https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

SỔ TAY

CÁN BỘ THÚ Y CƠ SỞ

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

Chñ tÞch Héi ®ång

pgs.TS. NguyÔn ThÕ kû

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

TS. HOμNG PHONG Hμ

Thμnh viªn

TrÇn quèc d©n

TS. NguyÔn §øC TμI

TS. NGUYÔN AN TI£M

NguyÔn Vò Thanh H¶o

1

https://thuviensach.vn

SỔ TAY

CÁN BỘ THÚ Y CƠ SỞ

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

Chñ tÞch Héi ®ång

pgs.TS. NguyÔn ThÕ kû

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

TS. HOμNG PHONG Hμ

Thμnh viªn

TrÇn quèc d©n

TS. NguyÔn §øC TμI

TS. NGUYÔN AN TI£M

NguyÔn Vò Thanh H¶o

1

https://thuviensach.vn

TS. TRẦN MẠNH GIANG

(Chủ biên)

SỔ TAY

CÁN BỘ THÚ Y CƠ SỞ

NHÀ XUẤT BẢN

NHÀ XUẤT BẢN

CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

NÔNG NGHIỆP

HÀ NỘI - 2015

https://thuviensach.vn

TS. TRẦN MẠNH GIANG

(Chủ biên)

SỔ TAY

CÁN BỘ THÚ Y CƠ SỞ

NHÀ XUẤT BẢN

NHÀ XUẤT BẢN

CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

NÔNG NGHIỆP

HÀ NỘI - 2015

https://thuviensach.vn

khi sử dụng vắcxin; các loại kháng sinh và những điều cần chú ý khi sử dụng kháng sinh; chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp của vật nuôi.

Xin giới thiệu cuốn sách với bạn đọc.

CHÚ DẪN CỦA NHÀ XUẤT BẢN

Tháng 7 năm 2015

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

Cán bộ Thú y ở cơ sở là những người trực tiếp nắm tình hình chăm sóc, nuôi dưỡng, phát triển đàn gia súc, gia cầm ở địa phương, trực tiếp xử lý dịch bệnh và điều trị bệnh cho vật nuôi, vì vậy, họ chính là “cánh tay nối dài” giúp Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn thực hiện chức năng quản lý về công tác chăn nuôi, công tác thú y tại cơ sở theo quy định của Pháp lệnh Thú y. Cán bộ Thú y đóng vai trò hết sức quan trọng trong công tác tham mưu phòng, chống, khống chế dịch bệnh, bảo đảm an toàn, tăng trưởng đàn vật nuôi, đồng thời bảo đảm an toàn thực phẩm và sức khỏe cho người dân.

Chính vì vậy, việc cải thiện điều kiện thú y và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ Thú y cấp xã, phường, thị

trấn là việc làm hết sức cần thiết.

Cuốn sách Sổ tay cán bộ Thú y cơ sở do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Nông nghiệp xuất bản, là một tài liệu tham khảo hữu ích nhằm củng cố và nâng cao kiến thức chuyên môn, kỹ năng xử lý tình huống cho cán bộ Thú y ở cơ sở xã, phường, thị trấn. Nội dung cuốn sổ tay hướng dẫn về: các loại vắcxin và những điều cần biết 5

6

https://thuviensach.vn

khi sử dụng vắcxin; các loại kháng sinh và những điều cần chú ý khi sử dụng kháng sinh; chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp của vật nuôi.

Xin giới thiệu cuốn sách với bạn đọc.

CHÚ DẪN CỦA NHÀ XUẤT BẢN

Tháng 7 năm 2015

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

Cán bộ Thú y ở cơ sở là những người trực tiếp nắm tình hình chăm sóc, nuôi dưỡng, phát triển đàn gia súc, gia cầm ở địa phương, trực tiếp xử lý dịch bệnh và điều trị bệnh cho vật nuôi, vì vậy, họ chính là “cánh tay nối dài” giúp Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn thực hiện chức năng quản lý về công tác chăn nuôi, công tác thú y tại cơ sở theo quy định của Pháp lệnh Thú y. Cán bộ Thú y đóng vai trò hết sức quan trọng trong công tác tham mưu phòng, chống, khống chế dịch bệnh, bảo đảm an toàn, tăng trưởng đàn vật nuôi, đồng thời bảo đảm an toàn thực phẩm và sức khỏe cho người dân.

Chính vì vậy, việc cải thiện điều kiện thú y và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ Thú y cấp xã, phường, thị

trấn là việc làm hết sức cần thiết.

Cuốn sách Sổ tay cán bộ Thú y cơ sở do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Nông nghiệp xuất bản, là một tài liệu tham khảo hữu ích nhằm củng cố và nâng cao kiến thức chuyên môn, kỹ năng xử lý tình huống cho cán bộ Thú y ở cơ sở xã, phường, thị trấn. Nội dung cuốn sổ tay hướng dẫn về: các loại vắcxin và những điều cần biết 5

6

https://thuviensach.vn

và các cá nhân muốn bắt tay khởi nghiệp từ

chăn nuôi.

Tập thể tác giả trân trọng cảm ơn các đơn vị

có liên quan đã giúp đỡ để cuốn sách này được xuất bản. Tuy nhiên cuốn sách khó tránh khỏi LỜI NÓI ĐẦU

khiếm khuyết, mong bạn đọc góp ý để lần xuất bản sau được hoàn thiện hơn.

“Sổ tay cán bộ Thú y cơ sở” do các tác giả của TÁC GIẢ

Chi cục Thú y Hà Nội biên soạn. Các tác giả đều là

những bác sĩ thú y, cán bộ kỹ thuật đã có nhiều năm kinh nghiệm trong công tác phòng, chống và chữa bệnh cho gia súc, gia cầm trên địa bàn Hà Nội.

“Sổ tay cán bộ Thú y cơ sở” trình bày rõ ràng, súc tích về vắcxin và kháng sinh cũng như cách sử

dụng; ngoài ra, còn miêu tả các bệnh trên gia súc, gia cầm do virút (virus), vi khuẩn, ký sinh trùng, bệnh đường sinh sản, v.v. một cách ngắn gọn, dễ

nhận biết về triệu chứng lâm sàng, bệnh tích và phác đồ điều trị hiệu quả cho từng bệnh. Một số

bệnh mới nổi trong vài năm gần đây (như bệnh cúm gà - Avian Influenza) cũng được trình bày trong cuốn “Sổ tay’’ này, nhằm cung cấp những thông tin bổ ích và thiết thực cho các cán bộ Thú y ở cơ sở.

Tập thể tác giả xem đây là cuốn sách “gối đầu giường”, không những cho người làm công tác thú y mà còn cho cả cán bộ chăn nuôi ở cơ sở

7

8

https://thuviensach.vn

và các cá nhân muốn bắt tay khởi nghiệp từ

chăn nuôi.

Tập thể tác giả trân trọng cảm ơn các đơn vị

có liên quan đã giúp đỡ để cuốn sách này được xuất bản. Tuy nhiên cuốn sách khó tránh khỏi LỜI NÓI ĐẦU

khiếm khuyết, mong bạn đọc góp ý để lần xuất bản sau được hoàn thiện hơn.

“Sổ tay cán bộ Thú y cơ sở” do các tác giả của TÁC GIẢ

Chi cục Thú y Hà Nội biên soạn. Các tác giả đều là

những bác sĩ thú y, cán bộ kỹ thuật đã có nhiều năm kinh nghiệm trong công tác phòng, chống và chữa bệnh cho gia súc, gia cầm trên địa bàn Hà Nội.

“Sổ tay cán bộ Thú y cơ sở” trình bày rõ ràng, súc tích về vắcxin và kháng sinh cũng như cách sử

dụng; ngoài ra, còn miêu tả các bệnh trên gia súc, gia cầm do virút (virus), vi khuẩn, ký sinh trùng, bệnh đường sinh sản, v.v. một cách ngắn gọn, dễ

nhận biết về triệu chứng lâm sàng, bệnh tích và phác đồ điều trị hiệu quả cho từng bệnh. Một số

bệnh mới nổi trong vài năm gần đây (như bệnh cúm gà - Avian Influenza) cũng được trình bày trong cuốn “Sổ tay’’ này, nhằm cung cấp những thông tin bổ ích và thiết thực cho các cán bộ Thú y ở cơ sở.

Tập thể tác giả xem đây là cuốn sách “gối đầu giường”, không những cho người làm công tác thú y mà còn cho cả cán bộ chăn nuôi ở cơ sở

7

8

https://thuviensach.vn

3. Bảo quản

Nói chung, các loại vắcxin chế bằng virút phải bảo quản ở nhiệt độ thấp dưới 00C (từ -4oC đến -

25oC); vắcxin chế bằng vi khuẩn bảo quản ở nhiệt độ từ 2oC đến 15oC. Tuy nhiên, hiện nay có nhiều Phần I

loại vắcxin phải bảo quản ở nhiệt độ từ 0oC đến VẮCXIN

8oC (có ghi nhiệt độ bảo quản trên nhãn sản phẩm của từng loại vắcxin). Vắcxin phải được để ở nơi thoáng mát, tránh nóng, tránh ánh sáng mặt trời, I. NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

nhất là khi vận chuyển đi xa để bảo đảm an toàn KHI SỬ DỤNG VẮCXIN

và hiệu lực của vắcxin.

1. Khái niệm

4. Chú ý khi sử dụng

Vắcxin là loại thuốc vi sinh vật chế bằng vi

- Vắcxin phòng bệnh cho gia súc tuỳ từng loại khuẩn hoặc virút đã bị giết chết hay giảm độc (nhược có thể tiêm dưới da, tiêm bắp thịt hoặc nhỏ mắt, độc) dùng để phòng bệnh cho gia súc, gia cầm.

nhỏ mũi, v.v.. Nếu tiêm, nơi tiêm phải bảo đảm vô Khả năng phòng bệnh của gia súc, gia cầm trùng. Chỉ nên sử dụng vắcxin cho vật nuôi khi sau khi tiêm vắcxin gọi là miễn dịch.

chưa mắc bệnh.

- Hiệu quả của vắcxin phụ thuộc rất lớn vào 2. Tính chất

tình trạng sức khoẻ của con vật, cách bảo quản và Vắcxin có tính đặc hiệu, nghĩa là chế bằng vi sử dụng, do đó cần tuân thủ theo đúng hướng dẫn.

sinh vật nào thì có tác dụng miễn dịch (phòng

- Dụng cụ (bơm tiêm, kim, chai lọ) dùng tiêm bệnh) bệnh do vi sinh vật đó gây ra.

phòng phải được tiệt trùng bằng đun sôi trong 30

Tuỳ theo từng loại vắcxin mà sau khi tiêm phút và để thật nguội mới đem dùng. Không dùng phòng từ 3-21 ngày, gia súc, gia cầm đã có miễn hoá chất (cồn, thuốc đỏ, cồn lót) để sát trùng bơm dịch và thời gian miễn dịch kéo dài từ 3 tháng đến tiêm và kim tiêm khi tiêm phòng.

2 năm. Một vắcxin đạt tiêu chuẩn phải bảo đảm

- Tuyệt đối không được mở nút chai vắcxin, mà hai đặc tính: hiệu lực (miễn dịch) và an toàn.

phải rút bằng kim tiêm vô trùng cắm qua nút cao su.

9

10

https://thuviensach.vn

3. Bảo quản

Nói chung, các loại vắcxin chế bằng virút phải bảo quản ở nhiệt độ thấp dưới 00C (từ -4oC đến -

25oC); vắcxin chế bằng vi khuẩn bảo quản ở nhiệt độ từ 2oC đến 15oC. Tuy nhiên, hiện nay có nhiều Phần I

loại vắcxin phải bảo quản ở nhiệt độ từ 0oC đến VẮCXIN

8oC (có ghi nhiệt độ bảo quản trên nhãn sản phẩm của từng loại vắcxin). Vắcxin phải được để ở nơi thoáng mát, tránh nóng, tránh ánh sáng mặt trời, I. NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

nhất là khi vận chuyển đi xa để bảo đảm an toàn KHI SỬ DỤNG VẮCXIN

và hiệu lực của vắcxin.

1. Khái niệm

4. Chú ý khi sử dụng

Vắcxin là loại thuốc vi sinh vật chế bằng vi

- Vắcxin phòng bệnh cho gia súc tuỳ từng loại khuẩn hoặc virút đã bị giết chết hay giảm độc (nhược có thể tiêm dưới da, tiêm bắp thịt hoặc nhỏ mắt, độc) dùng để phòng bệnh cho gia súc, gia cầm.

nhỏ mũi, v.v.. Nếu tiêm, nơi tiêm phải bảo đảm vô Khả năng phòng bệnh của gia súc, gia cầm trùng. Chỉ nên sử dụng vắcxin cho vật nuôi khi sau khi tiêm vắcxin gọi là miễn dịch.

chưa mắc bệnh.

- Hiệu quả của vắcxin phụ thuộc rất lớn vào 2. Tính chất

tình trạng sức khoẻ của con vật, cách bảo quản và Vắcxin có tính đặc hiệu, nghĩa là chế bằng vi sử dụng, do đó cần tuân thủ theo đúng hướng dẫn.

sinh vật nào thì có tác dụng miễn dịch (phòng

- Dụng cụ (bơm tiêm, kim, chai lọ) dùng tiêm bệnh) bệnh do vi sinh vật đó gây ra.

phòng phải được tiệt trùng bằng đun sôi trong 30

Tuỳ theo từng loại vắcxin mà sau khi tiêm phút và để thật nguội mới đem dùng. Không dùng phòng từ 3-21 ngày, gia súc, gia cầm đã có miễn hoá chất (cồn, thuốc đỏ, cồn lót) để sát trùng bơm dịch và thời gian miễn dịch kéo dài từ 3 tháng đến tiêm và kim tiêm khi tiêm phòng.

2 năm. Một vắcxin đạt tiêu chuẩn phải bảo đảm

- Tuyệt đối không được mở nút chai vắcxin, mà hai đặc tính: hiệu lực (miễn dịch) và an toàn.

phải rút bằng kim tiêm vô trùng cắm qua nút cao su.

9

10

https://thuviensach.vn

- Có thể tiêm phòng đồng thời cho gia súc hai, hiện một số trường hợp vật nuôi phản ứng với ba loại vắcxin, nhưng tuyệt đối không được trộn vắcxin hoặc sốc phản vệ. Cách xử lý: đưa vật nuôi các loại vắcxin với nhau. Chú ý dùng mỗi loại một vào nơi thoáng, mát (mùa hè), ấm áp (mùa đông), bơm tiêm riêng và tiêm từng mũi ở các vị trí khác dùng các loại thuốc trợ lực, trợ tim tiêm ngay cho nhau trên cơ thể gia súc; trừ trường hợp các vật nuôi; hoặc để nghỉ ngơi, có thể vật nuôi sẽ tự

vắcxin đa giá (như vắcxin tụ dấu - phòng bệnh tụ

khỏi sau vài giờ.

huyết trùng và đóng dấu) đã được cấp phép sản

- Không dùng các chất sát trùng diệt khuẩn, xuất, lưu hành thì tuân theo chỉ dẫn tiêm được kháng sinh cho vật nuôi trong vòng 48 giờ trước ghi trên nhãn chai, lọ vắcxin.

và 24 giờ sau khi dùng vắcxin.

- Loại bỏ những chai vắcxin không đủ phẩm chất như hở nút, rạn nứt, có nấm mốc, mùi hôi II. MỘT SỐ LOẠI VẮCXIN THƯỜNG DÙNG

thối, có vật lạ, quá hạn dùng, không có nhãn.

- Khi sử dụng vắcxin nên dùng chai nào hết 1. Vắcxin phòng bệnh dại - Rabisin chai đó. Không dùng vắcxin trong chai thừa hôm Vắcxin phòng bệnh dại Rabisin là loại vắcxin trước để tiêm phòng; nếu thừa phải đem chôn dại cố định vô hoạt phòng chống bệnh dại cho tất hoặc đốt (nhất là đối với vắcxin nhiệt thán).

cả các loài gia súc như chó, mèo, bò, ngựa... và thú Không được san, chiết vắcxin từ chai, lọ này sang hoang dã.

các chai, lọ khác để tiêm.

Vắcxin Rabisin của hãng Merial (Pháp), do Xí

- Lắc kỹ chai vắcxin trước khi dùng để thuốc nghiệp thuốc Thú y Trung ương san chia liều lượng, được trộn đều.

đóng gói; hiện được dùng rộng rãi trên toàn quốc.

- Nói chung, vắcxin thường dùng để tiêm phòng a) Sử dụng:

trước mùa phát bệnh, nhưng khi có ổ dịch thì dùng vắcxin bao vây hoặc tiêm thẳng vào gia súc Lắc kỹ trước khi sử dụng. Tiêm dưới da hoặc trong ổ dịch (trừ vắcxin phòng bệnh lở mồm long tiêm bắp.

móng) để có miễn dịch nhanh chóng và dập tắt b) Liều dùng:

dịch, hạn chế thiệt hại.

- Khi tiêm phòng bệnh cho gia súc, gia cầm, Một liều bằng 1ml theo lịch tiêm mỗi năm sau khi tiêm từ nửa giờ đến vài ba giờ có thể xuất một lần:

11

12

https://thuviensach.vn

- Có thể tiêm phòng đồng thời cho gia súc hai, hiện một số trường hợp vật nuôi phản ứng với ba loại vắcxin, nhưng tuyệt đối không được trộn vắcxin hoặc sốc phản vệ. Cách xử lý: đưa vật nuôi các loại vắcxin với nhau. Chú ý dùng mỗi loại một vào nơi thoáng, mát (mùa hè), ấm áp (mùa đông), bơm tiêm riêng và tiêm từng mũi ở các vị trí khác dùng các loại thuốc trợ lực, trợ tim tiêm ngay cho nhau trên cơ thể gia súc; trừ trường hợp các vật nuôi; hoặc để nghỉ ngơi, có thể vật nuôi sẽ tự

vắcxin đa giá (như vắcxin tụ dấu - phòng bệnh tụ

khỏi sau vài giờ.

huyết trùng và đóng dấu) đã được cấp phép sản

- Không dùng các chất sát trùng diệt khuẩn, xuất, lưu hành thì tuân theo chỉ dẫn tiêm được kháng sinh cho vật nuôi trong vòng 48 giờ trước ghi trên nhãn chai, lọ vắcxin.

và 24 giờ sau khi dùng vắcxin.

- Loại bỏ những chai vắcxin không đủ phẩm chất như hở nút, rạn nứt, có nấm mốc, mùi hôi II. MỘT SỐ LOẠI VẮCXIN THƯỜNG DÙNG

thối, có vật lạ, quá hạn dùng, không có nhãn.

- Khi sử dụng vắcxin nên dùng chai nào hết 1. Vắcxin phòng bệnh dại - Rabisin chai đó. Không dùng vắcxin trong chai thừa hôm Vắcxin phòng bệnh dại Rabisin là loại vắcxin trước để tiêm phòng; nếu thừa phải đem chôn dại cố định vô hoạt phòng chống bệnh dại cho tất hoặc đốt (nhất là đối với vắcxin nhiệt thán).

cả các loài gia súc như chó, mèo, bò, ngựa... và thú Không được san, chiết vắcxin từ chai, lọ này sang hoang dã.

các chai, lọ khác để tiêm.

Vắcxin Rabisin của hãng Merial (Pháp), do Xí

- Lắc kỹ chai vắcxin trước khi dùng để thuốc nghiệp thuốc Thú y Trung ương san chia liều lượng, được trộn đều.

đóng gói; hiện được dùng rộng rãi trên toàn quốc.

- Nói chung, vắcxin thường dùng để tiêm phòng a) Sử dụng:

trước mùa phát bệnh, nhưng khi có ổ dịch thì dùng vắcxin bao vây hoặc tiêm thẳng vào gia súc Lắc kỹ trước khi sử dụng. Tiêm dưới da hoặc trong ổ dịch (trừ vắcxin phòng bệnh lở mồm long tiêm bắp.

móng) để có miễn dịch nhanh chóng và dập tắt b) Liều dùng:

dịch, hạn chế thiệt hại.

- Khi tiêm phòng bệnh cho gia súc, gia cầm, Một liều bằng 1ml theo lịch tiêm mỗi năm sau khi tiêm từ nửa giờ đến vài ba giờ có thể xuất một lần:

11

12

https://thuviensach.vn

- Thú ăn thịt (chó, mèo...) được sinh ra từ con nhanh và bền vững. Vắcxin ở dạng đông khô, mẹ chưa được tiêm phòng vắcxin dại phải tiêm từ

đựng trong lọ có chân không.

4 tuần tuổi với một liều = 1ml. Thú nuôi được sinh ra từ con mẹ đã được tiêm phòng dại thì tiêm từ 8

a) Sử dụng:

tuần tuổi với một liều = 1ml.

Vắcxin dùng tiêm bắp thịt để gây miễn dịch

- Thú ăn cỏ (trâu, bò, ngựa...) được sinh ra từ

chủ động phòng bệnh dịch tả lợn. Sau khi tiêm 7

con mẹ chưa được tiêm phòng dại phải tiêm từ 4

ngày, lợn có miễn dịch và miễn dịch kéo dài 1

tháng tuổi với một liều = 1ml, nếu được sinh ra từ

năm. Lợn mẹ có thai được tiêm vắcxin có thể

con mẹ đã được tiêm phòng dại thì tiêm từ 9 tháng truyền được miễn dịch cho lợn con qua sữa đầu; tuổi với một liều = 1ml.

vắcxin có thể tiêm cho lợn con 2 tuần tuổi. Vắcxin

- Chỉ tiêm cho gia súc hoàn toàn khoẻ mạnh; trước khi tiêm được pha với nước cất hoặc nước trong khi tiêm phòng phải sử dụng dụng cụ vô sinh lý vô trùng.

trùng, không có vết chất sát trùng.

Sau khi tiêm vắcxin cần cho gia súc nghỉ ngơi.

b) Liều dùng:

Vắcxin an toàn đối với gia súc mang thai. Thao tác Pha theo số liều quy định ở nhãn lọ vắcxin với tiêm cần nhẹ nhàng, tránh ảnh hưởng đến thai.

dung tích mỗi liều là 1ml.

Trong một số rất ít trường hợp sự tiêm chủng c) Bảo quản và hạn dùng:

có thể gây ra tình trạng quá mẫn. Khi đó cần điều trị triệu chứng.

Vắcxin dạng đông khô giữ ở nhiệt độ 5oC đến 10oC, hạn dùng 1 năm. Vắcxin đã pha phải được c) Bảo quản:

giữ lạnh, dùng hết trong vòng 2-3 giờ.

Giữ ở nhiệt độ từ 2 oC đến 8oC, không được làm Quy cách sản phẩm: Đóng lọ, loại 10, 20 hoặc đông lạnh.

25 liều tùy theo nhà sản xuất.

2. Vắcxin dịch tả lợn

3. Vắcxin tụ dấu lợn

Vắcxin được chế tạo từ virút dịch tả lợn chủng Trước đây, ở nước ta thường sử dụng vắcxin C được làm nhược độc qua thỏ; vắcxin an toàn kép (còn gọi là nhị giá) kết hợp hai vi khuẩn đóng tuyệt đối cho lợn ở các lứa tuổi, gây miễn dịch dấu lợn và tụ huyết trùng lợn đã làm vô hoạt.

13

14

https://thuviensach.vn

- Thú ăn thịt (chó, mèo...) được sinh ra từ con nhanh và bền vững. Vắcxin ở dạng đông khô, mẹ chưa được tiêm phòng vắcxin dại phải tiêm từ

đựng trong lọ có chân không.

4 tuần tuổi với một liều = 1ml. Thú nuôi được sinh ra từ con mẹ đã được tiêm phòng dại thì tiêm từ 8

a) Sử dụng:

tuần tuổi với một liều = 1ml.

Vắcxin dùng tiêm bắp thịt để gây miễn dịch

- Thú ăn cỏ (trâu, bò, ngựa...) được sinh ra từ

chủ động phòng bệnh dịch tả lợn. Sau khi tiêm 7

con mẹ chưa được tiêm phòng dại phải tiêm từ 4

ngày, lợn có miễn dịch và miễn dịch kéo dài 1

tháng tuổi với một liều = 1ml, nếu được sinh ra từ

năm. Lợn mẹ có thai được tiêm vắcxin có thể

con mẹ đã được tiêm phòng dại thì tiêm từ 9 tháng truyền được miễn dịch cho lợn con qua sữa đầu; tuổi với một liều = 1ml.

vắcxin có thể tiêm cho lợn con 2 tuần tuổi. Vắcxin

- Chỉ tiêm cho gia súc hoàn toàn khoẻ mạnh; trước khi tiêm được pha với nước cất hoặc nước trong khi tiêm phòng phải sử dụng dụng cụ vô sinh lý vô trùng.

trùng, không có vết chất sát trùng.

Sau khi tiêm vắcxin cần cho gia súc nghỉ ngơi.

b) Liều dùng:

Vắcxin an toàn đối với gia súc mang thai. Thao tác Pha theo số liều quy định ở nhãn lọ vắcxin với tiêm cần nhẹ nhàng, tránh ảnh hưởng đến thai.

dung tích mỗi liều là 1ml.

Trong một số rất ít trường hợp sự tiêm chủng c) Bảo quản và hạn dùng:

có thể gây ra tình trạng quá mẫn. Khi đó cần điều trị triệu chứng.

Vắcxin dạng đông khô giữ ở nhiệt độ 5oC đến 10oC, hạn dùng 1 năm. Vắcxin đã pha phải được c) Bảo quản:

giữ lạnh, dùng hết trong vòng 2-3 giờ.

Giữ ở nhiệt độ từ 2 oC đến 8oC, không được làm Quy cách sản phẩm: Đóng lọ, loại 10, 20 hoặc đông lạnh.

25 liều tùy theo nhà sản xuất.

2. Vắcxin dịch tả lợn

3. Vắcxin tụ dấu lợn

Vắcxin được chế tạo từ virút dịch tả lợn chủng Trước đây, ở nước ta thường sử dụng vắcxin C được làm nhược độc qua thỏ; vắcxin an toàn kép (còn gọi là nhị giá) kết hợp hai vi khuẩn đóng tuyệt đối cho lợn ở các lứa tuổi, gây miễn dịch dấu lợn và tụ huyết trùng lợn đã làm vô hoạt.

13

14

https://thuviensach.vn

Vắcxin dưới dạng lỏng, bổ trợ phèn nhôm, do vậy Merthiolate và đánh giá tiêu chuẩn chất lượng có những hạn chế nhất định trong quá trình bảo kiểm nghiệm bằng phương pháp thử thách cường quản và sử dụng.

độc, bảo đảm chất lượng, hiệu lực cao, an toàn.

Hiện nay, vắcxin kép tụ dấu lợn dạng đông Vắcxin có chứa sáu chủng kháng nguyên: khô được dùng rộng rãi hơn. Cũng kết hợp hai vi L. pomona; L. canicola, L. mitis, L. icterohaemorrhagiae; khuẩn nói trên nhưng vắcxin dùng các chủng đã L. bataviae và L. gryppotyphosa. Đây là những làm nhược độc nên cho đáp ứng miễn dịch nhanh, chủng phổ biến trong các ổ dịch ở nước ta. Vắcxin khả năng kháng bệnh mạnh và kéo dài.

có thể được sản xuất với các chủng đặc hiệu đáp ứng yêu cầu sử dụng của khách hàng.

a) Sử dụng:

Dùng tiêm bắp hoặc tiêm dưới da sau gốc tai.

a) Sử dụng:

Tiêm cho lợn nái, đực giống. Sau khi tiêm vắcxin Vắcxin dùng tiêm để phòng bệnh xoắn trùng từ 7-14 ngày, lợn sẽ có miễn dịch với cả hai bệnh.

(Leptospirosis) ứng với các chủng (type) có trong thành phần của vắcxin. Biết các chủng Leptospira b) Liều dùng:

lưu hành gây bệnh trong khu vực dùng vắcxin là điều Tiêm 1ml/1 con lợn. Sau 05 tháng tiêm nhắc cần thiết để nâng cao hiệu quả chống bệnh dịch này.

lại một lần.

Vắcxin gây miễn dịch tốt và kéo dài khoảng 6 tháng.

c) Bảo quản và hạn dùng:

Bảo quản theo chỉ dẫn trên nhãn sản phẩm.

b) Liều dùng:

Quy cách sản phẩm: chai/lọ 4,5ml, chứa 10

Lợn tiêm 3-5ml, tiêm lần 2 cách lần 1 từ 1-2 tuần.

hoặc 20 liều.

Trâu, bò tiêm 5ml, tiêm lần 2 cách lần 1 từ 1-2 tuần.

4. Vắcxin Leptospira

Vắcxin ở dạng nước, được chế tạo từ canh c) Bảo quản và hạn dùng:

trùng vi khuẩn Leptospira phân lập từ các địa Giữ ở nhiệt độ 5 oC đến 10oC trong thời gian 1 năm.

phương trong nước và đã chọn lọc chủng có tính Quy cách sản phẩm: Đóng trong chai/lọ thủy miễn kháng tốt. Vi khuẩn được vô hoạt bằng tinh màu, 50ml và 100 ml.

15

16

https://thuviensach.vn

Vắcxin dưới dạng lỏng, bổ trợ phèn nhôm, do vậy Merthiolate và đánh giá tiêu chuẩn chất lượng có những hạn chế nhất định trong quá trình bảo kiểm nghiệm bằng phương pháp thử thách cường quản và sử dụng.

độc, bảo đảm chất lượng, hiệu lực cao, an toàn.

Hiện nay, vắcxin kép tụ dấu lợn dạng đông Vắcxin có chứa sáu chủng kháng nguyên: khô được dùng rộng rãi hơn. Cũng kết hợp hai vi L. pomona; L. canicola, L. mitis, L. icterohaemorrhagiae; khuẩn nói trên nhưng vắcxin dùng các chủng đã L. bataviae và L. gryppotyphosa. Đây là những làm nhược độc nên cho đáp ứng miễn dịch nhanh, chủng phổ biến trong các ổ dịch ở nước ta. Vắcxin khả năng kháng bệnh mạnh và kéo dài.

có thể được sản xuất với các chủng đặc hiệu đáp ứng yêu cầu sử dụng của khách hàng.

a) Sử dụng:

Dùng tiêm bắp hoặc tiêm dưới da sau gốc tai.

a) Sử dụng:

Tiêm cho lợn nái, đực giống. Sau khi tiêm vắcxin Vắcxin dùng tiêm để phòng bệnh xoắn trùng từ 7-14 ngày, lợn sẽ có miễn dịch với cả hai bệnh.

(Leptospirosis) ứng với các chủng (type) có trong thành phần của vắcxin. Biết các chủng Leptospira b) Liều dùng:

lưu hành gây bệnh trong khu vực dùng vắcxin là điều Tiêm 1ml/1 con lợn. Sau 05 tháng tiêm nhắc cần thiết để nâng cao hiệu quả chống bệnh dịch này.

lại một lần.

Vắcxin gây miễn dịch tốt và kéo dài khoảng 6 tháng.

c) Bảo quản và hạn dùng:

Bảo quản theo chỉ dẫn trên nhãn sản phẩm.

b) Liều dùng:

Quy cách sản phẩm: chai/lọ 4,5ml, chứa 10

Lợn tiêm 3-5ml, tiêm lần 2 cách lần 1 từ 1-2 tuần.

hoặc 20 liều.

Trâu, bò tiêm 5ml, tiêm lần 2 cách lần 1 từ 1-2 tuần.

4. Vắcxin Leptospira

Vắcxin ở dạng nước, được chế tạo từ canh c) Bảo quản và hạn dùng:

trùng vi khuẩn Leptospira phân lập từ các địa Giữ ở nhiệt độ 5 oC đến 10oC trong thời gian 1 năm.

phương trong nước và đã chọn lọc chủng có tính Quy cách sản phẩm: Đóng trong chai/lọ thủy miễn kháng tốt. Vi khuẩn được vô hoạt bằng tinh màu, 50ml và 100 ml.

15

16

https://thuviensach.vn

5. Vắcxin phó thương hàn lợn Formaldehyd. Vắcxin có chất bổ trợ keo phèn Vắcxin ở dạng nước chế tạo từ toàn bộ canh (hydroxide aluminium) làm tăng và kéo dài sức trùng của vi khuẩn phó thương hàn lợn kháng miễn dịch hơn.

nguyên type O, H được vô hoạt bằng Formaldehyd, a) Sử dụng:

có chất bổ trợ là keo phèn (hydroxide aluminium) để

làm tăng tính miễn kháng của vắcxin.

Tiêm dưới da.

Sau khi tiêm 14-21 ngày, vật nuôi có miễn a) Sử dụng:

dịch kéo dài 6 tháng.

Sử dụng vắcxin tiêm dưới da để phòng bệnh Chỗ tiêm có thể có phản ứng cục bộ hơi sưng phó thương hàn lợn. Vắcxin phải tiêm hai lần, nóng nhưng sẽ tự hết sau 30-40 giờ, không phải cách nhau 1 hoặc 2 tuần. Ở những nơi mới có dịch can thiệp.

phó thương hàn, có thể tiêm vắcxin 2-3 lần cho lợn Không dùng cho trâu, bò sắp hoặc mới đẻ, mẹ ở thời kỳ đầu có thai để phòng bệnh cho lợn trâu, bò quá gầy yếu, đang ốm.

con ngay sau khi sinh qua sữa mẹ.

Không tiêm vắcxin cho lợn đang ốm, lợn sắp đẻ.

b) Liều dùng:

b) Liều dùng:

Tiêm 2-3 ml.

Lợn con 20 ngày tuổi tiêm 3-4ml. Lợn đã cai c) Bảo quản và hạn dùng:

sữa tiêm 5ml. Liều tiêm lần 2 như lần 1.

Giữ ở nhiệt độ từ 2 oC đến 10oC trong vòng 1 năm.

c) Bảo quản và hạn dùng:

Đóng trong lọ thủy tinh màu 30ml, 50ml, 100 ml.

Giữ ở nhiệt độ từ 2 oC đến 10oC, hạn dùng 18 tháng.

* Vắcxin tụ huyết trùng trâu, bò P52

Quy cách sản phẩm: Loại 50ml, 100ml lọ thủy Vắcxin được chế tạo từ vi khuẩn tụ huyết trùng tinh màu.

trâu, bò chủng P52 là loại vắcxin vô hoạt, an toàn, có hiệu lực miễn dịch tốt và kéo dài 9 tháng.

6. Vắcxin tụ huyết trùng trâu, bò

- Sử dụng: Lắc kỹ trước khi dùng.

Vắcxin được chế tạo từ canh trùng của nhiều

- Liều dùng: Tiêm dưới da: Bê, nghé từ 6 tháng chủng vi trùng tụ huyết trùng được vô hoạt bằng đến 1 năm tuổi với liều lượng 1,5ml/con.

17

18

https://thuviensach.vn

5. Vắcxin phó thương hàn lợn Formaldehyd. Vắcxin có chất bổ trợ keo phèn Vắcxin ở dạng nước chế tạo từ toàn bộ canh (hydroxide aluminium) làm tăng và kéo dài sức trùng của vi khuẩn phó thương hàn lợn kháng miễn dịch hơn.

nguyên type O, H được vô hoạt bằng Formaldehyd, a) Sử dụng:

có chất bổ trợ là keo phèn (hydroxide aluminium) để

làm tăng tính miễn kháng của vắcxin.

Tiêm dưới da.

Sau khi tiêm 14-21 ngày, vật nuôi có miễn a) Sử dụng:

dịch kéo dài 6 tháng.

Sử dụng vắcxin tiêm dưới da để phòng bệnh Chỗ tiêm có thể có phản ứng cục bộ hơi sưng phó thương hàn lợn. Vắcxin phải tiêm hai lần, nóng nhưng sẽ tự hết sau 30-40 giờ, không phải cách nhau 1 hoặc 2 tuần. Ở những nơi mới có dịch can thiệp.

phó thương hàn, có thể tiêm vắcxin 2-3 lần cho lợn Không dùng cho trâu, bò sắp hoặc mới đẻ, mẹ ở thời kỳ đầu có thai để phòng bệnh cho lợn trâu, bò quá gầy yếu, đang ốm.

con ngay sau khi sinh qua sữa mẹ.

Không tiêm vắcxin cho lợn đang ốm, lợn sắp đẻ.

b) Liều dùng:

b) Liều dùng:

Tiêm 2-3 ml.

Lợn con 20 ngày tuổi tiêm 3-4ml. Lợn đã cai c) Bảo quản và hạn dùng:

sữa tiêm 5ml. Liều tiêm lần 2 như lần 1.

Giữ ở nhiệt độ từ 2 oC đến 10oC trong vòng 1 năm.

c) Bảo quản và hạn dùng:

Đóng trong lọ thủy tinh màu 30ml, 50ml, 100 ml.

Giữ ở nhiệt độ từ 2 oC đến 10oC, hạn dùng 18 tháng.

* Vắcxin tụ huyết trùng trâu, bò P52

Quy cách sản phẩm: Loại 50ml, 100ml lọ thủy Vắcxin được chế tạo từ vi khuẩn tụ huyết trùng tinh màu.

trâu, bò chủng P52 là loại vắcxin vô hoạt, an toàn, có hiệu lực miễn dịch tốt và kéo dài 9 tháng.

6. Vắcxin tụ huyết trùng trâu, bò

- Sử dụng: Lắc kỹ trước khi dùng.

Vắcxin được chế tạo từ canh trùng của nhiều

- Liều dùng: Tiêm dưới da: Bê, nghé từ 6 tháng chủng vi trùng tụ huyết trùng được vô hoạt bằng đến 1 năm tuổi với liều lượng 1,5ml/con.

17

18

https://thuviensach.vn

Trâu, bò từ 1 năm tuổi trở lên với liều lượng Chương trình tiêm phòng vắcxin:

2ml/con.

Bò và trâu

Cừu, dê và lợn

- Bảo quản và hạn dùng: Bảo quản ở nhiệt độ

Có kháng thể Bắt đầu từ

Bắt đầu từ

từ 4 oC đến 8oC. Thời hạn bảo quản 9 tháng.

mẹ truyền

3-4 tháng tuổi 3-4 tháng tuổi

Quy cách sản phẩm: Đóng chai 10ml, 20ml, 50ml.

Tiêm lần đầu

Không có

Bắt đầu từ 2-3 Bắt đầu từ 2-3

kháng thể mẹ

7. Vắcxin lở mồm long móng gia súc tuần tuổi

tuần tuổi

truyền

Vắcxin có chứa kháng nguyên virút bệnh lở

Tiêm nhắc lại

4-6 tuần sau khi tiêm lần đầu

mồm long móng (trên nhãn, bao bì đóng gói sẽ ghi lần 1

cụ thể các type được sử dụng trong vắcxin) vô hoạt Tiêm nhắc lại

4-6 tuần sau khi tiêm nhắc lại lần 1

lần 2

và đậm đặc, được nhũ hoá hai lần trong dầu khoáng Tiêm phòng nhắc

để bảo đảm có bảo hộ sớm và kéo dài. Vắcxin chỉ

Hằng năm

lại định kỳ

định dùng để tạo miễn dịch chủ động cho gia súc guốc chẵn, đặc biệt là bò, trâu, cừu, dê và lợn.

b) Liều lượng:

Theo hướng dẫn cụ thể của nhà sản xuất được a) Sử dụng:

ghi trên nhãn hoặc bao bì đóng gói.

Lắc lọ vắcxin thật kỹ trước khi sử dụng để

chất bổ trợ tan đều nhằm khôi phục lại đặc điểm c) Bảo quản và hạn dùng:

lý học và khả năng tạo miễn dịch của chất bổ trợ

Điều kiện bảo quản đúng yêu cầu đối với vắcxin nhũ dầu kép. Chú ý là trong quá trình bảo quản, là yếu tố quan trọng để vắcxin có hiệu quả. Vắcxin chất bổ trợ dầu có thể bị ngưng tụ lại, song hiện phải được bảo quản ở nhiệt độ từ -2oC đến -8oC.

Nhiệt độ trên +8oC gây ảnh hưởng bất lợi đến khả

tượng này không ảnh hưởng tới chất lượng của năng tạo miễn dịch của vắcxin. Vắcxin bị đông đá vắcxin. Tiêm vắcxin vào trong cơ hoặc dưới da phải loại bỏ.

phía bên cổ hoặc đùi. Khi rút kim ra, cần xoa nhẹ

Khi được bảo quản hoặc vận chuyển trong vào vị trí tiêm và vùng xung quanh để vắcxin điều kiện đúng yêu cầu, vắcxin có hiệu lực trong phân bổ đều.

vòng 12 tháng.

19

20

https://thuviensach.vn

Trâu, bò từ 1 năm tuổi trở lên với liều lượng Chương trình tiêm phòng vắcxin:

2ml/con.

Bò và trâu

Cừu, dê và lợn

- Bảo quản và hạn dùng: Bảo quản ở nhiệt độ

Có kháng thể Bắt đầu từ

Bắt đầu từ

từ 4 oC đến 8oC. Thời hạn bảo quản 9 tháng.

mẹ truyền

3-4 tháng tuổi 3-4 tháng tuổi

Quy cách sản phẩm: Đóng chai 10ml, 20ml, 50ml.

Tiêm lần đầu

Không có

Bắt đầu từ 2-3 Bắt đầu từ 2-3

kháng thể mẹ

7. Vắcxin lở mồm long móng gia súc tuần tuổi

tuần tuổi

truyền

Vắcxin có chứa kháng nguyên virút bệnh lở

Tiêm nhắc lại

4-6 tuần sau khi tiêm lần đầu

mồm long móng (trên nhãn, bao bì đóng gói sẽ ghi lần 1

cụ thể các type được sử dụng trong vắcxin) vô hoạt Tiêm nhắc lại

4-6 tuần sau khi tiêm nhắc lại lần 1

lần 2

và đậm đặc, được nhũ hoá hai lần trong dầu khoáng Tiêm phòng nhắc

để bảo đảm có bảo hộ sớm và kéo dài. Vắcxin chỉ

Hằng năm

lại định kỳ

định dùng để tạo miễn dịch chủ động cho gia súc guốc chẵn, đặc biệt là bò, trâu, cừu, dê và lợn.

b) Liều lượng:

Theo hướng dẫn cụ thể của nhà sản xuất được a) Sử dụng:

ghi trên nhãn hoặc bao bì đóng gói.

Lắc lọ vắcxin thật kỹ trước khi sử dụng để

chất bổ trợ tan đều nhằm khôi phục lại đặc điểm c) Bảo quản và hạn dùng:

lý học và khả năng tạo miễn dịch của chất bổ trợ

Điều kiện bảo quản đúng yêu cầu đối với vắcxin nhũ dầu kép. Chú ý là trong quá trình bảo quản, là yếu tố quan trọng để vắcxin có hiệu quả. Vắcxin chất bổ trợ dầu có thể bị ngưng tụ lại, song hiện phải được bảo quản ở nhiệt độ từ -2oC đến -8oC.

Nhiệt độ trên +8oC gây ảnh hưởng bất lợi đến khả

tượng này không ảnh hưởng tới chất lượng của năng tạo miễn dịch của vắcxin. Vắcxin bị đông đá vắcxin. Tiêm vắcxin vào trong cơ hoặc dưới da phải loại bỏ.

phía bên cổ hoặc đùi. Khi rút kim ra, cần xoa nhẹ

Khi được bảo quản hoặc vận chuyển trong vào vị trí tiêm và vùng xung quanh để vắcxin điều kiện đúng yêu cầu, vắcxin có hiệu lực trong phân bổ đều.

vòng 12 tháng.

19

20

https://thuviensach.vn

d) Phản ứng phụ: đến quá trình tạo miễn dịch của gia súc làm cho Vắcxin đã được vô hoạt hoàn toàn nên không vắcxin tốt trở nên không có hiệu lực.

gây bất cứ phản ứng bất lợi nào. Trong thực tế,

- Mặc dù rất hiếm nhưng đã có trường hợp thân nhiệt gia súc sau khi tiêm không thay đổi.

gia súc bị phản ứng quá mẫn sau khi tiêm Có thể vị trí tiêm hơi sưng một chút ở một số gia vắcxin. Những trường hợp này có thể xử lý bằng súc nhưng chỉ sau vài ngày là tự hết.

cách tiêm các loại thuốc kháng Histamin thông thường. Đây là hiện tượng xuất hiện đơn lẻ trong đ) Các vấn đề quan trọng cần chú ý: khi hàng ngàn con gia súc khác cũng được tiêm

- Chất lượng vắcxin phải được kiểm tra chặt một lô vắcxin và tiêm cùng thời điểm có biểu hiện chẽ, tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt trước bình thường. Hơn nữa, phản ứng như vậy không khi xuất kho.

phải chỉ do vắcxin gây nên mà theo quan sát cho

- Cũng như tất cả các loại vắcxin khác, chú ý thấy phản ứng trong nhiều trường hợp khi tiêm không để xảy ra sơ suất trong khi bảo quản vắcxin.

protein hoặc thành phần của protein hoặc chất

- Tiêm không đủ liều, tiêm không đúng kỹ

gây dị ứng.

thuật, tiêm vắcxin khi dịch đang xảy ra hoặc để

8. Vắcxin Newcastle

gia súc mới tiêm chưa được miễn dịch tiếp xúc với gia súc đang bị dịch... có thể dẫn đến vô hiệu hoá Vắcxin nhược độc dạng đông khô, an toàn và có vắcxin ngay cả khi vắcxin có chất lượng tốt.

hiệu lực. Sau khi tiêm 7 ngày, vật nuôi có miễn dịch,

- Có hàng loạt điều kiện ảnh hưởng đến sự đáp sau 14 ngày miễn dịch chắc chắn kéo dài 1 năm.

ứng miễn dịch bình thường ở gia súc, làm tăng yếu a) Sử dụng:

tố stress1 ở gia súc đã được tiêm phòng, dẫn đến đáp ứng miễn dịch không đạt được mức tối đa.

Tiêm cho gà trên 2 tháng tuổi.

- Quản lý kỹ thuật lỏng kẻo, gia súc mắc bệnh Vắcxin pha với nước cất hoặc nước sinh lý vô ký sinh trùng, nhiễm độc tố..., cũng ảnh hưởng trùng.

b) Liều dùng:

_______________

Tiêm cho mỗi gà với liều lượng 0,1 - 0,2 ml dung 1. Stress được hiểu là trạng thái tâm, sinh lý của động vật phản ứng với các tác động bất lợi của môi trường.

dịch, pha theo số liều đủ ghi trên nhãn ống thuốc.

21

22

https://thuviensach.vn

d) Phản ứng phụ: đến quá trình tạo miễn dịch của gia súc làm cho Vắcxin đã được vô hoạt hoàn toàn nên không vắcxin tốt trở nên không có hiệu lực.

gây bất cứ phản ứng bất lợi nào. Trong thực tế,

- Mặc dù rất hiếm nhưng đã có trường hợp thân nhiệt gia súc sau khi tiêm không thay đổi.

gia súc bị phản ứng quá mẫn sau khi tiêm Có thể vị trí tiêm hơi sưng một chút ở một số gia vắcxin. Những trường hợp này có thể xử lý bằng súc nhưng chỉ sau vài ngày là tự hết.

cách tiêm các loại thuốc kháng Histamin thông thường. Đây là hiện tượng xuất hiện đơn lẻ trong đ) Các vấn đề quan trọng cần chú ý: khi hàng ngàn con gia súc khác cũng được tiêm

- Chất lượng vắcxin phải được kiểm tra chặt một lô vắcxin và tiêm cùng thời điểm có biểu hiện chẽ, tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt trước bình thường. Hơn nữa, phản ứng như vậy không khi xuất kho.

phải chỉ do vắcxin gây nên mà theo quan sát cho

- Cũng như tất cả các loại vắcxin khác, chú ý thấy phản ứng trong nhiều trường hợp khi tiêm không để xảy ra sơ suất trong khi bảo quản vắcxin.

protein hoặc thành phần của protein hoặc chất

- Tiêm không đủ liều, tiêm không đúng kỹ

gây dị ứng.

thuật, tiêm vắcxin khi dịch đang xảy ra hoặc để

8. Vắcxin Newcastle

gia súc mới tiêm chưa được miễn dịch tiếp xúc với gia súc đang bị dịch... có thể dẫn đến vô hiệu hoá Vắcxin nhược độc dạng đông khô, an toàn và có vắcxin ngay cả khi vắcxin có chất lượng tốt.

hiệu lực. Sau khi tiêm 7 ngày, vật nuôi có miễn dịch,

- Có hàng loạt điều kiện ảnh hưởng đến sự đáp sau 14 ngày miễn dịch chắc chắn kéo dài 1 năm.

ứng miễn dịch bình thường ở gia súc, làm tăng yếu a) Sử dụng:

tố stress1 ở gia súc đã được tiêm phòng, dẫn đến đáp ứng miễn dịch không đạt được mức tối đa.

Tiêm cho gà trên 2 tháng tuổi.

- Quản lý kỹ thuật lỏng kẻo, gia súc mắc bệnh Vắcxin pha với nước cất hoặc nước sinh lý vô ký sinh trùng, nhiễm độc tố..., cũng ảnh hưởng trùng.

b) Liều dùng:

_______________

Tiêm cho mỗi gà với liều lượng 0,1 - 0,2 ml dung 1. Stress được hiểu là trạng thái tâm, sinh lý của động vật phản ứng với các tác động bất lợi của môi trường.

dịch, pha theo số liều đủ ghi trên nhãn ống thuốc.

21

22

https://thuviensach.vn

c) Bảo quản và hạn dùng: Bảo quản từ 5oC đến 10oC, hạn dùng 1 năm, vắcxin đã pha dùng trong 6 giờ.

Quy cách sản phẩm: Đựng trong ống thủy tinh (ampoule) 20 liều, 40 liều, 250 liều.

Phần II

THUỐC KHÁNG SINH

I. NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý

KHI DÙNG KHÁNG SINH

1. Choáng phản vệ do kháng sinh Choáng phản vệ do kháng sinh có biểu hiện là sau khi tiêm hay uống kháng sinh ít phút, con vật choáng váng, loạng choạng, khó thở, mạch nhanh không đều, huyết áp tụt thấp; có con bị co giật, nổi ban khắp cơ thể, ỉa đái dầm dề, cuối cùng hôn mê và chết.

Biểu hiện nhẹ hơn của choáng phản vệ do kháng sinh là xuất hiện những phản ứng dị ứng trên da, hô hấp, tim mạch, gan thận, thần kinh với các mức độ khác nhau từ nhẹ đến nặng và cũng có thể làm con vật chết.

2. Dị ứng do kháng sinh

a) Bệnh huyết thanh

Sau khi dùng kháng sinh (Penicillin, 23

24

https://thuviensach.vn

c) Bảo quản và hạn dùng: Bảo quản từ 5oC đến 10oC, hạn dùng 1 năm, vắcxin đã pha dùng trong 6 giờ.

Quy cách sản phẩm: Đựng trong ống thủy tinh (ampoule) 20 liều, 40 liều, 250 liều.

Phần II

THUỐC KHÁNG SINH

I. NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý

KHI DÙNG KHÁNG SINH

1. Choáng phản vệ do kháng sinh Choáng phản vệ do kháng sinh có biểu hiện là sau khi tiêm hay uống kháng sinh ít phút, con vật choáng váng, loạng choạng, khó thở, mạch nhanh không đều, huyết áp tụt thấp; có con bị co giật, nổi ban khắp cơ thể, ỉa đái dầm dề, cuối cùng hôn mê và chết.

Biểu hiện nhẹ hơn của choáng phản vệ do kháng sinh là xuất hiện những phản ứng dị ứng trên da, hô hấp, tim mạch, gan thận, thần kinh với các mức độ khác nhau từ nhẹ đến nặng và cũng có thể làm con vật chết.

2. Dị ứng do kháng sinh

a) Bệnh huyết thanh

Sau khi dùng kháng sinh (Penicillin, 23

24

https://thuviensach.vn

Streptomycin...) vào ngày thứ 2 đến ngày thứ 14, con vi khuẩn nhất định. Ví dụ: Ampicillin có tác dụng vật bỏ ăn, mệt mỏi, ủ rũ, có triệu chứng buồn nôn, tốt đối với bệnh đóng dấu lợn, nhiệt thán, phó chân đi loạng choạng, siêu vẹo do đau khớp, các hạch thương hàn, bệnh đường hô hấp và sinh dục...; sưng, sốt cao, toàn thân nổi mẩn đỏ. Khi thấy hiện Erythromycin tác dụng tốt đối với viêm nhiễm hô tượng như vậy, hãy ngừng ngay dùng kháng sinh, con hấp, bệnh đường sinh dục, tiết niệu.

vật sẽ dần dần trở lại bình thường. Nếu cứ tiếp tục sử

Nếu không quá cấp bách, khi chưa xác định dụng kháng sinh, con vật có thể chết.

đúng bệnh thì chưa nên dùng kháng sinh.

