng của các tế bào lympho, đại Đối với người bình thường, uống rượu trước khi thực bào và tế bào diệt tự nhiên đều giảm cực ngủ có thể gây rối loạn hô hấp trong khi ngủ, dễ

thấp, chức năng giải độc trong rượu của cơ thể suy dẫn tới ngừng thở tạm thời. Hiện tượng ngừng thở

nhược. Khi chịu kích thích thần kinh quá lớn, tâm tạm thời này, nếu một đêm vượt quá 10 lần, có trạng buồn, chán nản, uống rượu giải sầu chả

thể làm giảm độ bão hòa oxy trong máu, gây loạn khác nào tự sát.

nhịp tim và co tâm thất, còn có thể làm lượng

- Khi hút thuốc không được uống rượu: Nghiên máu lưu thông không ổn định, gây tăng huyết áp cứu y học hiện đại phát hiện, nguy hại của việc động mạch phổi, thậm chí xuất hiện suy tim, dẫn hút thuốc cùng uống rượu cao hơn rất nhiều so với đến tử vong. Uống rượu trước khi ngủ ở một số

nguy hại từ riêng hút thuốc hoặc uống rượu. Điều người làm não bộ hưng phấn, rất khó ngủ.

này do rượu là một loại dung môi tốt cho các chất

- Khi dùng thuốc tây không nên uống rượu: độc có trong thuốc lá. Chất độc trong thuốc lá có Rất nhiều loại thuốc tây khi sử dụng phải kiêng thể nhanh chóng hòa tan trong rượu, theo rượu đi uống rượu, thông thường sau khi uống rượu trong vào cơ thể người. Rượu có tác dụng làm giãn nở

vòng 12 tiếng không được uống thuốc tây, sau khi mạch máu và tăng tốc độ lưu thông máu, làm cho uống thuốc trong vòng 12 tiếng không được uống chất độc trong thuốc lá mau chóng theo máu đi tới rượu, nếu không sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả của các bộ phận của cơ thể. Rượu có thể trực tiếp làm thuốc, hoặc có phản ứng không tốt. Những người hỏng chức năng giải độc thuốc lá của gan, làm cho có bệnh mãn tính phải sử dụng thuốc trong thời tác hại của chất độc trong thuốc lá kéo dài trên cơ

gian dài tốt nhất nên bỏ rượu.

68

69

https://thuviensach.vn

37. Làm thế nào đ ể b ổ sung c anxi mộ t Nếu mỗi lần sử dụng nguyên tố canxi vượt quá c ác h kho a họ c ?

200 mg, sẽ làm giảm tỷ lệ hấp thụ. Khi sử dụng thực phẩm hoặc sản phẩm chăm sóc sức khỏe có Canxi là một trong những nguyên tố có hàm lượng nhiều nhất trong cơ thể con người, đồng lượng canxi cao, cần tránh sử dụng quá nhiều thời cũng là một trong số những nguyên tố dễ bị

thực phẩm có lượng photphat, axit oxalic, thiếu nhất. Trong cuộc sống, ở người lớn xuất hiện protein phong phú, ảnh hưởng đến khả năng hấp các triệu chứng như loãng xương, chuột rút..., trẻ

thụ canxi.

em gầy ốm, suy dinh dưỡng, trẻ nhỏ khóc đêm,

- Người lớn tuổi nên gia tăng lượng canxi hấp đầu gối “củ lạc”... thì nên đến bệnh viện để kiểm thụ trên cả hai phương diện: cải thiện chế độ ăn tra, có thể là thiếu canxi. Để bổ sung canxi một uống và phối hợp sử dụng sản phẩm bổ sung canxi.

cách khoa học, dưới đây là một số kiến nghị để

- Chức năng tiêu hóa của trẻ em còn kém, mọi người tham khảo khi lựa chọn sản phẩm bổ

không nên lựa chọn các sản phẩm canxi có hoạt sung canxi:

tính canxi, canxi cacbonat có độ kiềm cao. Ngoài

- Cải thiện chế độ ăn uống, hấp thụ đủ lượng ra, trẻ em sử dụng quá nhiều sản phẩm bổ sung canxi có trong thực phẩm. Các thực phẩm chứa canxi có thể dẫn tới khả năng hấp thụ kém.

hàm lượng canxi tương đối nhiều gồm có sữa, sữa

- Những người có bệnh về tim mạch như cao chua, các loại đậu, tảo biển, rong biển, tôm, cua, huyết áp, tim mạch vành nên dùng thực phẩm vừng, sơn trà, cá biển, các loại rau,...

giàu canxi hoặc sử dụng thuốc bổ sung canxi hợp

- Căn cứ theo nhu cầu của cơ thể để chọn loại lý theo chỉ dẫn của bác sĩ.

thực phẩm bổ sung canxi phù hợp. Canxi cacbonat

- Bổ sung canxi cần chú ý đề phòng quá liều.

có chứa lượng canxi thuần cao, tỷ lệ hấp thụ cao, là Nếu lượng canxi hấp thụ mỗi ngày đạt đến 2.000 mg loại thuốc bổ sung canxi truyền thống, tuy nhiên có thể dẫn đến trạng thái buồn nôn, ói mửa và táo không phù hợp với người thiếu axit dạ dày; canxi bón, nghiêm trọng có thể dẫn tới rối loạn chức photphat chứa lượng photpho cao, tuy nhiên không năng tim mạch.

thích hợp với người bị suy thận mãn tính.

38. Tác hại c ủa việc b ổ sung c anxi q uá

- Bổ sung canxi không phải càng nhiều càng liều lượ ng c ho trẻ em?

tốt, điều quan trọng là khả năng hấp thụ. Tỷ lệ

hấp thụ canxi không liên quan tới kích thước hạt.

Bổ sung canxi quá liều lượng quy định, rất có 70

71

https://thuviensach.vn

37. Làm thế nào đ ể b ổ sung c anxi mộ t Nếu mỗi lần sử dụng nguyên tố canxi vượt quá c ác h kho a họ c ?

200 mg, sẽ làm giảm tỷ lệ hấp thụ. Khi sử dụng thực phẩm hoặc sản phẩm chăm sóc sức khỏe có Canxi là một trong những nguyên tố có hàm lượng nhiều nhất trong cơ thể con người, đồng lượng canxi cao, cần tránh sử dụng quá nhiều thời cũng là một trong số những nguyên tố dễ bị

thực phẩm có lượng photphat, axit oxalic, thiếu nhất. Trong cuộc sống, ở người lớn xuất hiện protein phong phú, ảnh hưởng đến khả năng hấp các triệu chứng như loãng xương, chuột rút..., trẻ

thụ canxi.

em gầy ốm, suy dinh dưỡng, trẻ nhỏ khóc đêm,

- Người lớn tuổi nên gia tăng lượng canxi hấp đầu gối “củ lạc”... thì nên đến bệnh viện để kiểm thụ trên cả hai phương diện: cải thiện chế độ ăn tra, có thể là thiếu canxi. Để bổ sung canxi một uống và phối hợp sử dụng sản phẩm bổ sung canxi.

cách khoa học, dưới đây là một số kiến nghị để

- Chức năng tiêu hóa của trẻ em còn kém, mọi người tham khảo khi lựa chọn sản phẩm bổ

không nên lựa chọn các sản phẩm canxi có hoạt sung canxi:

tính canxi, canxi cacbonat có độ kiềm cao. Ngoài

- Cải thiện chế độ ăn uống, hấp thụ đủ lượng ra, trẻ em sử dụng quá nhiều sản phẩm bổ sung canxi có trong thực phẩm. Các thực phẩm chứa canxi có thể dẫn tới khả năng hấp thụ kém.

hàm lượng canxi tương đối nhiều gồm có sữa, sữa

- Những người có bệnh về tim mạch như cao chua, các loại đậu, tảo biển, rong biển, tôm, cua, huyết áp, tim mạch vành nên dùng thực phẩm vừng, sơn trà, cá biển, các loại rau,...

giàu canxi hoặc sử dụng thuốc bổ sung canxi hợp

- Căn cứ theo nhu cầu của cơ thể để chọn loại lý theo chỉ dẫn của bác sĩ.

thực phẩm bổ sung canxi phù hợp. Canxi cacbonat

- Bổ sung canxi cần chú ý đề phòng quá liều.

có chứa lượng canxi thuần cao, tỷ lệ hấp thụ cao, là Nếu lượng canxi hấp thụ mỗi ngày đạt đến 2.000 mg loại thuốc bổ sung canxi truyền thống, tuy nhiên có thể dẫn đến trạng thái buồn nôn, ói mửa và táo không phù hợp với người thiếu axit dạ dày; canxi bón, nghiêm trọng có thể dẫn tới rối loạn chức photphat chứa lượng photpho cao, tuy nhiên không năng tim mạch.

thích hợp với người bị suy thận mãn tính.

38. Tác hại c ủa việc b ổ sung c anxi q uá

- Bổ sung canxi không phải càng nhiều càng liều lượ ng c ho trẻ em?

tốt, điều quan trọng là khả năng hấp thụ. Tỷ lệ

hấp thụ canxi không liên quan tới kích thước hạt.

Bổ sung canxi quá liều lượng quy định, rất có 70

71

https://thuviensach.vn

hại đối với quá trình sinh trưởng và phát triển 39. Kẽm c ó tác d ụng như thế nào tro ng c ơ

của trẻ nhỏ.

thể? Thiếu kẽm sẽ c ó tác hại như thế nào ?

- Bổ sung canxi quá nhiều có thể làm cho thóp Kẽm (Zn) giúp thúc đẩy sự phát triển, cải thiện mụ của trẻ nhỏ đóng sớm, ảnh hưởng đến sự phát chức năng sinh lý, làm tăng cảm giác thèm ăn và triển của não bộ, và làm cho đầu nhỏ, dị dạng.

chức năng tiêu hóa, hấp thụ dinh dưỡng và khả

- Bổ sung canxi quá nhiều làm xương khớp bị

năng miễn dịch. Thiếu kẽm có thể dẫn tới chức canxi hóa sớm, các đầu xương không phát triển, năng sinh lý bất thường, ảnh hưởng đến quá trình ảnh hưởng đến độ dài của xương, từ đó hạn chế

tăng trưởng, phát triển trí tuệ và quá trình miễn chiều cao của trẻ.

dịch, có thể làm xuất hiện các bệnh khác nhau.

- Thành phần canxi trong xương nhiều thì Kẽm đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển xương bị giòn, dễ gãy.

mạnh mẽ ở trẻ em, lứa tuổi thanh, thiếu niên.

- Bổ sung canxi quá nhiều sẽ làm cho trẻ lười Thiếu kẽm có thể dẫn tới giảm vị giác, vết thương ăn, ảnh hưởng đến việc hấp thụ các chất dinh dưỡng, từ đó dẫn đến chán ăn, buồn nôn, tiểu tiện khó lành, làm chậm quá trình phát triển, rối loạn khó, tiêu hóa không tốt...

sinh dục khi trưởng thành, khả năng sinh dục

- Một số trẻ nhỏ bổ sung canxi quá nhiều trong giảm sút, phát triển không hoàn chỉnh, teo tinh thời gian dài bị mắc “hội chứng mặt nhăn”, biểu hoàn, gan và lá lách sưng tấy, da thô ráp. Ngoài hiện chủ yếu là miệng rộng, môi trên trề ra, sống ra, các bệnh nhân viêm gan, xơ gan, suy thận đều mũi tẹt, lỗ mũi vếch lên, hai mắt cách xa nhau.

do cơ thể thiếu kẽm.

Những đứa trẻ này thường gầy, bé, trí tuệ kém 40. Tro ng q uá trình b ổ sung kẽm c ần p hải phát triển.

c hú ý những vấn đ ề gì?

Ngoài ra, lượng canxi trong máu quá cao còn gây ảnh hưởng đến các bộ phận khác của cơ thể.

Nghiên cứu y học hiện đại cho rằng, bổ sung Canxi dư thừa xung quanh niêm giác mạc mắt sẽ

kẽm tùy tiện rất có hại cho sức khỏe. Nếu như sử

ảnh hưởng đến thị lực, canxi tích tụ tại thành dụng không thích hợp, rất dễ bị quá liều lượng mạch dễ làm xơ cứng động mạch. Canxi dư thừa cho phép, làm cho mất cân bằng các nguyên tố vi còn gây ra chứng tiểu nhiều canxi, tăng khả năng lượng trong cơ thể, thậm chí xuất hiện các triệu kết sỏi ở hệ thống đường tiết niệu.

chứng thiếu sắt, đồng, thiếu máu thứ phát và một 72

73

https://thuviensach.vn

hại đối với quá trình sinh trưởng và phát triển 39. Kẽm c ó tác d ụng như thế nào tro ng c ơ

của trẻ nhỏ.

thể? Thiếu kẽm sẽ c ó tác hại như thế nào ?

- Bổ sung canxi quá nhiều có thể làm cho thóp Kẽm (Zn) giúp thúc đẩy sự phát triển, cải thiện mụ của trẻ nhỏ đóng sớm, ảnh hưởng đến sự phát chức năng sinh lý, làm tăng cảm giác thèm ăn và triển của não bộ, và làm cho đầu nhỏ, dị dạng.

chức năng tiêu hóa, hấp thụ dinh dưỡng và khả

- Bổ sung canxi quá nhiều làm xương khớp bị

năng miễn dịch. Thiếu kẽm có thể dẫn tới chức canxi hóa sớm, các đầu xương không phát triển, năng sinh lý bất thường, ảnh hưởng đến quá trình ảnh hưởng đến độ dài của xương, từ đó hạn chế

tăng trưởng, phát triển trí tuệ và quá trình miễn chiều cao của trẻ.

dịch, có thể làm xuất hiện các bệnh khác nhau.

- Thành phần canxi trong xương nhiều thì Kẽm đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển xương bị giòn, dễ gãy.

mạnh mẽ ở trẻ em, lứa tuổi thanh, thiếu niên.

- Bổ sung canxi quá nhiều sẽ làm cho trẻ lười Thiếu kẽm có thể dẫn tới giảm vị giác, vết thương ăn, ảnh hưởng đến việc hấp thụ các chất dinh dưỡng, từ đó dẫn đến chán ăn, buồn nôn, tiểu tiện khó lành, làm chậm quá trình phát triển, rối loạn khó, tiêu hóa không tốt...

sinh dục khi trưởng thành, khả năng sinh dục

- Một số trẻ nhỏ bổ sung canxi quá nhiều trong giảm sút, phát triển không hoàn chỉnh, teo tinh thời gian dài bị mắc “hội chứng mặt nhăn”, biểu hoàn, gan và lá lách sưng tấy, da thô ráp. Ngoài hiện chủ yếu là miệng rộng, môi trên trề ra, sống ra, các bệnh nhân viêm gan, xơ gan, suy thận đều mũi tẹt, lỗ mũi vếch lên, hai mắt cách xa nhau.

do cơ thể thiếu kẽm.

Những đứa trẻ này thường gầy, bé, trí tuệ kém 40. Tro ng q uá trình b ổ sung kẽm c ần p hải phát triển.

c hú ý những vấn đ ề gì?

Ngoài ra, lượng canxi trong máu quá cao còn gây ảnh hưởng đến các bộ phận khác của cơ thể.

Nghiên cứu y học hiện đại cho rằng, bổ sung Canxi dư thừa xung quanh niêm giác mạc mắt sẽ

kẽm tùy tiện rất có hại cho sức khỏe. Nếu như sử

ảnh hưởng đến thị lực, canxi tích tụ tại thành dụng không thích hợp, rất dễ bị quá liều lượng mạch dễ làm xơ cứng động mạch. Canxi dư thừa cho phép, làm cho mất cân bằng các nguyên tố vi còn gây ra chứng tiểu nhiều canxi, tăng khả năng lượng trong cơ thể, thậm chí xuất hiện các triệu kết sỏi ở hệ thống đường tiết niệu.

chứng thiếu sắt, đồng, thiếu máu thứ phát và một 72

73

https://thuviensach.vn

số chứng bệnh khác. Trong quá trình bổ sung kẽm hàm lượng kẽm quá nhiều dễ làm cho trẻ nhỏ già cần chú ý một số vấn đề sau:

trước tuổi.

- Kẽm đóng vai trò quan trọng đối với tuyến

- Thiếu kẽm và thừa kẽm dễ bị sưng viêm và tiền liệt. Trong tuyến tiền liệt mạnh khỏe và ung thư như ung thư phổi.

trong dịch của tuyến tiền liệt tiết ra đều chứa rất

- Lượng kẽm cao sẽ gây hại nghiêm trọng cho nhiều kẽm. Hàm lượng kẽm ở tuyến tiền liệt là công năng sinh lý bình thường của cơ thể, cho nhiều nhất so với các tuyến khác. Việc thiếu kẽm nên nhất định phải xét nghiệm lượng kẽm của có thể gây phì đại tuyến tiền liệt và những thay tóc và trong máu, kết hợp với xét nghiệm lâm đổi khác ở tuyến sinh dục quan trọng này. Nhu sàng hợp lý để sử dụng kẽm sao cho phù hợp cầu cần bổ sung kẽm của đàn ông trưởng thành nhất. Do mỗi người mỗi khác, nên bổ sung liều là 15-25 mg kẽm mỗi ngày.

lượng thích hợp, có thể áp dụng nguyên tắc

- Kẽm là một loại nguyên tố quan trọng đối với dùng liều nhỏ, có thể dùng liều lượng lớn tùy vai trò của hệ miễn dịch, nhưng nếu quá nhiều thì theo từng trường hợp cụ thể.

sẽ ức chế hoạt tính tế bào, từ đó làm giảm công 41. Sắt trong cơ thể có tác dụng như thế nào?

năng miễn dịch, làm cho sức đề kháng suy yếu, dễ

sinh bệnh.

Sắt là thành phần quan trọng cấu tạo nên

- Bổ sung kẽm lâu dài sẽ dẫn đến thiếu hụt hồng cầu, có chức năng vận chuyển và chuyển hóa đồng, từ đó gây ra bệnh loãng xương, làm hao khí oxy trong máu. Sắt, đồng, kẽm, mangan, mòn các tổ chức não, thiếu máu và hàng loạt các coban là các chất cơ bản có tác dụng thúc đẩy sinh chướng ngại khác về mặt sinh lý. Đặc biệt, thiếu trưởng và phát triển. Khi thiếu sắt dễ gây ra đồng sẽ làm cho sự dẻo dai của động mạch giảm thiếu máu, chiều cao, cân nặng phát triển không sút và hiện tượng vỡ mạch máu sẽ xuất hiện, đối tốt, rối loạn tăng động, thai lưu... Vấn đề thiếu với những người trung niên và người già tác hại sắt dẫn đến thiếu máu xảy ra ở tất cả mọi người.

này là rất nguy hiểm.

Phụ nữ hàng tháng hành kinh mất máu, sinh đẻ

- Kẽm quá liều lượng cho phép sẽ làm giảm và cho con bú cần rất nhiều sắt, do đó càng dễ

lượng máu trong cơ thể, giảm hàm lượng sắt trong thiếu sắt dẫn đến thiếu máu.

gan và thận, dẫn đến thiếu máu.

Tác dụng phụ của việc bổ sung sắt rất thấp

- Kẽm có thể thúc đẩy phát triển các cơ quan, nhưng uống nhiều viên sắt lâu dài cũng vẫn cần 74

75

https://thuviensach.vn

số chứng bệnh khác. Trong quá trình bổ sung kẽm hàm lượng kẽm quá nhiều dễ làm cho trẻ nhỏ già cần chú ý một số vấn đề sau:

trước tuổi.

- Kẽm đóng vai trò quan trọng đối với tuyến

- Thiếu kẽm và thừa kẽm dễ bị sưng viêm và tiền liệt. Trong tuyến tiền liệt mạnh khỏe và ung thư như ung thư phổi.

trong dịch của tuyến tiền liệt tiết ra đều chứa rất

- Lượng kẽm cao sẽ gây hại nghiêm trọng cho nhiều kẽm. Hàm lượng kẽm ở tuyến tiền liệt là công năng sinh lý bình thường của cơ thể, cho nhiều nhất so với các tuyến khác. Việc thiếu kẽm nên nhất định phải xét nghiệm lượng kẽm của có thể gây phì đại tuyến tiền liệt và những thay tóc và trong máu, kết hợp với xét nghiệm lâm đổi khác ở tuyến sinh dục quan trọng này. Nhu sàng hợp lý để sử dụng kẽm sao cho phù hợp cầu cần bổ sung kẽm của đàn ông trưởng thành nhất. Do mỗi người mỗi khác, nên bổ sung liều là 15-25 mg kẽm mỗi ngày.

lượng thích hợp, có thể áp dụng nguyên tắc

- Kẽm là một loại nguyên tố quan trọng đối với dùng liều nhỏ, có thể dùng liều lượng lớn tùy vai trò của hệ miễn dịch, nhưng nếu quá nhiều thì theo từng trường hợp cụ thể.

sẽ ức chế hoạt tính tế bào, từ đó làm giảm công 41. Sắt trong cơ thể có tác dụng như thế nào?

năng miễn dịch, làm cho sức đề kháng suy yếu, dễ

sinh bệnh.

Sắt là thành phần quan trọng cấu tạo nên

- Bổ sung kẽm lâu dài sẽ dẫn đến thiếu hụt hồng cầu, có chức năng vận chuyển và chuyển hóa đồng, từ đó gây ra bệnh loãng xương, làm hao khí oxy trong máu. Sắt, đồng, kẽm, mangan, mòn các tổ chức não, thiếu máu và hàng loạt các coban là các chất cơ bản có tác dụng thúc đẩy sinh chướng ngại khác về mặt sinh lý. Đặc biệt, thiếu trưởng và phát triển. Khi thiếu sắt dễ gây ra đồng sẽ làm cho sự dẻo dai của động mạch giảm thiếu máu, chiều cao, cân nặng phát triển không sút và hiện tượng vỡ mạch máu sẽ xuất hiện, đối tốt, rối loạn tăng động, thai lưu... Vấn đề thiếu với những người trung niên và người già tác hại sắt dẫn đến thiếu máu xảy ra ở tất cả mọi người.

này là rất nguy hiểm.

Phụ nữ hàng tháng hành kinh mất máu, sinh đẻ

- Kẽm quá liều lượng cho phép sẽ làm giảm và cho con bú cần rất nhiều sắt, do đó càng dễ

lượng máu trong cơ thể, giảm hàm lượng sắt trong thiếu sắt dẫn đến thiếu máu.

gan và thận, dẫn đến thiếu máu.

Tác dụng phụ của việc bổ sung sắt rất thấp

- Kẽm có thể thúc đẩy phát triển các cơ quan, nhưng uống nhiều viên sắt lâu dài cũng vẫn cần 74

75

https://thuviensach.vn

phải lưu ý. Ăn uống thực phẩm có chứa hàm quá nhiều từ hải sản, hoặc uống đồ uống chứa lượng sắt cao trong thời gian kéo dài sẽ gây thừa nhiều iot, hoặc trong quá trình điều trị các bệnh sắc tố sắt, nếu nghiêm trọng sẽ làm cho gan bị

như bướu cổ sử dụng lượng iot quá nhiều. Hấp hoại tử. Một số người sau khi uống viên sắt sẽ bị

thụ quá nhiều iot trong thời gian dài có thể dẫn táo bón hoặc đi ngoài, buồn nôn, đau bụng trên, tới phù tuyến giáp cấp tính, xuất hiện các hiện kích thích ruột và dạ dày.

tượng tim đập nhanh, thở gấp, lo lắng bất an, mất Ngoài ra, nhiều người thiếu máu thời gian dài ngủ, căng cơ, run tay, lưỡi, mí mắt hoặc toàn khi tiến hành truyền máu để điều trị sẽ làm cho thân, sợ nóng, đổ mồ hôi nhiều, tăng cường trao sắt ở trong gan, lá lách, tụy và cơ tim nhiều lên, đổi chất và thèm ăn,... Nghiêm trọng còn có thể

sự hoạt động của các bộ phận này trở lên khó dẫn tới ung thư tuyến giáp. Mặc dù hầu hết mọi khăn hơn, từ đó gây ra các bệnh lý bên ngoài.

người có khả năng tiếp nhận iot khá cao, tuy Ngoài ra, thừa sắt còn có thể gây ra bệnh tiểu nhiên do trẻ nhỏ cơ thể chưa phát triển hoàn đường, gan bị sưng...

toàn, nên nhạy cảm hơn nhiều khi thừa iot.

Lượng iot nên hấp thụ mỗi ngày cho các nhóm 42. Thiếu ho ặc thừa io t c ó tác hại như thế

tuổi khác nhau như sau: 0 - 1 tuổi 50 µg, 4 - 7 tuổi nào đ ố i vớ i c ơ thể? Làm thế nào đ ể tránh 90 µg, 14 - 18 tuổi 150 µg, phụ nữ có thai 200 µg thiếu ho ặc thừa io t?

mỗi ngày.

Người trưởng thành thiếu iot có thể mắc bệnh bướu cổ, trẻ em thiếu iot có thể ảnh hưởng đến sự

43. Tại sao mùa hè p hải c hú ý b ổ sung c ác phát triển chiều cao, cân nặng, xương, cơ bắp và nguyên tố d inh d ưỡ ng?

phát triển sinh dục, trong đó không thể phục hồi Dù trong mùa đông lạnh giá hay mùa hè nóng được tổn hại đến việc phát triển não và hệ thống bức, nhiệt độ cơ thể người đều duy trì ở mức 36,5 -

thần kinh của thai nhi và trẻ nhỏ. Giai đoạn thai 37ºC, chủ yếu thông qua sinh nhiệt và tản nhiệt nhi và sơ sinh nếu thiếu iot có thể dẫn tới thiểu để điều tiết nhiệt độ ở mức cân bằng. Khi nhiệt độ

năng trí tuệ. Để tránh bệnh bướu cổ và thiểu cao, cơ thể người có thể tản nhiệt, lượng mồ hôi năng trí tuệ, cách dễ dàng và hiệu quả nhất là ăn một ngày có thể lên tới 3 - 10l. Về mặt lý thuyết, loại thực phẩm có muối iot.

khi cơ thể tiết ra 1l mồ hôi và bốc hơi hết, đồng Thừa iot thông thường do hấp thụ lượng iot nghĩa tiết ra 580 kcal nhiệt lượng cơ thể. Trong 76

77

https://thuviensach.vn

phải lưu ý. Ăn uống thực phẩm có chứa hàm quá nhiều từ hải sản, hoặc uống đồ uống chứa lượng sắt cao trong thời gian kéo dài sẽ gây thừa nhiều iot, hoặc trong quá trình điều trị các bệnh sắc tố sắt, nếu nghiêm trọng sẽ làm cho gan bị

như bướu cổ sử dụng lượng iot quá nhiều. Hấp hoại tử. Một số người sau khi uống viên sắt sẽ bị

thụ quá nhiều iot trong thời gian dài có thể dẫn táo bón hoặc đi ngoài, buồn nôn, đau bụng trên, tới phù tuyến giáp cấp tính, xuất hiện các hiện kích thích ruột và dạ dày.

tượng tim đập nhanh, thở gấp, lo lắng bất an, mất Ngoài ra, nhiều người thiếu máu thời gian dài ngủ, căng cơ, run tay, lưỡi, mí mắt hoặc toàn khi tiến hành truyền máu để điều trị sẽ làm cho thân, sợ nóng, đổ mồ hôi nhiều, tăng cường trao sắt ở trong gan, lá lách, tụy và cơ tim nhiều lên, đổi chất và thèm ăn,... Nghiêm trọng còn có thể

sự hoạt động của các bộ phận này trở lên khó dẫn tới ung thư tuyến giáp. Mặc dù hầu hết mọi khăn hơn, từ đó gây ra các bệnh lý bên ngoài.

người có khả năng tiếp nhận iot khá cao, tuy Ngoài ra, thừa sắt còn có thể gây ra bệnh tiểu nhiên do trẻ nhỏ cơ thể chưa phát triển hoàn đường, gan bị sưng...

toàn, nên nhạy cảm hơn nhiều khi thừa iot.

Lượng iot nên hấp thụ mỗi ngày cho các nhóm 42. Thiếu ho ặc thừa io t c ó tác hại như thế

tuổi khác nhau như sau: 0 - 1 tuổi 50 µg, 4 - 7 tuổi nào đ ố i vớ i c ơ thể? Làm thế nào đ ể tránh 90 µg, 14 - 18 tuổi 150 µg, phụ nữ có thai 200 µg thiếu ho ặc thừa io t?

mỗi ngày.

Người trưởng thành thiếu iot có thể mắc bệnh bướu cổ, trẻ em thiếu iot có thể ảnh hưởng đến sự

43. Tại sao mùa hè p hải c hú ý b ổ sung c ác phát triển chiều cao, cân nặng, xương, cơ bắp và nguyên tố d inh d ưỡ ng?

phát triển sinh dục, trong đó không thể phục hồi Dù trong mùa đông lạnh giá hay mùa hè nóng được tổn hại đến việc phát triển não và hệ thống bức, nhiệt độ cơ thể người đều duy trì ở mức 36,5 -

thần kinh của thai nhi và trẻ nhỏ. Giai đoạn thai 37ºC, chủ yếu thông qua sinh nhiệt và tản nhiệt nhi và sơ sinh nếu thiếu iot có thể dẫn tới thiểu để điều tiết nhiệt độ ở mức cân bằng. Khi nhiệt độ

năng trí tuệ. Để tránh bệnh bướu cổ và thiểu cao, cơ thể người có thể tản nhiệt, lượng mồ hôi năng trí tuệ, cách dễ dàng và hiệu quả nhất là ăn một ngày có thể lên tới 3 - 10l. Về mặt lý thuyết, loại thực phẩm có muối iot.

khi cơ thể tiết ra 1l mồ hôi và bốc hơi hết, đồng Thừa iot thông thường do hấp thụ lượng iot nghĩa tiết ra 580 kcal nhiệt lượng cơ thể. Trong 76

77

https://thuviensach.vn

quá trình ra mồ hôi, không chỉ nước, mà các nhà sản xuất và giấy phép sản xuất. Cần chú ý nguyên tố natri, kali, canxi, magie và chất vô cơ

xem bao bì mỹ phẩm có còn nguyên không, bên khác cũng thoát ra ngoài. Những chất này cực kỳ

trong có mùi, màu lạ không, có bị thay đổi hình quan trọng đối với cơ thể người. Ngoài ra, trong dáng không, các loại sản phẩm dạng kem có bị

mồ hôi còn chứa axit lactic, urê, axit amin và các phân tầng kem và nước hoặc bọt không,...

chất đạm khác. Dưới nhiệt độ cao thúc đẩy quá Khi chọn mua mỹ phẩm không nên bị ảnh trình phân giải protein trong cơ thể người, trong hưởng bởi quảng cáo, cũng không nên chọn loại mồ hôi có hàm lượng lysine tương đối cao. Ra quá mỹ phẩm có gắn mác nhập khẩu, hiệu quả tức nhiều mồ hôi cũng làm mất đi nhiều vitamin trong thời. Cần căn cứ theo loại da của mình để chọn cơ thể (như vitamin C, vitamin B , vitamin B ). Vì loại sản phẩm an toàn, tin cậy, phù hợp, hiệu quả

1

2

vậy, trong mùa hè nóng bức phải chú ý bổ sung tốt, và nên đến các cửa hàng chính hãng để mua.

các nguyên tố dinh dưỡng.

Ngoài ra, khi mua mỹ phẩm nên áp dụng nguyên tắc có loại nhỏ không nên mua loại to, cần dùng 44. Lựa chọn mua mỹ phẩm cần chú ý những thì mua, nên sử dụng trong thời gian có hiệu quả

vấn đ ề gì?

tốt nhất.

Da chúng ta chia thành các loại da dầu, da khô, da hỗn hợp, với mỗi loại da nên sử dụng một 45. Làm thế nào đ ể tránh tác hại c ủa mỹ

loại mỹ phẩm khác nhau. Vì vậy, khi sử dụng mỹ

p hẩm đ ố i vớ i c ơ thể?

phẩm, trước hết nên hiểu rõ làn da của mình, tìm Để tránh tác hại của hóa mỹ phẩm đối với sức hiểu loại mỹ phẩm thích hợp, từ đó mua sản khỏe, khi sử dụng hóa mỹ phẩm cần chú ý những phẩm phù hợp để sử dụng. Một số loại mỹ phẩm điểm sau:

đặc biệt phải sử dụng dưới chỉ dẫn của bác sĩ da

- Khi phát hiện mỹ phẩm có những phản ứng liễu. Phụ nữ có thai và trẻ em có làn da đặc biệt không tốt đối với da, lập tức không dùng nữa.

nhạy cảm, sử dụng mỹ phẩm dạng thuốc càng

- Mỹ phẩm cần được bảo quản nơi khô ráo, phải thận trọng hơn.

thoáng mát, chỉ sử dụng trong vòng 3 – 6 tháng, Khi lựa chọn mua mỹ phẩm, phải có kiến thức, không nên sử dụng lâu hơn.

tránh mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.

- Để tránh các chất độc trong mỹ phẩm như

Phải chú ý kiểm tra tem mác, hạn sử dụng, tên các chất gây ung thư cần lựa chọn các sản phẩm 78

79

https://thuviensach.vn

quá trình ra mồ hôi, không chỉ nước, mà các nhà sản xuất và giấy phép sản xuất. Cần chú ý nguyên tố natri, kali, canxi, magie và chất vô cơ

xem bao bì mỹ phẩm có còn nguyên không, bên khác cũng thoát ra ngoài. Những chất này cực kỳ

trong có mùi, màu lạ không, có bị thay đổi hình quan trọng đối với cơ thể người. Ngoài ra, trong dáng không, các loại sản phẩm dạng kem có bị

mồ hôi còn chứa axit lactic, urê, axit amin và các phân tầng kem và nước hoặc bọt không,...

chất đạm khác. Dưới nhiệt độ cao thúc đẩy quá Khi chọn mua mỹ phẩm không nên bị ảnh trình phân giải protein trong cơ thể người, trong hưởng bởi quảng cáo, cũng không nên chọn loại mồ hôi có hàm lượng lysine tương đối cao. Ra quá mỹ phẩm có gắn mác nhập khẩu, hiệu quả tức nhiều mồ hôi cũng làm mất đi nhiều vitamin trong thời. Cần căn cứ theo loại da của mình để chọn cơ thể (như vitamin C, vitamin B , vitamin B ). Vì loại sản phẩm an toàn, tin cậy, phù hợp, hiệu quả

1

2

vậy, trong mùa hè nóng bức phải chú ý bổ sung tốt, và nên đến các cửa hàng chính hãng để mua.

các nguyên tố dinh dưỡng.

Ngoài ra, khi mua mỹ phẩm nên áp dụng nguyên tắc có loại nhỏ không nên mua loại to, cần dùng 44. Lựa chọn mua mỹ phẩm cần chú ý những thì mua, nên sử dụng trong thời gian có hiệu quả

vấn đ ề gì?

tốt nhất.

Da chúng ta chia thành các loại da dầu, da khô, da hỗn hợp, với mỗi loại da nên sử dụng một 45. Làm thế nào đ ể tránh tác hại c ủa mỹ

loại mỹ phẩm khác nhau. Vì vậy, khi sử dụng mỹ

p hẩm đ ố i vớ i c ơ thể?

phẩm, trước hết nên hiểu rõ làn da của mình, tìm Để tránh tác hại của hóa mỹ phẩm đối với sức hiểu loại mỹ phẩm thích hợp, từ đó mua sản khỏe, khi sử dụng hóa mỹ phẩm cần chú ý những phẩm phù hợp để sử dụng. Một số loại mỹ phẩm điểm sau:

đặc biệt phải sử dụng dưới chỉ dẫn của bác sĩ da

- Khi phát hiện mỹ phẩm có những phản ứng liễu. Phụ nữ có thai và trẻ em có làn da đặc biệt không tốt đối với da, lập tức không dùng nữa.

nhạy cảm, sử dụng mỹ phẩm dạng thuốc càng

- Mỹ phẩm cần được bảo quản nơi khô ráo, phải thận trọng hơn.

thoáng mát, chỉ sử dụng trong vòng 3 – 6 tháng, Khi lựa chọn mua mỹ phẩm, phải có kiến thức, không nên sử dụng lâu hơn.

tránh mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.

- Để tránh các chất độc trong mỹ phẩm như

Phải chú ý kiểm tra tem mác, hạn sử dụng, tên các chất gây ung thư cần lựa chọn các sản phẩm 78

79

https://thuviensach.vn

đã được Bộ Y tế phê chuẩn cho phép lưu hành chất. Một số chuyên gia đã khuyến khích sử dụng và sử dụng.

biện pháp này để làm đẹp. So với các phương

- Trước khi sử dụng một sản phẩm mỹ phẩm pháp khác như botox, dùng collagen, silicon, sử

mới, nên bôi thử lên một vùng da nhỏ, nếu không dụng hocmon sinh trưởng sau khi làm đẹp hiệu có phản ứng mẩn đỏ, ngứa thì hãy dùng.

quả rất rõ rệt và an toàn hơn nhiều. Tuy nhiên,

- Phải căn cứ vào điều kiện khí hậu để sử dụng vẫn tồn tại các ý kiến trái chiều. Có chuyên gia sản phẩm mỹ phẩm phù hợp. Mùa đông lạnh khô cho rằng phương pháp này cũng có những tác thích hợp dùng sản phẩm có chất dầu, ba mùa còn dụng phụ, có thể tiềm ẩn nguy cơ gây ung thư. Do lại thì nên dùng sản phẩm có độ ẩm nhiều hơn.

vậy, việc dùng hocmon sinh trưởng để làm đẹp

- Khi không cần thiết thì không nên dùng nước vẫn còn phải được tiếp tục nghiên cứu thêm.

hoa, phấn, son môi và các sản phẩm làm đẹp khác.

Thực tế, thông qua thay đổi những thói quen

- Mỹ phẩm chỉ dùng bên ngoài, tránh thấm sâu xấu trong sinh hoạt và luyện tập thể thao đều đặn vào cơ thể.

giúp nâng cao khả năng điều tiết hocmon sinh

- Khi ngủ cần rửa sạch mỹ phẩm còn lại trên trưởng trong cơ thể. Cho nên muốn hồi phục tuổi da, không nên dùng mỹ phẩm khi đi ngủ.

thanh xuân, nâng cao sức khỏe cần phải có lối

- Lựa chọn mỹ phẩm phù hợp với da của mình.

sống lành mạnh, tích cực. Như vậy, đây chính là Da dầu nên chọn sản phẩm ít chất dầu, da khô thì cách làm đẹp tự nhiên, an toàn và hiệu quả nhất.

nên chọn sản phẩm có dầu và dưỡng ẩm, da nhạy 47. So n mô i ảnh hưở ng đ ến sức khỏ e như

cảm nên chọn sản phẩm có tính kích ứng nhỏ...

thế nào ?

46. Sử d ụng ho c mo n sinh trưở ng làm đẹp Son môi có thành phần chủ yếu từ mỡ cừu, sáp c ó thực sự hiệu q uả?

và thuốc nhuộm. Thành phần của mỡ cừu rất Những năm gần đây, trên thế giới nổi lên phức tạp, dễ gây ra dị ứng. Mỡ cừu và sáp có tính phong trào làm đẹp bằng cách tiêm hocmon sinh hấp thụ mạnh, có thể hấp thụ một số bụi, vi trưởng để giảm béo và loại trừ các vết nhăn.

khuẩn cùng một số kim loại nặng và chất độc hại Hocmon sinh trưởng là hocmon quan trọng có thể

trong không khí lên bề mặt của môi. Khi chúng ta kiểm soát được quá trình sinh trưởng và phát nói chuyện, ăn uống, một số chất độc hại bám trên triển, khả năng miễn dịch và quá trình trao đổi môi có thể theo đường miệng vào trong cơ thể.

80

81

https://thuviensach.vn

đã được Bộ Y tế phê chuẩn cho phép lưu hành chất. Một số chuyên gia đã khuyến khích sử dụng và sử dụng.

biện pháp này để làm đẹp. So với các phương

- Trước khi sử dụng một sản phẩm mỹ phẩm pháp khác như botox, dùng collagen, silicon, sử

mới, nên bôi thử lên một vùng da nhỏ, nếu không dụng hocmon sinh trưởng sau khi làm đẹp hiệu có phản ứng mẩn đỏ, ngứa thì hãy dùng.

quả rất rõ rệt và an toàn hơn nhiều. Tuy nhiên,

- Phải căn cứ vào điều kiện khí hậu để sử dụng vẫn tồn tại các ý kiến trái chiều. Có chuyên gia sản phẩm mỹ phẩm phù hợp. Mùa đông lạnh khô cho rằng phương pháp này cũng có những tác thích hợp dùng sản phẩm có chất dầu, ba mùa còn dụng phụ, có thể tiềm ẩn nguy cơ gây ung thư. Do lại thì nên dùng sản phẩm có độ ẩm nhiều hơn.

vậy, việc dùng hocmon sinh trưởng để làm đẹp

- Khi không cần thiết thì không nên dùng nước vẫn còn phải được tiếp tục nghiên cứu thêm.

hoa, phấn, son môi và các sản phẩm làm đẹp khác.

Thực tế, thông qua thay đổi những thói quen

- Mỹ phẩm chỉ dùng bên ngoài, tránh thấm sâu xấu trong sinh hoạt và luyện tập thể thao đều đặn vào cơ thể.

giúp nâng cao khả năng điều tiết hocmon sinh

- Khi ngủ cần rửa sạch mỹ phẩm còn lại trên trưởng trong cơ thể. Cho nên muốn hồi phục tuổi da, không nên dùng mỹ phẩm khi đi ngủ.

thanh xuân, nâng cao sức khỏe cần phải có lối

- Lựa chọn mỹ phẩm phù hợp với da của mình.

sống lành mạnh, tích cực. Như vậy, đây chính là Da dầu nên chọn sản phẩm ít chất dầu, da khô thì cách làm đẹp tự nhiên, an toàn và hiệu quả nhất.

nên chọn sản phẩm có dầu và dưỡng ẩm, da nhạy 47. So n mô i ảnh hưở ng đ ến sức khỏ e như

cảm nên chọn sản phẩm có tính kích ứng nhỏ...

thế nào ?