Ngay từ đầu dùng kháng sinh với liều cao, b) Dị ứng do kháng sinh

không dùng liều nhỏ tăng dần dễ làm vi khuẩn Dị ứng do kháng sinh biểu hiện ở da như: Da nhờn thuốc. Sau đó mới giảm liều dần khi bệnh đã con vật nổi mề đay, mẩn ngứa, mặt phù, mí mắt đỡ. Dùng thuốc đủ liều cho cả đợt điều trị. Nếu phù, miệng sưng phù, phù thanh quản, viêm da sau 5-6 ngày điều trị ít có hiệu quả thì nên thay nổi các chấm xuất huyết ngoài da.

kháng sinh hoặc phối hợp với kháng sinh khác.

Dị ứng kháng sinh có thể biểu hiện ở hệ máu bởi: dùng kháng sinh liều cao gây thiếu máu, tán b) Không dùng kháng sinh trong những huyết cấp tính. Con vật có biểu hiện sốt cao, run trường hợp

rẩy, nôn, kêu rên, chảy máu mũi, da vàng do hồng

- Penicillin: Không dùng đối với gia súc có tiền cầu trong máu giảm, bạch cầu tăng.

sử choáng, dị ứng.

Ngoài hai biểu hiện nêu trên, khi bị dị ứng do

- Penicillin chậm, Tetracyclin, Streptomycin, kháng sinh, con vật có thể có nhiều triệu chứng Gentamycin, Kanamycin, Sulfamid: Không dùng khác như: khó thở, thở khò khè hoặc rít, viêm cho gia súc sơ sinh.

phổi, viêm cơ tim và màng ngoài tim.

c) Dùng kháng sinh đúng giờ quy định 3. Những hiểu biết cần thiết khi dùng Căn cứ vào đặc điểm của thuốc: Thuốc có phân kháng sinh

huỷ trong dịch vị không? Tốc độ hấp thụ nhanh a) Dùng kháng sinh đúng chỉ định hay chậm? Đào thải nhanh hay chậm? Bài tiết Phải chọn kháng sinh đúng với bệnh, vì mỗi qua cơ quan nào? Uống thuốc trước hay sau bữa loại kháng sinh có tác dụng đặc hiệu với một loại ăn? Tiêm một lần hay chia nhiều lần? Tiêm bắp 25

26

https://thuviensach.vn

Streptomycin...) vào ngày thứ 2 đến ngày thứ 14, con vi khuẩn nhất định. Ví dụ: Ampicillin có tác dụng vật bỏ ăn, mệt mỏi, ủ rũ, có triệu chứng buồn nôn, tốt đối với bệnh đóng dấu lợn, nhiệt thán, phó chân đi loạng choạng, siêu vẹo do đau khớp, các hạch thương hàn, bệnh đường hô hấp và sinh dục...; sưng, sốt cao, toàn thân nổi mẩn đỏ. Khi thấy hiện Erythromycin tác dụng tốt đối với viêm nhiễm hô tượng như vậy, hãy ngừng ngay dùng kháng sinh, con hấp, bệnh đường sinh dục, tiết niệu.

vật sẽ dần dần trở lại bình thường. Nếu cứ tiếp tục sử

Nếu không quá cấp bách, khi chưa xác định dụng kháng sinh, con vật có thể chết.

đúng bệnh thì chưa nên dùng kháng sinh.

Ngay từ đầu dùng kháng sinh với liều cao, b) Dị ứng do kháng sinh

không dùng liều nhỏ tăng dần dễ làm vi khuẩn Dị ứng do kháng sinh biểu hiện ở da như: Da nhờn thuốc. Sau đó mới giảm liều dần khi bệnh đã con vật nổi mề đay, mẩn ngứa, mặt phù, mí mắt đỡ. Dùng thuốc đủ liều cho cả đợt điều trị. Nếu phù, miệng sưng phù, phù thanh quản, viêm da sau 5-6 ngày điều trị ít có hiệu quả thì nên thay nổi các chấm xuất huyết ngoài da.

kháng sinh hoặc phối hợp với kháng sinh khác.

Dị ứng kháng sinh có thể biểu hiện ở hệ máu bởi: dùng kháng sinh liều cao gây thiếu máu, tán b) Không dùng kháng sinh trong những huyết cấp tính. Con vật có biểu hiện sốt cao, run trường hợp

rẩy, nôn, kêu rên, chảy máu mũi, da vàng do hồng

- Penicillin: Không dùng đối với gia súc có tiền cầu trong máu giảm, bạch cầu tăng.

sử choáng, dị ứng.

Ngoài hai biểu hiện nêu trên, khi bị dị ứng do

- Penicillin chậm, Tetracyclin, Streptomycin, kháng sinh, con vật có thể có nhiều triệu chứng Gentamycin, Kanamycin, Sulfamid: Không dùng khác như: khó thở, thở khò khè hoặc rít, viêm cho gia súc sơ sinh.

phổi, viêm cơ tim và màng ngoài tim.

c) Dùng kháng sinh đúng giờ quy định 3. Những hiểu biết cần thiết khi dùng Căn cứ vào đặc điểm của thuốc: Thuốc có phân kháng sinh

huỷ trong dịch vị không? Tốc độ hấp thụ nhanh a) Dùng kháng sinh đúng chỉ định hay chậm? Đào thải nhanh hay chậm? Bài tiết Phải chọn kháng sinh đúng với bệnh, vì mỗi qua cơ quan nào? Uống thuốc trước hay sau bữa loại kháng sinh có tác dụng đặc hiệu với một loại ăn? Tiêm một lần hay chia nhiều lần? Tiêm bắp 25

26

https://thuviensach.vn

thịt, hay tiêm tĩnh mạch?, để dùng kháng sinh cho sử dụng loại kháng sinh đó trên gia súc có phản hiệu quả.

ứng dương tính.

Khi gia súc có biểu hiện bị choáng do dùng d) Phối hợp các loại kháng sinh thích hợp với kháng sinh, cần bình tĩnh để con vật nằm yên nơi từng loại vi khuẩn

kín gió, đầu hơi thấp và nghiêng về một bên. Tiêm Điều trị ỉa chảy gia súc do Salmonella và dưới da 0,2 - 0,3ml dung dịch Adrenalin 0,1%.

Shigella, có thể phối hợp dùng Florfenicol với Nếu con vật mệt mỏi có thể tiêm chậm vào tĩnh Tetracyclin.

mạch 150 - 200ml dung dịch Glucoza 5% cho 10

kg thể trọng (viết tắt: kgBW) trong ngày. Kết hợp Nhiễm khuẩn do liên cầu, có thể phối hợp có thể tiêm hoặc cho uống các loại thuốc an thần.

Penicillin với Tetracyclin.

Tiêm thêm Dimedron hoặc Promethazin chống dị

Điều trị bệnh sảy thai truyền nhiễm, dùng ứng theo liều 2ml/10 - 20 kgBW.

Streptomycin với Tetracyclin.

đ) Chọn kháng sinh thích hợp để tránh vi II. CÁC LOẠI KHÁNG SINH

khuẩn kháng thuốc

1. Penicillin Potassium (Bột vô khuẩn Ví dụ: Tụ cầu kháng Penicillin, Ampicillin; 1.000.000 UI)

tiểu cầu tán huyết kháng Penicillin, Gentamycin.

a) Tính chất

e) Dùng kháng sinh đúng liều lượng Penicillin potassium là chất bột màu trắng, Các loại kháng sinh được phép lưu hành trên tan mạnh trong nước, không tan trong dầu, vị

thị trường đều có hướng dẫn về cách sử dụng, liều đắng, có mùi đặc biệt, bền vững ở nhiệt độ thường.

lượng cho từng loại gia súc, gia cầm.

b) Tác dụng

4. Cách can thiệp tai biến do kháng sinh Penicillin potassium diệt các vi khuẩn gram (+) như liên cầu trùng, tụ cầu, phế cầu, trực Muốn phòng chống tai biến do kháng sinh khuẩn nhiệt thán, uốn ván, hoại thư sinh hơi.

thì trước khi dùng cần phải thử phản ứng (test).

Penicillin potassium không có tác dụng với tụ

Nếu có hiện tượng dương tính (gia súc có biểu cầu tiết men Penicillinaza, tụ cầu trắng, các trực hiện nổi ban đỏ, phù nề mẩn ngứa...) thì không khuẩn đường ruột, lao và virút.

27

28

https://thuviensach.vn

thịt, hay tiêm tĩnh mạch?, để dùng kháng sinh cho sử dụng loại kháng sinh đó trên gia súc có phản hiệu quả.

ứng dương tính.

Khi gia súc có biểu hiện bị choáng do dùng d) Phối hợp các loại kháng sinh thích hợp với kháng sinh, cần bình tĩnh để con vật nằm yên nơi từng loại vi khuẩn

kín gió, đầu hơi thấp và nghiêng về một bên. Tiêm Điều trị ỉa chảy gia súc do Salmonella và dưới da 0,2 - 0,3ml dung dịch Adrenalin 0,1%.

Shigella, có thể phối hợp dùng Florfenicol với Nếu con vật mệt mỏi có thể tiêm chậm vào tĩnh Tetracyclin.

mạch 150 - 200ml dung dịch Glucoza 5% cho 10

kg thể trọng (viết tắt: kgBW) trong ngày. Kết hợp Nhiễm khuẩn do liên cầu, có thể phối hợp có thể tiêm hoặc cho uống các loại thuốc an thần.

Penicillin với Tetracyclin.

Tiêm thêm Dimedron hoặc Promethazin chống dị

Điều trị bệnh sảy thai truyền nhiễm, dùng ứng theo liều 2ml/10 - 20 kgBW.

Streptomycin với Tetracyclin.

đ) Chọn kháng sinh thích hợp để tránh vi II. CÁC LOẠI KHÁNG SINH

khuẩn kháng thuốc

1. Penicillin Potassium (Bột vô khuẩn Ví dụ: Tụ cầu kháng Penicillin, Ampicillin; 1.000.000 UI)

tiểu cầu tán huyết kháng Penicillin, Gentamycin.

a) Tính chất

e) Dùng kháng sinh đúng liều lượng Penicillin potassium là chất bột màu trắng, Các loại kháng sinh được phép lưu hành trên tan mạnh trong nước, không tan trong dầu, vị

thị trường đều có hướng dẫn về cách sử dụng, liều đắng, có mùi đặc biệt, bền vững ở nhiệt độ thường.

lượng cho từng loại gia súc, gia cầm.

b) Tác dụng

4. Cách can thiệp tai biến do kháng sinh Penicillin potassium diệt các vi khuẩn gram (+) như liên cầu trùng, tụ cầu, phế cầu, trực Muốn phòng chống tai biến do kháng sinh khuẩn nhiệt thán, uốn ván, hoại thư sinh hơi.

thì trước khi dùng cần phải thử phản ứng (test).

Penicillin potassium không có tác dụng với tụ

Nếu có hiện tượng dương tính (gia súc có biểu cầu tiết men Penicillinaza, tụ cầu trắng, các trực hiện nổi ban đỏ, phù nề mẩn ngứa...) thì không khuẩn đường ruột, lao và virút.

27

28

https://thuviensach.vn

c) Chỉ định

nhiệt độ 37oC bảo quản được 15 ngày. Bột Penicillin potassium được dùng để điều trị các Streptomycin không mùi, vị đắng; 1 gram bệnh: Bệnh nhiễm trùng do tụ cầu, liên cầu ở gia Streptomycin tương đương với 1.000.000 UI.

súc, bệnh nhiệt thán, ung khí thán trâu, bò, bệnh b) Tác dụng

uốn ván ở gia súc, bệnh đóng dấu lợn, bệnh viêm Streptomycin có tác dụng với các loại vi khuẩn phổi, viêm họng, viêm phế quản gia súc, nhiễm gram (+) và gram (-) như tụ huyết trùng, xoắn trùng huyết các loại, viêm tuỷ xương, viêm khớp, khuẩn, trực khuẩn đóng dấu lợn, trực khuẩn lỵ, viêm bàng quang, viêm thận, viêm vú, viêm đường trực khuẩn lao, trực khuẩn sảy thai truyền sinh dục.

nhiễm, E.coli, liên cầu khuẩn, tụ cầu khuẩn và d) Cách dùng và liều lượng

Mycoplasma.

Tiêm bắp thịt, tiêm tĩnh mạch, tiêm dưới da c) Chỉ định

hay tiêm phúc mạc. Trộn với vazơlin làm dạng Dùng Streptomycin để chữa các bệnh: tụ

thuốc mỡ bôi vết thương.

huyết trùng, sảy thai truyền nhiễm, lao, viêm Liều dùng chung cho gia súc từ 5.000-10.000

phổi, viêm phế quản - phổi, bệnh nhiễm trùng UI/kgBW. Liều dùng riêng cho từng loại gia súc đường ruột, thương hàn, phó thương hàn, đóng theo hướng dẫn cụ thể của nhà sản xuất có in trên dấu lợn, viêm đường tiết niệu, viêm vú do tụ cầu nhãn sản phẩm.

và liên cầu, bệnh xoắn khuẩn.

Chú ý: Không dùng Penicillin quá 7 ngày.

d) Cách dùng và liều lượng

Không dùng cho gia súc đang nuôi con vì ảnh hưởng đến việc tiết sữa.

Thuốc dùng tiêm bắp, tiêm dưới da, cho uống và dùng bôi ngoài.

2. Streptomycin sulfate

Liều lượng: Trâu, bò, ngựa: 15-20 mg/kgBW/ngày.

Dê, cừu, lợn: 20-30 mg/kgBW/ngày.

a) Tính chất

Chó, mèo: 20-50mg/kgBW/ngày.

Bột màu trắng ngà, tan trong nước, dễ hút nước.

Gia cầm: 1.000 mg tiêm cho 20 con (trên 60

Dung dịch Streptomycin bền vững hơn Penicillin, ở

ngày tuổi).

29

30

https://thuviensach.vn

c) Chỉ định

nhiệt độ 37oC bảo quản được 15 ngày. Bột Penicillin potassium được dùng để điều trị các Streptomycin không mùi, vị đắng; 1 gram bệnh: Bệnh nhiễm trùng do tụ cầu, liên cầu ở gia Streptomycin tương đương với 1.000.000 UI.

súc, bệnh nhiệt thán, ung khí thán trâu, bò, bệnh b) Tác dụng

uốn ván ở gia súc, bệnh đóng dấu lợn, bệnh viêm Streptomycin có tác dụng với các loại vi khuẩn phổi, viêm họng, viêm phế quản gia súc, nhiễm gram (+) và gram (-) như tụ huyết trùng, xoắn trùng huyết các loại, viêm tuỷ xương, viêm khớp, khuẩn, trực khuẩn đóng dấu lợn, trực khuẩn lỵ, viêm bàng quang, viêm thận, viêm vú, viêm đường trực khuẩn lao, trực khuẩn sảy thai truyền sinh dục.

nhiễm, E.coli, liên cầu khuẩn, tụ cầu khuẩn và d) Cách dùng và liều lượng

Mycoplasma.

Tiêm bắp thịt, tiêm tĩnh mạch, tiêm dưới da c) Chỉ định

hay tiêm phúc mạc. Trộn với vazơlin làm dạng Dùng Streptomycin để chữa các bệnh: tụ

thuốc mỡ bôi vết thương.

huyết trùng, sảy thai truyền nhiễm, lao, viêm Liều dùng chung cho gia súc từ 5.000-10.000

phổi, viêm phế quản - phổi, bệnh nhiễm trùng UI/kgBW. Liều dùng riêng cho từng loại gia súc đường ruột, thương hàn, phó thương hàn, đóng theo hướng dẫn cụ thể của nhà sản xuất có in trên dấu lợn, viêm đường tiết niệu, viêm vú do tụ cầu nhãn sản phẩm.

và liên cầu, bệnh xoắn khuẩn.

Chú ý: Không dùng Penicillin quá 7 ngày.

d) Cách dùng và liều lượng

Không dùng cho gia súc đang nuôi con vì ảnh hưởng đến việc tiết sữa.

Thuốc dùng tiêm bắp, tiêm dưới da, cho uống và dùng bôi ngoài.

2. Streptomycin sulfate

Liều lượng: Trâu, bò, ngựa: 15-20 mg/kgBW/ngày.

Dê, cừu, lợn: 20-30 mg/kgBW/ngày.

a) Tính chất

Chó, mèo: 20-50mg/kgBW/ngày.

Bột màu trắng ngà, tan trong nước, dễ hút nước.

Gia cầm: 1.000 mg tiêm cho 20 con (trên 60

Dung dịch Streptomycin bền vững hơn Penicillin, ở

ngày tuổi).

29

30

https://thuviensach.vn

Chú ý: Nên dùng kết hợp với Penicillin để làm dấu lợn, bệnh tụ huyết trùng, bệnh phó thương tăng hiệu lực chữa bệnh của thuốc. Khi dùng cho hàn lợn, ỉa chảy do E.coli, bệnh lỵ ở lợn, chó, chó cảnh hay xảy ra tai biến nếu dùng liều cao nhiễm khuẩn đường tiết niệu, sinh dục, viêm hoặc kéo dài ngày (trên 10 ngày).

thận, bàng quang, ống dẫn niệu, viêm tử cung, âm đạo, nhiễm trùng sau khi đẻ ở gia súc.

3. Kanamycin

d) Cách dùng và liều lượng

a) Tính chất

Kanamycin dùng để tiêm, uống và bôi (dạng mỡ).

Bột màu trắng ngà, tan trong nước nhưng

- Tiêm: bắp hoặc dưới da.

không tan trong cồn axeton, benzen. Kanamycin Trâu, bò, ngựa: 15-20 mg/kgBW/ngày.

có độc tính thấp và khó bị nhờn thuốc.

Bê, nghé, ngựa con: 20-25 mg/kgBW/ngày.

Lọ chứa Kanamycin sulfate 1g, tương đương Lợn, dê, cừu: 15-20 mg/kgBW/ngày.

với 1.000.000 UI.

Chó, mèo: 30-40 mg/kgBW/ngày.

b) Tác dụng

Gia cầm: 10 mg/kgBW/ngày.

- Uống: Dạng viên Kanamycin monosulfate.

Diệt khuẩn mạnh cả đối với vi khuẩn gram (+) Liều chung 40-50 mg/kgBW/ngày.

và gram (-) như vi khuẩn lao, E.coli, Enterobacteria,

- Bôi: Thuốc mỡ Kanamycin 2-3%.

Staphylococcus, Proteus, Salmonella, Klebsiella, Chú ý: Không dùng thuốc quá 10 ngày và Shigella.

không dùng quá 25g cho một con vật. Không cho Khi uống, Kanamycin không ngấm qua uống khi bị tắc ruột. Không dùng kết hợp với đường tiêu hoá nên được sử dụng chữa các bệnh Streptomycin, Novocain. Không tiêm Kanamycin đường ruột.

vào mạch máu dễ gây choáng.

c) Chỉ định

4. Gentamycin Dung dịch tiêm Gentamycin Dùng Kanamycin điều trị các bệnh nhiễm 4%

khuẩn nặng ngoài da, sau phẫu thuật, bệnh đường hô hấp, viêm phổi, phế quản, màng phổi, a) Công thức

apxe phổi, lao phổi, bệnh nhiệt thán, bệnh đóng Trong 100ml dung dịch chứa:

31

32

https://thuviensach.vn

Chú ý: Nên dùng kết hợp với Penicillin để làm dấu lợn, bệnh tụ huyết trùng, bệnh phó thương tăng hiệu lực chữa bệnh của thuốc. Khi dùng cho hàn lợn, ỉa chảy do E.coli, bệnh lỵ ở lợn, chó, chó cảnh hay xảy ra tai biến nếu dùng liều cao nhiễm khuẩn đường tiết niệu, sinh dục, viêm hoặc kéo dài ngày (trên 10 ngày).

thận, bàng quang, ống dẫn niệu, viêm tử cung, âm đạo, nhiễm trùng sau khi đẻ ở gia súc.

3. Kanamycin

d) Cách dùng và liều lượng

a) Tính chất

Kanamycin dùng để tiêm, uống và bôi (dạng mỡ).

Bột màu trắng ngà, tan trong nước nhưng

- Tiêm: bắp hoặc dưới da.

không tan trong cồn axeton, benzen. Kanamycin Trâu, bò, ngựa: 15-20 mg/kgBW/ngày.

có độc tính thấp và khó bị nhờn thuốc.

Bê, nghé, ngựa con: 20-25 mg/kgBW/ngày.

Lọ chứa Kanamycin sulfate 1g, tương đương Lợn, dê, cừu: 15-20 mg/kgBW/ngày.

với 1.000.000 UI.

Chó, mèo: 30-40 mg/kgBW/ngày.

b) Tác dụng

Gia cầm: 10 mg/kgBW/ngày.

- Uống: Dạng viên Kanamycin monosulfate.

Diệt khuẩn mạnh cả đối với vi khuẩn gram (+) Liều chung 40-50 mg/kgBW/ngày.

và gram (-) như vi khuẩn lao, E.coli, Enterobacteria,

- Bôi: Thuốc mỡ Kanamycin 2-3%.

Staphylococcus, Proteus, Salmonella, Klebsiella, Chú ý: Không dùng thuốc quá 10 ngày và Shigella.

không dùng quá 25g cho một con vật. Không cho Khi uống, Kanamycin không ngấm qua uống khi bị tắc ruột. Không dùng kết hợp với đường tiêu hoá nên được sử dụng chữa các bệnh Streptomycin, Novocain. Không tiêm Kanamycin đường ruột.

vào mạch máu dễ gây choáng.

c) Chỉ định

4. Gentamycin Dung dịch tiêm Gentamycin Dùng Kanamycin điều trị các bệnh nhiễm 4%

khuẩn nặng ngoài da, sau phẫu thuật, bệnh đường hô hấp, viêm phổi, phế quản, màng phổi, a) Công thức

apxe phổi, lao phổi, bệnh nhiệt thán, bệnh đóng Trong 100ml dung dịch chứa:

31

32

https://thuviensach.vn

- Gentamycin Sulfate; 5. Lincomycin 10%

- Dung môi và chất bảo quản, vừa đủ.

a) Tác dụng

b) Tác dụng

Lincomycin là một kháng sinh tác dụng đặc Gentamycin là một loại kháng sinh trong biệt mạnh chống các cầu khuẩn gram (+), phẩy nhóm Aminoglycosid, tác dụng mạnh đối với vi khuẩn đóng dấu và vi khuẩn yếm khí. Ngoài ra, khuẩn gram (+) và gram (-). Gentamycin thường Lincomycin còn có tác dụng với một số vi khuẩn gây bệnh đường ruột ở gà, vịt, ngan, ngỗng, lợn...

được dùng dưới dạng thuốc tiêm vào bắp thịt do hấp thu nhanh.

b) Chỉ định

c) Chỉ định

Lincomycin chữa bệnh suyễn, viêm nhiễm đường hô hấp phía trên, apxe, mụn nhọt, viêm da có Gentamycin chữa các bệnh viêm đường tiết niệu, mủ, nhiễm trùng máu, các bệnh viêm vú, viêm tử

viêm cầu thận, viêm âm đạo, bàng quang, tử cung, cung, sảy thai truyền nhiễm, bệnh đóng dấu lợn, tụ

viêm vú, nhiễm khuẩn sau khi đẻ, sót nhau, nạo thai, huyết trùng và các bệnh nhiễm khuẩn thứ phát.

viêm phổi, viêm phế quản, phúc mạc, nhiễm trùng Lincomycin 10% đặc trị bệnh lỵ ở lợn, chữa trị

máu, nhiễm trùng sau phẫu thuật, bệnh CRD ở gia bệnh CRD, viêm khớp ở gia cầm.

cầm, các bệnh viêm nhiễm đường tiêu hoá.

c) Cách dùng và liều lượng

Chú ý: Không dùng Gentamycin cùng với các thuốc lợi tiểu.

Tiêm tĩnh mạch, bắp thịt hoặc dưới da.

Trâu, bò, ngựa: 5-7

ml/100

kgBW.

d) Cách dùng và liều lượng

Lợn, dê, cừu:

lml/10 kgBW.

Tiêm bắp thịt hoặc dưới da 2 lần/ngày.

Chó, mèo:

lml/4-8 kgBW.

Trâu, bò, ngựa: 6-8 ml/100 kgBW.

Gia cầm:

1ml/2-3 kgBW.

Bê, nghé, lợn, dê, cừu: 4-6 ml/50 kgBW.

6. Erythromycin

Lợn con: 1 ml/6 kgBW.

Chó mèo: 1ml/6-8 kgBW.

a) Tính chất

Gia cầm: 1ml/3 kgBW.

Thuốc có dạng kết tinh trắng, tan ít trong nước 33

34

https://thuviensach.vn

- Gentamycin Sulfate; 5. Lincomycin 10%

- Dung môi và chất bảo quản, vừa đủ.

a) Tác dụng

b) Tác dụng

Lincomycin là một kháng sinh tác dụng đặc Gentamycin là một loại kháng sinh trong biệt mạnh chống các cầu khuẩn gram (+), phẩy nhóm Aminoglycosid, tác dụng mạnh đối với vi khuẩn đóng dấu và vi khuẩn yếm khí. Ngoài ra, khuẩn gram (+) và gram (-). Gentamycin thường Lincomycin còn có tác dụng với một số vi khuẩn gây bệnh đường ruột ở gà, vịt, ngan, ngỗng, lợn...

được dùng dưới dạng thuốc tiêm vào bắp thịt do hấp thu nhanh.

b) Chỉ định

c) Chỉ định

Lincomycin chữa bệnh suyễn, viêm nhiễm đường hô hấp phía trên, apxe, mụn nhọt, viêm da có Gentamycin chữa các bệnh viêm đường tiết niệu, mủ, nhiễm trùng máu, các bệnh viêm vú, viêm tử

viêm cầu thận, viêm âm đạo, bàng quang, tử cung, cung, sảy thai truyền nhiễm, bệnh đóng dấu lợn, tụ

viêm vú, nhiễm khuẩn sau khi đẻ, sót nhau, nạo thai, huyết trùng và các bệnh nhiễm khuẩn thứ phát.

viêm phổi, viêm phế quản, phúc mạc, nhiễm trùng Lincomycin 10% đặc trị bệnh lỵ ở lợn, chữa trị

máu, nhiễm trùng sau phẫu thuật, bệnh CRD ở gia bệnh CRD, viêm khớp ở gia cầm.

cầm, các bệnh viêm nhiễm đường tiêu hoá.

c) Cách dùng và liều lượng

Chú ý: Không dùng Gentamycin cùng với các thuốc lợi tiểu.

Tiêm tĩnh mạch, bắp thịt hoặc dưới da.

Trâu, bò, ngựa: 5-7

ml/100

kgBW.

d) Cách dùng và liều lượng

Lợn, dê, cừu:

lml/10 kgBW.

Tiêm bắp thịt hoặc dưới da 2 lần/ngày.

Chó, mèo:

lml/4-8 kgBW.

Trâu, bò, ngựa: 6-8 ml/100 kgBW.

Gia cầm:

1ml/2-3 kgBW.

Bê, nghé, lợn, dê, cừu: 4-6 ml/50 kgBW.

6. Erythromycin

Lợn con: 1 ml/6 kgBW.

Chó mèo: 1ml/6-8 kgBW.

a) Tính chất

Gia cầm: 1ml/3 kgBW.

Thuốc có dạng kết tinh trắng, tan ít trong nước 33

34

https://thuviensach.vn

(1:500), tan mạnh trong rượu, cồn, axeton. Thuốc rất Trên thị trường hiện có nhiều sản phẩm bền vững ở nhiệt độ bình thường nhưng bị phá huỷ

Erythromycin của các công ty trong nước. Do đó, khi đun sôi và trong môi trường axit mạnh.

khi sử dụng cần tuân thủ theo đúng chỉ dẫn ghi trên nhãn sản phẩm.

b) Tác dụng

Thuốc có tác dụng mạnh đối với các vi khuẩn 7. Tetracylin

gram (+) và gram (-), đặc biệt là liên cầu trùng (kể

a) Tính chất

cả loại cầu trùng yếm khí), trực trùng nhiệt thán, Bột màu vàng, không mùi, vị đắng, ít tan xạ khuẩn và Mycoplasma.

trong nước.

c) Chỉ định

b) Tác dụng

Erythromycin chữa bệnh đường hô hấp như

Tetracyclin tác dụng rộng đối với cả vi khuẩn viêm phổi, viêm phế quản, viêm màng phổi, các gram (+) và gram (-) như: vi khuẩn tụ huyết bệnh đường sinh dục, tiết niệu như viêm tử

trùng, sảy thai truyền nhiễm, nhiệt thán, E.coli, cung, viêm âm đạo và các chứng viêm do liên tụ

xoắn khuẩn, tụ cầu và liên cầu khuẩn.

cầu trùng.

c) Chỉ định

d) Cách dùng và liều lượng

Thuốc dùng để chữa các vết thương nhiễm Tiêm bắp thịt.

trùng, các ổ mủ, các bệnh viêm phổi, viêm phế

Dung dịch tiêm Ethylsuccinate (chứa 50 mg quản - phổi, rối loạn tiêu hoá, phó thương hàn, Erythromycin trong lml) tiêm 1-1,5 mg/kgBW

sảy thai truyền nhiễm, viêm vú, viêm tử cung, trong 1-12 giờ. Trường hợp nặng tiêm 3mg/kgBW

bệnh xoắn khuẩn.

trong 6 giờ.

Dung dịch tiêm Erythromycin - kiềm pha d) Cách dùng và liều lượng

trong Polyethylen glycol (chứa 50-100 mg

- Tiêm bắp thịt, dưới da (không tiêm tĩnh Erythromycin trong lml) tiêm 4-10 ml/kgBW

mạch). Liều chung 5-10 mg/kgBW/ngày.

trong 24 giờ.

- Liều uống: Liều chung 20-50 mg/kg/ngày.

35

36

https://thuviensach.vn

(1:500), tan mạnh trong rượu, cồn, axeton. Thuốc rất Trên thị trường hiện có nhiều sản phẩm bền vững ở nhiệt độ bình thường nhưng bị phá huỷ

Erythromycin của các công ty trong nước. Do đó, khi đun sôi và trong môi trường axit mạnh.

khi sử dụng cần tuân thủ theo đúng chỉ dẫn ghi trên nhãn sản phẩm.

b) Tác dụng

Thuốc có tác dụng mạnh đối với các vi khuẩn 7. Tetracylin

gram (+) và gram (-), đặc biệt là liên cầu trùng (kể

a) Tính chất

cả loại cầu trùng yếm khí), trực trùng nhiệt thán, Bột màu vàng, không mùi, vị đắng, ít tan xạ khuẩn và Mycoplasma.

trong nước.

c) Chỉ định

b) Tác dụng

Erythromycin chữa bệnh đường hô hấp như

Tetracyclin tác dụng rộng đối với cả vi khuẩn viêm phổi, viêm phế quản, viêm màng phổi, các gram (+) và gram (-) như: vi khuẩn tụ huyết bệnh đường sinh dục, tiết niệu như viêm tử

trùng, sảy thai truyền nhiễm, nhiệt thán, E.coli, cung, viêm âm đạo và các chứng viêm do liên tụ

xoắn khuẩn, tụ cầu và liên cầu khuẩn.

cầu trùng.

c) Chỉ định

d) Cách dùng và liều lượng

Thuốc dùng để chữa các vết thương nhiễm Tiêm bắp thịt.

trùng, các ổ mủ, các bệnh viêm phổi, viêm phế

Dung dịch tiêm Ethylsuccinate (chứa 50 mg quản - phổi, rối loạn tiêu hoá, phó thương hàn, Erythromycin trong lml) tiêm 1-1,5 mg/kgBW

sảy thai truyền nhiễm, viêm vú, viêm tử cung, trong 1-12 giờ. Trường hợp nặng tiêm 3mg/kgBW

bệnh xoắn khuẩn.

trong 6 giờ.

Dung dịch tiêm Erythromycin - kiềm pha d) Cách dùng và liều lượng

trong Polyethylen glycol (chứa 50-100 mg

- Tiêm bắp thịt, dưới da (không tiêm tĩnh Erythromycin trong lml) tiêm 4-10 ml/kgBW

mạch). Liều chung 5-10 mg/kgBW/ngày.

trong 24 giờ.

- Liều uống: Liều chung 20-50 mg/kg/ngày.

35

36

https://thuviensach.vn

- Trộn vào thức ăn cho gia cầm để phòng và chữa bệnh với tỷ lệ 0,5-4,0 g/tấn thức ăn.

- Dùng ngoài da, nhỏ mắt (dạng mỡ) Tetracyclin 3%.

Chú ý: Chỉ dùng sữa của gia súc sau khi Phần III

ngừng tiêm Tetracyclin >3 ngày.

CHẨN ĐOÁN

MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP

I. CÁC NGUYÊN TẮC CHUNG

1. Khái niệm về chẩn đoán

Chẩn đoán thú y là việc thực hiện các kỹ

thuật thú y để xác định nguyên nhân gây bệnh (căn nguyên), quá trình xâm nhiễm và tác động đến chủ thể (cơ thể động vật và các sản phẩm có liên quan trong môi trường). Qua đó giúp hiểu rõ cơ chế tác động của bệnh, xây dựng các giải pháp khống chế bệnh hiệu quả, phù hợp.

Có thể thấy dịch bệnh thường xảy ra trên một hay nhiều cá thể trong quần thể gia súc, gia cầm do tác động bởi nhiều yếu tố. Dịch bệnh có thể xảy ra trên một loài, nhiều loài vật hoặc chung cho cả

động vật và người. Dịch bệnh xảy ra ở từng địa phương hay cả một châu lục, cả thế giới; theo mùa vụ hoặc quanh năm.

Tuy nhiên, dịch bệnh lại mang tính đặc thù riêng và phụ thuộc vào các yếu tố chủ yếu sau: 37

38

https://thuviensach.vn

- Trộn vào thức ăn cho gia cầm để phòng và chữa bệnh với tỷ lệ 0,5-4,0 g/tấn thức ăn.

- Dùng ngoài da, nhỏ mắt (dạng mỡ) Tetracyclin 3%.

Chú ý: Chỉ dùng sữa của gia súc sau khi Phần III

ngừng tiêm Tetracyclin >3 ngày.

CHẨN ĐOÁN

MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP

I. CÁC NGUYÊN TẮC CHUNG

1. Khái niệm về chẩn đoán

Chẩn đoán thú y là việc thực hiện các kỹ

thuật thú y để xác định nguyên nhân gây bệnh (căn nguyên), quá trình xâm nhiễm và tác động đến chủ thể (cơ thể động vật và các sản phẩm có liên quan trong môi trường). Qua đó giúp hiểu rõ cơ chế tác động của bệnh, xây dựng các giải pháp khống chế bệnh hiệu quả, phù hợp.

Có thể thấy dịch bệnh thường xảy ra trên một hay nhiều cá thể trong quần thể gia súc, gia cầm do tác động bởi nhiều yếu tố. Dịch bệnh có thể xảy ra trên một loài, nhiều loài vật hoặc chung cho cả

động vật và người. Dịch bệnh xảy ra ở từng địa phương hay cả một châu lục, cả thế giới; theo mùa vụ hoặc quanh năm.

Tuy nhiên, dịch bệnh lại mang tính đặc thù riêng và phụ thuộc vào các yếu tố chủ yếu sau: 37

38

https://thuviensach.vn

- Cơ thể con vật mẫn cảm với bệnh theo từng (trâu, bò, ngựa, dê, gấu), tuỳ theo mục đích can loài, lứa tuổi, tính biệt và trạng thái cơ thể.

thiệp mà có thể cố định ở tư thế đứng hoặc nằm.

- Mầm bệnh là vi khuẩn, virút, ký sinh trùng, b) Trình tự thực hiện

độc tố với khả năng gây bệnh của chúng.

- Những tác nhân bên ngoài như chế độ quản

* Nhìn:

lý, vệ sinh chăm sóc, dinh dưỡng, thời tiết khí Có thể quan sát bằng mắt thường đối với ngoại hậu, các yếu tố stress phá vỡ trạng thái cân bằng hình và thể trạng con vật bệnh nhưng đòi hỏi người trong cơ thể và mối quan hệ hữu quan giữa con chẩn đoán phải có nghiệp vụ, kinh nghiệm.

vật và nguyên nhân gây bệnh.

- Quan sát qua kính ảnh chụp, chiếu, phim hoặc X quang, siêu âm.

2. Nội dung chẩn đoán

- Nhìn hình ảnh qua nội soi.

- Nhìn vi thể qua thị kính, màn hiện hình của

2.1. Điều tra bệnh sử (hỏi bệnh)

các loại kính hiển vi.

Thông qua tiếp xúc với người chủ vật nuôi để

* Sờ nắn:

nắm cụ thể các tư liệu về con vật bệnh như: giống Qua cảm giác tay người để phát hiện các hình nòi, tuổi, tính tình, khả năng sinh sản, mục đích thức bên ngoài của bệnh: (Cứng hay mềm, có dịch chăn nuôi; tình trạng sức khoẻ hiện tại và trước hay không khí...).

đó (tình hình ăn, uống, phân, nước tiểu...); việc

* Gõ:

thực hiện chế độ vệ sinh chăn nuôi, dinh dưỡng, Dùng búa bằng gỗ để gõ, phát hiện âm (đục, sản xuất; việc thực hiện tiêm phòng dịch (sử dụng mờ) của các cơ quan bệnh.

vắcxin nào? thời gian bảo hộ? trước đó con vật đã

* Nghe:

mắc bệnh gì?).

Sử dụng phễu, ống nghe để nghe âm lượng hoạt động của các cơ quan (tim, phổi, thai, ruột,

2.2. Chẩn đoán lâm sàng

dạ dày...).

* Đo:

a) Cố định động vật

Sử dụng các dụng cụ thô sơ (thước, nhiệt kế), Tuỳ theo các loài động vật để thực hiện các hoặc máy đo hiện đại (nhiệt kế điện, huyết áp kế, phương pháp cố định động vật phù hợp. Ví dụ: sử

máy phân tích sắc ký lỏng, máy đo thai, máy đo dụng gióng, giá, thừng để cố định chân và đầu thị lực, kính hiển vi điện tử).

39

40

https://thuviensach.vn

- Cơ thể con vật mẫn cảm với bệnh theo từng (trâu, bò, ngựa, dê, gấu), tuỳ theo mục đích can loài, lứa tuổi, tính biệt và trạng thái cơ thể.

thiệp mà có thể cố định ở tư thế đứng hoặc nằm.

- Mầm bệnh là vi khuẩn, virút, ký sinh trùng, b) Trình tự thực hiện

độc tố với khả năng gây bệnh của chúng.

- Những tác nhân bên ngoài như chế độ quản

* Nhìn:

lý, vệ sinh chăm sóc, dinh dưỡng, thời tiết khí Có thể quan sát bằng mắt thường đối với ngoại hậu, các yếu tố stress phá vỡ trạng thái cân bằng hình và thể trạng con vật bệnh nhưng đòi hỏi người trong cơ thể và mối quan hệ hữu quan giữa con chẩn đoán phải có nghiệp vụ, kinh nghiệm.

vật và nguyên nhân gây bệnh.

- Quan sát qua kính ảnh chụp, chiếu, phim hoặc X quang, siêu âm.

2. Nội dung chẩn đoán

- Nhìn hình ảnh qua nội soi.

- Nhìn vi thể qua thị kính, màn hiện hình của

2.1. Điều tra bệnh sử (hỏi bệnh)

các loại kính hiển vi.

Thông qua tiếp xúc với người chủ vật nuôi để

* Sờ nắn:

nắm cụ thể các tư liệu về con vật bệnh như: giống Qua cảm giác tay người để phát hiện các hình nòi, tuổi, tính tình, khả năng sinh sản, mục đích thức bên ngoài của bệnh: (Cứng hay mềm, có dịch chăn nuôi; tình trạng sức khoẻ hiện tại và trước hay không khí...).

đó (tình hình ăn, uống, phân, nước tiểu...); việc

* Gõ:

thực hiện chế độ vệ sinh chăn nuôi, dinh dưỡng, Dùng búa bằng gỗ để gõ, phát hiện âm (đục, sản xuất; việc thực hiện tiêm phòng dịch (sử dụng mờ) của các cơ quan bệnh.

vắcxin nào? thời gian bảo hộ? trước đó con vật đã

* Nghe:

mắc bệnh gì?).

Sử dụng phễu, ống nghe để nghe âm lượng hoạt động của các cơ quan (tim, phổi, thai, ruột,

2.2. Chẩn đoán lâm sàng

dạ dày...).

* Đo:

a) Cố định động vật

Sử dụng các dụng cụ thô sơ (thước, nhiệt kế), Tuỳ theo các loài động vật để thực hiện các hoặc máy đo hiện đại (nhiệt kế điện, huyết áp kế, phương pháp cố định động vật phù hợp. Ví dụ: sử

máy phân tích sắc ký lỏng, máy đo thai, máy đo dụng gióng, giá, thừng để cố định chân và đầu thị lực, kính hiển vi điện tử).

39

40

https://thuviensach.vn

* Đếm:

quan, bộ phận (vùng thượng thận, niêm mạc tiêu Sử dụng các loại buồng đếm để kiểm tra, ví hoá, gan, tụy). Tuy vậy, thực hiện mổ khám vẫn dụ: buồng đếm Mc Master để kiểm tra trứng giun thấy bệnh tích biến đổi đại thể (ngay cả qua đêm).

sán, hệ thống sắc ký lỏng cao áp để phân tích

- Nơi mổ khám: Đối với động vật nhỏ cần được thành phần chất lượng mẫu vật, hệ thống kiểm đưa tới phòng thí nghiệm. Những động vật lớn có tra công thức và hàm lượng máu.

thể mổ khám tại nơi con vật chết. Trường hợp động vật chết mà nghi ngờ do bệnh nhiệt thán thì

2.3. Chẩn đoán bệnh tích

tuyệt đối không được mổ khám, xác phải xử lý Tùy thuộc điều kiện cho phép để thực hiện việc theo quy định của pháp luật về thú y hiện hành.

kiểm tra bệnh tích (biến đổi bệnh lý), bao gồm:

- Quản lý bệnh tích, vệ sinh môi trường tránh mầm bệnh khuếch tán.

a) Kiểm tra biến đổi bệnh lý và lấy mẫu vật

- Trang thiết bị cho mổ khám:

Sử dụng các trang thiết bị như bơm tiêm, nội

+ Bảo hộ lao động như quần áo, găng tay, mũ, soi để làm sinh thiết hoặc phân tích phát hiện ủng cao su, khăn tay và xà phòng, v.v..

nguyên nhân gây bệnh.

+ Dụng cụ: Bộ đồ mổ động vật, khay, dụng cụ

lấy mẫu. Phòng mổ đủ rộng, đủ ánh sáng, nước b) Mổ khám toàn diện K.I. Skrjabin rửa để đặt bàn mổ và khoảng không cho người Mổ khám toàn diện K.I. Skrjabin là phương thao tác.

pháp mổ khám cụ thể, chuẩn xác giúp có nhiều tư

+ Các loại hoá chất tiêu độc (khử mùi và sát liệu để kết luận bệnh và đề ra biện pháp xử lý kịp trùng) cần thiết.

thời, đồng thời có hướng lấy bệnh phẩm chuẩn để

- Mẫu biên bản mổ khám, phiếu gửi mẫu theo thực hiện xét nghiệm kết quả.

quy định chung. Các văn bản trên làm căn cứ cho

b1) Những điều cần lưu ý khi mổ khám

kết luận bệnh của cơ quan thú y có thẩm quyền và

động vật:

nhất là cho phòng thí nghiệm nhận kiểm tra mẫu

- Cần thực hiện mổ khám động vật bệnh càng vật cũng như bác sỹ điều trị.

sớm càng tốt (tốt nhất là ngay sau khi động vật bị

b2) Kỹ thuật mổ khám động vật:

chết), vì ở cơ thể động vật đã chết sẽ có quá trình

* Mổ khám trâu, bò, ngựa, dê, gấu phân huỷ mạnh tuỳ theo tổ chức của từng cơ

- Đặt vật bệnh nằm nghiêng bên trái.

41

42

https://thuviensach.vn

* Đếm:

quan, bộ phận (vùng thượng thận, niêm mạc tiêu Sử dụng các loại buồng đếm để kiểm tra, ví hoá, gan, tụy). Tuy vậy, thực hiện mổ khám vẫn dụ: buồng đếm Mc Master để kiểm tra trứng giun thấy bệnh tích biến đổi đại thể (ngay cả qua đêm).

sán, hệ thống sắc ký lỏng cao áp để phân tích

- Nơi mổ khám: Đối với động vật nhỏ cần được thành phần chất lượng mẫu vật, hệ thống kiểm đưa tới phòng thí nghiệm. Những động vật lớn có tra công thức và hàm lượng máu.

thể mổ khám tại nơi con vật chết. Trường hợp động vật chết mà nghi ngờ do bệnh nhiệt thán thì

2.3. Chẩn đoán bệnh tích

tuyệt đối không được mổ khám, xác phải xử lý Tùy thuộc điều kiện cho phép để thực hiện việc theo quy định của pháp luật về thú y hiện hành.

kiểm tra bệnh tích (biến đổi bệnh lý), bao gồm:

- Quản lý bệnh tích, vệ sinh môi trường tránh mầm bệnh khuếch tán.

a) Kiểm tra biến đổi bệnh lý và lấy mẫu vật

- Trang thiết bị cho mổ khám:

Sử dụng các trang thiết bị như bơm tiêm, nội

+ Bảo hộ lao động như quần áo, găng tay, mũ, soi để làm sinh thiết hoặc phân tích phát hiện ủng cao su, khăn tay và xà phòng, v.v..

nguyên nhân gây bệnh.

+ Dụng cụ: Bộ đồ mổ động vật, khay, dụng cụ

lấy mẫu. Phòng mổ đủ rộng, đủ ánh sáng, nước b) Mổ khám toàn diện K.I. Skrjabin rửa để đặt bàn mổ và khoảng không cho người Mổ khám toàn diện K.I. Skrjabin là phương thao tác.

pháp mổ khám cụ thể, chuẩn xác giúp có nhiều tư

+ Các loại hoá chất tiêu độc (khử mùi và sát liệu để kết luận bệnh và đề ra biện pháp xử lý kịp trùng) cần thiết.

thời, đồng thời có hướng lấy bệnh phẩm chuẩn để

- Mẫu biên bản mổ khám, phiếu gửi mẫu theo thực hiện xét nghiệm kết quả.

quy định chung. Các văn bản trên làm căn cứ cho

b1) Những điều cần lưu ý khi mổ khám

kết luận bệnh của cơ quan thú y có thẩm quyền và

động vật:

nhất là cho phòng thí nghiệm nhận kiểm tra mẫu

- Cần thực hiện mổ khám động vật bệnh càng vật cũng như bác sỹ điều trị.

sớm càng tốt (tốt nhất là ngay sau khi động vật bị

b2) Kỹ thuật mổ khám động vật:

chết), vì ở cơ thể động vật đã chết sẽ có quá trình

* Mổ khám trâu, bò, ngựa, dê, gấu phân huỷ mạnh tuỳ theo tổ chức của từng cơ

- Đặt vật bệnh nằm nghiêng bên trái.

41

42

https://thuviensach.vn

- Kiểm tra bên ngoài: Thể trạng, da, lông, vết

+ Cắt các tổ chức giữ lưỡi, thực quản, khí quản, thương, khối u, lỗ tự nhiên, các khớp, ngoại ký phổi, cuối cùng cắt đứt thực quản, mạch quản giáp sinh trùng...

với cơ hoành, lấy các tổ chức trong cổ, ngực rồi rửa

- Mổ khám kiểm tra bên trong:

trong nước để kiểm tra chi tiết bên ngoài.

+ Rạch theo các đường từ cằm đến hậu môn

+ Kiểm tra xoang bao tim, dịch bên trong, mổ

(nếu là gia súc lấy sữa thì cắt quanh bầu vú), từ

tim kiểm tra các xoang, van, chân cầu...

nách chân trước trái sang cẳng bên phải, lột da.

+ Rạch kiểm tra hạch Amidan, thanh quản,

+ Dùng dao cắt lớp cơ ở nách giữa chân phải khí quản, phế quản, phế nang phổi.

trước tới khớp bả vai, lật chân ra phía sau lưng.

+ Rạch kiểm tra thực quản.

+ Dùng dao tách lớp cơ, bộc lộ các xương sườn

+ Lấy gan, mật, lá lách để kiểm tra màu sắc, bên phải.

kích thước, độ cứng mềm, ký sinh trùng, v.v..

+ Kiểm tra tuyến tụy.

+ Dùng kéo cắt xương cắt rời xương ức ở lớp

+ Kiểm tra màng treo ruột trước khi loại bỏ

sụn hai bên từ cửa vào lồng ngực.

để kéo dạ dày, ruột non, ruột già ra kiểm tra

+ Dùng dao cắt đứt các cơ liên kết giữa các sau cùng.

xương sườn phải tới giáp cột sống, bẻ từng chiếc ra

+ Kiểm tra toàn bộ cơ quan sinh dục (buồng phía sau để bộc lộ xoang ngực.

trứng, ống dẫn trứng đối với con cái, dịch hoàn,

+ Dùng dao cắt cơ hoành dọc theo cơ thành ống dẫn tinh đối với con đực) cả bên ngoài và bụng giáp cột sống xuống xoang chậu, bộc lộ

bên trong.

xoang bụng.

+ Kiểm tra thận, ống dẫn niệu, bóng đái bên

+ Dùng đục hoặc cưa cắt đứt khớp bán động ngoài, bên trong.

háng để bộc lộ xoang chậu.

+ Kiểm tra hệ thống hạch trong cơ thể.

+ Quan sát các tổ chức bên trong các xoang đã

+ Kiểm tra tình trạng bên ngoài và rạch ra được bộc lộ và lấy bệnh phẩm cho nuôi cấy.

kiểm tra tình trạng bên trong của ống tiêu hoá,

+ Kiểm tra hạch lâm ba trước vai và trước đùi kiểm tra chất chứa trong đường tiêu hoá, dị vật sau khi cắt ngang.

nếu có, nhất là dạ tổ ong, dạ lá sách.

+ Dùng dao cắt các cơ giữ lưỡi hai bên cằm, kéo

+ Cắt và kiểm tra dịch các khớp xương, tuỷ

lưỡi ra khỏi xoang miệng, kiểm tra xoang miệng.

xương.

43

44

https://thuviensach.vn

- Kiểm tra bên ngoài: Thể trạng, da, lông, vết

+ Cắt các tổ chức giữ lưỡi, thực quản, khí quản, thương, khối u, lỗ tự nhiên, các khớp, ngoại ký phổi, cuối cùng cắt đứt thực quản, mạch quản giáp sinh trùng...

với cơ hoành, lấy các tổ chức trong cổ, ngực rồi rửa

- Mổ khám kiểm tra bên trong:

trong nước để kiểm tra chi tiết bên ngoài.

+ Rạch theo các đường từ cằm đến hậu môn

+ Kiểm tra xoang bao tim, dịch bên trong, mổ

(nếu là gia súc lấy sữa thì cắt quanh bầu vú), từ

tim kiểm tra các xoang, van, chân cầu...

nách chân trước trái sang cẳng bên phải, lột da.

+ Rạch kiểm tra hạch Amidan, thanh quản,

+ Dùng dao cắt lớp cơ ở nách giữa chân phải khí quản, phế quản, phế nang phổi.

trước tới khớp bả vai, lật chân ra phía sau lưng.

+ Rạch kiểm tra thực quản.

+ Dùng dao tách lớp cơ, bộc lộ các xương sườn

+ Lấy gan, mật, lá lách để kiểm tra màu sắc, bên phải.

kích thước, độ cứng mềm, ký sinh trùng, v.v..

+ Kiểm tra tuyến tụy.

+ Dùng kéo cắt xương cắt rời xương ức ở lớp

+ Kiểm tra màng treo ruột trước khi loại bỏ

sụn hai bên từ cửa vào lồng ngực.

để kéo dạ dày, ruột non, ruột già ra kiểm tra

+ Dùng dao cắt đứt các cơ liên kết giữa các sau cùng.

xương sườn phải tới giáp cột sống, bẻ từng chiếc ra

+ Kiểm tra toàn bộ cơ quan sinh dục (buồng phía sau để bộc lộ xoang ngực.

trứng, ống dẫn trứng đối với con cái, dịch hoàn,

+ Dùng dao cắt cơ hoành dọc theo cơ thành ống dẫn tinh đối với con đực) cả bên ngoài và bụng giáp cột sống xuống xoang chậu, bộc lộ

bên trong.

xoang bụng.

+ Kiểm tra thận, ống dẫn niệu, bóng đái bên

+ Dùng đục hoặc cưa cắt đứt khớp bán động ngoài, bên trong.

háng để bộc lộ xoang chậu.

+ Kiểm tra hệ thống hạch trong cơ thể.