46. Sử d ụng ho c mo n sinh trưở ng làm đẹp Son môi có thành phần chủ yếu từ mỡ cừu, sáp c ó thực sự hiệu q uả?

và thuốc nhuộm. Thành phần của mỡ cừu rất Những năm gần đây, trên thế giới nổi lên phức tạp, dễ gây ra dị ứng. Mỡ cừu và sáp có tính phong trào làm đẹp bằng cách tiêm hocmon sinh hấp thụ mạnh, có thể hấp thụ một số bụi, vi trưởng để giảm béo và loại trừ các vết nhăn.

khuẩn cùng một số kim loại nặng và chất độc hại Hocmon sinh trưởng là hocmon quan trọng có thể

trong không khí lên bề mặt của môi. Khi chúng ta kiểm soát được quá trình sinh trưởng và phát nói chuyện, ăn uống, một số chất độc hại bám trên triển, khả năng miễn dịch và quá trình trao đổi môi có thể theo đường miệng vào trong cơ thể.

80

81

https://thuviensach.vn

Nếu sử dụng chất nhuộm độc hại thì ảnh hưởng tục sử dụng 10 năm có thể gây ung thư da. Thời của son môi đối với sức khỏe là rất nghiêm trọng.

gian nhuộm tóc càng dài, nguy cơ nhiễm bệnh Mặc dù quá trình sản xuất đều có yêu cầu vệ

máu trắng càng cao.

sinh nghiêm ngặt đối với mỹ phẩm, tuy nhiên, do Vì vậy, không nên sử dụng thuốc nhuộm tóc thể chất của mỗi người khác nhau, nên khi sử

trong thời gian dài, đặc biệt không nên sử dụng dụng có thể có một số phản ứng, như xuất hiện liên tục một loại thuốc nhuộm. Không ít người bị

hiện tượng môi rát, sưng, ngứa, nứt nẻ, bong vảy dị ứng thuốc nhuộm tóc, vì vậy trước khi sử dụng và hơi đau,... Nước ta cũng có quy định về hàm nên thử bôi thuốc nhuộm tóc lên da (phần lưng, lượng chất độc hại như chì, thủy ngân trong son cánh tay), quan sát trong vòng 48 giờ đến một môi, nhưng không có nghĩa trong son môi không tuần xem có hiện tượng phát ban không.

chứa thành phần này, dù hàm lượng chất độc hại 49. Sử d ụng nướ c ho a c ần c hú ý những gì?

rất thấp, nhưng sử dụng trong thời gian dài cũng có thể tích lũy và gây hại cho cơ thể.

Theo một điều tra cho thấy có khoảng 4% số

người dị ứng với nước hoa và nước lau nhà, sau 48. Thuố c nhuộ m tó c và uố n tó c c ó những khi sử dụng sẽ bị ngứa trên da, thậm chí còn bị

tác hại gì?

sưng đỏ. Nước hoa là tinh dầu rượu, tinh dầu Uốn tóc gây tổn thương cho tóc, không chỉ

thơm và nước tạo thành. Tinh dầu thơm chiếm 5 –

làm tóc mất đi thành phần dưỡng tóc mà còn có 15% trong nước hoa và thường là sự kết hợp nhiều thể gây rụng tóc. Loại thuốc nhuộm nào cũng loại nguyên liệu thơm khác nhau. Nước hoa có sử

đều có độc tính nhất định, trong đó chất dụng nguyên liệu màu là sắc tố hữu cơ hòa tan phenyleneđiamin có thể dẫn tới viêm da dị ứng, trong nước. Một số người dị ứng với một số thành nhẹ thì da đầu đỏ, ngứa; nặng thì cả da đầu, mặt, phần hóa học trong nước hoa, do đó, trước khi sử

cổ đều mẩn đỏ, nổi mụn nước, thậm chí mưng mủ

dụng nước hoa cần phải làm thí nghiệm đơn giản nhiễm trùng. Nghiên cứu cho thấy, những người để thử dị ứng, lấy một ít nước hoa thoa vào mặt nhuộm tóc 10 năm trở lên có nguy cơ mắc bệnh trong của đùi, quan sát xem có bị sưng đỏ không, ung thư nhiều hơn người không nhuộm tóc rất có bị ngứa không, vài ngày nếu không có vấn đề gì nhiều. Điều này do aminobenzoyl 2-4 trong thuốc thì có thể sử dụng được. Khi sử dụng cần chú ý: nhuộm tóc có tính gây đột biến gen rất mạnh, liên không sử dụng quá nhiều vì có thể gây kích thích.

82

83

https://thuviensach.vn

Nếu sử dụng chất nhuộm độc hại thì ảnh hưởng tục sử dụng 10 năm có thể gây ung thư da. Thời của son môi đối với sức khỏe là rất nghiêm trọng.

gian nhuộm tóc càng dài, nguy cơ nhiễm bệnh Mặc dù quá trình sản xuất đều có yêu cầu vệ

máu trắng càng cao.

sinh nghiêm ngặt đối với mỹ phẩm, tuy nhiên, do Vì vậy, không nên sử dụng thuốc nhuộm tóc thể chất của mỗi người khác nhau, nên khi sử

trong thời gian dài, đặc biệt không nên sử dụng dụng có thể có một số phản ứng, như xuất hiện liên tục một loại thuốc nhuộm. Không ít người bị

hiện tượng môi rát, sưng, ngứa, nứt nẻ, bong vảy dị ứng thuốc nhuộm tóc, vì vậy trước khi sử dụng và hơi đau,... Nước ta cũng có quy định về hàm nên thử bôi thuốc nhuộm tóc lên da (phần lưng, lượng chất độc hại như chì, thủy ngân trong son cánh tay), quan sát trong vòng 48 giờ đến một môi, nhưng không có nghĩa trong son môi không tuần xem có hiện tượng phát ban không.

chứa thành phần này, dù hàm lượng chất độc hại 49. Sử d ụng nướ c ho a c ần c hú ý những gì?

rất thấp, nhưng sử dụng trong thời gian dài cũng có thể tích lũy và gây hại cho cơ thể.

Theo một điều tra cho thấy có khoảng 4% số

người dị ứng với nước hoa và nước lau nhà, sau 48. Thuố c nhuộ m tó c và uố n tó c c ó những khi sử dụng sẽ bị ngứa trên da, thậm chí còn bị

tác hại gì?

sưng đỏ. Nước hoa là tinh dầu rượu, tinh dầu Uốn tóc gây tổn thương cho tóc, không chỉ

thơm và nước tạo thành. Tinh dầu thơm chiếm 5 –

làm tóc mất đi thành phần dưỡng tóc mà còn có 15% trong nước hoa và thường là sự kết hợp nhiều thể gây rụng tóc. Loại thuốc nhuộm nào cũng loại nguyên liệu thơm khác nhau. Nước hoa có sử

đều có độc tính nhất định, trong đó chất dụng nguyên liệu màu là sắc tố hữu cơ hòa tan phenyleneđiamin có thể dẫn tới viêm da dị ứng, trong nước. Một số người dị ứng với một số thành nhẹ thì da đầu đỏ, ngứa; nặng thì cả da đầu, mặt, phần hóa học trong nước hoa, do đó, trước khi sử

cổ đều mẩn đỏ, nổi mụn nước, thậm chí mưng mủ

dụng nước hoa cần phải làm thí nghiệm đơn giản nhiễm trùng. Nghiên cứu cho thấy, những người để thử dị ứng, lấy một ít nước hoa thoa vào mặt nhuộm tóc 10 năm trở lên có nguy cơ mắc bệnh trong của đùi, quan sát xem có bị sưng đỏ không, ung thư nhiều hơn người không nhuộm tóc rất có bị ngứa không, vài ngày nếu không có vấn đề gì nhiều. Điều này do aminobenzoyl 2-4 trong thuốc thì có thể sử dụng được. Khi sử dụng cần chú ý: nhuộm tóc có tính gây đột biến gen rất mạnh, liên không sử dụng quá nhiều vì có thể gây kích thích.

82

83

https://thuviensach.vn

Nói chung, trong 1 m có thể ngửi thấy mùi thơm

- Cha mẹ khi lựa chọn mua đồ chơi, đồ dùng nhẹ nhàng là tốt nhất, nếu 3 m vẫn có thể ngửi học tập cho trẻ nên lựa chọn những sản phẩm có thấy thì đó là biểu hiện của dùng quá nhiều uy tín và phổ biến, không nên tham rẻ mà mua nước hoa.

những sản phẩm không hợp tiêu chuẩn, quy cách sử dụng hay những sản phẩm là hàng giả, hàng 50. Lựa c họ n mua đ ồ c hơ i và đ ồ d ùng họ c nhái. Sách vở, truyện... không nên mua loại sử

tập c ho c o n như thế nào ?

dụng giấy có độ trắng bất thường. Có thể là trong Đồ chơi có vai trò to lớn trong việc phát triển quá trình sản xuất nhà sản xuất cho thêm hàm trí lực và thể lực của trẻ, nhưng làm thế nào để

lượng thuốc tẩy trắng huỳnh quang, sử dụng lâu lựa chọn mua được đồ chơi an toàn, vệ sinh, phù dài các sản phẩm này chắc chắn sẽ ảnh hưởng hợp với đặc điểm lứa tuổi và trí tuệ của trẻ, một đến thị lực của trẻ.

số phụ huynh lại hiểu rất ít về vấn đề này.

- Đồ chơi phải phù hợp với yêu cầu an toàn. Đồ

51. Tại sao p hải c ấm trẻ nhỏ ngậm, c ắn đ ồ

chơi kim loại thì phải xem xét cẩn thận bên ngoài văn p hò ng phẩm và đồ c hơ i?

có lỗ hổng không, có góc cạnh sắc nhọn không. Đồ

Văn phòng phẩm và đồ chơi về cơ bản đều được chơi là búp bê, thú nhồi bông... phải dùng tay phun sơn, như đồ chơi xếp hình bằng gỗ nhiều kiểm tra xem cúc, khuy, mắt, mũi của đồ chơi có màu sắc, bút sáp màu, đồ chơi bằng nhựa, bóng chắc chắn không. Đồ chơi có dây, đồ chơi đàn hồi bay, sách báo có hình ảnh, thậm chí là những đồ

thì độ dài tối đa chỉ được 30 cm. Lựa chọn đồ chơi chơi bằng vải lông, mắt hay môi của búp bê hoặc có sơn thì phải xem sản phẩm đã được kiểm tra thú bông đều dùng sơn phun, trong sơn chắc chắn đúng tiêu chuẩn chưa, có độc hay không, tốt nhất có chì. Nếu ngậm hoặc cắn những đồ văn phòng là không nên lựa chọn đồ chơi có sơn dầu.

phẩm, đồ chơi này, sơn phun hoặc phẩm màu sẽ

- Không nên mua đồ chơi mất vệ sinh, nên lựa dễ dàng bong ra, theo đường miệng đi vào cơ thể, chọn những đồ chơi không có độc.

- Căn cứ vào đặc điểm lứa tuổi của trẻ để lựa thời gian dài có thể gây ra trúng độc, dẫn tới tăng chọn mua đồ chơi cho thích hợp. Lựa chọn đồ chơi hàm lượng chì trong máu của trẻ nhỏ. Cơ thể trẻ

từ đơn giản đến phức tạp để có thể tạo hứng thú nhỏ chưa trưởng thành, các chức năng sinh lý cho trẻ. Đồng thời, đồ chơi phải phù hợp với đặc chưa trọn vẹn, sức đề kháng kém, nên càng dễ

điểm tính cách, sinh lý và giới tính của trẻ.

dẫn tới ngộ độc kim loại mãn tính. Các biểu hiện 84

85

https://thuviensach.vn

Nói chung, trong 1 m có thể ngửi thấy mùi thơm

- Cha mẹ khi lựa chọn mua đồ chơi, đồ dùng nhẹ nhàng là tốt nhất, nếu 3 m vẫn có thể ngửi học tập cho trẻ nên lựa chọn những sản phẩm có thấy thì đó là biểu hiện của dùng quá nhiều uy tín và phổ biến, không nên tham rẻ mà mua nước hoa.

những sản phẩm không hợp tiêu chuẩn, quy cách sử dụng hay những sản phẩm là hàng giả, hàng 50. Lựa c họ n mua đ ồ c hơ i và đ ồ d ùng họ c nhái. Sách vở, truyện... không nên mua loại sử

tập c ho c o n như thế nào ?

dụng giấy có độ trắng bất thường. Có thể là trong Đồ chơi có vai trò to lớn trong việc phát triển quá trình sản xuất nhà sản xuất cho thêm hàm trí lực và thể lực của trẻ, nhưng làm thế nào để

lượng thuốc tẩy trắng huỳnh quang, sử dụng lâu lựa chọn mua được đồ chơi an toàn, vệ sinh, phù dài các sản phẩm này chắc chắn sẽ ảnh hưởng hợp với đặc điểm lứa tuổi và trí tuệ của trẻ, một đến thị lực của trẻ.

số phụ huynh lại hiểu rất ít về vấn đề này.

- Đồ chơi phải phù hợp với yêu cầu an toàn. Đồ

51. Tại sao p hải c ấm trẻ nhỏ ngậm, c ắn đ ồ

chơi kim loại thì phải xem xét cẩn thận bên ngoài văn p hò ng phẩm và đồ c hơ i?

có lỗ hổng không, có góc cạnh sắc nhọn không. Đồ

Văn phòng phẩm và đồ chơi về cơ bản đều được chơi là búp bê, thú nhồi bông... phải dùng tay phun sơn, như đồ chơi xếp hình bằng gỗ nhiều kiểm tra xem cúc, khuy, mắt, mũi của đồ chơi có màu sắc, bút sáp màu, đồ chơi bằng nhựa, bóng chắc chắn không. Đồ chơi có dây, đồ chơi đàn hồi bay, sách báo có hình ảnh, thậm chí là những đồ

thì độ dài tối đa chỉ được 30 cm. Lựa chọn đồ chơi chơi bằng vải lông, mắt hay môi của búp bê hoặc có sơn thì phải xem sản phẩm đã được kiểm tra thú bông đều dùng sơn phun, trong sơn chắc chắn đúng tiêu chuẩn chưa, có độc hay không, tốt nhất có chì. Nếu ngậm hoặc cắn những đồ văn phòng là không nên lựa chọn đồ chơi có sơn dầu.

phẩm, đồ chơi này, sơn phun hoặc phẩm màu sẽ

- Không nên mua đồ chơi mất vệ sinh, nên lựa dễ dàng bong ra, theo đường miệng đi vào cơ thể, chọn những đồ chơi không có độc.

- Căn cứ vào đặc điểm lứa tuổi của trẻ để lựa thời gian dài có thể gây ra trúng độc, dẫn tới tăng chọn mua đồ chơi cho thích hợp. Lựa chọn đồ chơi hàm lượng chì trong máu của trẻ nhỏ. Cơ thể trẻ

từ đơn giản đến phức tạp để có thể tạo hứng thú nhỏ chưa trưởng thành, các chức năng sinh lý cho trẻ. Đồng thời, đồ chơi phải phù hợp với đặc chưa trọn vẹn, sức đề kháng kém, nên càng dễ

điểm tính cách, sinh lý và giới tính của trẻ.

dẫn tới ngộ độc kim loại mãn tính. Các biểu hiện 84

85

https://thuviensach.vn

lâm sàng thường gặp là: trẻ nhỏ ăn, ngủ không bán rất chạy, như sổ tay có hương táo, tẩy có mùi tốt, chơi không vui, một số xuất hiện hiện tượng dứa, sách ôn tập có mùi cà phê, còn có bút bi biếng ăn, thiếu máu, thời gian dài có thể ảnh hương kem,... Vật dụng văn phòng phẩm có mùi hưởng đến quá trình phát triển bình thường của thơm đều được thêm vào các màu sắc tươi sáng và trẻ, dẫn tới chậm phát triển trí tuệ. Trẻ sơ sinh hương thơm, một số sử dụng chất thơm hóa học, nếu bị nhiễm độc chì nhẹ thông thường sẽ có một trẻ nhỏ rất hay ngậm hoặc cắn những sản phẩm số biểu hiện như khóc nhiều, quấy nhiều, suy này, từ đó làm tăng nguy cơ và tần suất tiếp xúc nhược thần kinh, rối loạn tiêu hóa, trường hợp với chất độc của trẻ nhỏ.

nặng sẽ có hiện tượng thiếu máu và đau bụng.

Sức đề kháng của trẻ nhỏ còn yếu, mùi hương Hàm lượng chì trong máu quá cao còn có thể gây sẽ làm tổn hại niêm mạc mũi, có thể dẫn tới viêm ra hiện tượng thiếu kẽm, thiếu sắt và canxi ở trẻ

mũi dị ứng. Trong rất nhiều đồ dùng văn phòng sơ sinh. Trong một số đồ chơi có chứa hợp chất phẩm có hương thơm chứa nhiều hàm lượng chất PVC có độc tính cao, có thể gây tổn hại cho gan, độc như focmanđehyt, benzen, không chỉ gây xương, nếu ngậm hoặc cắn có thể bị hấp thụ vào chóng mặt, buồn nôn, mà còn có thể dẫn tới bệnh cơ thể.

về máu. Các vật dụng văn phòng phẩm có mùi Nếu trẻ nhỏ có các hiện tượng đáng nghi như

thơm, đặc biệt là những đồ không có tem mác của thiếu máu, biếng ăn, tiêu hóa không tốt, khóc nhà máy, phần lớn đều chứa nhiều loại hóa chất quấy không rõ nguyên cơ, thèm ngủ, cần kịp thời có hại đối với cơ thể, sử dụng lâu dài có thể gây ra đến bệnh viện điều trị, tuyệt đối không thể coi hiện tượng trúng độc ở trẻ nhỏ.

nhẹ. Trong cuộc sống hàng ngày, cần phải rèn cho 53. Các sản phẩm may mặc kém chất lượng trẻ có thói quen tốt, không ngậm hoặc cắn đồ chơi.

ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào ?

Đối với trẻ dưới 5 tuổi, cần tránh để trẻ tiếp xúc với lớp sơn ở đồ chơi.

Các sản phẩm may mặc không đạt tiêu chuẩn khi tiếp xúc trực tiếp với da sẽ ảnh hưởng đến sức 52. Tác hại c ủa c ác vật d ụng văn p hò ng khỏe người tiêu dùng, chủ yếu thể hiện ở một số

p hẩm c ó mùi thơ m?

mặt sau:

Hiện nay trong nhiều cửa hàng văn phòng

- Người tiêu dùng mặc những trang phục được phẩm, nhiều loại văn phòng phẩm có mùi thơm may bằng loại vải có hàm lượng focmanđehyt quá 86

87

https://thuviensach.vn

lâm sàng thường gặp là: trẻ nhỏ ăn, ngủ không bán rất chạy, như sổ tay có hương táo, tẩy có mùi tốt, chơi không vui, một số xuất hiện hiện tượng dứa, sách ôn tập có mùi cà phê, còn có bút bi biếng ăn, thiếu máu, thời gian dài có thể ảnh hương kem,... Vật dụng văn phòng phẩm có mùi hưởng đến quá trình phát triển bình thường của thơm đều được thêm vào các màu sắc tươi sáng và trẻ, dẫn tới chậm phát triển trí tuệ. Trẻ sơ sinh hương thơm, một số sử dụng chất thơm hóa học, nếu bị nhiễm độc chì nhẹ thông thường sẽ có một trẻ nhỏ rất hay ngậm hoặc cắn những sản phẩm số biểu hiện như khóc nhiều, quấy nhiều, suy này, từ đó làm tăng nguy cơ và tần suất tiếp xúc nhược thần kinh, rối loạn tiêu hóa, trường hợp với chất độc của trẻ nhỏ.

nặng sẽ có hiện tượng thiếu máu và đau bụng.

Sức đề kháng của trẻ nhỏ còn yếu, mùi hương Hàm lượng chì trong máu quá cao còn có thể gây sẽ làm tổn hại niêm mạc mũi, có thể dẫn tới viêm ra hiện tượng thiếu kẽm, thiếu sắt và canxi ở trẻ

mũi dị ứng. Trong rất nhiều đồ dùng văn phòng sơ sinh. Trong một số đồ chơi có chứa hợp chất phẩm có hương thơm chứa nhiều hàm lượng chất PVC có độc tính cao, có thể gây tổn hại cho gan, độc như focmanđehyt, benzen, không chỉ gây xương, nếu ngậm hoặc cắn có thể bị hấp thụ vào chóng mặt, buồn nôn, mà còn có thể dẫn tới bệnh cơ thể.

về máu. Các vật dụng văn phòng phẩm có mùi Nếu trẻ nhỏ có các hiện tượng đáng nghi như

thơm, đặc biệt là những đồ không có tem mác của thiếu máu, biếng ăn, tiêu hóa không tốt, khóc nhà máy, phần lớn đều chứa nhiều loại hóa chất quấy không rõ nguyên cơ, thèm ngủ, cần kịp thời có hại đối với cơ thể, sử dụng lâu dài có thể gây ra đến bệnh viện điều trị, tuyệt đối không thể coi hiện tượng trúng độc ở trẻ nhỏ.

nhẹ. Trong cuộc sống hàng ngày, cần phải rèn cho 53. Các sản phẩm may mặc kém chất lượng trẻ có thói quen tốt, không ngậm hoặc cắn đồ chơi.

ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào ?

Đối với trẻ dưới 5 tuổi, cần tránh để trẻ tiếp xúc với lớp sơn ở đồ chơi.

Các sản phẩm may mặc không đạt tiêu chuẩn khi tiếp xúc trực tiếp với da sẽ ảnh hưởng đến sức 52. Tác hại c ủa c ác vật d ụng văn p hò ng khỏe người tiêu dùng, chủ yếu thể hiện ở một số

p hẩm c ó mùi thơ m?

mặt sau:

Hiện nay trong nhiều cửa hàng văn phòng

- Người tiêu dùng mặc những trang phục được phẩm, nhiều loại văn phòng phẩm có mùi thơm may bằng loại vải có hàm lượng focmanđehyt quá 86

87

https://thuviensach.vn

cao, nhẹ thì dị ứng da, xuất hiện sưng đỏ, ngứa..., pH thích hợp, gây kích thích và ăn mòn da, có thể

nặng thì sẽ ho, viêm khí quản. Chất focmanđehyt dẫn đến viêm da, hệ thống tuyến mồ hôi sẽ bị ảnh trên chất liệu may mặc có thể gây đau đầu, thân hưởng và hệ thống thần kinh cũng chịu tác động nhiệt thay đổi, cảm giác khó chịu, ra mồ hôi liên tiêu cực.

tục, mạch nhanh, dị ứng da...

- Các sản phẩm có độ bền màu kém khi gặp

- Sử dụng trang phục có chất nhuộm vải azo nước và mồ hôi sẽ bị phai, bạc màu, khi đó các lâu dài sẽ làm da bị giảm khả năng đàn hồi.

phân tử của chất nhuộm vải và kim loại nặng có Trong điều kiện nhất định chất nhuộm azo phân thể thông qua da ngấm vào cơ thể dễ gây ung thư.

giải thành hơn 20 loại amin thơm, có khả năng

- Một số chất bảo quản dùng cho các chất liệu gây bệnh, thậm chí có thể gây ung thư.

bông sợi và len có thể gây ung thư.

- Sản phẩm may mặc chất lượng vải kém còn chứa các loại kim loại nặng như đồng, nicken, 54. Đồ lót mới mua về có thể mặc ngay không?

crom, chì, thạch tín. Những kim loại nặng này chủ yếu do quá trình nhuộm và gia công để lại, Đồ lót mới mua về mặc ngay không tốt cho hoặc có trong cúc, khóa và các phụ kiện khác.

sức khỏe, bởi vì trong quá trình sản xuất quần Trang phục có hàm lượng kim loại nặng quá cao áo, để bảo đảm mỹ quan cho sản phẩm, nhà sản không chỉ làm suy giảm khả năng miễn dịch của xuất thường sử dụng nhiều loại chất phụ gia những người yếu, dẫn tới ung thư, mà còn gây hóa học. Để chống co vải xử lý bằng chất hại cho trung khu thần kinh hoặc dẫn tới trúng focmanđehyt; để tăng độ trắng sử dụng chất độc mãn tính.

làm trắng có chứa huỳnh quang; để làm phẳng

- Bề mặt của da có một lớp axit, đây là hàng quần áo dùng hồ... Những chất hóa học này có rào bảo vệ ngăn chặn sự xâm nhập của các vi thể gây ra dị ứng da. Ngoài ra, các chất chống khuẩn gây bệnh. Độ pH của các sản phẩm vải mối, chống mốc trong quá trình lưu trữ quần áo may mặc khi tiếp xúc trực tiếp với da cần phải ở

như thuốc diệt côn trùng, thuốc khử trùng cũng giữa lớp axit yếu và lớp axit trung tính thì sẽ

có thể gây ra dị ứng da, đặc biệt đối với da của không gây dị ứng và ngứa ở bề mặt của da. Nếu pH của sản phẩm may mặc quá cao so với quy trẻ nhỏ và những người có da mẫn cảm. Vì vậy, định, do trong quá trình gia công nhuộm các loại để bảo vệ sức khỏe, đồ lót mới mua tốt nhất nên chất hóa học chưa được giặt sạch, vượt quá mức giặt sạch rồi mới mặc.

88

89

https://thuviensach.vn

cao, nhẹ thì dị ứng da, xuất hiện sưng đỏ, ngứa..., pH thích hợp, gây kích thích và ăn mòn da, có thể

nặng thì sẽ ho, viêm khí quản. Chất focmanđehyt dẫn đến viêm da, hệ thống tuyến mồ hôi sẽ bị ảnh trên chất liệu may mặc có thể gây đau đầu, thân hưởng và hệ thống thần kinh cũng chịu tác động nhiệt thay đổi, cảm giác khó chịu, ra mồ hôi liên tiêu cực.

tục, mạch nhanh, dị ứng da...

- Các sản phẩm có độ bền màu kém khi gặp

- Sử dụng trang phục có chất nhuộm vải azo nước và mồ hôi sẽ bị phai, bạc màu, khi đó các lâu dài sẽ làm da bị giảm khả năng đàn hồi.

phân tử của chất nhuộm vải và kim loại nặng có Trong điều kiện nhất định chất nhuộm azo phân thể thông qua da ngấm vào cơ thể dễ gây ung thư.

giải thành hơn 20 loại amin thơm, có khả năng

- Một số chất bảo quản dùng cho các chất liệu gây bệnh, thậm chí có thể gây ung thư.

bông sợi và len có thể gây ung thư.

- Sản phẩm may mặc chất lượng vải kém còn chứa các loại kim loại nặng như đồng, nicken, 54. Đồ lót mới mua về có thể mặc ngay không?

crom, chì, thạch tín. Những kim loại nặng này chủ yếu do quá trình nhuộm và gia công để lại, Đồ lót mới mua về mặc ngay không tốt cho hoặc có trong cúc, khóa và các phụ kiện khác.

sức khỏe, bởi vì trong quá trình sản xuất quần Trang phục có hàm lượng kim loại nặng quá cao áo, để bảo đảm mỹ quan cho sản phẩm, nhà sản không chỉ làm suy giảm khả năng miễn dịch của xuất thường sử dụng nhiều loại chất phụ gia những người yếu, dẫn tới ung thư, mà còn gây hóa học. Để chống co vải xử lý bằng chất hại cho trung khu thần kinh hoặc dẫn tới trúng focmanđehyt; để tăng độ trắng sử dụng chất độc mãn tính.

làm trắng có chứa huỳnh quang; để làm phẳng

- Bề mặt của da có một lớp axit, đây là hàng quần áo dùng hồ... Những chất hóa học này có rào bảo vệ ngăn chặn sự xâm nhập của các vi thể gây ra dị ứng da. Ngoài ra, các chất chống khuẩn gây bệnh. Độ pH của các sản phẩm vải mối, chống mốc trong quá trình lưu trữ quần áo may mặc khi tiếp xúc trực tiếp với da cần phải ở

như thuốc diệt côn trùng, thuốc khử trùng cũng giữa lớp axit yếu và lớp axit trung tính thì sẽ

có thể gây ra dị ứng da, đặc biệt đối với da của không gây dị ứng và ngứa ở bề mặt của da. Nếu pH của sản phẩm may mặc quá cao so với quy trẻ nhỏ và những người có da mẫn cảm. Vì vậy, định, do trong quá trình gia công nhuộm các loại để bảo vệ sức khỏe, đồ lót mới mua tốt nhất nên chất hóa học chưa được giặt sạch, vượt quá mức giặt sạch rồi mới mặc.

88

89

https://thuviensach.vn

55. Quần áo giặt khô c ó thể mặc ngay thị lực và những bất tiện khi đeo kính có gọng, đ ượ c khô ng?

cũng vì lý do thẩm mỹ, nghề nghiệp, đeo kính áp tròng đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, kính áp Quần áo vừa giặt khô ở hiệu giặt là về không nên tròng không phải luôn phù hợp với tất cả mọi mặc ngay, vì có thể làm ảnh hưởng đến sức khỏe.

người. Những người sau đây không nên đeo kính Hiện tại, đa số các cửa hàng giặt là đều dùng tetracloroetylen, là hoạt chất ngậm nước. Chất áp tròng:

hóa học này có ảnh hưởng lớn đến hệ thống thần

- Những người dễ dị ứng khi đeo kính áp tròng, kinh. Khi con người hít thở phải hóa chất này dễ bị viêm nhiễm, ngứa mắt, viêm kết mạc và trong thời gian dài sẽ rất dễ mắc ung thư thận và sưng mắt... nếu không chữa trị lâu ngày sẽ rất các bệnh khác. Trong quá trình giặt khô quần áo nguy hiểm đến thị lực.

hấp thụ rất mạnh, chất hóa học này lưu giữ và

- Những người có tiền sử bệnh glocom, viêm tỏa mùi nồng gắt làm ảnh hưởng đến sức khỏe kết mạc, kết tràng giác mạc, viêm túi lệ mãn tính, của con người, đặc biệt là trẻ em, bởi vì chất này cường giáp và các bệnh liên quan khác phải chữa chứa lượng clorua và rất nhạy cảm với trẻ nhỏ.

trị khỏi bệnh mới được dùng kính áp tròng.

Sau khi giặt khô quần áo không nên mặc ngay,

- Học sinh tiểu học, trung học cơ sở đang trong cũng không nên treo ngay vào tủ quần áo. Không quá trình phát triển, trục nhãn cầu chưa hoàn khí trong tủ quần áo không được lưu thông sẽ làm thiện, nếu như dùng kính áp tròng quá sớm hoặc cho dư lượng chất hóa học còn lưu lại trên quần dùng trong thời gian dài rất dễ làm cho giác mạc áo càng dễ dàng gắn chặt vào các sợi vải, do đó sẽ

thiếu oxy, cản trở quá trình trao đổi chất và nhiều làm cho ô nhiễm quần áo khác trong tủ đồ. Cách tác dụng phụ khác.

làm tốt nhất là treo quần áo sau khi giặt xong từ

- Những người từ 40 tuổi trở lên, các tổ chức mắt hiệu giặt về ở những nơi thoáng mát, có ánh nắng bắt đầu có những thay đổi rất rõ rệt, đặc biệt là mặt trời, làm cho dư lượng hóa chất bay đi hết, nhãn cầu đã giảm khả năng đàn hồi. Lúc này nếu đến khi ngửi không còn mùi chất hóa học nữa thì như trên bề mặt nhãn cầu có thêm một lớp kính sẽ

có thể sử dụng được.

làm cho mắt thiếu oxy, do đó làm cho giác mạc bị

nhiễm khuẩn, gây loét và các biến chứng khác.

56. Những ngườ i nào khô ng nên d ùng

- Phụ nữ đang mang thai không nên dùng kính kính áp trò ng?

áp tròng vì nội tiết tố thay đổi trong quá trình Do có khả năng khắc phục những trở ngại của mang thai dễ làm mắt bị khô.

90

91

https://thuviensach.vn

55. Quần áo giặt khô c ó thể mặc ngay thị lực và những bất tiện khi đeo kính có gọng, đ ượ c khô ng?

cũng vì lý do thẩm mỹ, nghề nghiệp, đeo kính áp tròng đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, kính áp Quần áo vừa giặt khô ở hiệu giặt là về không nên tròng không phải luôn phù hợp với tất cả mọi mặc ngay, vì có thể làm ảnh hưởng đến sức khỏe.

người. Những người sau đây không nên đeo kính Hiện tại, đa số các cửa hàng giặt là đều dùng tetracloroetylen, là hoạt chất ngậm nước. Chất áp tròng:

hóa học này có ảnh hưởng lớn đến hệ thống thần

- Những người dễ dị ứng khi đeo kính áp tròng, kinh. Khi con người hít thở phải hóa chất này dễ bị viêm nhiễm, ngứa mắt, viêm kết mạc và trong thời gian dài sẽ rất dễ mắc ung thư thận và sưng mắt... nếu không chữa trị lâu ngày sẽ rất các bệnh khác. Trong quá trình giặt khô quần áo nguy hiểm đến thị lực.

hấp thụ rất mạnh, chất hóa học này lưu giữ và

- Những người có tiền sử bệnh glocom, viêm tỏa mùi nồng gắt làm ảnh hưởng đến sức khỏe kết mạc, kết tràng giác mạc, viêm túi lệ mãn tính, của con người, đặc biệt là trẻ em, bởi vì chất này cường giáp và các bệnh liên quan khác phải chữa chứa lượng clorua và rất nhạy cảm với trẻ nhỏ.

trị khỏi bệnh mới được dùng kính áp tròng.

Sau khi giặt khô quần áo không nên mặc ngay,

- Học sinh tiểu học, trung học cơ sở đang trong cũng không nên treo ngay vào tủ quần áo. Không quá trình phát triển, trục nhãn cầu chưa hoàn khí trong tủ quần áo không được lưu thông sẽ làm thiện, nếu như dùng kính áp tròng quá sớm hoặc cho dư lượng chất hóa học còn lưu lại trên quần dùng trong thời gian dài rất dễ làm cho giác mạc áo càng dễ dàng gắn chặt vào các sợi vải, do đó sẽ

thiếu oxy, cản trở quá trình trao đổi chất và nhiều làm cho ô nhiễm quần áo khác trong tủ đồ. Cách tác dụng phụ khác.

làm tốt nhất là treo quần áo sau khi giặt xong từ

- Những người từ 40 tuổi trở lên, các tổ chức mắt hiệu giặt về ở những nơi thoáng mát, có ánh nắng bắt đầu có những thay đổi rất rõ rệt, đặc biệt là mặt trời, làm cho dư lượng hóa chất bay đi hết, nhãn cầu đã giảm khả năng đàn hồi. Lúc này nếu đến khi ngửi không còn mùi chất hóa học nữa thì như trên bề mặt nhãn cầu có thêm một lớp kính sẽ

có thể sử dụng được.

làm cho mắt thiếu oxy, do đó làm cho giác mạc bị

nhiễm khuẩn, gây loét và các biến chứng khác.

56. Những ngườ i nào khô ng nên d ùng

- Phụ nữ đang mang thai không nên dùng kính kính áp trò ng?

áp tròng vì nội tiết tố thay đổi trong quá trình Do có khả năng khắc phục những trở ngại của mang thai dễ làm mắt bị khô.

90

91

https://thuviensach.vn

57. Sử d ụng kính áp trò ng c ần p hải c hú ý khỏe người tiêu dùng. Khi lựa chọn đồ dùng ăn những vấn đ ề gì?

uống phải chú ý mấy điểm sau:

1. Đồ dùng ăn uống bằng sứ: Đồ dùng ăn uống

- Phải thường xuyên vệ sinh kính áp tròng.

bằng sứ gồm nhiều loại, trong đó lượng thải chì và

- Dùng loại kính phù hợp cho mắt của mình cađimi chủ yếu là từ các nguyên liệu trang trí theo chỉ định của bác sĩ. Tuân thủ thời hạn thay men sứ trên bề mặt của sản phẩm. Do những mới định kỳ để tránh làm tổn hại đến mắt.

nguyên liệu này thường có chứa một lượng chì

- Thuốc nhỏ mắt và dung dịch bảo quản kính nhất định, nếu sử dụng lâu dài để đựng giấm, phải còn hạn sử dụng, nếu không dùng hết thì bỏ

rượu, nước trái cây,... có hàm lượng các chất hữu đi, tránh dùng lại, do thuốc đã biến chất.

cơ tương đối cao, thì chì và các kim loại nặng sẽ

- Bỏ kính ra khi đi ngủ bởi vì quá trình oxy hóa thải ra, đồng thời nhiễm vào đồ ăn, tích lũy trong có thể bị cản trở, gây nên viêm giác mạc và làm cơ thể, làm cho cơ thể bị trúng độc chì. Do vậy, cho kính bị mờ.

không nên lựa chọn những sản phẩm có nhiều

- Khi không dùng kính áp tròng, nên cất vào hoa văn sặc sỡ. Nếu tiết diện mặt vẽ không được hộp kính riêng của nó. Nên rửa hộp đựng kính tráng men sáng, khi cầm không có cảm giác trơn thường xuyên.

nhẵn, rìa của sản phẩm có nhám thì phải thận

- Nếu mắt đỏ, sợ ánh sáng, có nước mắt thì cần trọng khi mua.

đi khám bác sĩ ngay để được xử lý.

2. Đồ dùng ăn uống bằng nhựa: Hiện nay đồ

dùng ăn uống bằng nhựa được cho là an toàn có 58. Làm thế nào lựa c họ n b át đ ũa và d ụng etylen, polystyren và polypropylene. Tuyệt đối c ụ nhà b ếp an to àn c ho sức khỏ e?

không nên dùng các đồ nhựa được sản xuất bằng Cùng với sự không ngừng nâng cao mức sống nhựa tái chế, nhựa màu để đựng thức ăn và đóng của người dân, các sản phẩm đồ dùng ăn uống có gói thực phẩm, tránh độc hại cho cơ thể. Khi mua mỹ quan đẹp, sử dụng thuận tiện dần dần được đồ dùng ăn uống bằng nhựa nên cố gắng lựa chọn bày trên bàn ăn. Thị trường đồ dùng ăn uống tuy các sản phẩm không có trang trí bên trong, không phong phú, đa dạng nhưng cũng không thiếu các màu, không mùi. Khi mua bát ăn cơm cần chú ý: sản phẩm nhái, giả, thậm chí có sản phẩm còn Đáy bát có ký hiệu PS là polystyrene hoặc PP là chứa các chất độc hại, trực tiếp ảnh hưởng tới sức polypropylene thì yên tâm sử dụng. Cần cảnh giác 92

93

https://thuviensach.vn

57. Sử d ụng kính áp trò ng c ần p hải c hú ý khỏe người tiêu dùng. Khi lựa chọn đồ dùng ăn những vấn đ ề gì?

uống phải chú ý mấy điểm sau:

1. Đồ dùng ăn uống bằng sứ: Đồ dùng ăn uống

- Phải thường xuyên vệ sinh kính áp tròng.

bằng sứ gồm nhiều loại, trong đó lượng thải chì và

- Dùng loại kính phù hợp cho mắt của mình cađimi chủ yếu là từ các nguyên liệu trang trí theo chỉ định của bác sĩ. Tuân thủ thời hạn thay men sứ trên bề mặt của sản phẩm. Do những mới định kỳ để tránh làm tổn hại đến mắt.

nguyên liệu này thường có chứa một lượng chì

- Thuốc nhỏ mắt và dung dịch bảo quản kính nhất định, nếu sử dụng lâu dài để đựng giấm, phải còn hạn sử dụng, nếu không dùng hết thì bỏ

rượu, nước trái cây,... có hàm lượng các chất hữu đi, tránh dùng lại, do thuốc đã biến chất.

cơ tương đối cao, thì chì và các kim loại nặng sẽ

- Bỏ kính ra khi đi ngủ bởi vì quá trình oxy hóa thải ra, đồng thời nhiễm vào đồ ăn, tích lũy trong có thể bị cản trở, gây nên viêm giác mạc và làm cơ thể, làm cho cơ thể bị trúng độc chì. Do vậy, cho kính bị mờ.

không nên lựa chọn những sản phẩm có nhiều

- Khi không dùng kính áp tròng, nên cất vào hoa văn sặc sỡ. Nếu tiết diện mặt vẽ không được hộp kính riêng của nó. Nên rửa hộp đựng kính tráng men sáng, khi cầm không có cảm giác trơn thường xuyên.

nhẵn, rìa của sản phẩm có nhám thì phải thận

- Nếu mắt đỏ, sợ ánh sáng, có nước mắt thì cần trọng khi mua.

đi khám bác sĩ ngay để được xử lý.

2. Đồ dùng ăn uống bằng nhựa: Hiện nay đồ

dùng ăn uống bằng nhựa được cho là an toàn có 58. Làm thế nào lựa c họ n b át đ ũa và d ụng etylen, polystyren và polypropylene. Tuyệt đối c ụ nhà b ếp an to àn c ho sức khỏ e?

không nên dùng các đồ nhựa được sản xuất bằng Cùng với sự không ngừng nâng cao mức sống nhựa tái chế, nhựa màu để đựng thức ăn và đóng của người dân, các sản phẩm đồ dùng ăn uống có gói thực phẩm, tránh độc hại cho cơ thể. Khi mua mỹ quan đẹp, sử dụng thuận tiện dần dần được đồ dùng ăn uống bằng nhựa nên cố gắng lựa chọn bày trên bàn ăn. Thị trường đồ dùng ăn uống tuy các sản phẩm không có trang trí bên trong, không phong phú, đa dạng nhưng cũng không thiếu các màu, không mùi. Khi mua bát ăn cơm cần chú ý: sản phẩm nhái, giả, thậm chí có sản phẩm còn Đáy bát có ký hiệu PS là polystyrene hoặc PP là chứa các chất độc hại, trực tiếp ảnh hưởng tới sức polypropylene thì yên tâm sử dụng. Cần cảnh giác 92

93

https://thuviensach.vn

là các loại bát được sản xuất bằng bọt nhựa, loại 5. Đũa: Không nên dùng đũa sơn dầu, vì trong bát này là do dùng bọt để pha vào nguyên liệu sản sơn dầu có chứa các thành phần hóa học có độc.

xuất bát, khi ngâm vào nước sôi thì chất tạo bọt Sử dụng lâu dài đũa có sơn dầu các chất độc hại sẽ thải ra và xâm nhập vào cơ thể.

sẽ xâm nhập cơ thể. Nên lựa chọn đũa tre không 3. Đồ dùng ăn uống được làm bằng thép không độc và đủ tiêu chuẩn an toàn hoặc là đũa gỗ.

gỉ: Thép không gỉ khó ăn mòn, bình thường sẽ

59. Làm thế nào đ ể lựa c họ n kem đ ánh không có hại gì đối với cơ thể, nhưng phải chú ý răng p hù hợp ?

phương pháp sử dụng. Không nên chứa lâu đồ ăn có axit hoặc có độ kiềm mạnh. Bởi vì trong các Các sản phẩm kem đánh răng trên thị trường thực phẩm có hàm lượng lớn chất điện giải, chứa rất đa dạng và phong phú. Một số người tiêu đồ ăn để lâu sẽ làm các chất độc hại kim loại phát dùng cho rằng dùng kem đánh răng có dược liệu tán. Không nên sử dụng các đồ dùng bằng kim thì “có bệnh trị bệnh, không có bệnh thì phòng loại để sắc thuốc bắc. Thuốc bắc thông thường có được bệnh”. Từ góc độ hiệu quả mà xét, kem ankaloit, có axit hữu cơ và các thành phần khác, đánh răng có dược liệu có thể phân thành loại khi ở nhiệt độ cao, rất khó tránh được hiện tượng phòng ngừa sâu răng, gây tê cầm máu, chống phản ứng của các chất hóa học làm cho thuốc mất viêm giảm đau, tránh răng đóng cao... Người tiêu đi hiệu quả, thậm chí còn tạo ra một số chất hóa dùng cần căn cứ vào loại dược liệu có trong kem học độc hại khác. Khi rửa các đồ dùng ăn uống để lựa chọn cho phù hợp, không nên lạm dụng để

bằng thép không gỉ kiêng các nước rửa có oxy hóa tránh tác dụng phụ.

hoặc có độ kiềm mạnh, như bột tẩy trắng, natri Kem đánh răng có chứa flo chủ yếu là để phòng hypoclorit...

sâu răng, flo có thể tăng canxi cho răng, đồng thời 4. Đồ dùng ăn uống bằng nhôm: Nhôm tích lũy ức chế các vi khuẩn lên men để tạo axit, do đó có trong cơ thể nhiều sẽ làm trí tuệ giảm sút, trí nhớ

thể cố định cốt răng, tránh sâu răng. Hiện nay ở

suy yếu và lão hóa, thần kinh dễ bị suy nhược.

nước ta có rất nhiều loại kem đánh răng có hàm Ngoài ra, đồ dùng ăn uống bằng nhôm mà gặp axit lượng flo vượt quá quy định, do đó phải cẩn thận hoặc các chất có độ kiềm mạnh có thể tạo thành các khi sử dụng. Hơn nữa, hàm lượng flo trong môi phân tử nhôm xâm nhập vào cơ thể. Do đó, cần cố

trường tự nhiên vốn đã rất cao, cho nên người tiêu gắng không mua đồ dùng ăn uống bằng nhôm.

dùng không nên dùng kem đánh răng có flo.

94

95

https://thuviensach.vn

là các loại bát được sản xuất bằng bọt nhựa, loại 5. Đũa: Không nên dùng đũa sơn dầu, vì trong bát này là do dùng bọt để pha vào nguyên liệu sản sơn dầu có chứa các thành phần hóa học có độc.

xuất bát, khi ngâm vào nước sôi thì chất tạo bọt Sử dụng lâu dài đũa có sơn dầu các chất độc hại sẽ thải ra và xâm nhập vào cơ thể.

sẽ xâm nhập cơ thể. Nên lựa chọn đũa tre không 3. Đồ dùng ăn uống được làm bằng thép không độc và đủ tiêu chuẩn an toàn hoặc là đũa gỗ.

gỉ: Thép không gỉ khó ăn mòn, bình thường sẽ

59. Làm thế nào đ ể lựa c họ n kem đ ánh không có hại gì đối với cơ thể, nhưng phải chú ý răng p hù hợp ?

phương pháp sử dụng. Không nên chứa lâu đồ ăn có axit hoặc có độ kiềm mạnh. Bởi vì trong các Các sản phẩm kem đánh răng trên thị trường thực phẩm có hàm lượng lớn chất điện giải, chứa rất đa dạng và phong phú. Một số người tiêu đồ ăn để lâu sẽ làm các chất độc hại kim loại phát dùng cho rằng dùng kem đánh răng có dược liệu tán. Không nên sử dụng các đồ dùng bằng kim thì “có bệnh trị bệnh, không có bệnh thì phòng loại để sắc thuốc bắc. Thuốc bắc thông thường có được bệnh”. Từ góc độ hiệu quả mà xét, kem ankaloit, có axit hữu cơ và các thành phần khác, đánh răng có dược liệu có thể phân thành loại khi ở nhiệt độ cao, rất khó tránh được hiện tượng phòng ngừa sâu răng, gây tê cầm máu, chống phản ứng của các chất hóa học làm cho thuốc mất viêm giảm đau, tránh răng đóng cao... Người tiêu đi hiệu quả, thậm chí còn tạo ra một số chất hóa dùng cần căn cứ vào loại dược liệu có trong kem học độc hại khác. Khi rửa các đồ dùng ăn uống để lựa chọn cho phù hợp, không nên lạm dụng để

bằng thép không gỉ kiêng các nước rửa có oxy hóa tránh tác dụng phụ.

hoặc có độ kiềm mạnh, như bột tẩy trắng, natri Kem đánh răng có chứa flo chủ yếu là để phòng hypoclorit...

sâu răng, flo có thể tăng canxi cho răng, đồng thời 4. Đồ dùng ăn uống bằng nhôm: Nhôm tích lũy ức chế các vi khuẩn lên men để tạo axit, do đó có trong cơ thể nhiều sẽ làm trí tuệ giảm sút, trí nhớ

thể cố định cốt răng, tránh sâu răng. Hiện nay ở

suy yếu và lão hóa, thần kinh dễ bị suy nhược.

nước ta có rất nhiều loại kem đánh răng có hàm Ngoài ra, đồ dùng ăn uống bằng nhôm mà gặp axit lượng flo vượt quá quy định, do đó phải cẩn thận hoặc các chất có độ kiềm mạnh có thể tạo thành các khi sử dụng. Hơn nữa, hàm lượng flo trong môi phân tử nhôm xâm nhập vào cơ thể. Do đó, cần cố

trường tự nhiên vốn đã rất cao, cho nên người tiêu gắng không mua đồ dùng ăn uống bằng nhôm.

dùng không nên dùng kem đánh răng có flo.

94

95

https://thuviensach.vn

Cần chọn loại kem đánh răng riêng cho trẻ

Các phương pháp nhận biết túi ni lông tái chế: nhỏ. Do trẻ em chưa quen sử dụng kem đánh

- Nhấn túi ni lông vào nước nếu túi ni lông răng, rất dễ dẫn đến nuốt kem đánh răng, ảnh chìm xuống nước thì đó là túi ni lông tái chế; nếu hưởng đến sức khỏe. Trẻ em dễ nhiễm flo trong như nổi trên mặt nước thì là túi ni lông sản xuất thời kỳ trẻ sơ sinh, đặc biệt là trong thời kỳ trước từ nguyên liệu nhựa mới.

6 tuổi, do đó, trẻ em tốt nhất là không dùng kem

- Túi ni lông tái chế có mùi rất khó ngửi; túi đánh răng có chứa flo.

ni lông sản xuất mới ít có mùi và không có mùi khác thường.

60. Sử d ụng túi ni lô ng c ó hại c ho sức

- Túi ni lông tái chế có độ đàn hồi rất kém; túi khỏ e khô ng?

ni lông sản xuất mới độ đàn hồi rất tốt.

Túi ni lông hàng ngày chúng ta sử dụng được Khuyến cáo người tiêu dùng nên sử dụng túi ni chia thành hai loại: Một loại được làm từ chất liệu lông bảo vệ môi trường, có thể sử dụng nhiều lần hạt nhựa, một loại là sản phẩm tái chế. Loại đầu và dễ phân hủy.

có độ an toàn tương đối cao, loại sau rất có hại cho sức khỏe. Túi ni lông tái chế sử dụng nguyên liệu 61. Làm thế nào đ ể c họ n mua giấy vệ sinh nhựa thu hồi từ rác thải, thậm chí là được tái chế

c hất lượ ng tố t?

từ các sản phẩm y tế chưa qua xử lý, do đó tiềm Giấy vệ sinh là đồ dùng hàng ngày trong cuộc chứa rất nhiều hóa chất và vi khuẩn độc hại. Hiện sống của chúng ta, nhưng trên thị trường không nay, có rất nhiều túi ni lông tái chế đã có mặt trên phải bất cứ loại giấy nào cũng thực sự đạt tiêu thị trường để đóng gói các sản phẩm vật dụng hàng ngày, thậm chí còn được dùng cho các sản chuẩn vệ sinh. Khi mua và sử dụng giấy vệ sinh phẩm là thực phẩm ăn uống trực tiếp, điều này nên lưu ý một số điểm sau:

tiềm ẩn nguy cơ bệnh tật không thể lường được

- Giấy vệ sinh chất lượng cao được sản xuất từ

đối với sức khỏe con người. Ví dụ, dùng túi ni lông bột gỗ nguyên chất, có màu nhạt. Hiện nay, trên tái chế để mua sữa đậu nành nóng mang về nhà, thị trường các sản phẩm giấy vệ sinh kém chất dưới tác động của nhiệt độ cao, túi ni lông tái chế

lượng sử dụng nguyên liệu đầu vào là các sản sẽ tạo ra các chất hóa học độc hại gây tác động phẩm in ấn đã qua xử lý mực. Giấy vệ sinh tốt có xấu tới sức khỏe người tiêu dùng.

màu tinh khiết, nếp nhăn đều, mặt giấy sạch sẽ, 96

97

https://thuviensach.vn

Cần chọn loại kem đánh răng riêng cho trẻ

Các phương pháp nhận biết túi ni lông tái chế: nhỏ. Do trẻ em chưa quen sử dụng kem đánh

- Nhấn túi ni lông vào nước nếu túi ni lông răng, rất dễ dẫn đến nuốt kem đánh răng, ảnh chìm xuống nước thì đó là túi ni lông tái chế; nếu hưởng đến sức khỏe. Trẻ em dễ nhiễm flo trong như nổi trên mặt nước thì là túi ni lông sản xuất thời kỳ trẻ sơ sinh, đặc biệt là trong thời kỳ trước từ nguyên liệu nhựa mới.

6 tuổi, do đó, trẻ em tốt nhất là không dùng kem

- Túi ni lông tái chế có mùi rất khó ngửi; túi đánh răng có chứa flo.

ni lông sản xuất mới ít có mùi và không có mùi khác thường.

60. Sử d ụng túi ni lô ng c ó hại c ho sức

- Túi ni lông tái chế có độ đàn hồi rất kém; túi khỏ e khô ng?

ni lông sản xuất mới độ đàn hồi rất tốt.

Túi ni lông hàng ngày chúng ta sử dụng được Khuyến cáo người tiêu dùng nên sử dụng túi ni chia thành hai loại: Một loại được làm từ chất liệu lông bảo vệ môi trường, có thể sử dụng nhiều lần hạt nhựa, một loại là sản phẩm tái chế. Loại đầu và dễ phân hủy.

có độ an toàn tương đối cao, loại sau rất có hại cho sức khỏe. Túi ni lông tái chế sử dụng nguyên liệu 61. Làm thế nào đ ể c họ n mua giấy vệ sinh nhựa thu hồi từ rác thải, thậm chí là được tái chế

c hất lượ ng tố t?

từ các sản phẩm y tế chưa qua xử lý, do đó tiềm Giấy vệ sinh là đồ dùng hàng ngày trong cuộc chứa rất nhiều hóa chất và vi khuẩn độc hại. Hiện sống của chúng ta, nhưng trên thị trường không nay, có rất nhiều túi ni lông tái chế đã có mặt trên phải bất cứ loại giấy nào cũng thực sự đạt tiêu thị trường để đóng gói các sản phẩm vật dụng hàng ngày, thậm chí còn được dùng cho các sản chuẩn vệ sinh. Khi mua và sử dụng giấy vệ sinh phẩm là thực phẩm ăn uống trực tiếp, điều này nên lưu ý một số điểm sau:

tiềm ẩn nguy cơ bệnh tật không thể lường được

- Giấy vệ sinh chất lượng cao được sản xuất từ

đối với sức khỏe con người. Ví dụ, dùng túi ni lông bột gỗ nguyên chất, có màu nhạt. Hiện nay, trên tái chế để mua sữa đậu nành nóng mang về nhà, thị trường các sản phẩm giấy vệ sinh kém chất dưới tác động của nhiệt độ cao, túi ni lông tái chế

lượng sử dụng nguyên liệu đầu vào là các sản sẽ tạo ra các chất hóa học độc hại gây tác động phẩm in ấn đã qua xử lý mực. Giấy vệ sinh tốt có xấu tới sức khỏe người tiêu dùng.

màu tinh khiết, nếp nhăn đều, mặt giấy sạch sẽ, 96

97

https://thuviensach.vn

gọn gàng, không có lỗ. Giấy vệ sinh kém chất 62. Thuố c d iệt c ô n trùng c ó hại c ho sức lượng nhìn là thấy màu xám tối hoặc có tạp chất.

khỏ e như thế nào ? Sử d ụng thuố c d iệt c ô n

- Giấy vệ sinh chất lượng tốt có độ dai, mềm trùng c ần p hải c hú ý những gì?

mại, ít lỗ nhỏ. Điểm đáng chú ý là giấy vệ sinh Mùa hè oi bức, muỗi, ruồi, nhặng... và các loại không phải càng trắng càng tốt. Sản phẩm có độ

côn trùng có hại khác sinh sôi nảy nở và hoạt trắng cao thường là trong quá trình sản xuất sử

động rất mạnh, mang lại rất nhiều phiền toái cho dụng quá nhiều chất tẩy trắng. Do đó, người tiêu con người. Trong cuộc sống hàng ngày, các loại dùng khi mua giấy vệ sinh nhất định phải lựa bình xịt thuốc diệt côn trùng đã trở thành vật chọn sản phẩm của doanh nghiệp có uy tín.

dụng thường thấy. Các thuốc diệt côn trùng sử

- Không được sử dụng giấy vệ sinh thay thế

dụng trong gia đình như thuốc diệt ruồi, muỗi, giấy ăn. Hiện nay, rất nhiều nhà hàng, thậm chí gián, phần lớn là những loại thuốc chứa một số gia đình dùng giấy vệ sinh thay thế cho pyrethrins và pyrethroid, là những hóa chất diệt giấy ăn. Do giấy ăn chủ yếu sử dụng trong quá côn trùng đã được Bộ Y tế cấp phép. Tuy nhiên, trình ăn uống, tiêu chuẩn quốc gia đối với giấy ăn bất kỳ một loại thuốc diệt côn trùng nào cũng đều cao hơn nhiều so với giấy vệ sinh. Nhiều quán ăn có hại nhất định đối với cơ thể con người. Sau khi sử dụng cuộn giấy vệ sinh thay cho giấy ăn có tiếp xúc với thuốc diệt côn trùng pyrethrin, cơ thể

chứa vi khuẩn vượt quá nhiều lần quy định cho dễ bị dị ứng, bao gồm viêm mũi dị ứng, viêm da, phép. Trong quá trình sản xuất, người ta cho viêm họng, viêm phổi dị ứng và các phản ứng thêm những chất độc hại như chất tẩy trắng, bột khác... Tiếp xúc với pyrethroid có thể làm da có thạch cao. Sử dụng các sản phẩm này trong thời cảm giác không bình thường như đốt, chích, tê bì, gian dài có thể gây dị ứng da, nhiễm vi khuẩn nếu nghiêm trọng có thể dẫn đến co giật, mất ý viêm gan ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

thức, thậm chí động kinh. Khi tiếp xúc lâu dài, hệ

Tóm lại, lựa chọn dùng giấy sinh hoạt cần phải thống thần kinh bị đầu độc, làm xuất hiện các xem sản phẩm có đạt tiêu chuẩn của các cơ quan triệu chứng như đau đầu, chóng mặt.

chức năng về chất lượng không, có đạt tiêu chuẩn Khi sử dụng thuốc diệt côn trùng trong gia vệ sinh không, có quá thời hạn sử dụng không, ba đình, phải chú ý những vấn đề sau: tiêu chuẩn trên đều đạt thì lúc đó mới xét đến giá

- Sử dụng đúng cách. Khi sử dụng thuốc xịt cả và quy cách.

muỗi nên đóng cửa, xịt khắp phòng, sau 10 phút 98

99

https://thuviensach.vn

gọn gàng, không có lỗ. Giấy vệ sinh kém chất 62. Thuố c d iệt c ô n trùng c ó hại c ho sức lượng nhìn là thấy màu xám tối hoặc có tạp chất.

khỏ e như thế nào ? Sử d ụng thuố c d iệt c ô n

- Giấy vệ sinh chất lượng tốt có độ dai, mềm trùng c ần p hải c hú ý những gì?

mại, ít lỗ nhỏ. Điểm đáng chú ý là giấy vệ sinh Mùa hè oi bức, muỗi, ruồi, nhặng... và các loại không phải càng trắng càng tốt. Sản phẩm có độ

côn trùng có hại khác sinh sôi nảy nở và hoạt trắng cao thường là trong quá trình sản xuất sử

động rất mạnh, mang lại rất nhiều phiền toái cho dụng quá nhiều chất tẩy trắng. Do đó, người tiêu con người. Trong cuộc sống hàng ngày, các loại dùng khi mua giấy vệ sinh nhất định phải lựa bình xịt thuốc diệt côn trùng đã trở thành vật chọn sản phẩm của doanh nghiệp có uy tín.

dụng thường thấy. Các thuốc diệt côn trùng sử

- Không được sử dụng giấy vệ sinh thay thế

dụng trong gia đình như thuốc diệt ruồi, muỗi, giấy ăn. Hiện nay, rất nhiều nhà hàng, thậm chí gián, phần lớn là những loại thuốc chứa một số gia đình dùng giấy vệ sinh thay thế cho pyrethrins và pyrethroid, là những hóa chất diệt giấy ăn. Do giấy ăn chủ yếu sử dụng trong quá côn trùng đã được Bộ Y tế cấp phép. Tuy nhiên, trình ăn uống, tiêu chuẩn quốc gia đối với giấy ăn bất kỳ một loại thuốc diệt côn trùng nào cũng đều cao hơn nhiều so với giấy vệ sinh. Nhiều quán ăn có hại nhất định đối với cơ thể con người. Sau khi sử dụng cuộn giấy vệ sinh thay cho giấy ăn có tiếp xúc với thuốc diệt côn trùng pyrethrin, cơ thể

chứa vi khuẩn vượt quá nhiều lần quy định cho dễ bị dị ứng, bao gồm viêm mũi dị ứng, viêm da, phép. Trong quá trình sản xuất, người ta cho viêm họng, viêm phổi dị ứng và các phản ứng thêm những chất độc hại như chất tẩy trắng, bột khác... Tiếp xúc với pyrethroid có thể làm da có thạch cao. Sử dụng các sản phẩm này trong thời cảm giác không bình thường như đốt, chích, tê bì, gian dài có thể gây dị ứng da, nhiễm vi khuẩn nếu nghiêm trọng có thể dẫn đến co giật, mất ý viêm gan ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

thức, thậm chí động kinh. Khi tiếp xúc lâu dài, hệ

Tóm lại, lựa chọn dùng giấy sinh hoạt cần phải thống thần kinh bị đầu độc, làm xuất hiện các xem sản phẩm có đạt tiêu chuẩn của các cơ quan triệu chứng như đau đầu, chóng mặt.

chức năng về chất lượng không, có đạt tiêu chuẩn Khi sử dụng thuốc diệt côn trùng trong gia vệ sinh không, có quá thời hạn sử dụng không, ba đình, phải chú ý những vấn đề sau: tiêu chuẩn trên đều đạt thì lúc đó mới xét đến giá

- Sử dụng đúng cách. Khi sử dụng thuốc xịt cả và quy cách.

muỗi nên đóng cửa, xịt khắp phòng, sau 10 phút 98

99

https://thuviensach.vn

phải mở cửa để thông gió, sau đó mới bước vào đi xe phải kiểm tra, lựa chọn xe cộ có độ an toàn phòng. Đối với gián và côn trùng bay cần phải tin cậy. Nghiêm cấm dùng rượu, bia và các chất có phun hoặc xịt đều khắp các nơi ẩm thấp và góc cồn khi lái xe, lái xe quá tốc độ, lái xe khi mệt mỏi khuất, sau khi phun xong không nên quét hoặc và các hành vi khác.

lau ngay. Thuốc diệt bọ cánh cứng có thể đặt ở

- Phòng tránh bạo lực: Khi đi du lịch, ở những những góc khuất...

nơi công cộng không nên để những đồ đạc có giá

- Cố gắng hạn chế sử dụng thuốc diệt côn trùng.

trị lộ ra ngoài như tiền, vàng, đồng hồ, máy ảnh; Khi sử dụng phải giảm thiểu việc tiếp xúc cơ thể với không nên một mình đi đến những nơi hẻo lánh, thuốc. Nếu sử dụng thuốc trong phòng bếp càng tránh bạo lực xảy ra, thậm chí là mất của, nguy phải cẩn thận, tránh tuyệt đối tiếp xúc với thực hiểm đến tính mạng.

- Phòng tránh ngã và đuối nước: Khi leo núi phẩm cũng như những vật dụng nấu nướng.

hoặc đi lại ở những nơi không bằng phẳng, phải đi

- Không lựa chọn thuốc diệt côn trùng không rõ giầy chống trơn trượt. Quan sát kỹ mặt đường để

nguồn gốc. Không để trẻ em tiếp xúc với thuốc tránh bị ngã; người già nên có gậy hỗ trợ khi đi diệt côn trùng.

lại. Khi bơi hay vận động dưới nước phải có biện pháp an toàn, không nên đi một mình. Người 63. Làm thế nào đ ể tránh những đ iều rủi trung niên và người già cần phải chú ý lựa chọn ro khi đ i d u lịc h?

địa điểm an toàn phù hợp.

Trong khi đi du lịch, các vấn đề có thể xảy ra là

- Bắt buộc, nhắc nhở các hành vi không đúng tai nạn giao thông, bạo lực, ngã, đuối nước, động của du khách: Nhắc nhở các hành vi lái xe vật tấn công (thú dữ, chó, mèo và động vật hoang phóng nhanh vượt ẩu, phòng tránh mắc các dã cắn bị thương, trúng độc). Khi đi du lịch để bảo bệnh truyền nhiễm.

- Không uống rượu, không ăn uống bừa bãi, chú đảm an toàn cần lưu ý những điểm sau đây: ý vệ sinh cá nhân, trước khi ăn phải rửa tay, không

- Phòng tránh tai nạn giao thông: Cần chú ý dùng những thực phẩm không sạch, bị ô nhiễm.

bảo đảm an toàn giao thông khi điều khiển các phương tiện, tránh gây tai nạn cho người khác.

64. Những sai lầm tro ng nhận thức đ ố i vớ i Cách phòng tránh là phải tìm hiểu địa hình và ho ạt đ ộ ng thể d ục thể thao ?

tình hình giao thông cụ thể nơi sở tại. Trước khi

- Ngủ dậy tập thể dục ngay: Sáng sớm, các cơ

100

101

https://thuviensach.vn

phải mở cửa để thông gió, sau đó mới bước vào đi xe phải kiểm tra, lựa chọn xe cộ có độ an toàn phòng. Đối với gián và côn trùng bay cần phải tin cậy. Nghiêm cấm dùng rượu, bia và các chất có phun hoặc xịt đều khắp các nơi ẩm thấp và góc cồn khi lái xe, lái xe quá tốc độ, lái xe khi mệt mỏi khuất, sau khi phun xong không nên quét hoặc và các hành vi khác.

lau ngay. Thuốc diệt bọ cánh cứng có thể đặt ở

- Phòng tránh bạo lực: Khi đi du lịch, ở những những góc khuất...

nơi công cộng không nên để những đồ đạc có giá

- Cố gắng hạn chế sử dụng thuốc diệt côn trùng.

trị lộ ra ngoài như tiền, vàng, đồng hồ, máy ảnh; Khi sử dụng phải giảm thiểu việc tiếp xúc cơ thể với không nên một mình đi đến những nơi hẻo lánh, thuốc. Nếu sử dụng thuốc trong phòng bếp càng tránh bạo lực xảy ra, thậm chí là mất của, nguy phải cẩn thận, tránh tuyệt đối tiếp xúc với thực hiểm đến tính mạng.

- Phòng tránh ngã và đuối nước: Khi leo núi phẩm cũng như những vật dụng nấu nướng.

hoặc đi lại ở những nơi không bằng phẳng, phải đi

- Không lựa chọn thuốc diệt côn trùng không rõ giầy chống trơn trượt. Quan sát kỹ mặt đường để

nguồn gốc. Không để trẻ em tiếp xúc với thuốc tránh bị ngã; người già nên có gậy hỗ trợ khi đi diệt côn trùng.

lại. Khi bơi hay vận động dưới nước phải có biện pháp an toàn, không nên đi một mình. Người 63. Làm thế nào đ ể tránh những đ iều rủi trung niên và người già cần phải chú ý lựa chọn ro khi đ i d u lịc h?

địa điểm an toàn phù hợp.

Trong khi đi du lịch, các vấn đề có thể xảy ra là

- Bắt buộc, nhắc nhở các hành vi không đúng tai nạn giao thông, bạo lực, ngã, đuối nước, động của du khách: Nhắc nhở các hành vi lái xe vật tấn công (thú dữ, chó, mèo và động vật hoang phóng nhanh vượt ẩu, phòng tránh mắc các dã cắn bị thương, trúng độc). Khi đi du lịch để bảo bệnh truyền nhiễm.

- Không uống rượu, không ăn uống bừa bãi, chú đảm an toàn cần lưu ý những điểm sau đây: ý vệ sinh cá nhân, trước khi ăn phải rửa tay, không

- Phòng tránh tai nạn giao thông: Cần chú ý dùng những thực phẩm không sạch, bị ô nhiễm.

bảo đảm an toàn giao thông khi điều khiển các phương tiện, tránh gây tai nạn cho người khác.

64. Những sai lầm tro ng nhận thức đ ố i vớ i Cách phòng tránh là phải tìm hiểu địa hình và ho ạt đ ộ ng thể d ục thể thao ?

tình hình giao thông cụ thể nơi sở tại. Trước khi

- Ngủ dậy tập thể dục ngay: Sáng sớm, các cơ

100

101

https://thuviensach.vn

quan nội tạng trong cơ thể đang ở trạng thái nghỉ

- Luyện tập khi trời âm u: Khi trời nhiều sương, ngơi, khó thích ứng với sự thay đổi của môi trường áp suất không khí rất thấp, tốc độ gió nhẹ, các chất bên ngoài, cho nên phải có một quá trình điều thải trong không khí khó phát tán, không khí bị ô chỉnh nhất định để các cơ quan hồi phục chức nhiễm nặng. Các chất độc hại trong không khí khi năng sinh lý bình thường. Sau khi ngủ dậy, nghỉ

trời nhiều sương âm u bao gồm: axit, kiềm, anilin, ngơi một chút, làm động tác khởi động sau đó mới phenon và các mầm bệnh. Khi luyện tập vào sáng luyện tập thân thể là tốt nhất.

sớm, dễ hít phải các chất khí thải, dẫn đến viêm

- Tập luyện trước lúc rạng đông: Khi trời chưa khí quản, viêm họng, viêm kết mạc, viêm mũi...

sáng cây xanh thải ra khí CO có nồng độ rất cao; Ngoài ra, sương mù nhiệt cao, cơ thể khó trao đổi 2

đặc biệt trong những khu rừng, khu vực nhiều cây chất, mồ hôi khó bốc hơi, điều này càng làm cho cơ

xanh. Nên đợi mặt trời lên và thực vật bắt đầu thể khó thích ứng, do đó cần tránh luyện tập khi thực hiện quá trình quang hợp, khí oxy bắt đầu tiết trời âm u nhiều sương mù.

được tạo ra từ cây xanh, không khí trong lành mới

- Tắm ngay sau khi luyện tập: Sau khi luyện nên luyện tập thể dục thể thao. Các chuyên gia tập, cơ thể tiết ra một lượng mồ hôi rất lớn, các cũng khuyến cáo chúng ta thời gian luyện tập tốt mạch máu dưới da nở rộng, nhiệt độ trong cơ thể

nhất là sau khi mặt trời mọc.

tỏa ra lớn. Lúc này nếu tắm nước lạnh có thể làm

- Sáng sớm không uống nước: Điều này rất cho các mao mạch và mạch máu bị co lại, sức đề

không có lợi cho sức khỏe. Khi ngủ da và khí quản kháng của cơ thể giảm sút, dễ bị cảm, viêm khí mỗi giờ mất 20 – 30 g nước, lại thêm bài tiết nước quản, viêm phổi... Tắm ngay sau khi luyện tập tiểu, nên sáng dậy, cơ thể ở trạng thái mất nước, cũng có thể làm tăng lượng máu trên bề mặt của mạch máu co lại, lượng máu giảm, lưu lượng tuần da, làm cho tim, não, thận và một số bộ phận hoàn chậm lại... Các chất thải trong cơ thể tích tụ, khác thiếu máu, rất nguy hiểm cho hệ tim mạch.

rất dễ dàng bị cao huyết áp, đau thắt ngực, nhồi

- Uống nước lạnh sau khi luyện tập: Sau khi máu cơ tim, đột quỵ não... Sáng sớm uống 200 –

vận động nếu uống nhiều các đồ uống lạnh dễ làm 300 ml nước nguội hoặc nước ấm pha thêm một cho dạ dày và ruột co lại, gây ra ho, đau bụng, đi muỗng mật ong sẽ vừa cải thiện được khẩu vị, vừa ngoài, nôn mửa và các loại bệnh khác.

tránh được các bệnh nói trên và tránh được hiện

- Ăn uống ngay sau khi vận động: Khi vận động tượng thiếu đường trong máu.

huyết dịch phân bố toàn thân, việc co bóp dạ dày 102

103

https://thuviensach.vn

quan nội tạng trong cơ thể đang ở trạng thái nghỉ

- Luyện tập khi trời âm u: Khi trời nhiều sương, ngơi, khó thích ứng với sự thay đổi của môi trường áp suất không khí rất thấp, tốc độ gió nhẹ, các chất bên ngoài, cho nên phải có một quá trình điều thải trong không khí khó phát tán, không khí bị ô chỉnh nhất định để các cơ quan hồi phục chức nhiễm nặng. Các chất độc hại trong không khí khi năng sinh lý bình thường. Sau khi ngủ dậy, nghỉ

trời nhiều sương âm u bao gồm: axit, kiềm, anilin, ngơi một chút, làm động tác khởi động sau đó mới phenon và các mầm bệnh. Khi luyện tập vào sáng luyện tập thân thể là tốt nhất.

sớm, dễ hít phải các chất khí thải, dẫn đến viêm

- Tập luyện trước lúc rạng đông: Khi trời chưa khí quản, viêm họng, viêm kết mạc, viêm mũi...

sáng cây xanh thải ra khí CO có nồng độ rất cao; Ngoài ra, sương mù nhiệt cao, cơ thể khó trao đổi 2

đặc biệt trong những khu rừng, khu vực nhiều cây chất, mồ hôi khó bốc hơi, điều này càng làm cho cơ

xanh. Nên đợi mặt trời lên và thực vật bắt đầu thể khó thích ứng, do đó cần tránh luyện tập khi thực hiện quá trình quang hợp, khí oxy bắt đầu tiết trời âm u nhiều sương mù.

được tạo ra từ cây xanh, không khí trong lành mới

- Tắm ngay sau khi luyện tập: Sau khi luyện nên luyện tập thể dục thể thao. Các chuyên gia tập, cơ thể tiết ra một lượng mồ hôi rất lớn, các cũng khuyến cáo chúng ta thời gian luyện tập tốt mạch máu dưới da nở rộng, nhiệt độ trong cơ thể

nhất là sau khi mặt trời mọc.

tỏa ra lớn. Lúc này nếu tắm nước lạnh có thể làm

- Sáng sớm không uống nước: Điều này rất cho các mao mạch và mạch máu bị co lại, sức đề

không có lợi cho sức khỏe. Khi ngủ da và khí quản kháng của cơ thể giảm sút, dễ bị cảm, viêm khí mỗi giờ mất 20 – 30 g nước, lại thêm bài tiết nước quản, viêm phổi... Tắm ngay sau khi luyện tập tiểu, nên sáng dậy, cơ thể ở trạng thái mất nước, cũng có thể làm tăng lượng máu trên bề mặt của mạch máu co lại, lượng máu giảm, lưu lượng tuần da, làm cho tim, não, thận và một số bộ phận hoàn chậm lại... Các chất thải trong cơ thể tích tụ, khác thiếu máu, rất nguy hiểm cho hệ tim mạch.

rất dễ dàng bị cao huyết áp, đau thắt ngực, nhồi

- Uống nước lạnh sau khi luyện tập: Sau khi máu cơ tim, đột quỵ não... Sáng sớm uống 200 –

vận động nếu uống nhiều các đồ uống lạnh dễ làm 300 ml nước nguội hoặc nước ấm pha thêm một cho dạ dày và ruột co lại, gây ra ho, đau bụng, đi muỗng mật ong sẽ vừa cải thiện được khẩu vị, vừa ngoài, nôn mửa và các loại bệnh khác.

tránh được các bệnh nói trên và tránh được hiện

- Ăn uống ngay sau khi vận động: Khi vận động tượng thiếu đường trong máu.

huyết dịch phân bố toàn thân, việc co bóp dạ dày 102

103

https://thuviensach.vn

giảm mạnh, sau khi vận động không nghỉ ngơi mà cơ thể, làm giảm thân nhiệt, đầu óc choáng váng, ăn ngay sẽ dễ làm cho hệ thống tiêu hóa bị ảnh khả năng điều chỉnh xuống thấp... Lúc này, tuyệt hưởng và dễ mắc các bệnh về dạ dày, đại tràng.

đối không được nằm nghỉ ngơi, nếu không thân nhiệt sẽ càng xuống thấp, sẽ có nguy cơ hôn mê, 65. Khi nhiệt đ ộ mô i trườ ng q uá thấp ho ặc thậm chí là tử vong. Phương pháp tốt nhất là ăn q uá c ao , luyện tập thể thao c ần c hú ý những đồ ăn giàu nhiệt lượng, mặc quần áo phù hợp, hạn vấn đ ề gì?

chế thời gian vận động để duy trì mức độ nhiệt Sự thay đổi nhiệt độ đối với cơ thể có ảnh hưởng trong cơ thể cân bằng và chức năng bình thường trực tiếp và rõ ràng đến sức khỏe. Tuy vậy, cơ thể

của cơ thể, làm cho việc luyện tập đạt được mục có chức năng điều chỉnh thân nhiệt rất hoàn hảo.

đích khỏe mạnh.

Trong điều kiện nhiệt độ khác nhau, cường độ trao Khả năng thích ứng của cơ thể con người đối đổi chất trong cơ thể và phương thức tản nhiệt với môi trường có nhiệt độ thấp là rất hạn chế, trong cơ thể sẽ có những thay đổi tương ứng, để

cho nên các chuyên gia sức khỏe đưa ra quan bảo đảm sự ổn định về thân nhiệt. Nhưng chức niệm “vận động áp nhiệt” và “vận động áp hàn”, năng điều chỉnh thân nhiệt rất hữu hạn.

tức là vận động nhiều hơn vào thời điểm giao thời Khi nhiệt độ quá cao (trên 35oC), luyện tập thể

giữa mùa xuân và mùa hạ, mùa thu và mùa đông.

dục thể thao phải đề phòng cảm nóng. Người già Nên lựa chọn phương thức vận động thông thường và trẻ nhỏ không nên vận động thể dục vào lúc như chạy bộ, tập thái cực quyền. Cũng có thể áp này. Lúc nhiệt độ quá cao, thanh niên trai tráng dụng phương pháp của người xưa “xuân ấm thu cũng nên chú ý khi vận động, phải bổ sung nước lạnh”, tăng, giảm quần áo, làm cho sự thay đổi và vitamin, ăn uống hài hòa, vận động tăng dần nhiệt độ cơ thể phù hợp với chức năng sinh lý của từ ít đến nhiều, từng bước để đạt đến yêu cầu, hơn cơ thể, từ đó dần dần sẽ thích ứng với nhiệt độ

nữa thời gian vận động cũng không nên quá lâu.

môi trường khi cao khi thấp.

Khi cảm thấy thân nhiệt cao, đầu óc hơi choáng, đau đầu, miệng khô phải lập tức dừng vận động, 66. Khi luyện tập thể d ục thể thao tro ng đồng thời đến những nơi thoáng mát nghỉ ngơi.

nhà c ần c hú ý những vấn đ ề gì?

Vận động thân thể khi nhiệt độ quá thấp, thời Những năm gần đây, ngày càng nhiều người gian vận động lâu sẽ gây tổn thương cho bộ phận đến phòng tập gym để luyện tập thể dục thể thao.

104

105

https://thuviensach.vn

giảm mạnh, sau khi vận động không nghỉ ngơi mà cơ thể, làm giảm thân nhiệt, đầu óc choáng váng, ăn ngay sẽ dễ làm cho hệ thống tiêu hóa bị ảnh khả năng điều chỉnh xuống thấp... Lúc này, tuyệt hưởng và dễ mắc các bệnh về dạ dày, đại tràng.

đối không được nằm nghỉ ngơi, nếu không thân nhiệt sẽ càng xuống thấp, sẽ có nguy cơ hôn mê, 65. Khi nhiệt đ ộ mô i trườ ng q uá thấp ho ặc thậm chí là tử vong. Phương pháp tốt nhất là ăn q uá c ao , luyện tập thể thao c ần c hú ý những đồ ăn giàu nhiệt lượng, mặc quần áo phù hợp, hạn vấn đ ề gì?

chế thời gian vận động để duy trì mức độ nhiệt Sự thay đổi nhiệt độ đối với cơ thể có ảnh hưởng trong cơ thể cân bằng và chức năng bình thường trực tiếp và rõ ràng đến sức khỏe. Tuy vậy, cơ thể

của cơ thể, làm cho việc luyện tập đạt được mục có chức năng điều chỉnh thân nhiệt rất hoàn hảo.

đích khỏe mạnh.

Trong điều kiện nhiệt độ khác nhau, cường độ trao Khả năng thích ứng của cơ thể con người đối đổi chất trong cơ thể và phương thức tản nhiệt với môi trường có nhiệt độ thấp là rất hạn chế, trong cơ thể sẽ có những thay đổi tương ứng, để

cho nên các chuyên gia sức khỏe đưa ra quan bảo đảm sự ổn định về thân nhiệt. Nhưng chức niệm “vận động áp nhiệt” và “vận động áp hàn”, năng điều chỉnh thân nhiệt rất hữu hạn.

tức là vận động nhiều hơn vào thời điểm giao thời Khi nhiệt độ quá cao (trên 35oC), luyện tập thể

giữa mùa xuân và mùa hạ, mùa thu và mùa đông.

dục thể thao phải đề phòng cảm nóng. Người già Nên lựa chọn phương thức vận động thông thường và trẻ nhỏ không nên vận động thể dục vào lúc như chạy bộ, tập thái cực quyền. Cũng có thể áp này. Lúc nhiệt độ quá cao, thanh niên trai tráng dụng phương pháp của người xưa “xuân ấm thu cũng nên chú ý khi vận động, phải bổ sung nước lạnh”, tăng, giảm quần áo, làm cho sự thay đổi và vitamin, ăn uống hài hòa, vận động tăng dần nhiệt độ cơ thể phù hợp với chức năng sinh lý của từ ít đến nhiều, từng bước để đạt đến yêu cầu, hơn cơ thể, từ đó dần dần sẽ thích ứng với nhiệt độ

nữa thời gian vận động cũng không nên quá lâu.

môi trường khi cao khi thấp.

Khi cảm thấy thân nhiệt cao, đầu óc hơi choáng, đau đầu, miệng khô phải lập tức dừng vận động, 66. Khi luyện tập thể d ục thể thao tro ng đồng thời đến những nơi thoáng mát nghỉ ngơi.

nhà c ần c hú ý những vấn đ ề gì?

Vận động thân thể khi nhiệt độ quá thấp, thời Những năm gần đây, ngày càng nhiều người gian vận động lâu sẽ gây tổn thương cho bộ phận đến phòng tập gym để luyện tập thể dục thể thao.

104

105

https://thuviensach.vn

Họ hoặc là muốn có sức khỏe tốt hoặc là muốn thông gió, do đó không khí trong phòng tập không nghỉ ngơi thư giãn. Để đạt được những mục đích đầy đủ, chất lượng không khí kém, mà hầu hết đó khi đến phòng tập gym, cần chú ý những vấn các hoạt động luyện tập cần phải có đủ dưỡng khí, đề sau:

nếu thiếu oxy sẽ gây hại cho cơ thể.

- Công tác vệ sinh tránh độc hại có kịp thời và Tóm lại, rèn luyện sức khỏe là một việc rất cần khoa học không? Khi điều tra các trung tâm thể

thiết. Phòng tập cần phải được trang bị các thiết dục hoặc các phòng tập gym đã phát hiện ra rằng, bị và điều kiện chuyên nghiệp nhất có thể. Trong một chiếc ghế đứng lên ngồi xuống trong nửa giờ

điều kiện hiện nay, nên lựa chọn phòng tập cẩn đồng hồ có đến ba bốn người luân phiên tập luyện.

thận, nhất định phải tìm hiểu về tình hình phục Trên thiết bị liên tục có sự cọ xát, va chạm của vụ cụ thể của phòng tập.

tay người tập, do đó luôn có cảm giác dính ướt.

67. Đi b ơ i thườ ng hay mắc p hải những Công tác vệ sinh khử trùng trên các thiết bị tập b ệnh gì?

luyện của các phòng tập thể dục và phòng gym không được chú ý, thậm chí không phải ngày nào

- Viêm xoang: Khi tắm trong môi trường nước cũng được vệ sinh. Các thiết bị được dùng chung, rất dễ bị nước vào khoang mũi, nếu nước không thường không sạch sẽ, do đó rất dễ lây lan các sạch sẽ dẫn đến bị viêm xoang, xuất hiện tắc mũi, bệnh truyền nhiễm.

đau mũi, chảy nước mũi, đau đầu... Để điều trị

- Âm thanh của các phòng tập có vượt quá tiêu dùng epheđrin 1% và streptomyxin nhỏ vào mũi.

chuẩn không? Trong các phòng tập, người tập tập

- Viêm tai giữa: Sau khi bơi, nếu xuất hiện đau luyện theo tiếng nhạc với tiết tấu mạnh. Đối với tai, thậm chí phát sốt, tai chảy mủ, vì khi bơi bị vi nhiều người âm nhạc là phương tiện để điều chỉnh khuẩn xâm nhập vào tai, gây ra viêm tai giữa.

cảm xúc, tạo sự phấn khích, sự sảng khoái, nhưng Cho nên, khi bơi nếu bị nước vào tai thì nghiêng nếu không khống chế âm lượng thì âm nhạc sẽ trở

một bên tai lắc nhẹ đầu hoặc nghiêng đầu và thành sát thủ của thính lực. Âm thanh và tạp âm nhảy một chân nhẹ nhàng cho nước ra tự nhiên, càng lớn càng có hại cho thính lực, hơn nữa tuổi tránh dùng tay hoặc vật dụng chọc ngoáy tai. Để

càng cao khả năng ảnh hưởng có hại càng nhiều.

tránh nước vào tai, tốt nhất là đeo bịt tai. Sau khi

- Môi trường bên trong phòng tập có tốt không?

bơi nếu đau tai cần phải dùng neomyxin tổng hợp Hiện nay, rất nhiều phòng tập không có hệ thống hoặc cloramphenicol glyxerin nhỏ vào tai.