+ Quan sát các tổ chức bên trong các xoang đã

+ Kiểm tra tình trạng bên ngoài và rạch ra được bộc lộ và lấy bệnh phẩm cho nuôi cấy.

kiểm tra tình trạng bên trong của ống tiêu hoá,

+ Kiểm tra hạch lâm ba trước vai và trước đùi kiểm tra chất chứa trong đường tiêu hoá, dị vật sau khi cắt ngang.

nếu có, nhất là dạ tổ ong, dạ lá sách.

+ Dùng dao cắt các cơ giữ lưỡi hai bên cằm, kéo

+ Cắt và kiểm tra dịch các khớp xương, tuỷ

lưỡi ra khỏi xoang miệng, kiểm tra xoang miệng.

xương.

43

44

https://thuviensach.vn

+ Cắt đầu gia súc ở đốt sống Atlas, lột da, cơ hoành, lấy các tổ chức trong cổ, ngực rửa trong dùng đục hoặc cưa cắt từ lỗ chẩm sang hai bên nước để kiểm tra trạng thái bên ngoài.

đến cạnh trước xương trán, lật xương hộp sọ, bộc

+ Kiểm tra màng, dịch xoang bao tim, mở

lộ não, dùng kéo cong tách màng não, cắt đứt các kiểm tra cơ, van, chân cầu bên trong tim.

dây thần kinh, lấy não; đồng thời kiểm tra tuyến

+ Kiểm tra hạch Amidan, thanh quản, khí yên nằm ngay dưới xương bướm.

quản, phế quản, phế nang phổi.

+ Dùng cưa cắt ngang xương mũi để kiểm tra

+ Rạch kiểm tra thực quản.

xoang và các ống cuộn.

+ Kiểm tra màu sắc, kích thước, độ cứng mềm,

* Mổ khám lợn, chó, mèo

ký sinh trùng... của gan, mật, lá lách.

- Kiểm tra bên ngoài: Thể trạng, da, lông, vết

+ Kiểm tra tuyến tuỵ.

thương, khối u, lỗ tự nhiên, các khớp, ngoại ký

+ Cắt đứt da, cơ dọc theo khớp bán động háng, sinh trùng...

dùng mũi dao tách rời khớp bán động háng để bộc

- Mổ khám kiểm tra bên trong:

lộ xoang chậu.

+ Đặt lợn nằm trên bàn mổ dùng dao cắt các

+ Loại bỏ màng treo ruột, kéo dạ dày, ruột cơ trong nách tới khớp xương bả vai, cắt các cơ

non, ruột già tới hậu môn để ra ngoài kiểm tra sau trong bẹn tới khớp hông ở cả hai bên. Bẻ gập chân sang hai bên cho lợn nằm ngửa trên bàn.

cùng.

+ Cắt lớp da và cơ từ cằm kéo dài tới cửa vào

+ Kiểm tra toàn bộ cơ quan sinh dục (buồng lồng ngực, cắt tiếp lớp sụn xương ức kéo dài tới cơ

trứng, ống dẫn trứng đối với con cái, dịch hoàn, ống hai bên thành bụng để bộc lộ toàn bộ các tổ chức dẫn tinh đối với con đực) cả bên ngoài và bên trong.

vùng cổ, xoang ngực, xoang bụng.

+ Kiểm tra thận, ống dẫn niệu, bóng đái bên

+ Quan sát những biến đổi bên ngoài các tổ

ngoài, bên trong.

chức về màu sắc, kích thước, hình dáng v.v..

+ Kiểm tra hệ thống hạch trong cơ thể.

+ Lấy máu tim và các tổ chức nội tạng cho

+ Kiểm tra tình trạng bên ngoài và rạch ra nuôi cấy xét nghiệm.

kiểm tra tình trạng bên trong của ống tiêu hoá,

+ Cắt các cơ hai bên cằm giữ lưỡi, kéo lưỡi ra kiểm tra chất chứa trong đường tiêu hoá, nhất là khỏi xoang miệng, kiểm tra xoang miệng.

van hồi manh tràng.

+ Cắt các tổ chức giữ lưỡi, thực quản, phổi,

+ Cắt và kiểm tra dịch các khớp xương, tuỷ

cuối cùng cắt đứt thực quản, mạch quản giáp với xương.

45

46

https://thuviensach.vn

+ Cắt đầu gia súc ở đốt sống Atlas, lột da, cơ hoành, lấy các tổ chức trong cổ, ngực rửa trong dùng đục hoặc cưa cắt từ lỗ chẩm sang hai bên nước để kiểm tra trạng thái bên ngoài.

đến cạnh trước xương trán, lật xương hộp sọ, bộc

+ Kiểm tra màng, dịch xoang bao tim, mở

lộ não, dùng kéo cong tách màng não, cắt đứt các kiểm tra cơ, van, chân cầu bên trong tim.

dây thần kinh, lấy não; đồng thời kiểm tra tuyến

+ Kiểm tra hạch Amidan, thanh quản, khí yên nằm ngay dưới xương bướm.

quản, phế quản, phế nang phổi.

+ Dùng cưa cắt ngang xương mũi để kiểm tra

+ Rạch kiểm tra thực quản.

xoang và các ống cuộn.

+ Kiểm tra màu sắc, kích thước, độ cứng mềm,

* Mổ khám lợn, chó, mèo

ký sinh trùng... của gan, mật, lá lách.

- Kiểm tra bên ngoài: Thể trạng, da, lông, vết

+ Kiểm tra tuyến tuỵ.

thương, khối u, lỗ tự nhiên, các khớp, ngoại ký

+ Cắt đứt da, cơ dọc theo khớp bán động háng, sinh trùng...

dùng mũi dao tách rời khớp bán động háng để bộc

- Mổ khám kiểm tra bên trong:

lộ xoang chậu.

+ Đặt lợn nằm trên bàn mổ dùng dao cắt các

+ Loại bỏ màng treo ruột, kéo dạ dày, ruột cơ trong nách tới khớp xương bả vai, cắt các cơ

non, ruột già tới hậu môn để ra ngoài kiểm tra sau trong bẹn tới khớp hông ở cả hai bên. Bẻ gập chân sang hai bên cho lợn nằm ngửa trên bàn.

cùng.

+ Cắt lớp da và cơ từ cằm kéo dài tới cửa vào

+ Kiểm tra toàn bộ cơ quan sinh dục (buồng lồng ngực, cắt tiếp lớp sụn xương ức kéo dài tới cơ

trứng, ống dẫn trứng đối với con cái, dịch hoàn, ống hai bên thành bụng để bộc lộ toàn bộ các tổ chức dẫn tinh đối với con đực) cả bên ngoài và bên trong.

vùng cổ, xoang ngực, xoang bụng.

+ Kiểm tra thận, ống dẫn niệu, bóng đái bên

+ Quan sát những biến đổi bên ngoài các tổ

ngoài, bên trong.

chức về màu sắc, kích thước, hình dáng v.v..

+ Kiểm tra hệ thống hạch trong cơ thể.

+ Lấy máu tim và các tổ chức nội tạng cho

+ Kiểm tra tình trạng bên ngoài và rạch ra nuôi cấy xét nghiệm.

kiểm tra tình trạng bên trong của ống tiêu hoá,

+ Cắt các cơ hai bên cằm giữ lưỡi, kéo lưỡi ra kiểm tra chất chứa trong đường tiêu hoá, nhất là khỏi xoang miệng, kiểm tra xoang miệng.

van hồi manh tràng.

+ Cắt các tổ chức giữ lưỡi, thực quản, phổi,

+ Cắt và kiểm tra dịch các khớp xương, tuỷ

cuối cùng cắt đứt thực quản, mạch quản giáp với xương.

45

46

https://thuviensach.vn

+ Cắt đầu gia súc ở đốt sống Atlas, lột da,

+ Dùng kéo cắt ngang phần cơ giữa lỗ huyệt dùng đục hoặc cưa cắt từ lỗ chẩm sang hai bên và xương lưỡi hái, cắt tiếp theo phía trên hai bên đến cạnh trước xương trán, lật xương hộp sọ, bộc sụn sườn qua xương đòn, xương quạ, loại những tổ

lộ não, dùng kéo cong tách màng não, cắt đứt các chức dính, nhấc bỏ xương lưỡi hái ra ngoài, bộc lộ

dây thần kinh, lấy não, đồng thời kiểm tra tuyến xoang bụng và xoang ngực.

yên nằm ngay dưới xương bướm.

+ Quan sát các túi khí và phía ngoài các cơ

+ Dùng cưa cắt ngang xương mũi để kiểm tra quan nội tạng.

xoang và các ống cuộn.

+ Lấy máu tim và các tổ chức nội tạng cho

* Mổ khám gia cầm

nuôi cấy xét nghiệm.

- Kiểm tra bên ngoài: Thể trạng, da, lông, vết

+ Lấy gan, mật, lá lách ra kiểm tra màu sắc, thương, lỗ tự nhiên, khớp, ngoại ký sinh trùng...

kích thước, hoại tử, v.v..

+ Kiểm tra tuyến tuỵ.

- Mổ khám kiểm tra bên trong:

+ Loại bỏ màng treo ruột, cắt đứt phía trên dạ

+ Nhúng ướt lông gia cầm bằng nước có pha dày tuyến, lật toàn bộ cơ quan tiêu hoá ra phía dung dịch sát trùng.

sau để kiểm tra sau cùng, tránh nhiễm bẩn dụng

+ Đặt gia cầm nằm ngửa trên bàn mổ, dùng cụ và các tổ chức khác.

kéo hoặc dao cắt da giữa vùng bụng và bẹn ở hai

+ Kiểm tra toàn bộ cơ quan sinh dục (buồng bên chân, lật chân sang hai bên, đồng thời kéo da trứng, ống dẫn trứng đối với con cái, dịch hoàn, bộc lộ hai cơ đùi.

ống dẫn tinh đối với con đực).

+ Cắt da vùng giữa lỗ huyệt và xương lưỡi hái,

+ Kiểm tra thận, ống dẫn niệu.

một tay cầm hai chân, tay kia cầm phần da trên

+ Kiểm tra túi Fabricius về hình dáng, kích xương kéo ngược chiều nhau lên tận vùng diều bộc thước, màu sắc, dịch cả bên ngoài và bên trong.

lộ cơ ngực.

+ Dùng kéo mở một bên cạnh mỏ quan sát xoang

+ Kiểm tra cơ ngực, cơ đùi, xương lưỡi hái về

miệng, cắt ngang mỏ trên kiểm tra xoang mũi.

tình trạng khô cơ, xuất huyết, biến dạng...

+ Rạch thực quản thẳng tới diều kiểm tra

+ Dùng kéo hoặc dao rạch da từ phần diều lên dịch, chất chứa bên trong và mùi.

tận phía dưới mỏ bộc lộ diều, thực quản, khí quản,

+ Rạch khí quản kiểm tra dịch, xuất huyết, tuyến Thymus (tuyến ức) để kiểm tra.

hoại tử bên trong.

47

48

https://thuviensach.vn

+ Cắt đầu gia súc ở đốt sống Atlas, lột da,

+ Dùng kéo cắt ngang phần cơ giữa lỗ huyệt dùng đục hoặc cưa cắt từ lỗ chẩm sang hai bên và xương lưỡi hái, cắt tiếp theo phía trên hai bên đến cạnh trước xương trán, lật xương hộp sọ, bộc sụn sườn qua xương đòn, xương quạ, loại những tổ

lộ não, dùng kéo cong tách màng não, cắt đứt các chức dính, nhấc bỏ xương lưỡi hái ra ngoài, bộc lộ

dây thần kinh, lấy não, đồng thời kiểm tra tuyến xoang bụng và xoang ngực.

yên nằm ngay dưới xương bướm.

+ Quan sát các túi khí và phía ngoài các cơ

+ Dùng cưa cắt ngang xương mũi để kiểm tra quan nội tạng.

xoang và các ống cuộn.

+ Lấy máu tim và các tổ chức nội tạng cho

* Mổ khám gia cầm

nuôi cấy xét nghiệm.

- Kiểm tra bên ngoài: Thể trạng, da, lông, vết

+ Lấy gan, mật, lá lách ra kiểm tra màu sắc, thương, lỗ tự nhiên, khớp, ngoại ký sinh trùng...

kích thước, hoại tử, v.v..

+ Kiểm tra tuyến tuỵ.

- Mổ khám kiểm tra bên trong:

+ Loại bỏ màng treo ruột, cắt đứt phía trên dạ

+ Nhúng ướt lông gia cầm bằng nước có pha dày tuyến, lật toàn bộ cơ quan tiêu hoá ra phía dung dịch sát trùng.

sau để kiểm tra sau cùng, tránh nhiễm bẩn dụng

+ Đặt gia cầm nằm ngửa trên bàn mổ, dùng cụ và các tổ chức khác.

kéo hoặc dao cắt da giữa vùng bụng và bẹn ở hai

+ Kiểm tra toàn bộ cơ quan sinh dục (buồng bên chân, lật chân sang hai bên, đồng thời kéo da trứng, ống dẫn trứng đối với con cái, dịch hoàn, bộc lộ hai cơ đùi.

ống dẫn tinh đối với con đực).

+ Cắt da vùng giữa lỗ huyệt và xương lưỡi hái,

+ Kiểm tra thận, ống dẫn niệu.

một tay cầm hai chân, tay kia cầm phần da trên

+ Kiểm tra túi Fabricius về hình dáng, kích xương kéo ngược chiều nhau lên tận vùng diều bộc thước, màu sắc, dịch cả bên ngoài và bên trong.

lộ cơ ngực.

+ Dùng kéo mở một bên cạnh mỏ quan sát xoang

+ Kiểm tra cơ ngực, cơ đùi, xương lưỡi hái về

miệng, cắt ngang mỏ trên kiểm tra xoang mũi.

tình trạng khô cơ, xuất huyết, biến dạng...

+ Rạch thực quản thẳng tới diều kiểm tra

+ Dùng kéo hoặc dao rạch da từ phần diều lên dịch, chất chứa bên trong và mùi.

tận phía dưới mỏ bộc lộ diều, thực quản, khí quản,

+ Rạch khí quản kiểm tra dịch, xuất huyết, tuyến Thymus (tuyến ức) để kiểm tra.

hoại tử bên trong.

47

48

https://thuviensach.vn

+ Kiểm tra xoang bao tim, dịch bên trong, mở

nhiên, cố định bằng cồn Metanol 95%, sau đó gói tim kiểm tra cơ, các xoang và van.

từng đôi phiến kính để ngửa mặt máu ra ngoài.

+ Tách phổi khỏi các xương sườn để kiểm tra

+ Mẫu là da, lông, cơ động vật: Cần lấy mẫu ở

về màu sắc, độ xốp.

nơi có biến đổi bệnh lý rõ ràng theo yêu cầu xét

+ Bộc lộ dây thần kinh cánh ở trước xương sườn nghiệm, tránh lẫn tạp khuẩn.

thứ nhất, dây thần kinh hông ở trong cơ đùi hoặc

+ Mẫu là xương ống: Lấy toàn bộ ống xương trong xoang chậu dưới thận để kiểm tra viêm sưng.

đã róc sạch thịt và các dây chằng, bảo quản bằng

+ Rạch khớp gối kiểm tra dịch, bẻ xương đùi các chất độn mềm để trong túi ni lông, hộp kín.

kiểm tra độ cứng mềm, chẻ xương đùi kiểm tra tuỷ.

+ Mẫu là não, tuỷ sống, tuỷ xương, dịch viêm,

+ Cắt đầu gia cầm ở đốt sống Atlas, lột da, mủ, dịch các xoang cơ thể: Dùng tăm quấn bông dùng kéo cắt xương sang hai bên từ lỗ chẩm đến lỏng nhúng vào nơi có dịch lấy mẫu rồi để vào ống cạnh trước xương đỉnh, lật hộp sọ bộc lộ não. Dùng nghiệm nút kín, bảo quản lạnh 1-4oC.

kéo cong cắt các dây thần kinh lấy não.

+ Các cơ quan nội tạng như tim, phổi, gan,

+ Dùng kéo rạch ruột từ dạ dày tuyến xuống mật, dạ dày, ruột, tụy, lách, thận, bóng đái, bộ

tận hậu môn, kiểm tra các tổn thương, hoại tử, máy sinh dục, hạch...: Dùng dao, kéo sắc tách xuất huyết, ký sinh trùng.

riêng các cơ quan trên, lấy mẫu ở nơi nằm giao

b3) Kỹ thuật lấy mẫu vật và bảo quản gửi

nhau giữa phần bệnh lý và phần bình thường.

về phòng xét nghiệm

Đựng trong hộp vô khuẩn và bảo quản lạnh 1-4oC.

+ Lấy mẫu máu: sử dụng bơm tiêm, ống

+ Các chất chứa trong dạ dày và ruột: Có thể

nghiệm có chất chống đông máu (Xitrat Na 4%) dùng chỉ hoặc dây buộc chặt các đầu ống thông với nút kín đã được vô trùng.

các cơ quan khác hoặc các chất chứa đựng vào túi Động vật sống lấy máu ở tĩnh mạch cổ, tai, ni lông, cốc đựng bệnh phẩm kín, bảo quản lạnh cẳng (gia cầm lấy ở tim hoặc cánh). Động vật chết 1-4oC hay trong dung dịch Chloroform 0,5%.

lấy máu ở tim ngay khi mổ khám xoang ngực.

+ Mẫu nước tiểu: Lấy lượng nước tiểu 10-20

Lượng máu lấy từ 1-5 ml/mẫu. Bảo quản lạnh.

ml/mẫu vào đầu buổi sáng, cho vào ống nghiệm Lấy máu chiết huyết thanh: Cần để nghiêng ống nút kín, bảo quản lạnh.

nghiệm cho máu ổn định, bảo quản ở 1-4oC qua

+ Lấy mẫu sữa: Để lấy sữa tươi cần làm sạch đêm. Máu phết tiêu bản phiến kính: hong khô tự

đầu vú, vắt bỏ lượng sữa đầu, mẫu sữa có lượng 49

50

https://thuviensach.vn

+ Kiểm tra xoang bao tim, dịch bên trong, mở

nhiên, cố định bằng cồn Metanol 95%, sau đó gói tim kiểm tra cơ, các xoang và van.

từng đôi phiến kính để ngửa mặt máu ra ngoài.

+ Tách phổi khỏi các xương sườn để kiểm tra

+ Mẫu là da, lông, cơ động vật: Cần lấy mẫu ở

về màu sắc, độ xốp.

nơi có biến đổi bệnh lý rõ ràng theo yêu cầu xét

+ Bộc lộ dây thần kinh cánh ở trước xương sườn nghiệm, tránh lẫn tạp khuẩn.

thứ nhất, dây thần kinh hông ở trong cơ đùi hoặc

+ Mẫu là xương ống: Lấy toàn bộ ống xương trong xoang chậu dưới thận để kiểm tra viêm sưng.

đã róc sạch thịt và các dây chằng, bảo quản bằng

+ Rạch khớp gối kiểm tra dịch, bẻ xương đùi các chất độn mềm để trong túi ni lông, hộp kín.

kiểm tra độ cứng mềm, chẻ xương đùi kiểm tra tuỷ.

+ Mẫu là não, tuỷ sống, tuỷ xương, dịch viêm,

+ Cắt đầu gia cầm ở đốt sống Atlas, lột da, mủ, dịch các xoang cơ thể: Dùng tăm quấn bông dùng kéo cắt xương sang hai bên từ lỗ chẩm đến lỏng nhúng vào nơi có dịch lấy mẫu rồi để vào ống cạnh trước xương đỉnh, lật hộp sọ bộc lộ não. Dùng nghiệm nút kín, bảo quản lạnh 1-4oC.

kéo cong cắt các dây thần kinh lấy não.

+ Các cơ quan nội tạng như tim, phổi, gan,

+ Dùng kéo rạch ruột từ dạ dày tuyến xuống mật, dạ dày, ruột, tụy, lách, thận, bóng đái, bộ

tận hậu môn, kiểm tra các tổn thương, hoại tử, máy sinh dục, hạch...: Dùng dao, kéo sắc tách xuất huyết, ký sinh trùng.

riêng các cơ quan trên, lấy mẫu ở nơi nằm giao

b3) Kỹ thuật lấy mẫu vật và bảo quản gửi

nhau giữa phần bệnh lý và phần bình thường.

về phòng xét nghiệm

Đựng trong hộp vô khuẩn và bảo quản lạnh 1-4oC.

+ Lấy mẫu máu: sử dụng bơm tiêm, ống

+ Các chất chứa trong dạ dày và ruột: Có thể

nghiệm có chất chống đông máu (Xitrat Na 4%) dùng chỉ hoặc dây buộc chặt các đầu ống thông với nút kín đã được vô trùng.

các cơ quan khác hoặc các chất chứa đựng vào túi Động vật sống lấy máu ở tĩnh mạch cổ, tai, ni lông, cốc đựng bệnh phẩm kín, bảo quản lạnh cẳng (gia cầm lấy ở tim hoặc cánh). Động vật chết 1-4oC hay trong dung dịch Chloroform 0,5%.

lấy máu ở tim ngay khi mổ khám xoang ngực.

+ Mẫu nước tiểu: Lấy lượng nước tiểu 10-20

Lượng máu lấy từ 1-5 ml/mẫu. Bảo quản lạnh.

ml/mẫu vào đầu buổi sáng, cho vào ống nghiệm Lấy máu chiết huyết thanh: Cần để nghiêng ống nút kín, bảo quản lạnh.

nghiệm cho máu ổn định, bảo quản ở 1-4oC qua

+ Lấy mẫu sữa: Để lấy sữa tươi cần làm sạch đêm. Máu phết tiêu bản phiến kính: hong khô tự

đầu vú, vắt bỏ lượng sữa đầu, mẫu sữa có lượng 49

50

https://thuviensach.vn

10-50 ml để trong cốc đựng mẫu, bảo quản lạnh có nắp kín, bảo quản lạnh trong dung dịch và gửi đến phòng thí nghiệm càng nhanh càng tốt.

Glyxerin 50% trung tính. Nếu mẫu là dạng dịch Chú ý: Tất cả mẫu vật trước khi đưa đến (máu, huyết thanh, dịch não tuỷ, dịch viêm...) phòng thí nghiệm phải được bao gói riêng biệt, phải để trong ống nghiệm có nút kín đã vô khuẩn chắc chắn, có gắn nhãn và kèm theo biên bản mổ

và bảo quản lạnh. Đối với mẫu kiểm tra bệnh dại khám hoặc phiếu đề nghị xét nghiệm. Vận chuyển (tổ chức não hoặc đầu động vật nghi bệnh cắt ở

mẫu nhanh nhất đến phòng thí nghiệm.

đốt Atlas) thì thời gian lấy mẫu chậm nhất sau

b4) Kỹ thuật lấy mẫu theo mục đích xét

khi con vật chết, để trong hộp an toàn bảo quản

nghiệm:

lạnh. Ở nơi quá xa và có điều kiện cần chia bán

* Lấy mẫu kiểm tra (xét nghiệm) vi khuẩn cầu não thành hai phần: một phần đặt trong phải bảo đảm các yêu cầu sau đây: Glyxerin 50% trung tính, một phần não ngâm

+ Mẫu kiểm tra vi khuẩn phải tuyệt đối vô trong Formalin 10%.

trùng, các dụng cụ lấy mẫu, dụng cụ đựng mẫu và Gia cầm nghi bệnh do virút thì ngâm cả con bảo quản phải được tiệt trùng bằng nước sôi có vật trong dung dịch Lyson 5% đựng trong túi ni Nitrat cacbonat 2% trong thời gian 15 phút hoặc lông buộc chặt, đặt trong hộp lạnh để vận chuyển.

hấp ở áp suất cao. Sau đó đặt hộp vô khuẩn vào

* Lấy mẫu kiểm tra (xét nghiệm) ký sinh trùng các dụng cụ chuyên dụng khác, bảo quản khô sạch phải bảo đảm các yêu cầu sau:

để lấy mẫu. Mỗi loại mẫu phải để riêng biệt và

+ Đối với ngoại ký sinh (ve, bọ chét, rận, mò bảo quản lạnh.

mạt... ở các dạng trưởng thành, ấu trùng, trứng):

+ Tất cả các mẫu chẩn đoán vi khuẩn phải Để nguyên cá thể bảo quản trong dung dịch cồn được bảo quản ở nhiệt độ lạnh từ 1-4oC, thời gian Ethanon 70% hoặc Formalin 10%.

không quá 24 giờ. Trong quá trình vận chuyển, Có thể sử dụng phương pháp chẩn đoán huyết mẫu phải được bao gói trong hộp kín, được kê lót thanh học nhưng đòi hỏi phải lấy mẫu huyết chắc chắn, gửi kèm theo biên bản mổ khám.

thanh (chiết từ máu).

* Lấy mẫu kiểm tra (xét nghiệm) virút phải

+ Đối với nội ký sinh: (Kiểm tra đơn bào ký bảo đảm các yêu cầu sau:

sinh trong máu): Làm tiêu bản máu phết mỏng Phải chọn lọc bệnh phẩm đặc thù và bảo đảm trên phiến kính, bảo quản trong hộp thường, xếp vô khuẩn. Mẫu vật được đặt trong lọ rộng miệng, từng cặp hai tiêu bản quay mặt có mẫu ra ngoài.

51

52

https://thuviensach.vn

10-50 ml để trong cốc đựng mẫu, bảo quản lạnh có nắp kín, bảo quản lạnh trong dung dịch và gửi đến phòng thí nghiệm càng nhanh càng tốt.

Glyxerin 50% trung tính. Nếu mẫu là dạng dịch Chú ý: Tất cả mẫu vật trước khi đưa đến (máu, huyết thanh, dịch não tuỷ, dịch viêm...) phòng thí nghiệm phải được bao gói riêng biệt, phải để trong ống nghiệm có nút kín đã vô khuẩn chắc chắn, có gắn nhãn và kèm theo biên bản mổ

và bảo quản lạnh. Đối với mẫu kiểm tra bệnh dại khám hoặc phiếu đề nghị xét nghiệm. Vận chuyển (tổ chức não hoặc đầu động vật nghi bệnh cắt ở

mẫu nhanh nhất đến phòng thí nghiệm.

đốt Atlas) thì thời gian lấy mẫu chậm nhất sau

b4) Kỹ thuật lấy mẫu theo mục đích xét

khi con vật chết, để trong hộp an toàn bảo quản

nghiệm:

lạnh. Ở nơi quá xa và có điều kiện cần chia bán

* Lấy mẫu kiểm tra (xét nghiệm) vi khuẩn cầu não thành hai phần: một phần đặt trong phải bảo đảm các yêu cầu sau đây: Glyxerin 50% trung tính, một phần não ngâm

+ Mẫu kiểm tra vi khuẩn phải tuyệt đối vô trong Formalin 10%.

trùng, các dụng cụ lấy mẫu, dụng cụ đựng mẫu và Gia cầm nghi bệnh do virút thì ngâm cả con bảo quản phải được tiệt trùng bằng nước sôi có vật trong dung dịch Lyson 5% đựng trong túi ni Nitrat cacbonat 2% trong thời gian 15 phút hoặc lông buộc chặt, đặt trong hộp lạnh để vận chuyển.

hấp ở áp suất cao. Sau đó đặt hộp vô khuẩn vào

* Lấy mẫu kiểm tra (xét nghiệm) ký sinh trùng các dụng cụ chuyên dụng khác, bảo quản khô sạch phải bảo đảm các yêu cầu sau:

để lấy mẫu. Mỗi loại mẫu phải để riêng biệt và

+ Đối với ngoại ký sinh (ve, bọ chét, rận, mò bảo quản lạnh.

mạt... ở các dạng trưởng thành, ấu trùng, trứng):

+ Tất cả các mẫu chẩn đoán vi khuẩn phải Để nguyên cá thể bảo quản trong dung dịch cồn được bảo quản ở nhiệt độ lạnh từ 1-4oC, thời gian Ethanon 70% hoặc Formalin 10%.

không quá 24 giờ. Trong quá trình vận chuyển, Có thể sử dụng phương pháp chẩn đoán huyết mẫu phải được bao gói trong hộp kín, được kê lót thanh học nhưng đòi hỏi phải lấy mẫu huyết chắc chắn, gửi kèm theo biên bản mổ khám.

thanh (chiết từ máu).

* Lấy mẫu kiểm tra (xét nghiệm) virút phải

+ Đối với nội ký sinh: (Kiểm tra đơn bào ký bảo đảm các yêu cầu sau:

sinh trong máu): Làm tiêu bản máu phết mỏng Phải chọn lọc bệnh phẩm đặc thù và bảo đảm trên phiến kính, bảo quản trong hộp thường, xếp vô khuẩn. Mẫu vật được đặt trong lọ rộng miệng, từng cặp hai tiêu bản quay mặt có mẫu ra ngoài.

51

52

https://thuviensach.vn

Lấy máu lượng từ 3-5 ml/mẫu đựng trong ống Lấy máu tim, tĩnh mạch, dịch não tuỷ, dịch nghiệm có dung dịch axit axetic 5%, sau đó ly tâm xoang, dịch xuất tiết... bằng cách sử dụng bơm để lắng ký sinh trùng.

tiêm vô khuẩn và các dụng cụ hút dịch vô trùng.

Kiểm tra đơn bào ký sinh trong đường tiêu Lấy từ 1-5 ml/mẫu. Máu được đựng trong ống hoá: Lấy mẫu phân hoặc chất chứa trong đường nghiệm vô khuẩn, đặt nghiêng để phần huyết tiêu hoá một lượng từ 3-5 g hoặc nạo vét niêm thanh nổi lên phía trên bề mặt mẫu hoặc quay ly mạc ruột để kiểm tra ngay, đặt mẫu trong ống tâm. Nếu để qua đêm thì mẫu phải được bảo quản nghiệm có nút kín và xếp vào bình khác có nước ở ngăn dưới của tủ lạnh.

ấm. Kiểm tra nang bào, cầu trùng được phát hiện Nếu huyết thanh dùng cho phản ứng ngưng trong 3-4 ngày sau đó.

kết, kết hợp bổ thể thì phải được bảo quản trong Kiểm tra giun sán ký sinh: Thực hiện dung dịch Phenol 0,5% hoặc Methiolas 0,001%, phương pháp mổ khám toàn diện K.I. Skrjabin máu không để đông lạnh vì hồng cầu sẽ bị phá để kiểm tra bề mặt niêm mạc cơ quan ký sinh, huỷ hoà lẫn vào huyết thanh.

phát hiện bệnh tích đại thể và giun sán có kích

* Lấy mẫu kiểm tra vi thể (mô tế bào) phải thước lớn. Lấy mẫu trong ống ruột khoảng 10

bảo đảm các yêu cầu sau đây:

cm, cần buộc kỹ hai đầu để giữ nguyên các chất Dụng cụ lấy mẫu phải sạch sẽ, vô trùng và chứa bên trong, bảo quản và gửi đi. Những sắc để mổ lấy mẫu nhanh, chính xác, tránh làm động vật nhỏ gửi nguyên cơ thể đã được mổ mở

dập nát.

xoang bụng và bảo quản trong dung dịch Mẫu kiểm tra vi thể bao gồm phần đặc trưng Formalin 10%. Mẫu gửi đi xác định loại giun bệnh tích và cả phần giáp ranh tổ chức bình sán cần bảo quản trong môi trường đặc biệt: thường, độ dày không quá 0,5 cm để mẫu xác định Loại giun tròn bảo quản trong dung dịch được tế bào gốc và có hai mặt cắt song song. Nếu Barbagallo; loại sán dây có thể cắt riêng đốt mẫu là cơ quan rỗng (ruột, dạ con...) thì phải cắt đầu để kiểm tra tươi các móc và giác bám; loại mỡ, nếu là xương phải được trích ra để ngâm vào sán lá cần ngâm cồn 70%, có nhãn kèm theo dung dịch cố định.

từng lọ mẫu và phiếu gửi mẫu vật.

Bảo quản mẫu trong dung dịch Formalin 10%

* Lấy mẫu kiểm tra (xét nghiệm) huyết thanh (1 phần Formaldehyde + 9 phần nước) đựng trong học phải bảo đảm các yêu cầu sau: lọ rộng miệng, có nút kín. Mỗi mẫu có đánh dấu 53

54

https://thuviensach.vn

Lấy máu lượng từ 3-5 ml/mẫu đựng trong ống Lấy máu tim, tĩnh mạch, dịch não tuỷ, dịch nghiệm có dung dịch axit axetic 5%, sau đó ly tâm xoang, dịch xuất tiết... bằng cách sử dụng bơm để lắng ký sinh trùng.

tiêm vô khuẩn và các dụng cụ hút dịch vô trùng.

Kiểm tra đơn bào ký sinh trong đường tiêu Lấy từ 1-5 ml/mẫu. Máu được đựng trong ống hoá: Lấy mẫu phân hoặc chất chứa trong đường nghiệm vô khuẩn, đặt nghiêng để phần huyết tiêu hoá một lượng từ 3-5 g hoặc nạo vét niêm thanh nổi lên phía trên bề mặt mẫu hoặc quay ly mạc ruột để kiểm tra ngay, đặt mẫu trong ống tâm. Nếu để qua đêm thì mẫu phải được bảo quản nghiệm có nút kín và xếp vào bình khác có nước ở ngăn dưới của tủ lạnh.

ấm. Kiểm tra nang bào, cầu trùng được phát hiện Nếu huyết thanh dùng cho phản ứng ngưng trong 3-4 ngày sau đó.

kết, kết hợp bổ thể thì phải được bảo quản trong Kiểm tra giun sán ký sinh: Thực hiện dung dịch Phenol 0,5% hoặc Methiolas 0,001%, phương pháp mổ khám toàn diện K.I. Skrjabin máu không để đông lạnh vì hồng cầu sẽ bị phá để kiểm tra bề mặt niêm mạc cơ quan ký sinh, huỷ hoà lẫn vào huyết thanh.

phát hiện bệnh tích đại thể và giun sán có kích

* Lấy mẫu kiểm tra vi thể (mô tế bào) phải thước lớn. Lấy mẫu trong ống ruột khoảng 10

bảo đảm các yêu cầu sau đây:

cm, cần buộc kỹ hai đầu để giữ nguyên các chất Dụng cụ lấy mẫu phải sạch sẽ, vô trùng và chứa bên trong, bảo quản và gửi đi. Những sắc để mổ lấy mẫu nhanh, chính xác, tránh làm động vật nhỏ gửi nguyên cơ thể đã được mổ mở

dập nát.

xoang bụng và bảo quản trong dung dịch Mẫu kiểm tra vi thể bao gồm phần đặc trưng Formalin 10%. Mẫu gửi đi xác định loại giun bệnh tích và cả phần giáp ranh tổ chức bình sán cần bảo quản trong môi trường đặc biệt: thường, độ dày không quá 0,5 cm để mẫu xác định Loại giun tròn bảo quản trong dung dịch được tế bào gốc và có hai mặt cắt song song. Nếu Barbagallo; loại sán dây có thể cắt riêng đốt mẫu là cơ quan rỗng (ruột, dạ con...) thì phải cắt đầu để kiểm tra tươi các móc và giác bám; loại mỡ, nếu là xương phải được trích ra để ngâm vào sán lá cần ngâm cồn 70%, có nhãn kèm theo dung dịch cố định.

từng lọ mẫu và phiếu gửi mẫu vật.

Bảo quản mẫu trong dung dịch Formalin 10%

* Lấy mẫu kiểm tra (xét nghiệm) huyết thanh (1 phần Formaldehyde + 9 phần nước) đựng trong học phải bảo đảm các yêu cầu sau: lọ rộng miệng, có nút kín. Mỗi mẫu có đánh dấu 53

54

https://thuviensach.vn

riêng bằng bút chì hay mực không phai. Lọ được b) Phương pháp tiêm truyền động vật niêm phong kỹ và dán nhãn rõ ràng.

Để có thể kết luận chính xác thì ngoài việc

* Lấy mẫu kiểm tra hoá chất, chất độc: thực hiện các phương pháp xét nghiệm ở phòng Dựa theo các tiêu chuẩn TCVN 5167-90 về chỉ

thí nghiệm, cần đồng thời sử dụng phương pháp tiêu kiểm tra sinh hoá thực phẩm, TCVN 5501-91

tiêm truyền động vật để tiếp tục quan sát diễn về chỉ tiêu nước.

biến bệnh, sau đó mổ khám bệnh tích.

Đối với động vật chết nghi bị ngộ độc từ thức ăn, nước uống, khí độc thì lấy mẫu gồm thận, gan, c) Lưu bệnh phẩm

phổi, máu, chất chứa dạ dày, ruột, nước tiểu. Các Mẫu vật sau khi làm xét nghiệm, một phần mẫu phải để riêng và tránh lẫn tạp chất khác, được bảo quản lưu giữ tại phòng thí nghiệm trong mẫu đựng trong lọ rộng miệng có nút kín và bảo khoảng thời gian ngắn nhất là 3 tháng. Có thể lưu quản trong hộp lạnh.

giữ phim dương bản cùng các tư liệu liên quan.

2.4. Chẩn đoán trong phòng thí nghiệm

2.5. Chẩn đoán điều trị

Hiện nay, trong các phòng thí nghiệm áp dụng Trong điều kiện không mổ khám được và việc quy trình chẩn đoán sau:

lấy mẫu gửi đi xét nghiệm gặp khó khăn hoặc trong trường hợp bệnh do vi khuẩn gây ra thì có a) Xét nghiệm mẫu vật

thể tham khảo từ kết quả điều trị để chẩn đoán.

+ Phương pháp xét nghiệm nhanh: Kiểm tra Nếu cán bộ thú y cơ sở có kiến thức, tay nghề vững định tính.

vàng và kinh nghiệm thì khâu điều trị kết luận có

+ Xét nghiệm thường quy và kỹ thuật mới: ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán bệnh.

Kiểm tra định lượng.

2.6. Trả lời kết quả

Các phương pháp xét nghiệm này khá phong phú, có độ nhậy, độ tin cậy cao, tuy nhiên đòi hỏi Những nội dung trên có mối quan hệ hỗ trợ

trang thiết bị và kỹ thuật hiện đại. Thực tế cho lẫn nhau giúp cho kết luận bệnh chuẩn xác, có ý thấy, đa số trường hợp bệnh là bệnh ghép hoặc nghĩa khoa học cao.

mạn tính nên chỉ các phòng thí nghiệm mới có thể

Kết quả chẩn đoán phải do cơ quan có thẩm kết luận chính xác nguyên nhân gây bệnh.

quyền ra văn bản trả lời cá nhân hoặc tổ chức đề

55

56

https://thuviensach.vn

riêng bằng bút chì hay mực không phai. Lọ được b) Phương pháp tiêm truyền động vật niêm phong kỹ và dán nhãn rõ ràng.

Để có thể kết luận chính xác thì ngoài việc

* Lấy mẫu kiểm tra hoá chất, chất độc: thực hiện các phương pháp xét nghiệm ở phòng Dựa theo các tiêu chuẩn TCVN 5167-90 về chỉ

thí nghiệm, cần đồng thời sử dụng phương pháp tiêu kiểm tra sinh hoá thực phẩm, TCVN 5501-91

tiêm truyền động vật để tiếp tục quan sát diễn về chỉ tiêu nước.

biến bệnh, sau đó mổ khám bệnh tích.

Đối với động vật chết nghi bị ngộ độc từ thức ăn, nước uống, khí độc thì lấy mẫu gồm thận, gan, c) Lưu bệnh phẩm

phổi, máu, chất chứa dạ dày, ruột, nước tiểu. Các Mẫu vật sau khi làm xét nghiệm, một phần mẫu phải để riêng và tránh lẫn tạp chất khác, được bảo quản lưu giữ tại phòng thí nghiệm trong mẫu đựng trong lọ rộng miệng có nút kín và bảo khoảng thời gian ngắn nhất là 3 tháng. Có thể lưu quản trong hộp lạnh.

giữ phim dương bản cùng các tư liệu liên quan.

2.4. Chẩn đoán trong phòng thí nghiệm

2.5. Chẩn đoán điều trị

Hiện nay, trong các phòng thí nghiệm áp dụng Trong điều kiện không mổ khám được và việc quy trình chẩn đoán sau:

lấy mẫu gửi đi xét nghiệm gặp khó khăn hoặc trong trường hợp bệnh do vi khuẩn gây ra thì có a) Xét nghiệm mẫu vật

thể tham khảo từ kết quả điều trị để chẩn đoán.

+ Phương pháp xét nghiệm nhanh: Kiểm tra Nếu cán bộ thú y cơ sở có kiến thức, tay nghề vững định tính.

vàng và kinh nghiệm thì khâu điều trị kết luận có

+ Xét nghiệm thường quy và kỹ thuật mới: ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán bệnh.

Kiểm tra định lượng.

2.6. Trả lời kết quả

Các phương pháp xét nghiệm này khá phong phú, có độ nhậy, độ tin cậy cao, tuy nhiên đòi hỏi Những nội dung trên có mối quan hệ hỗ trợ

trang thiết bị và kỹ thuật hiện đại. Thực tế cho lẫn nhau giúp cho kết luận bệnh chuẩn xác, có ý thấy, đa số trường hợp bệnh là bệnh ghép hoặc nghĩa khoa học cao.

mạn tính nên chỉ các phòng thí nghiệm mới có thể

Kết quả chẩn đoán phải do cơ quan có thẩm kết luận chính xác nguyên nhân gây bệnh.

quyền ra văn bản trả lời cá nhân hoặc tổ chức đề

55

56

https://thuviensach.vn

nghị chẩn đoán và được báo cáo cho các cơ quan các điều kiện sống không thuận lợi, thức ăn thiếu, cấp trên.

gia súc, gia cầm giảm sức đề kháng khiến vi khuẩn Nội dung văn bản trả lời kết quả phải có phần trở nên cường độc và gây bệnh.

kết luận cụ thể, rõ ràng. Thường biểu thị “+” cho dương tính, hoặc “-” cho âm tính; tên mầm bệnh

1.2. Triệu chứng và bệnh tích

phải ghi rõ type, serotype... hoặc tên độc tố, hoá a) Trâu, bò, dê

học về định tính, định lượng khi tìm thấy.

Thời gian nung bệnh từ 1- 3 ngày. Bệnh xảy

+ Thời gian trả lời kết quả ở mức sớm nhất tuỳ

thuộc vào điều kiện của từng phòng thí nghiệm, ra ở ba thể: quá cấp tính, cấp tính và mạn tính; được tính từ khi nhận mẫu gửi đến, trung bình từ

thường gặp nhất là thể cấp tính.

3-7 ngày.

Vật bệnh mệt mỏi, ăn ít hoặc không ăn, sốt cao 40-42oC, có hội chứng thần kinh (kêu rống, đi II. CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP

vòng tròn, run rẩy). Niêm mạc mắt đỏ thẫm, chảy nước mắt, nước mũi, đi lại khó khăn do sưng hạch A. BỆNH DO VI KHUẨN

trước vai, trước đùi. Đặc biệt hạch hầu sưng to chèn ép làm lưỡi thè ra ngoài. Con vật bệnh có 1. Bệnh tụ huyết trùng (Pasteurellosis) triệu chứng thở mạnh, nhanh, thở khó, thường

1.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

nghểnh đầu lên để thở do bị viêm phổi, viêm Bệnh tụ huyết trùng là một bệnh phổ biến ở

đường hô hấp.

trâu, bò, dê, lợn và gia cầm nước ta.

Trâu, bò, dê bị bệnh đều ở trạng thái nhiễm Bệnh do vi khuẩn Pasteurella gây ra. Hằng trùng huyết sau 2-3 ngày. Tỷ lệ chết 80 - 90%.

năm, bệnh gây thiệt hại lớn cho việc phát triển chăn Bệnh tích thường thấy ở trâu, bò, dê là tụ huyết nuôi gia súc, gia cầm ở nhiều địa phương. Bệnh xảy và xuất huyết các niêm mạc, tổ chức dưới da, ở

ra rải rác quanh năm mang tính chất địa phương, phổi, lách, thận, màng treo ruột. Các hạch lâm ba nhưng thường vào mùa mưa lũ. Vi khuẩn có sức đề

(hạch hầu, trước vai, trước đùi và hạch phổi) sưng kháng cao trong tự nhiên. Ở súc vật bệnh, vi khuẩn thũng, tụ huyết đỏ sẫm.

có trong máu và các phủ tạng. Ở súc vật khoẻ, vi Phổi và màng phổi viêm, có dịch vàng và khuẩn cư trú trong bạch hầu. Khi thời tiết thay đổi, nhiều bọt khí lẫn máu, khí phế quản xuất huyết.

57

58

https://thuviensach.vn

nghị chẩn đoán và được báo cáo cho các cơ quan các điều kiện sống không thuận lợi, thức ăn thiếu, cấp trên.

gia súc, gia cầm giảm sức đề kháng khiến vi khuẩn Nội dung văn bản trả lời kết quả phải có phần trở nên cường độc và gây bệnh.

kết luận cụ thể, rõ ràng. Thường biểu thị “+” cho dương tính, hoặc “-” cho âm tính; tên mầm bệnh

1.2. Triệu chứng và bệnh tích

phải ghi rõ type, serotype... hoặc tên độc tố, hoá a) Trâu, bò, dê

học về định tính, định lượng khi tìm thấy.

Thời gian nung bệnh từ 1- 3 ngày. Bệnh xảy

+ Thời gian trả lời kết quả ở mức sớm nhất tuỳ

thuộc vào điều kiện của từng phòng thí nghiệm, ra ở ba thể: quá cấp tính, cấp tính và mạn tính; được tính từ khi nhận mẫu gửi đến, trung bình từ

thường gặp nhất là thể cấp tính.

3-7 ngày.

Vật bệnh mệt mỏi, ăn ít hoặc không ăn, sốt cao 40-42oC, có hội chứng thần kinh (kêu rống, đi II. CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP

vòng tròn, run rẩy). Niêm mạc mắt đỏ thẫm, chảy nước mắt, nước mũi, đi lại khó khăn do sưng hạch A. BỆNH DO VI KHUẨN

trước vai, trước đùi. Đặc biệt hạch hầu sưng to chèn ép làm lưỡi thè ra ngoài. Con vật bệnh có 1. Bệnh tụ huyết trùng (Pasteurellosis) triệu chứng thở mạnh, nhanh, thở khó, thường

1.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

nghểnh đầu lên để thở do bị viêm phổi, viêm Bệnh tụ huyết trùng là một bệnh phổ biến ở

đường hô hấp.

trâu, bò, dê, lợn và gia cầm nước ta.

Trâu, bò, dê bị bệnh đều ở trạng thái nhiễm Bệnh do vi khuẩn Pasteurella gây ra. Hằng trùng huyết sau 2-3 ngày. Tỷ lệ chết 80 - 90%.

năm, bệnh gây thiệt hại lớn cho việc phát triển chăn Bệnh tích thường thấy ở trâu, bò, dê là tụ huyết nuôi gia súc, gia cầm ở nhiều địa phương. Bệnh xảy và xuất huyết các niêm mạc, tổ chức dưới da, ở

ra rải rác quanh năm mang tính chất địa phương, phổi, lách, thận, màng treo ruột. Các hạch lâm ba nhưng thường vào mùa mưa lũ. Vi khuẩn có sức đề

(hạch hầu, trước vai, trước đùi và hạch phổi) sưng kháng cao trong tự nhiên. Ở súc vật bệnh, vi khuẩn thũng, tụ huyết đỏ sẫm.

có trong máu và các phủ tạng. Ở súc vật khoẻ, vi Phổi và màng phổi viêm, có dịch vàng và khuẩn cư trú trong bạch hầu. Khi thời tiết thay đổi, nhiều bọt khí lẫn máu, khí phế quản xuất huyết.

57

58

https://thuviensach.vn

b) Lợn

1.3. Phòng và trị bệnh

Ở thể quá cấp, con vật sốt cao, xuất hiện các vết a) Phòng bệnh

đỏ tím ở gốc tai, bẹn và bụng. Lợn khó thở, thở

nhanh, niêm mạc mắt tím sẫm. Ở thể cấp tính, con Tiêm vắcxin tụ huyết trùng trâu bò cho đàn trâu, bò 6 tháng/1 lần. Đối với lợn dùng vắcxin tụ

vật ho khan, khó thở, chảy nước mắt, nước mũi.

huyết trùng lợn hoặc tụ dấu tiêm 6 tháng/1 lần.

Bệnh tích: Ngoài da tụ máu, toàn thân màu Đối với đàn gà có thể trộn kháng sinh hoặc đỏ, vùng bụng thuỷ thũng, hạch sưng, màng tim, Sulfamid vào thức ăn, nước uống để phòng bệnh; phổi xuất huyết. Ở thể cấp tính, phổi bị gan hoá, hoặc dùng các loại thức ăn bổ sung có chứa hàm hoại tử và sưng màng phổi, màng tim viêm dính lượng khoáng và kháng sinh cho gà, vịt ăn.

có nước vàng. Hầu sưng, thuỷ thũng, lồng ngực Kết hợp với việc tiêm phòng, uống phòng phải tích nhiều nước. Một số lợn bệnh khi mổ khám khí tăng cường tổng tẩy uế vệ sinh chuồng trại nhằm phế quản thấy có nhiều bọt, có khi lẫn máu, có diệt mầm bệnh.

nhiều điểm xuất huyết.

Khi có dịch xảy ra phải cách ly gia súc ốm để

c) Gà

điều trị, công bố dịch. Cấm vận chuyển và giết mổ

trâu bò, lợn trong vùng có dịch. Gia súc ốm, chết Bệnh xảy ra đột ngột, chết nhanh, gà ốm sốt không được mổ thịt, không bán chạy. Không ăn cao, ỉa chảy có lẫn máu, mào tím bầm, đi lại khó thịt gia súc, gia cầm chết vì bệnh tụ huyết trùng.

khăn, thở khó và có thể chết trong vài ngày. Khi Tổng tẩy uế, tiêu độc chuồng trại bằng vôi bột bệnh chuyển sang mãn tính, gà thường bị viêm hoặc các loại hoá chất, phân rác phải đốt hoặc ủ

khớp xương.

bằng vôi bột.

Bệnh tích: Mào yếm tím bầm, trong mồm, mũi có nhiều nước nhớt, gan sưng, nát, có đám cứng b) Phương pháp điều trị

màu hồng nhạt và đám hoại tử thể hiện bằng các

+ Trâu, bò, dê:

nốt lấm tấm trắng khắp gan.

- Phác đồ 1: Phối hợp dùng Streptomycin với Ruột viêm đỏ có những đám xuất huyết. Bao Sulfamerazin.

tim chứa đầy nước vàng. Phổi tụ máu, phúc mạc Streptomycin 10-15 mg/kgBW tiêm bắp.

viêm.

Sulfamerazin 0,20-0,25 g/kgBW cho uống.

59

60

https://thuviensach.vn

b) Lợn

1.3. Phòng và trị bệnh

Ở thể quá cấp, con vật sốt cao, xuất hiện các vết a) Phòng bệnh

đỏ tím ở gốc tai, bẹn và bụng. Lợn khó thở, thở

nhanh, niêm mạc mắt tím sẫm. Ở thể cấp tính, con Tiêm vắcxin tụ huyết trùng trâu bò cho đàn trâu, bò 6 tháng/1 lần. Đối với lợn dùng vắcxin tụ

vật ho khan, khó thở, chảy nước mắt, nước mũi.

huyết trùng lợn hoặc tụ dấu tiêm 6 tháng/1 lần.

Bệnh tích: Ngoài da tụ máu, toàn thân màu Đối với đàn gà có thể trộn kháng sinh hoặc đỏ, vùng bụng thuỷ thũng, hạch sưng, màng tim, Sulfamid vào thức ăn, nước uống để phòng bệnh; phổi xuất huyết. Ở thể cấp tính, phổi bị gan hoá, hoặc dùng các loại thức ăn bổ sung có chứa hàm hoại tử và sưng màng phổi, màng tim viêm dính lượng khoáng và kháng sinh cho gà, vịt ăn.

có nước vàng. Hầu sưng, thuỷ thũng, lồng ngực Kết hợp với việc tiêm phòng, uống phòng phải tích nhiều nước. Một số lợn bệnh khi mổ khám khí tăng cường tổng tẩy uế vệ sinh chuồng trại nhằm phế quản thấy có nhiều bọt, có khi lẫn máu, có diệt mầm bệnh.

nhiều điểm xuất huyết.

Khi có dịch xảy ra phải cách ly gia súc ốm để

c) Gà

điều trị, công bố dịch. Cấm vận chuyển và giết mổ

trâu bò, lợn trong vùng có dịch. Gia súc ốm, chết Bệnh xảy ra đột ngột, chết nhanh, gà ốm sốt không được mổ thịt, không bán chạy. Không ăn cao, ỉa chảy có lẫn máu, mào tím bầm, đi lại khó thịt gia súc, gia cầm chết vì bệnh tụ huyết trùng.

khăn, thở khó và có thể chết trong vài ngày. Khi Tổng tẩy uế, tiêu độc chuồng trại bằng vôi bột bệnh chuyển sang mãn tính, gà thường bị viêm hoặc các loại hoá chất, phân rác phải đốt hoặc ủ

khớp xương.

bằng vôi bột.