106

107

https://thuviensach.vn

Họ hoặc là muốn có sức khỏe tốt hoặc là muốn thông gió, do đó không khí trong phòng tập không nghỉ ngơi thư giãn. Để đạt được những mục đích đầy đủ, chất lượng không khí kém, mà hầu hết đó khi đến phòng tập gym, cần chú ý những vấn các hoạt động luyện tập cần phải có đủ dưỡng khí, đề sau:

nếu thiếu oxy sẽ gây hại cho cơ thể.

- Công tác vệ sinh tránh độc hại có kịp thời và Tóm lại, rèn luyện sức khỏe là một việc rất cần khoa học không? Khi điều tra các trung tâm thể

thiết. Phòng tập cần phải được trang bị các thiết dục hoặc các phòng tập gym đã phát hiện ra rằng, bị và điều kiện chuyên nghiệp nhất có thể. Trong một chiếc ghế đứng lên ngồi xuống trong nửa giờ

điều kiện hiện nay, nên lựa chọn phòng tập cẩn đồng hồ có đến ba bốn người luân phiên tập luyện.

thận, nhất định phải tìm hiểu về tình hình phục Trên thiết bị liên tục có sự cọ xát, va chạm của vụ cụ thể của phòng tập.

tay người tập, do đó luôn có cảm giác dính ướt.

67. Đi b ơ i thườ ng hay mắc p hải những Công tác vệ sinh khử trùng trên các thiết bị tập b ệnh gì?

luyện của các phòng tập thể dục và phòng gym không được chú ý, thậm chí không phải ngày nào

- Viêm xoang: Khi tắm trong môi trường nước cũng được vệ sinh. Các thiết bị được dùng chung, rất dễ bị nước vào khoang mũi, nếu nước không thường không sạch sẽ, do đó rất dễ lây lan các sạch sẽ dẫn đến bị viêm xoang, xuất hiện tắc mũi, bệnh truyền nhiễm.

đau mũi, chảy nước mũi, đau đầu... Để điều trị

- Âm thanh của các phòng tập có vượt quá tiêu dùng epheđrin 1% và streptomyxin nhỏ vào mũi.

chuẩn không? Trong các phòng tập, người tập tập

- Viêm tai giữa: Sau khi bơi, nếu xuất hiện đau luyện theo tiếng nhạc với tiết tấu mạnh. Đối với tai, thậm chí phát sốt, tai chảy mủ, vì khi bơi bị vi nhiều người âm nhạc là phương tiện để điều chỉnh khuẩn xâm nhập vào tai, gây ra viêm tai giữa.

cảm xúc, tạo sự phấn khích, sự sảng khoái, nhưng Cho nên, khi bơi nếu bị nước vào tai thì nghiêng nếu không khống chế âm lượng thì âm nhạc sẽ trở

một bên tai lắc nhẹ đầu hoặc nghiêng đầu và thành sát thủ của thính lực. Âm thanh và tạp âm nhảy một chân nhẹ nhàng cho nước ra tự nhiên, càng lớn càng có hại cho thính lực, hơn nữa tuổi tránh dùng tay hoặc vật dụng chọc ngoáy tai. Để

càng cao khả năng ảnh hưởng có hại càng nhiều.

tránh nước vào tai, tốt nhất là đeo bịt tai. Sau khi

- Môi trường bên trong phòng tập có tốt không?

bơi nếu đau tai cần phải dùng neomyxin tổng hợp Hiện nay, rất nhiều phòng tập không có hệ thống hoặc cloramphenicol glyxerin nhỏ vào tai.

106

107

https://thuviensach.vn

- Viêm kết mạc: Biểu hiện chủ yếu là mắt sưng thì các thiết bị phục vụ xông hơi và giường đơn đỏ, cảm giác có dị vật, đau nhức. Khi bơi tốt nhất mát xa phải được tiến hành làm sạch định kỳ, là đeo kính chống nước, sau khi bơi dùng thuốc nhưng nhân viên chủ yếu chỉ làm sạch qua loa nhỏ mắt rifampicin hoặc dùng cloramphenicol nhưng không triệt để, một số bệnh ngoài da, các 0,25% nhỏ mắt, chú ý không dùng tay dụi mắt vi khuẩn gây bệnh rất khó loại trừ hết, nguy cơ

hoặc dùng khăn không sạch lau mắt.

lây nhiễm rất cao. Cho nên, cần phải bảo đảm vấn

- Viêm họng: Phần lớn là do nuốt phải nước đề vệ sinh ở các cơ sở mát xa xông hơi này. Ngoài hoặc nghẹn nước, ngoài triệu chứng là họng khó ra, phải chú ý một số vấn đề sau: chịu và đau thì thường bị ho. Nhẹ thì có thể dùng

- Không khí trong phòng xông hơi không được một viên tiêu viêm, nặng thì phải đi bệnh viện thông thoáng, người xông hơi thải khí CO tích tụ

2

khám kịp thời.

trong phòng, làm cho lượng khí CO dày đặc. Theo 2

- Viêm da tiếp xúc hay viêm da dị ứng: Trong điều tra, lượng khí CO trong phòng xông hơi 2

nước thiên nhiên, có thể có cả nước thải công nhiều hơn gấp 2 - 5 lần so với phòng ở bình nghiệp, nước thải sinh hoạt có nhiều chất hóa học thường, nhiều hơn rạp chiếu phim 2 lần. Người độc hại, gây viêm da, biểu hiện chủ yếu là nổi nốt bình thường ở trong môi trường có lượng khí CO

2

nhỏ màu hồng, rất ngứa. Có thể dùng như thế này trong thời gian ngắn không có nguy hydrocortisone dạng mỡ thoa nhẹ hoặc dùng cơ gì, nhưng một số người sau khi xông hơi cảm calamine lotion hàng ngày bôi nhiều lần.

thấy đau đầu, buồn nôn, tim hồi hộp... Đại đa số

sau khi xông hơi huyết quản mở rộng, tim mạch 68. Khi xông hơ i cần c hú ý những vấn đề gì?

nhanh hơn, do đó, những người có bệnh về tim Những năm gần đây, dịch vụ xông hơi đã trở

mạch, cao huyết áp, huyết áp thấp, tiểu đường, lên rất phổ biến ở các đô thị. Do đó, đã “mọc” lên viêm thận không nên mát xa xông hơi.

rất nhiều cơ sở xông hơi không bảo đảm vệ sinh Người bị cảm, người vừa uống rượu mà xông theo tiêu chuẩn hoặc hiệu xông hơi trá hình.

hơi, sẽ làm cho người dễ mệt mỏi, sức đề kháng Nếu như các thiết bị phục vụ như khăn tắm, giảm xuống, khả năng miễn dịch cũng giảm xuống.

ghế ngồi, đệm nằm không sạch sẽ, rất có khả

- Nam giới vị thành niên phải cẩn thận khi năng gây bệnh truyền nhiễm như lậu, bệnh xông hơi: Tinh trùng do tinh hoàn sinh ra, ở nhiệt herpes sinh dục, mụn cóc sinh dục. Theo quy định độ điều kiện ổn định 34 – 35oC. Nhiệt độ trong 108

109

https://thuviensach.vn

- Viêm kết mạc: Biểu hiện chủ yếu là mắt sưng thì các thiết bị phục vụ xông hơi và giường đơn đỏ, cảm giác có dị vật, đau nhức. Khi bơi tốt nhất mát xa phải được tiến hành làm sạch định kỳ, là đeo kính chống nước, sau khi bơi dùng thuốc nhưng nhân viên chủ yếu chỉ làm sạch qua loa nhỏ mắt rifampicin hoặc dùng cloramphenicol nhưng không triệt để, một số bệnh ngoài da, các 0,25% nhỏ mắt, chú ý không dùng tay dụi mắt vi khuẩn gây bệnh rất khó loại trừ hết, nguy cơ

hoặc dùng khăn không sạch lau mắt.

lây nhiễm rất cao. Cho nên, cần phải bảo đảm vấn

- Viêm họng: Phần lớn là do nuốt phải nước đề vệ sinh ở các cơ sở mát xa xông hơi này. Ngoài hoặc nghẹn nước, ngoài triệu chứng là họng khó ra, phải chú ý một số vấn đề sau: chịu và đau thì thường bị ho. Nhẹ thì có thể dùng

- Không khí trong phòng xông hơi không được một viên tiêu viêm, nặng thì phải đi bệnh viện thông thoáng, người xông hơi thải khí CO tích tụ

2

khám kịp thời.

trong phòng, làm cho lượng khí CO dày đặc. Theo 2

- Viêm da tiếp xúc hay viêm da dị ứng: Trong điều tra, lượng khí CO trong phòng xông hơi 2

nước thiên nhiên, có thể có cả nước thải công nhiều hơn gấp 2 - 5 lần so với phòng ở bình nghiệp, nước thải sinh hoạt có nhiều chất hóa học thường, nhiều hơn rạp chiếu phim 2 lần. Người độc hại, gây viêm da, biểu hiện chủ yếu là nổi nốt bình thường ở trong môi trường có lượng khí CO

2

nhỏ màu hồng, rất ngứa. Có thể dùng như thế này trong thời gian ngắn không có nguy hydrocortisone dạng mỡ thoa nhẹ hoặc dùng cơ gì, nhưng một số người sau khi xông hơi cảm calamine lotion hàng ngày bôi nhiều lần.

thấy đau đầu, buồn nôn, tim hồi hộp... Đại đa số

sau khi xông hơi huyết quản mở rộng, tim mạch 68. Khi xông hơ i cần c hú ý những vấn đề gì?

nhanh hơn, do đó, những người có bệnh về tim Những năm gần đây, dịch vụ xông hơi đã trở

mạch, cao huyết áp, huyết áp thấp, tiểu đường, lên rất phổ biến ở các đô thị. Do đó, đã “mọc” lên viêm thận không nên mát xa xông hơi.

rất nhiều cơ sở xông hơi không bảo đảm vệ sinh Người bị cảm, người vừa uống rượu mà xông theo tiêu chuẩn hoặc hiệu xông hơi trá hình.

hơi, sẽ làm cho người dễ mệt mỏi, sức đề kháng Nếu như các thiết bị phục vụ như khăn tắm, giảm xuống, khả năng miễn dịch cũng giảm xuống.

ghế ngồi, đệm nằm không sạch sẽ, rất có khả

- Nam giới vị thành niên phải cẩn thận khi năng gây bệnh truyền nhiễm như lậu, bệnh xông hơi: Tinh trùng do tinh hoàn sinh ra, ở nhiệt herpes sinh dục, mụn cóc sinh dục. Theo quy định độ điều kiện ổn định 34 – 35oC. Nhiệt độ trong 108

109

https://thuviensach.vn

phòng xông hơi cao hơn nhiệt độ yêu cầu rất nhiều, tác dụng phụ tổn hại to lớn về sức khỏe. Sử dụng vì vậy sẽ không tốt cho quá trình sản xuất tinh và lạm dụng sử dụng ma túy lâu dài sẽ có ảnh trùng hoặc làm cho tinh trùng bị chết. Thống kê hưởng xấu đối với hệ thống sinh dục, hệ thống hô lâm sàng cho thấy, nam giới tuổi vị thành niên hấp, hệ thống huyết mạch, hệ thống thần kinh.

mắc các bệnh về sinh dục phần lớn là do tinh hoàn

- Tổn hại hệ thống thần kinh: Ma túy có hại luôn ở trạng thái nhiệt độ cao hơn mức độ cho phép rất lớn đối với hệ thống thần kinh ngoại biên và gây ra. Khi nhiệt độ cao hơn 2 - 3oC thì tinh trùng hệ thống thần kinh trung ương, có thể tạo ra không thể hoạt động được, cho nên nam tuổi vị

hưng phấn khác thường, cũng có thể ức chế làm thành niên hết sức cẩn thận khi xông hơi.

xuất hiện hàng loạt các triệu chứng về tinh thần

- Những người có da khô và da dầu không nên và thần kinh như mất ngủ, phiền não, đột quỵ, tê xông hơi: Da người có thể bị tổn hại khi xông hơi, bì, giảm trí nhớ, mất tính chủ động, tính cách bởi vì khi xông hơi, tuy cảm thấy vô cùng thoải không linh hoạt, ý chí tiêu tan, viêm hệ thống mái, nhưng việc bốc hơi nhiệt độ cao sẽ làm cho thần kinh ngoại biên.

da mất nước trong thời gian ngắn, trở nên khô

- Tác hại đối với hệ thống tim mạch: Hít ma ráp, xuất hiện những nốt màu vàng. Với da dầu túy đặc biệt là tiêm chích vào tĩnh mạch, tạp chất khả năng bài tiết qua da rất cao, nhiệt độ cao sẽ

trong ma túy và thiết bị tiêm chích không tiệt làm cho lỗ chân lông to ra, da càng dễ ra dầu.

trùng thường sẽ gây ra các bệnh về hệ thống Người da khô, bình thường da đã thiếu nước, khi huyết mạch như viêm nội mạc tim do truyền xông hơi sẽ mất một lượng nước lớn làm cho da nhiễm, nhịp tim bất thường, viêm tĩnh mạch, tắc càng khô ráp hơn, gây ra hiện tượng ngứa ngáy.

động mạch, viêm huyết quản hoại tử.

Do đó, chỉ có những người da trung tính mới thích

- Tác hại đối với hệ thống hô hấp: Khi sử dụng hợp với xông hơi.

phương thức đốt hít, ma túy xâm nhập vào niêm 69. Dù n g m a tú y c ó tá c h ại g ì đ ố i v ớ i mạc hệ hô hấp; khi chích tĩnh mạch, thông qua c o n n g ư ờ i?

mạng lưới mạch máu ở phế quản, do đó dễ phát Ma túy vô cùng có hại đối với cơ thể con người.

sinh bệnh tật hệ thống hô hấp, như viêm khí Khi sử dụng, lúc đầu ma túy mang lại cảm giác quản, viêm họng, truyền nhiễm phổi, tắc mạch, hưng phấn tột độ tạm thời về tinh thần, sau đó là tràn dịch màng phổi.

110

111

https://thuviensach.vn

phòng xông hơi cao hơn nhiệt độ yêu cầu rất nhiều, tác dụng phụ tổn hại to lớn về sức khỏe. Sử dụng vì vậy sẽ không tốt cho quá trình sản xuất tinh và lạm dụng sử dụng ma túy lâu dài sẽ có ảnh trùng hoặc làm cho tinh trùng bị chết. Thống kê hưởng xấu đối với hệ thống sinh dục, hệ thống hô lâm sàng cho thấy, nam giới tuổi vị thành niên hấp, hệ thống huyết mạch, hệ thống thần kinh.

mắc các bệnh về sinh dục phần lớn là do tinh hoàn

- Tổn hại hệ thống thần kinh: Ma túy có hại luôn ở trạng thái nhiệt độ cao hơn mức độ cho phép rất lớn đối với hệ thống thần kinh ngoại biên và gây ra. Khi nhiệt độ cao hơn 2 - 3oC thì tinh trùng hệ thống thần kinh trung ương, có thể tạo ra không thể hoạt động được, cho nên nam tuổi vị

hưng phấn khác thường, cũng có thể ức chế làm thành niên hết sức cẩn thận khi xông hơi.

xuất hiện hàng loạt các triệu chứng về tinh thần

- Những người có da khô và da dầu không nên và thần kinh như mất ngủ, phiền não, đột quỵ, tê xông hơi: Da người có thể bị tổn hại khi xông hơi, bì, giảm trí nhớ, mất tính chủ động, tính cách bởi vì khi xông hơi, tuy cảm thấy vô cùng thoải không linh hoạt, ý chí tiêu tan, viêm hệ thống mái, nhưng việc bốc hơi nhiệt độ cao sẽ làm cho thần kinh ngoại biên.

da mất nước trong thời gian ngắn, trở nên khô

- Tác hại đối với hệ thống tim mạch: Hít ma ráp, xuất hiện những nốt màu vàng. Với da dầu túy đặc biệt là tiêm chích vào tĩnh mạch, tạp chất khả năng bài tiết qua da rất cao, nhiệt độ cao sẽ

trong ma túy và thiết bị tiêm chích không tiệt làm cho lỗ chân lông to ra, da càng dễ ra dầu.

trùng thường sẽ gây ra các bệnh về hệ thống Người da khô, bình thường da đã thiếu nước, khi huyết mạch như viêm nội mạc tim do truyền xông hơi sẽ mất một lượng nước lớn làm cho da nhiễm, nhịp tim bất thường, viêm tĩnh mạch, tắc càng khô ráp hơn, gây ra hiện tượng ngứa ngáy.

động mạch, viêm huyết quản hoại tử.

Do đó, chỉ có những người da trung tính mới thích

- Tác hại đối với hệ thống hô hấp: Khi sử dụng hợp với xông hơi.

phương thức đốt hít, ma túy xâm nhập vào niêm 69. Dù n g m a tú y c ó tá c h ại g ì đ ố i v ớ i mạc hệ hô hấp; khi chích tĩnh mạch, thông qua c o n n g ư ờ i?

mạng lưới mạch máu ở phế quản, do đó dễ phát Ma túy vô cùng có hại đối với cơ thể con người.

sinh bệnh tật hệ thống hô hấp, như viêm khí Khi sử dụng, lúc đầu ma túy mang lại cảm giác quản, viêm họng, truyền nhiễm phổi, tắc mạch, hưng phấn tột độ tạm thời về tinh thần, sau đó là tràn dịch màng phổi.

110

111

https://thuviensach.vn

- Tác hại đối với hệ thống tiêu hóa: Người 70. Cai nghiện ma túy b ằng những p hươ ng nghiện ma túy thường kém ăn, hay buồn nôn, đi p háp nào ? Tại sao rất nhiều ngườ i sau khi ngoài; gan bị tổn hại nghiêm trọng, như viêm gan, c ai nghiện lại tái nghiện?

xơ gan, sưng gan.

Các phương pháp cai nghiện thường sử dụng là:

- Tác hại đối với hệ thống sinh dục: Sử dụng

- Phương pháp cắt cơn tự nhiên còn gọi là ma túy lâu dài có thể giảm khả năng tình dục, phương pháp "cai khan" là phương pháp cắt đứt thậm chí mất khả năng tình dục. Nam giới sẽ

giảm cương dương vật, mất sự xuất tinh, nữ giới ma túy cho người nghiện, chỉ cung cấp thức ăn, đồ

mất khả năng điều hòa kinh nguyệt, không thể có uống, sau một thời gian các triệu chứng tự biến thai, bế kinh, phụ nữ có thai có thể xảy thai, thai mất, người nghiện dần thoát khỏi cơn nghiện.

chết lưu...

Nhược điểm của phương pháp này là người nghiện

- Tổn hại về tâm lý: Ma túy tác động đến hệ

sẽ vô cùng đau đớn, khổ sở, vật vã.

thống thần kinh của con người, làm cho con người

- Phương pháp cho người nghiện sử dụng thuốc có cảm giác thèm khát ma túy khủng khiếp. Khi cắt cơn để thay thế hoặc giảm dần sự đau đớn, đã hút hít đến nghiện thì mục tiêu mỗi ngày của khổ sở vì thiếu ma túy cho người nghiện, dần dần cuộc sống chỉ là làm thế nào để có ma túy. Lâu đạt được mục đích không lệ thuộc vào ma túy.

dần, ma túy sẽ phá hủy nhân cách, ý chí và tinh

- Cai nghiện bằng biện pháp châm cứu, trị liệu thần của người nghiện, làm cho họ đạo đức sa giảm nhẹ các triệu chứng phản ứng của người đọa, tâm lý biến thái.

nghiện. Đặc điểm là thông qua phương pháp hỗ trợ

Sa vào nghiện hút ma túy sẽ vô cùng tốn kém và ám thị tâm lý, giảm nhẹ sự vật vã của người tiền bạc. Thực tế cho thấy, đa số người nghiện nếu nghiện để đạt được mục đích cai nghiện. Nhược không buôn bán ma túy để có tiền phục vụ nhu điểm là thời gian lâu, củng cố không triệt để.

cầu bản thân thì sẽ trộm cướp, lừa đảo hoặc thực hiện các hành vi phạm tội khác để có tiền hút hít.

Nhiều người nghiện ma túy sau khi cai nghiện Người nghiện là nữ giới thường lấy sắc để đổi lấy lại tái nghiện dễ dàng, nguyên nhân chủ yếu là do: tiền bạc, “lấy mại dâm để hút hít”. Do đó, nhà có

- Ma túy có tính gây nghiện, sinh ra tâm lý người nghiện, sẽ khánh kiệt, bất hòa, gia đình có (hoặc tinh thần) phụ thuộc ma túy. Tâm lý phụ

thể tan nát, ly tán...

thuộc này sau khi cai nghiện thành công vẫn cứ

112

113

https://thuviensach.vn

- Tác hại đối với hệ thống tiêu hóa: Người 70. Cai nghiện ma túy b ằng những p hươ ng nghiện ma túy thường kém ăn, hay buồn nôn, đi p háp nào ? Tại sao rất nhiều ngườ i sau khi ngoài; gan bị tổn hại nghiêm trọng, như viêm gan, c ai nghiện lại tái nghiện?

xơ gan, sưng gan.

Các phương pháp cai nghiện thường sử dụng là:

- Tác hại đối với hệ thống sinh dục: Sử dụng

- Phương pháp cắt cơn tự nhiên còn gọi là ma túy lâu dài có thể giảm khả năng tình dục, phương pháp "cai khan" là phương pháp cắt đứt thậm chí mất khả năng tình dục. Nam giới sẽ

giảm cương dương vật, mất sự xuất tinh, nữ giới ma túy cho người nghiện, chỉ cung cấp thức ăn, đồ

mất khả năng điều hòa kinh nguyệt, không thể có uống, sau một thời gian các triệu chứng tự biến thai, bế kinh, phụ nữ có thai có thể xảy thai, thai mất, người nghiện dần thoát khỏi cơn nghiện.

chết lưu...

Nhược điểm của phương pháp này là người nghiện

- Tổn hại về tâm lý: Ma túy tác động đến hệ

sẽ vô cùng đau đớn, khổ sở, vật vã.

thống thần kinh của con người, làm cho con người

- Phương pháp cho người nghiện sử dụng thuốc có cảm giác thèm khát ma túy khủng khiếp. Khi cắt cơn để thay thế hoặc giảm dần sự đau đớn, đã hút hít đến nghiện thì mục tiêu mỗi ngày của khổ sở vì thiếu ma túy cho người nghiện, dần dần cuộc sống chỉ là làm thế nào để có ma túy. Lâu đạt được mục đích không lệ thuộc vào ma túy.

dần, ma túy sẽ phá hủy nhân cách, ý chí và tinh

- Cai nghiện bằng biện pháp châm cứu, trị liệu thần của người nghiện, làm cho họ đạo đức sa giảm nhẹ các triệu chứng phản ứng của người đọa, tâm lý biến thái.

nghiện. Đặc điểm là thông qua phương pháp hỗ trợ

Sa vào nghiện hút ma túy sẽ vô cùng tốn kém và ám thị tâm lý, giảm nhẹ sự vật vã của người tiền bạc. Thực tế cho thấy, đa số người nghiện nếu nghiện để đạt được mục đích cai nghiện. Nhược không buôn bán ma túy để có tiền phục vụ nhu điểm là thời gian lâu, củng cố không triệt để.

cầu bản thân thì sẽ trộm cướp, lừa đảo hoặc thực hiện các hành vi phạm tội khác để có tiền hút hít.

Nhiều người nghiện ma túy sau khi cai nghiện Người nghiện là nữ giới thường lấy sắc để đổi lấy lại tái nghiện dễ dàng, nguyên nhân chủ yếu là do: tiền bạc, “lấy mại dâm để hút hít”. Do đó, nhà có

- Ma túy có tính gây nghiện, sinh ra tâm lý người nghiện, sẽ khánh kiệt, bất hòa, gia đình có (hoặc tinh thần) phụ thuộc ma túy. Tâm lý phụ

thể tan nát, ly tán...

thuộc này sau khi cai nghiện thành công vẫn cứ

112

113

https://thuviensach.vn

bám theo người nghiện một thời gian rất dài, dù oxit cacbon, làm cho hàm lượng oxy trong cơ thể

họ không còn dùng ma túy nữa.

giảm xuống gây nên thiếu oxy ở đại não.

- Các triệu chứng chậm chạp, lờ đờ, mất sức, Nếu ngộ độc nhẹ, người bệnh sẽ có triệu chứng toàn thân khó chịu bứt rứt, các cơ bắp và khớp chóng mặt, đau đầu, ù tai, tức ngực và buồn nôn.

xương đau nhức vẫn chưa thể hoàn toàn hồi phục Ngộ độc nặng, ngoài các triệu chứng như trên còn bình thường sau khi cai nghiện. Người nghiện chỉ

có hiện tượng toát mồ hôi, tinh thần hoảng loạn, có thể tìm kiếm ma túy để giải quyết tất cả các da tái nhợt, bước đi không vững, thị lực giảm, triệu chứng trên.

thậm chí hôn mê, chân tay co giật, da tím ngắt.

- Ảnh hưởng của kỳ thị xã hội và nguy cơ bị

Gặp trường hợp bị ngộ độc khí gas, cần nhanh lôi kéo tái nghiện từ các đối tượng xấu. Người chóng thực hiện các bước sau đây để cải thiện tình nghiện sau khi cai nghiện trở lại môi trường hút hình và kịp thời giải cứu người bị ngộ độc.

chích trước đây thường bị lôi cuốn, dụ dỗ hoặc

- Nhanh chóng đóng khóa van bình gas, mở tất uy hiếp quay trở lại con đường cũ, từ đó rất dễ

cả các cửa để cho không khí bên ngoài tràn vào dàng tái nghiện.

phòng, giảm bớt nồng độ khí gas.

- Nhiều loại thuốc tây điều trị cai nghiện

- Khẩn trương đưa người bị ngộ độc thoát ra ngoài.

nhưng lại có tính phụ thuộc rất lớn.

- Kiểm tra mạch đập, tình trạng hô hấp của

- Cai nghiện thành công nhưng không có việc người bị ngộ độc. Nếu thấy nạn nhân không còn làm, tinh thần trống rỗng, xã hội không tiếp nhận mạch đập và ngừng hô hấp thì phải khẩn trương họ trở lại, đặc biệt là gia đình không tin tưởng và làm hô hấp nhân tạo để khôi phục lại trạng thái bài xích cũng là một nguyên nhân làm người đã hoạt động của tim, phổi.

cai nghiện tái nghiện.

- Nếu nạn nhân còn tỉnh cho nằm yên tĩnh nghỉ ngơi, tránh cử động chân tay và bị xúc 71. Trúng độc khí gas xử lý như thế nào? Làm động để giảm bớt tiêu hao oxy và năng lượng thế nào để phòng tránh trúng độc khí gas?

không cần thiết. Nếu trời lạnh, chú ý giữ ấm Thủ phạm gây ngộ độc khí gas là oxit cacbon cho người bị nạn.

(CO). Với nồng độ thấp lan tỏa trong không khí, Sau khi sơ cứu cần nhanh chóng đưa người bị

nếu ta hít phải, khí gas sẽ nhanh chóng bị thâm ngộ độc tới cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu hỗ

nhập vào máu chiếm đoạt hồng cầu hình thành trợ để được xử lý kịp thời và điều trị đúng.

114

115

https://thuviensach.vn

bám theo người nghiện một thời gian rất dài, dù oxit cacbon, làm cho hàm lượng oxy trong cơ thể

họ không còn dùng ma túy nữa.

giảm xuống gây nên thiếu oxy ở đại não.

- Các triệu chứng chậm chạp, lờ đờ, mất sức, Nếu ngộ độc nhẹ, người bệnh sẽ có triệu chứng toàn thân khó chịu bứt rứt, các cơ bắp và khớp chóng mặt, đau đầu, ù tai, tức ngực và buồn nôn.

xương đau nhức vẫn chưa thể hoàn toàn hồi phục Ngộ độc nặng, ngoài các triệu chứng như trên còn bình thường sau khi cai nghiện. Người nghiện chỉ

có hiện tượng toát mồ hôi, tinh thần hoảng loạn, có thể tìm kiếm ma túy để giải quyết tất cả các da tái nhợt, bước đi không vững, thị lực giảm, triệu chứng trên.

thậm chí hôn mê, chân tay co giật, da tím ngắt.

- Ảnh hưởng của kỳ thị xã hội và nguy cơ bị

Gặp trường hợp bị ngộ độc khí gas, cần nhanh lôi kéo tái nghiện từ các đối tượng xấu. Người chóng thực hiện các bước sau đây để cải thiện tình nghiện sau khi cai nghiện trở lại môi trường hút hình và kịp thời giải cứu người bị ngộ độc.

chích trước đây thường bị lôi cuốn, dụ dỗ hoặc

- Nhanh chóng đóng khóa van bình gas, mở tất uy hiếp quay trở lại con đường cũ, từ đó rất dễ

cả các cửa để cho không khí bên ngoài tràn vào dàng tái nghiện.

phòng, giảm bớt nồng độ khí gas.

- Nhiều loại thuốc tây điều trị cai nghiện

- Khẩn trương đưa người bị ngộ độc thoát ra ngoài.

nhưng lại có tính phụ thuộc rất lớn.

- Kiểm tra mạch đập, tình trạng hô hấp của

- Cai nghiện thành công nhưng không có việc người bị ngộ độc. Nếu thấy nạn nhân không còn làm, tinh thần trống rỗng, xã hội không tiếp nhận mạch đập và ngừng hô hấp thì phải khẩn trương họ trở lại, đặc biệt là gia đình không tin tưởng và làm hô hấp nhân tạo để khôi phục lại trạng thái bài xích cũng là một nguyên nhân làm người đã hoạt động của tim, phổi.

cai nghiện tái nghiện.

- Nếu nạn nhân còn tỉnh cho nằm yên tĩnh nghỉ ngơi, tránh cử động chân tay và bị xúc 71. Trúng độc khí gas xử lý như thế nào? Làm động để giảm bớt tiêu hao oxy và năng lượng thế nào để phòng tránh trúng độc khí gas?

không cần thiết. Nếu trời lạnh, chú ý giữ ấm Thủ phạm gây ngộ độc khí gas là oxit cacbon cho người bị nạn.

(CO). Với nồng độ thấp lan tỏa trong không khí, Sau khi sơ cứu cần nhanh chóng đưa người bị

nếu ta hít phải, khí gas sẽ nhanh chóng bị thâm ngộ độc tới cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu hỗ

nhập vào máu chiếm đoạt hồng cầu hình thành trợ để được xử lý kịp thời và điều trị đúng.

114

115

https://thuviensach.vn

Lưu ý: Người giải cứu phải làm tốt công tác Tuyệt đối không được chỉ chú ý cứu đồ vật, nếu phòng vệ cho mình, dùng khăn ướt bịt chặt mũi không sẽ làm cho hỏa hoạn trở nên thảm họa hơn.

rồi mới vào phòng. Nghiêm cấm gọi điện thoại, Nếu như có người bị ngọn lửa bao vây, trước hút thuốc, đóng, mở các công tắc, cầu dao nguồn tiên phải cứu người, tổ chức các thành viên trong điện hoặc mọi hành vi có thể phát sinh tia lửa gia đình kịp thời di chuyển đến nơi an toàn.

trong môi trường bị nhiễm khí gas, tránh xảy ra Ở nơi phát sinh hỏa hoạn, nếu như ngọn lửa cháy nổ.

nhất thời không thể khống chế, trước tiên phải di Để phòng tránh trúng độc khí gas phải chú ý chuyển các đồ vật dễ cháy như xăng dầu, củi lửa.

một số điểm sau:

Nếu như ngọn lửa đã quá to thì không được quay 1. Kiểm tra khí gas có bị rò rỉ không, lắp đặt đã lại để dọn đồ đạc của cải.

hợp lý chưa, bếp gas có bị cản trở gì không, Nếu đồ điện trong gia đình phát cháy thì phương pháp sử dụng đã chính xác chưa.

ngay lập tức phải cắt nguồn điện, sau đó dùng 2. Cố gắng không sử dụng bếp gas để sưởi ấm, bột khô, khí CO và các thiết bị khác để dập lửa 2

nếu như sử dụng thì phải tuân thủ quy tắc giữ

hoặc dùng chăn bông để dập lửa. Nếu dùng nước nhiệt, không được cẩu thả; phải thường xuyên để dập lửa, nhất định phải tiến hành cắt điện, kiểm tra ống khí gas có thông thoáng không, độ

đề phòng điện giật.

thoáng gió trong phòng có tốt không.

Nồi nấu nướng mà bốc cháy, thì phải lập tức 3. Nhất định phải sử dụng ống mềm bằng cao dùng vung đậy lại để dập ngọn lửa, tuyệt đối su chuyên dụng, không được dùng ống etylen hoặc không được dùng nước dập lửa hoặc dùng tay ống bị vỡ, 6 tháng kiểm tra một lần. Khi vào bưng bê để tránh lửa bốc cháy cao và bị bỏng.

phòng nếu ngửi thấy mùi khí gas, phải nhanh Phòng kín mà bốc cháy, không được mở cửa sổ, chóng mở cửa, đồng thời kiểm tra sự rò rỉ của khí tránh không khí vào làm cho ngọn lửa càng bốc gas, không được châm lửa.

to. Nếu như ngọn lửa nhỏ hoặc chỉ có khói chưa nhìn thấy ngọn lửa có thể dùng thùng nước, chậu 72. Làm thế n ào khi kh ô n g may xảy r a rửa mặt để dập lửa. Lửa đã cháy to thì nên kêu h ỏ a h o ạn ?

hàng xóm tới giúp dập lửa.

Trong nhà không may xảy ra hỏa hoạn, lập tức Nếu lửa bốc cháy dính vào người thì nên áp gọi 114 và phải nhanh chóng tiến hành dập lửa.

dụng các biện pháp sau: Khi trên người còn khoác 116

117

https://thuviensach.vn

Lưu ý: Người giải cứu phải làm tốt công tác Tuyệt đối không được chỉ chú ý cứu đồ vật, nếu phòng vệ cho mình, dùng khăn ướt bịt chặt mũi không sẽ làm cho hỏa hoạn trở nên thảm họa hơn.

rồi mới vào phòng. Nghiêm cấm gọi điện thoại, Nếu như có người bị ngọn lửa bao vây, trước hút thuốc, đóng, mở các công tắc, cầu dao nguồn tiên phải cứu người, tổ chức các thành viên trong điện hoặc mọi hành vi có thể phát sinh tia lửa gia đình kịp thời di chuyển đến nơi an toàn.

trong môi trường bị nhiễm khí gas, tránh xảy ra Ở nơi phát sinh hỏa hoạn, nếu như ngọn lửa cháy nổ.

nhất thời không thể khống chế, trước tiên phải di Để phòng tránh trúng độc khí gas phải chú ý chuyển các đồ vật dễ cháy như xăng dầu, củi lửa.

một số điểm sau:

Nếu như ngọn lửa đã quá to thì không được quay 1. Kiểm tra khí gas có bị rò rỉ không, lắp đặt đã lại để dọn đồ đạc của cải.

hợp lý chưa, bếp gas có bị cản trở gì không, Nếu đồ điện trong gia đình phát cháy thì phương pháp sử dụng đã chính xác chưa.

ngay lập tức phải cắt nguồn điện, sau đó dùng 2. Cố gắng không sử dụng bếp gas để sưởi ấm, bột khô, khí CO và các thiết bị khác để dập lửa 2

nếu như sử dụng thì phải tuân thủ quy tắc giữ

hoặc dùng chăn bông để dập lửa. Nếu dùng nước nhiệt, không được cẩu thả; phải thường xuyên để dập lửa, nhất định phải tiến hành cắt điện, kiểm tra ống khí gas có thông thoáng không, độ

đề phòng điện giật.

thoáng gió trong phòng có tốt không.

Nồi nấu nướng mà bốc cháy, thì phải lập tức 3. Nhất định phải sử dụng ống mềm bằng cao dùng vung đậy lại để dập ngọn lửa, tuyệt đối su chuyên dụng, không được dùng ống etylen hoặc không được dùng nước dập lửa hoặc dùng tay ống bị vỡ, 6 tháng kiểm tra một lần. Khi vào bưng bê để tránh lửa bốc cháy cao và bị bỏng.

phòng nếu ngửi thấy mùi khí gas, phải nhanh Phòng kín mà bốc cháy, không được mở cửa sổ, chóng mở cửa, đồng thời kiểm tra sự rò rỉ của khí tránh không khí vào làm cho ngọn lửa càng bốc gas, không được châm lửa.

to. Nếu như ngọn lửa nhỏ hoặc chỉ có khói chưa nhìn thấy ngọn lửa có thể dùng thùng nước, chậu 72. Làm thế n ào khi kh ô n g may xảy r a rửa mặt để dập lửa. Lửa đã cháy to thì nên kêu h ỏ a h o ạn ?

hàng xóm tới giúp dập lửa.

Trong nhà không may xảy ra hỏa hoạn, lập tức Nếu lửa bốc cháy dính vào người thì nên áp gọi 114 và phải nhanh chóng tiến hành dập lửa.

dụng các biện pháp sau: Khi trên người còn khoác 116

117

https://thuviensach.vn

áo, phải lập tức cởi bỏ áo ngoài; nếu như trên không quá cao mới áp dụng biện pháp này. Nhảy người chỉ mặc một áo thì phải lập tức lăn dưới lầu cũng phải có kỹ thuật, khi nhảy cần phải cố

đất để triệt tiêu không khí làm tắt lửa. Nhưng gắng nhảy đúng vào đệm hoặc phao cứu sinh hoặc lăn dưới đất không đủ tốc độ, thì ngọn lửa cũng chọn nơi hồ nước, cỏ; nếu như có thể cố gắng ôm khó bị dập tắt; phải sử dụng chăn bông, thảm chăn bông, hoặc các vật dụng mềm khác hoặc hoặc mùng mền phủ trùm lên người sau đó lăn dùng ô nhảy xuống để hạn chế bị thương.

trên mặt đất, ngọn lửa sẽ bị dập tắt ngay. Cũng 73. Các h xử lý khi c ó ngườ i b ị đ iện giật?

có thể dùng nước dập lửa.

P hò ng tránh đ iện giật như thế nào ?

Khi tự cứu phải chú ý mấy điểm sau:

- Khi ngọn lửa mới bốc cháy, nhanh chóng lấy Tai nạn điện giật thường xảy ra đột ngột do khăn hoặc vải ướt bịt kín mũi miệng, tìm những chúng ta không may chạm vào nguồn điện hoặc vị trí thuận lợi nhất để thoát thân.

không thực hiện đúng nguyên tắc đề phòng tai

- Khi nhiệt độ cao, ngọn lửa lớn, khí độc và cầu nạn khi tiếp xúc với điện. Khi đó nếu không biết thang thoát hiểm cũng bị lửa che lấp không còn cách phòng, chống và sơ cứu hiệu quả thì người bị

đường thoát hiểm, nên đóng hết các cửa của căn điện giật có thể bị bỏng, thậm chí tử vong.

phòng và cầu thang, tránh lửa và khí độc xâm Vì vậy, việc sơ cứu ban đầu cho người bị điện nhập, tận dụng rèm cửa, ga giường kết thành dây giật có vai trò rất quan trọng trong việc cứu sống thừng, cố gắng nhanh chóng thoát ra ngoài cửa sổ.

nạn nhân.

- Nếu bị ngọn lửa bao vây, tạm thời không có Cách sơ cứu nạn nhân khi bị điện giật cách nào tháo chạy, nên đứng ở lan can, cửa sổ

- Khi phát hiện người bị điện giật, trước tiên để mọi người phát hiện và tránh ngọn lửa bốc cần nhanh chóng tách nạn nhân ra khỏi nguồn vào người. Dùng vải ướt chặn cửa, thò đầu ra điện bằng cách cắt cầu dao điện. Có thể dùng bất ngoài cửa sổ hít thở không khí trong lành, đợi cứ vật dụng gì khô nhưng không phải bằng kim người đến cứu.

loại để đẩy, tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện.

- Nhảy lầu tháo chạy cũng là một cách để thoát (Lưu ý: Không được dùng tay không mà nên mang thân, nhưng phải chú ý: chỉ khi nhân viên cứu găng tay cao su hay quấn bao nylon, vải khô, đi hỏa đã chuẩn bị tốt phao cứu sinh đồng thời có sự

guốc dép khô hay đứng trên một tấm ván khô, chỉ đạo của nhân viên cứu hộ hoặc là tầng ở

dùng gậy gỗ khô để gạt dây điện ra).

118

119

https://thuviensach.vn

áo, phải lập tức cởi bỏ áo ngoài; nếu như trên không quá cao mới áp dụng biện pháp này. Nhảy người chỉ mặc một áo thì phải lập tức lăn dưới lầu cũng phải có kỹ thuật, khi nhảy cần phải cố

đất để triệt tiêu không khí làm tắt lửa. Nhưng gắng nhảy đúng vào đệm hoặc phao cứu sinh hoặc lăn dưới đất không đủ tốc độ, thì ngọn lửa cũng chọn nơi hồ nước, cỏ; nếu như có thể cố gắng ôm khó bị dập tắt; phải sử dụng chăn bông, thảm chăn bông, hoặc các vật dụng mềm khác hoặc hoặc mùng mền phủ trùm lên người sau đó lăn dùng ô nhảy xuống để hạn chế bị thương.

trên mặt đất, ngọn lửa sẽ bị dập tắt ngay. Cũng 73. Các h xử lý khi c ó ngườ i b ị đ iện giật?

có thể dùng nước dập lửa.

P hò ng tránh đ iện giật như thế nào ?

Khi tự cứu phải chú ý mấy điểm sau:

- Khi ngọn lửa mới bốc cháy, nhanh chóng lấy Tai nạn điện giật thường xảy ra đột ngột do khăn hoặc vải ướt bịt kín mũi miệng, tìm những chúng ta không may chạm vào nguồn điện hoặc vị trí thuận lợi nhất để thoát thân.

không thực hiện đúng nguyên tắc đề phòng tai

- Khi nhiệt độ cao, ngọn lửa lớn, khí độc và cầu nạn khi tiếp xúc với điện. Khi đó nếu không biết thang thoát hiểm cũng bị lửa che lấp không còn cách phòng, chống và sơ cứu hiệu quả thì người bị

đường thoát hiểm, nên đóng hết các cửa của căn điện giật có thể bị bỏng, thậm chí tử vong.

phòng và cầu thang, tránh lửa và khí độc xâm Vì vậy, việc sơ cứu ban đầu cho người bị điện nhập, tận dụng rèm cửa, ga giường kết thành dây giật có vai trò rất quan trọng trong việc cứu sống thừng, cố gắng nhanh chóng thoát ra ngoài cửa sổ.

nạn nhân.

- Nếu bị ngọn lửa bao vây, tạm thời không có Cách sơ cứu nạn nhân khi bị điện giật cách nào tháo chạy, nên đứng ở lan can, cửa sổ

- Khi phát hiện người bị điện giật, trước tiên để mọi người phát hiện và tránh ngọn lửa bốc cần nhanh chóng tách nạn nhân ra khỏi nguồn vào người. Dùng vải ướt chặn cửa, thò đầu ra điện bằng cách cắt cầu dao điện. Có thể dùng bất ngoài cửa sổ hít thở không khí trong lành, đợi cứ vật dụng gì khô nhưng không phải bằng kim người đến cứu.

loại để đẩy, tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện.

- Nhảy lầu tháo chạy cũng là một cách để thoát (Lưu ý: Không được dùng tay không mà nên mang thân, nhưng phải chú ý: chỉ khi nhân viên cứu găng tay cao su hay quấn bao nylon, vải khô, đi hỏa đã chuẩn bị tốt phao cứu sinh đồng thời có sự

guốc dép khô hay đứng trên một tấm ván khô, chỉ đạo của nhân viên cứu hộ hoặc là tầng ở

dùng gậy gỗ khô để gạt dây điện ra).

118

119

https://thuviensach.vn

- Đặt nạn nhân nằm ở nơi thoáng mát.

hơn 100 lần. Nếu phải kết hợp cả ép tim với thổi

- Kiểm tra xem nạn nhân còn thở hay không ngạt, cứ 5 lần ép tim lại thổi ngạt một lần.

bằng cách áp má vào mũi nạn nhân và xem lồng

- Với nạn nhân còn tỉnh: Kiểm tra mức độ tổn ngực có di động hay không, hoặc dùng tay đặt vào thương ở các vị trí nặng hay nhẹ. Đặc biệt, kiểm động mạch hai bên cổ nạn nhân.

tra tổn thương nguy hiểm trước như ở đốt sống cổ

- Với nạn nhân bất tỉnh, không có dấu hiệu bởi những tổn thương này có thể gây liệt nếu thở: tiến hành hô hấp nhân tạo và ép tim lồng không sơ cấp cứu kịp thời, sau đó tiến hành kiểm ngực tại chỗ, cho đến khi nạn nhân tự thở được tra các bộ phận còn lại. Động viên, an ủi để nạn hoặc xác định nạn nhân chắc chắn đã chết thì mới nhân yên tâm.

dừng lại.

Nhanh chóng đưa nạn nhân tới cơ sở y tế

+ Hô hấp nhân tạo: Nới rộng quần áo và dây gần nhất.

thắt lưng, đệm dưới cổ cho đầu hơi ngửa ra sau để

- Những lưu ý khi sơ cứu người bị điện giật: bảo đảm đường hô hấp được thông thoáng. Một Tuyệt đối không để nạn nhân bị ngã và gây ra tay bịt mũi nạn nhân, tay kia kéo hàm xuống dưới tổn thương nghiêm trọng hơn.

để miệng hở ra, ngậm chặt miệng nạn nhân rồi Không được chạm vào nạn nhân khi chưa ngắt thổi liên tục 2 hơi đối với người lớn, 1 hơi đối với nguồn điện, không được dùng tay không để kéo trẻ em dưới 8 tuổi, sau đó để lồng ngực tự xẹp nạn nhân ra khỏi nguồn điện vì có thể bạn sẽ bị

xuống rồi lại thổi tiếp. Người lớn và trẻ em trên 8

điện giật.

tuổi, mỗi phút phải thổi ngạt 20 lần. Trẻ dưới 8

Phải giữ cho mình một tâm thái thật bình tĩnh, tuổi, mỗi phút phải thổi ngạt từ 20 - 30 lần.

tránh hoảng loạn để bảo đảm sơ cứu an toàn cho

+ Ép tim ngoài lồng ngực: Người tiến hành ép tim ngồi bên trái nạn nhân, hai bàn tay chồng lên nạn nhân.

nhau để trước tim, tương ứng với núm vú hoặc Phòng ngừa điện giật

khoang liên sườn 4 - 5 bên ngực trái nạn nhân, từ

- Thiết kế các ổ điện an toàn.

từ ấn sâu xuống khoảng từ 1/3 cho đến 1/2 bề dày

- Thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, bảo lồng ngực, sau đó nới lỏng tay ra. Người lớn và trẻ

đảm các thiết bị điện an toàn, không bị hở, mát, em trên 1 tuổi, số lần ép tim trong một phút đặc biệt là các thiết bị điện đã sử dụng trong một khoảng 100 lần. Trẻ dưới 1 tuổi, mỗi phút ép tim thời gian dài.

120

121

https://thuviensach.vn

- Đặt nạn nhân nằm ở nơi thoáng mát.

hơn 100 lần. Nếu phải kết hợp cả ép tim với thổi

- Kiểm tra xem nạn nhân còn thở hay không ngạt, cứ 5 lần ép tim lại thổi ngạt một lần.

bằng cách áp má vào mũi nạn nhân và xem lồng

- Với nạn nhân còn tỉnh: Kiểm tra mức độ tổn ngực có di động hay không, hoặc dùng tay đặt vào thương ở các vị trí nặng hay nhẹ. Đặc biệt, kiểm động mạch hai bên cổ nạn nhân.

tra tổn thương nguy hiểm trước như ở đốt sống cổ

- Với nạn nhân bất tỉnh, không có dấu hiệu bởi những tổn thương này có thể gây liệt nếu thở: tiến hành hô hấp nhân tạo và ép tim lồng không sơ cấp cứu kịp thời, sau đó tiến hành kiểm ngực tại chỗ, cho đến khi nạn nhân tự thở được tra các bộ phận còn lại. Động viên, an ủi để nạn hoặc xác định nạn nhân chắc chắn đã chết thì mới nhân yên tâm.

dừng lại.

Nhanh chóng đưa nạn nhân tới cơ sở y tế

+ Hô hấp nhân tạo: Nới rộng quần áo và dây gần nhất.

thắt lưng, đệm dưới cổ cho đầu hơi ngửa ra sau để

- Những lưu ý khi sơ cứu người bị điện giật: bảo đảm đường hô hấp được thông thoáng. Một Tuyệt đối không để nạn nhân bị ngã và gây ra tay bịt mũi nạn nhân, tay kia kéo hàm xuống dưới tổn thương nghiêm trọng hơn.

để miệng hở ra, ngậm chặt miệng nạn nhân rồi Không được chạm vào nạn nhân khi chưa ngắt thổi liên tục 2 hơi đối với người lớn, 1 hơi đối với nguồn điện, không được dùng tay không để kéo trẻ em dưới 8 tuổi, sau đó để lồng ngực tự xẹp nạn nhân ra khỏi nguồn điện vì có thể bạn sẽ bị

xuống rồi lại thổi tiếp. Người lớn và trẻ em trên 8

điện giật.

tuổi, mỗi phút phải thổi ngạt 20 lần. Trẻ dưới 8

Phải giữ cho mình một tâm thái thật bình tĩnh, tuổi, mỗi phút phải thổi ngạt từ 20 - 30 lần.

tránh hoảng loạn để bảo đảm sơ cứu an toàn cho

+ Ép tim ngoài lồng ngực: Người tiến hành ép tim ngồi bên trái nạn nhân, hai bàn tay chồng lên nạn nhân.

nhau để trước tim, tương ứng với núm vú hoặc Phòng ngừa điện giật

khoang liên sườn 4 - 5 bên ngực trái nạn nhân, từ

- Thiết kế các ổ điện an toàn.

từ ấn sâu xuống khoảng từ 1/3 cho đến 1/2 bề dày

- Thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, bảo lồng ngực, sau đó nới lỏng tay ra. Người lớn và trẻ

đảm các thiết bị điện an toàn, không bị hở, mát, em trên 1 tuổi, số lần ép tim trong một phút đặc biệt là các thiết bị điện đã sử dụng trong một khoảng 100 lần. Trẻ dưới 1 tuổi, mỗi phút ép tim thời gian dài.

120

121

https://thuviensach.vn

- Khi sửa điện phải dùng găng tay, ủng, kìm, phù hợp với các tiêu chuẩn kiểm định môi trường bút thử điện... để cách điện, tuyệt đối không dùng theo tiêu chuẩn và quy chuẩn quốc gia.

tay không để nối và cắt điện.

Để bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình,

- Không để các dụng cụ điện, dây dẫn điện trong tu sửa nhà ở cần nâng cao ý thức bảo vệ môi ngang tầm tay trẻ em.

trường. Trong quá trình thiết kế, lựa chọn vật

- Không để trẻ em chơi đùa gần các thiết bị điện liệu, đồ nội thất cần thận trọng không để các chất như ổ cắm điện, nồi cơm điện đang nấu, quạt điện...

ô nhiễm tồn đọng sau khi sửa chữa.

- Người lớn không dùng điện để đánh cá, diệt chuột, chống trộm...

75. Các c hất hó a họ c đ ộ c hại từ nộ i thất và khó i d ầu mỡ từ nhà b ếp ảnh hưở ng đến sức 74. Vấn đ ề ô n h iễ m n ộ i th ấ t v à b ảo v ệ

khỏ e c ủa p hụ nữ như thế nào ? Làm thế nào m ô i tr ư ờ n g ?

đ ể p hò ng tránh?

Trong quá trình sửa sang nội thất, một số chất Các chất hóa học trong quá trình tu sửa nội hóa học thải ra gây ô nhiễm không khí như

thất và khói dầu mỡ trong bếp có ảnh hưởng rất formanđehyt, BTEX, tạo thành các hợp chất hữu lớn đối với sức khỏe của phụ nữ.

cơ, amoniac, phóng xạ. Khi cơ thể tiếp xúc với các

- Chất formanđehyt từ nguyên liệu trang trí chất hóa học độc hại này, thông thường sẽ dẫn nội thất có thể làm rối loạn kinh nguyệt.

đến đau đầu, buồn nôn, nôn mửa, hô hấp khó

- Sơn, chất làm bóng và chất kết dính làm ô khăn; tiếp xúc nhiều có thể gây phản ứng dị ứng nhiễm môi trường do benzen. Nghiên cứu y học như viêm mũi, viêm da...; tiếp xúc lâu có thể bị

chứng minh, phụ nữ hít phải benzen sẽ bị dị ứng, xảy thai, thai nhi dị dạng, trẻ em phát triển phụ nữ mang thai hít phải benzen gây sảy thai và chậm, nghiêm trọng hơn còn có thể gây ung thư

thai lưu.

như ung thư phổi, các bệnh về đường huyết. Các

- Nguyên vật liệu xây dựng, trang trí nội thất chất độc hại do quá trình sửa sang phòng ốc còn thải ra chất phóng xạ radon, dễ khiến cho phụ nữ

được gọi là ô nhiễm tu sửa.

không thể mang thai.

Tu sửa bảo vệ môi trường là chỉ các thông số

- Dầu ăn trong nhà bếp trong quá trình nấu không khí trong phòng sau khi sửa sang như các nướng ở nhiệt độ cao sẽ hình thành khói - một chất formanđehyt, BTEX và TVOC có hàm lượng trong những chất ô nhiễm không khí chủ yếu, ảnh 122

123

https://thuviensach.vn

- Khi sửa điện phải dùng găng tay, ủng, kìm, phù hợp với các tiêu chuẩn kiểm định môi trường bút thử điện... để cách điện, tuyệt đối không dùng theo tiêu chuẩn và quy chuẩn quốc gia.

tay không để nối và cắt điện.

Để bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình,

- Không để các dụng cụ điện, dây dẫn điện trong tu sửa nhà ở cần nâng cao ý thức bảo vệ môi ngang tầm tay trẻ em.

trường. Trong quá trình thiết kế, lựa chọn vật

- Không để trẻ em chơi đùa gần các thiết bị điện liệu, đồ nội thất cần thận trọng không để các chất như ổ cắm điện, nồi cơm điện đang nấu, quạt điện...

ô nhiễm tồn đọng sau khi sửa chữa.

- Người lớn không dùng điện để đánh cá, diệt chuột, chống trộm...

75. Các c hất hó a họ c đ ộ c hại từ nộ i thất và khó i d ầu mỡ từ nhà b ếp ảnh hưở ng đến sức 74. Vấn đ ề ô n h iễ m n ộ i th ấ t v à b ảo v ệ

khỏ e c ủa p hụ nữ như thế nào ? Làm thế nào m ô i tr ư ờ n g ?

đ ể p hò ng tránh?

Trong quá trình sửa sang nội thất, một số chất Các chất hóa học trong quá trình tu sửa nội hóa học thải ra gây ô nhiễm không khí như

thất và khói dầu mỡ trong bếp có ảnh hưởng rất formanđehyt, BTEX, tạo thành các hợp chất hữu lớn đối với sức khỏe của phụ nữ.

cơ, amoniac, phóng xạ. Khi cơ thể tiếp xúc với các

- Chất formanđehyt từ nguyên liệu trang trí chất hóa học độc hại này, thông thường sẽ dẫn nội thất có thể làm rối loạn kinh nguyệt.

đến đau đầu, buồn nôn, nôn mửa, hô hấp khó

- Sơn, chất làm bóng và chất kết dính làm ô khăn; tiếp xúc nhiều có thể gây phản ứng dị ứng nhiễm môi trường do benzen. Nghiên cứu y học như viêm mũi, viêm da...; tiếp xúc lâu có thể bị

chứng minh, phụ nữ hít phải benzen sẽ bị dị ứng, xảy thai, thai nhi dị dạng, trẻ em phát triển phụ nữ mang thai hít phải benzen gây sảy thai và chậm, nghiêm trọng hơn còn có thể gây ung thư

thai lưu.

như ung thư phổi, các bệnh về đường huyết. Các

- Nguyên vật liệu xây dựng, trang trí nội thất chất độc hại do quá trình sửa sang phòng ốc còn thải ra chất phóng xạ radon, dễ khiến cho phụ nữ

được gọi là ô nhiễm tu sửa.

không thể mang thai.

Tu sửa bảo vệ môi trường là chỉ các thông số

- Dầu ăn trong nhà bếp trong quá trình nấu không khí trong phòng sau khi sửa sang như các nướng ở nhiệt độ cao sẽ hình thành khói - một chất formanđehyt, BTEX và TVOC có hàm lượng trong những chất ô nhiễm không khí chủ yếu, ảnh 122

123

https://thuviensach.vn

hưởng tới môi trường sống trong nhà. Thành phần ra sóng điện từ, như các trạm biến áp, tháp phát của khói dầu mỡ là axit, anđehyt, hyđrocacbon, sóng máy tính, máy truyền hình, điện thoại, lò vi xeton, rượu thơm, hợp chất lacton và các tạp chất sóng, bếp từ...

hỗn hợp khác. Các chất này có độc tính di truyền Tác hại của bức xạ điện từ đối với con người thể

đối với cơ thể, độc tính miễn dịch, độc tính tạng hiện ở năm phương diện sau:

phế và tiềm ẩn nguy cơ ung thư.

- Có thể gây ung thư: Khi ở trong môi trường Trong cuộc sống, cần chú ý đến những tác hại có lượng bức xạ vượt quá mức độ an toàn quá lâu, của các chất benzen, anđehyt do quá trình tu sửa các tế bào sẽ bị hủy diệt hoặc ảnh hưởng, nếu nội thất tạo ra. Sau khi xây dựng hoặc sau khi tu nặng có thể gây ung thư. Nghiên cứu cho thấy sửa một tháng mới nên chuyển đến ở, đồ nội thất một trong các nguyên nhân trẻ em bị bệnh huyết nên để nơi thông thoáng một thời gian, để cho các trắng là do bị nhiễm điện từ nghiêm trọng; khu chất độc hại thải hết ra môi trường bên ngoài.

vực sống có nhiều đường điện cao áp đi qua thì tỷ

Chú ý vệ sinh nhà bếp, kiểm tra thông gió, áp lệ mắc ung thư vú ở nữ giới cao gấp 7,4 lần.

dụng các biện pháp để thải khói dầu mỡ, giảm

- Ảnh hưởng hệ thống tim mạch: Biểu hiện là thiểu ô nhiễm khói dầu mỡ. Khi nấu ăn nên luộc đánh trống ngực, thay đổi nhịp tim, bạch cầu và hấp, khi xào nấu đồ ăn không được để nhiệt độ

giảm, chức năng miễn dịch giảm mạnh. Bức xạ

quá cao, càng không được xào đi xào lại đồ ăn đã điện từ trường cao cũng gây ảnh hưởng đến hoạt được nấu chín.

động của máy trợ tim ở những bệnh nhân sử

dụng máy tạo nhịp tim.

76. Só ng đ iện từ trong mô i trườ ng c ư trú

- Ảnh hưởng hệ thống thần kinh: Gây đau đầu, là gì?

mất ngủ, mệt mỏi, trí nhớ giảm sút, hiệu quả lao Người ta mở máy ghi âm sẽ nghe được âm động giảm sút.

thanh, mở ti vi sẽ xem được hình ảnh, sử dụng

- Ảnh hưởng hệ thống thị giác: Mắt là cơ quan điện thoại thì có thể truyền tin... Tại sao lại nghe nhạy cảm đối với bức xạ điện từ, ô nhiễm bức xạ

được âm thanh, tại sao lại nhìn thấy hình ảnh, tại điện từ quá cao sẽ làm cho thị lực giảm, đục thủy sao lại gửi được tin nhắn? Bởi vì tất cả chúng ta tinh thể.

đều ở trong môi trường sóng điện từ vô cùng phức

- Ảnh hưởng hệ thống sinh dục: Biểu hiện chủ

tạp. Tất cả các thiết bị đang hoạt động đều phát yếu là chất lượng tinh trùng giảm, chu kỳ hành 124

125

https://thuviensach.vn

hưởng tới môi trường sống trong nhà. Thành phần ra sóng điện từ, như các trạm biến áp, tháp phát của khói dầu mỡ là axit, anđehyt, hyđrocacbon, sóng máy tính, máy truyền hình, điện thoại, lò vi xeton, rượu thơm, hợp chất lacton và các tạp chất sóng, bếp từ...

hỗn hợp khác. Các chất này có độc tính di truyền Tác hại của bức xạ điện từ đối với con người thể

đối với cơ thể, độc tính miễn dịch, độc tính tạng hiện ở năm phương diện sau:

phế và tiềm ẩn nguy cơ ung thư.

- Có thể gây ung thư: Khi ở trong môi trường Trong cuộc sống, cần chú ý đến những tác hại có lượng bức xạ vượt quá mức độ an toàn quá lâu, của các chất benzen, anđehyt do quá trình tu sửa các tế bào sẽ bị hủy diệt hoặc ảnh hưởng, nếu nội thất tạo ra. Sau khi xây dựng hoặc sau khi tu nặng có thể gây ung thư. Nghiên cứu cho thấy sửa một tháng mới nên chuyển đến ở, đồ nội thất một trong các nguyên nhân trẻ em bị bệnh huyết nên để nơi thông thoáng một thời gian, để cho các trắng là do bị nhiễm điện từ nghiêm trọng; khu chất độc hại thải hết ra môi trường bên ngoài.

vực sống có nhiều đường điện cao áp đi qua thì tỷ

Chú ý vệ sinh nhà bếp, kiểm tra thông gió, áp lệ mắc ung thư vú ở nữ giới cao gấp 7,4 lần.

dụng các biện pháp để thải khói dầu mỡ, giảm

- Ảnh hưởng hệ thống tim mạch: Biểu hiện là thiểu ô nhiễm khói dầu mỡ. Khi nấu ăn nên luộc đánh trống ngực, thay đổi nhịp tim, bạch cầu và hấp, khi xào nấu đồ ăn không được để nhiệt độ

giảm, chức năng miễn dịch giảm mạnh. Bức xạ

quá cao, càng không được xào đi xào lại đồ ăn đã điện từ trường cao cũng gây ảnh hưởng đến hoạt được nấu chín.

động của máy trợ tim ở những bệnh nhân sử

dụng máy tạo nhịp tim.

76. Só ng đ iện từ trong mô i trườ ng c ư trú

- Ảnh hưởng hệ thống thần kinh: Gây đau đầu, là gì?

mất ngủ, mệt mỏi, trí nhớ giảm sút, hiệu quả lao Người ta mở máy ghi âm sẽ nghe được âm động giảm sút.

thanh, mở ti vi sẽ xem được hình ảnh, sử dụng

- Ảnh hưởng hệ thống thị giác: Mắt là cơ quan điện thoại thì có thể truyền tin... Tại sao lại nghe nhạy cảm đối với bức xạ điện từ, ô nhiễm bức xạ

được âm thanh, tại sao lại nhìn thấy hình ảnh, tại điện từ quá cao sẽ làm cho thị lực giảm, đục thủy sao lại gửi được tin nhắn? Bởi vì tất cả chúng ta tinh thể.

đều ở trong môi trường sóng điện từ vô cùng phức

- Ảnh hưởng hệ thống sinh dục: Biểu hiện chủ

tạp. Tất cả các thiết bị đang hoạt động đều phát yếu là chất lượng tinh trùng giảm, chu kỳ hành 124

125

https://thuviensach.vn

kinh rối loạn; phụ nữ mang thai dễ bị sảy thai

- Có thể thông qua việc ăn uống để điều tiết và hoặc dị tật thai nhi.

giảm tác hại của sóng điện từ. Chú ý ăn các thực phẩm có khả năng tránh bức xạ sóng điện từ như

77. Làm thế nào đ ể tránh tác hại c ủa só ng trà xanh, rong biển, tảo biển, cà rốt, cải bắp, tiết đ iện từ đ ố i vớ i sức khỏ e c o n ngườ i?

lợn, thịt bò, cua,... Kiên trì uống trà xanh cũng có Mặc dù sóng điện từ có ảnh hưởng đến sức lợi ích lớn đối với việc phòng tránh tác hại của khỏe con người nhưng chỉ cần làm tốt công tác sóng điện từ.

bảo hộ thì vẫn có thể tránh được tác hại của nó.

- Phụ nữ mang thai không được dùng chăn Dưới đây là một số biện pháp phòng tránh, ngăn điện, hạn chế xem ti vi, sử dụng máy tính, điện chặn tác hại của sóng điện từ: thoại di động.

- Cố gắng giữ khoảng cách nhất định với các

- Nếu nhà ở gần đường điện cao áp, trạm biến thiết bị phát sóng điện từ, bởi vì khoảng cách áp, đài truyền hình, đài phát thanh, cột chống sét, càng xa thì ảnh hưởng của sóng điện từ càng nhỏ.

tháp bức xạ sóng điện từ, nhất định phải mời Rút ngắn thời gian tiếp xúc với thiết bị giải phóng chuyên gia tiến hành kiểm định bức xạ điện từ; điện từ. Ví dụ, khi xem ti vi hoặc sử dụng máy phát hiện vượt quá tiêu chuẩn an toàn, phải lập tính cần phải chú ý khoảng cách; không nên xem tức có biện pháp xử lý.

ti vi liên tục quá ba giờ, đồng thời giữ khoảng cách với màn hình là 3 m trở lên; sau khi tắt ti vi 78. Sử d ụng lò vi só ng c ần c hú ý những nên mở cửa sổ để không khí thông thoáng. Lò vi vấn đ ề gì?

sóng sau khi bật lên để sử dụng thì khoảng cách Vi sóng là một loại sóng điện từ có bước sóng thích hợp cho người là 1 m.

siêu ngắn. Lò vi sóng hoạt động theo nguyên lý

- Không đặt các thiết bị điện quá sát nhau, đặc làm cho các phân tử thức ăn dao động cực nhanh biệt là các thiết bị dễ tạo ra sóng điện từ như dàn dưới tác dụng của vi sóng để các phân tử ấy tăng âm thanh, ti vi, máy tính, tủ lạnh...

nhiệt độ, làm nóng, làm chín thức ăn. Từ những

- Khi sử dụng điện thoại di động, mở điện thoại năm 1980, lò vi sóng dần dần phổ biến trong các trong 2 giây sau đó mới áp vào tai để nghe, không gia đình.

nên đặt anten đối diện với mặt, không nên nghe Một số ý kiến cho rằng, sử dụng lò vi sóng điện thoại quá lâu.

không đúng cách sẽ mang lại tác hại cho sức khỏe 126

127

https://thuviensach.vn

kinh rối loạn; phụ nữ mang thai dễ bị sảy thai

- Có thể thông qua việc ăn uống để điều tiết và hoặc dị tật thai nhi.

giảm tác hại của sóng điện từ. Chú ý ăn các thực phẩm có khả năng tránh bức xạ sóng điện từ như

77. Làm thế nào đ ể tránh tác hại c ủa só ng trà xanh, rong biển, tảo biển, cà rốt, cải bắp, tiết đ iện từ đ ố i vớ i sức khỏ e c o n ngườ i?

lợn, thịt bò, cua,... Kiên trì uống trà xanh cũng có Mặc dù sóng điện từ có ảnh hưởng đến sức lợi ích lớn đối với việc phòng tránh tác hại của khỏe con người nhưng chỉ cần làm tốt công tác sóng điện từ.

bảo hộ thì vẫn có thể tránh được tác hại của nó.

- Phụ nữ mang thai không được dùng chăn Dưới đây là một số biện pháp phòng tránh, ngăn điện, hạn chế xem ti vi, sử dụng máy tính, điện chặn tác hại của sóng điện từ: thoại di động.

- Cố gắng giữ khoảng cách nhất định với các

- Nếu nhà ở gần đường điện cao áp, trạm biến thiết bị phát sóng điện từ, bởi vì khoảng cách áp, đài truyền hình, đài phát thanh, cột chống sét, càng xa thì ảnh hưởng của sóng điện từ càng nhỏ.

tháp bức xạ sóng điện từ, nhất định phải mời Rút ngắn thời gian tiếp xúc với thiết bị giải phóng chuyên gia tiến hành kiểm định bức xạ điện từ; điện từ. Ví dụ, khi xem ti vi hoặc sử dụng máy phát hiện vượt quá tiêu chuẩn an toàn, phải lập tính cần phải chú ý khoảng cách; không nên xem tức có biện pháp xử lý.

ti vi liên tục quá ba giờ, đồng thời giữ khoảng cách với màn hình là 3 m trở lên; sau khi tắt ti vi 78. Sử d ụng lò vi só ng c ần c hú ý những nên mở cửa sổ để không khí thông thoáng. Lò vi vấn đ ề gì?

sóng sau khi bật lên để sử dụng thì khoảng cách Vi sóng là một loại sóng điện từ có bước sóng thích hợp cho người là 1 m.

siêu ngắn. Lò vi sóng hoạt động theo nguyên lý

- Không đặt các thiết bị điện quá sát nhau, đặc làm cho các phân tử thức ăn dao động cực nhanh biệt là các thiết bị dễ tạo ra sóng điện từ như dàn dưới tác dụng của vi sóng để các phân tử ấy tăng âm thanh, ti vi, máy tính, tủ lạnh...

nhiệt độ, làm nóng, làm chín thức ăn. Từ những

- Khi sử dụng điện thoại di động, mở điện thoại năm 1980, lò vi sóng dần dần phổ biến trong các trong 2 giây sau đó mới áp vào tai để nghe, không gia đình.

nên đặt anten đối diện với mặt, không nên nghe Một số ý kiến cho rằng, sử dụng lò vi sóng điện thoại quá lâu.

không đúng cách sẽ mang lại tác hại cho sức khỏe 126

127

https://thuviensach.vn

con người. Ví dụ, chiếu sóng bức xạ quá lớn sẽ gây

- Phụ nữ có thai nên cẩn thận khi sử dụng lò ra đau đầu, mất ngủ, rối loạn thần kinh, mất vi sóng.

kiểm soát hành vi; cũng có thể làm đục tinh thể;

- Sử dụng an toàn. Sau khi bật lò, không nên ức chế hoặc làm giảm khả năng sản sinh tinh đứng gần lò, cần giữ khoảng cách 1 m trở lên.

trùng; tổn hại chức năng của trứng, kinh nguyệt 79. Sử d ụng b ếp từ c ần c hú ý những vấn không đều... Ngoài ra, nếu bị rò rỉ sóng viba cũng đ ề gì?

gây tác hại rất lớn.

Nhưng cũng có chuyên gia cho rằng nói lò vi So với bếp truyền thống, bếp từ rất tiện lợi, gọn sóng có hại là hoàn toàn không có cơ sở. Hộ gia nhẹ, không khói, không nóng, không khí độc...

Tuy vậy, bếp từ áp dụng nguyên lý cảm ứng điện đình thường dùng lò vi sóng có tần suất là 2.450

từ, trong quá trình tăng nhiệt để nấu chín thức MHz, không thể xâm nhập vào cơ thể, chỉ có thể

ăn không thể tránh được việc sản sinh ra bức xạ

làm cho da và các tổ chức bề mặt phát nhiệt mà điện từ.

thôi. Thời gian tiếp xúc bức xạ không lâu sẽ

Bức xạ điện từ phát ra từ bếp từ đại đa số

không hại gì cho sức khỏe của con người.

phân bố ở đáy bếp, hình thành nên trường từ

Khi sử dụng lò vi sóng cần chú ý: đóng kín. Khi đặt nồi nấu lên trên bếp, từ

- Có nhận thức chính xác. Lò vi sóng có những trường khép kín phát ra từ bếp từ rất cao, xung ảnh hưởng đối với cơ thể như trên đã nói, nhưng quanh nồi là cao nhất.

trong phạm vi thông thường, bức xạ vi sóng sẽ

Để giảm bức xạ từ trường, khi sử dụng bếp từ, không gây hại cho cơ thể. Nếu như phát hiện cơ

cần phải chú ý một số điểm sau: thể bị tổn hại do sóng vi ba, da có cảm giác nóng

- Cần lựa chọn bếp từ có chất lượng tốt. Người rát, cần phải kịp thời chữa trị và cách ly môi tiêu dùng nên lựa chọn sản phẩm có xác nhận của trường có vi sóng. Tổn hại không nghiêm trọng thì cơ quan hữu quan trong nước hoặc là CE chứng chỉ cần tránh tiếp xúc sẽ hồi phục dần dần.

nhận của châu Âu. Những sản phẩm này chất

- Mua sản phẩm của các nhà sản xuất chính lượng đáng tin cậy, độ an toàn được bảo đảm.

hãng. Lắp đặt và sử dụng lò vi sóng nhất định

- Khi sử dụng nên giữ khoảng cách nhất định phải đọc kỹ và tuân thủ theo sách hướng dẫn, để

với bếp từ, khoảng 40cm là an toàn. Đứng quá tránh những tác hại đối với cơ thể.

gần sẽ bị ảnh hưởng của bức xạ.

128

129

https://thuviensach.vn

con người. Ví dụ, chiếu sóng bức xạ quá lớn sẽ gây

- Phụ nữ có thai nên cẩn thận khi sử dụng lò ra đau đầu, mất ngủ, rối loạn thần kinh, mất vi sóng.

kiểm soát hành vi; cũng có thể làm đục tinh thể;

- Sử dụng an toàn. Sau khi bật lò, không nên ức chế hoặc làm giảm khả năng sản sinh tinh đứng gần lò, cần giữ khoảng cách 1 m trở lên.

trùng; tổn hại chức năng của trứng, kinh nguyệt 79. Sử d ụng b ếp từ c ần c hú ý những vấn không đều... Ngoài ra, nếu bị rò rỉ sóng viba cũng đ ề gì?

gây tác hại rất lớn.

Nhưng cũng có chuyên gia cho rằng nói lò vi So với bếp truyền thống, bếp từ rất tiện lợi, gọn sóng có hại là hoàn toàn không có cơ sở. Hộ gia nhẹ, không khói, không nóng, không khí độc...

Tuy vậy, bếp từ áp dụng nguyên lý cảm ứng điện đình thường dùng lò vi sóng có tần suất là 2.450

từ, trong quá trình tăng nhiệt để nấu chín thức MHz, không thể xâm nhập vào cơ thể, chỉ có thể

ăn không thể tránh được việc sản sinh ra bức xạ

làm cho da và các tổ chức bề mặt phát nhiệt mà điện từ.

thôi. Thời gian tiếp xúc bức xạ không lâu sẽ

Bức xạ điện từ phát ra từ bếp từ đại đa số

không hại gì cho sức khỏe của con người.

phân bố ở đáy bếp, hình thành nên trường từ

Khi sử dụng lò vi sóng cần chú ý: đóng kín. Khi đặt nồi nấu lên trên bếp, từ

- Có nhận thức chính xác. Lò vi sóng có những trường khép kín phát ra từ bếp từ rất cao, xung ảnh hưởng đối với cơ thể như trên đã nói, nhưng quanh nồi là cao nhất.

trong phạm vi thông thường, bức xạ vi sóng sẽ

Để giảm bức xạ từ trường, khi sử dụng bếp từ, không gây hại cho cơ thể. Nếu như phát hiện cơ

cần phải chú ý một số điểm sau: thể bị tổn hại do sóng vi ba, da có cảm giác nóng

- Cần lựa chọn bếp từ có chất lượng tốt. Người rát, cần phải kịp thời chữa trị và cách ly môi tiêu dùng nên lựa chọn sản phẩm có xác nhận của trường có vi sóng. Tổn hại không nghiêm trọng thì cơ quan hữu quan trong nước hoặc là CE chứng chỉ cần tránh tiếp xúc sẽ hồi phục dần dần.

nhận của châu Âu. Những sản phẩm này chất

- Mua sản phẩm của các nhà sản xuất chính lượng đáng tin cậy, độ an toàn được bảo đảm.

hãng. Lắp đặt và sử dụng lò vi sóng nhất định

- Khi sử dụng nên giữ khoảng cách nhất định phải đọc kỹ và tuân thủ theo sách hướng dẫn, để

với bếp từ, khoảng 40cm là an toàn. Đứng quá tránh những tác hại đối với cơ thể.

gần sẽ bị ảnh hưởng của bức xạ.

128

129

https://thuviensach.vn

- Cố gắng giảm thiểu thời gian tiếp xúc với phản quang, làm ảnh hưởng đến thị lực. Mắt là cơ

bếp từ.

quan mẫn cảm với bức xạ điện từ, ô nhiễm bức xạ

quá cao sẽ gây ảnh hưởng đối với hệ thống thị

80. Những ảnh hưở ng c ó hại đ ố i vớ i sức giác. Người sử dụng máy tính lâu dài khả năng bị

khỏ e khi sử d ụng máy tính thườ ng xuyên?

cận thị cao hơn 7,5 lần. Ngoài ra, màn hình luôn

- Bức xạ điện từ: Bức xạ điện từ từ máy tính thay đổi màu sắc sẽ kích thích hệ thống thị giác, nghiêm trọng nhất không phải từ màn hình mà là gây tác hại nhất định đến mắt.

từ bàn phím. Bàn phím có bức xạ lớn nhất, tiếp Một số tài liệu cho rằng, mỗi ngày sử dụng đến là chuột, máy chủ sau đó mới đến màn hình.

máy tính 6 giờ đồng hồ sẽ mắc hội chứng máy Sử dụng máy tính trong thời gian dài, tiếp xúc tính dẫn đến chức năng thị lực bị suy giảm, bức xạ lâu ảnh hưởng đến hệ thống sinh dục của chức năng cổ, vai, gáy bị ảnh hưởng; chức năng cơ thể, biểu hiện là chất lượng tinh trùng của nam hệ thần kinh thực vật bị hỗn loạn... Điều này là giới giảm sút, phụ nữ kinh nguyệt không đều, nếu do ánh sáng từ màn hình kéo theo bức xạ rất mang thai có thể bị sảy thai hoặc dị tật thai nhi.

lớn, từ đó làm cho mắt bị khô, đỏ, có cảm giác Bức xạ máy tính còn có ảnh hưởng không tốt đối nóng rát, khi thao tác máy tính có thể bị đau với hệ thống huyết quản của con người.

phần trán và mí mắt. Khi sử dụng máy tính do tư

- Ion tích điện dương: Ở trong phòng lắp đặt thế ngồi ít khi thay đổi, lâu dần sẽ dễ làm cho cơ

máy tính và sử dụng máy tính trong thời gian dài lưng và eo bị mệt mỏi, trường hợp nặng gây tổn sẽ bị ảnh hưởng rất lớn do ion dương mang lại, hại đến cổ tử cung, cột sống và thắt lưng. Mỗi gây mất cân bằng điện tích, làm cho ankalin ngày thao tác nhiều trên máy tính, cổ tay vận trong máu tăng cao, lượng canxi trong huyết động liên tục và quá độ, sẽ dần dần tổn hại đến thanh giảm, lượng canxi trong nước tiểu tăng cao, các khớp. Trong quá trình thao tác cần chú ý tập cuối cùng sẽ làm cho nhịp tim bị mất cân bằng, cơ

trung cao độ, mắt và ngón tay vận động nhiều với thể mất dần khả năng tự điều chỉnh, từ đó dẫn tốc độ cao, sinh lý, tâm lý đều chịu áp lực, từ đó đến bệnh tật.

dễ làm cho đầu óc quay quay, mất ngủ, mộng mị,

- Ánh sáng chói: Màn hình máy tính phần lớn thần kinh suy nhược, khả năng miễn dịch cơ thể

là các sản phẩm từ thủy tinh, dễ tạo ra khả năng suy giảm cùng các triệu chứng khác.

130

131

https://thuviensach.vn

- Cố gắng giảm thiểu thời gian tiếp xúc với phản quang, làm ảnh hưởng đến thị lực. Mắt là cơ

bếp từ.

quan mẫn cảm với bức xạ điện từ, ô nhiễm bức xạ

quá cao sẽ gây ảnh hưởng đối với hệ thống thị

80. Những ảnh hưở ng c ó hại đ ố i vớ i sức giác. Người sử dụng máy tính lâu dài khả năng bị

khỏ e khi sử d ụng máy tính thườ ng xuyên?

cận thị cao hơn 7,5 lần. Ngoài ra, màn hình luôn

- Bức xạ điện từ: Bức xạ điện từ từ máy tính thay đổi màu sắc sẽ kích thích hệ thống thị giác, nghiêm trọng nhất không phải từ màn hình mà là gây tác hại nhất định đến mắt.

từ bàn phím. Bàn phím có bức xạ lớn nhất, tiếp Một số tài liệu cho rằng, mỗi ngày sử dụng đến là chuột, máy chủ sau đó mới đến màn hình.

máy tính 6 giờ đồng hồ sẽ mắc hội chứng máy Sử dụng máy tính trong thời gian dài, tiếp xúc tính dẫn đến chức năng thị lực bị suy giảm, bức xạ lâu ảnh hưởng đến hệ thống sinh dục của chức năng cổ, vai, gáy bị ảnh hưởng; chức năng cơ thể, biểu hiện là chất lượng tinh trùng của nam hệ thần kinh thực vật bị hỗn loạn... Điều này là giới giảm sút, phụ nữ kinh nguyệt không đều, nếu do ánh sáng từ màn hình kéo theo bức xạ rất mang thai có thể bị sảy thai hoặc dị tật thai nhi.

lớn, từ đó làm cho mắt bị khô, đỏ, có cảm giác Bức xạ máy tính còn có ảnh hưởng không tốt đối nóng rát, khi thao tác máy tính có thể bị đau với hệ thống huyết quản của con người.

phần trán và mí mắt. Khi sử dụng máy tính do tư

- Ion tích điện dương: Ở trong phòng lắp đặt thế ngồi ít khi thay đổi, lâu dần sẽ dễ làm cho cơ

máy tính và sử dụng máy tính trong thời gian dài lưng và eo bị mệt mỏi, trường hợp nặng gây tổn sẽ bị ảnh hưởng rất lớn do ion dương mang lại, hại đến cổ tử cung, cột sống và thắt lưng. Mỗi gây mất cân bằng điện tích, làm cho ankalin ngày thao tác nhiều trên máy tính, cổ tay vận trong máu tăng cao, lượng canxi trong huyết động liên tục và quá độ, sẽ dần dần tổn hại đến thanh giảm, lượng canxi trong nước tiểu tăng cao, các khớp. Trong quá trình thao tác cần chú ý tập cuối cùng sẽ làm cho nhịp tim bị mất cân bằng, cơ

trung cao độ, mắt và ngón tay vận động nhiều với thể mất dần khả năng tự điều chỉnh, từ đó dẫn tốc độ cao, sinh lý, tâm lý đều chịu áp lực, từ đó đến bệnh tật.

dễ làm cho đầu óc quay quay, mất ngủ, mộng mị,

- Ánh sáng chói: Màn hình máy tính phần lớn thần kinh suy nhược, khả năng miễn dịch cơ thể

là các sản phẩm từ thủy tinh, dễ tạo ra khả năng suy giảm cùng các triệu chứng khác.

130

131

https://thuviensach.vn

81. Làm gì để b ảo vệ sức khỏ e khi sử dụng Người dễ bị co cứng khớp vai phải chú ý hoạt động máy tính thườ ng xuyên?

của bả vai, tránh làm việc quá lâu.

- Nâng cao hiệu quả công việc, cố gắng rút

- Môi trường làm việc phải phù hợp, bảo đảm đủ

sáng, tránh ánh sáng trực tiếp chiếu vào màn ngắn thời gian ngồi trước màn hình "chết", đặc hình. Màn hình không nên quá sáng, màu sắc phù biệt không nên chơi điện tử trên máy tính.

hợp là màu xanh. Nên mở cửa, cửa sổ hoặc dùng

- Phải thường xuyên rửa tay và rửa mặt. Trên thiết bị điều hòa không khí trong phòng.

bề mặt của màn hình có dày đặc điện tích tĩnh

- Khi sử dụng máy tính, phải điều chỉnh độ

điện, dễ tích tụ bụi bẩn, tay và mặt của người sử

sáng của màn hình. Độ sáng của màn hình càng dụng dễ nhiễm các chất bẩn này. Nếu như không lớn thì bức xạ điện từ càng lớn, và ngược lại. Tuy chú ý rửa sạch thường xuyên, trên mặt sẽ xuất nhiên, cũng không nên để màn hình quá tối, dễ

hiện các nốt mụn, nghiêm trọng có thể làm biến gây mệt mỏi cho mắt và ảnh hưởng đến công việc.