Bệnh tích: Mào yếm tím bầm, trong mồm, mũi có nhiều nước nhớt, gan sưng, nát, có đám cứng b) Phương pháp điều trị

màu hồng nhạt và đám hoại tử thể hiện bằng các

+ Trâu, bò, dê:

nốt lấm tấm trắng khắp gan.

- Phác đồ 1: Phối hợp dùng Streptomycin với Ruột viêm đỏ có những đám xuất huyết. Bao Sulfamerazin.

tim chứa đầy nước vàng. Phổi tụ máu, phúc mạc Streptomycin 10-15 mg/kgBW tiêm bắp.

viêm.

Sulfamerazin 0,20-0,25 g/kgBW cho uống.

59

60

https://thuviensach.vn

Kết hợp tiêm thêm Vitamin B, C, cafein hoặc 2. Bệnh xoắn khuẩn (Leptospirosis) long não.

Xoắn khuẩn thuộc họ Leptospiroceae, bao gồm Dùng liên tục phác đồ trên trong 4-5 ngày.

những vi khuẩn hình xoắn, dẻo, di động được.

- Phác đồ 2: Kết hợp dùng Kanamycin với Xoắn khuẩn có nhiều serotype (type huyết Sulfamerazin.

thanh) khác nhau, mỗi serotype tạo ra những Kanamycin 10 - 15 mg/kgBW tiêm bắp.

kháng thể tương đồng đặc trưng khác nhau, tuy Sunfamerazin 0,20 - 0,25 mg/kgBW cho uống.

nhiên cũng có đồng kháng thể gây khó khăn trong Dùng liên tục 4 - 5 ngày.

việc định type.

Có thể thay Kanamycin bằng Oxytetracyclin Bốn serotype phổ biến nhất là:

với liều: 10 - 15 mg/kgBW/ngày, tiêm tĩnh mạch, (1) L. icteroheamoragiae.

trong trường hợp này cũng phải phối hợp với (2) L. gryppotyphosa.

Sulfamerazin.

Trâu, bò ăn ít cần truyền thêm dung dịch (3) L. canicola.

đường glucoza ưu trương và dung dịch sinh lý (4) L. pomona.

mặn ngọt theo tỷ lệ 1:1 với liều dùng 100ml/100

Ở nước ta, bệnh xoắn khuẩn xuất hiện ở nhiều kgBW/ngày.

tỉnh miền núi, trung du và các tỉnh đồng bằng.

Hộ lý chăm sóc nuôi dưỡng tốt và vệ sinh thú y.

2.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

+ Lợn: Dùng Streptomycin phối hợp với Penicillin hoặc Kanamycin với Sulfamid (Streptomycin, Phần lớn vật nuôi (bò, cừu, dê, lợn, chó, mèo) Sunfathiazin...)

đều có thể mắc bệnh. Loài gặm nhấm là ổ chứa Streptomycin 10 - 20 mg/kgBW hoặc Kanamycin Leptospira tự nhiên, đặc biệt là chuột, trong đó 0,5 g/kgBW.

có chuột đồng, chuột cống, chuột nhà... mang và Kết hợp dùng kháng sinh với tiêm thêm các bài xuất nhiều serotype xoắn khuẩn nhưng vẫn loại thuốc trợ lực như: Vitamin B1, B12, C, và trợ

khoẻ mạnh.

tim cafein hoặc long não.

Một serotype xoắn khuẩn có thể gây bệnh

+ Gà: Dùng Sulfamerazin với liều 0,25 - 0,50

cho nhiều loài vật nuôi, đồng thời trên một loài g/ngày trộn thức ăn; hoặc tiêm Streptomycin: 1 lọ =

vật nuôi cũng có thể nhiễm nhiều serotype xoắn 1 g cho 10 gà lớn hoặc 20 gà nhỏ.

khuẩn.

61

62

https://thuviensach.vn

Kết hợp tiêm thêm Vitamin B, C, cafein hoặc 2. Bệnh xoắn khuẩn (Leptospirosis) long não.

Xoắn khuẩn thuộc họ Leptospiroceae, bao gồm Dùng liên tục phác đồ trên trong 4-5 ngày.

những vi khuẩn hình xoắn, dẻo, di động được.

- Phác đồ 2: Kết hợp dùng Kanamycin với Xoắn khuẩn có nhiều serotype (type huyết Sulfamerazin.

thanh) khác nhau, mỗi serotype tạo ra những Kanamycin 10 - 15 mg/kgBW tiêm bắp.

kháng thể tương đồng đặc trưng khác nhau, tuy Sunfamerazin 0,20 - 0,25 mg/kgBW cho uống.

nhiên cũng có đồng kháng thể gây khó khăn trong Dùng liên tục 4 - 5 ngày.

việc định type.

Có thể thay Kanamycin bằng Oxytetracyclin Bốn serotype phổ biến nhất là:

với liều: 10 - 15 mg/kgBW/ngày, tiêm tĩnh mạch, (1) L. icteroheamoragiae.

trong trường hợp này cũng phải phối hợp với (2) L. gryppotyphosa.

Sulfamerazin.

Trâu, bò ăn ít cần truyền thêm dung dịch (3) L. canicola.

đường glucoza ưu trương và dung dịch sinh lý (4) L. pomona.

mặn ngọt theo tỷ lệ 1:1 với liều dùng 100ml/100

Ở nước ta, bệnh xoắn khuẩn xuất hiện ở nhiều kgBW/ngày.

tỉnh miền núi, trung du và các tỉnh đồng bằng.

Hộ lý chăm sóc nuôi dưỡng tốt và vệ sinh thú y.

2.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

+ Lợn: Dùng Streptomycin phối hợp với Penicillin hoặc Kanamycin với Sulfamid (Streptomycin, Phần lớn vật nuôi (bò, cừu, dê, lợn, chó, mèo) Sunfathiazin...)

đều có thể mắc bệnh. Loài gặm nhấm là ổ chứa Streptomycin 10 - 20 mg/kgBW hoặc Kanamycin Leptospira tự nhiên, đặc biệt là chuột, trong đó 0,5 g/kgBW.

có chuột đồng, chuột cống, chuột nhà... mang và Kết hợp dùng kháng sinh với tiêm thêm các bài xuất nhiều serotype xoắn khuẩn nhưng vẫn loại thuốc trợ lực như: Vitamin B1, B12, C, và trợ

khoẻ mạnh.

tim cafein hoặc long não.

Một serotype xoắn khuẩn có thể gây bệnh

+ Gà: Dùng Sulfamerazin với liều 0,25 - 0,50

cho nhiều loài vật nuôi, đồng thời trên một loài g/ngày trộn thức ăn; hoặc tiêm Streptomycin: 1 lọ =

vật nuôi cũng có thể nhiễm nhiều serotype xoắn 1 g cho 10 gà lớn hoặc 20 gà nhỏ.

khuẩn.

61

62

https://thuviensach.vn

Đường lây bệnh phổ biến là qua da, qua Ở lợn, bệnh nặng hay nhẹ phụ thuộc nhiều niêm mạc mắt, mũi, mồm, niêm mạc đường sinh vào lứa tuổi. Đối với lợn nái, thường phát ở thể

dục đã bị tổn thương. Hoặc có thể da không bị

nhẹ gây sảy thai hoặc làm thai chết lưu mà không tổn thương nhưng khi ngâm nước lâu, các lỗ

có triệu chứng hoàng đản hoặc đái ra máu.

chân lông dãn nở thì xoắn khuẩn cũng xâm Ở chó, biểu hiện lâm sàng nặng như gây viêm nhập vào cơ thể gia súc.

dạ dày, viêm ruột đi ngoài ra máu, rối loạn thần Nguồn gây bệnh là động vật mắc bệnh hoặc kinh có biểu hiện nôn. Chó bị bệnh bỏ ăn, ủ rũ, sốt động vật mang trùng bài xuất xoắn khuẩn vào cao. Tỷ lệ chết cao nếu không can thiệp kịp thời.

môi trường. Trong môi trường tự nhiên, xoắn Người cũng có thể bị lây bệnh xoắn khuẩn, khuẩn sống được nhiều ngày (từ 21-45 ngày), biểu hiện ở thể cơ và thể màng não.

nhất là ở nơi nước đọng, trong ao tù và bùn. Ở môi trường nước tiểu, vi khuẩn có thể sống vài ngày.

b) Chẩn đoán

Xoắn khuẩn dễ bị nhiệt độ, ánh sáng và các chất Việc chẩn đoán lâm sàng bệnh xoắn khuẩn sát trùng thông dụng tiêu diệt.

tương đối khó vì bệnh phát lẻ tẻ, triệu chứng Ở nước ta, khí hậu nhiệt đới nóng ẩm là điều không đặc trưng. Tuy nhiên, nếu thấy hiện tượng kiện tốt cho xoắn khuẩn bảo tồn lâu dài.

hoàng đản có xu hướng truyền lây và những trường hợp sảy thai mà con non bị chết thì phải

2.2. Triệu chứng và chẩn đoán

nghi bệnh xoắn khuẩn.

a) Triệu chứng

Nếu điều tra thấy chuồng nuôi có nhiều chuột vào mùa hè, mùa thu, mùa chuột sinh sản thì Thời gian ủ bệnh từ 3 - 20 ngày, có thể phát ở

càng có cơ sở nghi bệnh xoắn khuẩn. Tuy nhiên, thể cấp tính hoặc mạn tính.

phải lấy bệnh phẩm để xét nghiệm và khẳng định Gia súc mắc thể cấp tính có biểu hiện sốt cao, qua chẩn đoán lâm sàng.

bỏ ăn, mệt mỏi, con cái mang thai có thể sảy thai.

Để chẩn đoán có thể dùng các phương pháp sau: Sau đó gia súc hết sốt nhưng quan sát thấy biểu

- Xét nghiệm nước tiểu: Làm trong vòng 6 giờ

hiện hoàng đản, các chấm xuất huyết ở niêm mạc, sau khi lấy trực tiếp.

nước tiểu có màu cà phê, thậm chí có màu đỏ vì

- Chẩn đoán huyết thanh: Lấy máu xét chứa nhiều heamoglobin.

nghiệm từ ngày thứ 10 - 12 sau khi phát bệnh.

63

64

https://thuviensach.vn

Đường lây bệnh phổ biến là qua da, qua Ở lợn, bệnh nặng hay nhẹ phụ thuộc nhiều niêm mạc mắt, mũi, mồm, niêm mạc đường sinh vào lứa tuổi. Đối với lợn nái, thường phát ở thể

dục đã bị tổn thương. Hoặc có thể da không bị

nhẹ gây sảy thai hoặc làm thai chết lưu mà không tổn thương nhưng khi ngâm nước lâu, các lỗ

có triệu chứng hoàng đản hoặc đái ra máu.

chân lông dãn nở thì xoắn khuẩn cũng xâm Ở chó, biểu hiện lâm sàng nặng như gây viêm nhập vào cơ thể gia súc.

dạ dày, viêm ruột đi ngoài ra máu, rối loạn thần Nguồn gây bệnh là động vật mắc bệnh hoặc kinh có biểu hiện nôn. Chó bị bệnh bỏ ăn, ủ rũ, sốt động vật mang trùng bài xuất xoắn khuẩn vào cao. Tỷ lệ chết cao nếu không can thiệp kịp thời.

môi trường. Trong môi trường tự nhiên, xoắn Người cũng có thể bị lây bệnh xoắn khuẩn, khuẩn sống được nhiều ngày (từ 21-45 ngày), biểu hiện ở thể cơ và thể màng não.

nhất là ở nơi nước đọng, trong ao tù và bùn. Ở môi trường nước tiểu, vi khuẩn có thể sống vài ngày.

b) Chẩn đoán

Xoắn khuẩn dễ bị nhiệt độ, ánh sáng và các chất Việc chẩn đoán lâm sàng bệnh xoắn khuẩn sát trùng thông dụng tiêu diệt.

tương đối khó vì bệnh phát lẻ tẻ, triệu chứng Ở nước ta, khí hậu nhiệt đới nóng ẩm là điều không đặc trưng. Tuy nhiên, nếu thấy hiện tượng kiện tốt cho xoắn khuẩn bảo tồn lâu dài.

hoàng đản có xu hướng truyền lây và những trường hợp sảy thai mà con non bị chết thì phải

2.2. Triệu chứng và chẩn đoán

nghi bệnh xoắn khuẩn.

a) Triệu chứng

Nếu điều tra thấy chuồng nuôi có nhiều chuột vào mùa hè, mùa thu, mùa chuột sinh sản thì Thời gian ủ bệnh từ 3 - 20 ngày, có thể phát ở

càng có cơ sở nghi bệnh xoắn khuẩn. Tuy nhiên, thể cấp tính hoặc mạn tính.

phải lấy bệnh phẩm để xét nghiệm và khẳng định Gia súc mắc thể cấp tính có biểu hiện sốt cao, qua chẩn đoán lâm sàng.

bỏ ăn, mệt mỏi, con cái mang thai có thể sảy thai.

Để chẩn đoán có thể dùng các phương pháp sau: Sau đó gia súc hết sốt nhưng quan sát thấy biểu

- Xét nghiệm nước tiểu: Làm trong vòng 6 giờ

hiện hoàng đản, các chấm xuất huyết ở niêm mạc, sau khi lấy trực tiếp.

nước tiểu có màu cà phê, thậm chí có màu đỏ vì

- Chẩn đoán huyết thanh: Lấy máu xét chứa nhiều heamoglobin.

nghiệm từ ngày thứ 10 - 12 sau khi phát bệnh.

63

64

https://thuviensach.vn

- Nuôi cấy, tiêm truyền qua động vật thí nghiệm.

3. Bệnh đóng dấu lợn (Erysipelas suum)

2.3. Phòng và trị bệnh

Đây là một bệnh truyền nhiễm cấp tính ở lợn với đặc điểm gây xuất huyết ngoài da (một trong a) Phòng bệnh

bốn bệnh đỏ ở lợn) và thường xảy ra theo mùa.

- Phòng bệnh bằng vệ sinh.

Trên thực tế, lợn dễ cảm nhiễm nhất ở độ tuổi từ 3 -

Phát hiện gia súc mắc bệnh, cách ly kịp thời, 12 tháng, còn ở các lứa tuổi khác ít mắc.

tiêu độc chuồng trại. Nếu có thể giết mổ thì phải

3.1. Nguyên nhân

tiến hành ở nơi quy định.

Diệt chuột quanh khu vực chăn nuôi. Nếu Bệnh do loại trực khuẩn Erysipelothrix rhusiopathiae gây nên cho lợn ở các lứa tuổi.

phạm vi rộng không có khả năng tiêu diệt chuột Bệnh có khả năng lây lan và gây bệnh cho người.

thì phải ngăn cản sự tiếp xúc của chuột và các chất thải mang trùng với gia súc.

3.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Phòng bệnh chủ động bằng tiêm vắcxin nhắc lại 2 lần/1 năm. Tuy nhiên vắcxin chỉ có tác dụng a) Triệu chứng

phòng bệnh, không ngăn ngừa được sự mang

- Thể quá cấp:

trùng của gia súc.

Lợn bệnh bị bại huyết nhanh, nhiệt độ cơ thể

tăng cao từ 42 - 43oC, mắt đỏ và chết trong vòng b) Phương pháp điều trị

vài giờ khi chưa kịp biểu hiện các triệu chứng lâm Để điều trị bệnh xoắn khuẩn, người ta dùng sàng, nhất là ở ngoài da (giống như lợn khoẻ bình thuốc kháng sinh, đồng thời chữa các triệu chứng thường).

rối loạn tiêu hoá, thiểu năng chức năng gan,

- Thể cấp tính:

chống chảy máu.

Thể này rất phổ biến trong tự nhiên, nếu được Sử dụng Penicillin 10.000 UI/kgBW, kết hợp can thiệp kịp thời con vật sẽ khỏi bệnh sau 3-5

với Streptomycin 10mg/kgBW hoặc Tetracyclin 5-ngày, nếu không can thiệp con vật sẽ chết sau 5-7

15 mg/kgBW.

ngày. Nhiệt độ cơ thể lợn sốt từ 42 - 43oC, mắt đỏ, Tiêm truyền dung dịch đẳng trương, ngoài ra ủ rũ mệt mỏi, ăn kém, phần lớn bỏ ăn, giai đoạn tiêm Vitamin B, C.

đầu đi phân táo màu đen, về sau đi lỏng có thể lẫn 65

66

https://thuviensach.vn

- Nuôi cấy, tiêm truyền qua động vật thí nghiệm.

3. Bệnh đóng dấu lợn (Erysipelas suum)

2.3. Phòng và trị bệnh

Đây là một bệnh truyền nhiễm cấp tính ở lợn với đặc điểm gây xuất huyết ngoài da (một trong a) Phòng bệnh

bốn bệnh đỏ ở lợn) và thường xảy ra theo mùa.

- Phòng bệnh bằng vệ sinh.

Trên thực tế, lợn dễ cảm nhiễm nhất ở độ tuổi từ 3 -

Phát hiện gia súc mắc bệnh, cách ly kịp thời, 12 tháng, còn ở các lứa tuổi khác ít mắc.

tiêu độc chuồng trại. Nếu có thể giết mổ thì phải

3.1. Nguyên nhân

tiến hành ở nơi quy định.

Diệt chuột quanh khu vực chăn nuôi. Nếu Bệnh do loại trực khuẩn Erysipelothrix rhusiopathiae gây nên cho lợn ở các lứa tuổi.

phạm vi rộng không có khả năng tiêu diệt chuột Bệnh có khả năng lây lan và gây bệnh cho người.

thì phải ngăn cản sự tiếp xúc của chuột và các chất thải mang trùng với gia súc.

3.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Phòng bệnh chủ động bằng tiêm vắcxin nhắc lại 2 lần/1 năm. Tuy nhiên vắcxin chỉ có tác dụng a) Triệu chứng

phòng bệnh, không ngăn ngừa được sự mang

- Thể quá cấp:

trùng của gia súc.

Lợn bệnh bị bại huyết nhanh, nhiệt độ cơ thể

tăng cao từ 42 - 43oC, mắt đỏ và chết trong vòng b) Phương pháp điều trị

vài giờ khi chưa kịp biểu hiện các triệu chứng lâm Để điều trị bệnh xoắn khuẩn, người ta dùng sàng, nhất là ở ngoài da (giống như lợn khoẻ bình thuốc kháng sinh, đồng thời chữa các triệu chứng thường).

rối loạn tiêu hoá, thiểu năng chức năng gan,

- Thể cấp tính:

chống chảy máu.

Thể này rất phổ biến trong tự nhiên, nếu được Sử dụng Penicillin 10.000 UI/kgBW, kết hợp can thiệp kịp thời con vật sẽ khỏi bệnh sau 3-5

với Streptomycin 10mg/kgBW hoặc Tetracyclin 5-ngày, nếu không can thiệp con vật sẽ chết sau 5-7

15 mg/kgBW.

ngày. Nhiệt độ cơ thể lợn sốt từ 42 - 43oC, mắt đỏ, Tiêm truyền dung dịch đẳng trương, ngoài ra ủ rũ mệt mỏi, ăn kém, phần lớn bỏ ăn, giai đoạn tiêm Vitamin B, C.

đầu đi phân táo màu đen, về sau đi lỏng có thể lẫn 65

66

https://thuviensach.vn

máu. Đặc biệt, trên da xuất hiện những nốt xuất mới mua về. Đồng thời phải tiến hành cách ly, huyết hình vuông, tròn, tam giác... (nhìn giống điều trị ngay những con mắc bệnh hoặc nghi mắc con dấu) rất đặc trưng.

bệnh đóng dấu lợn ra khỏi đàn.

- Thể mạn tính:

Định kỳ tẩy uế tiêu độc chuồng trại và các Thể này thường kế sau thể cấp tính, khi bệnh dụng cụ chăn nuôi. Giữ gìn chuồng trại luôn sạch có khuynh hướng kéo dài hoặc xuất hiện ở lợn con sẽ, bảo đảm ấm đông, thoáng hè, cần có thời gian 3-4 tháng tuổi có sức đề kháng tương đối tốt, hoặc để trống chuồng trước khi nhập đàn mới, kết hợp do bị cấp tính nhưng can thiệp không dứt điểm. Ở

tốt với việc chăm sóc nuôi dưỡng.

thể này lợn bệnh thường biểu hiện ăn kém, gầy

- Tiêm phòng:

yếu do thiếu máu, đi lỏng dai dẳng và chậm lớn, Hiện nay thị trường có hai loại vắcxin: Đóng còi cọc.

dấu và tụ dấu lợn, cả hai đều cho thời gian miễn Chú ý: Bệnh này có khả năng lây sang người, dịch từ 4-6 tháng.

làm cho người bệnh cảm thấy nhức đầu, đau và Lợn nái tiêm định kỳ 2 lần/năm.

mỏi khớp.

Lợn con tiêm lần 1 vào lúc 2 tháng tuổi, lần 2

nhắc lại vào 3 tháng tuổi, sau đó định kỳ 6 tháng b) Bệnh tích

tiêm nhắc lại 1 lần.

Mổ khám lợn bệnh thấy: Tổ chức da, mô liên b) Phương pháp điều trị

kết xuất huyết màu đỏ, thận và lách sưng to, tụ

Khi phát hiện lợn bị bệnh đóng dấu, cần cách máu có màu đỏ sẫm, ruột và dạ dày viêm xuất ly và can thiệp ngay bằng một hoặc kết hợp các huyết. Các hạch, nhất là hạch màng treo ruột loại thuốc sau:

sưng tụ máu và có lấm tấm xuất huyết.

- Penicillin: Tiêm bắp 2-3 lần/ngày.

3.3. Phòng và trị bệnh

Liều lượng: 3.000 - 5.000 UI/KgBW.

Liệu trình: 3-5 ngày.

a) Phòng bệnh

- Ampicillin: Tiêm bắp, liều lượng và liệu trình như Penicillin.

- Vệ sinh thú y:

Chú ý: Trong thực tiễn không nên sử dụng Thực hiện tốt thời gian cách ly (không dưới 15

đường uống, bởi kết quả điều trị sẽ chậm hơn ngày) trước khi cho nhập đàn đối với những con nhiều so với đường tiêm.

67

68

https://thuviensach.vn

máu. Đặc biệt, trên da xuất hiện những nốt xuất mới mua về. Đồng thời phải tiến hành cách ly, huyết hình vuông, tròn, tam giác... (nhìn giống điều trị ngay những con mắc bệnh hoặc nghi mắc con dấu) rất đặc trưng.

bệnh đóng dấu lợn ra khỏi đàn.

- Thể mạn tính:

Định kỳ tẩy uế tiêu độc chuồng trại và các Thể này thường kế sau thể cấp tính, khi bệnh dụng cụ chăn nuôi. Giữ gìn chuồng trại luôn sạch có khuynh hướng kéo dài hoặc xuất hiện ở lợn con sẽ, bảo đảm ấm đông, thoáng hè, cần có thời gian 3-4 tháng tuổi có sức đề kháng tương đối tốt, hoặc để trống chuồng trước khi nhập đàn mới, kết hợp do bị cấp tính nhưng can thiệp không dứt điểm. Ở

tốt với việc chăm sóc nuôi dưỡng.

thể này lợn bệnh thường biểu hiện ăn kém, gầy

- Tiêm phòng:

yếu do thiếu máu, đi lỏng dai dẳng và chậm lớn, Hiện nay thị trường có hai loại vắcxin: Đóng còi cọc.

dấu và tụ dấu lợn, cả hai đều cho thời gian miễn Chú ý: Bệnh này có khả năng lây sang người, dịch từ 4-6 tháng.

làm cho người bệnh cảm thấy nhức đầu, đau và Lợn nái tiêm định kỳ 2 lần/năm.

mỏi khớp.

Lợn con tiêm lần 1 vào lúc 2 tháng tuổi, lần 2

nhắc lại vào 3 tháng tuổi, sau đó định kỳ 6 tháng b) Bệnh tích

tiêm nhắc lại 1 lần.

Mổ khám lợn bệnh thấy: Tổ chức da, mô liên b) Phương pháp điều trị

kết xuất huyết màu đỏ, thận và lách sưng to, tụ

Khi phát hiện lợn bị bệnh đóng dấu, cần cách máu có màu đỏ sẫm, ruột và dạ dày viêm xuất ly và can thiệp ngay bằng một hoặc kết hợp các huyết. Các hạch, nhất là hạch màng treo ruột loại thuốc sau:

sưng tụ máu và có lấm tấm xuất huyết.

- Penicillin: Tiêm bắp 2-3 lần/ngày.

3.3. Phòng và trị bệnh

Liều lượng: 3.000 - 5.000 UI/KgBW.

Liệu trình: 3-5 ngày.

a) Phòng bệnh

- Ampicillin: Tiêm bắp, liều lượng và liệu trình như Penicillin.

- Vệ sinh thú y:

Chú ý: Trong thực tiễn không nên sử dụng Thực hiện tốt thời gian cách ly (không dưới 15

đường uống, bởi kết quả điều trị sẽ chậm hơn ngày) trước khi cho nhập đàn đối với những con nhiều so với đường tiêm.

67

68

https://thuviensach.vn

Phối hợp với các thuốc bổ, trợ sức, trợ lực như: ỉa, đi táo và sau đó là giai đoạn đi lỏng, phân Vitamin C, nhóm B, cafein, v.v..

màu vàng, thối khắm có lẫn máu; con vật bứt Nếu có nguy cơ bội nhiễm hoặc kế phát, cần sử

rứt hoặc kêu la đau đớn do viêm dạ dày, viêm dụng phối hợp với các kháng sinh như Kanamycin, ruột cata. Trên da nổi lên những đám sung Gentamycin, Oxytetracyclin, Dexamethazon... đặc huyết đỏ sẫm rồi chuyển sang tím bầm, thường hiệu với vi trùng bội nhiễm, kế phát.

bắt đầu ở hai mỏm tai và các vùng da mỏng, mõm. Con vật sẽ chết sau 3-4 ngày nếu không 4. Bệnh phó thương hàn lợn (Paratyphus được can thiệp tích cực.

suum)

- Thể mạn tính: Con vật giảm ăn, gầy yếu, da Bệnh phó thương hàn lợn là bệnh truyền nhợt nhạt. Khi thì đi táo (quanh phân có nhầy), nhiễm đường tiêu hoá phổ biến ở lợn con.

khi thì đi lỏng kéo dài, phân thối khắm. Con vật uể oải, ngại đi lại, nếu ở tình trạng nhẹ con vật có

4.1. Nguyên nhân

thể khỏi nhưng tăng trọng kém và cũng có thể sẽ

Bệnh do Salmonella choleraesuis (thể cấp bị tái phát nếu sức đề kháng giảm kết hợp với sự

tính) và Salmonella typhymurium (thể mạn tính) tăng mầm bệnh trong cơ thể.

gây ra. Đặc trưng của bệnh là mầm bệnh chủ yếu tác động lên niêm mạc bộ máy tiêu hoá, gây viêm b) Bệnh tích

niêm mạc dạ dày, ruột và tạo ra các nốt loét ở

Niêm mạc ruột viêm loét, hoại tử, van hồi niêm mạc ruột già, lợn ỉa chảy nặng.

manh tràng các dải loét có gờ.

4.2. Triệu chứng và bệnh tích

4.3. Phòng và trị bệnh

a) Triệu chứng

a) Phòng bệnh:

Lợn dưới 4 tháng tuổi hay mắc nhất, lợn trên

- Vệ sinh thú y:

4 tháng tuổi ít mắc hơn và thường là ở thể mạn Định kỳ vệ sinh tiêu độc chuồng trại, dụng cụ

tính. Có các thể bệnh sau:

chăn nuôi bằng nước vôi tôi 10% hoặc sunfat đồng

- Thể cấp tính: Thời gian nung bệnh từ 3 - 4

2 - 5% hoặc Crezyl 5% pha trong nước hoặc ngày, sốt 40 - 420C, kém hoặc bỏ ăn, nôn mửa, bí Benzoroneo 5 thìa cà phê pha trong 20 lít nước.

69

70

https://thuviensach.vn

Phối hợp với các thuốc bổ, trợ sức, trợ lực như: ỉa, đi táo và sau đó là giai đoạn đi lỏng, phân Vitamin C, nhóm B, cafein, v.v..

màu vàng, thối khắm có lẫn máu; con vật bứt Nếu có nguy cơ bội nhiễm hoặc kế phát, cần sử

rứt hoặc kêu la đau đớn do viêm dạ dày, viêm dụng phối hợp với các kháng sinh như Kanamycin, ruột cata. Trên da nổi lên những đám sung Gentamycin, Oxytetracyclin, Dexamethazon... đặc huyết đỏ sẫm rồi chuyển sang tím bầm, thường hiệu với vi trùng bội nhiễm, kế phát.

bắt đầu ở hai mỏm tai và các vùng da mỏng, mõm. Con vật sẽ chết sau 3-4 ngày nếu không 4. Bệnh phó thương hàn lợn (Paratyphus được can thiệp tích cực.

suum)

- Thể mạn tính: Con vật giảm ăn, gầy yếu, da Bệnh phó thương hàn lợn là bệnh truyền nhợt nhạt. Khi thì đi táo (quanh phân có nhầy), nhiễm đường tiêu hoá phổ biến ở lợn con.

khi thì đi lỏng kéo dài, phân thối khắm. Con vật uể oải, ngại đi lại, nếu ở tình trạng nhẹ con vật có

4.1. Nguyên nhân

thể khỏi nhưng tăng trọng kém và cũng có thể sẽ

Bệnh do Salmonella choleraesuis (thể cấp bị tái phát nếu sức đề kháng giảm kết hợp với sự

tính) và Salmonella typhymurium (thể mạn tính) tăng mầm bệnh trong cơ thể.

gây ra. Đặc trưng của bệnh là mầm bệnh chủ yếu tác động lên niêm mạc bộ máy tiêu hoá, gây viêm b) Bệnh tích

niêm mạc dạ dày, ruột và tạo ra các nốt loét ở

Niêm mạc ruột viêm loét, hoại tử, van hồi niêm mạc ruột già, lợn ỉa chảy nặng.

manh tràng các dải loét có gờ.

4.2. Triệu chứng và bệnh tích

4.3. Phòng và trị bệnh

a) Triệu chứng

a) Phòng bệnh:

Lợn dưới 4 tháng tuổi hay mắc nhất, lợn trên

- Vệ sinh thú y:

4 tháng tuổi ít mắc hơn và thường là ở thể mạn Định kỳ vệ sinh tiêu độc chuồng trại, dụng cụ

tính. Có các thể bệnh sau:

chăn nuôi bằng nước vôi tôi 10% hoặc sunfat đồng

- Thể cấp tính: Thời gian nung bệnh từ 3 - 4

2 - 5% hoặc Crezyl 5% pha trong nước hoặc ngày, sốt 40 - 420C, kém hoặc bỏ ăn, nôn mửa, bí Benzoroneo 5 thìa cà phê pha trong 20 lít nước.

69

70

https://thuviensach.vn

Thực hiện cách ly lợn mới mua về không dưới

- Ampicillin:

15 ngày trước khi nhập đàn, cách ly kịp thời Liều lượng: 50mg/kgBW/2 lần/ngày.

những con bị bệnh để điều trị. Chuồng trại luôn Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

giữ sạch sẽ, ấm và khô ráo, thức ăn bảo đảm khẩu Hoặc uống 60mg/kgBW/2 lần/ngày, từ 5 - 7 ngày.

- Kanamycin:

phần dinh dưỡng, nước uống hợp vệ sinh.

Liều lượng: 20mg/kgBW/2 lần/ngày.

Định kỳ ủ phân và rác thải độn chuồng.

Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

- Vắcxin:

(loại Kanamycin 10% tiêm 10ml/con/2 lần/ngày).

+ Vắcxin thương hàn: Tiêm cho lợn con khoẻ

- Gentamycin 4%:

mạnh từ 20 ngày tuổi trở lên, tiêm lần 1: 1 ml/con, Liều lượng: 5ml/con/lần, tiêm 2-3 lần/ngày.

sau 3 tuần tiêm lần 2: 2ml/con, sẽ tạo miễn dịch Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

trong vòng 6 tháng (vắcxin thương hàn lợn con có

- Trimethoxazol 24%:

thể gây dị ứng sau khi tiêm nhưng 1 - 2 giờ sau sẽ

Liều lượng: 1ml/10 kgBW/2 lần/ngày.

trở lại bình thường, nếu cần, có thể sử dụng kết Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

- Sufamethazin trium:

hợp với Vitamin C và các thuốc chống dị ứng).

Liều lượng: 1ml/kgBW/2 lần/ngày.

+ Vắcxin Salsco tiêm cho lợn từ 2 - 3 tháng Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

tuổi phòng bệnh ỉa chảy do thương hàn, E. coli,

- Trimazon (Bactrim, Bisepton, TM) liên cầu. Liều tiêm 5ml/con, sau 15 ngày cho miễn Liều lượng: l00mg/kgBW/2 lần/ngày.

dịch kéo dài 3 tháng.

Liệu trình: uống 3 - 5 ngày.

+ Vắcxin nhược độc phó thương hàn đông khô: Dùng kết hợp với các thuốc trợ lực khác như

Tiêm 1ml/con cho lợn từ 20 ngày tuổi, phải dùng hết B-complex, Vitamin C, cafein, long não.

sau khi pha (không để dùng cho ngày hôm sau).

Chú ý: người có thể nhiễm Salmonella choleraesuis nếu ăn phải thịt lợn bệnh hoặc tiếp xúc b) Phương pháp điều trị

với lợn bệnh.

Có thể dùng một hoặc kết hợp các loại thuốc B. BỆNH DO VIRÚT

sau đây.

- Tetramycin:

1. Bệnh Carre

Liều lượng: 20 - 30mg/kgBW/ngày.

1.1. Nguyên nhân

Liệu trình: uống 5-7 ngày.

Bệnh do virút Carre gây ra ở chó, chồn, 71

72

https://thuviensach.vn

Thực hiện cách ly lợn mới mua về không dưới

- Ampicillin:

15 ngày trước khi nhập đàn, cách ly kịp thời Liều lượng: 50mg/kgBW/2 lần/ngày.

những con bị bệnh để điều trị. Chuồng trại luôn Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

giữ sạch sẽ, ấm và khô ráo, thức ăn bảo đảm khẩu Hoặc uống 60mg/kgBW/2 lần/ngày, từ 5 - 7 ngày.

- Kanamycin:

phần dinh dưỡng, nước uống hợp vệ sinh.

Liều lượng: 20mg/kgBW/2 lần/ngày.

Định kỳ ủ phân và rác thải độn chuồng.

Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

- Vắcxin:

(loại Kanamycin 10% tiêm 10ml/con/2 lần/ngày).

+ Vắcxin thương hàn: Tiêm cho lợn con khoẻ

- Gentamycin 4%:

mạnh từ 20 ngày tuổi trở lên, tiêm lần 1: 1 ml/con, Liều lượng: 5ml/con/lần, tiêm 2-3 lần/ngày.

sau 3 tuần tiêm lần 2: 2ml/con, sẽ tạo miễn dịch Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

trong vòng 6 tháng (vắcxin thương hàn lợn con có

- Trimethoxazol 24%:

thể gây dị ứng sau khi tiêm nhưng 1 - 2 giờ sau sẽ

Liều lượng: 1ml/10 kgBW/2 lần/ngày.

trở lại bình thường, nếu cần, có thể sử dụng kết Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

- Sufamethazin trium:

hợp với Vitamin C và các thuốc chống dị ứng).

Liều lượng: 1ml/kgBW/2 lần/ngày.

+ Vắcxin Salsco tiêm cho lợn từ 2 - 3 tháng Liệu trình: tiêm 3-5 ngày.

tuổi phòng bệnh ỉa chảy do thương hàn, E. coli,

- Trimazon (Bactrim, Bisepton, TM) liên cầu. Liều tiêm 5ml/con, sau 15 ngày cho miễn Liều lượng: l00mg/kgBW/2 lần/ngày.

dịch kéo dài 3 tháng.

Liệu trình: uống 3 - 5 ngày.

+ Vắcxin nhược độc phó thương hàn đông khô: Dùng kết hợp với các thuốc trợ lực khác như

Tiêm 1ml/con cho lợn từ 20 ngày tuổi, phải dùng hết B-complex, Vitamin C, cafein, long não.

sau khi pha (không để dùng cho ngày hôm sau).

Chú ý: người có thể nhiễm Salmonella choleraesuis nếu ăn phải thịt lợn bệnh hoặc tiếp xúc b) Phương pháp điều trị

với lợn bệnh.

Có thể dùng một hoặc kết hợp các loại thuốc B. BỆNH DO VIRÚT

sau đây.

- Tetramycin:

1. Bệnh Carre

Liều lượng: 20 - 30mg/kgBW/ngày.

1.1. Nguyên nhân

Liệu trình: uống 5-7 ngày.

Bệnh do virút Carre gây ra ở chó, chồn, 71

72

https://thuviensach.vn

cáo... Bệnh xảy ra quanh năm, trên nhiều lứa tuổi mỗi đợt ho, con vật khạc những cục bọt đặc sánh, nhưng chó từ 2-4 tháng tuổi mắc bệnh nặng nhất, màu trắng vàng có lẫn sợi máu. Phân lỏng lẫn tỷ lệ chết cao (90-100%).

dịch và máu.

1.2. Triệu chứng và chẩn đoán

- Thể thần kinh: Đầu thời kỳ bệnh thường thấy các nốt viêm lỗ chân lông ở khu vực da dày, a) Triệu chứng

lông dài. Xuất hiện các nốt xuất huyết ở xung Hầu hết chó mắc bệnh Carre thể cấp tính với quanh mắt, mũi, mõm, dưới lưng, bẹn. Chảy nước các biểu hiện: ủ rũ, ít hoạt động, biếng ăn, sốt cao mắt, mũi có dử xanh. Con vật có phản ứng đau (39,5-42oC), viêm tấy niêm mạc có xuất huyết (nổi toàn thân do viêm thần kinh. Có hiện tượng co lấm tấm như muỗi đốt), chảy nước mắt, có dử. Da giật bất thường liên tục một chân, tai, cơ đầu; miệng, mũi khô se nhưng xoang thải dịch nhày và miệng nhai chảy dãi, đi loạng choạng, không định mủ xanh đặc tạo thành dây. Chó nôn nhiều, nước hướng. Sau mỗi cơn đau giật, con vật trở lại tỉnh tiểu màu vàng sánh. Con vật suy nhược, run rẩy, táo và ăn uống nhiều hơn bình thường (chứng đi loạng choạng, tỷ lệ chết cao sau 7-10 ngày, bệnh tâm thần), rối loạn tiêu hoá bất thường.

nhất là chó non.

Bệnh kéo dài từ 5 - 7 tuần, con vật co giật, đau Dựa trên biến đổi bệnh lý ở chó bệnh có thể

đớn, kêu lạc tiếng liên tục; ở con cái có chửa bị

phân ra các thể sau:

chết thai, sảy thai; tỷ lệ chết 100%.

- Thể tiêu hóa: Con vật biếng ăn dẫn đến bỏ

b) Chẩn đoán

ăn do viêm hầu; nôn nhiều, biểu hiện viêm dạ dày, ruột (nhất là tá tràng và ruột non), phân lỏng có

- Điều tra bệnh sử: Hỏi chủ vật nuôi để nắm lẫn dịch nhầy với máu (bã cà phê) và thải nhiều diễn biến của bệnh (dịch tễ học).

lần nên thường gọi chó bị kiết lỵ (phân đen). Con

- Kiểm tra triệu chứng lâm sàng và biến đổi vật đau vùng bụng, thường nằm úp bụng xuống bệnh lý để xác định thể bệnh.

đất và thích uống nước lạnh.

- Chẩn đoán huyết thanh học, lấy mẫu làm

- Thể hô hấp: Con vật sốt cao liên tục (39,5 -

phản ứng ngưng hết hồng cầu, ELISA.

42oC), nằm bẹp một chỗ, run rẩy, mắt nhắm luôn

- Chẩn đoán phân biệt với bệnh dại, viêm chảy nước, mủ thành hai dòng trên má; thở khô, phổi, rối loạn tiêu hoá do nhiễm khuẩn, một số

thở thể bụng do viêm khí phế quản và phổi. Sau bệnh ký sinh trùng.

73

74

https://thuviensach.vn

cáo... Bệnh xảy ra quanh năm, trên nhiều lứa tuổi mỗi đợt ho, con vật khạc những cục bọt đặc sánh, nhưng chó từ 2-4 tháng tuổi mắc bệnh nặng nhất, màu trắng vàng có lẫn sợi máu. Phân lỏng lẫn tỷ lệ chết cao (90-100%).

dịch và máu.

1.2. Triệu chứng và chẩn đoán

- Thể thần kinh: Đầu thời kỳ bệnh thường thấy các nốt viêm lỗ chân lông ở khu vực da dày, a) Triệu chứng

lông dài. Xuất hiện các nốt xuất huyết ở xung Hầu hết chó mắc bệnh Carre thể cấp tính với quanh mắt, mũi, mõm, dưới lưng, bẹn. Chảy nước các biểu hiện: ủ rũ, ít hoạt động, biếng ăn, sốt cao mắt, mũi có dử xanh. Con vật có phản ứng đau (39,5-42oC), viêm tấy niêm mạc có xuất huyết (nổi toàn thân do viêm thần kinh. Có hiện tượng co lấm tấm như muỗi đốt), chảy nước mắt, có dử. Da giật bất thường liên tục một chân, tai, cơ đầu; miệng, mũi khô se nhưng xoang thải dịch nhày và miệng nhai chảy dãi, đi loạng choạng, không định mủ xanh đặc tạo thành dây. Chó nôn nhiều, nước hướng. Sau mỗi cơn đau giật, con vật trở lại tỉnh tiểu màu vàng sánh. Con vật suy nhược, run rẩy, táo và ăn uống nhiều hơn bình thường (chứng đi loạng choạng, tỷ lệ chết cao sau 7-10 ngày, bệnh tâm thần), rối loạn tiêu hoá bất thường.

nhất là chó non.

Bệnh kéo dài từ 5 - 7 tuần, con vật co giật, đau Dựa trên biến đổi bệnh lý ở chó bệnh có thể

đớn, kêu lạc tiếng liên tục; ở con cái có chửa bị

phân ra các thể sau:

chết thai, sảy thai; tỷ lệ chết 100%.

- Thể tiêu hóa: Con vật biếng ăn dẫn đến bỏ

b) Chẩn đoán

ăn do viêm hầu; nôn nhiều, biểu hiện viêm dạ dày, ruột (nhất là tá tràng và ruột non), phân lỏng có

- Điều tra bệnh sử: Hỏi chủ vật nuôi để nắm lẫn dịch nhầy với máu (bã cà phê) và thải nhiều diễn biến của bệnh (dịch tễ học).

lần nên thường gọi chó bị kiết lỵ (phân đen). Con

- Kiểm tra triệu chứng lâm sàng và biến đổi vật đau vùng bụng, thường nằm úp bụng xuống bệnh lý để xác định thể bệnh.

đất và thích uống nước lạnh.

- Chẩn đoán huyết thanh học, lấy mẫu làm

- Thể hô hấp: Con vật sốt cao liên tục (39,5 -

phản ứng ngưng hết hồng cầu, ELISA.

42oC), nằm bẹp một chỗ, run rẩy, mắt nhắm luôn

- Chẩn đoán phân biệt với bệnh dại, viêm chảy nước, mủ thành hai dòng trên má; thở khô, phổi, rối loạn tiêu hoá do nhiễm khuẩn, một số

thở thể bụng do viêm khí phế quản và phổi. Sau bệnh ký sinh trùng.

73

74

https://thuviensach.vn

1.3. Phòng và trị bệnh

thể mệt mỏi, lông khô xơ, gầy rạc nhanh; bỏ ăn, uống nước nhiều và nôn liên tục suốt quá trình a) Phòng bệnh

bệnh, nước tiểu ít, sánh vàng, phân táo màu trắng

- Tiêm phòng vắcxin Carre hoặc vắcxin đa giá xám có hình đuôi lươn, lẫn nước. Ở giai đoạn sau (Trivadog, Tetradog...) cho chó từ 7 tuần tuổi trở lên, đi tháo, phân lỏng có lẫn máu đỏ tươi, mùi tanh 24 ngày sau tiêm nhắc lại liều thứ hai. Sau đó 1-2

khắm (như nước mổ cá mè phơi nắng), thân nhiệt năm tiêm định kỳ để kéo dài thời gian bảo hộ bệnh.

giảm còn 35 - 36oC, con vật đi loạng choạng, nằm

- Phát hiện chó mắc bệnh để cách ly, tránh lây nhiều, tỷ lệ chết cao ở vật non (chết yểu). Ở bò, lợn lan bệnh sang con khác.

cái mang thai gây chết thai (thai gỗ), sảy thai.

- Vệ sinh chăm sóc nuôi dưỡng tốt.

Năng suất sữa giảm rõ rệt dẫn đến mất sữa.

- Tăng cường công tác kiểm dịch động vật.

b) Bệnh tích

b) Phương pháp điều trị

Con vật gầy rạc nhanh do mất nước, viêm Có thể điều trị bệnh bằng tăng cường sức đề

kháng và dùng hoá dược chữa triệu chứng để

hầu, dạ dày, ruột non sưng phồng có tích hơi. Ruột khống chế vi khuẩn bội nhiễm.

già viêm từng đám xuất huyết, ống ruột có tích chất thải, dịch nhầy, máu và niêm mạc ruột bong 2. Bệnh do Parvovirus

tróc. Thành mạch tổn thương, bạch cầu tập trung bao quanh, thành mạch có những điểm loét màu

2.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

đỏ sẫm.

Bệnh do virút thuộc họ Parvoviridae gây ra cho nhiều loài động vật như bò, dê, lợn, chó, mèo...

c) Chẩn đoán

Bệnh truyền lây chủ yếu qua đường tiêu hoá làm

- Điều tra bệnh sử (hỏi bệnh).

chết nhanh (độc tố virút làm trụy tim mạch, hô

- Dựa vào các triệu chứng lâm sàng và biến hấp), tỷ lệ chết cao nhất là ở động vật non.

đổi bệnh lý.

2.2. Triệu chứng, bệnh tích và chẩn đoán

- Chẩn đoán huyết thanh học: lấy mẫu huyết thanh, chất thải cơ thể, thai chết lưu... thực hiện a) Triệu chứng

phương pháp ngưng kết hồng cầu, ELISA để tìm Ở giai đoạn đầu, con vật sốt cao 40 - 41oC, cơ

căn nguyên.

75

76

https://thuviensach.vn

1.3. Phòng và trị bệnh

thể mệt mỏi, lông khô xơ, gầy rạc nhanh; bỏ ăn, uống nước nhiều và nôn liên tục suốt quá trình a) Phòng bệnh

bệnh, nước tiểu ít, sánh vàng, phân táo màu trắng

- Tiêm phòng vắcxin Carre hoặc vắcxin đa giá xám có hình đuôi lươn, lẫn nước. Ở giai đoạn sau (Trivadog, Tetradog...) cho chó từ 7 tuần tuổi trở lên, đi tháo, phân lỏng có lẫn máu đỏ tươi, mùi tanh 24 ngày sau tiêm nhắc lại liều thứ hai. Sau đó 1-2

khắm (như nước mổ cá mè phơi nắng), thân nhiệt năm tiêm định kỳ để kéo dài thời gian bảo hộ bệnh.

giảm còn 35 - 36oC, con vật đi loạng choạng, nằm

- Phát hiện chó mắc bệnh để cách ly, tránh lây nhiều, tỷ lệ chết cao ở vật non (chết yểu). Ở bò, lợn lan bệnh sang con khác.

cái mang thai gây chết thai (thai gỗ), sảy thai.

- Vệ sinh chăm sóc nuôi dưỡng tốt.

Năng suất sữa giảm rõ rệt dẫn đến mất sữa.

- Tăng cường công tác kiểm dịch động vật.

b) Bệnh tích

b) Phương pháp điều trị

Con vật gầy rạc nhanh do mất nước, viêm Có thể điều trị bệnh bằng tăng cường sức đề

kháng và dùng hoá dược chữa triệu chứng để

hầu, dạ dày, ruột non sưng phồng có tích hơi. Ruột khống chế vi khuẩn bội nhiễm.

già viêm từng đám xuất huyết, ống ruột có tích chất thải, dịch nhầy, máu và niêm mạc ruột bong 2. Bệnh do Parvovirus

tróc. Thành mạch tổn thương, bạch cầu tập trung bao quanh, thành mạch có những điểm loét màu

2.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

đỏ sẫm.

Bệnh do virút thuộc họ Parvoviridae gây ra cho nhiều loài động vật như bò, dê, lợn, chó, mèo...

c) Chẩn đoán

Bệnh truyền lây chủ yếu qua đường tiêu hoá làm

- Điều tra bệnh sử (hỏi bệnh).

chết nhanh (độc tố virút làm trụy tim mạch, hô

- Dựa vào các triệu chứng lâm sàng và biến hấp), tỷ lệ chết cao nhất là ở động vật non.

đổi bệnh lý.

2.2. Triệu chứng, bệnh tích và chẩn đoán

- Chẩn đoán huyết thanh học: lấy mẫu huyết thanh, chất thải cơ thể, thai chết lưu... thực hiện a) Triệu chứng

phương pháp ngưng kết hồng cầu, ELISA để tìm Ở giai đoạn đầu, con vật sốt cao 40 - 41oC, cơ

căn nguyên.

75

76

https://thuviensach.vn

- Chẩn đoán phân biệt với bệnh giả dại, Thụt tháo ruột già (chất thải tích trong ruột) viêm não, hội chứng rối loạn sinh sản, hô hấp, sau đó đặt thuốc:

bệnh dịch tả và các bệnh rối loạn tiêu hoá do Bisepton

80 rag (2 viên).

nhiễm khuẩn.

Mebendazol

0,2 g (dùng lần thứ 1).

Nước vừa đủ

5 - 10ml.

2.3. Phòng và trị bệnh

Cho con vật ăn cháo, uống nước ít một nhưng a) Phòng bệnh

nhiều lần (5-6 lần/ngày), không cho ăn các loại

- Tiêm phòng vắcxin Parvo định kỳ. Lần 1 lúc thức ăn khó tiêu, mỡ, tanh, sữa, gan, phổi động 7 tuần tuổi, 21 ngày sau tiêm nhắc lại lần 2. Sau vật khác.

đó 1 - 2 năm tiêm định kỳ.

3. Bệnh lở mồm long móng (Foot-and-

- Phát hiện bệnh sớm để cách ly, tránh lây lan Mouth Disease - FMD)

bệnh trong đàn.

- Tăng cường vệ sinh chăm sóc và nuôi Bệnh lở mồm long móng là bệnh truyền dưỡng tốt.

nhiễm cấp tính do virút có tính hướng thượng bì gây ra ở nhiều loài thú hoang, gia súc như lợn, b) Phương pháp điều trị

dê, cừu, trâu, bò... Bệnh lây lan nhanh, mạnh,

- Sử dụng hoá dược để chữa triệu chứng và vi rộng và có tính chất đại lưu hành. Bệnh gây ra khuẩn bội nhiễm.

các mụn lở loét ở miệng, gia súc ăn uống khó Đơn thuốc: Vitamin B1 0,5%.

khăn dẫn tới cơ thể gầy yếu nhanh chóng. Mụn Vitamin B12

500 Y.

lở loét ở móng gây long móng, gia súc khó đi lại, Vitamin C

100 mg.

làm giảm sức kéo, gây sảy thai, mất sữa. Gia Cafein 100

mg.

súc non có tỷ lệ chết rất cao.

Truyền dịch muối 0,9% + đường 5%: 60 - 100 ml.

Đặc biệt là sau khi đã hết triệu chứng bệnh, Vitamin K

100 mg (Adenozin).

gia súc vẫn thải ra môi trường một lượng lớn virút Atropin Sulphat

0,25 mg: 2ml.

(một con lợn mắc bệnh lở mồm long móng thải 100

Dimetron 10

mg.

triệu virut/ngày, gấp 3.000 lần so với một con bò).

Gentamycin

40-80 mg.

Bò mang trùng tới 1 - 2 năm sau.

77

78

https://thuviensach.vn

- Chẩn đoán phân biệt với bệnh giả dại, Thụt tháo ruột già (chất thải tích trong ruột) viêm não, hội chứng rối loạn sinh sản, hô hấp, sau đó đặt thuốc:

bệnh dịch tả và các bệnh rối loạn tiêu hoá do Bisepton

80 rag (2 viên).

nhiễm khuẩn.

Mebendazol

0,2 g (dùng lần thứ 1).

Nước vừa đủ

5 - 10ml.

2.3. Phòng và trị bệnh

Cho con vật ăn cháo, uống nước ít một nhưng a) Phòng bệnh

nhiều lần (5-6 lần/ngày), không cho ăn các loại

- Tiêm phòng vắcxin Parvo định kỳ. Lần 1 lúc thức ăn khó tiêu, mỡ, tanh, sữa, gan, phổi động 7 tuần tuổi, 21 ngày sau tiêm nhắc lại lần 2. Sau vật khác.