đổi sắc tố da.

Cũng cần chú ý giữ khoảng cách nhất định với

- Về chế độ dinh dưỡng, người sử dụng máy màn hình. Khoảng cách màn hình quá gần, cơ thể

tính phải ăn nhiều cà rốt, giá đỗ, táo, gan động chịu ảnh hưởng của bức xạ càng lớn, do vậy vật, thịt nạc… để bổ sung vitamin A cho cơ thể.

khoảng cách lý tưởng là từ nửa mét trở lên.

Cũng nên uống nhiều chè xanh, vì trong chè xanh

- Ngồi đúng tư thế. Điều chỉnh độ cao của ghế

có nhiều polyphenon, có tác dụng chống các chất ngồi, lưng có điểm tựa, đầu gối vuông góc, tư thế

độc hại từ máy tính.

ngồi thoải mái. Vị trí trung tâm của màn hình và 82. Só ng b ức xạ đ iện từ từ đ iện tho ại d i ngực của người sử dụng trên một đường thẳng, đ ộ ng c ó ảnh hưởng gì đ ố i vớ i sức khỏ e?

khoảng cách giữa mắt và màn hình là 40 - 50 cm, cơ thể không nên sát quá gần với bàn, khuỷu tay Một số chuyên gia y tế và môi trường cho rằng co duỗi tự nhiên. Trong quá trình thao tác chú ý sử dụng điện thoại di động có hại cho sức khỏe để mắt được nghỉ ngơi.

con người. Sóng điện từ tần số cao do điện thoại di

- Gõ bàn phím không nên dùng lực quá mạnh, động phát ra có hai ảnh hưởng trực tiếp đối với cơ

thả lỏng cơ bắp. Người có tật ở cổ tay cần chú ý thể: một là hiệu ứng nhiệt do năng lượng bức xạ

hoạt động cổ tay và các khớp ngón tay. Cổ tay phát ra, tức là sóng điện từ vi lượng bức xạ của không nên đặt ở rìa bàn để tránh chịu áp lực.

điện thoại di động có thể làm cho các tổ chức của 132

133

https://thuviensach.vn

81. Làm gì để b ảo vệ sức khỏ e khi sử dụng Người dễ bị co cứng khớp vai phải chú ý hoạt động máy tính thườ ng xuyên?

của bả vai, tránh làm việc quá lâu.

- Nâng cao hiệu quả công việc, cố gắng rút

- Môi trường làm việc phải phù hợp, bảo đảm đủ

sáng, tránh ánh sáng trực tiếp chiếu vào màn ngắn thời gian ngồi trước màn hình "chết", đặc hình. Màn hình không nên quá sáng, màu sắc phù biệt không nên chơi điện tử trên máy tính.

hợp là màu xanh. Nên mở cửa, cửa sổ hoặc dùng

- Phải thường xuyên rửa tay và rửa mặt. Trên thiết bị điều hòa không khí trong phòng.

bề mặt của màn hình có dày đặc điện tích tĩnh

- Khi sử dụng máy tính, phải điều chỉnh độ

điện, dễ tích tụ bụi bẩn, tay và mặt của người sử

sáng của màn hình. Độ sáng của màn hình càng dụng dễ nhiễm các chất bẩn này. Nếu như không lớn thì bức xạ điện từ càng lớn, và ngược lại. Tuy chú ý rửa sạch thường xuyên, trên mặt sẽ xuất nhiên, cũng không nên để màn hình quá tối, dễ

hiện các nốt mụn, nghiêm trọng có thể làm biến gây mệt mỏi cho mắt và ảnh hưởng đến công việc.

đổi sắc tố da.

Cũng cần chú ý giữ khoảng cách nhất định với

- Về chế độ dinh dưỡng, người sử dụng máy màn hình. Khoảng cách màn hình quá gần, cơ thể

tính phải ăn nhiều cà rốt, giá đỗ, táo, gan động chịu ảnh hưởng của bức xạ càng lớn, do vậy vật, thịt nạc… để bổ sung vitamin A cho cơ thể.

khoảng cách lý tưởng là từ nửa mét trở lên.

Cũng nên uống nhiều chè xanh, vì trong chè xanh

- Ngồi đúng tư thế. Điều chỉnh độ cao của ghế

có nhiều polyphenon, có tác dụng chống các chất ngồi, lưng có điểm tựa, đầu gối vuông góc, tư thế

độc hại từ máy tính.

ngồi thoải mái. Vị trí trung tâm của màn hình và 82. Só ng b ức xạ đ iện từ từ đ iện tho ại d i ngực của người sử dụng trên một đường thẳng, đ ộ ng c ó ảnh hưởng gì đ ố i vớ i sức khỏ e?

khoảng cách giữa mắt và màn hình là 40 - 50 cm, cơ thể không nên sát quá gần với bàn, khuỷu tay Một số chuyên gia y tế và môi trường cho rằng co duỗi tự nhiên. Trong quá trình thao tác chú ý sử dụng điện thoại di động có hại cho sức khỏe để mắt được nghỉ ngơi.

con người. Sóng điện từ tần số cao do điện thoại di

- Gõ bàn phím không nên dùng lực quá mạnh, động phát ra có hai ảnh hưởng trực tiếp đối với cơ

thả lỏng cơ bắp. Người có tật ở cổ tay cần chú ý thể: một là hiệu ứng nhiệt do năng lượng bức xạ

hoạt động cổ tay và các khớp ngón tay. Cổ tay phát ra, tức là sóng điện từ vi lượng bức xạ của không nên đặt ở rìa bàn để tránh chịu áp lực.

điện thoại di động có thể làm cho các tổ chức của 132

133

https://thuviensach.vn

cơ thể bị tổn thương, gây ra sự phá hoại về sinh dùng cụm từ “có khả năng gây hại”. Do đó, vấn đề

học; hai là, ảnh hưởng của hiệu ứng phi nhiệt bức sử dụng điện thoại có hại hay không vẫn rất cần xạ phát ra do năng lượng thấp có thể làm cho các chuyên gia tiếp tục nghiên cứu.

người thường xuyên sử dụng điện thoại đau đầu, 83. Làm th ế nào đ ể giảm thiểu tổ n h ại giảm trí nhớ, một số cơ năng bị phá hoại. Các tác b ứ c x ạ tr o n g q u á trìn h sử d ụn g đ iệ n th o ại hại chủ yếu như sau:

d i đ ộ n g?

- Sử dụng điện thoại lâu dài sẽ tăng nguy cơ

khối u não.

Để giảm thiểu tổn hại bức xạ điện từ từ điện

- Người sử dụng điện thoại lâu dài xác suất thoại di động và để sử dụng điện thoại di động an mắc ung thư mắt so với những người ít sử dụng toàn cần thực hiện những điều dưới đây: điện thoại di động cao hơn 3 lần.

- Ít sử dụng điện thoại di động. Khuyến cáo

- Ảnh hưởng của bức xạ điện thoại có thể làm mọi người cố gắng giảm thiểu sử dụng điện thoại cho chức năng sinh dục bị tổn hại, kinh nguyệt và thời gian sử dụng điện thoại.

không đều, chất lượng tinh trùng giảm sút, không

- Khi điện thoại di động hoạt động lượng bức thụ thai được, bị dị tật thai nhi.

xạ là cao nhất, nên khi bắt đầu cuộc gọi sau 5

- Bức xạ sóng điện từ quá lớn sẽ làm cho thần giây mới áp vào tai để nghe và nên đặt ở bên cạnh kinh bị suy nhược, không có cảm giác thèm ăn, tai để tránh tác hại của bức xạ vi sóng. Khi không đầu óc quay cuồng, huyết áp tụt, nhịp tim không dùng điện thoại di động phải tắt nguồn, bởi vì ổn định, bạch cầu giảm.

điện thoại di động khi ở trạng thái chờ cũng phát Tuy vậy, cũng có nhiều ý kiến phản bác lại.

ra bức xạ. Khi tín hiệu kém hoặc điện năng không Nhóm nghiên cứu này cho rằng còn thiếu căn cứ

đủ không nên tiếp nhận các cuộc gọi.

khoa học để kết luận là sử dụng điện thoại di

- Sử dụng tai nghe. Sử dụng tai nghe để nghe động ảnh hưởng đến sức khỏe. Tổ chức Y tế Thế

điện thoại, vừa bảo đảm chất lượng cuộc gọi vừa giới (WHO) đến nay cũng chưa đưa ra được bằng có thể giảm 90% lượng bức xạ điện từ phát ra từ

chứng về việc sử dụng điện thoại di động có hại điện thoại.

cho sức khỏe. Mặc dù các chuyên gia cho rằng bức

- Chú ý vị trí đặt điện thoại. Điện thoại di động xạ điện thoại di động sẽ gây tổn hại đến cơ thể con khi không dùng tốt nhất nên đặt vào trong bao người nhưng khi đi vào cụ thể thì cũng chỉ có thể

hoặc là trong túi áo khoác, không nên để ở túi 134

135

https://thuviensach.vn

cơ thể bị tổn thương, gây ra sự phá hoại về sinh dùng cụm từ “có khả năng gây hại”. Do đó, vấn đề

học; hai là, ảnh hưởng của hiệu ứng phi nhiệt bức sử dụng điện thoại có hại hay không vẫn rất cần xạ phát ra do năng lượng thấp có thể làm cho các chuyên gia tiếp tục nghiên cứu.

người thường xuyên sử dụng điện thoại đau đầu, 83. Làm th ế nào đ ể giảm thiểu tổ n h ại giảm trí nhớ, một số cơ năng bị phá hoại. Các tác b ứ c x ạ tr o n g q u á trìn h sử d ụn g đ iệ n th o ại hại chủ yếu như sau:

d i đ ộ n g?

- Sử dụng điện thoại lâu dài sẽ tăng nguy cơ

khối u não.

Để giảm thiểu tổn hại bức xạ điện từ từ điện

- Người sử dụng điện thoại lâu dài xác suất thoại di động và để sử dụng điện thoại di động an mắc ung thư mắt so với những người ít sử dụng toàn cần thực hiện những điều dưới đây: điện thoại di động cao hơn 3 lần.

- Ít sử dụng điện thoại di động. Khuyến cáo

- Ảnh hưởng của bức xạ điện thoại có thể làm mọi người cố gắng giảm thiểu sử dụng điện thoại cho chức năng sinh dục bị tổn hại, kinh nguyệt và thời gian sử dụng điện thoại.

không đều, chất lượng tinh trùng giảm sút, không

- Khi điện thoại di động hoạt động lượng bức thụ thai được, bị dị tật thai nhi.

xạ là cao nhất, nên khi bắt đầu cuộc gọi sau 5

- Bức xạ sóng điện từ quá lớn sẽ làm cho thần giây mới áp vào tai để nghe và nên đặt ở bên cạnh kinh bị suy nhược, không có cảm giác thèm ăn, tai để tránh tác hại của bức xạ vi sóng. Khi không đầu óc quay cuồng, huyết áp tụt, nhịp tim không dùng điện thoại di động phải tắt nguồn, bởi vì ổn định, bạch cầu giảm.

điện thoại di động khi ở trạng thái chờ cũng phát Tuy vậy, cũng có nhiều ý kiến phản bác lại.

ra bức xạ. Khi tín hiệu kém hoặc điện năng không Nhóm nghiên cứu này cho rằng còn thiếu căn cứ

đủ không nên tiếp nhận các cuộc gọi.

khoa học để kết luận là sử dụng điện thoại di

- Sử dụng tai nghe. Sử dụng tai nghe để nghe động ảnh hưởng đến sức khỏe. Tổ chức Y tế Thế

điện thoại, vừa bảo đảm chất lượng cuộc gọi vừa giới (WHO) đến nay cũng chưa đưa ra được bằng có thể giảm 90% lượng bức xạ điện từ phát ra từ

chứng về việc sử dụng điện thoại di động có hại điện thoại.

cho sức khỏe. Mặc dù các chuyên gia cho rằng bức

- Chú ý vị trí đặt điện thoại. Điện thoại di động xạ điện thoại di động sẽ gây tổn hại đến cơ thể con khi không dùng tốt nhất nên đặt vào trong bao người nhưng khi đi vào cụ thể thì cũng chỉ có thể

hoặc là trong túi áo khoác, không nên để ở túi 134

135

https://thuviensach.vn

ngực, túi quần. Khi nạp điện nên đặt điện thoại ở

đầu, mất ngủ, mộng mị, trí nhớ giảm sút, dễ cáu xa người 1 - 2 m, nếu đặt điện thoại ở đầu giường, giận và bấn loạn tinh thần. Công nhân làm việc bên gối... thì đều có khả năng chịu ảnh hưởng của lâu dài trong môi trường ô nhiễm tiếng ồn tỷ lệ

bức xạ điện từ.

mắc các bệnh viêm loét dạ dày cao hơn so với

- Thông qua việc ăn uống để điều tiết loại bỏ

những người không làm việc trong môi trường ô tác hại của bức xạ. Ớt, tiêu đen, cà ri, nghệ có thể

nhiễm tiếng ồn.

ngăn chặn và bảo vệ khỏi bức xạ. Uống nhiều chè

- Ô nhiễm âm thanh làm cho người ta bị rối xanh cũng có thể phòng bức xạ.

loạn tâm lý, không thể tập trung làm việc được, hiệu quả công việc không cao. Ô nhiễm tiếng ồn 84. Ô nhiễm tiếng ồ n c ó những tác hại gì?

còn làm cho người ta khó khăn trong việc nghỉ

- Làm ảnh hưởng tiêu cực đến thính lực. Tạp ngơi và khó đi vào giấc ngủ, rơi vào trạng thái âm quá lớn có thể gây cho tai những vấn đề như

mệt mỏi, tứ chi vô lực, từ đó ảnh hưởng đến học tai có tiếng kêu bên trong, đau tai, tổn hại thính tập và làm việc, lâu dần sẽ mắc các triệu chứng lực, thậm chí gây thủng màng nhĩ. Theo thống kê thần kinh suy yếu.

y học lâm sàng, nếu như âm lượng trên 80 dB

- Tiếng ồn rất có hại đối với chức năng sinh lý trong môi trường sống thường ngày, tỷ lệ bị điếc của phụ nữ. Phụ nữ bị ảnh hưởng của ô nhiễm âm tai đến 50%. Những người làm việc nhiều năm thanh kinh nguyệt không đều, rất dễ bị thai lưu trong môi trường âm thanh quá cao dễ bị điếc hơn hoặc sảy thai.

so với những người làm việc trong môi trường yên

- Nguy hại của ô nhiễm âm thanh đối với sức tĩnh. Phần lớn những nơi vui chơi giải trí như

phòng nghe nhạc hoặc vũ trường, âm thanh cao khỏe tinh thần và thể chất của trẻ nhỏ. Do trẻ

hơn 90 dB tác hại rất lớn đối với thính lực.

nhỏ chưa phát triển đầy đủ, các cơ quan và tổ

- Tổn hại đến công năng thông thường của cơ

chức trong cơ thể còn vô cùng non yếu, ô nhiễm thể. Ô nhiễm âm thanh sẽ làm cho huyết áp tăng âm thanh rất dễ làm hỏng thính lực của trẻ, làm cao, tim nhanh lão hóa, cơ tim dễ bị xơ cứng, hệ

chậm tốc độ tăng trưởng, trí lực kém phát triển.

thống tiêu hóa, hệ thống thần kinh và hệ thống Do vậy, không nên cho trẻ chơi những đồ chơi tạo bài tiết rối loạn. Môi trường làm việc có âm thanh ra âm thanh liên tục, chói tai như súng, pháo, xe lớn làm cho người nghe dễ bị choáng váng, đau tăng và đồ chơi âm nhạc.

136

137

https://thuviensach.vn

ngực, túi quần. Khi nạp điện nên đặt điện thoại ở

đầu, mất ngủ, mộng mị, trí nhớ giảm sút, dễ cáu xa người 1 - 2 m, nếu đặt điện thoại ở đầu giường, giận và bấn loạn tinh thần. Công nhân làm việc bên gối... thì đều có khả năng chịu ảnh hưởng của lâu dài trong môi trường ô nhiễm tiếng ồn tỷ lệ

bức xạ điện từ.

mắc các bệnh viêm loét dạ dày cao hơn so với

- Thông qua việc ăn uống để điều tiết loại bỏ

những người không làm việc trong môi trường ô tác hại của bức xạ. Ớt, tiêu đen, cà ri, nghệ có thể

nhiễm tiếng ồn.

ngăn chặn và bảo vệ khỏi bức xạ. Uống nhiều chè

- Ô nhiễm âm thanh làm cho người ta bị rối xanh cũng có thể phòng bức xạ.

loạn tâm lý, không thể tập trung làm việc được, hiệu quả công việc không cao. Ô nhiễm tiếng ồn 84. Ô nhiễm tiếng ồ n c ó những tác hại gì?

còn làm cho người ta khó khăn trong việc nghỉ

- Làm ảnh hưởng tiêu cực đến thính lực. Tạp ngơi và khó đi vào giấc ngủ, rơi vào trạng thái âm quá lớn có thể gây cho tai những vấn đề như

mệt mỏi, tứ chi vô lực, từ đó ảnh hưởng đến học tai có tiếng kêu bên trong, đau tai, tổn hại thính tập và làm việc, lâu dần sẽ mắc các triệu chứng lực, thậm chí gây thủng màng nhĩ. Theo thống kê thần kinh suy yếu.

y học lâm sàng, nếu như âm lượng trên 80 dB

- Tiếng ồn rất có hại đối với chức năng sinh lý trong môi trường sống thường ngày, tỷ lệ bị điếc của phụ nữ. Phụ nữ bị ảnh hưởng của ô nhiễm âm tai đến 50%. Những người làm việc nhiều năm thanh kinh nguyệt không đều, rất dễ bị thai lưu trong môi trường âm thanh quá cao dễ bị điếc hơn hoặc sảy thai.

so với những người làm việc trong môi trường yên

- Nguy hại của ô nhiễm âm thanh đối với sức tĩnh. Phần lớn những nơi vui chơi giải trí như

phòng nghe nhạc hoặc vũ trường, âm thanh cao khỏe tinh thần và thể chất của trẻ nhỏ. Do trẻ

hơn 90 dB tác hại rất lớn đối với thính lực.

nhỏ chưa phát triển đầy đủ, các cơ quan và tổ

- Tổn hại đến công năng thông thường của cơ

chức trong cơ thể còn vô cùng non yếu, ô nhiễm thể. Ô nhiễm âm thanh sẽ làm cho huyết áp tăng âm thanh rất dễ làm hỏng thính lực của trẻ, làm cao, tim nhanh lão hóa, cơ tim dễ bị xơ cứng, hệ

chậm tốc độ tăng trưởng, trí lực kém phát triển.

thống tiêu hóa, hệ thống thần kinh và hệ thống Do vậy, không nên cho trẻ chơi những đồ chơi tạo bài tiết rối loạn. Môi trường làm việc có âm thanh ra âm thanh liên tục, chói tai như súng, pháo, xe lớn làm cho người nghe dễ bị choáng váng, đau tăng và đồ chơi âm nhạc.

136

137

https://thuviensach.vn

- Ô nhiễm âm thanh rất có hại cho thị lực.

hiện thần kinh khác. Ngoài ra, lạm dụng tai nghe Trong môi trường ô nhiễm âm thanh dài thị lực còn làm cho các cơ quan nội tạng dễ sinh bệnh, ví rất dễ bị mệt mỏi, đau mắt, hoa mắt, chảy nước dụ như huyết áp cao, mạch vành, loét dạ dày...

mắt. Đồng thời, ô nhiễm âm thanh sẽ làm cho khả

Kết quả nghiên cứu khoa học cho rằng nếu sử

năng nhận biết về màu sắc, nhất là màu hồng, dụng máy nghe nhạc hoặc tai nghe không đúng xanh lam, màu trắng giảm đến 80%. Do vậy, cách, thời gian lâu, âm lượng lớn sẽ ảnh hưởng những người lái xe cần phải tránh tác động của nghiêm trọng đến thị lực.

âm thanh nếu không sẽ rất dễ bị tai nạn.

Các bạn trẻ học ngoại ngữ và nghe nhạc cần 85. Sử d ụng tai nghe thườ ng xuyên c ó phải sử dụng chính xác loại tai nghe chuyên những tác hại gì?

dụng, hạn chế tối đa sử dụng máy nghe nhạc MP3

hoặc smart phone để nghe nhạc. Khi thính lực có Những năm gần đây giới trẻ có trào lưu sử

vấn đề, cần phải dừng ngay việc sử dụng thiết bị, dụng máy nghe nhạc MP3 và MP4, smart phone đồng thời sử dụng thuốc để cải thiện chức năng mọi nơi, mọi chốn: trên xe buýt, trong công viên, nghe. Tránh nghe thời gian dài với âm lượng lớn.

vừa đi vừa nghe, ngồi nghe, đi xe đạp, xe máy Thời gian nghe liên tục không quá một giờ. Tuyệt cũng nghe...

đối không nghe khi đi xe đạp, xe đạp điện, xe máy Tai nghe có hai loại, để dùng ngoài tai và dùng bên trong tai. Sử dụng tai nghe có thể

và khi vận động để tránh xảy ra những sự việc tránh âm thanh hỗn tạp bên ngoài nhưng ngoài ý muốn.

thường xuyên sử dụng tai nghe lại rất có hại, 86. Vấn đề giáo dục thai nhi bằng âm nhạc?

chủ yếu là ảnh hưởng đến thính lực. Các chuyên gia y tế cho rằng thời gian sử dụng tai nghe quá Các phương pháp giáo dục thai nhi được chứng dài, âm lượng quá cao, sẽ gây cảm giác mệt mỏi, minh có nhiều ưu điểm và tạo thuận lợi cho quá tổn thương, làm cho thính lực giảm xuống rõ trình phát triển của trẻ sau này. Âm nhạc du rệt, thậm chí có thể bị điếc.

dương có thể kích thích các cơ quan thần kinh Ngoài ra, hệ tiêu hóa, hệ thần kinh và thị lực thính giác của phụ nữ mang thai, thúc đẩy cơ thể

cũng đều bị ảnh hưởng, dùng tai nghe liên tục người mẹ tiết ra nhiều chất kích thích có lợi cho trong thời gian dài có thể dẫn đến mất ngủ, sức khỏe, làm cho thai nhi phát triển khỏe mạnh.

choáng váng, ăn uống không ngon và các biểu Nhiều phụ huynh muốn nâng cao chỉ số thông 138

139

https://thuviensach.vn

- Ô nhiễm âm thanh rất có hại cho thị lực.

hiện thần kinh khác. Ngoài ra, lạm dụng tai nghe Trong môi trường ô nhiễm âm thanh dài thị lực còn làm cho các cơ quan nội tạng dễ sinh bệnh, ví rất dễ bị mệt mỏi, đau mắt, hoa mắt, chảy nước dụ như huyết áp cao, mạch vành, loét dạ dày...

mắt. Đồng thời, ô nhiễm âm thanh sẽ làm cho khả

Kết quả nghiên cứu khoa học cho rằng nếu sử

năng nhận biết về màu sắc, nhất là màu hồng, dụng máy nghe nhạc hoặc tai nghe không đúng xanh lam, màu trắng giảm đến 80%. Do vậy, cách, thời gian lâu, âm lượng lớn sẽ ảnh hưởng những người lái xe cần phải tránh tác động của nghiêm trọng đến thị lực.

âm thanh nếu không sẽ rất dễ bị tai nạn.

Các bạn trẻ học ngoại ngữ và nghe nhạc cần 85. Sử d ụng tai nghe thườ ng xuyên c ó phải sử dụng chính xác loại tai nghe chuyên những tác hại gì?

dụng, hạn chế tối đa sử dụng máy nghe nhạc MP3

hoặc smart phone để nghe nhạc. Khi thính lực có Những năm gần đây giới trẻ có trào lưu sử

vấn đề, cần phải dừng ngay việc sử dụng thiết bị, dụng máy nghe nhạc MP3 và MP4, smart phone đồng thời sử dụng thuốc để cải thiện chức năng mọi nơi, mọi chốn: trên xe buýt, trong công viên, nghe. Tránh nghe thời gian dài với âm lượng lớn.

vừa đi vừa nghe, ngồi nghe, đi xe đạp, xe máy Thời gian nghe liên tục không quá một giờ. Tuyệt cũng nghe...

đối không nghe khi đi xe đạp, xe đạp điện, xe máy Tai nghe có hai loại, để dùng ngoài tai và dùng bên trong tai. Sử dụng tai nghe có thể

và khi vận động để tránh xảy ra những sự việc tránh âm thanh hỗn tạp bên ngoài nhưng ngoài ý muốn.

thường xuyên sử dụng tai nghe lại rất có hại, 86. Vấn đề giáo dục thai nhi bằng âm nhạc?

chủ yếu là ảnh hưởng đến thính lực. Các chuyên gia y tế cho rằng thời gian sử dụng tai nghe quá Các phương pháp giáo dục thai nhi được chứng dài, âm lượng quá cao, sẽ gây cảm giác mệt mỏi, minh có nhiều ưu điểm và tạo thuận lợi cho quá tổn thương, làm cho thính lực giảm xuống rõ trình phát triển của trẻ sau này. Âm nhạc du rệt, thậm chí có thể bị điếc.

dương có thể kích thích các cơ quan thần kinh Ngoài ra, hệ tiêu hóa, hệ thần kinh và thị lực thính giác của phụ nữ mang thai, thúc đẩy cơ thể

cũng đều bị ảnh hưởng, dùng tai nghe liên tục người mẹ tiết ra nhiều chất kích thích có lợi cho trong thời gian dài có thể dẫn đến mất ngủ, sức khỏe, làm cho thai nhi phát triển khỏe mạnh.

choáng váng, ăn uống không ngon và các biểu Nhiều phụ huynh muốn nâng cao chỉ số thông 138

139

https://thuviensach.vn

minh của con cái đã cho thai nhi nghe các loại đầu giường là khu vực mọi người học tập và làm nhạc cổ điển và hiện đại, giáo dục thai nhi bằng việc vào ban đêm, để bảo vệ thị lực, nâng cao hiệu âm nhạc trở nên rất phổ biến.

quả học tập và làm việc cần phải tránh ánh sáng Tuy vậy cũng cần phải biết rằng kết cấu hệ

chói, hướng ánh sáng và độ mạnh yếu cũng phải thống thần kinh của thai nhi, mức độ trí tuệ của phù hợp, tránh chiếu trực tiếp vào mắt. Đèn học thai nhi... là do di truyền của bố mẹ mang lại, chứ

tập phải lựa chọn loại chất lượng tốt.

không như mọi người nghĩ, cho thai nhi nghe âm

- Ánh sáng và đồ nội thất cần phải hài hòa với nhạc thì sẽ làm cho trí lực di truyền thay đổi. Đặc nhau về màu sắc, tạo hình và cách thức bài trí.

biệt nếu lựa chọn âm nhạc không phù hợp, mở âm Màu xanh và tím của đồ nội thất trong phòng dễ

thanh quá to, máy nghe nhạc cách thành bụng làm cho ta có cảm giác mệt mỏi.

quá gần, sẽ làm tổn thương thính lực của thai nhi.

- Sử dụng máy tính và ti vi một cách khoa học.

Khi giáo dục thai nhi bằng âm nhạc cần phải chú Màn hình ti vi và máy tính không nên quá sáng, ý một số điểm sau:

dễ làm cho mắt mệt mỏi, chảy nước mắt. Thời

- Lựa chọn âm nhạc phù hợp để giáo dục thai nhi.

gian xem ti vi, chơi điện tử, lên mạng, sử dụng

- Sử dụng âm lượng vừa phải, để an toàn cho máy tính không nên quá lâu, tránh dùng mắt quá thai nhi không được dùng âm lượng trên 2.000 Hz.

nhiều. Vị trí đặt ti vi và ghế ngồi phải duy trì

- Khi mở nhạc không được kề sát trực tiếp vào khoảng cách hợp lý, ít nhất là cách 3 m.

thành bụng.

- Sử dụng biện pháp bảo vệ cá nhân. Nhân viên làm việc bằng máy tính phải đeo kính chống 87. Sử d ụ ng án h sán g tr o ng p h ò n g như

bức xạ và chống mệt mỏi, công nhân làm thợ hàn th ế n ào ?

và các nghề đặc thù khác phải đeo kính bảo hộ.

- Chọn loại đèn chiếu sáng phù hợp. Căn cứ

Đối với các trường hợp phải tiếp xúc với tia tử

vào không gian, đối tượng sử dụng, mục đích sử

ngoại và tia hồng ngoại phải áp dụng biện pháp dụng để lựa chọn phương thức và thiết bị chiếu bảo hộ an toàn.

sáng bảo đảm mức độ sáng phù hợp. Ví dụ như

phòng ngủ phải ấm áp, nhà bếp phải sáng sủa, 88. Đèn hồng ngo ại c ó tác d ụng c hữa b ệnh nhà vệ sinh phải thuận tiện, nhẹ nhàng. Phòng như thế nào ?

sách phải có độ sáng ổn định. Đèn học hoặc đèn Người tiêu dùng thường chỉ có thể hình dung 140

141

https://thuviensach.vn

minh của con cái đã cho thai nhi nghe các loại đầu giường là khu vực mọi người học tập và làm nhạc cổ điển và hiện đại, giáo dục thai nhi bằng việc vào ban đêm, để bảo vệ thị lực, nâng cao hiệu âm nhạc trở nên rất phổ biến.

quả học tập và làm việc cần phải tránh ánh sáng Tuy vậy cũng cần phải biết rằng kết cấu hệ

chói, hướng ánh sáng và độ mạnh yếu cũng phải thống thần kinh của thai nhi, mức độ trí tuệ của phù hợp, tránh chiếu trực tiếp vào mắt. Đèn học thai nhi... là do di truyền của bố mẹ mang lại, chứ

tập phải lựa chọn loại chất lượng tốt.

không như mọi người nghĩ, cho thai nhi nghe âm

- Ánh sáng và đồ nội thất cần phải hài hòa với nhạc thì sẽ làm cho trí lực di truyền thay đổi. Đặc nhau về màu sắc, tạo hình và cách thức bài trí.

biệt nếu lựa chọn âm nhạc không phù hợp, mở âm Màu xanh và tím của đồ nội thất trong phòng dễ

thanh quá to, máy nghe nhạc cách thành bụng làm cho ta có cảm giác mệt mỏi.

quá gần, sẽ làm tổn thương thính lực của thai nhi.

- Sử dụng máy tính và ti vi một cách khoa học.

Khi giáo dục thai nhi bằng âm nhạc cần phải chú Màn hình ti vi và máy tính không nên quá sáng, ý một số điểm sau:

dễ làm cho mắt mệt mỏi, chảy nước mắt. Thời

- Lựa chọn âm nhạc phù hợp để giáo dục thai nhi.

gian xem ti vi, chơi điện tử, lên mạng, sử dụng

- Sử dụng âm lượng vừa phải, để an toàn cho máy tính không nên quá lâu, tránh dùng mắt quá thai nhi không được dùng âm lượng trên 2.000 Hz.

nhiều. Vị trí đặt ti vi và ghế ngồi phải duy trì

- Khi mở nhạc không được kề sát trực tiếp vào khoảng cách hợp lý, ít nhất là cách 3 m.

thành bụng.

- Sử dụng biện pháp bảo vệ cá nhân. Nhân viên làm việc bằng máy tính phải đeo kính chống 87. Sử d ụ ng án h sán g tr o ng p h ò n g như

bức xạ và chống mệt mỏi, công nhân làm thợ hàn th ế n ào ?

và các nghề đặc thù khác phải đeo kính bảo hộ.

- Chọn loại đèn chiếu sáng phù hợp. Căn cứ

Đối với các trường hợp phải tiếp xúc với tia tử

vào không gian, đối tượng sử dụng, mục đích sử

ngoại và tia hồng ngoại phải áp dụng biện pháp dụng để lựa chọn phương thức và thiết bị chiếu bảo hộ an toàn.

sáng bảo đảm mức độ sáng phù hợp. Ví dụ như

phòng ngủ phải ấm áp, nhà bếp phải sáng sủa, 88. Đèn hồng ngo ại c ó tác d ụng c hữa b ệnh nhà vệ sinh phải thuận tiện, nhẹ nhàng. Phòng như thế nào ?

sách phải có độ sáng ổn định. Đèn học hoặc đèn Người tiêu dùng thường chỉ có thể hình dung 140

141

https://thuviensach.vn

ra những chiếc đèn hồng ngoại được sử dụng tại được bật và để cách người sử dụng khoảng 30 -

các trung tâm vật lý trị liệu hoặc phòng khám y tế

50cm, và sử dụng không quá 15 phút.

với ánh sáng đỏ chiếu rọi vào những phần “bị

Trên thị trường hiện đang có nhiều hãng sản xuất thương” của người bệnh, mà khó có thể hình dung với nhiều chủng loại đèn sưởi hồng ngoại, trong đó nổi là trên thị trường hiện đang có bán loại đèn đáng chú ý nhất là 3 hãng sản xuất thiết bị chăm sóc sưởi hồng ngoại.

sức khỏe y tế hàng đầu thế giới: Beurer, Boso (CHLB

Không được bày bán tràn lan tại các chợ, các Đức) và Omron (Nhật Bản).

siêu thị điện từ như vật dùng để sưởi ấm khác, Đèn hồng ngoại IL 50 do hãng Beurer - Đức cũng không quá cồng kềnh và khó sử dụng, đèn sản xuất, sức nóng của đèn có tác dụng giảm đau, sưởi hồng ngoại được thiết kế rất đơn giản, nhỏ gọn chống co cứng cơ; làm giãn mạch, tăng chuyển tiện dụng và khá đẹp mắt. Chúng chỉ được bày bán hóa và dinh dưỡng tại chỗ. Công suất bóng 300W, tại các cửa hàng bán dụng cụ thiết bị y tế.

bóng đèn kiểu mới, điều khiển điện tử làm tăng Đèn sưởi hồng ngoại có tác dụng chữa bệnh hiệu suất tới 30%, tiết kiệm năng lượng, nâng cao xương, khớp, làm giảm đau, vết bầm tím. Chúng hiệu quả điều trị.

có hình dạng tương tự như những chiếc đèn bàn Đèn hồng ngoại 150W - D4100 là sản phẩm do nhưng chân đế được thiết kế to hơn, bóng đèn là hãng Boso - Đức sản xuất, công suất tiêu thụ 100W, loại bóng chuyên dụng, khi bật ánh sáng hồng có tác dụng giảm đau cơ, đau dây thần kinh, tăng ngoại rọi vào vết thương sẽ giúp giảm đau, làm cường trao đổi chất, bảo vệ cơ thể và tăng cường tan máu bầm và sưởi ấm. Đèn sưởi hồng ngoại quá trình chữa bệnh. Hơi nóng từ máy sẽ hỗ trợ

còn có tác dụng trong việc chỉnh sửa sắc đẹp, làm lành, kích thích vòng tuần hoàn máu và làm chúng được sử dụng rộng rãi tại các trung tâm thẩm mỹ viện.

thư giãn các cơ xương. Sản phẩm đặc biệt tốt cho Theo ý kiến của các chuyên gia thì ánh sáng những người luôn làm việc ở tư thế không đổi của đèn sưởi hồng ngoại chỉ có tác dụng với việc trong một thời gian dài.

chữa bệnh, sẽ không tốt nếu thời gian sử dụng Đèn hồng ngoại IL20/21 do hãng Omron - Nhật đèn quá lâu (thường thì không quá 10 - 15 phút) Bản sản xuất, công suất 150W. Dưới ảnh hưởng và đặc biệt không được rọi trực tiếp vào mắt.

của tia hồng ngoại, nhiệt độ của máu sẽ tăng Ngay cả việc sử dụng đèn để sưởi ấm cũng chỉ

nhanh, giúp máu tuần hoàn dễ dàng hơn, tăng 142

143

https://thuviensach.vn

ra những chiếc đèn hồng ngoại được sử dụng tại được bật và để cách người sử dụng khoảng 30 -

các trung tâm vật lý trị liệu hoặc phòng khám y tế

50cm, và sử dụng không quá 15 phút.

với ánh sáng đỏ chiếu rọi vào những phần “bị

Trên thị trường hiện đang có nhiều hãng sản xuất thương” của người bệnh, mà khó có thể hình dung với nhiều chủng loại đèn sưởi hồng ngoại, trong đó nổi là trên thị trường hiện đang có bán loại đèn đáng chú ý nhất là 3 hãng sản xuất thiết bị chăm sóc sưởi hồng ngoại.

sức khỏe y tế hàng đầu thế giới: Beurer, Boso (CHLB

Không được bày bán tràn lan tại các chợ, các Đức) và Omron (Nhật Bản).

siêu thị điện từ như vật dùng để sưởi ấm khác, Đèn hồng ngoại IL 50 do hãng Beurer - Đức cũng không quá cồng kềnh và khó sử dụng, đèn sản xuất, sức nóng của đèn có tác dụng giảm đau, sưởi hồng ngoại được thiết kế rất đơn giản, nhỏ gọn chống co cứng cơ; làm giãn mạch, tăng chuyển tiện dụng và khá đẹp mắt. Chúng chỉ được bày bán hóa và dinh dưỡng tại chỗ. Công suất bóng 300W, tại các cửa hàng bán dụng cụ thiết bị y tế.

bóng đèn kiểu mới, điều khiển điện tử làm tăng Đèn sưởi hồng ngoại có tác dụng chữa bệnh hiệu suất tới 30%, tiết kiệm năng lượng, nâng cao xương, khớp, làm giảm đau, vết bầm tím. Chúng hiệu quả điều trị.

có hình dạng tương tự như những chiếc đèn bàn Đèn hồng ngoại 150W - D4100 là sản phẩm do nhưng chân đế được thiết kế to hơn, bóng đèn là hãng Boso - Đức sản xuất, công suất tiêu thụ 100W, loại bóng chuyên dụng, khi bật ánh sáng hồng có tác dụng giảm đau cơ, đau dây thần kinh, tăng ngoại rọi vào vết thương sẽ giúp giảm đau, làm cường trao đổi chất, bảo vệ cơ thể và tăng cường tan máu bầm và sưởi ấm. Đèn sưởi hồng ngoại quá trình chữa bệnh. Hơi nóng từ máy sẽ hỗ trợ

còn có tác dụng trong việc chỉnh sửa sắc đẹp, làm lành, kích thích vòng tuần hoàn máu và làm chúng được sử dụng rộng rãi tại các trung tâm thẩm mỹ viện.

thư giãn các cơ xương. Sản phẩm đặc biệt tốt cho Theo ý kiến của các chuyên gia thì ánh sáng những người luôn làm việc ở tư thế không đổi của đèn sưởi hồng ngoại chỉ có tác dụng với việc trong một thời gian dài.

chữa bệnh, sẽ không tốt nếu thời gian sử dụng Đèn hồng ngoại IL20/21 do hãng Omron - Nhật đèn quá lâu (thường thì không quá 10 - 15 phút) Bản sản xuất, công suất 150W. Dưới ảnh hưởng và đặc biệt không được rọi trực tiếp vào mắt.

của tia hồng ngoại, nhiệt độ của máu sẽ tăng Ngay cả việc sử dụng đèn để sưởi ấm cũng chỉ

nhanh, giúp máu tuần hoàn dễ dàng hơn, tăng 142

143

https://thuviensach.vn

cường quá trình trao đổi chất và kích thích năng của thầy thuốc. Ví dụ như nhân sâm là dược lượng tự bảo vệ của cơ thể.

phẩm kéo dài tuổi thọ nhưng sử dụng không đúng Ngoài ra còn có model IRL 150W do hãng sẽ gây phản ứng không tốt. Nghiên cứu cho thấy Medisana - Đức sản xuất và một số sản phẩm nếu như mỗi ngày dùng quá 30 g, liên tục dùng khác có chức năng tương tự.

trong 2 tháng, sẽ xuất hiện chứng đầu quay quay, Tuy nhiên, điểm đặc biệt đáng quan tâm chính huyết áp cao, phiền táo, mất ngủ, những phản là việc sử dụng những chiếc đèn này. Chúng chỉ

ứng không tốt này gọi là “Chứng lạm dụng dùng có tác dụng khi người sử dụng tuân thủ các nhân sâm”. Do vậy, sử dụng thuốc nhất định phải nguyên tắc của nhà sản xuất. Tránh để ánh sáng có phương pháp.

đèn rọi trực tiếp vào mắt, tránh để quá lâu vì sẽ

Ngoài ra, những người có chức năng gan, thận gây khô xương hoặc gây bỏng cho người sử dụng.

không tốt phải cẩn thận khi sử dụng thuốc đông Tránh xa đối với trẻ em.

y, bởi vì độc trong thuốc bắc sẽ làm tổn hại các cơ

quan nội tạng, tuy phản ứng trúng độc là phản 89. Cần p hải c hú ý những vấn đ ề gì đ ể

ứng hệ thống nhưng chủ yếu là chức năng gan, tránh tác d ụng phụ c ủa thuố c đ ô ng y?

thận bị tổn hại.

Khi sử dụng thuốc đông y, để tránh tác dụng 90. Lo ại thuố c đ ô ng y và thuố c tây nào khi phụ người dùng phải chú ý thời gian, liều lượng, sử d ụng c hung sẽ giảm c ô ng hiệu c ủa thuốc ?

cách uống. Không nên lạm dụng cho thêm thuốc hoặc dùng những phương thuốc bí mật hoặc nhẹ

- Sơn tra, bảo hòa, ngũ vị tử,... có chứa thành dạ cả tin theo lời đồn đoán. Một số loại thuốc phần axit, phải tránh dùng chung với các thuốc có dùng không đúng có thể kèm theo tác dụng phụ

thành phần chứa chất kiềm như sôđa, amin gây độc. Ví dụ con rết có thể trấn kinh, chỉ thống, aminophylline, kháng sinh glycosit, bởi vì khi thông thường quy định dùng 0,6 - 1 g, tức là một dùng chung chúng sẽ trung hòa chất kiềm, axit và đến hai con, nếu như dùng quá liều, thì sẽ gây tác làm cho thuốc mất hiệu quả.

dụng phụ bởi độc tố. Một số người cho rằng mật cá

- Thuốc bắc có chứa kim loại không phù hợp có thể thanh can minh mục, nhưng nếu lạm dụng dùng chung với tetracycline, oxytetracycline, sẽ gây trúng độc. Do vậy, để an toàn khi dùng doxycycline, kanamycin, neomycin, để tránh hình thuốc, chúng ta cần phải dùng theo hướng dẫn thành các hợp chất khó hấp thụ và khó phân giải, 144

145

https://thuviensach.vn

cường quá trình trao đổi chất và kích thích năng của thầy thuốc. Ví dụ như nhân sâm là dược lượng tự bảo vệ của cơ thể.

phẩm kéo dài tuổi thọ nhưng sử dụng không đúng Ngoài ra còn có model IRL 150W do hãng sẽ gây phản ứng không tốt. Nghiên cứu cho thấy Medisana - Đức sản xuất và một số sản phẩm nếu như mỗi ngày dùng quá 30 g, liên tục dùng khác có chức năng tương tự.

trong 2 tháng, sẽ xuất hiện chứng đầu quay quay, Tuy nhiên, điểm đặc biệt đáng quan tâm chính huyết áp cao, phiền táo, mất ngủ, những phản là việc sử dụng những chiếc đèn này. Chúng chỉ

ứng không tốt này gọi là “Chứng lạm dụng dùng có tác dụng khi người sử dụng tuân thủ các nhân sâm”. Do vậy, sử dụng thuốc nhất định phải nguyên tắc của nhà sản xuất. Tránh để ánh sáng có phương pháp.

đèn rọi trực tiếp vào mắt, tránh để quá lâu vì sẽ

Ngoài ra, những người có chức năng gan, thận gây khô xương hoặc gây bỏng cho người sử dụng.

không tốt phải cẩn thận khi sử dụng thuốc đông Tránh xa đối với trẻ em.

y, bởi vì độc trong thuốc bắc sẽ làm tổn hại các cơ

quan nội tạng, tuy phản ứng trúng độc là phản 89. Cần p hải c hú ý những vấn đ ề gì đ ể

ứng hệ thống nhưng chủ yếu là chức năng gan, tránh tác d ụng phụ c ủa thuố c đ ô ng y?

thận bị tổn hại.

Khi sử dụng thuốc đông y, để tránh tác dụng 90. Lo ại thuố c đ ô ng y và thuố c tây nào khi phụ người dùng phải chú ý thời gian, liều lượng, sử d ụng c hung sẽ giảm c ô ng hiệu c ủa thuốc ?

cách uống. Không nên lạm dụng cho thêm thuốc hoặc dùng những phương thuốc bí mật hoặc nhẹ

- Sơn tra, bảo hòa, ngũ vị tử,... có chứa thành dạ cả tin theo lời đồn đoán. Một số loại thuốc phần axit, phải tránh dùng chung với các thuốc có dùng không đúng có thể kèm theo tác dụng phụ

thành phần chứa chất kiềm như sôđa, amin gây độc. Ví dụ con rết có thể trấn kinh, chỉ thống, aminophylline, kháng sinh glycosit, bởi vì khi thông thường quy định dùng 0,6 - 1 g, tức là một dùng chung chúng sẽ trung hòa chất kiềm, axit và đến hai con, nếu như dùng quá liều, thì sẽ gây tác làm cho thuốc mất hiệu quả.

dụng phụ bởi độc tố. Một số người cho rằng mật cá

- Thuốc bắc có chứa kim loại không phù hợp có thể thanh can minh mục, nhưng nếu lạm dụng dùng chung với tetracycline, oxytetracycline, sẽ gây trúng độc. Do vậy, để an toàn khi dùng doxycycline, kanamycin, neomycin, để tránh hình thuốc, chúng ta cần phải dùng theo hướng dẫn thành các hợp chất khó hấp thụ và khó phân giải, 144

145

https://thuviensach.vn

từ đó làm giảm hiệu quả của thuốc. Hàm lượng với cam thảo, lộc nhung, hà thủ ô bởi vì những kim loại nặng thường gặp trong thuốc bắc như

loại thảo dược này sẽ làm tăng đường huyết, đồng viên ngưu hoàng, thuốc cam, thuốc làm lành vết thời khi dùng chung sẽ làm giảm tác dụng giảm gãy của xương, thuốc lợi mật bài thạch, thuốc đường huyết.

nước chỉ định ho suyễn, viên hoạt huyết chỉ

91. Lo ại th u ố c đ ô ng y v à th u ố c tây n ào thống, thuốc trật đả, thuốc thanh can sáng mắt, kh i sử d ụn g c h un g sẽ d ẫn đ ến p hản ứ ng thạch cao, trân châu mẫu, từ thạch, lục nhất tán, trú n g đ ộ c ?

ích nguyên tán, ô bối tán, mộc hương binh lang....

- Rượu quốc công, rượu phong thấp cốt thống

- Viên tam thất, viên hoàng liên... có xuyên ô, có thuốc bắc không phù hợp dùng chung với thảo ô, phụ tử và ankaloit trong thuốc bắc thì analgin, warfarin, phenobarbital và phenytoin, không thể dùng

chung

với

streptomycin,

bởi vì rượu thuốc có thể làm tăng khả năng hoạt gentamicin, kanamycin, nếu không sẽ gây độc động của chất men trong tạng gan, làm cho quá tính thần kinh thính giác, làm cho tai có tiếng trình trao đổi chất của thuốc tây nhanh hơn và kêu, tai điếc...

giảm hiệu quả điều trị.

- Các loại thuốc chứa gan động vật và ma

- Thành phần trong viên đơn sâm cùng với hoàng không thể dùng chung với furazolidone, chất hyđroxit nhôm trong viên trị dạ dày sẽ hình eutonyl, để tránh làm cho huyết áp tăng đột biến, thành hợp chất khó hòa tan, từ đó làm cho dạ dày xuất hiện huyết áp cao, nguy đến tính mạng.

và ruột khó hấp thụ, do đó hai loại thuốc này

- Những người bị viêm loét dạ dày thì không không thể dùng chung, nếu không sẽ làm giảm nên dùng aspirin với cam thảo, nhân sâm, lư thảo hiệu quả của thuốc.

bởi vì cả hai đối tượng trên đều gây tác dụng kích

- Nhân sâm, hoàng cầm, long đởm thảo, viễn thích, làm cho bệnh nặng thêm.

chí dùng chung với vitamin C, glutamat sẽ làm

- Bạch quả điều trị hen suyễn dùng chung với giảm hiệu quả phân giải của các thành phần thuốc trị ho codeine, có thể ức chế hô hấp, tình thuốc bắc, do đó sẽ làm giảm hiệu quả của việc huống xấu gây nguy hiểm cho tính mạng.

điều trị.

- Chu sa, ba đậu, ban miêu không thể dùng

- Bệnh nhân tiểu đường trong thời gian dùng chung với kháng sinh, thuốc giải nhiệt chỉ

thuốc giảm đường huyết phải tránh dùng chung thống, nếu không sẽ gây ảnh hưởng tới tiêu hóa, 146

147

https://thuviensach.vn

từ đó làm giảm hiệu quả của thuốc. Hàm lượng với cam thảo, lộc nhung, hà thủ ô bởi vì những kim loại nặng thường gặp trong thuốc bắc như

loại thảo dược này sẽ làm tăng đường huyết, đồng viên ngưu hoàng, thuốc cam, thuốc làm lành vết thời khi dùng chung sẽ làm giảm tác dụng giảm gãy của xương, thuốc lợi mật bài thạch, thuốc đường huyết.

nước chỉ định ho suyễn, viên hoạt huyết chỉ

91. Lo ại th u ố c đ ô ng y v à th u ố c tây n ào thống, thuốc trật đả, thuốc thanh can sáng mắt, kh i sử d ụn g c h un g sẽ d ẫn đ ến p hản ứ ng thạch cao, trân châu mẫu, từ thạch, lục nhất tán, trú n g đ ộ c ?

ích nguyên tán, ô bối tán, mộc hương binh lang....

- Rượu quốc công, rượu phong thấp cốt thống

- Viên tam thất, viên hoàng liên... có xuyên ô, có thuốc bắc không phù hợp dùng chung với thảo ô, phụ tử và ankaloit trong thuốc bắc thì analgin, warfarin, phenobarbital và phenytoin, không thể dùng

chung

với

streptomycin,

bởi vì rượu thuốc có thể làm tăng khả năng hoạt gentamicin, kanamycin, nếu không sẽ gây độc động của chất men trong tạng gan, làm cho quá tính thần kinh thính giác, làm cho tai có tiếng trình trao đổi chất của thuốc tây nhanh hơn và kêu, tai điếc...

giảm hiệu quả điều trị.

- Các loại thuốc chứa gan động vật và ma

- Thành phần trong viên đơn sâm cùng với hoàng không thể dùng chung với furazolidone, chất hyđroxit nhôm trong viên trị dạ dày sẽ hình eutonyl, để tránh làm cho huyết áp tăng đột biến, thành hợp chất khó hòa tan, từ đó làm cho dạ dày xuất hiện huyết áp cao, nguy đến tính mạng.

và ruột khó hấp thụ, do đó hai loại thuốc này

- Những người bị viêm loét dạ dày thì không không thể dùng chung, nếu không sẽ làm giảm nên dùng aspirin với cam thảo, nhân sâm, lư thảo hiệu quả của thuốc.

bởi vì cả hai đối tượng trên đều gây tác dụng kích

- Nhân sâm, hoàng cầm, long đởm thảo, viễn thích, làm cho bệnh nặng thêm.

chí dùng chung với vitamin C, glutamat sẽ làm

- Bạch quả điều trị hen suyễn dùng chung với giảm hiệu quả phân giải của các thành phần thuốc trị ho codeine, có thể ức chế hô hấp, tình thuốc bắc, do đó sẽ làm giảm hiệu quả của việc huống xấu gây nguy hiểm cho tính mạng.

điều trị.

- Chu sa, ba đậu, ban miêu không thể dùng

- Bệnh nhân tiểu đường trong thời gian dùng chung với kháng sinh, thuốc giải nhiệt chỉ

thuốc giảm đường huyết phải tránh dùng chung thống, nếu không sẽ gây ảnh hưởng tới tiêu hóa, 146

147

https://thuviensach.vn

thậm chí làm cho dạ dày, đường ruột xuất huyết

- Khi bị cảm mạo, phát sốt mà dùng thuốc và thủng.

đông y, tốt nhất không nên ăn đồ sống, lạnh và

- Nhân sâm không dùng chung với phenelzine, chua, bởi vì đồ chua và đồ sống, lạnh có tác dụng thuốc chống trầm cảm, nếu không sẽ đau đầu, tích tụ, nếu dùng thuốc và ăn các đồ ăn nói trên trấn kinh và có thể bị cuồng.

sẽ làm giảm tác dụng của thuốc.

- Những người bị dị ứng, khi dùng thuốc nên 92. Ăn kiêng tro ng sử d ụng thuố c đ ô ng y kiêng ăn tôm, cá, thịt ngan, vịt và các đồ ăn có như thế nào ?

nhiều protein, bởi vì người bị dị ứng rất dễ bị các Một số thuốc đông y trị bệnh thường gặp như

loại thực phẩm nêu trên gây dị ứng.

bản lam căn, song hoàng liên, khi dùng những

- Khi dùng thuốc thanh nhiệt lương huyết, tư

thuốc này phải ăn kiêng, nếu không sẽ làm âm tiêu viêm không nên ăn ớt, sẽ làm thuốc giảm hiệu quả của thuốc hoặc gây những phản không có hiệu quả. Trong đậu phụ có protit sẽ làm ứng có hại.

mất tác dụng của thuốc, cũng cần chú ý kiêng ăn.

- Bản lam căn, tính lương, trước và sau khi dùng phải kiêng uống đồ lạnh, ăn đậu xanh, 93. Làm thế nào tự giải ngộ đ ộ c thuố c ?

chuối, dưa chuột và các đồ ăn tính mát khác, nếu

- Uống nước thúc nôn giải độc: Nếu uống nhầm không vốn đã lạnh rồi lại càng lạnh hơn, làm cho thuốc hoặc uống quá liều thì phải cho bệnh nhân dạ dày và ruột khó dung nạp và có thể bị tiết tả.

uống nhiều nước, sau đó dùng ngón tay, đũa hoặc

- Song hoàng liên, tính mát, có khả năng thìa kích thích cuống họng, cuống lưỡi, gây nôn kháng khuẩn, là thuốc dùng để trị ngoại cảm mửa, như vậy sẽ giảm được dư lượng và khả năng phong nhiệt, khi dùng song hoàng liên cần phải hấp thụ của thuốc. Nếu như uống nhầm thuốc tránh ăn tỏi và các đồ ăn có tính nhiệt, nếu dùng dùng ngoài da như rượu iot, rượu iot glyxerin, chung sẽ giảm hiệu quả của thuốc.

phải lập tức uống nhiều nước gạo rang, lòng trắng

- Khi dùng nhân sâm Mỹ, trước và sau một giờ

trứng, cháo làm cho nôn bài thải độc tố. Uống không ăn cà rốt, tỏi và các đồ ăn kích thích tiêu nhầm axit salixylic, thuốc nấm chân thì phải hóa, bởi vì các đồ ăn kích thích tiêu hóa thuận dùng nước chè ấm thúc nôn. Khi thúc nôn cần khí, kích thích tiêu hóa, nếu như dùng chung sẽ

phải đặt đầu bệnh nhân thấp và nghiêng sang làm mất tác dụng bồi bổ của dược vật.

một bên để tránh các chất nôn lọt vào khí quản 148

149

https://thuviensach.vn

thậm chí làm cho dạ dày, đường ruột xuất huyết

- Khi bị cảm mạo, phát sốt mà dùng thuốc và thủng.

đông y, tốt nhất không nên ăn đồ sống, lạnh và

- Nhân sâm không dùng chung với phenelzine, chua, bởi vì đồ chua và đồ sống, lạnh có tác dụng thuốc chống trầm cảm, nếu không sẽ đau đầu, tích tụ, nếu dùng thuốc và ăn các đồ ăn nói trên trấn kinh và có thể bị cuồng.

sẽ làm giảm tác dụng của thuốc.

- Những người bị dị ứng, khi dùng thuốc nên 92. Ăn kiêng tro ng sử d ụng thuố c đ ô ng y kiêng ăn tôm, cá, thịt ngan, vịt và các đồ ăn có như thế nào ?

nhiều protein, bởi vì người bị dị ứng rất dễ bị các Một số thuốc đông y trị bệnh thường gặp như

loại thực phẩm nêu trên gây dị ứng.

bản lam căn, song hoàng liên, khi dùng những

- Khi dùng thuốc thanh nhiệt lương huyết, tư

thuốc này phải ăn kiêng, nếu không sẽ làm âm tiêu viêm không nên ăn ớt, sẽ làm thuốc giảm hiệu quả của thuốc hoặc gây những phản không có hiệu quả. Trong đậu phụ có protit sẽ làm ứng có hại.

mất tác dụng của thuốc, cũng cần chú ý kiêng ăn.

- Bản lam căn, tính lương, trước và sau khi dùng phải kiêng uống đồ lạnh, ăn đậu xanh, 93. Làm thế nào tự giải ngộ đ ộ c thuố c ?

chuối, dưa chuột và các đồ ăn tính mát khác, nếu

- Uống nước thúc nôn giải độc: Nếu uống nhầm không vốn đã lạnh rồi lại càng lạnh hơn, làm cho thuốc hoặc uống quá liều thì phải cho bệnh nhân dạ dày và ruột khó dung nạp và có thể bị tiết tả.

uống nhiều nước, sau đó dùng ngón tay, đũa hoặc

- Song hoàng liên, tính mát, có khả năng thìa kích thích cuống họng, cuống lưỡi, gây nôn kháng khuẩn, là thuốc dùng để trị ngoại cảm mửa, như vậy sẽ giảm được dư lượng và khả năng phong nhiệt, khi dùng song hoàng liên cần phải hấp thụ của thuốc. Nếu như uống nhầm thuốc tránh ăn tỏi và các đồ ăn có tính nhiệt, nếu dùng dùng ngoài da như rượu iot, rượu iot glyxerin, chung sẽ giảm hiệu quả của thuốc.

phải lập tức uống nhiều nước gạo rang, lòng trắng

- Khi dùng nhân sâm Mỹ, trước và sau một giờ

trứng, cháo làm cho nôn bài thải độc tố. Uống không ăn cà rốt, tỏi và các đồ ăn kích thích tiêu nhầm axit salixylic, thuốc nấm chân thì phải hóa, bởi vì các đồ ăn kích thích tiêu hóa thuận dùng nước chè ấm thúc nôn. Khi thúc nôn cần khí, kích thích tiêu hóa, nếu như dùng chung sẽ

phải đặt đầu bệnh nhân thấp và nghiêng sang làm mất tác dụng bồi bổ của dược vật.

một bên để tránh các chất nôn lọt vào khí quản 148

149

https://thuviensach.vn

gây nghẹt thở. Nhưng nếu bệnh nhân rơi vào hôn Phương pháp là lấy natri hoặc magie 15 - 30 g, mê hoặc co giật, toàn thân tím tái hoặc trúng độc hòa vào nước nóng cho bệnh nhân uống, có thể

các chất ăn mòn hoặc tĩnh mạch thực quản co làm chất độc xổ ra ngoài bằng đường đại tiện.

giãn thì không được thúc nôn. Nếu như quá ba, Khi bị trúng độc các chất ăn mòn, bệnh nhân bốn giờ đồng hồ, thúc nôn cũng không có tác dụng rất yếu hoặc bệnh nhân mất nước không được thì lúc này các chất độc đã đi vào đường ruột.

dùng biện pháp này. Ngoài ra, uống nước canh

- Trúng độc axit, kiềm và cách giải độc: nếu đậu xanh, nước cam thảo cũng có tác dụng giải như bệnh nhân không may uống phải các chất ăn các chất độc khác.

mòn và chất độc mạnh như axit sunfuric, axit Nếu bệnh nhân đã hôn mê, khó thở, không thể

hyđrocloric, axit nitric, natri, kali hyđroxit, axit áp dụng các biện pháp trên thì phải cho bệnh cacbolic, thì tuyệt đối không được thúc nôn. Trước nhân nằm xuống. Nếu như bệnh nhân sắc mặt tiên cần phải làm rõ chất độc là kiềm hay axit.

trắng bạch là biểu hiện não bộ thiếu máu, phải Nếu như thuốc uống nhầm là kiềm thì lập tức đặt đầu của bệnh nhân thấp xuống; nếu như bệnh uống giấm hoặc uống nước chanh để trung hòa nhân sắc mặt đỏ là biểu hiện phần đầu của bệnh chất độc; nếu như bị trúng độc axit, hyđroxit nhân máu bị tắc nghẽn, phải kê đầu cao lên, đồng nhôm, các chất oxy hóa thì tuyệt đối không được thời phải giữ ấm cho bệnh nhân. Chú ý đến hô dùng dung dịch natri bisunfat để giải độc; nếu hấp và những thay đổi về huyết áp. Nếu như

như trúng độc kim loại có thể uống nước chè đặc bệnh nhân khó thở thì phải đưa bệnh nhân đến để giải độc; nếu như uống nhầm thuốc không rõ nơi thông thoáng không khí, đồng thời hô hấp ràng thì có thể dùng than củi cho vào ấm nước chè nhân tạo cho bệnh nhân, để bảo đảm duy trì hô đặc để giải độc. Sau khi áp dụng các biện pháp hấp cho bệnh nhân. Chú ý quan sát những thay trên thì lấy lòng trắng trứng gà hoặc sữa bò, sữa đổi của người bệnh.

đậu nành, nước vo gạo hoặc các loại thức ăn lỏng 94. Sử dụng thuốc tây có cần ăn kiêng không?

khác cho vào một bát nước uống ngay để bảo vệ

thực quản và dạ dày.

Nhiều người biết rất rõ dùng thuốc bắc phải ăn

- Xổ ruột để giải độc: Nếu chất độc đã vào đến kiêng, nhưng không nhiều người biết khi dùng ruột thì thúc nôn đã không còn tác dụng, có thể

thuốc tây cũng phải ăn kiêng. Thực tế, uống lập tức áp dụng biện pháp xổ ruột để khử độc.

nhiều loại thuốc tây cũng phải ăn kiêng.

150

151

https://thuviensach.vn

gây nghẹt thở. Nhưng nếu bệnh nhân rơi vào hôn Phương pháp là lấy natri hoặc magie 15 - 30 g, mê hoặc co giật, toàn thân tím tái hoặc trúng độc hòa vào nước nóng cho bệnh nhân uống, có thể

các chất ăn mòn hoặc tĩnh mạch thực quản co làm chất độc xổ ra ngoài bằng đường đại tiện.

giãn thì không được thúc nôn. Nếu như quá ba, Khi bị trúng độc các chất ăn mòn, bệnh nhân bốn giờ đồng hồ, thúc nôn cũng không có tác dụng rất yếu hoặc bệnh nhân mất nước không được thì lúc này các chất độc đã đi vào đường ruột.

dùng biện pháp này. Ngoài ra, uống nước canh

- Trúng độc axit, kiềm và cách giải độc: nếu đậu xanh, nước cam thảo cũng có tác dụng giải như bệnh nhân không may uống phải các chất ăn các chất độc khác.

mòn và chất độc mạnh như axit sunfuric, axit Nếu bệnh nhân đã hôn mê, khó thở, không thể

hyđrocloric, axit nitric, natri, kali hyđroxit, axit áp dụng các biện pháp trên thì phải cho bệnh cacbolic, thì tuyệt đối không được thúc nôn. Trước nhân nằm xuống. Nếu như bệnh nhân sắc mặt tiên cần phải làm rõ chất độc là kiềm hay axit.

trắng bạch là biểu hiện não bộ thiếu máu, phải Nếu như thuốc uống nhầm là kiềm thì lập tức đặt đầu của bệnh nhân thấp xuống; nếu như bệnh uống giấm hoặc uống nước chanh để trung hòa nhân sắc mặt đỏ là biểu hiện phần đầu của bệnh chất độc; nếu như bị trúng độc axit, hyđroxit nhân máu bị tắc nghẽn, phải kê đầu cao lên, đồng nhôm, các chất oxy hóa thì tuyệt đối không được thời phải giữ ấm cho bệnh nhân. Chú ý đến hô dùng dung dịch natri bisunfat để giải độc; nếu hấp và những thay đổi về huyết áp. Nếu như

như trúng độc kim loại có thể uống nước chè đặc bệnh nhân khó thở thì phải đưa bệnh nhân đến để giải độc; nếu như uống nhầm thuốc không rõ nơi thông thoáng không khí, đồng thời hô hấp ràng thì có thể dùng than củi cho vào ấm nước chè nhân tạo cho bệnh nhân, để bảo đảm duy trì hô đặc để giải độc. Sau khi áp dụng các biện pháp hấp cho bệnh nhân. Chú ý quan sát những thay trên thì lấy lòng trắng trứng gà hoặc sữa bò, sữa đổi của người bệnh.

đậu nành, nước vo gạo hoặc các loại thức ăn lỏng 94. Sử dụng thuốc tây có cần ăn kiêng không?

khác cho vào một bát nước uống ngay để bảo vệ

thực quản và dạ dày.

Nhiều người biết rất rõ dùng thuốc bắc phải ăn

- Xổ ruột để giải độc: Nếu chất độc đã vào đến kiêng, nhưng không nhiều người biết khi dùng ruột thì thúc nôn đã không còn tác dụng, có thể

thuốc tây cũng phải ăn kiêng. Thực tế, uống lập tức áp dụng biện pháp xổ ruột để khử độc.

nhiều loại thuốc tây cũng phải ăn kiêng.

150

151

https://thuviensach.vn

- Khi uống tetracycline, erythromycin, flagyl,

- Khi dùng spironolacton và kali, phải kiêng ăn cimetidin phải ăn kiêng các đồ ăn có canxi, bởi vì các đồ ăn có hàm lượng canxi cao, nếu không sẽ dễ

canxi có thể sẽ gây ra phản ứng không tốt, nếu gây chứng máu thừa canxi, bụng trướng, tiết tả...

không kiêng thuốc sẽ khó hòa tan, đồng thời làm Các loại đồ ăn này bao gồm chuối, rau bina, rong giảm hiệu quả của thuốc. Thực phẩm có chứa canxi biển, tảo bẹ, đậu, nho khô, quýt, đường đỏ.

bao gồm sữa, các sản phẩm từ sữa, các sản phẩm từ

- Khi dùng thuốc có chất aminophylline, đậu nành, mộc nhĩ đen, tảo bẹ, rong biển...

theophylline thì không nên ăn các đồ ăn có chứa

- Khi dùng erythromycin, berberine, tetracycline, hàm lượng protein cao như thịt bò, thịt gà, trứng rifampicin,

dipyridamole,

amylase,

pepsin,

gà, các sản phẩm từ đậu nành, các sản phẩm từ

lactasin, vitamin B tổng hợp, viên sắt phải kiêng sữa..., nếu không sẽ làm giảm hiệu quả của thuốc.

nước chè, bởi vì nước chè có chất tanin sẽ làm mất

- Khi dùng vitamin C không nên sử dụng đồ ăn tác dụng của các loại thuốc trên.

có chứa nhiều đồng như gan lợn bởi vì đồng sẽ

- Khi dùng thuốc có thành phần aminopyrine, làm cho vitamin C biến thành đehyđrogenaza, methadone, saridon...., phải kiêng ăn thịt ba rọi, axit ascorbic, từ đó làm hỏng giá trị của thuốc.

bởi vì amino trong thuốc và chất natri nitrit có

- Khi dùng thyroxin, không nên ăn đậu vàng, trong thịt ba rọi kết hợp với nhau tạo ra dầu đậu, cà rốt, cải bắp, nếu không sẽ ức chế quá nitrosamin có khả năng gây ung thư.

trình sản sinh thyroxin.

- Khi dùng pargyline cùng với thuốc hạ huyết áp, sẽ phải kiêng ăn gan động vật, cá, thịt bò, pho 95. Những lo ại thuố c tây thườ ng d ùng nào mai, xúc xích, sôcôla, chuối, đậu phụ, đậu khô ng thể sử d ụng c ùng nhau?

hyacinth, rượu nho... để tránh huyết áp tăng cao, nếu nghiêm trọng có thể dẫn đến xuất huyết não.

Dùng một loại thuốc thông thường thì phần lớn

- Khi dùng thuốc sunfa và natri bicarbonat, tốt độ an toàn cao, nhưng uống cùng một lúc từ hai nhất không ăn hoa quả có vị chua, giấm, các loại loại thuốc trở lên có thể gây phản ứng qua lại giữa thịt, trứng gia cầm, vì nếu dùng chung thì hệ

các loại thuốc làm giảm hiệu quả của thuốc hoặc thống tiết niệu sẽ kết thạch, gây tổn hại đến tạng gây tác dụng phụ.

thận, hoặc làm giảm hiệu quả của chất natri

- Cotrimoxazole, sulfadiazine và thuốc sulfa bicarbonat.

khác không thể dùng với vitamin C, nếu không sẽ

152

153

https://thuviensach.vn

- Khi uống tetracycline, erythromycin, flagyl,

- Khi dùng spironolacton và kali, phải kiêng ăn cimetidin phải ăn kiêng các đồ ăn có canxi, bởi vì các đồ ăn có hàm lượng canxi cao, nếu không sẽ dễ

canxi có thể sẽ gây ra phản ứng không tốt, nếu gây chứng máu thừa canxi, bụng trướng, tiết tả...

không kiêng thuốc sẽ khó hòa tan, đồng thời làm Các loại đồ ăn này bao gồm chuối, rau bina, rong giảm hiệu quả của thuốc. Thực phẩm có chứa canxi biển, tảo bẹ, đậu, nho khô, quýt, đường đỏ.

bao gồm sữa, các sản phẩm từ sữa, các sản phẩm từ

- Khi dùng thuốc có chất aminophylline, đậu nành, mộc nhĩ đen, tảo bẹ, rong biển...

theophylline thì không nên ăn các đồ ăn có chứa

- Khi dùng erythromycin, berberine, tetracycline, hàm lượng protein cao như thịt bò, thịt gà, trứng rifampicin,

dipyridamole,

amylase,

pepsin,

gà, các sản phẩm từ đậu nành, các sản phẩm từ

lactasin, vitamin B tổng hợp, viên sắt phải kiêng sữa..., nếu không sẽ làm giảm hiệu quả của thuốc.

nước chè, bởi vì nước chè có chất tanin sẽ làm mất

- Khi dùng vitamin C không nên sử dụng đồ ăn tác dụng của các loại thuốc trên.

có chứa nhiều đồng như gan lợn bởi vì đồng sẽ

- Khi dùng thuốc có thành phần aminopyrine, làm cho vitamin C biến thành đehyđrogenaza, methadone, saridon...., phải kiêng ăn thịt ba rọi, axit ascorbic, từ đó làm hỏng giá trị của thuốc.

bởi vì amino trong thuốc và chất natri nitrit có

- Khi dùng thyroxin, không nên ăn đậu vàng, trong thịt ba rọi kết hợp với nhau tạo ra dầu đậu, cà rốt, cải bắp, nếu không sẽ ức chế quá nitrosamin có khả năng gây ung thư.

trình sản sinh thyroxin.

- Khi dùng pargyline cùng với thuốc hạ huyết áp, sẽ phải kiêng ăn gan động vật, cá, thịt bò, pho 95. Những lo ại thuố c tây thườ ng d ùng nào mai, xúc xích, sôcôla, chuối, đậu phụ, đậu khô ng thể sử d ụng c ùng nhau?

hyacinth, rượu nho... để tránh huyết áp tăng cao, nếu nghiêm trọng có thể dẫn đến xuất huyết não.

Dùng một loại thuốc thông thường thì phần lớn

- Khi dùng thuốc sunfa và natri bicarbonat, tốt độ an toàn cao, nhưng uống cùng một lúc từ hai nhất không ăn hoa quả có vị chua, giấm, các loại loại thuốc trở lên có thể gây phản ứng qua lại giữa thịt, trứng gia cầm, vì nếu dùng chung thì hệ

các loại thuốc làm giảm hiệu quả của thuốc hoặc thống tiết niệu sẽ kết thạch, gây tổn hại đến tạng gây tác dụng phụ.

thận, hoặc làm giảm hiệu quả của chất natri

- Cotrimoxazole, sulfadiazine và thuốc sulfa bicarbonat.

khác không thể dùng với vitamin C, nếu không sẽ

152

153

https://thuviensach.vn

gây axit hóa nước tiểu dẫn đến kết thạch và làm của tạng gan bị tổn hại, y học gọi đó là “Hội chứng tổn hại thận.

Reye”, rất dễ chẩn đoán nhầm thành não bị trúng

- Aspirin không thể dùng với các thuốc tiêu độc hoặc bị viêm não.

viêm chỉ thống khác vì hai loại thuốc này rất có

- Kỵ dùng vitamin A: Trẻ nhỏ không thể thiếu hại cho màng nhày dạ dày, dùng chung không vitamin A, nhưng nếu tùy tiện sử dụng có thể ảnh những không làm tăng hiệu quả của thuốc mà hưởng đến sự phát triển của hệ thống xương, làm trái lại còn dễ tăng kích ứng ruột và dạ dày, hư hoại tế bào xương, hơn nữa có thể làm cho nghiêm trọng còn làm xuất huyết dạ dày hoặc làm xương thô mà không phát triển độ dài, khiến trẻ

thủng dạ dày.

bị lùn.

- Erthromycin trong môi trường kiềm có khả

- Kiêng kỵ uống viên nang trị cảm mạo thần năng kháng khuẩn cực mạnh, tuy nhiên không tốc: Trẻ nhỏ dùng loại thuốc này dễ bị co giật, nên dùng chung với các thuốc có chứa axit như

giảm tiểu cầu, thậm chí tổn hại gan, ảnh hưởng aspirin, vitamin C nếu không có thể làm giảm hệ thống thần kinh và chức năng của gan.

hiệu quả của erthromycin.

- Trẻ sơ sinh không dùng thuốc hạ sốt: thuốc

- Metoclopramide không thể dùng chung với hạ sốt như aspirin, viên hạ sốt,... là thuốc kỵ dùng probanthine, atropine vì hiệu quả của hai loại này cho trẻ sơ sinh. Bởi vì trẻ sơ sinh chức năng điều chống nhau. Metoclopramide có thể tăng khả

tiết thân nhiệt rất kém, sau khi dùng những loại năng co bóp của dạ dày, thúc đẩy quá trình tiêu thuốc này, thường có thể làm cho thân nhiệt hạ

hóa của dạ dạy. Trong khi đó, hai chất sau lại làm đột ngột, da xanh tím, trường hợp nặng còn xuất chậm quá trình co bóp và quá trình lên men tiêu hiện nôn ra máu, tiện ra máu,... nếu không cấp hóa của dạ dày. Hai loại này dùng chung sẽ làm cứu kịp có thể dẫn đến tử vong. Nếu muốn giảm giảm hiệu quả của thuốc.

nhiệt độ, tốt nhất dùng biện pháp vật lý như làm mát cơ thể, dùng túi nước mát, nhưng phải chú ý 96. Chố ng c hỉ đ ịnh đ ố i vớ i trẻ em khi là thân nhiệt khi đã giảm phải lập tức ngừng làm d ùng thuố c tây?

hạ nhiệt để tránh nhiệt độ không ổn định.

- Thận trọng dùng aspirin đối với trẻ em dưới

- Tránh lạm dụng dùng thuốc kháng khuẩn: 12 tuổi. Có trường hợp dùng aspirin dẫn tới phát Thuốc kháng khuẩn có khả năng ức khuẩn tiêu sốt, nôn mửa nhiều, thậm chí hôn mê, chức năng viêm, nhưng rất có hại cho hệ thống huyết dịch và 154

155

https://thuviensach.vn

gây axit hóa nước tiểu dẫn đến kết thạch và làm của tạng gan bị tổn hại, y học gọi đó là “Hội chứng tổn hại thận.

Reye”, rất dễ chẩn đoán nhầm thành não bị trúng

- Aspirin không thể dùng với các thuốc tiêu độc hoặc bị viêm não.

viêm chỉ thống khác vì hai loại thuốc này rất có

- Kỵ dùng vitamin A: Trẻ nhỏ không thể thiếu hại cho màng nhày dạ dày, dùng chung không vitamin A, nhưng nếu tùy tiện sử dụng có thể ảnh những không làm tăng hiệu quả của thuốc mà hưởng đến sự phát triển của hệ thống xương, làm trái lại còn dễ tăng kích ứng ruột và dạ dày, hư hoại tế bào xương, hơn nữa có thể làm cho nghiêm trọng còn làm xuất huyết dạ dày hoặc làm xương thô mà không phát triển độ dài, khiến trẻ

thủng dạ dày.

bị lùn.

- Erthromycin trong môi trường kiềm có khả

- Kiêng kỵ uống viên nang trị cảm mạo thần năng kháng khuẩn cực mạnh, tuy nhiên không tốc: Trẻ nhỏ dùng loại thuốc này dễ bị co giật, nên dùng chung với các thuốc có chứa axit như

giảm tiểu cầu, thậm chí tổn hại gan, ảnh hưởng aspirin, vitamin C nếu không có thể làm giảm hệ thống thần kinh và chức năng của gan.

hiệu quả của erthromycin.

- Trẻ sơ sinh không dùng thuốc hạ sốt: thuốc

- Metoclopramide không thể dùng chung với hạ sốt như aspirin, viên hạ sốt,... là thuốc kỵ dùng probanthine, atropine vì hiệu quả của hai loại này cho trẻ sơ sinh. Bởi vì trẻ sơ sinh chức năng điều chống nhau. Metoclopramide có thể tăng khả

tiết thân nhiệt rất kém, sau khi dùng những loại năng co bóp của dạ dày, thúc đẩy quá trình tiêu thuốc này, thường có thể làm cho thân nhiệt hạ

hóa của dạ dạy. Trong khi đó, hai chất sau lại làm đột ngột, da xanh tím, trường hợp nặng còn xuất chậm quá trình co bóp và quá trình lên men tiêu hiện nôn ra máu, tiện ra máu,... nếu không cấp hóa của dạ dày. Hai loại này dùng chung sẽ làm cứu kịp có thể dẫn đến tử vong. Nếu muốn giảm giảm hiệu quả của thuốc.

nhiệt độ, tốt nhất dùng biện pháp vật lý như làm mát cơ thể, dùng túi nước mát, nhưng phải chú ý 96. Chố ng c hỉ đ ịnh đ ố i vớ i trẻ em khi là thân nhiệt khi đã giảm phải lập tức ngừng làm d ùng thuố c tây?

hạ nhiệt để tránh nhiệt độ không ổn định.

- Thận trọng dùng aspirin đối với trẻ em dưới

- Tránh lạm dụng dùng thuốc kháng khuẩn: 12 tuổi. Có trường hợp dùng aspirin dẫn tới phát Thuốc kháng khuẩn có khả năng ức khuẩn tiêu sốt, nôn mửa nhiều, thậm chí hôn mê, chức năng viêm, nhưng rất có hại cho hệ thống huyết dịch và 154

155

https://thuviensach.vn

gan, thận, đặc biệt là trẻ nhỏ, mặc dù chưa có rượu sẽ làm cho dạ dày bị tổn thương, viêm, loét, những tác hại rõ ràng nào được kiểm chứng thậm chí là xuất huyết dạ dày.

nhưng chắc chắn sẽ khiến cho cơ thể suy nhược.

- Bệnh nhân cao huyết áp khi dùng thuốc hạ

Do đó, khi dùng thuốc nhất định phải cân bằng áp, tuyệt đối không được uống rượu vì rượu sẽ làm các yếu tố trong cơ thể.

cho thành mạch máu giãn rộng, xuất hiện phản Việc dùng thuốc cho trẻ nhỏ phải tuân thủ hướng ứng huyết áp không thể hạ thấp, nghiêm trọng có dẫn của bác sĩ, không nên sử dụng tùy tiện.

thể dẫn đến tử vong.

- Khi dùng các loại thuốc như thuốc chống sưng, 97. Tro ng thờ i gian d ùng thuố c c ó thể

thuốc chống ung thư... phải tuyệt kỵ rượu nho vì uố ng rượ u khô ng?

trong rượu nho chứa teramin. Bình thường teramin Trong thời gian dùng thuốc không được uống có thể phân giải tự nhiên trong cơ thể nhưng nếu rượu, nếu vừa dùng thuốc vừa uống rượu thì rượu dùng các loại thuốc trên thì teramin không thể

tốt cũng trở thành rượu độc.

phân giải được gây ra phản ứng trúng độc.

- Dùng thuốc ngủ và các loại thuốc an thần

- Bệnh nhân ung thư sử dụng thuốc chống ung khác, tuyệt đối không được uống rượu vì các loại thư phải kiêng rượu, bởi vì dù chỉ uống một lượng thuốc này có tác dụng ức chế rất lớn đối với hệ

rượu rất ít cũng có thể làm cho thuốc mất tác thống thần kinh, nếu không sẽ dễ làm bệnh nhân dụng tiêu diệt tế bào ung thư hơn nữa làm cho tế

hôn mê bất tỉnh hoặc trúng độc tử vong.

bào ung thư phát tán lan rộng, bệnh trở nên trầm

- Bệnh nhân tiểu đường sau khi uống rượu mà trọng hơn.

uống thuốc sẽ làm tăng insulin, phenphomin, làm

- Khi dùng thuốc kháng sinh mà uống rượu sẽ

cho tim đập nhanh, đau bụng, đau đầu, toát mồ

hôi, mệt mỏi, thậm chí còn bị kích thích, ý thức gây trúng độc, bởi vì những loại thuốc này sẽ ức hỗn loạn, nói nhiều, rất giống say rượu, từ đó gây chế quá trình trao đổi chất, tích lũy các chất độc ra hiện tượng đường huyết quá thấp, nếu không hại trong cơ thể.

được chữa trị kịp thời có thể làm tổn hại các tổ

- Khi dùng flagyl mà uống rượu thì sẽ ngộ

chức não, thậm chí có thể dẫn đến tử vong.

độc anđehyt, xuất hiện nôn mửa, chóng mặt,

- Thuốc chống viêm steroid, thuốc giải nhiệt trị

đau đầu, đau bụng, mất khả năng vận động, hô đau như aspirin, paracetamol, dùng chung với hấp khó khăn.

156

157

https://thuviensach.vn

gan, thận, đặc biệt là trẻ nhỏ, mặc dù chưa có rượu sẽ làm cho dạ dày bị tổn thương, viêm, loét, những tác hại rõ ràng nào được kiểm chứng thậm chí là xuất huyết dạ dày.

nhưng chắc chắn sẽ khiến cho cơ thể suy nhược.

- Bệnh nhân cao huyết áp khi dùng thuốc hạ

Do đó, khi dùng thuốc nhất định phải cân bằng áp, tuyệt đối không được uống rượu vì rượu sẽ làm các yếu tố trong cơ thể.

cho thành mạch máu giãn rộng, xuất hiện phản Việc dùng thuốc cho trẻ nhỏ phải tuân thủ hướng ứng huyết áp không thể hạ thấp, nghiêm trọng có dẫn của bác sĩ, không nên sử dụng tùy tiện.

thể dẫn đến tử vong.

- Khi dùng các loại thuốc như thuốc chống sưng, 97. Tro ng thờ i gian d ùng thuố c c ó thể

thuốc chống ung thư... phải tuyệt kỵ rượu nho vì uố ng rượ u khô ng?

trong rượu nho chứa teramin. Bình thường teramin Trong thời gian dùng thuốc không được uống có thể phân giải tự nhiên trong cơ thể nhưng nếu rượu, nếu vừa dùng thuốc vừa uống rượu thì rượu dùng các loại thuốc trên thì teramin không thể

tốt cũng trở thành rượu độc.

phân giải được gây ra phản ứng trúng độc.

- Dùng thuốc ngủ và các loại thuốc an thần

- Bệnh nhân ung thư sử dụng thuốc chống ung khác, tuyệt đối không được uống rượu vì các loại thư phải kiêng rượu, bởi vì dù chỉ uống một lượng thuốc này có tác dụng ức chế rất lớn đối với hệ

rượu rất ít cũng có thể làm cho thuốc mất tác thống thần kinh, nếu không sẽ dễ làm bệnh nhân dụng tiêu diệt tế bào ung thư hơn nữa làm cho tế

hôn mê bất tỉnh hoặc trúng độc tử vong.

bào ung thư phát tán lan rộng, bệnh trở nên trầm

- Bệnh nhân tiểu đường sau khi uống rượu mà trọng hơn.

uống thuốc sẽ làm tăng insulin, phenphomin, làm

- Khi dùng thuốc kháng sinh mà uống rượu sẽ

cho tim đập nhanh, đau bụng, đau đầu, toát mồ

hôi, mệt mỏi, thậm chí còn bị kích thích, ý thức gây trúng độc, bởi vì những loại thuốc này sẽ ức hỗn loạn, nói nhiều, rất giống say rượu, từ đó gây chế quá trình trao đổi chất, tích lũy các chất độc ra hiện tượng đường huyết quá thấp, nếu không hại trong cơ thể.

được chữa trị kịp thời có thể làm tổn hại các tổ

- Khi dùng flagyl mà uống rượu thì sẽ ngộ

chức não, thậm chí có thể dẫn đến tử vong.

độc anđehyt, xuất hiện nôn mửa, chóng mặt,

- Thuốc chống viêm steroid, thuốc giải nhiệt trị

đau đầu, đau bụng, mất khả năng vận động, hô đau như aspirin, paracetamol, dùng chung với hấp khó khăn.

156

157

https://thuviensach.vn

98. Làm thế nào bảo quản thuốc đúng cách?

bảo quản trong chai thủy tinh sạch, bịt chặt nắp, để vào ngăn lạnh của tủ lạnh. Các loại thuốc dễ bị

Tất cả các loại thuốc đều cần bảo quản theo côn trùng ăn như nhung hươu, khi bảo quản có như hướng dẫn sử dụng. Bảo quản thuốc ở nơi thể cho thêm một lượng nhỏ hạt tần bì gai, có tác thoáng mát, khô ráo, tránh ánh nắng mặt trời là những nguyên tắc cơ bản.

dụng chống côn trùng.

- Thuốc dạng viên nén hoặc viên nang, phải được

- Để thuốc tránh xa tầm tay trẻ em. Các loại bảo quản trong bình thủy tinh hoặc chai nhựa thích thuốc cần phân loại để bảo quản, cần đặt riêng hợp, ví dụ như vitamin C, nitroglycerin, phải được thuốc nội khoa và ngoại khoa. Cần để hướng dẫn bảo quản trong bình kín màu nâu. Thuốc dạng xịt sử dụng đi kèm với thuốc, để tiện tra cứu cách thông thường nên bảo quản ở nhiệt độ phòng dùng. Khi dùng bình đựng thuốc này để đựng một tránh khi sử dụng có hiện tượng phun sương loại thuốc khác cần thay đổi nhãn mác ghi trên không đều. Những loại thuốc cần chống ẩm như

đó, tránh dùng sai. Cần chú ý hạn sử dụng của men khô, vitamin B, viên hợp chất cam thảo, phải thuốc. Thông thường hạn sử dụng là chỉ khoảng để trong bình chứa bịt kín, sau khi sử dụng nên thời gian khi chưa mở thuốc ra, khi đã mở ra cần đóng chặt nắp. Những loại thuốc đặc biệt cần bảo sử dụng ngay.

quản trong nhiệt độ thấp như thuốc nhỏ mắt 99. Những lo ại thuố c thườ ng d ùng nào khi riphampicin, insulin, vacxin, thuốc đạn, phải bảo sử d ụng lâu d ài c ó thể "gây nghiện"?

quản trong tủ đông lạnh. Đối với những loại thuốc thông thường không nên để trong tủ lạnh, bởi rất Khi nhắc đến những loại thuốc có thể "gây nghiện", dễ bị ẩm nếu lấy ra sử dụng mà quên không để lại mọi người thường nghĩ đến các chất gây nghiện như

tủ lạnh. Các loại thuốc dạng lỏng như xirô chữa thuốc phiện, heroin, methamphetamine. Tuy nhiên ho, thuốc chống dị ứng, trị sổ mũi, thuốc nhỏ mắt những loại thuốc thường ngày chúng ta sử dụng thường dùng, sau khi mở ra cũng không cần bảo trong thời gian dài cũng có thể gây ra tính phụ

quản trong tủ lạnh, bởi vì một số loại thuốc có thể

thuộc nhất định, thậm chí có thể "gây nghiện".

bị kết tủa hoặc giảm khả năng hòa tan của các Những loại thuốc này chủ yếu bao gồm: thành phần có tác dụng ở nhiệt độ thấp.

- Thuốc giảm đau: Thông thường chia làm Một số loại thuốc đông y vừa dễ bay hơi lại vừa thuốc giảm đau có tính gây mê (opioid) và thuốc có mùi đặc trưng như xạ hương, nghệ tây, có thể

giảm đau không có tính gây mê. Thuốc giảm 158

159

https://thuviensach.vn

98. Làm thế nào bảo quản thuốc đúng cách?

bảo quản trong chai thủy tinh sạch, bịt chặt nắp, để vào ngăn lạnh của tủ lạnh. Các loại thuốc dễ bị

Tất cả các loại thuốc đều cần bảo quản theo côn trùng ăn như nhung hươu, khi bảo quản có như hướng dẫn sử dụng. Bảo quản thuốc ở nơi thể cho thêm một lượng nhỏ hạt tần bì gai, có tác thoáng mát, khô ráo, tránh ánh nắng mặt trời là những nguyên tắc cơ bản.

dụng chống côn trùng.

- Thuốc dạng viên nén hoặc viên nang, phải được

- Để thuốc tránh xa tầm tay trẻ em. Các loại bảo quản trong bình thủy tinh hoặc chai nhựa thích thuốc cần phân loại để bảo quản, cần đặt riêng hợp, ví dụ như vitamin C, nitroglycerin, phải được thuốc nội khoa và ngoại khoa. Cần để hướng dẫn bảo quản trong bình kín màu nâu. Thuốc dạng xịt sử dụng đi kèm với thuốc, để tiện tra cứu cách thông thường nên bảo quản ở nhiệt độ phòng dùng. Khi dùng bình đựng thuốc này để đựng một tránh khi sử dụng có hiện tượng phun sương loại thuốc khác cần thay đổi nhãn mác ghi trên không đều. Những loại thuốc cần chống ẩm như

đó, tránh dùng sai. Cần chú ý hạn sử dụng của men khô, vitamin B, viên hợp chất cam thảo, phải thuốc. Thông thường hạn sử dụng là chỉ khoảng để trong bình chứa bịt kín, sau khi sử dụng nên thời gian khi chưa mở thuốc ra, khi đã mở ra cần đóng chặt nắp. Những loại thuốc đặc biệt cần bảo sử dụng ngay.

quản trong nhiệt độ thấp như thuốc nhỏ mắt 99. Những lo ại thuố c thườ ng d ùng nào khi riphampicin, insulin, vacxin, thuốc đạn, phải bảo sử d ụng lâu d ài c ó thể "gây nghiện"?

quản trong tủ đông lạnh. Đối với những loại thuốc thông thường không nên để trong tủ lạnh, bởi rất Khi nhắc đến những loại thuốc có thể "gây nghiện", dễ bị ẩm nếu lấy ra sử dụng mà quên không để lại mọi người thường nghĩ đến các chất gây nghiện như

tủ lạnh. Các loại thuốc dạng lỏng như xirô chữa thuốc phiện, heroin, methamphetamine. Tuy nhiên ho, thuốc chống dị ứng, trị sổ mũi, thuốc nhỏ mắt những loại thuốc thường ngày chúng ta sử dụng thường dùng, sau khi mở ra cũng không cần bảo trong thời gian dài cũng có thể gây ra tính phụ

quản trong tủ lạnh, bởi vì một số loại thuốc có thể

thuộc nhất định, thậm chí có thể "gây nghiện".

bị kết tủa hoặc giảm khả năng hòa tan của các Những loại thuốc này chủ yếu bao gồm: thành phần có tác dụng ở nhiệt độ thấp.

- Thuốc giảm đau: Thông thường chia làm Một số loại thuốc đông y vừa dễ bay hơi lại vừa thuốc giảm đau có tính gây mê (opioid) và thuốc có mùi đặc trưng như xạ hương, nghệ tây, có thể

giảm đau không có tính gây mê. Thuốc giảm 158

159

https://thuviensach.vn

đau opioid bao gồm morphine, amine, Một số thanh niên cho rằng sử dụng antitussives dihydroetorphine,

oxycodone,

meperidine,

là thời thượng, thường xuyên sử dụng cùng cola buprenorphine, thường sử dụng hiệu quả trong hoặc thuốc giảm đau, để đạt được cảm giác hưng các trường hợp giảm đau cấp tính. Thuốc giảm phấn, không mệt mỏi, khi ngừng sử dụng sẽ

đau không có tính gây mê bao gồm hai loại là xuất hiện triệu chứng như bơ phờ, hành vi bất thuốc giảm đau hạ sốt và tramadol. Thuốc giảm thường, có ảo giác. Phụ nữ mang thai hoặc cho đau hạ sốt còn gọi là thuốc kháng viêm không có con bú sau khi sử dụng có thể làm cho trẻ nhỏ

steroid, bao gồm salicylat (như aspirin), có một số phản ứng trúng độc như đỏ mặt, acetanilide (như phenacetin hoặc acetaminophen) chóng mặt, tim đập nhanh, hưng phấn không và axit propionic (như ibuprofen và naproxen), yên, ý thức mơ hồ.

một số loại thuốc tổng hợp cũng có chứa cafein. Sử

Ngoài ra, các loại thuốc như thuốc cai nghiện dụng những loại thuốc này trong thời gian dài có ngưu hoàng, lidocaine, nitroglycerin cũng gây ra thể sinh ra hiện tượng kháng thuốc, dễ dẫn tới phản ứng phụ thuộc với mỗi người bệnh khác gây nghiện.

nhau. Vì vậy, khi sử dụng những loại thuốc này,

- Thuốc ngủ, thuốc an thần: Loại thuốc nhất định phải tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ, kiểm benzodiazepines thường sử dụng hiện nay tuy soát chặt chẽ thời gian và liều lượng sử dụng. Khi hiệu quả và an toàn, nhưng có chứng cứ rõ ràng ngừng dùng thuốc cần cắt giảm dần liều lượng, từ

cho thấy sử dụng loại thuốc này trong thời gian từ ngừng thuốc.

dài có thể gây ra sự phụ thuộc, ngay cả sử dụng 100. Bí quyết số ng khỏ e và trườ ng thọ c ủa với liều thấp để điều trị. Tính phụ thuộc thể hiện c ổ nhân?

ở việc người dùng sẽ có một số hiện tượng như

cảm thấy lo âu khi đột ngột ngừng sử dụng thuốc, 27 điều về chế độ dinh dưỡng, lối sống và cả

gặp trở ngại về nhận thức, chán ăn, mất ngủ, thuật phong thủy để có sức khỏe tốt, sống lâu của nghiêm trọng có thể xuất hiện triệu chứng bệnh người xưa được lưu truyền lại như sau: động kinh và tâm thần.

1. Ăn no không gội đầu, đói không tắm. Rửa

- Antitussives: Nhiều loại thuốc antitussives có mặt nước lạnh, vừa đẹp vừa khỏe. Mồ hôi chưa chứa codein hoặc pseudoephedrine, sử dụng loại khô, đừng tắm nước lạnh. Đánh răng nước ấm, thuốc này trong thời gian dài cũng dễ gây nghiện.

chống ê răng.

160

161

https://thuviensach.vn

đau opioid bao gồm morphine, amine, Một số thanh niên cho rằng sử dụng antitussives dihydroetorphine,

oxycodone,

meperidine,

là thời thượng, thường xuyên sử dụng cùng cola buprenorphine, thường sử dụng hiệu quả trong hoặc thuốc giảm đau, để đạt được cảm giác hưng các trường hợp giảm đau cấp tính. Thuốc giảm phấn, không mệt mỏi, khi ngừng sử dụng sẽ

đau không có tính gây mê bao gồm hai loại là xuất hiện triệu chứng như bơ phờ, hành vi bất thuốc giảm đau hạ sốt và tramadol. Thuốc giảm thường, có ảo giác. Phụ nữ mang thai hoặc cho đau hạ sốt còn gọi là thuốc kháng viêm không có con bú sau khi sử dụng có thể làm cho trẻ nhỏ

steroid, bao gồm salicylat (như aspirin), có một số phản ứng trúng độc như đỏ mặt, acetanilide (như phenacetin hoặc acetaminophen) chóng mặt, tim đập nhanh, hưng phấn không và axit propionic (như ibuprofen và naproxen), yên, ý thức mơ hồ.

một số loại thuốc tổng hợp cũng có chứa cafein. Sử

Ngoài ra, các loại thuốc như thuốc cai nghiện dụng những loại thuốc này trong thời gian dài có ngưu hoàng, lidocaine, nitroglycerin cũng gây ra thể sinh ra hiện tượng kháng thuốc, dễ dẫn tới phản ứng phụ thuộc với mỗi người bệnh khác gây nghiện.

nhau. Vì vậy, khi sử dụng những loại thuốc này,

- Thuốc ngủ, thuốc an thần: Loại thuốc nhất định phải tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ, kiểm benzodiazepines thường sử dụng hiện nay tuy soát chặt chẽ thời gian và liều lượng sử dụng. Khi hiệu quả và an toàn, nhưng có chứng cứ rõ ràng ngừng dùng thuốc cần cắt giảm dần liều lượng, từ

cho thấy sử dụng loại thuốc này trong thời gian từ ngừng thuốc.

dài có thể gây ra sự phụ thuộc, ngay cả sử dụng 100. Bí quyết số ng khỏ e và trườ ng thọ c ủa với liều thấp để điều trị. Tính phụ thuộc thể hiện c ổ nhân?

ở việc người dùng sẽ có một số hiện tượng như

cảm thấy lo âu khi đột ngột ngừng sử dụng thuốc, 27 điều về chế độ dinh dưỡng, lối sống và cả

gặp trở ngại về nhận thức, chán ăn, mất ngủ, thuật phong thủy để có sức khỏe tốt, sống lâu của nghiêm trọng có thể xuất hiện triệu chứng bệnh người xưa được lưu truyền lại như sau: động kinh và tâm thần.

1. Ăn no không gội đầu, đói không tắm. Rửa

- Antitussives: Nhiều loại thuốc antitussives có mặt nước lạnh, vừa đẹp vừa khỏe. Mồ hôi chưa chứa codein hoặc pseudoephedrine, sử dụng loại khô, đừng tắm nước lạnh. Đánh răng nước ấm, thuốc này trong thời gian dài cũng dễ gây nghiện.

chống ê răng.

160

161

https://thuviensach.vn

2. Ăn gạo có trấu, thức ăn có chất xơ. Nam 10. Ẩm thực không tham, bữa tối ăn ít, khi ăn không thể thiếu rau hẹ, nữ không thể thiếu ngó không nói, không nên hút thuốc; ít muối ít đường, sen. Củ cải trắng, sống không tốt nhưng chín thì không ăn quá mặn, ít ăn chất béo, cơm không quá bổ. Ăn không quá no, no không nên nằm.

nhiều.

3. Dưỡng sinh là động, dưỡng tâm là tĩnh. Tâm 11. Mỗi ngày ba bữa, thức ăn phù hợp, rau không thanh tịnh, ưu tư vọng tưởng dễ nảy sinh.

xanh hoa quả, ăn nhiều không sợ; đúng giờ đi Tâm thần an bình, bệnh sao đến được. Nhắm mắt ngủ, đến giờ thì dậy, nằm dậy nhẹ nhàng, không dưỡng thần, tĩnh tâm ích trí.

gấp không vội.

4. Dược bổ thực bổ, đừng quên tâm bổ. Coi tiền 12. Uống rượu có độ, danh lợi chớ tham, chuyện như cỏ, coi thân như bảo. Khói hun cháy lửa, tốt thường không giận, tấm lòng phải rộng.

nhất không ăn. Chiên dầu ngâm ướp, ít ăn thì tốt.

13. Tâm không bệnh, nên phòng trước, tâm lý 5. Cá thối, tôm rữa, lấy mạng oan gia. Ăn mặc tốt thân thể khỏe mạnh; tâm cân bằng, phải hiểu giữ ấm, nhất thân là xuân. Lạnh chớ chạm răng, biết, cảm xúc ổn định bệnh tật ít.

nóng chớ chạm môi. Đồ chín mới ăn, nước chín 14. Luyện thân thể, động cùng tĩnh, cuộc sống mới uống.

hài hòa tâm khỏe mạnh; phải thực dưỡng, no tám 6. Ăn nhiều rau quả, ít ăn đồ thịt. Ăn uống phần, tạng phủ nhẹ nhõm tự khai thông.

chừng mực, ngủ dậy đúng giờ. Đầu nên để

15. Người nóng giận, dễ già yếu, thổ lộ thích lạnh, chân nên giữ ấm. Vui chơi biết đủ, không hợp người người vui; thưởng thức thư họa, bên cầu an dật.

suối thả câu, lựa chọn sở thích tự do chơi.

7. Dưỡng sinh là cần cù, dưỡng tâm là tĩnh tại.

16. Dùng đầu óc, không mệt nhọc, bớt lo, dưỡng 8. Người đến tuổi già thì phải rèn luyện, đi bộ

tâm, ít náo nhiệt; có quy luật, sức khỏe tốt, cuộc chạy chậm, luyện công múa kiếm; đừng sợ giá sống thường ngày phải hài hòa.

lạnh, quét sạch sân nhà, hội họa thêm vui, tấm 17. Tay vận động, tốt cho não, phòng ngừa bị

lòng rộng mở.

lạnh và cảm cúm.

9. Nghe tiếng gà gáy, đừng cố nằm thêm, trồng 18. Mùa hè không ngủ trên đá, mùa thu không hoa nuôi chim, đọc sách ngâm thơ; chơi cờ hát ngủ trên phản. Mùa xuân không hở rốn, mùa kịch, không ham phòng the, việc tư không nhớ, đông không che đầu. Ban ngày hoạt động, tối ngủ

không chiếm lợi riêng.

ít mơ.

162

163

https://thuviensach.vn

2. Ăn gạo có trấu, thức ăn có chất xơ. Nam 10. Ẩm thực không tham, bữa tối ăn ít, khi ăn không thể thiếu rau hẹ, nữ không thể thiếu ngó không nói, không nên hút thuốc; ít muối ít đường, sen. Củ cải trắng, sống không tốt nhưng chín thì không ăn quá mặn, ít ăn chất béo, cơm không quá bổ. Ăn không quá no, no không nên nằm.

nhiều.

3. Dưỡng sinh là động, dưỡng tâm là tĩnh. Tâm 11. Mỗi ngày ba bữa, thức ăn phù hợp, rau không thanh tịnh, ưu tư vọng tưởng dễ nảy sinh.

xanh hoa quả, ăn nhiều không sợ; đúng giờ đi Tâm thần an bình, bệnh sao đến được. Nhắm mắt ngủ, đến giờ thì dậy, nằm dậy nhẹ nhàng, không dưỡng thần, tĩnh tâm ích trí.

gấp không vội.

4. Dược bổ thực bổ, đừng quên tâm bổ. Coi tiền 12. Uống rượu có độ, danh lợi chớ tham, chuyện như cỏ, coi thân như bảo. Khói hun cháy lửa, tốt thường không giận, tấm lòng phải rộng.

nhất không ăn. Chiên dầu ngâm ướp, ít ăn thì tốt.

13. Tâm không bệnh, nên phòng trước, tâm lý 5. Cá thối, tôm rữa, lấy mạng oan gia. Ăn mặc tốt thân thể khỏe mạnh; tâm cân bằng, phải hiểu giữ ấm, nhất thân là xuân. Lạnh chớ chạm răng, biết, cảm xúc ổn định bệnh tật ít.

nóng chớ chạm môi. Đồ chín mới ăn, nước chín 14. Luyện thân thể, động cùng tĩnh, cuộc sống mới uống.

hài hòa tâm khỏe mạnh; phải thực dưỡng, no tám 6. Ăn nhiều rau quả, ít ăn đồ thịt. Ăn uống phần, tạng phủ nhẹ nhõm tự khai thông.

chừng mực, ngủ dậy đúng giờ. Đầu nên để

15. Người nóng giận, dễ già yếu, thổ lộ thích lạnh, chân nên giữ ấm. Vui chơi biết đủ, không hợp người người vui; thưởng thức thư họa, bên cầu an dật.

suối thả câu, lựa chọn sở thích tự do chơi.

7. Dưỡng sinh là cần cù, dưỡng tâm là tĩnh tại.

16. Dùng đầu óc, không mệt nhọc, bớt lo, dưỡng 8. Người đến tuổi già thì phải rèn luyện, đi bộ

tâm, ít náo nhiệt; có quy luật, sức khỏe tốt, cuộc chạy chậm, luyện công múa kiếm; đừng sợ giá sống thường ngày phải hài hòa.

lạnh, quét sạch sân nhà, hội họa thêm vui, tấm 17. Tay vận động, tốt cho não, phòng ngừa bị

lòng rộng mở.

lạnh và cảm cúm.

9. Nghe tiếng gà gáy, đừng cố nằm thêm, trồng 18. Mùa hè không ngủ trên đá, mùa thu không hoa nuôi chim, đọc sách ngâm thơ; chơi cờ hát ngủ trên phản. Mùa xuân không hở rốn, mùa kịch, không ham phòng the, việc tư không nhớ, đông không che đầu. Ban ngày hoạt động, tối ngủ

không chiếm lợi riêng.

ít mơ.

162

163

https://thuviensach.vn

19. Tối ngủ rửa chân, hơn uống thuốc bổ. Buổi 2. Luôn đi bộ mỗi khi có thể vì nhờ vận động tối mở cửa, hễ ngủ là say. Tham mát không chăn, tích cực cơ thể bạn sẽ không “tích lũy” mỡ.

không bệnh mới lạ.

3. Khi đi ăn ở tiệm không nên ăn các món mà 20. Ngủ sớm dậy sớm, tinh thần sảng khoái, bạn cảm thấy nghi ngờ bởi các món ăn này có thể

tham ngủ tham lạc, thêm bệnh giảm thọ. Tranh khiến bạn bị ngộ độc hoặc đau bụng làm hao mòn cãi buổi tối, ruột như xát muối.

sức khỏe.

21. Một ngày ăn một đầu heo, không bằng nằm 4. Tất cả thực phẩm nên lưu giữ trong tủ lạnh ngủ ngáy trên giường.

để làm chậm quá trình phân hủy. Vứt bỏ tất cả

22. Ba ngày ăn một con dê, không bằng rửa những thực phẩm đã quá hạn sử dụng.

chân rồi mới lên giường.

5. Nếu công việc của bạn ở tư thế ngồi nhiều 23. Gối đầu chọn không đúng, càng ngủ người thì cứ mỗi giờ bạn lại bỏ ra 3 phút để vận động -

càng mệt. Tâm ngủ trước, người ngủ sau, ngủ vậy căng giãn toàn bộ cơ thể, co duỗi gối và cổ chân, sẽ thành mỹ nhân.

quay người sang hai bên, nâng hạ hai vai... tất cả

24. Đầu hướng gió thổi, ấm áp dễ chịu; chân những gì có thể khiến bạn không ngồi lỳ trên ghế.

hướng gió thổi, hãy mời thầy lang.

6. Bỏ hút thuốc, điều này không những tiết 25. Không ngủ nơi ngõ hẻm, độc nhất khi gió lùa.

kiệm tiền mà quan trọng hơn nó sẽ “cứu” cơ thể

26. Đi ngủ không thắp đèn, sáng dậy không bạn khỏi rất nhiều chất độc hại do thuốc lá gây chóng mặt.

ra, trong đó có nicotin.

27. Muốn ngủ để tấm thân nhẹ nhõm, chân 7. Lo lắng ít nhất có thể, tốt nhất là không lo không hướng tây đầu không hướng đông.

lắng gì cả. Con người càng căng thẳng càng chóng 101. 36 lờ i khuyên số ng khỏ e mỗ i ngày?

già. Hơn nữa, lo lắng là nguyên nhân của nếp Hãy áp dụng 36 cách đơn giản dưới đây để có nhăn và rụng tóc.

một cuộc sống khỏe mạnh và tràn đầy hạnh phúc: 8. Không mua rau quả với lượng lớn. Cố gắng 1. Khi ăn cần chú trọng đến chất lượng, không mua một lượng vừa đủ ăn trong 2 ngày gần nhất.

ăn theo số lượng thực phẩm, cố gắng không tiết 9. Hạn chế lượng cồn vào cơ thể, tuân thủ văn kiệm trong ăn uống. Dinh dưỡng là nền tảng hóa sử dụng cồn, giữ cho cơ thể không rơi vào tình của sống khỏe và sống lâu.

trạng bất lợi.

164

165

https://thuviensach.vn

19. Tối ngủ rửa chân, hơn uống thuốc bổ. Buổi 2. Luôn đi bộ mỗi khi có thể vì nhờ vận động tối mở cửa, hễ ngủ là say. Tham mát không chăn, tích cực cơ thể bạn sẽ không “tích lũy” mỡ.

không bệnh mới lạ.

3. Khi đi ăn ở tiệm không nên ăn các món mà 20. Ngủ sớm dậy sớm, tinh thần sảng khoái, bạn cảm thấy nghi ngờ bởi các món ăn này có thể

tham ngủ tham lạc, thêm bệnh giảm thọ. Tranh khiến bạn bị ngộ độc hoặc đau bụng làm hao mòn cãi buổi tối, ruột như xát muối.

sức khỏe.

21. Một ngày ăn một đầu heo, không bằng nằm 4. Tất cả thực phẩm nên lưu giữ trong tủ lạnh ngủ ngáy trên giường.

để làm chậm quá trình phân hủy. Vứt bỏ tất cả

22. Ba ngày ăn một con dê, không bằng rửa những thực phẩm đã quá hạn sử dụng.

chân rồi mới lên giường.

5. Nếu công việc của bạn ở tư thế ngồi nhiều 23. Gối đầu chọn không đúng, càng ngủ người thì cứ mỗi giờ bạn lại bỏ ra 3 phút để vận động -

càng mệt. Tâm ngủ trước, người ngủ sau, ngủ vậy căng giãn toàn bộ cơ thể, co duỗi gối và cổ chân, sẽ thành mỹ nhân.

quay người sang hai bên, nâng hạ hai vai... tất cả

24. Đầu hướng gió thổi, ấm áp dễ chịu; chân những gì có thể khiến bạn không ngồi lỳ trên ghế.

hướng gió thổi, hãy mời thầy lang.

6. Bỏ hút thuốc, điều này không những tiết 25. Không ngủ nơi ngõ hẻm, độc nhất khi gió lùa.

kiệm tiền mà quan trọng hơn nó sẽ “cứu” cơ thể

26. Đi ngủ không thắp đèn, sáng dậy không bạn khỏi rất nhiều chất độc hại do thuốc lá gây chóng mặt.

ra, trong đó có nicotin.

27. Muốn ngủ để tấm thân nhẹ nhõm, chân 7. Lo lắng ít nhất có thể, tốt nhất là không lo không hướng tây đầu không hướng đông.

lắng gì cả. Con người càng căng thẳng càng chóng 101. 36 lờ i khuyên số ng khỏ e mỗ i ngày?

già. Hơn nữa, lo lắng là nguyên nhân của nếp Hãy áp dụng 36 cách đơn giản dưới đây để có nhăn và rụng tóc.

một cuộc sống khỏe mạnh và tràn đầy hạnh phúc: 8. Không mua rau quả với lượng lớn. Cố gắng 1. Khi ăn cần chú trọng đến chất lượng, không mua một lượng vừa đủ ăn trong 2 ngày gần nhất.

ăn theo số lượng thực phẩm, cố gắng không tiết 9. Hạn chế lượng cồn vào cơ thể, tuân thủ văn kiệm trong ăn uống. Dinh dưỡng là nền tảng hóa sử dụng cồn, giữ cho cơ thể không rơi vào tình của sống khỏe và sống lâu.

trạng bất lợi.

164

165

https://thuviensach.vn

10. Nếu bạn tức giận hãy thể hiện, đừng giữ

vậy cần đi nằm ngủ vào một giờ nhất định mỗi trong lòng. Cơn giận dữ được giải tỏa sẽ tốt cho ngày. Giấc ngủ giúp phục hồi thể lực, làm cho đầu sức khỏe hơn rất nhiều so với việc giữ nó lại óc tỉnh táo, tăng trí nhớ và sự tập trung, đem lại trong lòng.

một trạng thái tinh thần thoải mái, tăng cường hệ

11. Đừng còng lưng, luôn đứng và ngồi với một miễn dịch.

tấm lưng và chiếc cổ thẳng vì rất nhiều bệnh có 17. Hãy đuổi tâm trạng buồn đi. Những người liên quan đến cột sống.

bi quan là những người dễ mắc bệnh trầm cảm 12. Cố gắng có thể uống được nhiều nước hơn.

mạn tính, nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh khác.

Lượng nước trung bình một ngày cơ thể cần 1,5 -

18. Đừng nâng vật nặng bởi chúng sẽ làm tăng 2 lít, trong đó 50% chất lỏng từ canh, súp, trà, đáng kể áp lực lên các đĩa đệm và đốt sống. Thậm nước quả...

chí những người có lưng khỏe cũng không khuyến 13. Cố gắng là người có gia đình. Các chuyên cáo nâng một vật có trọng lượng quá 15 kg.

gia của các nước khác nhau đều khẳng định 19. Hãy tập thể dục thể thao, 150 phút tập những người có gia đình có thể sống thọ hơn 5 - 7

luyện mỗi tuần giúp bạn trẻ ra đến 5 tuổi. Tập năm so với những người độc thân.

môn gì điều đó do bạn tự quyết định, điều quan 14. Khi nấu ăn cố gắng hạn chế các món rán, trọng là phải duy trì tập đều đặn. Khiêu vũ, yoga, làm nhiều hơn các món luộc, tốt nhất là hấp.

đi bộ là những môn thể thao phù hợp. Những bài 15. Từ chối tất cả các thực phẩm có chứa chất tập thể lực, chạy, những môn thể thao đối kháng gây ung thư, trong đó chủ yếu là các thực phẩm cần thận trọng vì bạn rất dễ bị chấn thương khi ướp muối, chiên dầu mỡ, chế biến ở nhiệt độ cao, tập luyện, cũng như bạn cần tập dưới sự giám sát các loại thực phẩm đóng hộp, ngâm giấm, ướp của các chuyên gia.

muối có chứa natri nitrit... 50 g xúc xích ướp muối 20. Đừng ở lỳ trong nhà, hãy tích cực gặp gỡ bạn chứa lượng chất gây ung thư bằng khói của một bè, tích cực đến nhà hát, rạp chiếu phim, viện bảo điếu thuốc lá, một hộp cá trích đóng hộp tương tàng.... Cuộc sống càng nhiều cảm xúc tích cực càng đương với 60 điếu thuốc lá.

nhận được nhiều phần thưởng xứng đáng.

16. Hãy ngủ tối thiểu 8 giờ một ngày, trong đó 21. Hãy tắm rửa hằng ngày, chúng rất có ích điều quan trọng nhất là phải ngủ đều đặn, muốn không chỉ đối với cơ thể mà cả tinh thần của bạn.

166

167

https://thuviensach.vn

10. Nếu bạn tức giận hãy thể hiện, đừng giữ

vậy cần đi nằm ngủ vào một giờ nhất định mỗi trong lòng. Cơn giận dữ được giải tỏa sẽ tốt cho ngày. Giấc ngủ giúp phục hồi thể lực, làm cho đầu sức khỏe hơn rất nhiều so với việc giữ nó lại óc tỉnh táo, tăng trí nhớ và sự tập trung, đem lại trong lòng.

một trạng thái tinh thần thoải mái, tăng cường hệ

11. Đừng còng lưng, luôn đứng và ngồi với một miễn dịch.

tấm lưng và chiếc cổ thẳng vì rất nhiều bệnh có 17. Hãy đuổi tâm trạng buồn đi. Những người liên quan đến cột sống.

bi quan là những người dễ mắc bệnh trầm cảm 12. Cố gắng có thể uống được nhiều nước hơn.

mạn tính, nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh khác.

Lượng nước trung bình một ngày cơ thể cần 1,5 -

18. Đừng nâng vật nặng bởi chúng sẽ làm tăng 2 lít, trong đó 50% chất lỏng từ canh, súp, trà, đáng kể áp lực lên các đĩa đệm và đốt sống. Thậm nước quả...

chí những người có lưng khỏe cũng không khuyến 13. Cố gắng là người có gia đình. Các chuyên cáo nâng một vật có trọng lượng quá 15 kg.

gia của các nước khác nhau đều khẳng định 19. Hãy tập thể dục thể thao, 150 phút tập những người có gia đình có thể sống thọ hơn 5 - 7

luyện mỗi tuần giúp bạn trẻ ra đến 5 tuổi. Tập năm so với những người độc thân.

môn gì điều đó do bạn tự quyết định, điều quan 14. Khi nấu ăn cố gắng hạn chế các món rán, trọng là phải duy trì tập đều đặn. Khiêu vũ, yoga, làm nhiều hơn các món luộc, tốt nhất là hấp.

đi bộ là những môn thể thao phù hợp. Những bài 15. Từ chối tất cả các thực phẩm có chứa chất tập thể lực, chạy, những môn thể thao đối kháng gây ung thư, trong đó chủ yếu là các thực phẩm cần thận trọng vì bạn rất dễ bị chấn thương khi ướp muối, chiên dầu mỡ, chế biến ở nhiệt độ cao, tập luyện, cũng như bạn cần tập dưới sự giám sát các loại thực phẩm đóng hộp, ngâm giấm, ướp của các chuyên gia.

muối có chứa natri nitrit... 50 g xúc xích ướp muối 20. Đừng ở lỳ trong nhà, hãy tích cực gặp gỡ bạn chứa lượng chất gây ung thư bằng khói của một bè, tích cực đến nhà hát, rạp chiếu phim, viện bảo điếu thuốc lá, một hộp cá trích đóng hộp tương tàng.... Cuộc sống càng nhiều cảm xúc tích cực càng đương với 60 điếu thuốc lá.

nhận được nhiều phần thưởng xứng đáng.

16. Hãy ngủ tối thiểu 8 giờ một ngày, trong đó 21. Hãy tắm rửa hằng ngày, chúng rất có ích điều quan trọng nhất là phải ngủ đều đặn, muốn không chỉ đối với cơ thể mà cả tinh thần của bạn.

166

167

https://thuviensach.vn

Nước ấm giúp bạn được thư giãn, nghỉ ngơi và làm 29. Cố gắng đừng cãi nhau, nếu mâu thuẫn bắt sạch da, một vài cách tắm còn giúp bạn giảm cân.

đầu hãy tìm mọi cách để kiềm chế, hạn chế đến 22. Hãy ôm, hôn càng nhiều càng tốt. Các chuyên mức thấp nhất các xung đột.

gia tâm lý khuyên bạn hãy ôm một nửa của mình, 30. Ăn mật ong, mật ong chứa rất nhiều chất những người thân yêu, những người bạn cảm thấy bổ cho cơ thể glucoza, sacaroza, fructoza, protit, yêu mến không dưới 8 lần một ngày.

axit amin, các khoáng chất và các chất vi lượng...

23. Đừng bỏ ăn sáng bởi đây là bữa ăn quan điều quan trọng là các chất này đều không phải trọng nhất trong ngày. Những người bỏ ăn sáng hóa chất. Mật ong chứa nhiều chất bổ dưỡng thiên thường có nguy cơ bị đột quỵ và các bệnh về tim nhiên tốt cho sức khỏe.

nguy hiểm khác cao hơn 27% so với những người 31. Đừng quên đánh răng vào mỗi sáng và mỗi ăn sáng đều đặn.

tối, các nha sĩ khuyến cáo việc đánh răng không 24. Hãy đặt cây xanh trong phòng, chúng thể thay thế bằng nhai kẹo cao su hay súc miệng.

không chỉ trang trí cho căn phòng của bạn mà còn 32. Đừng chịu đựng, đói, khát, nóng, lạnh, có tác dụng chữa bệnh.

đau... đó là những tín hiệu của cơ thể báo cho bạn 25. Hãy đi bơi, nó giúp củng cố hệ miễn dịch, biết bạn cần ăn hoặc uống một chút, hay phải đi rèn luyện sức khỏe, nâng cao sức mạnh và sức bền khám thầy thuốc.

cho cơ thể, phát triển một cách cân đối hệ cơ của 33. Hãy tìm những công việc, những việc làm toàn bộ cơ thể, phòng ngừa các bệnh về cột sống mà bạn yêu thích, nhớ rằng công việc không chỉ

và khớp, lẽ dĩ nhiên là giảm cân.

đem lại tiền bạc mà nó còn làm cho ta cảm thấy 26. Hãy nằm ngủ trên đệm và gối chuẩn. Ga hài lòng về tinh thần.

trải giường ngủ cũng rất quan trọng.

34. Thường xuyên nghỉ ngơi, lên kế hoạch và 27. Hãy cảnh giác với các loại mỹ phẩm. Cần thực hiện những chuyến đi du lịch, tạo cho mình biết rõ tính chất da của mình để lựa chọn mỹ phẩm nhiều cảm xúc mới, ấn tượng mới.

phù hợp. Ngoài ra, cần bảo quản tốt mỹ phẩm.

35. Hãy giữ ở trong nhà tất cả những loại thuốc 28. Hãy xông hơi, càng nhiều càng tốt vì xông cần thiết, không nhất thiết chúng phải ở trong tay hơi không chỉ làm cho bạn cảm thấy dễ chịu mà bạn nhưng bạn có thể lấy được khi cần đến chúng.

còn rất có ích đối với sức khỏe.

Loại trừ các thuốc đã quá hạn sử dụng.

168

169

https://thuviensach.vn

Nước ấm giúp bạn được thư giãn, nghỉ ngơi và làm 29. Cố gắng đừng cãi nhau, nếu mâu thuẫn bắt sạch da, một vài cách tắm còn giúp bạn giảm cân.

đầu hãy tìm mọi cách để kiềm chế, hạn chế đến 22. Hãy ôm, hôn càng nhiều càng tốt. Các chuyên mức thấp nhất các xung đột.

gia tâm lý khuyên bạn hãy ôm một nửa của mình, 30. Ăn mật ong, mật ong chứa rất nhiều chất những người thân yêu, những người bạn cảm thấy bổ cho cơ thể glucoza, sacaroza, fructoza, protit, yêu mến không dưới 8 lần một ngày.

axit amin, các khoáng chất và các chất vi lượng...

23. Đừng bỏ ăn sáng bởi đây là bữa ăn quan điều quan trọng là các chất này đều không phải trọng nhất trong ngày. Những người bỏ ăn sáng hóa chất. Mật ong chứa nhiều chất bổ dưỡng thiên thường có nguy cơ bị đột quỵ và các bệnh về tim nhiên tốt cho sức khỏe.

nguy hiểm khác cao hơn 27% so với những người 31. Đừng quên đánh răng vào mỗi sáng và mỗi ăn sáng đều đặn.

tối, các nha sĩ khuyến cáo việc đánh răng không 24. Hãy đặt cây xanh trong phòng, chúng thể thay thế bằng nhai kẹo cao su hay súc miệng.

không chỉ trang trí cho căn phòng của bạn mà còn 32. Đừng chịu đựng, đói, khát, nóng, lạnh, có tác dụng chữa bệnh.

đau... đó là những tín hiệu của cơ thể báo cho bạn 25. Hãy đi bơi, nó giúp củng cố hệ miễn dịch, biết bạn cần ăn hoặc uống một chút, hay phải đi rèn luyện sức khỏe, nâng cao sức mạnh và sức bền khám thầy thuốc.

cho cơ thể, phát triển một cách cân đối hệ cơ của 33. Hãy tìm những công việc, những việc làm toàn bộ cơ thể, phòng ngừa các bệnh về cột sống mà bạn yêu thích, nhớ rằng công việc không chỉ

và khớp, lẽ dĩ nhiên là giảm cân.

đem lại tiền bạc mà nó còn làm cho ta cảm thấy 26. Hãy nằm ngủ trên đệm và gối chuẩn. Ga hài lòng về tinh thần.

trải giường ngủ cũng rất quan trọng.

34. Thường xuyên nghỉ ngơi, lên kế hoạch và 27. Hãy cảnh giác với các loại mỹ phẩm. Cần thực hiện những chuyến đi du lịch, tạo cho mình biết rõ tính chất da của mình để lựa chọn mỹ phẩm nhiều cảm xúc mới, ấn tượng mới.

phù hợp. Ngoài ra, cần bảo quản tốt mỹ phẩm.

35. Hãy giữ ở trong nhà tất cả những loại thuốc 28. Hãy xông hơi, càng nhiều càng tốt vì xông cần thiết, không nhất thiết chúng phải ở trong tay hơi không chỉ làm cho bạn cảm thấy dễ chịu mà bạn nhưng bạn có thể lấy được khi cần đến chúng.

còn rất có ích đối với sức khỏe.

Loại trừ các thuốc đã quá hạn sử dụng.

168

169

https://thuviensach.vn

36. Đừng sợ bác sĩ, bất kỳ ai muốn có sức khỏe đều phải được kiểm tra sức khỏe định kỳ. Hãy nhớ rằng sức khỏe của bạn ở trong tay bạn, cụ thể

là ở trong nỗ lực không bỏ qua bệnh nặng, thời điểm phát hiện ra chúng của chính bạn.

Chịu trách nhiệm xuất bản

Q. gi¸m ®èc - tæng biªn tËp

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia Sù THËT

ph¹m chÝ thµnh

Chịu trách nhiệm nội dung

GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

NHÀ XUẤT BẢN BÁCH KHOA HÀ NỘI

TS. PHÙNG LAN HƯƠNG

Biên tập nội dung: NGUYỄN VŨ THANH HẢO

ThS. NGUYỄN HOÀI ANH

NGỤY THỊ LIỄU

NGUYỄN KIM DUNG

Trình bày bìa:

NGUYỄN MẠNH HÙNG

Chế bản vi tính:

l©m thÞ h¬ng

Sửa bản in:

PHÒNG BIÊN TẬP KỸ THUẬT

Đọc sách mẫu:

NGUYỄN HOÀI ANH

170

171

https://thuviensach.vn

36. Đừng sợ bác sĩ, bất kỳ ai muốn có sức khỏe đều phải được kiểm tra sức khỏe định kỳ. Hãy nhớ rằng sức khỏe của bạn ở trong tay bạn, cụ thể

là ở trong nỗ lực không bỏ qua bệnh nặng, thời điểm phát hiện ra chúng của chính bạn.

Chịu trách nhiệm xuất bản

Q. gi¸m ®èc - tæng biªn tËp

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia Sù THËT

ph¹m chÝ thµnh

Chịu trách nhiệm nội dung

GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

NHÀ XUẤT BẢN BÁCH KHOA HÀ NỘI

TS. PHÙNG LAN HƯƠNG

Biên tập nội dung: NGUYỄN VŨ THANH HẢO

ThS. NGUYỄN HOÀI ANH

NGỤY THỊ LIỄU

NGUYỄN KIM DUNG

Trình bày bìa:

NGUYỄN MẠNH HÙNG

Chế bản vi tính:

l©m thÞ h¬ng

Sửa bản in:

PHÒNG BIÊN TẬP KỸ THUẬT

Đọc sách mẫu:

NGUYỄN HOÀI ANH

170

171

https://thuviensach.vn

172

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page