đó 1 - 2 năm tiêm định kỳ.

3. Bệnh lở mồm long móng (Foot-and-

- Phát hiện bệnh sớm để cách ly, tránh lây lan Mouth Disease - FMD)

bệnh trong đàn.

- Tăng cường vệ sinh chăm sóc và nuôi Bệnh lở mồm long móng là bệnh truyền dưỡng tốt.

nhiễm cấp tính do virút có tính hướng thượng bì gây ra ở nhiều loài thú hoang, gia súc như lợn, b) Phương pháp điều trị

dê, cừu, trâu, bò... Bệnh lây lan nhanh, mạnh,

- Sử dụng hoá dược để chữa triệu chứng và vi rộng và có tính chất đại lưu hành. Bệnh gây ra khuẩn bội nhiễm.

các mụn lở loét ở miệng, gia súc ăn uống khó Đơn thuốc: Vitamin B1 0,5%.

khăn dẫn tới cơ thể gầy yếu nhanh chóng. Mụn Vitamin B12

500 Y.

lở loét ở móng gây long móng, gia súc khó đi lại, Vitamin C

100 mg.

làm giảm sức kéo, gây sảy thai, mất sữa. Gia Cafein 100

mg.

súc non có tỷ lệ chết rất cao.

Truyền dịch muối 0,9% + đường 5%: 60 - 100 ml.

Đặc biệt là sau khi đã hết triệu chứng bệnh, Vitamin K

100 mg (Adenozin).

gia súc vẫn thải ra môi trường một lượng lớn virút Atropin Sulphat

0,25 mg: 2ml.

(một con lợn mắc bệnh lở mồm long móng thải 100

Dimetron 10

mg.

triệu virut/ngày, gấp 3.000 lần so với một con bò).

Gentamycin

40-80 mg.

Bò mang trùng tới 1 - 2 năm sau.

77

78

https://thuviensach.vn

3.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

hình thành những vết, đám loét làm con vật di Bệnh do virút thuộc họ Picornaviridae, giống chuyển, nhai lại, nuốt thức ăn gặp khó khăn. Nếu Aptho, có tính hướng thượng bì gây ra. Tới nay, đã không có nhiễm trùng kế phát, sau vài ngày điều xác định được bảy type huyết thanh của virút này: trị các mụn khô dần. Nếu có bội nhiễm con vật sẽ

O, A, C, SAT1, SAT2, SAT3 và Asia1.

sốt lại và tuỳ theo mức độ nặng nhẹ cùng với sự

Thông thường, trong một ổ dịch chỉ tìm thấy can thiệp của thú y mà có kết quả nhanh, chậm một type duy nhất, chưa phát hiện ổ dịch có trên khác nhau. Gia súc non thường tử vong sau khi hai type. Để thanh toán ổ dịch lở mồm long móng, bội nhiễm. Ngoài ra, con vật còn có biểu hiện khác phải sử dụng type có trong vùng/địa phương với như hay nằm, nước dãi nhiều hơn bình thường và type gây nhiễm, kết hợp với làm tốt công tác kiểm nổi bong bóng như bọt xà phòng. Nếu được dắt đi dịch động vật và sản phẩm động vật, kiểm soát trên nền đất con vật sẽ thấy dễ chịu hơn là đi trên giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y.

nền cứng.

Virút có khả năng tồn tại trong điều kiện bình b) Bệnh tích

thường, chúng bám vào quần áo, dụng cụ chăn nuôi, dụng cụ giết mổ và có khả năng làm lây bệnh.

Bệnh tích có chủ yếu tại các vết loét ở kẽ

móng, lưỡi, vùng da mỏng, v.v..

3.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Tại các vết loét có hiện tượng xuất huyết.

- Tim có hiện tượng tụ máu, sưng, sờ nắn thấy a) Triệu chứng

nhũn hơn bình thường.

Thời gian ủ bệnh từ 3 - 5 ngày (trâu bò), từ 5 -

Ngoài ra, có thể thấy tụ máu hoặc hoại tử

7 ngày (lợn).

từng điểm, vết ở niêm mạc đường tiêu hoá và nhất Khi mắc bệnh, con vật mệt mỏi, kém ăn, ít là dạ con.

nhai lại, nhiều bựa lưỡi (làm lưỡi dày lên), sốt 40 -

41oC.

3.3. Phòng và trị bệnh

Sau 2-3 ngày sốt giảm, trên các niêm mạc a) Phòng bệnh

miệng, lưỡi, các kẽ móng, bầu vú hoặc những vùng da mỏng xuất hiện những mụn nước. Lúc đầu

- Tăng cường công tác kiểm dịch động vật và mụn nước trong, hơi keo, sau đục dần và vỡ ra sản phẩm động vật vận chuyển từ vùng này qua 79

80

https://thuviensach.vn

3.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

hình thành những vết, đám loét làm con vật di Bệnh do virút thuộc họ Picornaviridae, giống chuyển, nhai lại, nuốt thức ăn gặp khó khăn. Nếu Aptho, có tính hướng thượng bì gây ra. Tới nay, đã không có nhiễm trùng kế phát, sau vài ngày điều xác định được bảy type huyết thanh của virút này: trị các mụn khô dần. Nếu có bội nhiễm con vật sẽ

O, A, C, SAT1, SAT2, SAT3 và Asia1.

sốt lại và tuỳ theo mức độ nặng nhẹ cùng với sự

Thông thường, trong một ổ dịch chỉ tìm thấy can thiệp của thú y mà có kết quả nhanh, chậm một type duy nhất, chưa phát hiện ổ dịch có trên khác nhau. Gia súc non thường tử vong sau khi hai type. Để thanh toán ổ dịch lở mồm long móng, bội nhiễm. Ngoài ra, con vật còn có biểu hiện khác phải sử dụng type có trong vùng/địa phương với như hay nằm, nước dãi nhiều hơn bình thường và type gây nhiễm, kết hợp với làm tốt công tác kiểm nổi bong bóng như bọt xà phòng. Nếu được dắt đi dịch động vật và sản phẩm động vật, kiểm soát trên nền đất con vật sẽ thấy dễ chịu hơn là đi trên giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y.

nền cứng.

Virút có khả năng tồn tại trong điều kiện bình b) Bệnh tích

thường, chúng bám vào quần áo, dụng cụ chăn nuôi, dụng cụ giết mổ và có khả năng làm lây bệnh.

Bệnh tích có chủ yếu tại các vết loét ở kẽ

móng, lưỡi, vùng da mỏng, v.v..

3.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Tại các vết loét có hiện tượng xuất huyết.

- Tim có hiện tượng tụ máu, sưng, sờ nắn thấy a) Triệu chứng

nhũn hơn bình thường.

Thời gian ủ bệnh từ 3 - 5 ngày (trâu bò), từ 5 -

Ngoài ra, có thể thấy tụ máu hoặc hoại tử

7 ngày (lợn).

từng điểm, vết ở niêm mạc đường tiêu hoá và nhất Khi mắc bệnh, con vật mệt mỏi, kém ăn, ít là dạ con.

nhai lại, nhiều bựa lưỡi (làm lưỡi dày lên), sốt 40 -

41oC.

3.3. Phòng và trị bệnh

Sau 2-3 ngày sốt giảm, trên các niêm mạc a) Phòng bệnh

miệng, lưỡi, các kẽ móng, bầu vú hoặc những vùng da mỏng xuất hiện những mụn nước. Lúc đầu

- Tăng cường công tác kiểm dịch động vật và mụn nước trong, hơi keo, sau đục dần và vỡ ra sản phẩm động vật vận chuyển từ vùng này qua 79

80

https://thuviensach.vn

vùng khác, phát hiện và xử lý những gia súc, sản b) Phương pháp điều trị

phẩm gia súc đưa từ vùng có dịch sang vùng Bệnh lở mồm long móng chưa có thuốc đặc không có dịch.

trị, chỉ điều trị triệu chứng và chống nhiễm

- Tăng cường công tác kiểm tra vệ sinh thú y trùng kế phát.

tại các lò mổ, điểm giết mổ, kịp thời phát hiện Theo quy định của Pháp lệnh Thú y năm những gia súc bệnh để có phương pháp xử lý, 2004, khi có dịch bệnh lở mồm long móng thì việc ngăn chặn bán ra thị trường những gia súc mang tiến hành thiêu huỷ toàn bộ gia súc đã bị bệnh bệnh làm lây lan dịch lở mồm long móng. Xử lý hoặc đã có triệu chứng lây lan; tẩy uế, tiêu độc nguồn nước thải cũng như những sản phẩm khác khu vực có gia súc mắc bệnh; tăng cường kiểm từ các cơ sở, điểm giết mổ.

dịch động vật và sản phẩm động vật... được xem là

+ Thực hiện tốt công tác tiêm phòng cho đàn những biện pháp hữu hiệu nhất, nhằm tránh được vật nuôi 2 lần/năm bằng vắcxin lở mồm long móng type O (là type phổ biến trong các ổ dịch ở

sự lan rộng của ổ dịch.

Việt Nam). Tiêm phòng bổ sung cho những gia Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay ở nước ta, súc mới nhập (mua) về. Việc tiêm vắcxin phải với phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ, khí hậu không tuân thủ chặt chẽ theo sự chỉ đạo của ngành Thú thuận lợi, ý thức chấp hành của chủ vật nuôi y. Vùng an toàn dịch lở mồm long móng chỉ có không cao, công tác quản lý nhà nước về thú y còn thể đạt được khi thực hiện tốt các yếu tố liên nhiều hạn chế... thì việc tiêu huỷ gia súc bệnh còn quan và có tỷ lệ tiêm phòng cho đàn gia súc đạt gặp rất nhiều khó khăn, khiến dịch bệnh lở mồm trên 80% tổng đàn.

long móng diễn ra dai dẳng mà không được thanh

- Định kỳ làm tốt công tác tẩy uế, vệ sinh tiêu toán triệt để tại nhiều địa phương trên cả nước.

độc chuồng trại, phương tiện chăn nuôi, bãi chăn; Việc điều trị bệnh thực hiện theo trình tự sau: nguồn nước ở mỗi xóm, xã, phường.

- Cách ly gia súc bệnh vào một khu vực quy

+ Tăng cường công tác tuyên truyền trên các định.

phương tiện thông tin đại chúng như đài phát

- Phân công người chăm sóc, điều trị.

thanh, truyền hình, báo chí, tờ rơi, áp phích...

- Xử lý nghiêm ngặt các chất phế thải, chuồng nhằm vận động toàn dân, toàn xã hội tham gia trại, quần áo, giày dép và các phương tiện có liên công tác phòng dịch lở mồm long móng.

quan khác.

81

82

https://thuviensach.vn

vùng khác, phát hiện và xử lý những gia súc, sản b) Phương pháp điều trị

phẩm gia súc đưa từ vùng có dịch sang vùng Bệnh lở mồm long móng chưa có thuốc đặc không có dịch.

trị, chỉ điều trị triệu chứng và chống nhiễm

- Tăng cường công tác kiểm tra vệ sinh thú y trùng kế phát.

tại các lò mổ, điểm giết mổ, kịp thời phát hiện Theo quy định của Pháp lệnh Thú y năm những gia súc bệnh để có phương pháp xử lý, 2004, khi có dịch bệnh lở mồm long móng thì việc ngăn chặn bán ra thị trường những gia súc mang tiến hành thiêu huỷ toàn bộ gia súc đã bị bệnh bệnh làm lây lan dịch lở mồm long móng. Xử lý hoặc đã có triệu chứng lây lan; tẩy uế, tiêu độc nguồn nước thải cũng như những sản phẩm khác khu vực có gia súc mắc bệnh; tăng cường kiểm từ các cơ sở, điểm giết mổ.

dịch động vật và sản phẩm động vật... được xem là

+ Thực hiện tốt công tác tiêm phòng cho đàn những biện pháp hữu hiệu nhất, nhằm tránh được vật nuôi 2 lần/năm bằng vắcxin lở mồm long móng type O (là type phổ biến trong các ổ dịch ở

sự lan rộng của ổ dịch.

Việt Nam). Tiêm phòng bổ sung cho những gia Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay ở nước ta, súc mới nhập (mua) về. Việc tiêm vắcxin phải với phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ, khí hậu không tuân thủ chặt chẽ theo sự chỉ đạo của ngành Thú thuận lợi, ý thức chấp hành của chủ vật nuôi y. Vùng an toàn dịch lở mồm long móng chỉ có không cao, công tác quản lý nhà nước về thú y còn thể đạt được khi thực hiện tốt các yếu tố liên nhiều hạn chế... thì việc tiêu huỷ gia súc bệnh còn quan và có tỷ lệ tiêm phòng cho đàn gia súc đạt gặp rất nhiều khó khăn, khiến dịch bệnh lở mồm trên 80% tổng đàn.

long móng diễn ra dai dẳng mà không được thanh

- Định kỳ làm tốt công tác tẩy uế, vệ sinh tiêu toán triệt để tại nhiều địa phương trên cả nước.

độc chuồng trại, phương tiện chăn nuôi, bãi chăn; Việc điều trị bệnh thực hiện theo trình tự sau: nguồn nước ở mỗi xóm, xã, phường.

- Cách ly gia súc bệnh vào một khu vực quy

+ Tăng cường công tác tuyên truyền trên các định.

phương tiện thông tin đại chúng như đài phát

- Phân công người chăm sóc, điều trị.

thanh, truyền hình, báo chí, tờ rơi, áp phích...

- Xử lý nghiêm ngặt các chất phế thải, chuồng nhằm vận động toàn dân, toàn xã hội tham gia trại, quần áo, giày dép và các phương tiện có liên công tác phòng dịch lở mồm long móng.

quan khác.

81

82

https://thuviensach.vn

- Tuyệt đối không sử dụng thức ăn thừa, từng cơn kéo dài, nhất là về đêm. Con vật khạc ra dụng cụ và phương tiện của gia súc bệnh cho các từng cục bọt đặc màu trắng vàng, có lẫn máu. Da gia súc khác.

mũi khô se, thậm chí nứt nẻ, bong tróc từng mảng

- Dùng thuốc sát trùng nhẹ: Axit axetic, boric, để lại vết loét đỏ. Chảy nước mũi có lẫn mủ xanh nước quả chua (chanh, khế) hoặc thuốc tím 0,1%

thành sợi dài, biểu hiện ho đau đớn, khó thở

để rửa vết loét 2-3 lần/ngày.

(nhanh và nóng), bụng tóp. Nước tiểu ít, sánh,

- Dùng các loại kháng sinh: Penicillin, Chlorocid màu vàng sẫm có lẫn máu, phân táo màu vàng hoặc Tetracyclin bôi lên vết loét sau khi rửa.

trắng. Bệnh kéo dài, rối loạn tiêu hoá bất thường.

- Tuỳ theo chỉ định của bác sĩ Thú y có thể

Chó, mèo non có thể chết trong tuần đầu phát tiêm thêm kháng sinh nếu có nhiễm trùng hoặc bệnh. Trường hợp nhẹ thì con vật bị bệnh kéo dài, ho khan từng cơn về đêm, thuỷ thũng dưới hầu, thuốc trợ sức, trợ lực như Vitamin B1, C, cafein..., ngực, bụng, gầy xác lông, thở thể bụng.

có thể truyền dịch NaCl 0,9% và glucoza 5%.

b) Bệnh tích

4. Bệnh viêm khí phế quản do virút (Adeno virus)

Hầu viêm sưng, đỏ sẫm. Phế quản viêm cata có đám xuất huyết phủ màng giả. Khí quản viêm

4.1. Nguyên nhân

chứa dịch và bọt khí, tiểu thuỳ phổi kẽ mô bị giãn Bệnh do virút gây viêm khí, phế quản động có tràn khí do phổi co bóp kém hoặc tràn dịch vật (chó, mèo, trâu, bò, lợn) ở các lứa tuổi và phổi. Trong tế bào biểu mô khí, phế quản hình quanh năm. Bệnh kéo dài một vài tuần và thường thành một số tế bào lớn, chứa nhiều nhân và các xảy ra nặng ở con vật non.

tế bào ưa axít dạng tương bào.

4.2. Triệu chứng bệnh tích và chẩn đoán

c) Chẩn đoán

Điều tra bệnh sử: Nắm tư liệu về tiến trình bệnh.

a) Triệu chứng

Bệnh này khó chẩn đoán nếu chỉ thông qua Con vật bệnh sốt cao 41 - 42oC, ủ rũ, giảm ăn; các triệu chứng lâm sàng. Lấy máu kiểm tra suy nhược cơ thể nhanh, ít hoạt động, thường thấy bạch cầu tăng, kiểm tra huyết thanh học. Cần nằm bẹp một chỗ; niêm mạc nhợt nhạt, ho khan chẩn đoán phân biệt với bệnh lao phổi, bệnh 83

84

https://thuviensach.vn

- Tuyệt đối không sử dụng thức ăn thừa, từng cơn kéo dài, nhất là về đêm. Con vật khạc ra dụng cụ và phương tiện của gia súc bệnh cho các từng cục bọt đặc màu trắng vàng, có lẫn máu. Da gia súc khác.

mũi khô se, thậm chí nứt nẻ, bong tróc từng mảng

- Dùng thuốc sát trùng nhẹ: Axit axetic, boric, để lại vết loét đỏ. Chảy nước mũi có lẫn mủ xanh nước quả chua (chanh, khế) hoặc thuốc tím 0,1%

thành sợi dài, biểu hiện ho đau đớn, khó thở

để rửa vết loét 2-3 lần/ngày.

(nhanh và nóng), bụng tóp. Nước tiểu ít, sánh,

- Dùng các loại kháng sinh: Penicillin, Chlorocid màu vàng sẫm có lẫn máu, phân táo màu vàng hoặc Tetracyclin bôi lên vết loét sau khi rửa.

trắng. Bệnh kéo dài, rối loạn tiêu hoá bất thường.

- Tuỳ theo chỉ định của bác sĩ Thú y có thể

Chó, mèo non có thể chết trong tuần đầu phát tiêm thêm kháng sinh nếu có nhiễm trùng hoặc bệnh. Trường hợp nhẹ thì con vật bị bệnh kéo dài, ho khan từng cơn về đêm, thuỷ thũng dưới hầu, thuốc trợ sức, trợ lực như Vitamin B1, C, cafein..., ngực, bụng, gầy xác lông, thở thể bụng.

có thể truyền dịch NaCl 0,9% và glucoza 5%.

b) Bệnh tích

4. Bệnh viêm khí phế quản do virút (Adeno virus)

Hầu viêm sưng, đỏ sẫm. Phế quản viêm cata có đám xuất huyết phủ màng giả. Khí quản viêm

4.1. Nguyên nhân

chứa dịch và bọt khí, tiểu thuỳ phổi kẽ mô bị giãn Bệnh do virút gây viêm khí, phế quản động có tràn khí do phổi co bóp kém hoặc tràn dịch vật (chó, mèo, trâu, bò, lợn) ở các lứa tuổi và phổi. Trong tế bào biểu mô khí, phế quản hình quanh năm. Bệnh kéo dài một vài tuần và thường thành một số tế bào lớn, chứa nhiều nhân và các xảy ra nặng ở con vật non.

tế bào ưa axít dạng tương bào.

4.2. Triệu chứng bệnh tích và chẩn đoán

c) Chẩn đoán

Điều tra bệnh sử: Nắm tư liệu về tiến trình bệnh.

a) Triệu chứng

Bệnh này khó chẩn đoán nếu chỉ thông qua Con vật bệnh sốt cao 41 - 42oC, ủ rũ, giảm ăn; các triệu chứng lâm sàng. Lấy máu kiểm tra suy nhược cơ thể nhanh, ít hoạt động, thường thấy bạch cầu tăng, kiểm tra huyết thanh học. Cần nằm bẹp một chỗ; niêm mạc nhợt nhạt, ho khan chẩn đoán phân biệt với bệnh lao phổi, bệnh 83

84

https://thuviensach.vn

Carre thể hô hấp, nhiễm khí độc, rối loạn hô hấp

5.1. Nguyên nhân

và sinh sản.

Bệnh do một loại virút thuộc giống Pestivirus, 4.3. Phòng và trị bệnh

họ Flaviviridae gây ra. Lợn ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh nhưng lợn con, lợn cai sữa tỷ lệ mắc a) Phòng bệnh

và chết rất cao, đặc biệt lợn nái đang mang thai bị

- Phòng bệnh bằng tiêm vắcxin đa giá bệnh có thể truyền bệnh cho lợn con.

(Tetradog, Hexadog…) cho chó.

5.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Vệ sinh chăm sóc nuôi dưỡng tốt, phát hiện bệnh sớm để cách ly.

a) Triệu chứng

b) Phương pháp điều trị

Thời gian ủ bệnh từ 6-7 ngày.

Lợn mắc bệnh sẽ biểu hiện ở một trong các

- Vitamin B1 0,5% + Vitamin B12 500g.

thể sau:

- Vitamin C 100 mg.

+ Thể quá cấp:

- Kháng sinh (Ampicillin, Kanamycin, Con vật bỏ ăn, sốt cao 40-42oC, giãy giụa một Gentamycin, Cepotaxime). Dimetrol 10 mg + Atropin lúc rồi chết, thông thường thể này chỉ kéo dài 12-sulfate 0,25 mg.

24 giờ. Có con kéo dài đến ngày thứ hai mới chết.

Điều trị 5 - 7 ngày liền.

Một số trường hợp có thể phát hiện thấy những 5. Bệnh dịch tả lợn (Pestis suum) nốt chấm đỏ như muỗi đốt rồi nhạt dần ở các vùng da mỏng như bụng, bẹn...

Bệnh dịch tả lợn là một bệnh truyền nhiễm

+ Thể cấp tính:

của lợn, lây lan nhanh, mạnh và thường ghép Thể này phổ biến hơn cả. Con vật ủ rũ, giảm ăn với bệnh phó thương hàn, tụ huyết trùng lợn.

nhưng hầu như không bỏ ăn, chỉ ăn rất ít so với Hiện nay công tác tiêm phòng vắcxin dịch tả lợn bình thường, sốt 40,5 - 41,5oC, nôn mửa, mắt có dử, chưa có kết quả cao, do đó hầu hết ở các vùng phân lỏng có màu xám và mùi tanh khắm. Trên da chăn nuôi bệnh vẫn thường xảy ra lẻ tẻ. Đó là (nhất là vùng da mỏng) có những nốt tụ huyết to, một trong những yếu tố gây khó khăn cho việc nhỏ hình tròn tập trung thành từng đám. Lợn uống chẩn đoán bệnh.

nước nhiều, gầy tọp nhanh rồi chết sau 3 - 4 ngày.

85

86

https://thuviensach.vn

Carre thể hô hấp, nhiễm khí độc, rối loạn hô hấp

5.1. Nguyên nhân

và sinh sản.

Bệnh do một loại virút thuộc giống Pestivirus, 4.3. Phòng và trị bệnh

họ Flaviviridae gây ra. Lợn ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh nhưng lợn con, lợn cai sữa tỷ lệ mắc a) Phòng bệnh

và chết rất cao, đặc biệt lợn nái đang mang thai bị

- Phòng bệnh bằng tiêm vắcxin đa giá bệnh có thể truyền bệnh cho lợn con.

(Tetradog, Hexadog…) cho chó.

5.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Vệ sinh chăm sóc nuôi dưỡng tốt, phát hiện bệnh sớm để cách ly.

a) Triệu chứng

b) Phương pháp điều trị

Thời gian ủ bệnh từ 6-7 ngày.

Lợn mắc bệnh sẽ biểu hiện ở một trong các

- Vitamin B1 0,5% + Vitamin B12 500g.

thể sau:

- Vitamin C 100 mg.

+ Thể quá cấp:

- Kháng sinh (Ampicillin, Kanamycin, Con vật bỏ ăn, sốt cao 40-42oC, giãy giụa một Gentamycin, Cepotaxime). Dimetrol 10 mg + Atropin lúc rồi chết, thông thường thể này chỉ kéo dài 12-sulfate 0,25 mg.

24 giờ. Có con kéo dài đến ngày thứ hai mới chết.

Điều trị 5 - 7 ngày liền.

Một số trường hợp có thể phát hiện thấy những 5. Bệnh dịch tả lợn (Pestis suum) nốt chấm đỏ như muỗi đốt rồi nhạt dần ở các vùng da mỏng như bụng, bẹn...

Bệnh dịch tả lợn là một bệnh truyền nhiễm

+ Thể cấp tính:

của lợn, lây lan nhanh, mạnh và thường ghép Thể này phổ biến hơn cả. Con vật ủ rũ, giảm ăn với bệnh phó thương hàn, tụ huyết trùng lợn.

nhưng hầu như không bỏ ăn, chỉ ăn rất ít so với Hiện nay công tác tiêm phòng vắcxin dịch tả lợn bình thường, sốt 40,5 - 41,5oC, nôn mửa, mắt có dử, chưa có kết quả cao, do đó hầu hết ở các vùng phân lỏng có màu xám và mùi tanh khắm. Trên da chăn nuôi bệnh vẫn thường xảy ra lẻ tẻ. Đó là (nhất là vùng da mỏng) có những nốt tụ huyết to, một trong những yếu tố gây khó khăn cho việc nhỏ hình tròn tập trung thành từng đám. Lợn uống chẩn đoán bệnh.

nước nhiều, gầy tọp nhanh rồi chết sau 3 - 4 ngày.

85

86

https://thuviensach.vn

Ở thể này, bệnh thường hay ghép với bệnh

5.3. Phòng và trị bệnh

phó thương hàn lợn hoặc tụ huyết trùng lợn, làm cho lợn bị bệnh ỉa chảy nặng hơn, phân tanh a) Phòng bệnh

khắm hoặc sốt cao, chết nhanh hơn. Tỷ lệ chết từ

Thực hiện tốt công tác vệ sinh thú y kết hợp với 85-90% số con mắc.

định kỳ tiêm phòng bằng vắcxin, chăm sóc nuôi

+ Thể mạn tính:

dưỡng tốt là biện pháp phòng bệnh hữu hiệu nhất.

Con vật ăn ít, chỉ bằng khoảng 1/3 so với

* Vệ sinh thú y và chăm sóc nuôi dưỡng: bình thường. Phân lúc táo lúc lỏng, khi đi táo

- Lợn mới mua về cần cách ly sau 15 ngày mới xung quanh cục phân có nhiều chất nhầy mũi, cho nhập đàn.

khi đi lỏng phân thối khắm, tanh. Những nốt tụ

- Thường xuyên tiêu độc chuồng trại, dụng cụ

huyết trên da thâm lại và nhạt dần. Bệnh chăn nuôi.

thường kéo dài từ 1 - 2 tháng làm con vật gầy

- Luôn luôn bảo đảm khẩu phần dinh dưỡng yếu, kiệt sức và chết.

trong thức ăn; nước uống cho lợn phải hợp vệ sinh Ở một số động vật, do sức đề kháng tốt hơn, thú y.

được chăm sóc chu đáo hơn thì con vật có thể

- Khi có lợn mắc hoặc nghi mắc dịch tả lợn, tốt khỏi bệnh nhưng còi cọc chậm lớn, thường xuyên nhất là giết mổ ngay, thịt đem luộc chín hay rán bị đi lỏng, đặc biệt lợn vẫn có khả năng gieo rắc mỡ. Toàn bộ chất thải, dụng cụ và chuồng nuôi mầm bệnh ra chuồng trại, môi trường và dụng phải được xử lý tiêu độc. Đồng thời tiêm vắcxin cho cụ chăn nuôi.

những con khoẻ để giữ lại những con có miễn dịch.

* Vắcxin dịch tả lợn:

b) Bệnh tích

Tiêm dưới da, bắp thịt, gốc tai hoặc mặt trong đùi.

Các niêm mạc miệng, lợi, ruột, van hồi manh

- Đối với lợn con bú mẹ tiêm lần 1 vào 15-20

tràng, trực tràng viêm xuất huyết, nhất là niêm mạc ngày tuổi, lần 2 vào 30 - 45 ngày tuổi.

ruột già, van hồi manh tràng có nhiều vết loét tròn

- Đối với lợn đực giống tiêm 2 lần/1 năm.

như cúc áo, phủ bựa vàng xám. Lách có nhiều nốt

- Đối với lợn nái tiêm phòng bệnh trước khi xuất huyết, nhồi huyết xung quanh rìa làm cho rìa phối giống 2 tuần.

lách giống hình răng cưa. Vỏ thận xuất huyết lấm

- Với lợn đang chửa nên tiêm phòng bệnh một tấm, bàng quang có xuất huyết và tụ huyết.

tháng trước khi đẻ.

87

88

https://thuviensach.vn

Ở thể này, bệnh thường hay ghép với bệnh

5.3. Phòng và trị bệnh

phó thương hàn lợn hoặc tụ huyết trùng lợn, làm cho lợn bị bệnh ỉa chảy nặng hơn, phân tanh a) Phòng bệnh

khắm hoặc sốt cao, chết nhanh hơn. Tỷ lệ chết từ

Thực hiện tốt công tác vệ sinh thú y kết hợp với 85-90% số con mắc.

định kỳ tiêm phòng bằng vắcxin, chăm sóc nuôi

+ Thể mạn tính:

dưỡng tốt là biện pháp phòng bệnh hữu hiệu nhất.

Con vật ăn ít, chỉ bằng khoảng 1/3 so với

* Vệ sinh thú y và chăm sóc nuôi dưỡng: bình thường. Phân lúc táo lúc lỏng, khi đi táo

- Lợn mới mua về cần cách ly sau 15 ngày mới xung quanh cục phân có nhiều chất nhầy mũi, cho nhập đàn.

khi đi lỏng phân thối khắm, tanh. Những nốt tụ

- Thường xuyên tiêu độc chuồng trại, dụng cụ

huyết trên da thâm lại và nhạt dần. Bệnh chăn nuôi.

thường kéo dài từ 1 - 2 tháng làm con vật gầy

- Luôn luôn bảo đảm khẩu phần dinh dưỡng yếu, kiệt sức và chết.

trong thức ăn; nước uống cho lợn phải hợp vệ sinh Ở một số động vật, do sức đề kháng tốt hơn, thú y.

được chăm sóc chu đáo hơn thì con vật có thể

- Khi có lợn mắc hoặc nghi mắc dịch tả lợn, tốt khỏi bệnh nhưng còi cọc chậm lớn, thường xuyên nhất là giết mổ ngay, thịt đem luộc chín hay rán bị đi lỏng, đặc biệt lợn vẫn có khả năng gieo rắc mỡ. Toàn bộ chất thải, dụng cụ và chuồng nuôi mầm bệnh ra chuồng trại, môi trường và dụng phải được xử lý tiêu độc. Đồng thời tiêm vắcxin cho cụ chăn nuôi.

những con khoẻ để giữ lại những con có miễn dịch.

* Vắcxin dịch tả lợn:

b) Bệnh tích

Tiêm dưới da, bắp thịt, gốc tai hoặc mặt trong đùi.

Các niêm mạc miệng, lợi, ruột, van hồi manh

- Đối với lợn con bú mẹ tiêm lần 1 vào 15-20

tràng, trực tràng viêm xuất huyết, nhất là niêm mạc ngày tuổi, lần 2 vào 30 - 45 ngày tuổi.

ruột già, van hồi manh tràng có nhiều vết loét tròn

- Đối với lợn đực giống tiêm 2 lần/1 năm.

như cúc áo, phủ bựa vàng xám. Lách có nhiều nốt

- Đối với lợn nái tiêm phòng bệnh trước khi xuất huyết, nhồi huyết xung quanh rìa làm cho rìa phối giống 2 tuần.

lách giống hình răng cưa. Vỏ thận xuất huyết lấm

- Với lợn đang chửa nên tiêm phòng bệnh một tấm, bàng quang có xuất huyết và tụ huyết.

tháng trước khi đẻ.

87

88

https://thuviensach.vn

b) Phương pháp điều trị

6.2. Chất chứa virút

Chưa có thuốc đặc trị bệnh dịch tả lợn, tốt nhất

- Não và tuỷ sống: Lúc nào cũng phát hiện là giết mổ kết hợp xử lý tiêu độc, tránh lây lan ra được virút.

toàn đàn. Nếu con vật có sức đề kháng cao và thấy

- Tuyến nước bọt: Từ 2 - 4 ngày trước khi xuất cần thiết thì mới tiến hành điều trị bằng kháng hiện triệu chứng và tồn tại khoảng 7 ngày.

sinh để điều trị bệnh kế phát, chống bội nhiễm,

- Niêm mạc miệng: Có tế bào thần kinh nên có tăng cường trợ sức trợ lực cho con vật bệnh.

nhiều virút.

- Máu, phân, sữa, nước tiểu, hạch lâm ba: Có ít 6. Bệnh dại (Rabies)

hoặc không có virút.

Bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm cấp tính chung cho nhiều loài gia súc và người. Bệnh do

6.3. Đường xâm nhập và cách lây lan

virút có tính hướng thần kinh gây rối loạn thần Virút xâm nhập qua vết cắn hoặc tổn thương, kinh, bắt nguồn từ óc, tuỷ sống.

sây sát niêm mạc.

Bệnh dại xuất hiện khắp nơi trên thế giới Chó làm lây lan bệnh với tỷ lệ cao: 94%, nhưng hiện nay một số quốc gia đã thanh toán mèo: 99%. Ngoài ra trâu, bò, ngựa khi bị dại cũng được bệnh này như Mỹ, các nước châu Âu, v.v..

cắn và gây bệnh.

Ở Việt Nam, bệnh xuất hiện ở miền Bắc nhiều hơn miền Trung và miền Nam. Mùa hè bệnh phát

6.4. Cách sinh bệnh và thời gian mang bệnh

triển nhiều, luôn đe dọa đến sinh mạng con người Virút không sinh sản tại vết cắn mà theo dây và gia súc.

thần kinh hướng tâm lên não. Tại não bộ, virút tác động và sinh sản nhanh chóng, lan toả khắp

6.1. Loài mắc bệnh

mô, hành tuỷ, tuỷ sống, vào các hạch thần kinh và Bệnh xảy ra ở tất cả động vật máu nóng, đặc tuyến nước bọt. Virút sống một thời gian dài (từ 2-biệt là động vật có vú. Riêng loài ăn thịt như chó, 14 ngày) mà không gây bệnh, do vậy khi bị chó mèo không những mắc bệnh nhiều mà còn lưu cắn, phải nhốt chó theo dõi trong 15 ngày. Virút hành bệnh. Ngoài ra, bệnh còn xuất hiện ở trâu, tác động vào tế bào thần kinh làm cơ năng lúc đầu bò, ngựa và thú rừng, chồn, cáo, chuột, bọ hung, bị kích thích, sau đó tê liệt (do tế bào thần kinh bị

đỉa, dơi. Người cảm thụ mạnh với bệnh dại.

phá huỷ).

89

90

https://thuviensach.vn

b) Phương pháp điều trị

6.2. Chất chứa virút

Chưa có thuốc đặc trị bệnh dịch tả lợn, tốt nhất

- Não và tuỷ sống: Lúc nào cũng phát hiện là giết mổ kết hợp xử lý tiêu độc, tránh lây lan ra được virút.

toàn đàn. Nếu con vật có sức đề kháng cao và thấy

- Tuyến nước bọt: Từ 2 - 4 ngày trước khi xuất cần thiết thì mới tiến hành điều trị bằng kháng hiện triệu chứng và tồn tại khoảng 7 ngày.

sinh để điều trị bệnh kế phát, chống bội nhiễm,

- Niêm mạc miệng: Có tế bào thần kinh nên có tăng cường trợ sức trợ lực cho con vật bệnh.

nhiều virút.

- Máu, phân, sữa, nước tiểu, hạch lâm ba: Có ít 6. Bệnh dại (Rabies)

hoặc không có virút.

Bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm cấp tính chung cho nhiều loài gia súc và người. Bệnh do

6.3. Đường xâm nhập và cách lây lan

virút có tính hướng thần kinh gây rối loạn thần Virút xâm nhập qua vết cắn hoặc tổn thương, kinh, bắt nguồn từ óc, tuỷ sống.

sây sát niêm mạc.

Bệnh dại xuất hiện khắp nơi trên thế giới Chó làm lây lan bệnh với tỷ lệ cao: 94%, nhưng hiện nay một số quốc gia đã thanh toán mèo: 99%. Ngoài ra trâu, bò, ngựa khi bị dại cũng được bệnh này như Mỹ, các nước châu Âu, v.v..

cắn và gây bệnh.

Ở Việt Nam, bệnh xuất hiện ở miền Bắc nhiều hơn miền Trung và miền Nam. Mùa hè bệnh phát

6.4. Cách sinh bệnh và thời gian mang bệnh

triển nhiều, luôn đe dọa đến sinh mạng con người Virút không sinh sản tại vết cắn mà theo dây và gia súc.

thần kinh hướng tâm lên não. Tại não bộ, virút tác động và sinh sản nhanh chóng, lan toả khắp

6.1. Loài mắc bệnh

mô, hành tuỷ, tuỷ sống, vào các hạch thần kinh và Bệnh xảy ra ở tất cả động vật máu nóng, đặc tuyến nước bọt. Virút sống một thời gian dài (từ 2-biệt là động vật có vú. Riêng loài ăn thịt như chó, 14 ngày) mà không gây bệnh, do vậy khi bị chó mèo không những mắc bệnh nhiều mà còn lưu cắn, phải nhốt chó theo dõi trong 15 ngày. Virút hành bệnh. Ngoài ra, bệnh còn xuất hiện ở trâu, tác động vào tế bào thần kinh làm cơ năng lúc đầu bò, ngựa và thú rừng, chồn, cáo, chuột, bọ hung, bị kích thích, sau đó tê liệt (do tế bào thần kinh bị

đỉa, dơi. Người cảm thụ mạnh với bệnh dại.

phá huỷ).

89

90

https://thuviensach.vn

Thời gian nung bệnh biến đổi phụ thuộc nhiều Rối loạn cơ năng tuần hoàn, tiêu hoá và hô yếu tố: độc lực virút mạnh hay yếu, vết cắn nông, hấp: Tụ máu, bầm tím các niêm mạc, ăn lung sâu, gia súc non hay già; ngoài ra còn phụ thuộc tung, nuốt khó do cơ họng liệt, thở gấp và vào chất mang virút (nước dãi có men làm độc tố

tiếng sủa thay đổi hoặc mất hẳn do cơ thực của virút tăng lên); yếu tố ngoại cảnh cũng làm quản bị liệt.

thời gian mang bệnh thay đổi: nóng, mệt, chấn Bệnh kéo dài 3-5 ngày, sau đó con vật chết.

thương làm thời gian nung bệnh sẽ ngắn hơn.

+ Thể bại liệt:

Liệt từng bộ phận cơ thể như liệt hàm, mặt, Thời gian nung

Loài

Ngắn nhất Dài

nhất

miệng há, hàm dưới trễ. Con vật không cắn và bệnh bình thường

không kêu được, gần giống như khi hóc xương, Chó

15-60 ngày

7 ngày

360 ngày

mặt méo mó, mắt lác. Liệt kéo dài từ 2-7 ngày.

Mèo

20-30 ngày

10 ngày

260 ngày

Hai triệu chứng trên tạo cho chó dại có hình dạng đặc biệt: Quá tinh nhanh, mắt sáng, hai tai Virút sống ẩn hàng tháng, hàng năm trong mô vểnh, hoạt động mạnh, nhanh; hoặc chó quá rầu bào và vết thương đã thành sẹo. Khi có ảnh hưởng rĩ, lờ đờ, mắt cụp xuống, sợ hãi, tai cụp, nằm trong không có lợi đến cơ thể như chấn thương, mệt xó tối, miệng chảy nước dãi.

nhọc, xúc động... sẽ làm phát bệnh.

6.6. Phòng bệnh

6.5. Triệu chứng

- Giết hủy ngay chó, mèo và gia súc mắc dại.

Có hai thể chủ yếu: Điên cuồng và bại liệt.

- Tiêu diệt những chó thả rông. Nuôi chó phải

+ Thể điên cuồng:

có đăng ký, khi thả ra nơi công cộng phải có xích Rối loạn thần kinh và tâm lý: Con vật thay đổi và rọ mõm. Cách ly những con cắn bậy 15 ngày để

hẳn tính nết, từ hiền lành trở nên hung dữ; rối theo dõi.

loạn về cảm giác sờ mó; tiếng động, ánh sáng,

- Tiêm phòng triệt để 100%.

nước, gió đều làm vật lên cơn dại, sau đó con vật mất dần cảm giác.

6.7. Xử lý vết thương

Rối loạn cử động: Hoạt động hung hăng, chạy Khi người bị chó cắn, phải dùng thuốc tím 1%, nhảy cắn lung tung, có con chạy xa nhà trên 50km.

iốt 1%, nước xà phòng 50% rửa vết thương.

91

92

https://thuviensach.vn

Thời gian nung bệnh biến đổi phụ thuộc nhiều Rối loạn cơ năng tuần hoàn, tiêu hoá và hô yếu tố: độc lực virút mạnh hay yếu, vết cắn nông, hấp: Tụ máu, bầm tím các niêm mạc, ăn lung sâu, gia súc non hay già; ngoài ra còn phụ thuộc tung, nuốt khó do cơ họng liệt, thở gấp và vào chất mang virút (nước dãi có men làm độc tố

tiếng sủa thay đổi hoặc mất hẳn do cơ thực của virút tăng lên); yếu tố ngoại cảnh cũng làm quản bị liệt.

thời gian mang bệnh thay đổi: nóng, mệt, chấn Bệnh kéo dài 3-5 ngày, sau đó con vật chết.

thương làm thời gian nung bệnh sẽ ngắn hơn.

+ Thể bại liệt:

Liệt từng bộ phận cơ thể như liệt hàm, mặt, Thời gian nung

Loài

Ngắn nhất Dài

nhất

miệng há, hàm dưới trễ. Con vật không cắn và bệnh bình thường

không kêu được, gần giống như khi hóc xương, Chó

15-60 ngày

7 ngày

360 ngày

mặt méo mó, mắt lác. Liệt kéo dài từ 2-7 ngày.

Mèo

20-30 ngày

10 ngày

260 ngày

Hai triệu chứng trên tạo cho chó dại có hình dạng đặc biệt: Quá tinh nhanh, mắt sáng, hai tai Virút sống ẩn hàng tháng, hàng năm trong mô vểnh, hoạt động mạnh, nhanh; hoặc chó quá rầu bào và vết thương đã thành sẹo. Khi có ảnh hưởng rĩ, lờ đờ, mắt cụp xuống, sợ hãi, tai cụp, nằm trong không có lợi đến cơ thể như chấn thương, mệt xó tối, miệng chảy nước dãi.

nhọc, xúc động... sẽ làm phát bệnh.

6.6. Phòng bệnh

6.5. Triệu chứng

- Giết hủy ngay chó, mèo và gia súc mắc dại.

Có hai thể chủ yếu: Điên cuồng và bại liệt.

- Tiêu diệt những chó thả rông. Nuôi chó phải

+ Thể điên cuồng:

có đăng ký, khi thả ra nơi công cộng phải có xích Rối loạn thần kinh và tâm lý: Con vật thay đổi và rọ mõm. Cách ly những con cắn bậy 15 ngày để

hẳn tính nết, từ hiền lành trở nên hung dữ; rối theo dõi.

loạn về cảm giác sờ mó; tiếng động, ánh sáng,

- Tiêm phòng triệt để 100%.

nước, gió đều làm vật lên cơn dại, sau đó con vật mất dần cảm giác.

6.7. Xử lý vết thương

Rối loạn cử động: Hoạt động hung hăng, chạy Khi người bị chó cắn, phải dùng thuốc tím 1%, nhảy cắn lung tung, có con chạy xa nhà trên 50km.

iốt 1%, nước xà phòng 50% rửa vết thương.

91

92

https://thuviensach.vn

7. Bệnh viêm phổi ở chó Căn cứ chính để chẩn đoán viêm phổi là chó có hiện tượng ho, thở khó, thở nông, thở nhiều. Ban

7.1. Nguyên nhân

đầu chó sốt.

Khi thời tiết thay đổi, chó thường bị viêm phổi, đặc biệt là chó con dưới 4 tuần tuổi. Khi bị

7.3. Điều trị bệnh

nhiễm lạnh, ngoài viêm phổi, chó còn có thể nhiễm Đưa chó vào nơi ấm, khô, kín gió. Dùng kháng các loại virút, vi khuẩn gây các bệnh Carre, Parvo, sinh Kanamycin, Streptomycin, Penixilin, Tetracyclin, viêm phế quản, hoặc một số loại ký sinh trùng ở

tiêm càng sớm càng tốt, kết hợp với các loại thuốc trợ

phế quản.

tim, trợ lực.

7.2. Triệu chứng và chẩn đoán

8. Bệnh Newcastle (Newcastle Disease -

Avian Pneumoencephalitis)

a) Triệu chứng

8.1. Nguyên nhân

Chó bị sốt, có khi sốt cao 40-410C, ủ rũ, niêm mạc đỏ, thở khó. Chó con hóp bụng vào để thở, môi Bệnh Newcastle (còn gọi là bệnh gà rù) là một nhợt nhạt, tím tái, nghe thấy có âm ran khô hoặc bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan rất nhanh do ướt, gõ vùng ngực có âm đục. Chó thở nhanh và virút thuộc nhóm Paramyxo gây ra.

nông, ho tăng dần, ban đêm cũng ho. Bệnh nặng

8.2. Triệu chứng, bệnh tích và chẩn đoán

có thể gây chết; bệnh nhẹ có thể kéo dài, tự khỏi và trở thành mạn tính.

a) Triệu chứng

b) Chẩn đoán

Thời gian nung bệnh từ 3 - 5 ngày.

Bệnh tiến triển theo ba thể: thể quá cấp, thể

Bệnh viêm phổi ở chó rất ít khi phát ra đơn cấp và thể mạn tính.

thuần là viêm phổi mà thường có các triệu chứng

- Thể quá cấp: Xảy ra ở giai đoạn đầu ổ dịch, của một số bệnh truyền nhiễm, cho nên phải xác gà ủ rũ sau vài giờ và chết.

định được nguyên nhân đặc hiệu, phải xem xét

- Thể cấp tính: Thể này là phổ biến nhất.

nhiều yếu tố, kết hợp xét nghiệm tìm virút, vi Đàn gà xuất hiện một số con ủ rũ, kém hoạt khuẩn gây bệnh.

động, lông xù, bỏ ăn.

93

94

https://thuviensach.vn

7. Bệnh viêm phổi ở chó Căn cứ chính để chẩn đoán viêm phổi là chó có hiện tượng ho, thở khó, thở nông, thở nhiều. Ban

7.1. Nguyên nhân

đầu chó sốt.

Khi thời tiết thay đổi, chó thường bị viêm phổi, đặc biệt là chó con dưới 4 tuần tuổi. Khi bị

7.3. Điều trị bệnh

nhiễm lạnh, ngoài viêm phổi, chó còn có thể nhiễm Đưa chó vào nơi ấm, khô, kín gió. Dùng kháng các loại virút, vi khuẩn gây các bệnh Carre, Parvo, sinh Kanamycin, Streptomycin, Penixilin, Tetracyclin, viêm phế quản, hoặc một số loại ký sinh trùng ở

tiêm càng sớm càng tốt, kết hợp với các loại thuốc trợ

phế quản.

tim, trợ lực.

7.2. Triệu chứng và chẩn đoán

8. Bệnh Newcastle (Newcastle Disease -

Avian Pneumoencephalitis)

a) Triệu chứng

8.1. Nguyên nhân

Chó bị sốt, có khi sốt cao 40-410C, ủ rũ, niêm mạc đỏ, thở khó. Chó con hóp bụng vào để thở, môi Bệnh Newcastle (còn gọi là bệnh gà rù) là một nhợt nhạt, tím tái, nghe thấy có âm ran khô hoặc bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan rất nhanh do ướt, gõ vùng ngực có âm đục. Chó thở nhanh và virút thuộc nhóm Paramyxo gây ra.

nông, ho tăng dần, ban đêm cũng ho. Bệnh nặng

8.2. Triệu chứng, bệnh tích và chẩn đoán

có thể gây chết; bệnh nhẹ có thể kéo dài, tự khỏi và trở thành mạn tính.

a) Triệu chứng

b) Chẩn đoán

Thời gian nung bệnh từ 3 - 5 ngày.

Bệnh tiến triển theo ba thể: thể quá cấp, thể

Bệnh viêm phổi ở chó rất ít khi phát ra đơn cấp và thể mạn tính.

thuần là viêm phổi mà thường có các triệu chứng

- Thể quá cấp: Xảy ra ở giai đoạn đầu ổ dịch, của một số bệnh truyền nhiễm, cho nên phải xác gà ủ rũ sau vài giờ và chết.

định được nguyên nhân đặc hiệu, phải xem xét

- Thể cấp tính: Thể này là phổ biến nhất.

nhiều yếu tố, kết hợp xét nghiệm tìm virút, vi Đàn gà xuất hiện một số con ủ rũ, kém hoạt khuẩn gây bệnh.

động, lông xù, bỏ ăn.

93

94

https://thuviensach.vn

Gà con chụm thành đám, gà lớn tách đàn

- Thể quá cấp: Xuất huyết ở ngoại tâm mạc, ngẩn ngơ, gà mái đẻ ngừng đẻ, gà trống thôi gáy.

màng ngực, niêm mạc đường hô hấp.

Quan sát nền chuồng thấy có những bãi phân

- Thể cấp và mạn tính: Xoang mũi, miệng màu trắng. Gà sốt cao 42-43oC, khó thở, gà luôn chứa nhiều dịch nhớt lẫn máu. Niêm mạc đường hắt hơi, kêu thành tiếng “toắc, toắc” để dễ thở.

tiêu hoá, đường hô hấp xuất huyết đỏ nâu có phủ

Mũi gà chảy nước màu trắng xám, hoặc đỏ

lớp màng giả fibrin, nhiều dịch màu vàng.

nhạt, hơi nhớt. Những con bị bệnh nặng phải há Bệnh tích điển hình: Niêm mạc dạ dày tuyến mỏ, vươn cổ để thở. Gà bỏ ăn, uống nhiều nước, lấm tấm đỏ thành điểm hay thành vệt xuất huyết.

thức ăn ở diều không tiêu. Cầm chân dốc ngược Ruột non, hậu môn xuất huyết, viêm loét. Gan thấy từ mỏ gà chảy ra chất nhớt mùi chua khắm.

thoái hoá mỡ, màu vàng. Thận phù nhẹ.

Sau vài ngày gà ỉa chảy, phân có màu nâu, c) Chẩn đoán

loãng dần và chuyển thành màu trắng xám.

Mào, yếm gà bị tím bầm (do ứ máu ở giai đoạn Dựa vào triệu chứng lâm sàng và đặc điểm khó thở), sau tái dần (do thiếu máu).

dịch tễ học: bệnh lây lan mạnh, mọi lứa tuổi gà Gà thường chết sau vài ngày, tỷ lệ chết cao, có đều bị bệnh, tỷ lệ chết cao.

khi tới 100%.

8.3. Phòng và trị bệnh

- Thể mạn tính: Thường xảy ra ở cuối ổ dịch, có biểu hiện thần kinh.

a) Phòng bệnh:

Gà vênh đầu, cổ về một bên, đi vòng tròn,

- Phòng bệnh bằng vệ sinh thú y là biện pháp đang đi quay lùi lại, có các cơn thần kinh co giật.

hữu hiệu nhất:

Bệnh mạn tính kéo dài nhiều ngày, nhiều tuần.

+ Tổ chức tiêm phòng cho 100% số gà nuôi.

Gà chết là do bị đói (mổ không trúng thức ăn).

+ Nuôi dưỡng, chăm sóc tốt đàn gà.

Chăm sóc tốt gà có thể khỏi và được miễn dịch

+ Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, định kỳ

lâu dài, nhưng lại là nguồn tàng trữ và gieo rắc tổng tẩy uế, tiêu độc chuồng trại.

mầm bệnh.

+ Không bán chạy gà ốm, gà chết mà phải đem chôn, đốt hoặc giết mổ ở khu vực riêng biệt.

b) Bệnh tích

+ Gà mới mua về phải nhốt cách ly 30 ngày, Mổ khám gà thấy:

nếu khoẻ mạnh mới nhập đàn.

95

96

https://thuviensach.vn

Gà con chụm thành đám, gà lớn tách đàn

- Thể quá cấp: Xuất huyết ở ngoại tâm mạc, ngẩn ngơ, gà mái đẻ ngừng đẻ, gà trống thôi gáy.

màng ngực, niêm mạc đường hô hấp.

Quan sát nền chuồng thấy có những bãi phân

- Thể cấp và mạn tính: Xoang mũi, miệng màu trắng. Gà sốt cao 42-43oC, khó thở, gà luôn chứa nhiều dịch nhớt lẫn máu. Niêm mạc đường hắt hơi, kêu thành tiếng “toắc, toắc” để dễ thở.

tiêu hoá, đường hô hấp xuất huyết đỏ nâu có phủ

Mũi gà chảy nước màu trắng xám, hoặc đỏ

lớp màng giả fibrin, nhiều dịch màu vàng.

nhạt, hơi nhớt. Những con bị bệnh nặng phải há Bệnh tích điển hình: Niêm mạc dạ dày tuyến mỏ, vươn cổ để thở. Gà bỏ ăn, uống nhiều nước, lấm tấm đỏ thành điểm hay thành vệt xuất huyết.

thức ăn ở diều không tiêu. Cầm chân dốc ngược Ruột non, hậu môn xuất huyết, viêm loét. Gan thấy từ mỏ gà chảy ra chất nhớt mùi chua khắm.

thoái hoá mỡ, màu vàng. Thận phù nhẹ.

Sau vài ngày gà ỉa chảy, phân có màu nâu, c) Chẩn đoán

loãng dần và chuyển thành màu trắng xám.

Mào, yếm gà bị tím bầm (do ứ máu ở giai đoạn Dựa vào triệu chứng lâm sàng và đặc điểm khó thở), sau tái dần (do thiếu máu).

dịch tễ học: bệnh lây lan mạnh, mọi lứa tuổi gà Gà thường chết sau vài ngày, tỷ lệ chết cao, có đều bị bệnh, tỷ lệ chết cao.

khi tới 100%.

8.3. Phòng và trị bệnh

- Thể mạn tính: Thường xảy ra ở cuối ổ dịch, có biểu hiện thần kinh.

a) Phòng bệnh:

Gà vênh đầu, cổ về một bên, đi vòng tròn,

- Phòng bệnh bằng vệ sinh thú y là biện pháp đang đi quay lùi lại, có các cơn thần kinh co giật.

hữu hiệu nhất:

Bệnh mạn tính kéo dài nhiều ngày, nhiều tuần.

+ Tổ chức tiêm phòng cho 100% số gà nuôi.

Gà chết là do bị đói (mổ không trúng thức ăn).

+ Nuôi dưỡng, chăm sóc tốt đàn gà.

Chăm sóc tốt gà có thể khỏi và được miễn dịch

+ Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, định kỳ

lâu dài, nhưng lại là nguồn tàng trữ và gieo rắc tổng tẩy uế, tiêu độc chuồng trại.

mầm bệnh.

+ Không bán chạy gà ốm, gà chết mà phải đem chôn, đốt hoặc giết mổ ở khu vực riêng biệt.

b) Bệnh tích

+ Gà mới mua về phải nhốt cách ly 30 ngày, Mổ khám gà thấy:

nếu khoẻ mạnh mới nhập đàn.

95

96

https://thuviensach.vn

- Phòng bệnh bằng vắcxin: phút, đề kháng được với Phenol 5%, Formalin

+ Vắcxin Newcastle:

0,5% trong 6 giờ.

Là loại vắcxin nhược độc, bảo quản lạnh.

Bệnh lây lan trực tiếp hoặc gián tiếp qua Pha nồng độ 1% (1ml vắcxin + 99 ml nước sinh người, dụng cụ chăn nuôi, chất thải của đàn gà, lý) đem tiêm dưới da cho gà từ 2 tháng tuổi trở lên.

qua vắcxin chế từ trứng gà nhiễm bệnh.

Liều lượng: 1ml tiêm 5 con. Miễn dịch kéo dài Đặc trưng của bệnh là gây suy giảm miễn dịch từ 6 tháng đến 1 năm.

trầm trọng và dẫn đến chết.

+ Vắcxin Lasota:

Tính chất, bảo quản, pha tiêm theo nồng độ

9.2. Triệu chứng và bệnh tích

như vắcxin Newcastle.

a) Triệu chứng

Hoặc dùng nhỏ vào mỗi mắt, mỗi mũi một giọt Gà thường mắc bệnh ở giai đoạn 20-60 ngày cho gà từ 2 ngày tuổi đến 2 tháng tuổi.

tuổi, đặc biệt từ 21-35 ngày tuổi.

Miễn dịch: kéo dài từ 1 đến 4 tháng.

Sau khi bị nhiễm 2-3 ngày gà xuất hiện các b) Phương pháp điều trị

triệu chứng:

- Đàn gà trông nhớn nhác, bứt rứt, bay nhảy Dùng kháng huyết thanh để điều trị, phải lung tung, mổ lẫn nhau, hậu môn co bóp mạnh điều trị sớm (khi gà mới mang bệnh) nhưng hiệu hơn, nhiều lần hơn.

quả kém và giá thành lớn. Hiện chưa có thuốc nào

- Sau đó gà giảm ăn, lông xù, ủ rũ, run rẩy.

điều trị bệnh triệt để.

- Phân lúc đầu loãng có màu trắng, sau 9. Bệnh Gumboro (Infectious Bursal chuyển màu nâu, phân dính quanh hậu môn.

Disease - IBD)

- Trọng lượng gà giảm nhanh, đi lại run rẩy, trước khi chết thường kêu ré lên hoặc bị bại liệt.

9.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

- Bệnh lây lan nhanh: Khi trong đàn có gà bị

Bệnh Gumboro là một bệnh truyền nhiễm ở

bệnh chỉ sau 2 - 5 ngày toàn đàn có thể bị lây gà, do virút Birna gây ra. Ở nước ta, hầu hết các nhiễm. Khi gà mắc bệnh Gumboro, các bệnh khác cơ sở chăn nuôi tập trung đều đã xuất hiện bệnh.

như bệnh E.coli, thương hàn, tụ huyết trùng gà, Virút gây bệnh là một virút bền vững, khó bị

CRD... có điều kiện phát triển.

tiêu diệt, chịu được nhiệt độ 56oC trong vòng 30

Tỷ lệ gà chết có thể lên tới 10 - 30%.

97

98

https://thuviensach.vn

- Phòng bệnh bằng vắcxin: phút, đề kháng được với Phenol 5%, Formalin

+ Vắcxin Newcastle:

0,5% trong 6 giờ.

Là loại vắcxin nhược độc, bảo quản lạnh.

Bệnh lây lan trực tiếp hoặc gián tiếp qua Pha nồng độ 1% (1ml vắcxin + 99 ml nước sinh người, dụng cụ chăn nuôi, chất thải của đàn gà, lý) đem tiêm dưới da cho gà từ 2 tháng tuổi trở lên.

qua vắcxin chế từ trứng gà nhiễm bệnh.

Liều lượng: 1ml tiêm 5 con. Miễn dịch kéo dài Đặc trưng của bệnh là gây suy giảm miễn dịch từ 6 tháng đến 1 năm.

trầm trọng và dẫn đến chết.

+ Vắcxin Lasota:

Tính chất, bảo quản, pha tiêm theo nồng độ

9.2. Triệu chứng và bệnh tích

như vắcxin Newcastle.

a) Triệu chứng

Hoặc dùng nhỏ vào mỗi mắt, mỗi mũi một giọt Gà thường mắc bệnh ở giai đoạn 20-60 ngày cho gà từ 2 ngày tuổi đến 2 tháng tuổi.

tuổi, đặc biệt từ 21-35 ngày tuổi.

Miễn dịch: kéo dài từ 1 đến 4 tháng.

Sau khi bị nhiễm 2-3 ngày gà xuất hiện các b) Phương pháp điều trị

triệu chứng:

- Đàn gà trông nhớn nhác, bứt rứt, bay nhảy Dùng kháng huyết thanh để điều trị, phải lung tung, mổ lẫn nhau, hậu môn co bóp mạnh điều trị sớm (khi gà mới mang bệnh) nhưng hiệu hơn, nhiều lần hơn.

quả kém và giá thành lớn. Hiện chưa có thuốc nào

- Sau đó gà giảm ăn, lông xù, ủ rũ, run rẩy.

điều trị bệnh triệt để.

- Phân lúc đầu loãng có màu trắng, sau 9. Bệnh Gumboro (Infectious Bursal chuyển màu nâu, phân dính quanh hậu môn.

Disease - IBD)

- Trọng lượng gà giảm nhanh, đi lại run rẩy, trước khi chết thường kêu ré lên hoặc bị bại liệt.

9.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

- Bệnh lây lan nhanh: Khi trong đàn có gà bị

Bệnh Gumboro là một bệnh truyền nhiễm ở

bệnh chỉ sau 2 - 5 ngày toàn đàn có thể bị lây gà, do virút Birna gây ra. Ở nước ta, hầu hết các nhiễm. Khi gà mắc bệnh Gumboro, các bệnh khác cơ sở chăn nuôi tập trung đều đã xuất hiện bệnh.

như bệnh E.coli, thương hàn, tụ huyết trùng gà, Virút gây bệnh là một virút bền vững, khó bị

CRD... có điều kiện phát triển.

tiêu diệt, chịu được nhiệt độ 56oC trong vòng 30

Tỷ lệ gà chết có thể lên tới 10 - 30%.

97

98

https://thuviensach.vn

b) Bệnh tích Cách dùng: 1ml thuốc pha với 0,5 lít nước, kết

- Khi mới phát bệnh: Mổ khám gà thấy túi hợp với 7 gam bột điện giải cho gà uống liên tục 3 - 5

Fabricius sưng to, có lớp dịch lầy nhầy, có thể có ngày; hoặc nhỏ miệng gà 2-6 giọt/lần, nhỏ 3 lần/ngày.

xuất huyết.

- Dùng kháng thể Gumboro tiêm bắp cho gà.

- Khi bệnh đã kéo dài: Túi Fabricius teo nhỏ, Liều tiêm: 1-2ml/gà có trọng lượng 0,5 - 1kg.

có xuất huyết lấm tấm hoặc cả đám; cơ đùi và ngực xuất huyết lấm tấm hoặc thành vệt. Xác gà 10. Bệnh cúm gà (Bird Flu, Avian Influenza) chết nhợt nhạt.

Bệnh cúm gà là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho gà, vịt, ngan, ngỗng, gà tây, đà điểu, các loài

9.3. Phòng và trị bệnh

chim và có thể gây bệnh cho người.

a) Phòng bệnh

10.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

* Phòng bệnh bằng biện pháp vệ sinh thú y: Bệnh do một loài virút gây ra, lây lan nhanh,

- Quản lý, chăm sóc nuôi dưỡng tốt đàn gà.

mạnh và rộng, làm chết nhiều gia cầm, lây bệnh

- Gà mới nhập phải nuôi nhốt cách ly, nếu thấy khoẻ mạnh mới cho nhập đàn.

cho người và gây tử vong.

- Sau mỗi đợt xuất gà cần thu gom phân, chất Vịt, ngan, ngỗng

độn, quét dọn chuồng sạch sẽ. Tổ chức tổng tẩy uế

Người

chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi gà bằng dung dịch

Gà tây, đà

Gà

Người

Người

Formol 5%, Chloramin 0,5%.

điểu

* Phòng bệnh bằng vắcxin:

Người

Có thể dùng vắcxin Gumboro đông khô để nhỏ

Chim

mắt, cho uống hoặc tiêm dưới da cho gà. Nếu tiêm

chủng nên chủng 2-3 lần: lần 1 lúc 5 - 10 ngày

10.2. Triệu chứng và bệnh tích

tuổi; lần 2 lúc 20 - 25 ngày tuổi.

b) Phương pháp điều trị

a) Triệu chứng

- Dùng thuốc Antigumboro để tăng cường sức Gà sốt cao, ho và khó thở; chảy nước mắt, chảy đề kháng của cơ thể đối với virút Gumboro.

nước dãi ở mỏ; thường đứng tụm lại một chỗ; phù 99

100

https://thuviensach.vn

b) Bệnh tích Cách dùng: 1ml thuốc pha với 0,5 lít nước, kết

- Khi mới phát bệnh: Mổ khám gà thấy túi hợp với 7 gam bột điện giải cho gà uống liên tục 3 - 5

Fabricius sưng to, có lớp dịch lầy nhầy, có thể có ngày; hoặc nhỏ miệng gà 2-6 giọt/lần, nhỏ 3 lần/ngày.

xuất huyết.

- Dùng kháng thể Gumboro tiêm bắp cho gà.

- Khi bệnh đã kéo dài: Túi Fabricius teo nhỏ, Liều tiêm: 1-2ml/gà có trọng lượng 0,5 - 1kg.

có xuất huyết lấm tấm hoặc cả đám; cơ đùi và ngực xuất huyết lấm tấm hoặc thành vệt. Xác gà 10. Bệnh cúm gà (Bird Flu, Avian Influenza) chết nhợt nhạt.

Bệnh cúm gà là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho gà, vịt, ngan, ngỗng, gà tây, đà điểu, các loài

9.3. Phòng và trị bệnh

chim và có thể gây bệnh cho người.

a) Phòng bệnh

10.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

* Phòng bệnh bằng biện pháp vệ sinh thú y: Bệnh do một loài virút gây ra, lây lan nhanh,

- Quản lý, chăm sóc nuôi dưỡng tốt đàn gà.

mạnh và rộng, làm chết nhiều gia cầm, lây bệnh

- Gà mới nhập phải nuôi nhốt cách ly, nếu thấy khoẻ mạnh mới cho nhập đàn.

cho người và gây tử vong.

- Sau mỗi đợt xuất gà cần thu gom phân, chất Vịt, ngan, ngỗng

độn, quét dọn chuồng sạch sẽ. Tổ chức tổng tẩy uế

Người

chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi gà bằng dung dịch

Gà tây, đà

Gà

Người

Người

Formol 5%, Chloramin 0,5%.

điểu

* Phòng bệnh bằng vắcxin:

Người

Có thể dùng vắcxin Gumboro đông khô để nhỏ

Chim

mắt, cho uống hoặc tiêm dưới da cho gà. Nếu tiêm

chủng nên chủng 2-3 lần: lần 1 lúc 5 - 10 ngày

10.2. Triệu chứng và bệnh tích

tuổi; lần 2 lúc 20 - 25 ngày tuổi.

b) Phương pháp điều trị

a) Triệu chứng

- Dùng thuốc Antigumboro để tăng cường sức Gà sốt cao, ho và khó thở; chảy nước mắt, chảy đề kháng của cơ thể đối với virút Gumboro.

nước dãi ở mỏ; thường đứng tụm lại một chỗ; phù 99

100

https://thuviensach.vn

đầu, lông xù; mào yếm và tích sưng, phù nặng và

11.1. Nguyên nhân

thâm tím do xuất huyết; tiêu chảy, phân loãng; Bệnh do virút nhóm Herpes gây bại huyết, chết nhanh, nhiều.

xuất huyết ở loài vịt.

b) Bệnh tích

11.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Xuất huyết dưới da, cả dưới da chân và các a) Triệu chứng

kẽ móng.

- Các cơ xuất huyết nhất là cơ đùi, cơ ngực.

Virút xâm nhập vào cơ thể vịt, thời gian nung

- Viêm túi khí, viêm phúc mạc nặng, ống dẫn bệnh từ 3-4 ngày.

trứng và buồng trứng viêm xuất huyết nặng,

+ Đàn vịt con bị bệnh thường thấy xuất hiện trứng non dập vỡ.

các dấu hiệu như có con lờ đờ, không vận động,

- Lồng ngực xuất huyết, bao tim tích nước, cơ

không xuống nước.

tim xuất huyết, đặc biệt mỡ bao tim, mỡ màng

+ Đàn vịt lớn: Khi dồn đi chăn thả, thấy có treo ruột, mỡ bụng xuất huyết rất rõ.

những con rớt lại, chân què hoặc bị liệt, thân

- Thận viêm sưng, gan viêm xuất huyết, lách viêm.

nhiệt cao 43-440C.

- Phổi viêm (ở ngan, vịt rõ hơn ở gà), ruột viêm từ

+ Đàn vịt đẻ: Sản lượng trứng giảm, có khi dạ dày tuyến đến hậu môn, có kèm xuất huyết nặng.

ngừng đẻ.

- Khí quản chứa nhiều đờm dãi, niêm mạc Vịt ủ rũ, bỏ ăn, đứng một chân, đầu rúc vào viêm xuất huyết.

cánh. Trong đàn xuất hiện nhiều vịt có tiếng kêu khản đặc.

10.3. Phòng và trị bệnh

Quan sát vịt thấy: Mi mắt sưng, niêm mạc Khi phát hiện có gia cầm mắc bệnh cúm gà, mắt đỏ. Nước mắt chảy nhiều, lúc đầu còn trong, cần thực hiện các biện pháp chống dịch được quy sau đặc dần có màu vàng như mủ đọng ở khóe định trong Pháp lệnh Thú y năm 2004.

mắt, làm dính hai mi mắt vào nhau.

Vịt bị bệnh thở khó, thở khò khè. Đầu bị sưng, 11. Bệnh dịch tả vịt (Duck Viral Hepatitis, sờ vào đầu có cảm giác như quả chuối chín nhũn.

Duck Plague)

Hầu cũng sưng.

Bệnh dịch tả vịt là một bệnh truyền nhiễm, Khi bệnh mới phát, vịt khát nước nên uống lây lan nhanh và mạnh cho loài vịt.

nhiều nước, vài ngày sau vịt đi lỏng, phân loãng, 101

102

https://thuviensach.vn

đầu, lông xù; mào yếm và tích sưng, phù nặng và

11.1. Nguyên nhân

thâm tím do xuất huyết; tiêu chảy, phân loãng; Bệnh do virút nhóm Herpes gây bại huyết, chết nhanh, nhiều.

xuất huyết ở loài vịt.

b) Bệnh tích

11.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Xuất huyết dưới da, cả dưới da chân và các a) Triệu chứng

kẽ móng.

- Các cơ xuất huyết nhất là cơ đùi, cơ ngực.

Virút xâm nhập vào cơ thể vịt, thời gian nung

- Viêm túi khí, viêm phúc mạc nặng, ống dẫn bệnh từ 3-4 ngày.

trứng và buồng trứng viêm xuất huyết nặng,

+ Đàn vịt con bị bệnh thường thấy xuất hiện trứng non dập vỡ.

các dấu hiệu như có con lờ đờ, không vận động,

- Lồng ngực xuất huyết, bao tim tích nước, cơ

không xuống nước.

tim xuất huyết, đặc biệt mỡ bao tim, mỡ màng

+ Đàn vịt lớn: Khi dồn đi chăn thả, thấy có treo ruột, mỡ bụng xuất huyết rất rõ.

những con rớt lại, chân què hoặc bị liệt, thân

- Thận viêm sưng, gan viêm xuất huyết, lách viêm.

nhiệt cao 43-440C.

- Phổi viêm (ở ngan, vịt rõ hơn ở gà), ruột viêm từ

+ Đàn vịt đẻ: Sản lượng trứng giảm, có khi dạ dày tuyến đến hậu môn, có kèm xuất huyết nặng.

ngừng đẻ.

- Khí quản chứa nhiều đờm dãi, niêm mạc Vịt ủ rũ, bỏ ăn, đứng một chân, đầu rúc vào viêm xuất huyết.

cánh. Trong đàn xuất hiện nhiều vịt có tiếng kêu khản đặc.

10.3. Phòng và trị bệnh

Quan sát vịt thấy: Mi mắt sưng, niêm mạc Khi phát hiện có gia cầm mắc bệnh cúm gà, mắt đỏ. Nước mắt chảy nhiều, lúc đầu còn trong, cần thực hiện các biện pháp chống dịch được quy sau đặc dần có màu vàng như mủ đọng ở khóe định trong Pháp lệnh Thú y năm 2004.

mắt, làm dính hai mi mắt vào nhau.

Vịt bị bệnh thở khó, thở khò khè. Đầu bị sưng, 11. Bệnh dịch tả vịt (Duck Viral Hepatitis, sờ vào đầu có cảm giác như quả chuối chín nhũn.

Duck Plague)

Hầu cũng sưng.

Bệnh dịch tả vịt là một bệnh truyền nhiễm, Khi bệnh mới phát, vịt khát nước nên uống lây lan nhanh và mạnh cho loài vịt.

nhiều nước, vài ngày sau vịt đi lỏng, phân loãng, 101

102

https://thuviensach.vn

màu xanh trắng, có mùi khắm. Hậu môn bẩn, C. BỆNH DO KÝ SINH TRÙNG

lông dính đầy phân.

1. Bệnh gạo của bò và lợn

Ở vịt bị bệnh, các triệu chứng trên xuất hiện trong 5-6 ngày, vịt gầy xơ xác, liệt chân, sã cánh, Bệnh gạo của bò và lợn do ấu trùng sán gây nằm liệt một chỗ, nhiệt độ cơ thể giảm dần và chết.

ra. Ấu trùng của sán xơ mít gặp ở bò gọi là “gạo”

bò ( Cysticercus bovis), ấu trùng của sán đơn độc ở

b) Bệnh tích

lợn gọi là “gạo” lợn ( Cysticercus cellulosae).

Mổ khám vịt bệnh quan sát thấy đường tiêu Sán dây đơn độc ( Taenia solium) và sán xơ mít hoá bị xuất huyết.

( Taenia saginata) có vòng đời liên quan đến cả

người và gia súc. Phân của gia súc có nhiều nang

11.3. Phòng và trị bệnh

sán và là nguồn lây nhiễm cho người.

- Biện pháp quan trọng nhất là vệ sinh thú y.

- Tổ chức quản lý, nuôi dưỡng chăm sóc tốt

1.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

đàn vịt.

Sán trưởng thành ký sinh trong ruột người

- Chủ động và tự túc con giống, nếu phải nhập nhiều năm, những đoạn sán già chứa nhiều trứng vịt cần tìm hiểu kỹ và chỉ nhập đàn vịt khoẻ

được thải theo phân thành từng dây 5-6 đốt liền mạnh, ở vùng không có dịch.

ra ngoài ( Taenia solium) hoặc tự động rơi ra ngoài

- Tổ chức việc tiêm phòng cho đàn vịt theo qua hậu môn ( Taenia saginata).

định kỳ 1 năm/2 lần, lần 1 tiêm vào cuối xuân đầu Sán xơ mít trưởng thành có thể dài từ 4 - 12

hè, 6 tháng sau tiêm lần 2.

m, đầu sán không có vòng móc, trứng sán hình

- Khi đàn vịt có bệnh:

bầu dục, có đường kính 31 - 40.

+ Cần cách ly số vịt bệnh hoặc nghi bệnh.

Sán đơn độc có thể dài từ 2 - 8m, đầu sán có hai

+ Những vịt bị bệnh nặng, vịt bệnh chết cần vòng móc, trứng sán hình tròn, đường kính 31 - 34.

được chôn sâu.

Trứng sán theo phân ra ngoài, bám vào đất và

+ Tổ chức vệ sinh tiêu độc chuồng nuôi, dụng rau cỏ; đặc biệt ở những vùng dùng phân tươi để

cụ chăn nuôi vịt.

tưới cho rau, cỏ thì khả năng lây nhiễm rất cao.

- Phòng bệnh bằng vắcxin: Dùng vắcxin dịch tả

Gia súc hoặc người khi ăn những rau, cỏ không vịt đông khô để tiêm phòng. Vắcxin này tiêm được được rửa sạch sẽ nuốt phải trứng sán.

cho vịt ở các lứa tuổi, liều lượng: 0,2 - 0,5ml/con.

Sau khi vào ruột người hoặc ruột gia súc, 103

104

https://thuviensach.vn

màu xanh trắng, có mùi khắm. Hậu môn bẩn, C. BỆNH DO KÝ SINH TRÙNG

lông dính đầy phân.

1. Bệnh gạo của bò và lợn

Ở vịt bị bệnh, các triệu chứng trên xuất hiện trong 5-6 ngày, vịt gầy xơ xác, liệt chân, sã cánh, Bệnh gạo của bò và lợn do ấu trùng sán gây nằm liệt một chỗ, nhiệt độ cơ thể giảm dần và chết.

ra. Ấu trùng của sán xơ mít gặp ở bò gọi là “gạo”

bò ( Cysticercus bovis), ấu trùng của sán đơn độc ở

b) Bệnh tích

lợn gọi là “gạo” lợn ( Cysticercus cellulosae).

Mổ khám vịt bệnh quan sát thấy đường tiêu Sán dây đơn độc ( Taenia solium) và sán xơ mít hoá bị xuất huyết.

( Taenia saginata) có vòng đời liên quan đến cả

người và gia súc. Phân của gia súc có nhiều nang

11.3. Phòng và trị bệnh

sán và là nguồn lây nhiễm cho người.

- Biện pháp quan trọng nhất là vệ sinh thú y.

- Tổ chức quản lý, nuôi dưỡng chăm sóc tốt

1.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

đàn vịt.

Sán trưởng thành ký sinh trong ruột người

- Chủ động và tự túc con giống, nếu phải nhập nhiều năm, những đoạn sán già chứa nhiều trứng vịt cần tìm hiểu kỹ và chỉ nhập đàn vịt khoẻ

được thải theo phân thành từng dây 5-6 đốt liền mạnh, ở vùng không có dịch.

ra ngoài ( Taenia solium) hoặc tự động rơi ra ngoài

- Tổ chức việc tiêm phòng cho đàn vịt theo qua hậu môn ( Taenia saginata).

định kỳ 1 năm/2 lần, lần 1 tiêm vào cuối xuân đầu Sán xơ mít trưởng thành có thể dài từ 4 - 12

hè, 6 tháng sau tiêm lần 2.

m, đầu sán không có vòng móc, trứng sán hình

- Khi đàn vịt có bệnh:

bầu dục, có đường kính 31 - 40.

+ Cần cách ly số vịt bệnh hoặc nghi bệnh.

Sán đơn độc có thể dài từ 2 - 8m, đầu sán có hai

+ Những vịt bị bệnh nặng, vịt bệnh chết cần vòng móc, trứng sán hình tròn, đường kính 31 - 34.

được chôn sâu.

Trứng sán theo phân ra ngoài, bám vào đất và

+ Tổ chức vệ sinh tiêu độc chuồng nuôi, dụng rau cỏ; đặc biệt ở những vùng dùng phân tươi để

cụ chăn nuôi vịt.

tưới cho rau, cỏ thì khả năng lây nhiễm rất cao.

- Phòng bệnh bằng vắcxin: Dùng vắcxin dịch tả

Gia súc hoặc người khi ăn những rau, cỏ không vịt đông khô để tiêm phòng. Vắcxin này tiêm được được rửa sạch sẽ nuốt phải trứng sán.

cho vịt ở các lứa tuổi, liều lượng: 0,2 - 0,5ml/con.

Sau khi vào ruột người hoặc ruột gia súc, 103

104

https://thuviensach.vn

trứng sán nở thành ấu trùng. Những ấu trùng này

1.2. Triệu chứng và chẩn đoán

xuyên qua thành ruột vào các mao mạch và theo máu di cư đến cơ vân, nhưng cũng có thể thấy kén a) Triệu chứng

sán ở gan, phổi và các phủ tạng. Ở người có thể

Sán dây đơn độc và sán xơ mít không gây các tìm thấy nang sán trong mắt và não.

triệu chứng lâm sàng ở gia súc.

Người bị nhiễm sán dây có biểu hiện thiếu Vòng đời của sán dây

máu, đi ỉa chảy, suy dinh dưỡng.

Giai đoạn ấu trùng của sán đơn độc ở lợn có thể gây nhiễm cho người. Nếu nang sán nằm ở

não sẽ gây động kinh, đau đầu, giảm thị lực.

b) Chẩn đoán

Việc chẩn đoán bệnh “gạo” lợn, “gạo” bò dựa vào khám thân thịt. Tuy nhiên, nếu các nang sán phân bố rất thưa hoặc nằm ở các cơ quan nội tạng không được quy định trong quy trình khám thịt thì rất có thể sẽ không phát hiện được lợn “gạo”

hoặc bò “gạo”.

1.3. Phòng bệnh

1. Vật chủ (người), 2. Đốt sán, 3. Trứng sán, 4. Vật chủ trung gian, 5. Tim nhiễm nang sán, 6. Nang sán

- Tổ chức kiểm soát giết mổ gia súc thật tốt trong thịt nạc, 7. Đầu và đốt sán trưởng thành.

trước khi đưa vào lưu thông để loại bỏ triệt để thịt bị “gạo”, ngăn chặn lây lan từ gia súc sang người.

Nang sán có màu trắng đục, đường kính 4cm.

- Xử lý nước thải của lò sát sinh, xí nghiệp chế

Vòng đời của sán dây sẽ được khép kín khi người biến thịt trước khi đưa vào hệ thống thoát nước ăn thịt lợn, hoặc thịt bò tái, sống chưa chín kỹ.

chung. Không phóng uế bừa bãi, phân phải được ủ

Khi vào ruột người, dưới tác động của các men trước khi đưa vào sử dụng.

tiêu hoá, ấu trùng sẽ được giải phóng khỏi nang

- Không ăn thịt sống, tái, chưa nấu chín.

sán và bám vào thành ruột non để ký sinh.

- Không nuôi lợn thả rông.

105

106

https://thuviensach.vn

trứng sán nở thành ấu trùng. Những ấu trùng này

1.2. Triệu chứng và chẩn đoán

xuyên qua thành ruột vào các mao mạch và theo máu di cư đến cơ vân, nhưng cũng có thể thấy kén a) Triệu chứng

sán ở gan, phổi và các phủ tạng. Ở người có thể

Sán dây đơn độc và sán xơ mít không gây các tìm thấy nang sán trong mắt và não.

triệu chứng lâm sàng ở gia súc.

Người bị nhiễm sán dây có biểu hiện thiếu Vòng đời của sán dây

máu, đi ỉa chảy, suy dinh dưỡng.

Giai đoạn ấu trùng của sán đơn độc ở lợn có thể gây nhiễm cho người. Nếu nang sán nằm ở

não sẽ gây động kinh, đau đầu, giảm thị lực.

b) Chẩn đoán

Việc chẩn đoán bệnh “gạo” lợn, “gạo” bò dựa vào khám thân thịt. Tuy nhiên, nếu các nang sán phân bố rất thưa hoặc nằm ở các cơ quan nội tạng không được quy định trong quy trình khám thịt thì rất có thể sẽ không phát hiện được lợn “gạo”

hoặc bò “gạo”.

1.3. Phòng bệnh

1. Vật chủ (người), 2. Đốt sán, 3. Trứng sán, 4. Vật chủ trung gian, 5. Tim nhiễm nang sán, 6. Nang sán

- Tổ chức kiểm soát giết mổ gia súc thật tốt trong thịt nạc, 7. Đầu và đốt sán trưởng thành.

trước khi đưa vào lưu thông để loại bỏ triệt để thịt bị “gạo”, ngăn chặn lây lan từ gia súc sang người.

Nang sán có màu trắng đục, đường kính 4cm.

- Xử lý nước thải của lò sát sinh, xí nghiệp chế

Vòng đời của sán dây sẽ được khép kín khi người biến thịt trước khi đưa vào hệ thống thoát nước ăn thịt lợn, hoặc thịt bò tái, sống chưa chín kỹ.

chung. Không phóng uế bừa bãi, phân phải được ủ

Khi vào ruột người, dưới tác động của các men trước khi đưa vào sử dụng.

tiêu hoá, ấu trùng sẽ được giải phóng khỏi nang

- Không ăn thịt sống, tái, chưa nấu chín.

sán và bám vào thành ruột non để ký sinh.

- Không nuôi lợn thả rông.

105

106

https://thuviensach.vn

2. Bệnh giun đũa bê, nghé Tuỳ theo lượng giun bị nhiễm, sức khoẻ, lứa tuổi Bệnh giun đũa bê, nghé đã được tìm thấy ở

và cách nuôi dưỡng mà con vật có thể biểu hiện rõ hầu khắp các nước trên thế giới.

ràng hoặc không đầy đủ các triệu chứng bệnh.

Ở Việt Nam, theo một kết quả nghiên cứu cho Thời gian biểu hiện triệu chứng bệnh trung thấy bệnh giun đũa ở bê, nghé phổ biến trên bê, bình từ 11 đến 30 ngày sau khi nhiễm: Dáng đi lù nghé dưới 3 tháng tuổi ở các vùng nuôi trâu bò, đù chậm chạp, uể oải theo mẹ, đầu cúi lưng cong.

đặc biệt là vùng trung du và miền núi.

Nếu bệnh nặng thì con vật ít đi lại, thở yếu, ăn ít hoặc bỏ ăn, con vật giẫy giụa từng cơn (do đau

2.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

bụng), nghe vùng bụng thấy sôi (như tiếng sấm); Bệnh do loài giun đũa Toxocara vitulorum gây sau đó xuất hiện ỉa chảy, phân có màu trắng xám ra, thường ký sinh ở ruột non bê, nghé, trâu bò.

hoặc trắng ngà, mùi tanh khắm và con vật có thể

+ Hình thái: Toxocara vitulorum là loài giun tròn.

chết sau 1 đến 2 tuần.

Giun đực dài từ 13 - 15cm, thon đầu, có đôi Một số bê, nghé có sức đề kháng tốt, hoặc được gai giao hợp dài 0,95 - 1,2mm.

can thiệp nhưng điều trị không dứt điểm thì bệnh sẽ

Giun cái dài từ 10-23cm, giun đẻ trứng, trứng chuyển sang mạn tính. Con vật gầy yếu, suy nhược có hình gần tròn và kích thước từ 0,080-0,090 x do thiếu máu. Nếu không được điều trị kịp thời và 0,070-0,075mm.

dứt điểm thì con vật có thể chết sau 4 - 5 tuần.

+ Chu kỳ sinh học

b) Bệnh tích

Trâu bò,

bê, nghé

Phần cuối ruột non và ruột già có chứa nhiều giun, phân lổn nhổn màu trắng do sữa không tiêu, Ăn phải trứng

Theo phân ra

hoặc có màu xám. Niêm mạc ruột có những đám cảm nhiễm

ngoài môi trường

tụ huyết, xuất huyết, thậm chí có thể thấy sự

Trứng cảm

bong tróc ra thành mảng của niêm mạc ruột Ở nhiệt độ 15 - 30oC, độ ẩm 70 - 90% sau nhiễm

Trứng

12 ngày

(trường hợp nặng).

2.2. Triệu chứng và bệnh tích

2.3. Phòng và trị bệnh

a) Triệu chứng

a) Phòng bệnh

Đặc trưng của bệnh là con vật ỉa lỏng, phân

- Vệ sinh thú y: Định kỳ ủ phân diệt trứng trắng, tanh khắm.

giun, luôn giữ chuồng trại vệ sinh.

107

108

https://thuviensach.vn

2. Bệnh giun đũa bê, nghé Tuỳ theo lượng giun bị nhiễm, sức khoẻ, lứa tuổi Bệnh giun đũa bê, nghé đã được tìm thấy ở

và cách nuôi dưỡng mà con vật có thể biểu hiện rõ hầu khắp các nước trên thế giới.

ràng hoặc không đầy đủ các triệu chứng bệnh.

Ở Việt Nam, theo một kết quả nghiên cứu cho Thời gian biểu hiện triệu chứng bệnh trung thấy bệnh giun đũa ở bê, nghé phổ biến trên bê, bình từ 11 đến 30 ngày sau khi nhiễm: Dáng đi lù nghé dưới 3 tháng tuổi ở các vùng nuôi trâu bò, đù chậm chạp, uể oải theo mẹ, đầu cúi lưng cong.

đặc biệt là vùng trung du và miền núi.

Nếu bệnh nặng thì con vật ít đi lại, thở yếu, ăn ít hoặc bỏ ăn, con vật giẫy giụa từng cơn (do đau

2.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

bụng), nghe vùng bụng thấy sôi (như tiếng sấm); Bệnh do loài giun đũa Toxocara vitulorum gây sau đó xuất hiện ỉa chảy, phân có màu trắng xám ra, thường ký sinh ở ruột non bê, nghé, trâu bò.

hoặc trắng ngà, mùi tanh khắm và con vật có thể

+ Hình thái: Toxocara vitulorum là loài giun tròn.

chết sau 1 đến 2 tuần.

Giun đực dài từ 13 - 15cm, thon đầu, có đôi Một số bê, nghé có sức đề kháng tốt, hoặc được gai giao hợp dài 0,95 - 1,2mm.

can thiệp nhưng điều trị không dứt điểm thì bệnh sẽ

Giun cái dài từ 10-23cm, giun đẻ trứng, trứng chuyển sang mạn tính. Con vật gầy yếu, suy nhược có hình gần tròn và kích thước từ 0,080-0,090 x do thiếu máu. Nếu không được điều trị kịp thời và 0,070-0,075mm.

dứt điểm thì con vật có thể chết sau 4 - 5 tuần.

+ Chu kỳ sinh học

b) Bệnh tích

Trâu bò,

bê, nghé

Phần cuối ruột non và ruột già có chứa nhiều giun, phân lổn nhổn màu trắng do sữa không tiêu, Ăn phải trứng

Theo phân ra

hoặc có màu xám. Niêm mạc ruột có những đám cảm nhiễm

ngoài môi trường

tụ huyết, xuất huyết, thậm chí có thể thấy sự

Trứng cảm

bong tróc ra thành mảng của niêm mạc ruột Ở nhiệt độ 15 - 30oC, độ ẩm 70 - 90% sau nhiễm

Trứng

12 ngày

(trường hợp nặng).

2.2. Triệu chứng và bệnh tích

2.3. Phòng và trị bệnh

a) Triệu chứng

a) Phòng bệnh

Đặc trưng của bệnh là con vật ỉa lỏng, phân

- Vệ sinh thú y: Định kỳ ủ phân diệt trứng trắng, tanh khắm.

giun, luôn giữ chuồng trại vệ sinh.

107

108

https://thuviensach.vn

- Định kỳ tẩy giun cho bê, nghé bằng các 20mg/kgBW/2 lần/ngày, hoặc uống 30-40

thuốc tẩy đặc hiệu. Trâu, bò cái tẩy trước hoặc sau mg/kgBW/2 lần/ngày. Liệu trình: 3-4 ngày.

khi phối giống 1 tháng.

+ Biseptol (Bd Tramazol, Bactrim): Liều Bê, nghé tẩy hai lần: lần 1 ở ngày tuổi 18-20

dùng uống 40-50 mg/kgBW/1 lần/ngày. Liệu và nhắc lại ở 30-40 ngày tuổi. Với trâu, bò trưởng trình: 3-4 ngày.

thành thực hiện tẩy 2 lần/năm.

Ngoài ra có thể giảm ỉa chảy và nhu động ruột

- Một số thuốc tẩy an toàn và có hiệu lực cao: bằng Atropin Sulfat dung dịch 1 - 2% tiêm với liều

+ Piperazin Adipinat: Liều dùng: 0,5 mg/kgBW, 10 ml/100 kgBW/2 lần/ngày, dùng liên tục cho tới trộn vào thức ăn một lần vào buổi sáng.

khi hết ỉa chảy. Chống chảy máu bằng Vitamin K

+ Tetramisol: Liều dùng: 8-12 mg/kgBW, uống với liều 10 ml (dung dịch 2% 50-100 kgBW/ngày, một lần vào buổi sáng sau khi ăn no.

dùng liên tục tới khi hết chảy máu). Kết hợp tiêm

+ Levamisol: Liều dùng: 6-10 mg/kgBW, uống Vitamin C, nhóm B, cafein hoặc long não và một lần vào buổi sáng sau khi ăn no.

truyền tĩnh mạch glucoza 5% với dung dịch sinh

+ Phenothiazin: Liều dùng: 50mg/kgBW, chia lý 0,9% theo tỷ lệ 1: 1 (liều dùng 500-100 ml/100

uống hai lần vào hai buổi sáng liền nhau sau khi kgBW/ngày, liệu trình 3-4 ngày).

ăn no.

+ Kết hợp nuôi dưỡng, chăm sóc và bảo vệ tốt, 3. Bệnh giun đũa ở chó (Ascariasis) nhất là giai đoạn bê, nghé.

3.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

b) Phương pháp điều trị

Bệnh gây ra do giun đũa loài Toxascaris Điều trị kịp thời ngay khi phát hiện bệnh, cần leonina và Toxacara canis, thường sống ở ruột non, kết hợp các biện pháp như chống hoặc điều trị

có màu trắng, dài 6-10cm. Chó nhiễm bệnh do ăn viêm ruột kế phát do nhiễm khuẩn bằng một hoặc phải trứng giun trong thức ăn và nước uống. Ấu phối hợp nhiều loại kháng sinh:

trùng ở trong ruột chó chui ra khỏi trứng, lột xác

- Oxytetracyclin: Tiêm bắp hoặc dưới da 20

trở thành giun trưởng thành, tiếp tục đẻ trứng sinh mg/kgBW/2 lần/ngày, hoặc uống 50 mg/kgBW/2

sôi nảy nở. Loài T.canis gây bệnh nguy hiểm hơn: lần/ngày. Liệu trình: 3-4 ngày.

ấu trùng giai đoạn 2 lột xác ở gan, phổi, tim hoặc

- Kanamycin: Tiêm bắp hoặc dưới da trong thành dạ dày, gây nhiều biến chứng cho chó.

109

110

https://thuviensach.vn

- Định kỳ tẩy giun cho bê, nghé bằng các 20mg/kgBW/2 lần/ngày, hoặc uống 30-40

thuốc tẩy đặc hiệu. Trâu, bò cái tẩy trước hoặc sau mg/kgBW/2 lần/ngày. Liệu trình: 3-4 ngày.

khi phối giống 1 tháng.

+ Biseptol (Bd Tramazol, Bactrim): Liều Bê, nghé tẩy hai lần: lần 1 ở ngày tuổi 18-20

dùng uống 40-50 mg/kgBW/1 lần/ngày. Liệu và nhắc lại ở 30-40 ngày tuổi. Với trâu, bò trưởng trình: 3-4 ngày.

thành thực hiện tẩy 2 lần/năm.

Ngoài ra có thể giảm ỉa chảy và nhu động ruột

- Một số thuốc tẩy an toàn và có hiệu lực cao: bằng Atropin Sulfat dung dịch 1 - 2% tiêm với liều

+ Piperazin Adipinat: Liều dùng: 0,5 mg/kgBW, 10 ml/100 kgBW/2 lần/ngày, dùng liên tục cho tới trộn vào thức ăn một lần vào buổi sáng.

khi hết ỉa chảy. Chống chảy máu bằng Vitamin K

+ Tetramisol: Liều dùng: 8-12 mg/kgBW, uống với liều 10 ml (dung dịch 2% 50-100 kgBW/ngày, một lần vào buổi sáng sau khi ăn no.

dùng liên tục tới khi hết chảy máu). Kết hợp tiêm

+ Levamisol: Liều dùng: 6-10 mg/kgBW, uống Vitamin C, nhóm B, cafein hoặc long não và một lần vào buổi sáng sau khi ăn no.

truyền tĩnh mạch glucoza 5% với dung dịch sinh

+ Phenothiazin: Liều dùng: 50mg/kgBW, chia lý 0,9% theo tỷ lệ 1: 1 (liều dùng 500-100 ml/100

uống hai lần vào hai buổi sáng liền nhau sau khi kgBW/ngày, liệu trình 3-4 ngày).

ăn no.

+ Kết hợp nuôi dưỡng, chăm sóc và bảo vệ tốt, 3. Bệnh giun đũa ở chó (Ascariasis) nhất là giai đoạn bê, nghé.

3.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

b) Phương pháp điều trị

Bệnh gây ra do giun đũa loài Toxascaris Điều trị kịp thời ngay khi phát hiện bệnh, cần leonina và Toxacara canis, thường sống ở ruột non, kết hợp các biện pháp như chống hoặc điều trị

có màu trắng, dài 6-10cm. Chó nhiễm bệnh do ăn viêm ruột kế phát do nhiễm khuẩn bằng một hoặc phải trứng giun trong thức ăn và nước uống. Ấu phối hợp nhiều loại kháng sinh:

trùng ở trong ruột chó chui ra khỏi trứng, lột xác

- Oxytetracyclin: Tiêm bắp hoặc dưới da 20

trở thành giun trưởng thành, tiếp tục đẻ trứng sinh mg/kgBW/2 lần/ngày, hoặc uống 50 mg/kgBW/2

sôi nảy nở. Loài T.canis gây bệnh nguy hiểm hơn: lần/ngày. Liệu trình: 3-4 ngày.

ấu trùng giai đoạn 2 lột xác ở gan, phổi, tim hoặc

- Kanamycin: Tiêm bắp hoặc dưới da trong thành dạ dày, gây nhiều biến chứng cho chó.

109

110

https://thuviensach.vn

3.2. Triệu chứng, bệnh tích và chẩn đoán

3.3. Phòng và trị bệnh

a) Triệu chứng

a) Phòng bệnh

Chó con nhiễm giun đũa thường bệnh nặng Cho chó ăn uống sạch sẽ, định kỳ tổng tẩy uế

hơn, triệu chứng lâm sàng thể hiện như chó gầy vệ sinh chuồng nuôi. Không thả rông chó. Định kỳ

còm, lông dựng, kém ăn, phờ phạc, nôn mửa, ỉa kiểm tra phân để tẩy giun cho chó.

lỏng, phân tanh khắm. Chó có biểu hiện viêm ruột b) Phương pháp điều trị

cấp và mạn tính.

Khi thành ruột bị tổn thương hoặc bị viêm

- Dùng Piperazin adipinat liều 0,25 g/kgBW, có thể trộn thuốc lẫn thức ăn cho ăn.

phúc mạc cấp, chó có biểu hiện sốt cao, kém ăn,

- Santonin liều 0,020-0,025 g/kgBW.

bụng chướng to. Ở chó nhỏ 1-2 tháng tuổi có thể

- Dầu giun: Theo tỷ lệ tinh dầu giun 0,1

có hội chứng thần kinh, đi lại run rẩy, loạng ml/kgBW; dầu thầu dầu 2ml.

choạng nhưng không thấy sốt. Ở chó lớn triệu

- Levamisol: Liều dùng 15-20 mg/kgBW.

chứng chính chỉ thấy gầy còm, đôi khi nôn khan.

- Lopatol hoặc các loại thuốc tẩy giun khác b) Bệnh tích

như Mebendazon, v.v..

4. Bệnh giun móc của chó

Khi mổ khám, thấy viêm phổi (trong trường (Ancylostomatosis)

hợp ấu trùng di chuyển trong cơ thể chó đến phổi, Chó thường mắc hai loài giun móc: Ancylostoma gây ho), viêm niêm mạc dạ dày, ruột. Nếu nhiễm canium và Uncinaria stenocephala. Hai loài giun quá nhiều giun đũa có thể gây tắc ruột, thủng này ký sinh ở ruột non của chó, phát triển trực tiếp ruột, gây viêm phúc mạc cấp hoặc giun chui lên gây bệnh cho chó và thú họ chó.

ống mật làm chết chó.

4.1. Tác hại của giun móc

c) Chẩn đoán

Cấu tạo của giun móc tương đối đặc biệt: có Việc chẩn đoán bệnh thường được thực hiện miệng hình phễu, bằng mảnh kitin sắc, ngoạm và bằng kiểm tra phân phát hiện trứng giun qua cắm sâu vào trong niêm mạc ruột chó. Trong quá kính hiển vi.

trình hút máu, giun móc tiết ra chất kháng đông, 111

112

https://thuviensach.vn

3.2. Triệu chứng, bệnh tích và chẩn đoán

3.3. Phòng và trị bệnh

a) Triệu chứng

a) Phòng bệnh

Chó con nhiễm giun đũa thường bệnh nặng Cho chó ăn uống sạch sẽ, định kỳ tổng tẩy uế

hơn, triệu chứng lâm sàng thể hiện như chó gầy vệ sinh chuồng nuôi. Không thả rông chó. Định kỳ

còm, lông dựng, kém ăn, phờ phạc, nôn mửa, ỉa kiểm tra phân để tẩy giun cho chó.

lỏng, phân tanh khắm. Chó có biểu hiện viêm ruột b) Phương pháp điều trị

cấp và mạn tính.

Khi thành ruột bị tổn thương hoặc bị viêm

- Dùng Piperazin adipinat liều 0,25 g/kgBW, có thể trộn thuốc lẫn thức ăn cho ăn.

phúc mạc cấp, chó có biểu hiện sốt cao, kém ăn,

- Santonin liều 0,020-0,025 g/kgBW.

bụng chướng to. Ở chó nhỏ 1-2 tháng tuổi có thể

- Dầu giun: Theo tỷ lệ tinh dầu giun 0,1

có hội chứng thần kinh, đi lại run rẩy, loạng ml/kgBW; dầu thầu dầu 2ml.

choạng nhưng không thấy sốt. Ở chó lớn triệu

- Levamisol: Liều dùng 15-20 mg/kgBW.

chứng chính chỉ thấy gầy còm, đôi khi nôn khan.

- Lopatol hoặc các loại thuốc tẩy giun khác b) Bệnh tích

như Mebendazon, v.v..

4. Bệnh giun móc của chó

Khi mổ khám, thấy viêm phổi (trong trường (Ancylostomatosis)

hợp ấu trùng di chuyển trong cơ thể chó đến phổi, Chó thường mắc hai loài giun móc: Ancylostoma gây ho), viêm niêm mạc dạ dày, ruột. Nếu nhiễm canium và Uncinaria stenocephala. Hai loài giun quá nhiều giun đũa có thể gây tắc ruột, thủng này ký sinh ở ruột non của chó, phát triển trực tiếp ruột, gây viêm phúc mạc cấp hoặc giun chui lên gây bệnh cho chó và thú họ chó.

ống mật làm chết chó.

4.1. Tác hại của giun móc

c) Chẩn đoán

Cấu tạo của giun móc tương đối đặc biệt: có Việc chẩn đoán bệnh thường được thực hiện miệng hình phễu, bằng mảnh kitin sắc, ngoạm và bằng kiểm tra phân phát hiện trứng giun qua cắm sâu vào trong niêm mạc ruột chó. Trong quá kính hiển vi.

trình hút máu, giun móc tiết ra chất kháng đông, 111

112

https://thuviensach.vn

làm cho chó dễ chảy máu. Một con giun móc trong khắm, sau một hai ngày chó mệt lả, gầy rộc và 24 giờ có thể hút 0,7 - 0,8 ml máu, dẫn đến hồng chết. Chó mắc bệnh ở thể cấp tính thường chết tỷ

cầu của con vật giảm, bạch cầu toan tính tăng.

lệ cao, đặc biệt chó non từ 2 - 4 tháng tuổi chết Độc tố của giun móc gây thoái hoá, biến dạng 80-100% trong trạng thái mất máu và mất nước, nhung mao ruột, hạn chế sự chuyển hoá và hấp rối loạn chất điện giải, dẫn đến hạ huyết áp, truỵ

thụ vitamin.

tim mạch. Thể cấp tính thường kết hợp với một số

bệnh truyền nhiễm khác như Parvovirus, viêm ruột cấp, v.v..

- Thể mạn tính:

Thể mạn tính có các triệu chứng gần giống như thể cấp tính nhưng nhẹ hơn. Chó biếng ăn, đôi khi có ỉa chảy, gầy yếu, lông xù, thỉnh thoảng có nôn mửa, mồm có nhiều nước dãi sùi bọt trắng.

Chó ít hoạt động, biểu hiện trạng thái mệt mỏi.

4.3. Phương pháp điều trị

Dùng thuốc tẩy Mebendazol liều lượng Giun Ancylostoma caninum

0,10g/kgBW, khoảng 3 tháng tẩy một lần, đạt

4.2. Triệu chứng

hiệu quả 82,9%.

Hoặc dùng Mebenvet bột 0,6 - 1g/kgBW chó,

- Thể cấp tính:

chia làm hai lần tẩy vào hai buổi sáng liền nhau.

Đây là thể bệnh thường thấy ở chó non, do chúng có sức đề kháng yếu, hoặc do nhiễm giun 5. Sán lá gan (Fasciolosis - Fascioliasis) móc với số lượng nhiều. Thân nhiệt chó tăng từ

0,5-1oC, chó hay bị nôn mửa do giun móc kích

5.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

thích niêm mạc ruột, gây viêm ruột xuất huyết.

Bệnh do hai loài sán lá Fasciola gigantica và Phân lúc đầu lỏng, sau loãng dần có máu. Giai F.hepatica gây ra, phổ biến ở động vật nhai lại đoạn cuối phân tự động chảy ra, có mùi tanh như trâu, bò, dê, cừu.

113

114

https://thuviensach.vn

làm cho chó dễ chảy máu. Một con giun móc trong khắm, sau một hai ngày chó mệt lả, gầy rộc và 24 giờ có thể hút 0,7 - 0,8 ml máu, dẫn đến hồng chết. Chó mắc bệnh ở thể cấp tính thường chết tỷ

cầu của con vật giảm, bạch cầu toan tính tăng.

lệ cao, đặc biệt chó non từ 2 - 4 tháng tuổi chết Độc tố của giun móc gây thoái hoá, biến dạng 80-100% trong trạng thái mất máu và mất nước, nhung mao ruột, hạn chế sự chuyển hoá và hấp rối loạn chất điện giải, dẫn đến hạ huyết áp, truỵ

thụ vitamin.

tim mạch. Thể cấp tính thường kết hợp với một số

bệnh truyền nhiễm khác như Parvovirus, viêm ruột cấp, v.v..

- Thể mạn tính:

Thể mạn tính có các triệu chứng gần giống như thể cấp tính nhưng nhẹ hơn. Chó biếng ăn, đôi khi có ỉa chảy, gầy yếu, lông xù, thỉnh thoảng có nôn mửa, mồm có nhiều nước dãi sùi bọt trắng.

Chó ít hoạt động, biểu hiện trạng thái mệt mỏi.

4.3. Phương pháp điều trị

Dùng thuốc tẩy Mebendazol liều lượng Giun Ancylostoma caninum

0,10g/kgBW, khoảng 3 tháng tẩy một lần, đạt

4.2. Triệu chứng

hiệu quả 82,9%.

Hoặc dùng Mebenvet bột 0,6 - 1g/kgBW chó,

- Thể cấp tính:

chia làm hai lần tẩy vào hai buổi sáng liền nhau.

Đây là thể bệnh thường thấy ở chó non, do chúng có sức đề kháng yếu, hoặc do nhiễm giun 5. Sán lá gan (Fasciolosis - Fascioliasis) móc với số lượng nhiều. Thân nhiệt chó tăng từ

0,5-1oC, chó hay bị nôn mửa do giun móc kích

5.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

thích niêm mạc ruột, gây viêm ruột xuất huyết.

Bệnh do hai loài sán lá Fasciola gigantica và Phân lúc đầu lỏng, sau loãng dần có máu. Giai F.hepatica gây ra, phổ biến ở động vật nhai lại đoạn cuối phân tự động chảy ra, có mùi tanh như trâu, bò, dê, cừu.

113

114

https://thuviensach.vn

- Ký chủ trung gian gây nhiễm bệnh kế phát. Con vật yếu và suy Ốc nước ngọt Lymnae là vật chủ trung gian nhược, có thể chết do xuất huyết. Độc tố của sán chủ yếu.

thường thấy ở trâu bò dưới 2 năm tuổi.

Tỷ lệ nhiễm ở đồng bằng lớn hơn ở trung du,

- Thể mạn tính:

miền núi.

Sán lá trưởng thành ở cố định trong túi dẫn

- Vòng đời

mật. Những triệu chứng thể mạn tính xuất hiện Sán trưởng thành có kích thước 30 x 2-12 mm, sau 10 tuần nhiễm sán. Con vật suy nhược, kém thân dẹt, hình lá. Mỗi ngày một con sán đẻ được ăn và gầy rạc, niêm mạc nhợt nhạt, lông xơ, khô, 20.000 - 50.000 trứng. Trứng sán ra ngoài gặp dễ rụng (nhất là hai bên sườn, ức), thuỷ thũng ở

điều kiện thuận lợi nở thành ấu trùng. Ấu trùng mi mắt, ức, yếm. Con vật uống nước nhiều, đi chui vào ốc, phát triển thành bào ấu rồi ra ngoài phân tháo xen lẫn táo bón, về sau đi tháo nhiều bám ở cỏ cây thuỷ sinh. Trâu, bò ăn cỏ có dính ấu hơn. Con vật thiếu máu do độc tố sán lá gan tiết trùng sẽ bị nhiễm bệnh.

ra gây rối loạn quá trình trao đổi protein ở gan, hàm lượng albumin giảm, globulin tăng, máu biến

5.2. Triệu chứng, bệnh tích và chẩn đoán

chất, trong máu xuất hiện kháng thể do quá trình a) Triệu chứng

tác động của kháng nguyên sinh ra từ sán. Các rối loạn biểu hiện bằng suy dinh dưỡng, thiếu Bệnh sán lá gan được phân làm hai thể: Vitamin A, bạch cầu ái toan tăng quá lớn.

- Thể cấp tính:

Thể mạn tính thường gặp ở trâu, bò trưởng Thể cấp tính xảy ra do sán non di hành (từ 1-9

thành, già yếu.

tuần sau khi nhiễm sán). Ở con vật được nuôi dưỡng tốt, nhiễm bệnh nhẹ thì triệu chứng có thể

b) Bệnh tích

không nhận thấy. Ở những con vật nuôi dưỡng

- Thể cấp tính

kém, mới nhiễm, mức độ nhiễm nhiều thì triệu Bệnh tích đặc trưng là hiện tượng gan to gấp chứng rõ hơn: sốt cao, phân lỏng lẫn cả sán non.

2-3 lần bình thường, màu đỏ nâu sẫm, biểu hiện Ngoài ra, sán còn tiết ra độc tố gây triệu chứng sung huyết. Trên mặt gan có những đường ngoằn thần kinh ở gia súc; chui lên túi mật làm tắc ống ngoèo màu đỏ sẫm (đây chính là đường di hành dẫn mật và gây hoàng đản; sán non di hành còn của sán), sau chuyển thành màu vàng, xung 115

116

https://thuviensach.vn

- Ký chủ trung gian gây nhiễm bệnh kế phát. Con vật yếu và suy Ốc nước ngọt Lymnae là vật chủ trung gian nhược, có thể chết do xuất huyết. Độc tố của sán chủ yếu.

thường thấy ở trâu bò dưới 2 năm tuổi.

Tỷ lệ nhiễm ở đồng bằng lớn hơn ở trung du,

- Thể mạn tính:

miền núi.

Sán lá trưởng thành ở cố định trong túi dẫn

- Vòng đời

mật. Những triệu chứng thể mạn tính xuất hiện Sán trưởng thành có kích thước 30 x 2-12 mm, sau 10 tuần nhiễm sán. Con vật suy nhược, kém thân dẹt, hình lá. Mỗi ngày một con sán đẻ được ăn và gầy rạc, niêm mạc nhợt nhạt, lông xơ, khô, 20.000 - 50.000 trứng. Trứng sán ra ngoài gặp dễ rụng (nhất là hai bên sườn, ức), thuỷ thũng ở

điều kiện thuận lợi nở thành ấu trùng. Ấu trùng mi mắt, ức, yếm. Con vật uống nước nhiều, đi chui vào ốc, phát triển thành bào ấu rồi ra ngoài phân tháo xen lẫn táo bón, về sau đi tháo nhiều bám ở cỏ cây thuỷ sinh. Trâu, bò ăn cỏ có dính ấu hơn. Con vật thiếu máu do độc tố sán lá gan tiết trùng sẽ bị nhiễm bệnh.

ra gây rối loạn quá trình trao đổi protein ở gan, hàm lượng albumin giảm, globulin tăng, máu biến

5.2. Triệu chứng, bệnh tích và chẩn đoán

chất, trong máu xuất hiện kháng thể do quá trình a) Triệu chứng

tác động của kháng nguyên sinh ra từ sán. Các rối loạn biểu hiện bằng suy dinh dưỡng, thiếu Bệnh sán lá gan được phân làm hai thể: Vitamin A, bạch cầu ái toan tăng quá lớn.

- Thể cấp tính:

Thể mạn tính thường gặp ở trâu, bò trưởng Thể cấp tính xảy ra do sán non di hành (từ 1-9

thành, già yếu.

tuần sau khi nhiễm sán). Ở con vật được nuôi dưỡng tốt, nhiễm bệnh nhẹ thì triệu chứng có thể

b) Bệnh tích

không nhận thấy. Ở những con vật nuôi dưỡng

- Thể cấp tính

kém, mới nhiễm, mức độ nhiễm nhiều thì triệu Bệnh tích đặc trưng là hiện tượng gan to gấp chứng rõ hơn: sốt cao, phân lỏng lẫn cả sán non.

2-3 lần bình thường, màu đỏ nâu sẫm, biểu hiện Ngoài ra, sán còn tiết ra độc tố gây triệu chứng sung huyết. Trên mặt gan có những đường ngoằn thần kinh ở gia súc; chui lên túi mật làm tắc ống ngoèo màu đỏ sẫm (đây chính là đường di hành dẫn mật và gây hoàng đản; sán non di hành còn của sán), sau chuyển thành màu vàng, xung 115

116

https://thuviensach.vn

quanh vàng nâu do sự thẩm xuất của bạch cầu.

hành, sán đi vào phúc mạc gây viêm phúc mạc, Khi cắt ngang gan, thấy vỏ gan chứa nước, tổ chức xoang bụng chứa từ 5-8 lít nước do viêm.

liên kết phát triển tạo nên những sẹo đặc biệt,

* Tiêu bản bệnh lý

trong gan còn thấy những hạt xám nâu (bằng hạt Ống mật giãn rộng, lòng ống mật chứa sán, đậu) do sán non chết và đóng kén tại đó.

vách ống mật dày, mô xơ phát triển tràn lan. Mạch

- Thể mạn tính:

quản quanh ống mật bị xơ dày. Các tiểu thuỳ gan Ấu trùng phát triển thành sán lá trưởng xung quanh bị chèn ép, tế bào gan teo lại, kéo dài ra thành tập trung trong ống dẫn mật gây viêm mạn và bè gan xếp xít lại vòng quanh ống mật. Hầu hết tính. Ống dẫn mật dày lên thành những dây xơ

tế bào gan bị thoái hoá hạt hay thoái hoá mô.

cứng, ngoằn ngoèo. Cắt tổ chức gan có tiếng lạo xạo. Lòng ống dẫn mật chứa đầy chất đặc màu c) Chẩn đoán

nâu, đôi khi lẫn máu, mủ và thấy sán bơi trong

- Xét nghiệm các chỉ tiêu sinh hoá.

đó. Có khi sán bị chết do quá trình ống dẫn mật bị

- Định lượng đường huyết bằng phương pháp viêm, soi kính thấy thoái hoá. Lớp sâu hơn của Somogyi.

ống mật cũng viêm tăng sinh, lan tới tổ chức giữa

- Phương pháp khúc xạ kế định lượng protein.

thuỳ, tổ chức giữa thuỳ tăng sinh rõ rệt và lan vào

- Điện di protein huyết thanh.

các thuỳ làm tiêu biến tổ chức gan. Sau đó gan

- Định lượng cholesterol toàn phần và cholesterol sưng to, cứng, khó cắt. Vỏ ống mật dày lên, vôi este.

hoá bên trong và chứa dịch mật đục, lổn nhổn,

- Định lượng hoạt tố men Transaminase mùi khó ngửi (biểu hiện rõ ở thùy gan trái). Nếu (GOT, GPT) trong huyết thanh. Có thể tham khảo đem ép các ống mật đã cắt trên phiến kính thì sán những thông số sau:

lá sẽ vọt ra ngoài. Mật độ sán nhiều, thượng bì Hàm lượng đường huyết giảm khi gan bị xơ

ống mật bị đục khoét nát khiến cho sán lại đi hoá. Hàm lượng urobilin trong nước tiểu tăng 0,11

ngược về thuỳ gan hình thành những ổ áp xe cứng mg% ở bệnh sán lá gan và gan hoại tử. Hàm lượng như hang hốc. Trứng sán từ những hang hốc phân Albumin giảm và tăng không đồng thời các thành bố đến mô gan gây viêm rất rõ, do đó áp lực gan phần globulin, chủ yếu là  - globulin, do đó hệ số

tăng lên, làm tế bào gan, tĩnh mạch cửa thu nhỏ, A/G giảm. Hoạt độ men GOT phát hiện sớm hoại gan cứng lại dẫn đến xơ gan. Trong thời kỳ di tử gan ở bò, ngựa, chó, lợn và mèo.

117

118

https://thuviensach.vn

quanh vàng nâu do sự thẩm xuất của bạch cầu.

hành, sán đi vào phúc mạc gây viêm phúc mạc, Khi cắt ngang gan, thấy vỏ gan chứa nước, tổ chức xoang bụng chứa từ 5-8 lít nước do viêm.

liên kết phát triển tạo nên những sẹo đặc biệt,

* Tiêu bản bệnh lý

trong gan còn thấy những hạt xám nâu (bằng hạt Ống mật giãn rộng, lòng ống mật chứa sán, đậu) do sán non chết và đóng kén tại đó.

vách ống mật dày, mô xơ phát triển tràn lan. Mạch

- Thể mạn tính:

quản quanh ống mật bị xơ dày. Các tiểu thuỳ gan Ấu trùng phát triển thành sán lá trưởng xung quanh bị chèn ép, tế bào gan teo lại, kéo dài ra thành tập trung trong ống dẫn mật gây viêm mạn và bè gan xếp xít lại vòng quanh ống mật. Hầu hết tính. Ống dẫn mật dày lên thành những dây xơ

tế bào gan bị thoái hoá hạt hay thoái hoá mô.

cứng, ngoằn ngoèo. Cắt tổ chức gan có tiếng lạo xạo. Lòng ống dẫn mật chứa đầy chất đặc màu c) Chẩn đoán

nâu, đôi khi lẫn máu, mủ và thấy sán bơi trong

- Xét nghiệm các chỉ tiêu sinh hoá.

đó. Có khi sán bị chết do quá trình ống dẫn mật bị

- Định lượng đường huyết bằng phương pháp viêm, soi kính thấy thoái hoá. Lớp sâu hơn của Somogyi.

ống mật cũng viêm tăng sinh, lan tới tổ chức giữa

- Phương pháp khúc xạ kế định lượng protein.

thuỳ, tổ chức giữa thuỳ tăng sinh rõ rệt và lan vào

- Điện di protein huyết thanh.

các thuỳ làm tiêu biến tổ chức gan. Sau đó gan

- Định lượng cholesterol toàn phần và cholesterol sưng to, cứng, khó cắt. Vỏ ống mật dày lên, vôi este.

hoá bên trong và chứa dịch mật đục, lổn nhổn,

- Định lượng hoạt tố men Transaminase mùi khó ngửi (biểu hiện rõ ở thùy gan trái). Nếu (GOT, GPT) trong huyết thanh. Có thể tham khảo đem ép các ống mật đã cắt trên phiến kính thì sán những thông số sau:

lá sẽ vọt ra ngoài. Mật độ sán nhiều, thượng bì Hàm lượng đường huyết giảm khi gan bị xơ

ống mật bị đục khoét nát khiến cho sán lại đi hoá. Hàm lượng urobilin trong nước tiểu tăng 0,11

ngược về thuỳ gan hình thành những ổ áp xe cứng mg% ở bệnh sán lá gan và gan hoại tử. Hàm lượng như hang hốc. Trứng sán từ những hang hốc phân Albumin giảm và tăng không đồng thời các thành bố đến mô gan gây viêm rất rõ, do đó áp lực gan phần globulin, chủ yếu là  - globulin, do đó hệ số

tăng lên, làm tế bào gan, tĩnh mạch cửa thu nhỏ, A/G giảm. Hoạt độ men GOT phát hiện sớm hoại gan cứng lại dẫn đến xơ gan. Trong thời kỳ di tử gan ở bò, ngựa, chó, lợn và mèo.

117

118

https://thuviensach.vn

5.3. Phòng và trị bệnh

phía đầu nhô lên, thân phình to, thót dần về phía sau giống hình chiếc lá, màu hồng nhạt. Kích a) Phòng bệnh

thước trung bình 20 - 75 x 8 - 20mm, dày từ 0,2 -

Định kỳ kiểm tra phân và tẩy sán 2 lần/năm.

0,3mm. Trứng sán hình trứng có kích thước 0,147 x Diệt mầm bệnh ngoài môi trường chăn nuôi.

0,083mm. Sán có giác bụng và giác miệng để bám Diệt ký chủ trung gian (ốc) bằng phương pháp vào ruột và lấy thức ăn.

phơi khô đồng ruộng. Chăm sóc vệ sinh tốt trâu bò

+ Chu kỳ sinh học:

trong mùa đông xuân.

Vật chủ chính: Lợn

b) Phương pháp điều trị

Lợn ăn phải rau có lẫn kén vào ruột, kén phát triển thành sán trưởng thành Dùng một trong các hóa dược sau:

ký sinh ở ruột non của lợn, đẻ trứng, Fasciolid

1 ml/40 kgBW cho uống.

trứng theo phân ra ngoài

Fasciolanida

5-6 mg/kgBW cho uống.

Oxyclozanide

10 mg/kgBW cho uống.

Trứng

Closantel

5 mg/kgBW cho uống.

Kén

Adolescariae

Môi trường nước

(bám theo cô,

6. Bệnh sán lá ruột lợn (Fasciolopsiasis)

Vật chủ trung gian: ốc

Bệnh sán lá ruột lợn phân bố rộng khắp các

Trong ốc đïa

nước nhiệt đới, ở châu Á bệnh có ở Trung Quốc,

Kén Vï ấu Redi II Redi I Mao ấu Mao ấu Metacercariae

Lào, Campuchia, Philíppin, v.v..

Ốc đïa: Planorbis caenosus, segmentina nitida, Tại Việt Nam, bệnh phân bố rộng trên cả nước

Gyraulus sp.

từ miền Bắc, miền Trung đến miền Nam và gây thiệt hại đáng kể cho việc tăng trưởng đàn lợn.

- Động vật cảm nhiễm: Lợn ở các lứa tuổi (cả lợn

6.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

rừng), chó, mèo, ngựa và người đều có thể nhiễm.

Bệnh do loài sán lá Fasciolopsis buski gây

- Bệnh sán lá ruột chỉ tồn tại và lưu hành ở

nên, chúng ký sinh ở ruột non của lợn.

các vùng nóng ẩm, nơi có các loài ốc đĩa sinh sống.

- Đặc tính sinh học của sán lá F. buski Bệnh lây nhiễm quanh năm, nhất là cuối

+ Hình thái: F. buski là loài sán thân dẹp, xuân, sang hè, mùa thu.

119

120

https://thuviensach.vn

5.3. Phòng và trị bệnh

phía đầu nhô lên, thân phình to, thót dần về phía sau giống hình chiếc lá, màu hồng nhạt. Kích a) Phòng bệnh

thước trung bình 20 - 75 x 8 - 20mm, dày từ 0,2 -

Định kỳ kiểm tra phân và tẩy sán 2 lần/năm.

0,3mm. Trứng sán hình trứng có kích thước 0,147 x Diệt mầm bệnh ngoài môi trường chăn nuôi.

0,083mm. Sán có giác bụng và giác miệng để bám Diệt ký chủ trung gian (ốc) bằng phương pháp vào ruột và lấy thức ăn.

phơi khô đồng ruộng. Chăm sóc vệ sinh tốt trâu bò

+ Chu kỳ sinh học:

trong mùa đông xuân.

Vật chủ chính: Lợn

b) Phương pháp điều trị

Lợn ăn phải rau có lẫn kén vào ruột, kén phát triển thành sán trưởng thành Dùng một trong các hóa dược sau:

ký sinh ở ruột non của lợn, đẻ trứng, Fasciolid

1 ml/40 kgBW cho uống.

trứng theo phân ra ngoài

Fasciolanida

5-6 mg/kgBW cho uống.

Oxyclozanide

10 mg/kgBW cho uống.

Trứng

Closantel

5 mg/kgBW cho uống.

Kén

Adolescariae

Môi trường nước

(bám theo cô,

6. Bệnh sán lá ruột lợn (Fasciolopsiasis)

Vật chủ trung gian: ốc

Bệnh sán lá ruột lợn phân bố rộng khắp các

Trong ốc đïa

nước nhiệt đới, ở châu Á bệnh có ở Trung Quốc,

Kén Vï ấu Redi II Redi I Mao ấu Mao ấu Metacercariae

Lào, Campuchia, Philíppin, v.v..

Ốc đïa: Planorbis caenosus, segmentina nitida, Tại Việt Nam, bệnh phân bố rộng trên cả nước

Gyraulus sp.

từ miền Bắc, miền Trung đến miền Nam và gây thiệt hại đáng kể cho việc tăng trưởng đàn lợn.

- Động vật cảm nhiễm: Lợn ở các lứa tuổi (cả lợn

6.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

rừng), chó, mèo, ngựa và người đều có thể nhiễm.

Bệnh do loài sán lá Fasciolopsis buski gây

- Bệnh sán lá ruột chỉ tồn tại và lưu hành ở

nên, chúng ký sinh ở ruột non của lợn.

các vùng nóng ẩm, nơi có các loài ốc đĩa sinh sống.

- Đặc tính sinh học của sán lá F. buski Bệnh lây nhiễm quanh năm, nhất là cuối

+ Hình thái: F. buski là loài sán thân dẹp, xuân, sang hè, mùa thu.

119

120

https://thuviensach.vn

6.2. Triệu chứng và bệnh tích

Tiến hành tẩy sán cho lợn 3-4 tháng một lần bằng các hóa dược dẫn xuất của Ivermectin.

a) Triệu chứng

Chăm sóc nuôi dưỡng tốt nhằm nâng cao sức Con vật nôn mửa, ỉa chảy phân tanh, có thể

đề kháng cho lợn.

chết do viêm ruột và bội nhiễm kế phát nếu không b) Phương pháp điều trị

được điều trị kịp thời. Phần lớn các trường hợp bệnh kéo dài và chuyển thành thể mạn tính, lúc Ivermectin là loại thuốc trị ký sinh trùng này con vật khi ỉa táo, khi ỉa lỏng.

dùng phổ biến hiện nay; thuốc an toàn, hiệu quả

Con vật suy nhược, gầy yếu, đối với lợn thịt cao với chi phí thấp.

giảm tăng trọng, lợn nái ở giai đoạn nuôi con Liều dùng của Ivermectin: 0,2 mg/kgBW, lượng sữa bị giảm và nếu nhiễm nặng có thể sẽ

dùng 1 lần.

ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của lợn mẹ.

7. Bệnh tiên mao trùng (Trypanosomiasis) Người bị nhiễm sẽ có biểu hiện thiếu máu, gầy yếu và thường xuyên bị rối loạn tiêu hoá.

7.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

Bệnh tiên mao trùng do một loài ký sinh b) Bệnh tích

trùng Trypanosoma thuộc họ Trypamosomatidae Niêm mạc ruột bị loét từng đám và có thể có ký sinh trong huyết tương động vật gây ra.

viêm ruột cata, sờ nắn sẽ thấy niêm mạc ruột bị

Bệnh truyền lây do ruồi mòng trâu, bò hút tăng sinh dày từng đám.

máu từ con vật bệnh truyền sang con vật khoẻ, có thể gây thành những ổ dịch lớn cho nhiều loài gia

6.3. Phòng và trị bệnh

súc ở mọi lứa tuổi như trâu, bò, dê, cừu, ngựa, a) Phòng bệnh

hươu, nai, chó, mèo, chồn, cáo...

Trypanasoma là loại ký sinh trùng có nhiều Vệ sinh thú y: Rửa sạch rau trước khi cho lợn chủng, nhóm nhưng thường gặp ở trâu, bò là ăn nhằm giảm tối đa lượng kén bám theo rau, Trypanosoma evanci.

định kỳ tẩy uế môi trường như ao, hồ, đồng cỏ

Bệnh tiên mao trùng thấy xuất hiện ở hầu hết bằng các hoá chất thông thường. Định kỳ diệt ốc các vùng trong cả nước như đồng bằng, miền núi, đĩa (ký chủ trung gian) bằng Sulfat đồng 5: 10.000.

trung du, ven biển.

121

122

https://thuviensach.vn

6.2. Triệu chứng và bệnh tích

Tiến hành tẩy sán cho lợn 3-4 tháng một lần bằng các hóa dược dẫn xuất của Ivermectin.

a) Triệu chứng

Chăm sóc nuôi dưỡng tốt nhằm nâng cao sức Con vật nôn mửa, ỉa chảy phân tanh, có thể

đề kháng cho lợn.

chết do viêm ruột và bội nhiễm kế phát nếu không b) Phương pháp điều trị

được điều trị kịp thời. Phần lớn các trường hợp bệnh kéo dài và chuyển thành thể mạn tính, lúc Ivermectin là loại thuốc trị ký sinh trùng này con vật khi ỉa táo, khi ỉa lỏng.

dùng phổ biến hiện nay; thuốc an toàn, hiệu quả

Con vật suy nhược, gầy yếu, đối với lợn thịt cao với chi phí thấp.

giảm tăng trọng, lợn nái ở giai đoạn nuôi con Liều dùng của Ivermectin: 0,2 mg/kgBW, lượng sữa bị giảm và nếu nhiễm nặng có thể sẽ

dùng 1 lần.

ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của lợn mẹ.

7. Bệnh tiên mao trùng (Trypanosomiasis) Người bị nhiễm sẽ có biểu hiện thiếu máu, gầy yếu và thường xuyên bị rối loạn tiêu hoá.

7.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

Bệnh tiên mao trùng do một loài ký sinh b) Bệnh tích

trùng Trypanosoma thuộc họ Trypamosomatidae Niêm mạc ruột bị loét từng đám và có thể có ký sinh trong huyết tương động vật gây ra.

viêm ruột cata, sờ nắn sẽ thấy niêm mạc ruột bị

Bệnh truyền lây do ruồi mòng trâu, bò hút tăng sinh dày từng đám.

máu từ con vật bệnh truyền sang con vật khoẻ, có thể gây thành những ổ dịch lớn cho nhiều loài gia

6.3. Phòng và trị bệnh

súc ở mọi lứa tuổi như trâu, bò, dê, cừu, ngựa, a) Phòng bệnh

hươu, nai, chó, mèo, chồn, cáo...

Trypanasoma là loại ký sinh trùng có nhiều Vệ sinh thú y: Rửa sạch rau trước khi cho lợn chủng, nhóm nhưng thường gặp ở trâu, bò là ăn nhằm giảm tối đa lượng kén bám theo rau, Trypanosoma evanci.

định kỳ tẩy uế môi trường như ao, hồ, đồng cỏ

Bệnh tiên mao trùng thấy xuất hiện ở hầu hết bằng các hoá chất thông thường. Định kỳ diệt ốc các vùng trong cả nước như đồng bằng, miền núi, đĩa (ký chủ trung gian) bằng Sulfat đồng 5: 10.000.

trung du, ven biển.

121

122

https://thuviensach.vn

7.2. Triệu chứng và bệnh tích

Mắt chảy nước mắt, viêm kết mạc mắt, đục thuỷ tinh thể. Thuỷ thũng nặng vùng hầu, ngực, a) Triệu chứng

bụng. Chân què. Nước tiểu vàng hoặc màu nâu.

Bệnh thường xảy ra ở ba thể: quá cấp tính, Phân nhão hoặc ỉa chảy. Ký sinh trùng hút chất cấp tính và mạn tính.

dinh dưỡng làm con vật gầy còm, ốm yếu. Vật nuôi

- Thể quá cấp: Bệnh tiến triển nhanh, trâu bò ăn uống khoẻ, ngã nằm xuống vẫn ăn, ăn cho đến có thể chết sau vài giờ hoặc 1 - 2 ngày.

khi chết (khi chết miệng vẫn ngậm cỏ).

Biểu hiện thường thấy là con vật bỏ ăn, ủ rũ, Bệnh kéo dài hàng tuần, nếu không điều trị

sốt cao 40 - 41,5oC, run rẩy, điên loạn (húc lung kịp thời và chăm sóc nuôi dưỡng tốt, vật nuôi sẽ

tung, mắt đỏ ngầu), chân đi giật cục hoặc bị què.

chết do kiệt sức.

Thể quá cấp hay gặp ở trâu, bò khoẻ mạnh, bê, nghé còn non. Vật nuôi chết rất nhanh.

b) Bệnh tích

- Thể cấp: Trâu bò kém ăn, sốt 40-41oC, sốt Khi mổ khám trâu, bò chết thấy:

cách nhật, chảy nước mũi, môi khô. Có thuỷ thũng

- Tổ chức liên kết dưới da tích nước màu hồng vùng hầu, bụng, ngực, bầu vú. Chân đi tập tễnh nhạt, có chất keo màu hồng hoặc vàng.

do què.

- Xoang ngực và xoang bụng tích nước màu vàng.

Viêm kết mạc mắt, có con bị đục thuỷ tinh

- Xoang bao tim tích nước, cơ tim nhão.

thể. Nước tiểu màu vàng hoặc màu cà phê, phân

- Gan có nhiều nốt hoại tử. Mật sưng to.

nhão. Có con như điên loạn.

- Lách sưng hoặc thoái hoá. Ruột viêm cata.

Bệnh tiến triển từ 3-6 ngày, nếu không can thiệp kịp thời vật sẽ chết. Tỷ lệ chết cao 60-70%.

7.3. Phòng và trị bệnh

- Thể mạn: Vật nuôi sốt nhẹ, sốt cách nhật.

Vật nuôi gầy yếu xơ xác, niêm mạc mắt mũi a) Phòng bệnh

nhợt nhạt do thiếu máu.

Bệnh do ruồi mòng trâu bò hút máu gieo Ký sinh trùng phá huỷ hồng cầu, hồng cầu bị

truyền bệnh từ gia súc bệnh sang gia súc khoẻ.

vỡ nhiều gây tắc mạch máu ngoại biên làm lông Bởi vậy cần:

rụng từng đám, da sần sùi, có con nứt và loét da,

- Phát quang bờ bụi quanh chuồng nuôi, bãi đuôi rụng. Tai rụng lông, nứt da.

chăn thả để ruồi mòng hết nơi ẩn nấp.

123

124

https://thuviensach.vn

7.2. Triệu chứng và bệnh tích

Mắt chảy nước mắt, viêm kết mạc mắt, đục thuỷ tinh thể. Thuỷ thũng nặng vùng hầu, ngực, a) Triệu chứng

bụng. Chân què. Nước tiểu vàng hoặc màu nâu.

Bệnh thường xảy ra ở ba thể: quá cấp tính, Phân nhão hoặc ỉa chảy. Ký sinh trùng hút chất cấp tính và mạn tính.

dinh dưỡng làm con vật gầy còm, ốm yếu. Vật nuôi

- Thể quá cấp: Bệnh tiến triển nhanh, trâu bò ăn uống khoẻ, ngã nằm xuống vẫn ăn, ăn cho đến có thể chết sau vài giờ hoặc 1 - 2 ngày.

khi chết (khi chết miệng vẫn ngậm cỏ).

Biểu hiện thường thấy là con vật bỏ ăn, ủ rũ, Bệnh kéo dài hàng tuần, nếu không điều trị

sốt cao 40 - 41,5oC, run rẩy, điên loạn (húc lung kịp thời và chăm sóc nuôi dưỡng tốt, vật nuôi sẽ

tung, mắt đỏ ngầu), chân đi giật cục hoặc bị què.

chết do kiệt sức.

Thể quá cấp hay gặp ở trâu, bò khoẻ mạnh, bê, nghé còn non. Vật nuôi chết rất nhanh.

b) Bệnh tích

- Thể cấp: Trâu bò kém ăn, sốt 40-41oC, sốt Khi mổ khám trâu, bò chết thấy:

cách nhật, chảy nước mũi, môi khô. Có thuỷ thũng

- Tổ chức liên kết dưới da tích nước màu hồng vùng hầu, bụng, ngực, bầu vú. Chân đi tập tễnh nhạt, có chất keo màu hồng hoặc vàng.

do què.

- Xoang ngực và xoang bụng tích nước màu vàng.

Viêm kết mạc mắt, có con bị đục thuỷ tinh

- Xoang bao tim tích nước, cơ tim nhão.

thể. Nước tiểu màu vàng hoặc màu cà phê, phân

- Gan có nhiều nốt hoại tử. Mật sưng to.

nhão. Có con như điên loạn.

- Lách sưng hoặc thoái hoá. Ruột viêm cata.

Bệnh tiến triển từ 3-6 ngày, nếu không can thiệp kịp thời vật sẽ chết. Tỷ lệ chết cao 60-70%.

7.3. Phòng và trị bệnh

- Thể mạn: Vật nuôi sốt nhẹ, sốt cách nhật.

Vật nuôi gầy yếu xơ xác, niêm mạc mắt mũi a) Phòng bệnh

nhợt nhạt do thiếu máu.

Bệnh do ruồi mòng trâu bò hút máu gieo Ký sinh trùng phá huỷ hồng cầu, hồng cầu bị

truyền bệnh từ gia súc bệnh sang gia súc khoẻ.

vỡ nhiều gây tắc mạch máu ngoại biên làm lông Bởi vậy cần:

rụng từng đám, da sần sùi, có con nứt và loét da,

- Phát quang bờ bụi quanh chuồng nuôi, bãi đuôi rụng. Tai rụng lông, nứt da.

chăn thả để ruồi mòng hết nơi ẩn nấp.

123

124

https://thuviensach.vn

- Quét dọn giữ chuồng nuôi sạch sẽ để không Bệnh thường gặp ở gà từ 0 - 3 tháng tuổi. Gà có ruồi mòng.

đã mắc bệnh thì khả năng hồi phục rất kém. Gà bị

- Định kỳ phun thuốc diệt ruồi mòng ở chuồng bệnh sau khi điều trị khỏi thường ở dạng mang ký nuôi, bãi chăn thả.

sinh trùng, gà chậm lớn, sản lượng trứng giảm.

- Chăm sóc nuôi dưỡng tốt, giữ chuồng trại đông ấm, hè mát.

8.1. Nguyên nhân

- Phòng bệnh bằng thuốc:

Bệnh cầu trùng gà do bảy loài thuộc nhóm Tiêm Naganin hoặc Naganon 10%, phòng Eimeria gây ra: E. acervulina, E. hagani, E. praecox, bệnh được 6 tháng.

E. tenella, E. maxima, E. mitis, E. necatrix. Trong Liều tiêm:

số đó, bốn loài sau thấy phổ biến trên thực tế.

Naganin liều 1-1,5 g/100 KgBW (tiêm tĩnh mạch).

Bệnh thường phát vào mùa ấm áp và mưa nhiều.

Naganon liều 1-1,5 g/l00KgBW (tiêm bắp).

8.2. Triệu chứng và bệnh tích

b) Phương pháp điều trị

a) Triệu chứng

- Tiêm Naganin hoặc Naganon liều 2 - 2,5

g/100 kgBW. Sau 3-4 ngày không khỏi tiêm thêm

- Thể cấp tính: Thường thấy ở gà con.

Azidin liều 1g/300 kgBW.

Bệnh diễn biến từ 3 ngày đến 1-3 tuần, tỷ lệ

Tiêm trợ lực, trợ sức các loại thuốc: Cafein (1

chết cao nhưng gà chết rải rác.

ống), Vitamin C, B1, hoặc B-complex, ngày 2 ống Ban đầu gà con ủ rũ, ít vận động, lông dựng chia 2 lần (tiêm 3 ngày).

đứng, gà ăn ít hoặc bỏ ăn, lông xung quanh hậu

- Tiêm Azidin hoặc Veriben (pha dung dịch môn bết dính lại.

10% trong nước sinh lý 9%). Liều lượng: Azidin Cánh gà sã xuống, gà uống nhiều nước, diều 1g/300 kgBW.

gà chứa đầy nước, mào thẫm máu.

Phân gà chủ yếu là nước, có vệt hoặc cục máu 8. Bệnh cầu trùng gà (Coccidiosis) đỏ tươi.

Bệnh cầu trùng gà là bệnh cấp tính, gây nhiều

- Thể mạn tính: Thường xảy ra ở gà lớn hoặc thiệt hại khi gà bị nhiễm bệnh. Tỷ lệ chết cao tới gà giò. Gà bệnh gầy còm, giảm đẻ, trong phân có 80-100%.

máu. Gà bệnh thể mạn tính ít bị chết.

125

126

https://thuviensach.vn

- Quét dọn giữ chuồng nuôi sạch sẽ để không Bệnh thường gặp ở gà từ 0 - 3 tháng tuổi. Gà có ruồi mòng.

đã mắc bệnh thì khả năng hồi phục rất kém. Gà bị

- Định kỳ phun thuốc diệt ruồi mòng ở chuồng bệnh sau khi điều trị khỏi thường ở dạng mang ký nuôi, bãi chăn thả.

sinh trùng, gà chậm lớn, sản lượng trứng giảm.

- Chăm sóc nuôi dưỡng tốt, giữ chuồng trại đông ấm, hè mát.

8.1. Nguyên nhân

- Phòng bệnh bằng thuốc:

Bệnh cầu trùng gà do bảy loài thuộc nhóm Tiêm Naganin hoặc Naganon 10%, phòng Eimeria gây ra: E. acervulina, E. hagani, E. praecox, bệnh được 6 tháng.

E. tenella, E. maxima, E. mitis, E. necatrix. Trong Liều tiêm:

số đó, bốn loài sau thấy phổ biến trên thực tế.

Naganin liều 1-1,5 g/100 KgBW (tiêm tĩnh mạch).

Bệnh thường phát vào mùa ấm áp và mưa nhiều.

Naganon liều 1-1,5 g/l00KgBW (tiêm bắp).

8.2. Triệu chứng và bệnh tích

b) Phương pháp điều trị

a) Triệu chứng

- Tiêm Naganin hoặc Naganon liều 2 - 2,5

g/100 kgBW. Sau 3-4 ngày không khỏi tiêm thêm

- Thể cấp tính: Thường thấy ở gà con.

Azidin liều 1g/300 kgBW.

Bệnh diễn biến từ 3 ngày đến 1-3 tuần, tỷ lệ

Tiêm trợ lực, trợ sức các loại thuốc: Cafein (1

chết cao nhưng gà chết rải rác.

ống), Vitamin C, B1, hoặc B-complex, ngày 2 ống Ban đầu gà con ủ rũ, ít vận động, lông dựng chia 2 lần (tiêm 3 ngày).

đứng, gà ăn ít hoặc bỏ ăn, lông xung quanh hậu

- Tiêm Azidin hoặc Veriben (pha dung dịch môn bết dính lại.

10% trong nước sinh lý 9%). Liều lượng: Azidin Cánh gà sã xuống, gà uống nhiều nước, diều 1g/300 kgBW.

gà chứa đầy nước, mào thẫm máu.

Phân gà chủ yếu là nước, có vệt hoặc cục máu 8. Bệnh cầu trùng gà (Coccidiosis) đỏ tươi.

Bệnh cầu trùng gà là bệnh cấp tính, gây nhiều

- Thể mạn tính: Thường xảy ra ở gà lớn hoặc thiệt hại khi gà bị nhiễm bệnh. Tỷ lệ chết cao tới gà giò. Gà bệnh gầy còm, giảm đẻ, trong phân có 80-100%.

máu. Gà bệnh thể mạn tính ít bị chết.

125

126

https://thuviensach.vn

b) Bệnh tích

+ Anticoccid: Liều 2 gram trộn với 10 kg thức Gà chết bệnh tích thể hiện không rõ ràng. Có ăn cho gà ăn, hiệu quả đạt 92%.

một số biểu hiện như mào, niêm mạc gà nhợt

+ ESB3: Liều 2g trộn với 1 kg thức ăn cho gà nhạt; xác gà chết gầy còm.

ăn, hiệu quả đạt 90%.

Mổ khám gà chết thường thấy: Niêm mạc ruột 9. Bệnh cầu trùng thỏ (Rabbit Coccidiosis) bị phá huỷ, đôi khi thành ruột dày lên do viêm tăng sinh và có điểm xuất huyết.

9.1. Nguyên nhân

8.3. Phòng và trị bệnh

Bệnh cầu trùng thỏ là một bệnh ký sinh trùng truyền nhiễm nguy hiểm, thường xuyên gặp ở thỏ

a) Phòng bệnh

với những biểu hiện rất đặc trưng. Bệnh do đơn Phòng bệnh cầu trung gà chủ yếu bằng các bào ký sinh Eimeria gây nên trong điều kiện chăn biện pháp vệ sinh thú y:

nuôi và vệ sinh kém.

- Chuồng nuôi có sàn để gà ít tiếp xúc với phân chứa mầm bệnh.

9.2. Triệu chứng và chẩn đoán

- Giữ nền chuồng luôn khô ráo; thường xuyên a) Triệu chứng

thu dọn phân và chất độn để xử lý tiêu độc.

Triệu chứng bệnh phụ thuộc rất nhiều vào

- Khi có gà mắc bệnh phải nhốt cách ly những con ốm ra khỏi đàn. Thu dọn chất thải của gà bệnh chủng cầu trùng gây bệnh và nơi chúng khu trú.

để xử lý hoặc đốt; tiêu độc các dụng cụ chăn nuôi gà.

* Đối với cầu trùng gan mật, vật nuôi:

- Mệt mỏi, ủ rũ, ăn kém hoặc không ăn, vàng b) Phương pháp điều trị

da, vàng niêm mạc mắt, mũi, họng.

Muốn điều trị có hiệu quả phải xác định đúng

- Chướng bụng, đầy hơi, tích nước xoang bụng.

nguyên nhân bệnh và dùng một trong các loại

- Thiếu máu cấp, thỏ gầy sút nhanh.

thuốc sau:

- Thỏ con thường bị cấp tính, nhưng thỏ lớn

+ Rigecoccin: Liều 1 gram trộn với 3 kg thức ăn bệnh thường ở thể mạn tính. Nếu không được cho gà ăn, hiệu quả đạt 90-95%; hoặc dùng 1 gram chữa trị, thỏ chết trong 1-2 ngày do thiếu máu, pha 2 lít nước cho uống.

nhiễm độc toàn thân.

127

128

https://thuviensach.vn

b) Bệnh tích

+ Anticoccid: Liều 2 gram trộn với 10 kg thức Gà chết bệnh tích thể hiện không rõ ràng. Có ăn cho gà ăn, hiệu quả đạt 92%.

một số biểu hiện như mào, niêm mạc gà nhợt

+ ESB3: Liều 2g trộn với 1 kg thức ăn cho gà nhạt; xác gà chết gầy còm.

ăn, hiệu quả đạt 90%.

Mổ khám gà chết thường thấy: Niêm mạc ruột 9. Bệnh cầu trùng thỏ (Rabbit Coccidiosis) bị phá huỷ, đôi khi thành ruột dày lên do viêm tăng sinh và có điểm xuất huyết.

9.1. Nguyên nhân

8.3. Phòng và trị bệnh

Bệnh cầu trùng thỏ là một bệnh ký sinh trùng truyền nhiễm nguy hiểm, thường xuyên gặp ở thỏ

a) Phòng bệnh

với những biểu hiện rất đặc trưng. Bệnh do đơn Phòng bệnh cầu trung gà chủ yếu bằng các bào ký sinh Eimeria gây nên trong điều kiện chăn biện pháp vệ sinh thú y:

nuôi và vệ sinh kém.

- Chuồng nuôi có sàn để gà ít tiếp xúc với phân chứa mầm bệnh.

9.2. Triệu chứng và chẩn đoán

- Giữ nền chuồng luôn khô ráo; thường xuyên a) Triệu chứng

thu dọn phân và chất độn để xử lý tiêu độc.

Triệu chứng bệnh phụ thuộc rất nhiều vào

- Khi có gà mắc bệnh phải nhốt cách ly những con ốm ra khỏi đàn. Thu dọn chất thải của gà bệnh chủng cầu trùng gây bệnh và nơi chúng khu trú.

để xử lý hoặc đốt; tiêu độc các dụng cụ chăn nuôi gà.

* Đối với cầu trùng gan mật, vật nuôi:

- Mệt mỏi, ủ rũ, ăn kém hoặc không ăn, vàng b) Phương pháp điều trị

da, vàng niêm mạc mắt, mũi, họng.

Muốn điều trị có hiệu quả phải xác định đúng

- Chướng bụng, đầy hơi, tích nước xoang bụng.

nguyên nhân bệnh và dùng một trong các loại

- Thiếu máu cấp, thỏ gầy sút nhanh.

thuốc sau:

- Thỏ con thường bị cấp tính, nhưng thỏ lớn

+ Rigecoccin: Liều 1 gram trộn với 3 kg thức ăn bệnh thường ở thể mạn tính. Nếu không được cho gà ăn, hiệu quả đạt 90-95%; hoặc dùng 1 gram chữa trị, thỏ chết trong 1-2 ngày do thiếu máu, pha 2 lít nước cho uống.

nhiễm độc toàn thân.

127

128

https://thuviensach.vn

* Đối với cầu trùng thể ruột, vật nuôi:

- Tỷ lệ chết cao.

Chủ yếu là viêm ruột cấp kèm theo tiêu chảy, Xét nghiệm phân thấy nhiều noãn nang cầu trùng.

khát nước, bỏ ăn, gầy sút nhanh. Thỏ ngại vận

9.3. Phòng và trị bệnh

động, phân loãng, chứa nhiều chất nhầy và lẫn máu. Bệnh nặng còn thấy vật nuôi thiếu máu, liệt a) Phòng bệnh

hoặc liệt bán thân, chảy dãi, viêm mí mắt. Nếu Bệnh rất phổ biến nên sau khi điều trị khỏi không điều trị kịp thời, thỏ bệnh chết khá nhanh, cần tiếp tục áp dụng các biện pháp vệ sinh thú y lây lan nhanh ra toàn đàn.

(hằng ngày quét dọn chuồng sạch sẽ, tiêu độc đáy

* Đối với cầu trùng thể họng và mí mắt, vật nuôi: chuồng, thức ăn tươi thu hái ngoài tự nhiên cần Viêm họng, mũi khi các bào tử cầu trùng khu rửa sạch trước khi cho thỏ ăn), kết hợp với dùng thuốc phòng định kỳ, liều lượng thuốc phòng bằng trú trong các niêm mạc vùng họng, mũi. Thỏ hắt lượng thuốc trị.

hơi liên tục, chảy nước mũi, nước dãi; nhiều thỏ

khản tiếng hoặc mất giọng. Một số thỏ bệnh mí b) Phương pháp điều trị

mắt sưng mọng, mắt có rỉ ken, v.v..

Thuốc điều trị bệnh cầu trùng rất đa dạng và Trong thực tế, thường gặp cầu trùng thể hỗn hợp phong phú:

hơn là các thể cầu trùng riêng rẽ như mô tả trên.

Cách 1: Norsulfasol (Sulfamedin) 0,03-0,05g/kgBW/ngày, dùng liên tục 3-5 ngày.

b) Chẩn đoán

Cách 2: Kết hợp giữa Sulfadimedin với Chẩn đoán bệnh thông qua các triệu chứng: Penicillin cho kết quả điều trị rất tốt.

- Thỏ giảm hoặc bỏ ăn, gầy nhanh, tiêu chảy

+ Buổi sáng cho uống Sulfadimedin 0,05g/kgBW.

mạnh, phân lẫn máu.

+ Buổi chiều tiêm bắp Penicillin với liều

- Thỏ bị chướng hơi đầy và tích nước xoang 1.500UI/kgBW.

bụng (sệ bụng).

Điều trị liên tục 3 ngày bệnh sẽ khỏi.

- Thiếu máu, vàng da, vàng mắt, vàng các niêm mạc mắt, mũi, họng.

D. BỆNH SẢN KHOA

- Viêm niêm mạc mắt, mũi và vùng họng, hay 1. Bệnh viêm vú (Mastitis)

đái, đái dắt.

Trâu, bò sữa sau khi sinh con, đặc biệt là bò

- Liệt và bán liệt chân.

sữa cao sản thường bị viêm vú.

129

130

https://thuviensach.vn

* Đối với cầu trùng thể ruột, vật nuôi:

- Tỷ lệ chết cao.

Chủ yếu là viêm ruột cấp kèm theo tiêu chảy, Xét nghiệm phân thấy nhiều noãn nang cầu trùng.

khát nước, bỏ ăn, gầy sút nhanh. Thỏ ngại vận

9.3. Phòng và trị bệnh

động, phân loãng, chứa nhiều chất nhầy và lẫn máu. Bệnh nặng còn thấy vật nuôi thiếu máu, liệt a) Phòng bệnh

hoặc liệt bán thân, chảy dãi, viêm mí mắt. Nếu Bệnh rất phổ biến nên sau khi điều trị khỏi không điều trị kịp thời, thỏ bệnh chết khá nhanh, cần tiếp tục áp dụng các biện pháp vệ sinh thú y lây lan nhanh ra toàn đàn.

(hằng ngày quét dọn chuồng sạch sẽ, tiêu độc đáy

* Đối với cầu trùng thể họng và mí mắt, vật nuôi: chuồng, thức ăn tươi thu hái ngoài tự nhiên cần Viêm họng, mũi khi các bào tử cầu trùng khu rửa sạch trước khi cho thỏ ăn), kết hợp với dùng thuốc phòng định kỳ, liều lượng thuốc phòng bằng trú trong các niêm mạc vùng họng, mũi. Thỏ hắt lượng thuốc trị.

hơi liên tục, chảy nước mũi, nước dãi; nhiều thỏ

khản tiếng hoặc mất giọng. Một số thỏ bệnh mí b) Phương pháp điều trị

mắt sưng mọng, mắt có rỉ ken, v.v..

Thuốc điều trị bệnh cầu trùng rất đa dạng và Trong thực tế, thường gặp cầu trùng thể hỗn hợp phong phú:

hơn là các thể cầu trùng riêng rẽ như mô tả trên.

Cách 1: Norsulfasol (Sulfamedin) 0,03-0,05g/kgBW/ngày, dùng liên tục 3-5 ngày.

b) Chẩn đoán

Cách 2: Kết hợp giữa Sulfadimedin với Chẩn đoán bệnh thông qua các triệu chứng: Penicillin cho kết quả điều trị rất tốt.

- Thỏ giảm hoặc bỏ ăn, gầy nhanh, tiêu chảy

+ Buổi sáng cho uống Sulfadimedin 0,05g/kgBW.

mạnh, phân lẫn máu.

+ Buổi chiều tiêm bắp Penicillin với liều

- Thỏ bị chướng hơi đầy và tích nước xoang 1.500UI/kgBW.

bụng (sệ bụng).

Điều trị liên tục 3 ngày bệnh sẽ khỏi.

- Thiếu máu, vàng da, vàng mắt, vàng các niêm mạc mắt, mũi, họng.

D. BỆNH SẢN KHOA

- Viêm niêm mạc mắt, mũi và vùng họng, hay 1. Bệnh viêm vú (Mastitis)

đái, đái dắt.

Trâu, bò sữa sau khi sinh con, đặc biệt là bò

- Liệt và bán liệt chân.

sữa cao sản thường bị viêm vú.

129

130

https://thuviensach.vn

1.1. Nguyên nhân

* Viêm vú có mủ

Do vệ sinh kém bầu vú trước và sau khi vắt.

Nếu bò nhiễm một số vi khuẩn sinh mủ sẽ tạo Do bị nhiễm trùng thứ phát từ viêm tử cung, ra các ổ viêm lan tràn trong tuyến vú. Thể viêm sát nhau, bệnh truyền nhiễm.

này xuất phát từ viêm cata và chia thành hai loại.

Do vắt sữa không đúng kỹ thuật như vắt

- Cấp tính: Súc vật thể hiện triệu chứng toàn không hết sữa, vắt trễ để vú quá căng, vắt quá thân như sốt cao 40-41oC, mệt mỏi, ăn kém. Bầu kiệt khi dùng máy, kỹ thuật vắt kém, dùng máy vú và núm vú sưng đỏ từng thuỳ hay toàn bộ. Sờ

vắt sữa không phù hợp với đầu vú.

tay thấy nóng, ấn vào con vật có phản ứng đau.

Lượng sữa giảm hoặc dừng hẳn. Sữa đầu tiên

1.2. Triệu chứng và chẩn đoán

loãng, có mầu hồng do xuất huyết tuyến sữa, về

sau sữa có lẫn các cục sữa vón và dịch mủ màu a) Triệu chứng

vàng hay vàng nhạt. Khi có nhiều mủ, ống dẫn

* Viêm vú thể tương mạc

sữa có thể bị tắc.

Vú bị sưng ở một thuỳ hay toàn bộ do vi khuẩn

- Mạn tính: Vật bệnh qua thời kỳ cấp tính sẽ

phát triển thành các ổ viêm. Con vật có phản ứng chuyển sang thời kỳ mạn tính. Bầu vú giảm hiện đau khi ấn tay vào bầu vú, lượng sữa giảm.

tượng sưng đỏ, giảm đau nhưng lượng sữa vẫn ít, Nếu nhẹ thì vú không sưng nhưng sữa loãng sữa loãng, có các cặn mủ và nhớt, màu vàng nhạt.

hoặc có cục vón lổn nhổn.

* Viêm vú có máu

Con vật sốt 39,5 – 40oC, giảm hoạt động và ít ăn.

Bệnh thường ở thể cấp tính: Súc vật bệnh sốt

* Viêm vú thể cata

cao 40-41oC kéo dài hàng tuần, mệt mỏi, kém ăn.

Các tế bào thượng bì biến dạng và bị bong Bầu vú bị sưng to một bên hoặc toàn bộ. Trên bầu tróc. Ổ viêm có dịch thẩm xuất, dịch này cùng với vú có từng đám tụ huyết màu đỏ sẫm. Khi ấn tay bạch cầu tạo thành một màng mỏng phủ trên vào bầu vú con vật có cảm giác đau. Lượng sữa niêm mạc đường tiết sữa. Khi vắt sữa, màng này giảm hoặc ngừng hẳn, sữa loãng có màu hồng, đỏ

tróc ra lẫn vào trong sữa thành cặn hoặc cục sữa như máu do xuất huyết trong tuyến sữa.

vón và có thể làm tắc tia sữa.

Ở thể này thường vú không sưng, nhưng núm b) Chẩn đoán

vú căng, sờ thấy có cục mềm bên trong.

Kiểm tra bằng hoá chất (cồn 70o), hoặc bằng 131

132

https://thuviensach.vn

1.1. Nguyên nhân

* Viêm vú có mủ

Do vệ sinh kém bầu vú trước và sau khi vắt.

Nếu bò nhiễm một số vi khuẩn sinh mủ sẽ tạo Do bị nhiễm trùng thứ phát từ viêm tử cung, ra các ổ viêm lan tràn trong tuyến vú. Thể viêm sát nhau, bệnh truyền nhiễm.

này xuất phát từ viêm cata và chia thành hai loại.

Do vắt sữa không đúng kỹ thuật như vắt

- Cấp tính: Súc vật thể hiện triệu chứng toàn không hết sữa, vắt trễ để vú quá căng, vắt quá thân như sốt cao 40-41oC, mệt mỏi, ăn kém. Bầu kiệt khi dùng máy, kỹ thuật vắt kém, dùng máy vú và núm vú sưng đỏ từng thuỳ hay toàn bộ. Sờ

vắt sữa không phù hợp với đầu vú.

tay thấy nóng, ấn vào con vật có phản ứng đau.

Lượng sữa giảm hoặc dừng hẳn. Sữa đầu tiên

1.2. Triệu chứng và chẩn đoán

loãng, có mầu hồng do xuất huyết tuyến sữa, về

sau sữa có lẫn các cục sữa vón và dịch mủ màu a) Triệu chứng

vàng hay vàng nhạt. Khi có nhiều mủ, ống dẫn

* Viêm vú thể tương mạc

sữa có thể bị tắc.

Vú bị sưng ở một thuỳ hay toàn bộ do vi khuẩn

- Mạn tính: Vật bệnh qua thời kỳ cấp tính sẽ

phát triển thành các ổ viêm. Con vật có phản ứng chuyển sang thời kỳ mạn tính. Bầu vú giảm hiện đau khi ấn tay vào bầu vú, lượng sữa giảm.

tượng sưng đỏ, giảm đau nhưng lượng sữa vẫn ít, Nếu nhẹ thì vú không sưng nhưng sữa loãng sữa loãng, có các cặn mủ và nhớt, màu vàng nhạt.

hoặc có cục vón lổn nhổn.

* Viêm vú có máu

Con vật sốt 39,5 – 40oC, giảm hoạt động và ít ăn.

Bệnh thường ở thể cấp tính: Súc vật bệnh sốt

* Viêm vú thể cata

cao 40-41oC kéo dài hàng tuần, mệt mỏi, kém ăn.

Các tế bào thượng bì biến dạng và bị bong Bầu vú bị sưng to một bên hoặc toàn bộ. Trên bầu tróc. Ổ viêm có dịch thẩm xuất, dịch này cùng với vú có từng đám tụ huyết màu đỏ sẫm. Khi ấn tay bạch cầu tạo thành một màng mỏng phủ trên vào bầu vú con vật có cảm giác đau. Lượng sữa niêm mạc đường tiết sữa. Khi vắt sữa, màng này giảm hoặc ngừng hẳn, sữa loãng có màu hồng, đỏ

tróc ra lẫn vào trong sữa thành cặn hoặc cục sữa như máu do xuất huyết trong tuyến sữa.

vón và có thể làm tắc tia sữa.

Ở thể này thường vú không sưng, nhưng núm b) Chẩn đoán

vú căng, sờ thấy có cục mềm bên trong.

Kiểm tra bằng hoá chất (cồn 70o), hoặc bằng 131

132

https://thuviensach.vn

phản ứng CMT (California Mastitis Test) phát

- Linspec

1 ml/10 kgBW.

hiện ngay viêm vú.

- Genorfcoli

1 ml/7-10 kgBW.

Căn cứ vào triệu chứng lâm sàng.

- Chlotetradexa

10 ml/100 kgBW.

- Chloramphenicol

20-50 ml/con.

1.3. Phòng và trị bệnh

- Neodexcin

10 ml/100 kgBW.

a) Phòng bệnh

Chú ý:

- Giảm khẩu phần ăn về chất lượng và số lượng.

- Trước khi vắt sữa phải vệ sinh bầu vú thật

- Tăng cường vắt sữa 3-5 lần/ngày.

tốt, dùng khăn sạch riêng cho từng con.

- Dùng khăn nóng chườm bầu vú để giảm viêm.

- Bò cao sản phải vắt 2-3 lần/ngày, khi vắt

- Sau khi vắt sữa xong dùng nước muối sinh lý phải vắt hết sữa.

0,9% bơm vào bầu vú 300-400 ml, sau đó vắt ra.

- Khi vắt xong cần ngâm bầu vú vào dung

* Thông ống dẫn sữa và bơm kháng sinh vào dịch sát trùng hoặc nước muối 1 - 2% hoặc dung bầu vú

dịch Rivanol 1 - 2%.

Pha dung dịch:

- Máy vắt sữa và các dụng cụ dùng vắt sữa

- Penicillin hoặc Ampicillin 1.000.000 UI.

phải sạch, vô trùng. Dùng máy phải cẩn thận

- Kanamycin

1 gram.

tránh làm tổn thương bầu vú.

hoặc Nystalin

1.000.000 UI.

- Thực hiện vệ sinh chuồng trại và môi trường

- Nước cất 300

ml.

sống, bãi chăn thả, chống ô nhiễm.

Dùng kim thông ống sữa chuyên dụng bơm kháng sinh vào bầu vú 1 lần/ngày.

b) Phương pháp điều trị

Ngoài ra, có thể dùng thuốc Mastitis hoặc

+ Dùng kháng sinh

Mastico để bơm trực tiếp vào bầu vú 1 lần/ngày.

Tiêm bắp thịt một trong các thuốc sau: Hoặc bơm vào vú một trong số dung dịch sau:

- Penicillin + Ampicillin 10.000-20.000

- Lispec

10 - 20ml/vú viêm.

Ul/kgBW/ngày.

- Norfacoli

10 - 20 ml/vú viêm.

- Streptomycin

10-20 mg/kgBW.

- Genorfcoli

10 - 20ml/vú viêm.

- Kanamycin

10-20 mg/kgBW.

* Dùng các thuốc trợ sức, trợ lực

- Gentamycin

6-8 ml/100 kgBW.

- Vitamin B1

15 - 25ml.

133

134

https://thuviensach.vn

phản ứng CMT (California Mastitis Test) phát

- Linspec

1 ml/10 kgBW.

hiện ngay viêm vú.

- Genorfcoli

1 ml/7-10 kgBW.

Căn cứ vào triệu chứng lâm sàng.

- Chlotetradexa

10 ml/100 kgBW.

- Chloramphenicol

20-50 ml/con.

1.3. Phòng và trị bệnh

- Neodexcin

10 ml/100 kgBW.

a) Phòng bệnh

Chú ý:

- Giảm khẩu phần ăn về chất lượng và số lượng.

- Trước khi vắt sữa phải vệ sinh bầu vú thật

- Tăng cường vắt sữa 3-5 lần/ngày.

tốt, dùng khăn sạch riêng cho từng con.

- Dùng khăn nóng chườm bầu vú để giảm viêm.

- Bò cao sản phải vắt 2-3 lần/ngày, khi vắt

- Sau khi vắt sữa xong dùng nước muối sinh lý phải vắt hết sữa.

0,9% bơm vào bầu vú 300-400 ml, sau đó vắt ra.

- Khi vắt xong cần ngâm bầu vú vào dung

* Thông ống dẫn sữa và bơm kháng sinh vào dịch sát trùng hoặc nước muối 1 - 2% hoặc dung bầu vú

dịch Rivanol 1 - 2%.

Pha dung dịch:

- Máy vắt sữa và các dụng cụ dùng vắt sữa

- Penicillin hoặc Ampicillin 1.000.000 UI.

phải sạch, vô trùng. Dùng máy phải cẩn thận

- Kanamycin

1 gram.

tránh làm tổn thương bầu vú.

hoặc Nystalin

1.000.000 UI.

- Thực hiện vệ sinh chuồng trại và môi trường

- Nước cất 300

ml.

sống, bãi chăn thả, chống ô nhiễm.

Dùng kim thông ống sữa chuyên dụng bơm kháng sinh vào bầu vú 1 lần/ngày.

b) Phương pháp điều trị

Ngoài ra, có thể dùng thuốc Mastitis hoặc

+ Dùng kháng sinh

Mastico để bơm trực tiếp vào bầu vú 1 lần/ngày.

Tiêm bắp thịt một trong các thuốc sau: Hoặc bơm vào vú một trong số dung dịch sau:

- Penicillin + Ampicillin 10.000-20.000

- Lispec

10 - 20ml/vú viêm.

Ul/kgBW/ngày.

- Norfacoli

10 - 20 ml/vú viêm.

- Streptomycin

10-20 mg/kgBW.

- Genorfcoli

10 - 20ml/vú viêm.

- Kanamycin

10-20 mg/kgBW.

* Dùng các thuốc trợ sức, trợ lực

- Gentamycin

6-8 ml/100 kgBW.

- Vitamin B1

15 - 25ml.

133

134

https://thuviensach.vn

- Vitamin C

30 - 50ml.

- Sảy thai sớm: Ra cả bọc thai. Sảy thai muộn:

- Vitamin B-complex 5 - 10ml.

Thai ra, nhau thai bị sát, nước âm hộ chảy ra màu

- Multivit

20 - 30ml.

đục bẩn có mùi. Sau khi sảy 1 tuần, nước âm hộ

ngừng chảy, tử cung trở lại bình thường.

2. Bệnh sảy thai truyền nhiễm (Brucellosis)

- Ở con đực: Dương vật sưng đỏ, dịch hoàn, Sảy thai truyền nhiễm là một bệnh truyền thượng dịch hoàn bị viêm. Thể cấp, dương vật nhiễm chung của nhiều loài gia súc và người.

sưng to gấp 2-3 lần, sờ vào con vật có phản ứng đau đớn. Vật nuôi sốt, bỏ ăn, sau một thời gian

2.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

dịch hoàn cứng dần, teo lại, tính đực giảm.

Bệnh do vi khuẩn Brucella gây ra: Brucella b) Bệnh tích

abortus gây bệnh ở bò; Brucella melitensis gây bệnh ở cừu, dê, bò; Brucella suis gây bệnh ở lợn.

- Bọc thai có khi bình thường, có khi dầy lên Cả ba type này đều thấy ở người, nhưng từng đám phủ lớp nhớt, có điểm xuất huyết.

thường thấy là B. melitensis.

- Nước ối bình thường hoặc đục có lẫn mủ, máu.

Vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua đường

- Cuống rốn bào thai thấm nhớt hoặc có lớp tiêu hoá.

nhớt vàng bao quanh.

Bệnh lây qua giao phối, qua bú sữa mẹ; người

- Thai thấm nhớt màu vàng. Dạ dày, ruột thai bị viêm có những nốt hoại tử.

bị lây bệnh do uống sữa tươi có vi khuẩn.

- Núm nhau bị hoại tử, có màu vàng phủ lớp Bệnh lây qua vết thương do ve, rận, hút máu mủ không mùi. Gai thịt của núm nhau dính lại vật bệnh đốt truyền sang vật khoẻ. Do vậy, bệnh hoặc bị nát.

có thể lây từ gia súc sang người.

- Tử cung mẹ có nước nhớt không mùi.

2.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Vú có những hạt hoại tử.

- Ở con đực dịch hoàn, thượng hoàn có ổ mủ.

a) Triệu chứng

- Khớp xương có nốt hoại tử.

- Triệu chứng rõ nhất ở bò cái là sảy thai,

2.3. Phòng và trị bệnh

thường vào tháng chửa thứ 6-8.

- Bò có biểu hiện đẻ: Âm hộ sưng đỏ, chảy a) Phòng bệnh

nhớt, vú căng, có sữa đầu.

- Cần tự túc con giống. Nếu nhập con giống 135

136

https://thuviensach.vn

- Vitamin C

30 - 50ml.

- Sảy thai sớm: Ra cả bọc thai. Sảy thai muộn:

- Vitamin B-complex 5 - 10ml.

Thai ra, nhau thai bị sát, nước âm hộ chảy ra màu

- Multivit

20 - 30ml.

đục bẩn có mùi. Sau khi sảy 1 tuần, nước âm hộ

ngừng chảy, tử cung trở lại bình thường.

2. Bệnh sảy thai truyền nhiễm (Brucellosis)

- Ở con đực: Dương vật sưng đỏ, dịch hoàn, Sảy thai truyền nhiễm là một bệnh truyền thượng dịch hoàn bị viêm. Thể cấp, dương vật nhiễm chung của nhiều loài gia súc và người.

sưng to gấp 2-3 lần, sờ vào con vật có phản ứng đau đớn. Vật nuôi sốt, bỏ ăn, sau một thời gian

2.1. Nguyên nhân và đường lây bệnh

dịch hoàn cứng dần, teo lại, tính đực giảm.

Bệnh do vi khuẩn Brucella gây ra: Brucella b) Bệnh tích

abortus gây bệnh ở bò; Brucella melitensis gây bệnh ở cừu, dê, bò; Brucella suis gây bệnh ở lợn.

- Bọc thai có khi bình thường, có khi dầy lên Cả ba type này đều thấy ở người, nhưng từng đám phủ lớp nhớt, có điểm xuất huyết.

thường thấy là B. melitensis.

- Nước ối bình thường hoặc đục có lẫn mủ, máu.

Vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua đường

- Cuống rốn bào thai thấm nhớt hoặc có lớp tiêu hoá.

nhớt vàng bao quanh.

Bệnh lây qua giao phối, qua bú sữa mẹ; người

- Thai thấm nhớt màu vàng. Dạ dày, ruột thai bị viêm có những nốt hoại tử.

bị lây bệnh do uống sữa tươi có vi khuẩn.

- Núm nhau bị hoại tử, có màu vàng phủ lớp Bệnh lây qua vết thương do ve, rận, hút máu mủ không mùi. Gai thịt của núm nhau dính lại vật bệnh đốt truyền sang vật khoẻ. Do vậy, bệnh hoặc bị nát.

có thể lây từ gia súc sang người.

- Tử cung mẹ có nước nhớt không mùi.

2.2. Triệu chứng và bệnh tích

- Vú có những hạt hoại tử.

- Ở con đực dịch hoàn, thượng hoàn có ổ mủ.

a) Triệu chứng

- Khớp xương có nốt hoại tử.

- Triệu chứng rõ nhất ở bò cái là sảy thai,

2.3. Phòng và trị bệnh

thường vào tháng chửa thứ 6-8.

- Bò có biểu hiện đẻ: Âm hộ sưng đỏ, chảy a) Phòng bệnh

nhớt, vú căng, có sữa đầu.

- Cần tự túc con giống. Nếu nhập con giống 135

136

https://thuviensach.vn

nên nhập từ vùng không có bệnh, nuôi nhốt cách đạo bị sây sát sau khi giao phối, thụ tinh nhân tạo ly 30 ngày.

hoặc đực giống mắc bệnh; do kế phát một số bệnh

- Khi phát hiện có hiện tượng sảy thai trong đàn truyền nhiễm như sảy thai truyền nhiễm; do gia súc phải cách ly ngay con nghi bệnh và theo dõi.

Trichomonas, Streptococcus, Proteus vulgaris, v.v..

Thụt rửa âm hộ bằng dung dịch thuốc tím 1/1.000

3.2. Triệu chứng và chẩn đoán

hoặc dung dịch Gonacrin 1/2.000. Sau 3 tháng bò khoẻ mạnh bình thường mới cho phối giống.

a) Triệu chứng

- Phòng bệnh bằng vắcxin: Đối với đàn bò nuôi Gia súc mệt mỏi, ăn ít hoặc không ăn, sốt 40-riêng rẽ, dùng vắcxin chế từ các chủng nhược độc 40,5oC trong giai đoạn đầu của bệnh. Ở trâu, bò do các công ty thuốc thú y trong nước sản xuất để

cái có biểu hiện đau ở vùng hông, hay quay đầu lại tiêm phòng bệnh, đem lại hiệu quả tốt.

phía sau, đi lại chậm chạp.

b) Phương pháp điều trị

Âm hộ chảy nước nhầy tanh, nếu có mủ lẫn máu thì có mùi thối khắm. Ở lợn, âm hộ có dính

- Hiện nay chưa có cách điều trị bệnh sảy thai lẫn rơm rạ, rác ở nền chuồng.

truyền nhiễm có hiệu quả cho gia súc.

- Trâu, bò: Sờ tay qua trực tràng thấy tử cung

- Khi chẩn đoán chính xác gia súc bị bệnh sảy to, mọng như quả mướp, nóng hơn các vùng khác.

thai truyền nhiễm thì nên giết thịt và xử lý theo Bệnh thường xảy ra nhiều ở lợn nái sau khi đẻ

quy định.

hoặc những lợn nái đã đẻ nhiều lứa. Nếu không

- Khi điều trị cho gia súc sau khi đẻ hoặc sau được phát hiện và điều trị kịp thời có thể làm con khi sảy thai bị sát nhau cần bóc nhau thai, sau đó cái mất khả năng chửa đẻ hoặc bị chết do nhiễm thụt rửa tử cung.

trùng huyết.

3. Bệnh viêm tử cung - âm đạo

b) Chẩn đoán

3.1. Nguyên nhân

Trên cơ sở triệu chứng lâm sàng: Dịch mủ từ

Bênh thường gặp ở trâu bò, lợn. Do đẻ khó, tử

âm hộ chảy ra, kiểm tra âm đạo và tử cung.

cung - âm đạo bị tổn thương; do sát nhau, nhau Lấy dịch từ âm đạo và tử cung xác định vi sót lại thối rữa gây viêm nhiễm; do tử cung - âm khuẩn gây bệnh.

137

138

https://thuviensach.vn

nên nhập từ vùng không có bệnh, nuôi nhốt cách đạo bị sây sát sau khi giao phối, thụ tinh nhân tạo ly 30 ngày.

hoặc đực giống mắc bệnh; do kế phát một số bệnh

- Khi phát hiện có hiện tượng sảy thai trong đàn truyền nhiễm như sảy thai truyền nhiễm; do gia súc phải cách ly ngay con nghi bệnh và theo dõi.

Trichomonas, Streptococcus, Proteus vulgaris, v.v..

Thụt rửa âm hộ bằng dung dịch thuốc tím 1/1.000

3.2. Triệu chứng và chẩn đoán

hoặc dung dịch Gonacrin 1/2.000. Sau 3 tháng bò khoẻ mạnh bình thường mới cho phối giống.

a) Triệu chứng

- Phòng bệnh bằng vắcxin: Đối với đàn bò nuôi Gia súc mệt mỏi, ăn ít hoặc không ăn, sốt 40-riêng rẽ, dùng vắcxin chế từ các chủng nhược độc 40,5oC trong giai đoạn đầu của bệnh. Ở trâu, bò do các công ty thuốc thú y trong nước sản xuất để

cái có biểu hiện đau ở vùng hông, hay quay đầu lại tiêm phòng bệnh, đem lại hiệu quả tốt.

phía sau, đi lại chậm chạp.

b) Phương pháp điều trị

Âm hộ chảy nước nhầy tanh, nếu có mủ lẫn máu thì có mùi thối khắm. Ở lợn, âm hộ có dính

- Hiện nay chưa có cách điều trị bệnh sảy thai lẫn rơm rạ, rác ở nền chuồng.

truyền nhiễm có hiệu quả cho gia súc.

- Trâu, bò: Sờ tay qua trực tràng thấy tử cung

- Khi chẩn đoán chính xác gia súc bị bệnh sảy to, mọng như quả mướp, nóng hơn các vùng khác.

thai truyền nhiễm thì nên giết thịt và xử lý theo Bệnh thường xảy ra nhiều ở lợn nái sau khi đẻ

quy định.

hoặc những lợn nái đã đẻ nhiều lứa. Nếu không

- Khi điều trị cho gia súc sau khi đẻ hoặc sau được phát hiện và điều trị kịp thời có thể làm con khi sảy thai bị sát nhau cần bóc nhau thai, sau đó cái mất khả năng chửa đẻ hoặc bị chết do nhiễm thụt rửa tử cung.

trùng huyết.

3. Bệnh viêm tử cung - âm đạo

b) Chẩn đoán

3.1. Nguyên nhân

Trên cơ sở triệu chứng lâm sàng: Dịch mủ từ

Bênh thường gặp ở trâu bò, lợn. Do đẻ khó, tử

âm hộ chảy ra, kiểm tra âm đạo và tử cung.

cung - âm đạo bị tổn thương; do sát nhau, nhau Lấy dịch từ âm đạo và tử cung xác định vi sót lại thối rữa gây viêm nhiễm; do tử cung - âm khuẩn gây bệnh.

137

138

https://thuviensach.vn

3.3. Phòng và trị bệnh

trường, ánh nắng mặt trời làm mất cân bằng giữa a) Phòng bệnh

thu và thải nhiệt ở động vật có vú, được biểu hiện qua tác động của nhiệt và ánh nắng lên não bộ và Khi thụ tinh nhân tạo cần tránh làm sây sát các trung tâm thần kinh.

âm đạo con vật, dụng cụ cần vô trùng. Can thiệp kịp thời cho con vật sau khi đẻ sót nhau; loại trừ

1.1. Nguyên nhân

các nguyên nhân gây bệnh.

Gia súc bị cảm nắng là do bị nhốt ở nơi có ánh b) Phương pháp điều trị

nắng trực tiếp vào những ngày mùa hè oi bức.

Thụt rửa âm đạo - tử cung bằng một trong các Nhiệt độ môi trường cao, toàn thân bị nóng lên, loại sau:

hơi nóng tác động sâu vào các tổ chức cơ.

+ Nước muối 1

-2%.

Gia súc bị cảm nóng, cảm nắng do vận chuyển

+ Thuốc tím

1-2%.

bằng đường sắt vào những ngày oi bức, không

+ Lugol

0,5-1%.

thoáng gió. Gia súc bị nhốt chật không có khả năng

+ Rivanol

1-2%.

thải nhiệt gây mất cân bằng giữa thu - thải nhiệt.

Thụt rửa nhiều lần, ban đầu có thể dùng dung Bình thường, nhiệt được sản sinh qua quá dịch đặc, sau pha loãng dần. Sau khi bơm các loại trình trao đổi chất và vận động của cơ bắp, đồng thuốc vào, để gia súc đứng ở vị trí dốc (chân trước thời chịu tác động của nhiệt độ môi trường. Để cân cao hơn chân sau). Các chất thải, rửa sẽ chảy ra hết.

bằng nhiệt trong cơ thể, gia súc loại thải nhiệt qua Sau đó, dùng kháng sinh Ampicillin, Kanamycin đối lưu, qua việc tiết mồ hôi, tăng hô hấp. Ví dụ: Ở

pha từ 2 – 3 gram/30 ml nước, bơm vào âm đạo.

ngựa, lừa và bò, thải nhiệt chủ yếu qua tiết mồ

Kết hợp tiêm các loại kháng sinh: Penicillin +

hôi. Trâu thải nhiệt bằng cách đầm mình dưới Streptomycin, Ampicillin, Neodexin, v.v..

nước. Lợn trong những ngày nóng tìm chỗ mát để

Cần tiêm thêm các loại thuốc trợ tim, trợ lực nằm và thở hổn hển để tăng thải nhiệt.

như Cafein, long não, dung dịch glucoza 10%.

Gia súc làm việc nặng trong những ngày Đ. BỆNH KHÁC

nắng, oi bức rất dễ bị cảm.

Khi ánh nắng mặt trời có cường độ mạnh chiếu 1. Cảm nóng, cảm nắng

trực tiếp lên cơ thể, đặc biệt là vào phần đầu của con Cảm nóng, cảm nắng là do tác động của môi gia súc hoặc tác động trực tiếp của nhiệt độ môi 139

140

https://thuviensach.vn

3.3. Phòng và trị bệnh

trường, ánh nắng mặt trời làm mất cân bằng giữa a) Phòng bệnh

thu và thải nhiệt ở động vật có vú, được biểu hiện qua tác động của nhiệt và ánh nắng lên não bộ và Khi thụ tinh nhân tạo cần tránh làm sây sát các trung tâm thần kinh.

âm đạo con vật, dụng cụ cần vô trùng. Can thiệp kịp thời cho con vật sau khi đẻ sót nhau; loại trừ

1.1. Nguyên nhân

các nguyên nhân gây bệnh.

Gia súc bị cảm nắng là do bị nhốt ở nơi có ánh b) Phương pháp điều trị

nắng trực tiếp vào những ngày mùa hè oi bức.

Thụt rửa âm đạo - tử cung bằng một trong các Nhiệt độ môi trường cao, toàn thân bị nóng lên, loại sau:

hơi nóng tác động sâu vào các tổ chức cơ.

+ Nước muối 1

-2%.

Gia súc bị cảm nóng, cảm nắng do vận chuyển

+ Thuốc tím

1-2%.

bằng đường sắt vào những ngày oi bức, không

+ Lugol

0,5-1%.

thoáng gió. Gia súc bị nhốt chật không có khả năng

+ Rivanol

1-2%.

thải nhiệt gây mất cân bằng giữa thu - thải nhiệt.

Thụt rửa nhiều lần, ban đầu có thể dùng dung Bình thường, nhiệt được sản sinh qua quá dịch đặc, sau pha loãng dần. Sau khi bơm các loại trình trao đổi chất và vận động của cơ bắp, đồng thuốc vào, để gia súc đứng ở vị trí dốc (chân trước thời chịu tác động của nhiệt độ môi trường. Để cân cao hơn chân sau). Các chất thải, rửa sẽ chảy ra hết.

bằng nhiệt trong cơ thể, gia súc loại thải nhiệt qua Sau đó, dùng kháng sinh Ampicillin, Kanamycin đối lưu, qua việc tiết mồ hôi, tăng hô hấp. Ví dụ: Ở

pha từ 2 – 3 gram/30 ml nước, bơm vào âm đạo.

ngựa, lừa và bò, thải nhiệt chủ yếu qua tiết mồ

Kết hợp tiêm các loại kháng sinh: Penicillin +

hôi. Trâu thải nhiệt bằng cách đầm mình dưới Streptomycin, Ampicillin, Neodexin, v.v..

nước. Lợn trong những ngày nóng tìm chỗ mát để

Cần tiêm thêm các loại thuốc trợ tim, trợ lực nằm và thở hổn hển để tăng thải nhiệt.

như Cafein, long não, dung dịch glucoza 10%.

Gia súc làm việc nặng trong những ngày Đ. BỆNH KHÁC

nắng, oi bức rất dễ bị cảm.

Khi ánh nắng mặt trời có cường độ mạnh chiếu 1. Cảm nóng, cảm nắng

trực tiếp lên cơ thể, đặc biệt là vào phần đầu của con Cảm nóng, cảm nắng là do tác động của môi gia súc hoặc tác động trực tiếp của nhiệt độ môi 139

140

https://thuviensach.vn

trường cao trong điều kiện đối lưu không khí kém sẽ

cao hoặc làm việc nặng dưới ánh nắng mặt trời gây sung huyết ở não bộ và màng não dẫn đến suy mùa hè.

giảm chức năng của não, rối loạn hô hấp, tuần hoàn Khi vận chuyển gia súc không nên nhốt quá và trung tâm điều hoà nhiệt. Lúc đó, thân nhiệt đông trong xe kín, tránh vận chuyển vào lúc nóng, tăng cao, toát nhiều mồ hôi, lượng nước trong máu nắng trong ngày.

giảm, việc lưu thông máu khó khăn, đặc biệt ở các mao mạch, nên thiếu ôxy cho các tổ chức cơ.

b) Phương pháp điều trị

Đưa gia súc bị cảm nóng, cảm nắng tới nơi

1.2. Triệu chứng và chẩn đoán

mát, trong bóng râm và có luồng không khí thổi a) Triệu chứng

qua, để gia súc nghỉ ngơi hoàn toàn. Trường hợp thân nhiệt quá cao cần chườm nước đá hoặc phun Khi bị cảm nóng, cảm nắng, gia súc có dáng nước mát.

điệu lờ đờ, nhìn có vẻ sợ sệt, chân đứng choãi rộng, Tiêm trợ tim Cafein 5 - 10ml cho trâu, bò, ngựa.

đặc biệt là hai chân sau. Lúc đầu niêm mạc mắt đỏ lên, sau đó tím tái vì thiếu ôxy.

2. Bệnh lợn con phân trắng (Colibacillosis) Thân nhiệt tăng cao, có thể đến 42oC, có Bệnh phân trắng lợn con rất phổ biến ở nước trường hợp lên tới 44oC. Nhịp tim nhỏ, nhanh, ta, nhất là trong những trại chăn nuôi tập trung.

mạch yếu. Gia súc khó thở.

Bệnh lợn con phân trắng là bệnh truyền nhiễm Nếu không can thiệp kịp thời, gia súc sẽ bị

cấp tính, ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất trong ngã và chết do bị liệt hô hấp hoặc liệt tim.

chăn nuôi, không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà b) Chẩn đoán

còn làm ảnh hưởng lớn tới công tác dịch tễ thú y.

Đặc trưng của lợn bệnh là ỉa chảy phân trắng Căn cứ vào triệu chứng của gia súc bị cảm vào vàng kèm theo bại huyết.

các ngày nắng, nóng hoặc gia súc phải làm việc nặng.

2.1. Nguyên nhân

1.3. Phòng và trị bệnh

Bệnh do trực khuẩn Escherichia coli thuộc a) Phòng bệnh

nhóm Enterobacteriae gây nên. Nhóm này thuộc Không nên cho gia súc tiếp xúc với nhiệt độ

hệ vi sinh vật thường cư trú trong đường ruột, 141

142

https://thuviensach.vn

trường cao trong điều kiện đối lưu không khí kém sẽ

cao hoặc làm việc nặng dưới ánh nắng mặt trời gây sung huyết ở não bộ và màng não dẫn đến suy mùa hè.

giảm chức năng của não, rối loạn hô hấp, tuần hoàn Khi vận chuyển gia súc không nên nhốt quá và trung tâm điều hoà nhiệt. Lúc đó, thân nhiệt đông trong xe kín, tránh vận chuyển vào lúc nóng, tăng cao, toát nhiều mồ hôi, lượng nước trong máu nắng trong ngày.

giảm, việc lưu thông máu khó khăn, đặc biệt ở các mao mạch, nên thiếu ôxy cho các tổ chức cơ.

b) Phương pháp điều trị

Đưa gia súc bị cảm nóng, cảm nắng tới nơi

1.2. Triệu chứng và chẩn đoán

mát, trong bóng râm và có luồng không khí thổi a) Triệu chứng

qua, để gia súc nghỉ ngơi hoàn toàn. Trường hợp thân nhiệt quá cao cần chườm nước đá hoặc phun Khi bị cảm nóng, cảm nắng, gia súc có dáng nước mát.

điệu lờ đờ, nhìn có vẻ sợ sệt, chân đứng choãi rộng, Tiêm trợ tim Cafein 5 - 10ml cho trâu, bò, ngựa.

đặc biệt là hai chân sau. Lúc đầu niêm mạc mắt đỏ lên, sau đó tím tái vì thiếu ôxy.

2. Bệnh lợn con phân trắng (Colibacillosis) Thân nhiệt tăng cao, có thể đến 42oC, có Bệnh phân trắng lợn con rất phổ biến ở nước trường hợp lên tới 44oC. Nhịp tim nhỏ, nhanh, ta, nhất là trong những trại chăn nuôi tập trung.

mạch yếu. Gia súc khó thở.

Bệnh lợn con phân trắng là bệnh truyền nhiễm Nếu không can thiệp kịp thời, gia súc sẽ bị

cấp tính, ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất trong ngã và chết do bị liệt hô hấp hoặc liệt tim.

chăn nuôi, không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà b) Chẩn đoán

còn làm ảnh hưởng lớn tới công tác dịch tễ thú y.

Đặc trưng của lợn bệnh là ỉa chảy phân trắng Căn cứ vào triệu chứng của gia súc bị cảm vào vàng kèm theo bại huyết.

các ngày nắng, nóng hoặc gia súc phải làm việc nặng.

2.1. Nguyên nhân

1.3. Phòng và trị bệnh

Bệnh do trực khuẩn Escherichia coli thuộc a) Phòng bệnh

nhóm Enterobacteriae gây nên. Nhóm này thuộc Không nên cho gia súc tiếp xúc với nhiệt độ

hệ vi sinh vật thường cư trú trong đường ruột, 141

142

https://thuviensach.vn

gồm một số chủng E.coli vô hại và một số chủng có Chuồng trại bảo đảm khô, sạch, thoáng, ấm, độc lực (chủng 987P, K88, K99). Ở con non khỏe nhất là kết hợp sát trùng khô sạch; đồng thời, chú mạnh, các chủng E. coli có độc lực không gây trọng việc chăm sóc nuôi dưỡng tốt, bảo đảm duy bệnh. Nhưng nếu lợn con đang ở thời kỳ bú mẹ mà trì đủ khẩu phần cho lợn mẹ, bổ sung thêm cơ thể bị thiếu Fe, thiếu Vitamin A, hệ thống miễn khoáng và các vitamin cần thiết cho lợn con.

dịch chưa phát triển đầy đủ, sức đề kháng giảm...

+ Vắcxin:

sẽ khiến độc lực của E. coli tăng lên và gây bệnh.

Vắcxin E. coli tiêm cho lợn mẹ khi đang mang thai, Đặc trưng của bệnh là hiện tượng viêm dạ dày liều lượng 10ml/con và có thể tiêm nhắc lại lần 2

ruột, lợn con ỉa chảy, phù mặt và có thể chết do trước khi đẻ từ 15 - 20 ngày.

nhiễm độc.

Chú ý: Thao tác khi tiêm phải nhẹ nhàng,

2.2. Triệu chứng và bệnh tích

nhất là khi tiêm lần 2, tránh để lợn mẹ xô ngã ảnh hưởng đến thai.

a) Triệu chứng

Mới đầu lợn con xù lông, phân lỏng có màu b) Phương pháp điều trị

trắng vàng, mùi hôi thối, lợn gầy nhanh, ít đi lại.

Có thể dùng một hoặc phối hợp các loại thuốc sau: Nếu không can thiệp kịp thời, con vật chết rất

- Tetracyclin:

nhanh, tỷ lệ chết có thể lên tới 90% số nhiễm.

Liều lượng: 30mg/kgBW/2 lần/ngày.

b) Bệnh tích

Liệu trình: Uống 3 - 5 ngày.

- Genorcoli:

Viêm ruột cata là chủ yếu, mạch máu màng treo ruột có hiện tượng sung huyết, đường tiêu hoá chứa Liều lượng: 1 ml/10kgBW/lần/ngày.

chất lỏng màu trắng hoặc vàng nhạt và vẫn còn cả

Liệu trình: Tiêm liên tục 3-5 ngày.

sữa chưa tiêu tồn tại ở dạng kết vón lổn nhổn.

- Norfacoli:

Bệnh có thể biến chứng, gây viêm đường hô hấp.

Liều lượng: 1 ml/10kgBW/lần/ngày.

Liệu trình: Tiêm liên tục 3-5 ngày.

2.3. Phòng và trị bệnh

- Trimethoxazol 24%:

a) Phòng bệnh

Liều lượng: 0,3 - 0,5ml/kgBW/ngày.

+ Vệ sinh thú y: Đây là biện pháp hàng đầu Liệu trình: Tiêm bắp lợn con sau khi sinh 24

nhằm hạn chế, ngăn chặn bệnh lợn con phân trắng.

giờ và tiêm liên tục 7 ngày.

143

144

https://thuviensach.vn

gồm một số chủng E.coli vô hại và một số chủng có Chuồng trại bảo đảm khô, sạch, thoáng, ấm, độc lực (chủng 987P, K88, K99). Ở con non khỏe nhất là kết hợp sát trùng khô sạch; đồng thời, chú mạnh, các chủng E. coli có độc lực không gây trọng việc chăm sóc nuôi dưỡng tốt, bảo đảm duy bệnh. Nhưng nếu lợn con đang ở thời kỳ bú mẹ mà trì đủ khẩu phần cho lợn mẹ, bổ sung thêm cơ thể bị thiếu Fe, thiếu Vitamin A, hệ thống miễn khoáng và các vitamin cần thiết cho lợn con.

dịch chưa phát triển đầy đủ, sức đề kháng giảm...

+ Vắcxin:

sẽ khiến độc lực của E. coli tăng lên và gây bệnh.

Vắcxin E. coli tiêm cho lợn mẹ khi đang mang thai, Đặc trưng của bệnh là hiện tượng viêm dạ dày liều lượng 10ml/con và có thể tiêm nhắc lại lần 2

ruột, lợn con ỉa chảy, phù mặt và có thể chết do trước khi đẻ từ 15 - 20 ngày.

nhiễm độc.

Chú ý: Thao tác khi tiêm phải nhẹ nhàng,

2.2. Triệu chứng và bệnh tích

nhất là khi tiêm lần 2, tránh để lợn mẹ xô ngã ảnh hưởng đến thai.

a) Triệu chứng

Mới đầu lợn con xù lông, phân lỏng có màu b) Phương pháp điều trị

trắng vàng, mùi hôi thối, lợn gầy nhanh, ít đi lại.

Có thể dùng một hoặc phối hợp các loại thuốc sau: Nếu không can thiệp kịp thời, con vật chết rất

- Tetracyclin:

nhanh, tỷ lệ chết có thể lên tới 90% số nhiễm.

Liều lượng: 30mg/kgBW/2 lần/ngày.

b) Bệnh tích

Liệu trình: Uống 3 - 5 ngày.

- Genorcoli:

Viêm ruột cata là chủ yếu, mạch máu màng treo ruột có hiện tượng sung huyết, đường tiêu hoá chứa Liều lượng: 1 ml/10kgBW/lần/ngày.

chất lỏng màu trắng hoặc vàng nhạt và vẫn còn cả

Liệu trình: Tiêm liên tục 3-5 ngày.

sữa chưa tiêu tồn tại ở dạng kết vón lổn nhổn.

- Norfacoli:

Bệnh có thể biến chứng, gây viêm đường hô hấp.

Liều lượng: 1 ml/10kgBW/lần/ngày.

Liệu trình: Tiêm liên tục 3-5 ngày.

2.3. Phòng và trị bệnh

- Trimethoxazol 24%:

a) Phòng bệnh

Liều lượng: 0,3 - 0,5ml/kgBW/ngày.

+ Vệ sinh thú y: Đây là biện pháp hàng đầu Liệu trình: Tiêm bắp lợn con sau khi sinh 24

nhằm hạn chế, ngăn chặn bệnh lợn con phân trắng.

giờ và tiêm liên tục 7 ngày.

143

144

https://thuviensach.vn

- Trisulfon – Depot:

3.1. Nguyên nhân

Liều lượng: 50 - 60 mg/kgBW /2 lần/ngày.

- Do khẩu phần ăn của trâu, bò có quá nhiều Liệu trình: Uống 3 - 5 ngày.

chất canxi, chất đạm, chất bột nhưng ít chất xơ.

- Neotesol:

- Do trâu, bò ít vận động trong khi chửa.

Liều lượng: 60-120mg/kgBW/2 lần/ngày.

- Do mắc bệnh truyền nhiễm, do bị viêm tử

Liệu trình: Trộn vào thức ăn liên tục từ 3 - 5

cung, viêm âm đạo, do trâu, bò đẻ khó, v.v..

ngày.

- Sulfadimethoxin dạng dung dịch 25%:

3.2. Phương pháp điều trị

Liều lượng: 2ml/kgBW/2 lần/ngày.

- Dùng tay bóc nhau

Liệu trình: Tiêm liên tục 2-5 ngày.

Để dễ bóc nhau và bảo vệ niêm mạc tử cung,

- Sulfathiazol (Thiazolmid):

trước khi bóc nhau cần thụt rửa tử cung bằng một Liều lượng: 50 - 100mg/kgBW/2 lần/ngày.

trong các dung dịch sau:

Liệu trình: Cho uống liên tục từ 5 - 7 ngày.

+ Nước muối ưu trương 5%: Thụt 4-6 lít.

3. Bệnh sát nhau

+ Dung dịch Lugol 1%, Rivanol 1% hoặc dung dịch thuốc tím 1%: Thụt 5-10 lít.

Thời gian sổ nhau của gia súc sau khi đẻ: Cho tay vào tử cung bóc nhau thai nhẹ nhàng, Trâu, bò:

4-6 giờ.

bóc cho hết các núm nhau.

Ngựa:

20 - 60 phút.

- Dùng kháng sinh thụt vào tử cung Dê, cừu:

30 phút.

+ Penicillin 1.00.000 UI, Streptomycin 1 gram: Lợn:

10 - 60 phút.

pha trong 500ml nước, thụt tử cung từ 3 - 5 ngày.

Sau khi gia súc đẻ 4 - 6 giờ, nhau sẽ tự ra hết.

+ Kết hợp tiêm kháng sinh: Dùng Ampicillin Nếu sau 12 giờ nhau không ra thì gọi là sát nhau.

tiêm liều 3-5 gram/con.

Có hai loại sát nhau:

- Sát nhau toàn phần.

- Sát nhau một phần.

Khi trâu bò bị sát nhau cần can thiệp sớm, nếu để lâu nhau thai bị thối gây trúng độc toàn thân, trâu bò bị mất sữa hoặc bị chết.

145

146

https://thuviensach.vn

- Trisulfon – Depot:

3.1. Nguyên nhân

Liều lượng: 50 - 60 mg/kgBW /2 lần/ngày.

- Do khẩu phần ăn của trâu, bò có quá nhiều Liệu trình: Uống 3 - 5 ngày.

chất canxi, chất đạm, chất bột nhưng ít chất xơ.

- Neotesol:

- Do trâu, bò ít vận động trong khi chửa.

Liều lượng: 60-120mg/kgBW/2 lần/ngày.

- Do mắc bệnh truyền nhiễm, do bị viêm tử

Liệu trình: Trộn vào thức ăn liên tục từ 3 - 5

cung, viêm âm đạo, do trâu, bò đẻ khó, v.v..

ngày.

- Sulfadimethoxin dạng dung dịch 25%:

3.2. Phương pháp điều trị

Liều lượng: 2ml/kgBW/2 lần/ngày.

- Dùng tay bóc nhau

Liệu trình: Tiêm liên tục 2-5 ngày.

Để dễ bóc nhau và bảo vệ niêm mạc tử cung,

- Sulfathiazol (Thiazolmid):

trước khi bóc nhau cần thụt rửa tử cung bằng một Liều lượng: 50 - 100mg/kgBW/2 lần/ngày.

trong các dung dịch sau:

Liệu trình: Cho uống liên tục từ 5 - 7 ngày.

+ Nước muối ưu trương 5%: Thụt 4-6 lít.

3. Bệnh sát nhau

+ Dung dịch Lugol 1%, Rivanol 1% hoặc dung dịch thuốc tím 1%: Thụt 5-10 lít.

Thời gian sổ nhau của gia súc sau khi đẻ: Cho tay vào tử cung bóc nhau thai nhẹ nhàng, Trâu, bò:

4-6 giờ.

bóc cho hết các núm nhau.

Ngựa:

20 - 60 phút.

- Dùng kháng sinh thụt vào tử cung Dê, cừu:

30 phút.

+ Penicillin 1.00.000 UI, Streptomycin 1 gram: Lợn:

10 - 60 phút.

pha trong 500ml nước, thụt tử cung từ 3 - 5 ngày.

Sau khi gia súc đẻ 4 - 6 giờ, nhau sẽ tự ra hết.

+ Kết hợp tiêm kháng sinh: Dùng Ampicillin Nếu sau 12 giờ nhau không ra thì gọi là sát nhau.

tiêm liều 3-5 gram/con.

Có hai loại sát nhau:

- Sát nhau toàn phần.

- Sát nhau một phần.

Khi trâu bò bị sát nhau cần can thiệp sớm, nếu để lâu nhau thai bị thối gây trúng độc toàn thân, trâu bò bị mất sữa hoặc bị chết.

145

146

https://thuviensach.vn

Phần II THUỐC KHÁNG SINH

24

I. NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI DÙNG

KHÁNG SINH

24

1. Choáng phản vệ do kháng sinh

24

2. Dị ứng do kháng sinh

24

MỤC LỤC

3. Những hiểu biết cần thiết khi dùng kháng sinh

25

4. Cách can thiệp tai biến do kháng sinh 27

Trang

- Chú dẫn của Nhà xuất bản

5

II. CÁC LOẠI KHÁNG SINH

28

- Lời nói đầu 7

1. Penicillin Potassium (Bột vô khuẩn 1.000.000 UI) 28

Phần I VẮCXIN

9

2. Streptomycin sulfate

29

I. NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT KHI SỬ DỤNG

3. Kanamycin

31

VẮCXIN 9

4. Gentamycin Dung dịch tiêm Gentamycin 4%

32

1. Khái niệm 9

5. Lincomycin 10%

34

2. Tính chất 9

6. Erythromycin

34

3. Bảo quản 10

7. Tetracylin

36

Phần III CHẨN ĐOÁN MỘT SỐ BỆNH

4. Chú ý khi sử dụng 10

THƯỜNG GẶP

38

II. MỘT SỐ LOẠI VẮCXIN THƯỜNG DÙNG

12

I. CÁC NGUYÊN TẮC CHUNG

38

1. Vắcxin phòng bệnh dại - Rabisin 12

1. Khái niệm về chẩn đoán 38

2. Vắcxin dịch tả lợn 13

2. Nội dung chẩn đoán 39

3. Vắcxin tụ dấu lợn 14

II. CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP 57

4. Vắcxin Leptospira

15

A. BỆNH DO VI KHUẨN 57

5. Vắcxin phó thương hàn lợn 17

1. Bệnh tụ huyết trùng (Pasteurellosis) 57

6. Vắcxin tụ huyết trùng trâu, bò 17

2. Bệnh xoắn khuẩn (Leptospirosis) 62

7. Vắcxin lở mồm long móng gia súc 19

3. Bệnh đóng dấu lợn (Erysipelas suum) 66

8. Vắcxin Newcastle

22

4. Bệnh phó thương hàn lợn (Paratyphus suum) 69

147

148

https://thuviensach.vn

Phần II THUỐC KHÁNG SINH

24

I. NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI DÙNG

KHÁNG SINH

24

1. Choáng phản vệ do kháng sinh

24

2. Dị ứng do kháng sinh

24

MỤC LỤC

3. Những hiểu biết cần thiết khi dùng kháng sinh

25

4. Cách can thiệp tai biến do kháng sinh 27

Trang

- Chú dẫn của Nhà xuất bản

5

II. CÁC LOẠI KHÁNG SINH

28

- Lời nói đầu 7

1. Penicillin Potassium (Bột vô khuẩn 1.000.000 UI) 28

Phần I VẮCXIN

9

2. Streptomycin sulfate

29

I. NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT KHI SỬ DỤNG

3. Kanamycin

31

VẮCXIN 9

4. Gentamycin Dung dịch tiêm Gentamycin 4%

32

1. Khái niệm 9

5. Lincomycin 10%

34

2. Tính chất 9

6. Erythromycin

34

3. Bảo quản 10

7. Tetracylin

36

Phần III CHẨN ĐOÁN MỘT SỐ BỆNH

4. Chú ý khi sử dụng 10

THƯỜNG GẶP

38

II. MỘT SỐ LOẠI VẮCXIN THƯỜNG DÙNG

12

I. CÁC NGUYÊN TẮC CHUNG

38

1. Vắcxin phòng bệnh dại - Rabisin 12

1. Khái niệm về chẩn đoán 38

2. Vắcxin dịch tả lợn 13

2. Nội dung chẩn đoán 39

3. Vắcxin tụ dấu lợn 14

II. CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP 57

4. Vắcxin Leptospira

15

A. BỆNH DO VI KHUẨN 57

5. Vắcxin phó thương hàn lợn 17

1. Bệnh tụ huyết trùng (Pasteurellosis) 57

6. Vắcxin tụ huyết trùng trâu, bò 17

2. Bệnh xoắn khuẩn (Leptospirosis) 62

7. Vắcxin lở mồm long móng gia súc 19

3. Bệnh đóng dấu lợn (Erysipelas suum) 66

8. Vắcxin Newcastle

22

4. Bệnh phó thương hàn lợn (Paratyphus suum) 69

147

148

https://thuviensach.vn

B. BỆNH DO VIRÚT

72

D. BỆNH SẢN KHOA

130

1. Bệnh Carre

72

1. Bệnh viêm vú (Mastitis)

130

2. Bệnh do Parvovirus

75

2. Bệnh sảy thai truyền nhiễm (Brucellosis) 135

3. Bệnh lở mồm long móng (Foot-and-Mouth 3. Bệnh viêm tử cung - âm đạo 137

Disease - FMD)

78

Đ. BỆNH KHÁC

139

4. Bệnh viêm khí phế quản do virút (Adeno 1. Cảm nóng, cảm nắng 139

virus) 83

2. Bệnh lợn con phân trắng (Colibacillosis) 142

5. Bệnh dịch tả lợn (Pestis suum) 85

3. Bệnh sát nhau

145

6. Bệnh dại (Rabies)

89

7. Bệnh viêm phổi ở chó

93

8. Bệnh Newcastle (Newcastle Disease -

Avian Pneumoencephalitis)

94

9. Bệnh Gumboro (Infectious Bursal Disease -

IBD)

97

10. Bệnh cúm gà (Bird Flu, Avian Influenza) 100

11. Bệnh dịch tả vịt (Duck Viral Hepatitis, Duck Plague)

101

C. BỆNH DO KÝ SINH TRÙNG

104

1. Bệnh gạo của bò và lợn 104

2. Bệnh giun đũa bê, nghé

107

3. Bệnh giun đũa ở chó (Ascariasis) 110

4. Bệnh giun móc của chó (Ancylostomatosis) 112

5. Sán lá gan (Fasciolosis - Fascioliasis) 114

6. Bệnh sán lá ruột lợn (Fasciolopsiasis) 119

7. Bệnh tiên mao trùng (Trypanosomiasis) 122

8. Bệnh cầu trùng gà (Coccidiosis) 125

9. Bệnh cầu trùng thỏ (Rabbit Coccidiosis) 128

149

150

https://thuviensach.vn

B. BỆNH DO VIRÚT

72

D. BỆNH SẢN KHOA

130

1. Bệnh Carre

72

1. Bệnh viêm vú (Mastitis)

130

2. Bệnh do Parvovirus

75

2. Bệnh sảy thai truyền nhiễm (Brucellosis) 135

3. Bệnh lở mồm long móng (Foot-and-Mouth 3. Bệnh viêm tử cung - âm đạo 137

Disease - FMD)

78

Đ. BỆNH KHÁC

139

4. Bệnh viêm khí phế quản do virút (Adeno 1. Cảm nóng, cảm nắng 139

virus) 83

2. Bệnh lợn con phân trắng (Colibacillosis) 142

5. Bệnh dịch tả lợn (Pestis suum) 85

3. Bệnh sát nhau

145

6. Bệnh dại (Rabies)

89

7. Bệnh viêm phổi ở chó

93

8. Bệnh Newcastle (Newcastle Disease -

Avian Pneumoencephalitis)

94

9. Bệnh Gumboro (Infectious Bursal Disease -

IBD)

97

10. Bệnh cúm gà (Bird Flu, Avian Influenza) 100

11. Bệnh dịch tả vịt (Duck Viral Hepatitis, Duck Plague)

101

C. BỆNH DO KÝ SINH TRÙNG

104

1. Bệnh gạo của bò và lợn 104

2. Bệnh giun đũa bê, nghé

107

3. Bệnh giun đũa ở chó (Ascariasis) 110

4. Bệnh giun móc của chó (Ancylostomatosis) 112

5. Sán lá gan (Fasciolosis - Fascioliasis) 114

6. Bệnh sán lá ruột lợn (Fasciolopsiasis) 119

7. Bệnh tiên mao trùng (Trypanosomiasis) 122

8. Bệnh cầu trùng gà (Coccidiosis) 125

9. Bệnh cầu trùng thỏ (Rabbit Coccidiosis) 128

149

150

https://thuviensach.vn

Chịu trách nhiệm xuất bản Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

TS. HOÀNG PHONG HÀ

Chịu trách nhiệm nội dung

GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP

TS. LÊ QUANG KHÔI

Biên

tập nội dung: NGUYỄN HOÀI ANH

NGUYỄN HÀ GIANG

TRẦN HỮU NGUYÊN BẢO

Trình bày bìa:

DƯƠNG THÁI SƠN

Chế bản vi tính:

ĐÀO BÍCH

Sửa bản in: PHÒNG BIÊN TẬP KỸ THUẬT

Đọc sách mẫu:

NGUYỄN HÀ GIANG

In 21.050 cuốn, khổ 12,5 x 20,5 cm, tại Số đăng ký kế hoạch xuất bản:

Quyết định xuất bản số

Mã số ISBN:

In xong và nộp lưu chiểu tháng ... năm 2015.

151

152

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn